Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 658/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2007-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6190 Służba Cywilna, pracownicy mianowani, nauczyciele
Skarżony organ: Kurator Oświaty
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant Sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi T. T. na decyzję Opolskiego Kuratora Oświaty z dnia [...] nr [...] w przedmiocie awansu zawodowego nauczyciela 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Komprachcice z dnia [...], nr [...], a także decyzję Opolskiego Kuratora Oświaty z dnia [...], nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 11 stycznia 2006 r., nr [...], Wójt Gminy Komprachcice, na podstawie art. 9b ust.6 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2003 r. Nr 118, poz. 1112 ze zm.), odmówił T. T., nauczycielowi kontraktowemu Publicznego Gimnazjum w K., nadania stopnia nauczyciela mianowanego.

Następnie, decyzją z dnia 21 marca 2006 r., nr [...], Opolski Kurator Oświaty stwierdził nieważność czynności podjętych przez Dyrektora Publicznego Gimnazjum w K. w zakresie otwarcia stażu na stopień nauczyciela mianowanego, zatwierdzenia planu rozwoju zawodowego oraz dokonania pozytywnej oceny dorobku zawodowego za okres stażu dla T. T., podjętych z naruszeniem przepisów Karta Nauczyciela, przepisów o kwalifikacjach nauczycieli oraz przepisów w sprawie uzyskania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli. Decyzja wydana została na podstawie art. 9h ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2003 r. Nr 118, poz. 1112 ze zm.). W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż postępowanie nadzorcze wszczęto z urzędu, w sprawie o nadanie T. T. stopnia nauczyciela mianowanego. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ powołał okoliczności związane z uznaniem przez Dyrektora Publicznego Gimnazjum w K. kwalifikacji T. T. do nauczania informatyki i fizyki w szkole oraz odnoszące się do otwarcia mu stażu na stopień nauczyciela mianowanego. Wskazał miedzy innymi, iż T. T. legitymuje się dyplomem ukończenia studiów wyższych magisterskich na kierunku informatyka, na Wydziale Elektrotechniki i Automatyki Politechniki Opolskiej z dnia [...], dyplomem ukończenia studiów wyższych zawodowych na kierunku budownictwo na Wydziale Budownictwa Politechniki Opolskiej z dnia [...] oraz świadectwem ukończenia kursu kwalifikacyjnego z przygotowania pedagogicznego z dnia 24 czerwca 2002 r. Stopień nauczyciela kontraktowego otrzymał mocą aktu z dnia 28 czerwca 2002 r., nr [...], zaś w roku szkolnym 2002/2003 rozpoczął staż na stopień nauczyciela mianowanego. Zarówno w roku szkolnym 2002/2003 jak i 2003/2004 oraz 2004/2005, zajmował stanowisko nauczyciela fizyki i informatyki w Publicznym Gimnazjum oraz nauczyciela informatyki w Publicznej Szkole Podstawowej. Powołując przepisy Karty Nauczyciela oraz § 3 i § 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczególnych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określania szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz. U. Nr 155, poz. 1288 ze zm.), organ nadzoru stwierdził, iż dokonana w dniu 1 września 2001 r. oraz 26 czerwca 2002 r. czynność dyrektora Publicznego Gimnazjum w K. o uznaniu, iż ukończenie przez T. T. studiów wyższych na kierunku budownictwa, uprawnia go do nauczania przedmiotów informatyki i fizyki, jest nieważna i nie wywołuje skutków prawnych, ponieważ dokonana została w oparciu o nieobowiązującą w dniu jej dokonania regulację prawną. Organ wyjaśnił, iż uznanie kwalifikacji nastąpiło na podstawie kompetencji udzielonej dyrektorowi w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określania szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia (Dz. U. Nr 98 poz. 443 ze zm.), które obowiązywało do dnia 6 października 2000 r. Zgodnie natomiast z art. 9 ust. 1 pkt 1 Karty Nauczyciela, w brzmieniu obowiązującym w chwili rozpoczęcia przez T. T. stażu na stopień nauczyciela mianowanego, stanowisko nauczyciela mogła zajmować osoba, która posiadała wyższe wykształcenie z odpowiednim przygotowaniem pedagogicznym lub ukończyła zakład kształcenia nauczycieli i podjęła pracę na stanowisku, do którego były to wystarczające kwalifikacje. Na tej też podstawie, organ nadzoru ocenił, iż przedłożone przez dyrektora zapisy z indeksu T. T. z ukończonych studiów wyższych zawodowych na kierunku budownictwa, nie stanowiły podstawy do stwierdzenia, iż T. T. w chwili rozpoczęcia stażu posiadał wystarczające kwalifikacje do nauczania informatyki i fizyki w szkole. Jak zaznaczył, program studiów nie pokrywał się bowiem w dostatecznym zakresie z obowiązującą podstawą programową, jaką nauczyciel winien realizować z informatyki i fizyki w szkole podstawowej i gimnazjum. Jednocześnie organ uznał, iż wymagane kwalifikacje do nauczania informatyki T. T. uzyskał dopiero z chwilą ukończenia studiów wyższych magisterskich na kierunku informatyka. Tym samym, jedynie ostatni rok stażu, odbył zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami. Powołując przepisy art. 10 ust. 7, 9 i 10 Karty Nauczyciela organ wskazał, iż do nauczyciela, który nie posiada kwalifikacji do zajmowania danego stanowiska nie stosuje się przepisów rozdziału 3a Karty Nauczyciela, co oznacza iż nie może odbyć on stażu na kolejny stopień awansu zawodowego. Wobec tego zaś, uwzględniając treść art. 3 ust. 3 Karty Nauczyciela, uznać należało, iż czynności dyrektora podjęte zostały z naruszeniem przepisów Karty Nauczyciela, przepisów o kwalifikacjach oraz przepisów w sprawie uzyskiwania stopnia awansu zawodowego przez nauczycieli i stwierdzić należało ich nieważność.

Na skutek odwołania wniesionego przez T. T., od decyzji Wójta Gminy Komprachcice z dnia 11 stycznia 2006 r., Opolski Kurator Oświaty decyzją z dnia [...], [...], stwierdzając naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego, uchylił decyzję wydaną w I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Rozpatrując ponownie sprawę, decyzją z dnia [...], nr [...], Wójt Gminy Komprachcice odmówił T. T., nauczycielowi kontraktowemu Publicznego Gimnazjum w K., nadania stopnia nauczyciela mianowanego. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ przyjął art. 9b ust. 6 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2003 r., Nr 118, poz. 1112 ze zm.). W uzasadnieniu powołując stan faktyczny wskazał, iż wprawdzie wnioskodawca rozpoczął pracę jako nauczyciel kontraktowy w Publicznym Gimnazjum w K. we wrześniu 2002 r., jednakże w wyniku postępowania poprzedzającego wydanie decyzji Opolskiego Kuratora Oświaty z dnia 21 marca 2006 r. ustalone zostało, iż T. T. wymagane kwalifikacje do nauczania informatyki uzyskał z chwilą ukończenia studiów wyższych magisterskich na kierunku informatyka tj. w 2004 r., a zatem jedynie ostatni rok odbywania stażu na stopień nauczyciela mianowanego przebiegał zgodnie z posiadanymi przez niego kwalifikacjami. Z tego też względu organ stwierdził, iż wniosek T. T. z dnia 23 czerwca 2005 r. o wszczęcie procedury egzaminacyjnej dotyczącej nadania stopnia nauczyciela mianowanego nie zasługuje na uwzględnienie. Jednocześnie jednak przyjął, iż fakt ukończenia studiów w 2004 r. stanowi pozytywną przesłankę rozpoczęcia stażu do uzyskania kolejnego stopnia awansu zawodowego, zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt. 1 Karty Nauczyciela. Ponieważ jednak w myśl przepisu art. 9c ust.1 pkt 2 bieg terminu rozpoczął się w 2004 r., jego koniec winien przypaść na rok 2007.

W odwołaniu od decyzji T. T. wyjaśnił, iż we wrześniu 2001 r. został zatrudniony w Publicznym Gimnazjum w K. na stanowisku nauczyciela stażysty, stosownie do art. 10 pkt 3 Karty Nauczyciela. W myśl wskazanego przepisu, pomimo braku kwalifikacji określonych w art. 9 ust.1 pkt 1 Karty Nauczyciel, mógł, zatem, rozpocząć staż na kolejny stopień awansu zawodowego. Stosowne przygotowanie pedagogiczne uzyskał z chwilą ukończenia kursu kwalifikacyjnego dla czynnych zawodowo nauczycieli i po odbyciu trwającego 9 miesięcy stażu, decyzją dyrektora, z dnia 28 czerwca 2002 r., otrzymał stopień nauczyciela kontraktowego. We wrześniu 2002 r. mocą wskazanego aktu rozpoczął odbywanie stażu do uzyskania stopnia awansu nauczyciela mianowanego, w trakcie trwania, którego ukończył uzupełniające studia magisterskie z informatyki. W dniu 23 czerwca 2005 r. w oparciu o art. 9b pkt 1 wystąpił z kolei o wszczęcie postępowania egzaminacyjnego na stopień nauczyciela mianowanego. Powołując się na treść art. 9b Karty Nauczyciela i kwestionując w tym zakresie stanowisko Wójta o niespełnieniu wymagań kwalifikacyjnych w chwili rozpoczęcia stażu, odwołujący stwierdził, iż z powołanego przepisu wynika, że nauczyciel winien posiadać stosowne kwalifikacje w chwili złożenia wniosku o nadanie kolejnego stopnia awansu zawodowego, a nie w chwili rozpoczęcia stażu, co potwierdza art. 10 pkt 3 Karty Nauczyciela. Wskazując z kolei, iż zaskarżona decyzja nie odpowiada na szereg istotnych pytań, T. T. zakwestionował ocenę zebranego materiału dowodowego, podnosząc, iż jest on niepełny. Jednocześnie odwołujący zarzucił przeprowadzonemu postępowaniu, iż nie czyni on zadość zapisom art. 7, art. 8, art. 9, art. 12 oraz art. 80 K.p.a., zaś zaskarżona decyzja narusza art. 107 § 3 kpa. Dodatkowo podniósł, iż nie można oczekiwać od nauczyciela, że będzie on ponosił odpowiedzialność za zaniedbania, których nie popełnił, a które uniemożliwiają mu dalszą kontynuację drogi awansu zawodowego, narażają na straty finansowe oraz przekreślają dotychczasowy dorobek zawodowy.

Decyzją z dnia [...], nr [...] Opolski Kurator Oświaty utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu powołując stan faktyczny zaistniały w sprawie oraz przepisy rozdziału 3 i 3a oraz art. 10 Karty Nauczyciela, jak również i § 3 i § 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz. U. Nr 155, poz. 1288 ze zm.), organ odwoławczy podtrzymał stanowisko organu I instancji dotyczące niespełnienia przez T. T. warunków do nadania mu wyższego stopnia awansu zawodowego, z uwagi na nie legitymowanie się w dniu rozpoczęcia stażu wymaganymi kwalifikacjami zawodowymi. Jednocześnie, powołał w tym zakresie argumenty przytoczone w zaskarżonej decyzji, jak również oparł się o stanowisko wyrażone w decyzji własnej z dnia 21 marca 2002006 r., nr [...], stwierdzającej nieważność czynności podjętych przez Dyrektora Publicznego Gimnazjum w K. w zakresie otwarcia stażu na stopień nauczyciela mianowanego, zatwierdzenia planu rozwoju zawodowego oraz dokonania pozytywnej oceny dorobku zawodowego za okres stażu dla T. T.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, T. T. podniósł, iż sposób prowadzenia w sprawie postępowania nie czynił zadość przepisom art. 7, art. 8, art. 9, art. 12 i art. 80 kap. Jednocześnie zaskarżonej decyzji zarzucił, iż nie zawarto w niej jednoznacznych wyjaśnień, co do stanu prawnego na dzień rozpoczęcia stażu na stopień nauczyciela mianowanego, a jej uzasadnienie nie spełnia wymogów przewidzianych w art. 107 § 3 K.P.A. Kwestionując treść rozstrzygnięcia stwierdził z kolei, iż wskazując na nieważność czynności dyrektora Publicznego Gimnazjum w K. z dnia 1 września 2001 r. i 26 czerwca 2002 r. organ w uzasadnieniu swej decyzji pominął zapis art. 9 ust. 1a-3 Karty Nauczyciela, który wskazuje podmiot oraz akt prawny, na mocy, którego można było określić szczegółowe kwalifikacje wymagane od nauczycieli, wskazując poziom wykształcenia i jego zakres w odniesieniu do poszczególnych typów szkół. Wskazał także, iż stosownie do rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2004 r. (sygn. akt U 1/04, OTK-A-2004/5/43) dyrektor szkoły był podmiotem właściwym do określania kwalifikacji nauczyciela. Jednocześnie, jako organ zatrudniający, miał prawo podjąć w dniach 1 września 2001 r. oraz 26 czerwca 2002 r. stosowne decyzje, działając w oparciu o obowiązującą regulację prawną, która wygasła dopiero w dniu 10 września 2002 r. Skarżący zaznaczył również, iż w czasie odbywania stażu spełnił określone w rozdziale 3a Karty Nauczyciela wymagania odnośnie obowiązkowego wymiaru zajęć, co potwierdzają stosowne dokumenty. Skoro zaś rozporządzenie z dnia 10 września 2002r., na które organ powołuje się w decyzji, weszło w życie dnia 8 października 2002 r., nie obowiązywało ono w chwili rozpoczęcia przez niego stażu na nauczyciela mianowanego. W kwestii uznania przez organ, iż wystarczające kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela, skarżący uzyskał dopiero po ukończeniu studiów wyższych magisterskich na kierunku informatyki (tj. 21 czerwca 2004 r.), skarżący oznajmił, iż w jego ocenie stanowisko to jest niezgodne z uregulowaniami Karty Nauczyciela. Wyjaśnił w tym zakresie między innymi, iż zatrudniony został w szkole na podstawie art. 10 pkt 3 Karty Nauczyciela i w chwili rozpoczęcia stażu na nauczyciela mianowanego spełnił określone w nim wymagania. Legitymując się dyplomem ukończenia studiów wyższych zawodowych, przygotowaniem pedagogicznym z zakresu nauczanego, kierunkowego przedmiotu, tj. informatyki oraz aktem nadania stopnia zawodowego nauczyciela kontraktowego, spełnił, zatem, wymogi kwalifikacyjne określone w art. 9 ust.1 Karty Nauczyciela, co z kolei umożliwiło mu rozpoczęcie stażu na nauczyciela mianowanego. Zaznaczył przy tym, iż w dniu złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzaminacyjnego, spełniał również wymogi określone w art. 9b ust. 1. Z treści przepisu wynika zaś, iż z punktu widzenia spełnienia warunków do uzyskania awansu istotne jest posiadanie kwalifikacji w chwili złożenia wniosku o podjęcie postępowania kwalifikacyjnego bądź egzaminacyjnego, nie zaś w chwili rozpoczęcia stażu. Nie zgadzając się ze stanowiskiem organu, podważającym zasadność zajmowania stanowiska nauczyciela osobie, legitymującej się aktem nadania stopnia nauczyciela kontraktowego, skarżący zakwestionował także dokonanie oceny jego kwalifikacji jedynie na podstawie zapisów z indeksu, bez zasięgnięcia opinii uczelni wyższej. Wskazał przy tym, iż dyrektor dokonując oceny kwalifikacji opierał się nie tylko na zapisach indeksu, ale także dokonał praktycznego sprawdzenia jego wiedzy i umiejętności. Odnośnie postępowania nadzorczego T. T. podniósł, iż pomimo posiadania informacji w zakresie niniejszej sprawy organ nadzoru nie zareagował wcześniej na stwierdzone nieprawidłowości, a wręcz przeciwnie- podobnie jak organ prowadzący szkołę, opiniował pozytywnie arkusze organizacyjne pracy gimnazjum. To zaś, w ocenie skarżącego, przyczynić mogło się jedynie do utwierdzenia dyrektora szkoły w przekonaniu, iż podejmowane przez niego decyzje są zgodne z przepisami prawa. Skarżący, za sprzeczne z przepisami prawa oświatowego uznał ponadto twierdzenie, iż przepisy nie przewidują podejmowania przez dyrektora szkoły jakichkolwiek decyzji o dopuszczeniu nauczyciela do rozpoczęcia stażu oraz odmawiającej takiego dopuszczenia. Co do zebranego w sprawie materiału dowodowego zaznaczył natomiast, iż jest on pełny, tylko jego analiza dokonana została w sposób powierzchowny.

W odpowiedzi na skargę Opolski Kurator Oświaty wskazując na okoliczności sprawy, podtrzymał stanowisko oraz argumenty przedstawione w decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Ponadto organ odniósł się do przeprowadzonego postępowania nadzorczego zakończonego decyzją z dnia 21 marca 2006 r. Wyjaśnił w tym zakresie, iż postępowanie nadzorcze wobec czynności organów uczestniczących w postępowaniu o nadanie stopnia awansu zawodowego, pomimo, iż wszczynane jest z urzędu i jest odrębne od dwuinstancyjnego postępowania w sprawie o nadanie stopnia awansu zawodowego, nie jest od tego postępowania niezależne i nie może być prowadzone samodzielnie. Jednocześnie staje się ono bezprzedmiotowe po zakończeniu postępowania o nadanie stopnia awansu zawodowego. Kurator wskazał, iż w niniejszej sprawie postępowanie nadzorcze zakończone zostało decyzją o stwierdzeniu nieważności czynności Dyrektora Publicznego Gimnazjum w K., podjętych w związku z ubieganiem się T. T. o stopień nauczyciela mianowanego, zaś podjęta w tym zakresie decyzja stała się prawomocna. Odnosząc się, zatem, do zarzutów skargi organ zauważył, iż stanowisko w zakresie kwalifikacji T. T., przedstawione zostało we wskazanej decyzji, która zawierała obszerne uzasadnienie faktyczne i prawne, zgodne z art. 107 § 3 kpa. Pomimo możliwości i stosownego pouczenia skarżący nie odwołał się jednak od tej decyzji do Ministra Edukacji Narodowej, w kwestii posiadanych kwalifikacji w czasie rozpoczęcia i realizowania stażu na stopień nauczyciela mianowanego. Organ zaznaczył, iż skoro T. T. na dzień rozpoczęcia stażu nie legitymował się wymaganymi kwalifikacjami zawodowymi, przez co nie spełnił warunków do nadania mu wyższego stopnia awansu zawodowego, określonych w art. 9b ust. 1 Karty Nauczyciela, należało odmówić mu nadania kolejnego stopnia awansu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności zaskarżonej decyzji administracyjnej z prawem. Decyzja jest zgodna z prawem, jeżeli odpowiada przepisom prawa materialnego i procesowego. W związku z tym usunięcie decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dotyczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 1 powołanej ustawy. W ramach kontroli legalności, sąd administracyjny powinien wybrać właściwy sposób rozstrzygnięci skargi, przewidziany w przepisach art. 145 – 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

Sprawując taką kontrolę legalności, zgodnie z art. 3 § 1 powołanej wyżej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem działania lub bezczynności organu administracji publicznej, a nie tylko zgodność z przepisami, których naruszenie zarzucono w skardze (brak związania podstawami skargi) i wobec tego może wydać orzeczenie innej treści niż to, o które wnosił skarżący (brak związania wnioskami skargi). Ustalenie, że granicę rozpoznania skargi przez sąd administracyjny wyznacza granica sprawy administracyjnej determinuje zakres kontroli sprawowanej przez ten sąd, przy czym granice rozpoznania sądu administracyjnego – zgodnie z zasadą niezwiązania go granicami skargi będą szersze od zakresu zaskarżenia aktu. Należy przyjąć na podstawie art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, że zakresem rozpoznania sądu administracyjnego objęte są wszystkie rozstrzygnięcia wydane w danej sprawie administracyjnej, niezależnie od tego, w jakim stadium postępowania administracyjnego zostały wydane, zawsze jednak tylko w granicach stosunku administracyjnego, wyznaczającego daną sprawę administracyjną. Inaczej mówiąc, rozpoznaniem tym powinny być objęte wszystkie decyzje dotyczące tej samej sprawy, czyli dotyczące konkretyzacji danego stosunku materialnoprawnego (porównaj: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Tadeusz Woś, Hanna Knysiak-Molczyk, Marta Romańska, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze "LexisNexis").

Mając powyższe na uwadze, w pierwszej kolejności należy stwierdzić, że przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie została poddana zaskarżona decyzja, a także utrzymana nią w mocy decyzja Wójta Gminy Komprachcice z dnia [...] odmawiająca nadania stopnia awansu nauczyciela mianowanego – T. T. nauczycielowi kontraktowemu Publicznego Gimnazjum w K. oraz decyzja Opolskiego Kuratora Oświaty z 21.03.2006r. stwierdzająca nieważność czynności podjętych przez Dyrektora Publicznego Gimnazjum w K. w zakresie otwarcia stażu na stopień nauczyciela mianowanego, zatwierdzenia planu rozwoju zawodowego oraz dokonania pozytywnej oceny dorobku zawodowego za okres stażu w stosunku do tegoż nauczyciela, jako decyzje wydane w tej samej, jednej sprawie administracyjnej w przedmiocie nadania stopnia awansu zawodowego.

W rozpatrywanej sprawie, postępowanie zostało wszczęte wskutek wniosku złożonego w dniu 23 czerwca 2005r. przez T. T. o podjęcie postępowania egzaminacyjnego, celem nadania stopnia nauczyciela mianowanego, w związku z otrzymaną pozytywną oceną dorobku zawodowego, a zaskarżone decyzje zostały wydane w oparciu o przepis art. 9b ust. 6 i 9b ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982r. Karta Nauczyciela (Dz. U. Nr z 2006r., Nr 97, poz. 674), zwanej dalej ustawą.

Warto zauważyć, że ani przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, ani przepisy ustawy Karta Nauczyciela nie dają organowi administracji publicznej prawa odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek nauczyciela o nadanie stopnia awansu zawodowego. Jak wynika z art. 61 § 3 K.p.a. złożenie wniosku automatycznie wszczyna postępowanie administracyjne. Natomiast z przepisów rozdziału 3a powołanej wyżej ustawy, regulujących tryb nadawania stopni awansu zawodowego nauczycieli wynika, że to postępowanie ma cechy dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego kończącego się wydaniem decyzji administracyjnej o nadaniu stopnia awansu zawodowego lub o odmowie nadania takiego stopnia (art. 9b ust. 4 i 6 ustawy). Postępowanie jest wieloetapowe i obejmuje odbycie stażu zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego nauczyciela oraz w przypadku nauczyciela stażysty – uzyskania akceptacji komisji kwalifikacyjnej, po przeprowadzonej rozmowie – art. 9b ust. 1 pkt 1, a w przypadku nauczyciela kontraktowego – zdania egzaminu przed komisją egzaminacyjną, natomiast w przypadku nauczyciela mianowanego – uzyskania akceptacji komisji kwalifikacyjnej.

Zgodnie z art. 9d ust. 1 ustawy, nauczyciel stażysta rozpoczyna staż z dniem nawiązania stosunku pracy, nauczyciel kontraktowy i nauczyciel mianowany z dniem 1 września, na swój wniosek skierowany do dyrektora szkoły. Przepisy ustawy Karta Nauczyciela nie przewidują podejmowania przez jakikolwiek organ (w tym dyrektora szkoły) decyzji o dopuszczeniu do rozpoczęcia stażu albo decyzji odmawiającej takiego dopuszczenia. Zatem, uzyskanie kolejnego stopnia awansu zawodowego uzależnione jest od spełnienia przez nauczyciela trzech warunków: posiadania wymaganych kwalifikacji, odbycia stażu (oprócz nauczycieli wymienionych w art. 9e ust. 1-3) zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego, a także uzyskania pozytywnego wyniku w postępowaniu przed komisją kwalifikacyjną lub egzaminacyjną.

Podstawowym warunkiem nadania kolejnego stopnia awansu jest posiadanie przez nauczyciela wymaganych kwalifikacji. Obecne brzmienie przepisu ust. 1 w art. 9b ustalone w ustawie z dnia 23 sierpnia 2001r. o zmianie ustawy o systemie oświaty – ustawy Przepisy wprowadzające reformę ustroju szkolnego, ustawy – Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 111, poz. 1194) – jednoznacznie wskazuje, że nauczyciel ubiegający się o awans musi spełniać ogólne wymogi kwalifikacyjne określone w art. 9 ust. 1 pkt 1 Karty Nauczyciela, jak też wymogi szczegółowe zawarte w aktach wykonawczych wydanych na podstawie art. 9 ust. 2 i 3 Karty Nauczyciela. Warunek posiadania odpowiednich kwalifikacji należy uznać za spełniony, jeżeli nauczyciel ukończył kierunek (specjalność) studiów zbliżony do nauczanego przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć. Ustalenia czy dany kierunek jest zbliżony z nauczanym przedmiotem, dokonuje dyrektor szkoły zatrudniający nauczyciela. Ustalenie to jest równoznaczne z uznaniem spełnienia przez nauczyciela wymagań kwalifikacyjnych, a zatem może on się ubiegać o kolejny stopień awansu. Podkreślić należy, że Karta Nauczyciela nie określa minimalnego wymiaru zajęć koniecznego do zrealizowania zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami. W sytuacji, gdy nauczyciel zatrudniony w pełnym wymiarze zajęć naucza w ramach tego wymiaru różnych przedmiotów, również takich, do których nauczania nie posiada kwalifikacji, wystarczające jest, aby nauczał zgodnie z kwalifikacjami, nawet przez mniejszą liczbę godzin niż połowa wymiaru.

Drugim warunkiem nadania stopnia awansu zawodowego jest odbycie stażu zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego. Ustawowa definicja stażu znajduje się w art. 3 pkt 3 Karty Nauczyciela, zgodnie, z którym przez pojęcie stażu należy rozumieć okres zatrudnienia nauczyciela w przedszkolach, szkołach placówkach i innych jednostkach organizacyjnych wymienionych w art. 1 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 2, w wymiarze, co najmniej połowy obowiązkowego wymiaru zajęć, rozpoczętego i realizowanego na zasadach określonych w przepisach rozdziału 3a.

Trzecim warunkiem niezbędnym do nadania nauczycielowi stopnia awansu jest, w przypadku ubiegania się o stopień nauczyciela mianowanego – zdanie egzaminu przed komisją egzaminacyjną.

Godzi się zauważyć, że nauczyciel ubiegający się o awans zawodowy powinien spełniać wszystkie przesłanki wymagane przez prawo, lecz przepisy Karty Nauczyciela nie określają kolejności, w jakiej owe przesłanki powinny być spełnione. Jeżeli nauczyciel odbył staż, w sytuacji, gdy kierunek ukończonych przez niego studiów nie zgadzał się z nauczanym przedmiotem, ale w dniu złożenia wniosku o nadanie stopnia awansu zawodowego spełnił wymagania kwalifikacyjne, to brak jest podstaw do nałożenia na niego obowiązku odbycia kolejnego stażu.

Zatem, powtórzyć przyjdzie, że rozpoczęcie stażu nie jest uzależnione od spełniania w tej dacie wymagań kwalifikacyjnych. Z brzmienia art. 9d Karty Nauczyciela wynika, bowiem, że istotne jest posiadanie kwalifikacji w chwili złożenia wniosku przez nauczyciela o podjęcie postępowania kwalifikacyjnego lub egzaminacyjnego. Cytowany przepis dopuszcza taką sytuację w praktyce, iż staż rozpoczyna nauczyciel właśnie uzupełniający kwalifikacje (np. kończący studia wyższe), który jeszcze przed zakończeniem stażu ukończy formę kształcenia dającą mu pełne kwalifikacje.

Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że skarżący spełnił przesłanki (warunki) wymagane przywołanymi przepisami art. 9b ustawy Karta Nauczyciela pozwalające na skuteczne złożenie wniosku o podjęcie postępowania egzaminacyjnego.

W tym miejscu podnieść należy, że dyrektor szkoły, w odpowiedzi na wniosek (zawiadomienie) skarżącego o otwarcie stażu na stopień nauczyciela mianowanego przydzielił mu opiekuna stażu i zobowiązał nauczyciela w terminie do dnia 30 września 2002r. do opracowania i przedłożenia planu rozwoju zawodowego. Dnia 9 października dyrektor szkoły dokonał zatwierdzenia przedłożonego planu rozwoju zawodowego, którego realizacja przypadła na okres od 1 września 2002r. do dnia 31 maja 2005r., a w dniu 6 czerwca 2005r. T. T. przedłożył dyrektorowi sprawozdanie z realizacji planu rozwoju zawodowego za okres odbytego stażu i w dniu 20 czerwca 2005r. otrzymał pozytywną ocenę dorobku. Wreszcie, podkreślić należy, iż w chwili wydania decyzji przez organ I instancji odmawiającej nadania stopnia nauczyciela mianowanego T. T., posiadał on dyplom ukończenia studiów wyższych magisterskich na kierunku informatyka, świadectwo ukończenia kursu kwalifikacyjnego z przygotowania pedagogicznego z dnia 24 czerwca 2002r., akt nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego z dnia 28 czerwca 2002r.,zatrudniony był w roku szkolnym 2005/2006 zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami na stanowisku nauczyciela informatyki w wymiarze 11 godzin tygodniowo w Publicznym Gimnazjum w K. oraz w wymiarze 4 godzin tygodniowo jako nauczyciel kółka informatycznego w Publicznej Szkole Podstawowej w K. Organy obu instancji zgodnie uznały, że T. T. posiada wymagane kwalifikacje do nauczania informatyki, a uzyskał je z chwilą ukończenia studiów wyższych magisterskich na kierunku informatyka na Wydziale Elektrotechniki i Automatyki Politechniki Opolskiej, a więc z dniem [...],co spowodowało, iż ostatni rok odbywanego stażu na stopień nauczyciela mianowanego odbywał zgodnie wymaganymi kwalifikacjami.

W konsekwencji, w ocenie Sądu, nie można podzielić poglądu, iż wobec skarżącego mają zastosowanie przepisy art. 9b ust. 6 w związku z art. 10 ust. 7,8,9,10 ustawy Karta Nauczyciela, pozwalające na wydanie decyzji administracyjnej o odmowie nadania stopnia awansu zawodowego. W świetle przedstawionych wyżej rozważań, nie można bowiem uznać, że skarżący nie spełnił wszystkich warunków, o których mowa w ust. 1 cyt. przepisu art. 9 Karty Nauczyciela, a jedynie ta okoliczność pozwala na wydanie decyzji odmownej, skoro nauczyciel ten spełnił wymogi co do odbycia stażu zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego i posiadał wymagane kwalifikacje, a nie mógł przystąpić do egzaminu przed komisją egzaminacyjną z uwagi na otrzymanie decyzji odmownej o nadaniu stopnia awansu zawodowego, w chwili zgłaszania wniosku o podję]cie postępowania egzaminacyjnego.

Odnosząc się do decyzji z dnia 21 marca 2006r. stwierdzającej nieważność czynności podejmowanych w postępowaniu o nadanie nauczycielom stopnia awansu zawodowego, stwierdzić przyjdzie, że przepisy art. 9h ustawy Karta Nauczyciela wprowadzają odrębny tryb nadzorczy wobec wszystkich organów uczestniczących w postępowaniu o nadanie stopnia awansu zawodowego. Nadzór ten ma charakter nadzoru legalnościowego, tj. dotyczy oceny zgodności danej czynności z przepisami ustawy Karta Nauczyciela, przepisami o kwalifikacjach wymaganych od nauczycieli oraz innymi przepisami wymienionymi w ust. 2 art. 9h. Przywołany przepis art. 9h ustawy Karta Nauczyciela statuuje bezwzględną nieważność z mocy prawa każdej czynności podjętej w ramach poszczególnych etapów postępowania o nadanie stopnia awansu zawodowego z naruszeniem prawa. Jednakże w rozpatrywanej sprawie, w decyzji z 21.03.2006r. organ nadzoru pedagogicznego nie wykazał naruszenia jakich przepisów dopuścił się dyrektor szkoły zatwierdzając plan rozwoju zawodowego oraz dokonując pozytywnej oceny dorobku zawodowego nauczyciela. Nie można uznać, w świetle przedstawionych wyżej rozważań Sądu, że zakwestionowane czynności dyrektora są sprzeczne z przepisami ustawy Karta Nauczyciela, tylko dlatego, iż dopiero po rozpoczęciu stażu nauczyciel spełnił wymogi określone w art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy Karta Nauczyciela, a więc uzyskał wymagane kwalifikacje.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i art. 152 powołanej na wstępie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.

Wskazania, co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań i sprowadzają się do wydania decyzji administracyjnej na podstawie art. 9 ust. 5 lub 6 ustawy Karta Nauczyciela, po dokonaniu oceny spełnienia wymagań kwalifikacyjnych w oparciu o ust. 1 pkt 2 powołanego przepisu art. 9b omawianej ustawy.