Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 82/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28,  art. 156 par. 1 pkt 2 i 4
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151,  art. 170
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie Sędzia NSA Joanna Banasiewicz /spr./ Asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Michał Samoraj po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2007 r. sprawy ze skargi D. W. i J. W. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...], na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu wniosku D., J. i J. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2006 r., nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...] odmawiającej wszczęcia postępowania zakończonego decyzją tego organu z dnia [...] marca 1992 r., nr [...], na mocy której uwłaszczono Zakłady [...] im. [...] w likwidacji działkami położonymi w Ł. przy ul. [...].

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ powołał się na następujące okoliczności faktyczne i prawne wydanego rozstrzygnięcia.

Wojewoda [...] na podstawie art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), decyzją z dnia [...] marca 1992 r., nr [...] stwierdził nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Zakłady [...] im. [...] w likwidacji prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w Ł. przy ul. [...], oznaczonego jako działki nr [...], o łącznej powierzchni [...] m2 oraz nieodpłatne nabycie własności budynku znajdującego się na tym gruncie, a także odmówił stwierdzenia nabycia przez ww. Zakłady prawa użytkowania wieczystego gruntu oznaczonego jako działki nr [...].

W dniu 26 listopada 2004 r. D., J. i J. W. wnieśli o wznowienie postępowania uwłaszczeniowego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 Kpa.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r., nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania podnosząc, że został przekroczony termin określony w art. 148 § 1 Kpa. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lutego 2005 r., nr [...] uchylił decyzję organu wojewódzkiego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] ponownie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania uwłaszczeniowego z powodu przekroczenia terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania wynikającego z art. 148 Kpa.

Od powyższej decyzji D., J. i J. W. złożyli odwołanie, które następnie cofnęli, a Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...] umorzył postępowanie odwoławcze.

Powyższa decyzja została przez D. i J. W. zaskarżona do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie. Wobec cofnięcia skargi postanowieniem z dnia 28 września 2006 r. umorzono postępowanie sądowe (sygn. akt I SA/Wa 1411/06), od tego postanowienia skarżące wniosły skargę kasacyjną.

W dniu 31 lipca 2006 r. D. W. i J. W. wniosły o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2005 r., wskazując na przyczyny z art. 156 § 1 pkt 2 i 4 K.p.a.

Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] września 2006 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...] odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] marca 1992 r., nr [...] o uwłaszczeniu Zakładów [...] im. [...] w likwidacji wskazanymi wyżej działkami i odmawiającej uwłaszczenia co do ich pozostałej części. Minister wskazał, że głównym powodem wydania przez organ wojewódzki decyzji odmownej w oparciu o art. 149 § 3 kpc było przekroczenie przez strony terminu, o którym mowa w art. 148 kpa.

Nie podzielając stanowiska wnioskodawców, którzy podnieśli zarzut obarczenia decyzji wadą z art. 156 § 1 pkt 4 k. p. a., Minister stwierdził, że organ wojewódzki zobowiązany był rozpatrzyć ich wniosek dotyczący wznowienia postępowania stosownie do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i doręczyć decyzję wnioskodawcom. Organ wojewódzki wydając decyzję o odmowie wznowienia postępowania w oparciu o art. 149 § 3 k.p.a, wskazał na uchybienie terminu z art. 148 k.p.a., co oznacza, że nie odmówiono wnioskodawcom prawa stron. Organ nadzoru zauważył, że również w przypadku, gdyby wnioskodawcy nie mieli praw strony organ wojewódzki winien był także zastosować art. 149 § 3 kpa i doręczyć im wydaną decyzję. Minister podniósł ponadto, że z akt sprawy wynika, iż wnioskodawcy ujawnieni są w księdze wieczystej KW [...]. Z prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Ł., Wydział IV Cywilny z dnia 6 marca 1995 r. dotyczącego zniesienia współwłasności nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...], wynika, że D., J. i J. W. posiadają prawa rzeczowe do części nieruchomości objętej decyzją uwłaszczeniową, mają więc status strony w rozumieniu art. 28 kpa.

Odnosząc się do stanu zabudowania gruntu na dzień 5 grudnia 1990 r., Minister Budownictwa podkreślił, że organ wojewódzki powołując się na znajdujące się w aktach dokumenty wyjaśnił, że istnienie na nieruchomości dodatkowego budynku i urządzeń przed tą datą było wnioskodawcom znane znacznie wcześniej niż data złożenia wniosku o wznowienie postępowania i dlatego zasadnie Wojewoda [...] uznał, że nastąpiło naruszenie terminu, o którym mowa w art. 148 kpa.

Od powyższej decyzji D., J. i J. W. złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy .

Minister Budownictwa powołaną decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] września 2006 r., odwołując się w uzasadnieniu do podniesionej tam argumentacji.

Minister podtrzymał stanowisko, że podniesione we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji zarzuty naruszenia Konstytucji, Protokołu nr 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz art. 231 § 1 i art. 160 § 1 kodeksu karnego nie mają związku merytorycznego z przedmiotową decyzją, podobnie jak sprawy sporne ze Spółdzielnią [...] "[...]" i roszczenia w stosunku do Ministra Skarbu Państwa. Minister podkreślił, że zasadnicza kwestia dotyczy oceny w aspekcie art.. 156 § 1 k.p.a czy organ wojewódzki prawidłowo odmówił wznowienia postępowania uwłaszczeniowego. Podniósł, że decyzja ta została wydana w wyniku rozpatrzenia wniosku skarżących i im doręczona, a więc nie ma podstaw do twierdzenia, że decyzja ta obarczona jest wadą z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.

Minister podtrzymał stanowisko, że wnioskodawcom wznowienia nie można odmówić przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa i odwołał się do treści księgi wieczystej KW [...] oraz powołanego wcześniej postanowienia Sądu Rejonowego w Ł. z dnia [...] marca 1995 r.

Minister Budownictwa powtórzył argumentację zawartą w decyzji z dnia [...] września 2006 r., iż brak jest podstaw do przyjęcia, że decyzja organu wojewódzkiego wskazująca na uchybienie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania uwłaszczeniowego obarczona jest wadą z art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Ponadto zaznaczył, że z akt nie wynika, aby w sprawie występowały inne okoliczności wymienione art. 156 § 1 kpa.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyły D. i J. W., uzupełniając ją następnie pismem z dnia 28 grudnia 2006 r. Wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji zarzuciły organowi rażące naruszenie art. 12 § 1, art. 16 i art. 28 kpa, art. 32 i 40 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 3 i 14 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka w związku z art. 12 § 1 kpa, jak również naruszenie art. 156 §1 pkt 2 kpa poprzez niezastosowanie tego przepisu do decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. w związku z rażącym naruszeniem przez Wojewodę [...] art. 28, 16, 110, 147 lub 148 § 1 kpa.

W obszernym uzasadnieniu skarżące podniosły m.in., że w ich ocenie nie mają one przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa, natomiast mają interes faktyczny we wznowieniu postępowania zakończonego decyzją uwłaszczeniową Wojewody [...] z dnia [...] marca 1992 r. D. i J. W. stwierdziły, że Wojewoda [...] wykorzystał ich wniosek o wznowienie postępowania do uruchomienia postępowania administracyjnego, którego celem było wykazanie, że wznowienie postępowania nie może nastąpić z uwagi na przekroczenie przez skarżące terminu do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 148 § 1 i przez to uznał je za stronę w rozumieniu art. 28 kpa. Strony powołując się na doktrynę prawa administracyjnego i orzecznictwo sądów administracyjnych podkreśliły, że z chwilą wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania podmiot uzyskuje legitymację do jej zaskarżenia w postępowaniu zwyczajnym lub nadzwyczajnym, w takim przypadku podmiotem decyzji nie jest jednak strona postępowania zakończonego decyzją ostateczną, ale adresat odmowy wznowienia postępowania, bowiem decyzja o odmowie wznowienia przez sam fakt jej wydania wobec określonej osoby samoistnie kreuje interes prawny jej adresata.

Skarżące podniosły, że Minister Budownictwa w dniu [...] grudnia 2006 r. wydał dwie decyzje utrzymujące w mocy dwie decyzje Wojewody [...] wydane w przedmiocie wznowienia postępowania uwłaszczeniowego, w których w jednej uznał je za strony postępowania administracyjnego, a w drugiej nie. Podkreśliły, że skoro Minister Budownictwa w decyzji z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [..] stwierdził, że nie były stroną postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] marca 1992 r., to brak odmowy przyznania im przymiotu strony w skarżonej decyzji rażąco narusza art. 28 kpa. W sytuacji, gdy do organu wpłynął wniosek skarżących o wznowienie postępowania administracyjnego organ powinien odmówić jego wznowienia ze wskazaniem na brak czynnej legitymacji do udziału w postępowaniu i wznowić to postępowanie z urzędu. Skarżące podniosły, że uzyskane przez nie w marcu 1995 r. w wyniku postępowania działowego praw rzeczowych do nieruchomości, nie ma w ich ocenie żadnego związku z wcześniej zakończonym postępowaniem uwłaszczeniowym. Stwierdziły ponadto, że nawet gdyby przyjąć, że są stronami postępowania w rozumieniu art. 28 kpa, to zachowały termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania określony w art. 148 § 1 kpa. Podały, że w dacie 5 grudnia 1990 r. nie tylko nie miały wiedzy o zabudowie nieruchomości podlegającej uwłaszczeniu, ale nawet o jej istnieniu. W dniu 23 grudnia 1993 r. zawarły akt notarialny, wówczas doręczono im decyzję z dnia [...] marca 1992 r. i mapę, na której uwidoczniony był budynek ujęty w decyzji. Z mapy tej nie wynika, że budynek istniał przed 5 grudnia 1990 r., a tylko taka wiedza dawała podstawy do żądania wznowienia postępowania.

W odpowiedzi na skargę Minister Budownictwa wniósł o jej oddalenie, uznając argumenty w niej zawarte za nietrafne. Podtrzymał również stanowisko, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2005 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu. Zarówno bowiem zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Ministra Budownictwa z dnia [...] września 2006 r., nr [...] nie naruszają przepisów prawa w sposób, o którym mowa w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Na wstępie zauważyć należy, że skarga dotyczy decyzji utrzymującej w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...], którą odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania uwłaszczeniowego zakończonego wskazaną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] marca 1992 r. Dlatego też rozważania Sądu w sprawie niniejszej winny w pierwszym rzędzie dotyczyć kwestii związanych z badaniem legalności zaskarżonej decyzji. Dopiero wówczas, gdyby zaistniały przesłanki do uwzględnienia skargi, możliwe byłoby ewentualne zastosowanie art. 135 powołanej ustawy i podjęcie przewidzianych ustawą środków w celu uniknięcia naruszenia prawa w stosunku do wcześniejszych decyzji, o ile takie naruszenie zostałoby stwierdzone, a czego oczekują skarżące podnosząc zarzuty dotyczące decyzji uwłaszczeniowej.

Odmowa stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. – w świetle obszernego materiału dokumentacyjnego sprawy i motywów podanych przez Ministra Budownictwa w zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] września 2006 r. miała uzasadnione podstawy.

Pismem z dnia 26 listopada 2004 r. D., J. i J. W. wystąpili z wnioskiem o wznowienie postępowania uwłaszczeniowego. Rozpatrując to żądanie Wojewoda [...] wydał decyzję z dnia [...] czerwca 2005 r., a wnioskodawcy byli bez wątpienia stronami tego postępowania, o stwierdzenie nieważności którego obecnie wnoszą. Ponadto, na co wskazał Minister, przysługuje im tytuł prawnorzeczowy do części nieruchomości objętej decyzją uwłaszczeniową, a ich prawa są ujawnione w księdze wieczystej. Stąd też uznanie, iż przysługuje im przymiot strony postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a było prawidłowe. Za nieuzasadniony uznać należy także zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.

Nie zostało również wykazane, aby decyzja organu wojewódzkiego stwierdzająca uchybienie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania nadzorczego obarczona była wadą z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., na co słusznie wskazał organ w zaskarżonej decyzji. Nie budzi także wątpliwości ocena, iż nie występują w sprawie inne przesłanki wymienione w art. 156 §1 k.p.a.

Odnosząc się do szeroko rozważanych przez skarżące kwestii związanych ze stwierdzeniem przez organy uchybienia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania przypomnieć trzeba, że ocena, czy stosowny wniosek złożony był w określonym przez Kodeks postępowania administracyjnego terminie dokonana została w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. Wniesione od niej odwołanie zostało przez skarżące cofnięte. Następnie decyzja Ministra Budownictwa z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...], którą umorzono postępowanie odwoławcze zaskarżona została do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez J. W. i D. W., jednakże skarżące cofnęły skargę w wyniku czego postanowieniem z dnia 28 września 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1411/06 umorzone zostało postępowanie sądowe. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 1972/06 oddalił skargę kasacyjną wniesioną od tego postanowienia przez J. W. i D. W. W uzasadnieniu postanowienia stwierdzono, że umorzenie postępowania było zgodnie z prawem, sąd zasadnie uznał cofnięcie skargi za dopuszczalne, gdyż w następstwie tej czynności uprawomocniła się zgodna z prawem decyzja o odmowie wznowienia postępowania z powodu oczywistego przekroczenia terminu do wniesienia wniosku. Zaznaczono następnie, że skutkiem orzeczenia Sądu jest uprawomocnienie się odmowy wznowienia postępowania, a nie wcześniejszych decyzji, które od dawna posiadają walor prawomocności.

Zgodnie z art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe i taki walor przysługuje również wskazanemu wyżej postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego. Niezależnie od tego w świetle okoliczności faktycznych sprawy podzielić należy w sprawie niniejszej wyrażony tam pogląd dotyczący oczywistości przekroczenia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania. W konsekwencji stwierdzić należy, że również w odniesieniu do tej kwestii organ nadzoru prawidłowo uznał, że nie występują przesłanki do stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji.

Wobec uznania zarzutów skargi za nieuzasadnione należało orzec jak w sentencji wyroku na postawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.