Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2052/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8, 9, 149 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2 ust. 1 lit. e
journal: Dz.U. 1945 nr 3 poz 13
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2013 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącego M. T. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku M. R. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] września 1994 r. nr [...] oraz orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] listopada 1948 r. Nr.[....] utrzymującego w mocy orzeczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w B. z dnia [...] sierpnia 1946 r. Nr.[...] stwierdzającego, że nieruchomość ziemska p.n. "[...]" podlegała przejęciu na cele reformy rolnej.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie sprawy.

Wojewódzki Urząd Ziemski w B. orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 1946 r. Nr.[...] uznał, że majątek "[...]" o obszarze [...] ha stanowiący byłą własność Z. T. podlega przejęciu na cele reformy rolnej. Orzeczeniem z dnia [...] listopada 1948 r. Nr.[...] Minister Rolnictwa i Reform Rolnych w/w orzeczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w B. utrzymał w mocy.

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] listopada 1948 r. wystąpił następca prawny byłego właściciela nieruchomości – Z. T.

Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej decyzją z dnia [...] września 1994 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] listopada 1948 r.

Na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] września 1994 r. została wniesiona skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego, po rozpatrzeniu, której wyrokiem z dnia 13 grudnia 1995 r. sygn. akt II SA 1698/94 orzeczono o jej oddaleniu.

Wnioskiem z dnia 20 listopada 2003 r. M. T. zwrócił się ponownie o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] września 1994 r. nr [...]. Powyższą decyzją Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] września 1994 r. odmówił stwierdzenia nieważności [...] utrzymującej w mocy orzeczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w B. z dnia [...] sierpnia 1946 r. Nr.[...] stwierdzającej, że nieruchomość rolna "[...]" położona w gminie [...], powiat [...], o obszarze [...] ha, stanowiąca dawną własność Z. T. podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13), dalej zwanego "dekretem".

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] umorzył postępowanie w ww. sprawie, a następnie po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy własną wcześniejszą decyzję.

M. T. zaskarżył powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 14 grudnia 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 1789/09 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] czerwca 2009 r. Sąd wskazał, że treść złożonego wniosku oraz jego zatytułowanie pozostają z sobą w sprzeczności. Zdaniem Sądu Minister powinien dokonać niezbędnych ustaleń odnośnie rzeczywistych intencji skarżącego mając na uwadze, że decydujące znaczenie ma treść wniosku z dnia 20 listopada 2003 r., a nie jego tytuł.

Pismem z dnia 17 maja 2010 r. wnioskodawca uzupełnił swój poprzedni wniosek o żądanie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] listopada 1948 r. Nr.[...].

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] umorzył postępowanie w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano m.in., iż nie jest możliwe prowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] września 1994 r. z uwagi na fakt, iż decyzja ta została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 13 grudnia 1995 r. sygn. akt II SA 1968/94 skargę oddalił. Odnosząc się do drugiego ze sformułowanych we wniosku żądań, dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] listopada 1948 r. wyjaśniono, iż jest ono bezprzedmiotowe ponieważ kwestia ta została rozstrzygnięta prawomocną decyzją Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] września 1994 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] listopada 1948 r. W związku z powyższym stwierdzono, że skoro przedmiot wniosku nie dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu co do istoty przez organ administracji to postępowanie, które zostało wszczęte takim żądaniem jest bezprzedmiotowe i powinno ulec umorzeniu zgodnie z art. 105 § 1 Kpa.

Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem M. T. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy żądając uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na to, że została ona wydana wskutek błędnej interpretacji treści wniosku, który zdaniem strony powinien być potraktowany jako wniosek o wznowienie postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 Kpa.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., po rozpatrzeniu wniosku M. T. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2010 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2010 r. została wydana po wezwaniu i szczegółowym pouczeniu wnioskodawcy, aby doprecyzował przedmiot swojego żądania sformułowany we wniosku z dnia 25 listopada 2003 r., co też uczynił pismem z dnia 17 maja 2010 r. W wymienionym piśmie strona ponowiła swoje dotychczasowe żądanie wyrażone we wniosku z dnia 25 listopada 2003 r. poszerzając je jednocześnie o żądanie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] listopada 1948 r. Ponadto Minister stwierdził, że z ww. pisma wynika, iż pojawienie się nowych dowodów uzasadniać ma stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] września 1994 r. oraz Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] listopada 1948 r., tym bardziej, że zdaniem wnioskodawcy nie były one znane Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu gdy wydawał on wspomniany wyżej wyrok z dnia 13 grudnia 1995 r. sygn. akt II SA 1968/94.

Dalej Minister uznał, że tak sformułowane żądanie wnioskodawcy, aczkolwiek operujące terminologią właściwą dla dwóch różnych trybów nadzwyczajnych z Kodeksu postępowania administracyjnego, powinno być rozumiane jako żądanie stwierdzenia nieważności. Przemawia za tym zarówno wyraźne określenie żądania ("przedmiotem złożonego wniosku jest żądanie stwierdzenia nieważności (...)"), odwołanie się do "nowych dowodów" jako przesłanki unieważnienia decyzji," wreszcie oczywista niezasadność uznania za właściwy trybu wznowienia postępowania z art. 145 i nast. K.p.a. tzw. "nowe dowody", tj. dokumenty wskazane przez wnioskodawcę we wniosku z 20 listopada 2003, znajdują się bowiem w aktach sprawy i były znane organom dotychczas wydającym decyzje w niniejszej sprawie oraz, co przeczy przytoczonemu wyżej stwierdzeniu wnioskodawcy, były znane również Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu rozpoznającemu sprawę ze skargi Z. T. na wspomnianą decyzję z dnia [...] września 1994 r. Sąd oddalając skargę wprost stwierdził, iż wbrew przekonaniu skarżącego powołane w skardze dokumenty nie przesądzają o obszarze użytków rolnych wchodzących w skład przedmiotowej nieruchomości. Z okoliczności sprawy niewymagających daleko posuniętego badania wynika zatem bezsprzecznie, że wnioskodawca posługiwał się pojęciem "nowe dowody" w znaczeniu potocznym, zmierzając w istocie do ponownego rozpatrzenia sprawy dotyczącej stwierdzenia nieważności kontestowanych decyzji. We wniosku z 20 listopada 2003 r. mowa jest np. o tym, że "Minister nie zwrócił uwagi na istniejące dowody potwierdzające, iż przedmiotowa nieruchomość miała powierzchnię mniejszą niż 50 ha", po czym owe pominięte dowody określane są mianem nowych.

W odniesieniu do żądania stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] września 1994 r. organ odwoławczy podkreślił, że decyzja ta była poddana ocenie sądu administracyjnego, który wyrokiem z dnia 13 grudnia 1995 r., sygn. akt II SA 1698/94, oddalił skargę. W takiej sytuacji niezbędnym do stwierdzenia czy żądanie przez stronę stwierdzenia nieważności decyzji poddanej uprzednio ocenie sądu powinno zostać załatwione przez organ administracji publicznej jest ustalenie, czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia (art. 156 § 1 Kpa). Jeśli taka, sytuacja miałaby miejsce to wydany wyrok zamyka organowi administracji drogę do orzeczenia w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż wniesione żądanie wkraczałoby w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej - materii prawnej, co do której wiążąco wypowiedział się sąd orzekając o zgodności z prawem zakwestionowanej decyzji.

Minister zaznaczył także, że wniosek z 25 listopada 2003 r., uaktualniony pismem z dnia 17 maja 2010 r., jest tożsamy co do przedmiotu żądania i jego uzasadnienia z żądaniem i uzasadnieniem skargi oddalonej przez Naczelny Sąd Administracyjny prawomocnym wyrokiem. Całość obecnej argumentacji M. T dotyczy wadliwie według niego określonej powierzchni majątku "[...]". Zdaniem wnioskodawcy od ogólnej powierzchni majątku należy odjąć powierzchnię nieużytków (piasków), tj. [...] ha. Dowodami to potwierdzającymi mają być: decyzja Powiatowego Urzędu Ziemskiego o zatwierdzeniu klasyfikacji gruntów z 4 lutego 1946 r., protokół komisarza ziemskiego z 25 czerwca 1946 r., pismo do Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego z 19 lipca 1946 r. Tematyka ta była jednak rozpatrywana przez sąd w wyroku z 13 grudnia 1995 r. Na str. 3 i 4 sąd zawarł wyjaśnienia dotyczące sposobu obliczenia powierzchni użytków rolnych majątku "[...]" z uwzględnieniem spornych [...] ha i stwierdził, że "istniała pełna podstawa do przyjęcia, iż obszar użytków rolnych wywłaszczonej nieruchomości przekraczał 50 ha". Jednocześnie sąd wprost odniósł się do powoływanych przez wnioskodawcę pism z 25 czerwca 1946 r. oraz z 4 lutego 1946 r. uznając, że nie przesądzają one o obszarze użytków rolnych (pismo z 19 lipca 1946 r. nie zostało przez sąd wymienione w treści uzasadnienia, niemniej znajdowało się w aktach sprawy i było sądowi znane).

Wobec powyższego zdaniem Ministra w zaskarżonej decyzji z dnia [...] czerwca 2010 r. słusznie przyjęto, iż sformułowane we wniosku żądanie strony nie dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu co do istoty przez organ administracji i postępowanie, które zostało wszczęte takim żądaniem jest bezprzedmiotowe i powinno zostać umorzone na podstawie art. 105 § 1 Kpa.

Kontynuując postępowanie Minister wskazał, że żądanie dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z [...] listopada 1948 r. nie mogło być merytorycznie rozpoznane, ponieważ w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja orzekająca w przedmiocie nieważności decyzji z 1948 r., tj. decyzja Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z [...] września 1994 r. Orzeczenie w materii objętej inną decyzją ostateczną stanowiłoby kwalifikowaną wadę prawną z art. 156 § 1 pkt 3 Kpa.

Dodatkowo Minister zaznaczył, że powyższe nie wyklucza możliwości wystąpienia przez M. T. z odrębnym wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie o wznowienie postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 Kpa w przypadku wykazania przez niego, iż w sprawie pojawiły się nowe dowody dotychczas nie znane organom orzekającym w sprawie. Składając taki wniosek niezbędne jest wskazanie konkretnego orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, w której żąda się wznowienia postępowania oraz wykazanie legitymacji prawnej do wniesienia żądania. Należy mieć przy tym na uwadze, że wniosek o wznowienie może być skutecznie wniesiony w ciągu miesiąca od dnia dowiedzenia się przez stronę o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł M. T., wnosząc o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1) art. 7 Kpa i art. 77 Kpa w skutek nie podejmowania czynności zmierzających do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz utrzymywania w mocy rozstrzygnięcia, które nie zostało oparte na całym zgromadzonym materiale dowodowym podczas, gdy z dokumentów dołączonych d o wniosku z dnia 20 listopada 2003 r. wynika, iż obszar nieruchomości "[...]" nie przekraczał 50 ha, a powierzchnia użytków rolnych w rzeczywistości wynosiła 45 ha, przez co została zakwalifikowana błędnie jako podpadająca pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu i niesłusznie przejęta na rzecz Skarbu Państwa; 2) art. 145 § 1 pkt 5 Kpa poprzez uznanie, iż w sprawie nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji i nie znane organowi, który wydał decyzję w sytuacji, gdy do wniosku z dnia 20 listopada 2003 r. załączono dokumenty, które nie zostały wymienione w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] września 1994 r., a z których wynika, iż w przedmiotowej sprawie zostały poczynione błędne ustalenia faktyczne przy czym nie istotne jest, czy wskazane dokumenty nie były znane organom prowadzącym postępowanie pierwotnie w wyniku zaniedba, czy z innych powodów; 3) art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) poprzez nieprawidłową wykładnię pojęcia "ocena prawna" i uznanie, iż pojawienie się w sprawie nowych dowodów, które wpływają na odmienne załatwienie sprawy, nie uzasadnia stwierdzenia nieważności decyzji naruszającej prawo, co do której wypowiedział się już sąd administracyjny, w sytuacji, gdy przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej części treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznanej sprawie (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt I SA/Po 1593/2007), a dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny ocena sprowadzała się do stwierdzenia, iż analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego upoważniała do stwierdzenia, że obszar użytków rolnych wywłaszczonej nieruchomości przekroczył 50 ha; 4) art. 2 Konstytucji RP poprzez nieuwzględnienie dyrektywy wyinterpretowanej z zasady praworządności, tj. zasady zaufania obywateli do państwa, poprzez obciążenie skutkami niewłaściwego postępowania organu administracji publicznej, na którym ciąży powinność podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a który w sprawie zakończonej decyzją której wzruszenia domaga się skarżący, uchybił powyższemu obowiązkowi; 5) art. 21 i 64 w zw. z art. art. 8 ust. 2 Konstytucji RP poprzez nieuwzględnienie w trakcie prowadzonego postępowania dyrektyw interpretacyjnych wynikających z tych regulacji, do czego obliguje normatywny charakter Konstytucji, 6) art. 1 protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności poprzez nieuwzględnienie dyrektywy wynikającej z tej regulacji, zgodnie z którą obowiązkiem organów państwa jest powstrzymywanie się od stosowania prawa w taki sposób, który może ograniczać lub niweczyć prawo do rekompensaty tytułem utraconego prawa własności, natomiast powinnością jest zapewnienie realizacji tego prawa poprzez stosowane środki prawne oraz praktyki administracyjne.

W uzasadnieniu skargi rozwinięto zarzuty i podniesiono, że Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 13 grudnia 1995 r., sygn. akt: II SA 1698/94, rozpoznając skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] września 1994 r. (znak sprawy: [...]) nie przeprowadził nowego postępowania, a swoje rozstrzygnięcie oparł jedynie na ustaleniach poczynionych przez organ administracji państwowej. Skarżący zaznaczył, że w uzasadnieniu orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 1995 r. wskazano, że przedłożone przez Z. T. dokumenty, tj. protokół Komisarza Ziemskiego z dnia 25 czerwca 1946 r. oraz decyzja Powiatowego Urzędu Ziemskiego z dnia [...] lutego 1946 r. są nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Skarżący dodał, że organy administracji prowadzące przedmiotowe postępowanie w decyzji z dnia [...] września 1994 r. same wskazały, że skarżący musi przedstawić dokumenty uzasadniające twierdzenie, że w skład przejętej nieruchomości wchodziło mniej niż 50 ha użytków rolnych. M. T. wskazał także, że na przedmiotowe dokumenty zwrócił uwagę skarżący w skardze, jednak z uzasadnienia orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego nie wynika, aby podlegały one analizie. Skarżący zwrócił uwagę, że w decyzji z dnia [...] września 1994 r. organ administracji nie wymienił żadnego z dowodów wskazanych we wniosku z dnia 20 listopada 2003 r. Natomiast w orzeczeniu z dnia [...] grudnia 1995 r. Naczelny Sąd Administracyjny powołał się jedynie na dwa spośród nich, tj. Protokół Komisarza Ziemskiego z dnia 25 czerwca 1946 r. oraz decyzję Powiatowego Urzędu Ziemskiego z dnia [...] lutego 1946 r. W uzasadnieniu orzeczenia nie wskazano natomiast pisma z dnia 19 lipca 1946 r. skierowanego do Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego, przez co należy domniemywać, iż nie podlegało gruntowej analizie w skutek czego doszło do błędnego ustalenia stanu faktycznego. A zatem nowe okoliczności faktyczne oraz nowe dowody mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania, o ile są dla sprawy istotne, muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć znaczenie prawne, mające więc w konsekwencji wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych. Ponadto skarżący podniósł, że wskazywane przez niego dokumenty niewątpliwie taki walor posiadają albowiem wynika z nich, że obszar nieruchomości "[...]" nie przekraczał 50 ha. Przedmiotowa nieruchomość miała powierzchnię użytków rolnych równą 45 ha, zatem została błędnie zaklasyfikowana i niesłusznie przejęta na rzecz Skarbu Państwa.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie. Organ podtrzymał stanowisko i argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona.

Zacząć należało od tego, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu prawomocnego wyroku z dnia 14 grudnia 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 1789/09 zobowiązał Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do jednoznacznego wyjaśnienia rzeczywistej woli skarżącego zawartej we wniosku z dnia 20 listopada 2003 r., który w zakresie tytułu wniosku i zawartego w jego treści żądania był sprzeczny. WSA wskazał, że M. T. zatytułował podanie – wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w Warszawie z dnia [...] września 1994 r. o sygn. akt [...], natomiast w treści wniosku powołał się na nowe dowody w sprawie, wskazując, iż obszar przedmiotowej nieruchomości nie przekraczał 50 ha, co świadczy w ocenie strony, iż nieruchomość rolna "[...]" w M. nie podlegała przejęciu w trybie art. 2 ust. 1 lit e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. W ocenie WSA organ mając na uwadze przepisy art. 8 i art. 9 Kpa winien był zwrócić się do skarżącego z zapytaniem czy pismo z 20 listopada 2003 r. jest wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] września 1994 r., czy ponownym wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] listopada 1948 r., czy wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z 26 września 1994 r., czy wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z [...] listopada 1948r. W konsekwencji oznacza to, iż zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja zostały wydane z naruszeniem wyżej powołanych przepisów prawa.

Poza sporem jest, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi pismem z dnia 13 kwietnia 2010 r. wezwał skarżącego do sprecyzowania wniosku z dnia 20 listopada 2003 r. Nie budzi też wątpliwości to, że w piśmie z dnia 17 maja 2010 r. M. T., wykonując wezwanie organu, wskazał, że przedmiotem złożonego wniosku jest: 1) żądanie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] września 1994 r., ewentualnie; 2) żądanie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] listopada 1948 r.

Wobec powyższego Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w decyzji z dnia [...] czerwca 2010 r. trafnie rozstrzygnął wniosek skarżącego z dnia 20 listopada 2003 r. w ramach sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji.

Uszło jednak uwadze Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi działającego następnie jako organ odwoławczy, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 16 czerwca 2010 r. oraz piśmie z dnia 13 października 2010 r. M. T. powołał się na przepis art. 145 § 1 pkt 5 Kpa i oświadczył, że w sprawie pojawiły się nowe dowody, a zatem jego wniosek z dnia 20 listopada 2003 r. należało potraktować jako wniosek o wznowienie postępowania celem wyeliminowania wcześniejszych decyzji z obrotu prawnego.

Minister pominął to, że w niniejszej sprawie na etapie postępowania odwoławczego doszło do zmiany stanu faktycznego sprawy, ponieważ skarżący zmienił swe wcześniejsze stanowisko wskazując, że domaga się rozpoznania wniosku z dnia 20 listopada 2003 r. w trybie postępowania o wznowienie postępowania.

W tej sytuacji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi działając w postępowaniu wywołanym wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zobligowany był do wydania decyzji o charakterze kasacyjnym. Organ odwoławczy nie mógł bowiem rozstrzygnąć wniosku o wznowienie postępowania, ponieważ naruszyłby prawo strony do rozpoznania jej sprawy w dwóch instancjach administracyjnych (art. 15 Kpa). Trzeba wskazać, że złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 Kpa) nie przesuwa sprawy do wyższej instancji, ponieważ w sprawie orzeka ten sam organ. Wobec tego Minister nie był uprawniony do wydania decyzji kasacyjnej w oparciu o przepis art. 138 § 2 Kpa. W niniejszej sprawie w grę wchodziło zastosowanie przez organ odwoławczy przepisu art. 138 § 1 pkt 2 Kpa, tj. albo uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i w tym zakresie orzeczenie co do istoty sprawy albo uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania pierwszej instancji w całości. Na gruncie przepisu art. 138 § 1 Kpa stosowanego odpowiednio w postępowaniu wywołanym wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 Kpa) naczelny organ administracji - organ odwoławczy nie ma bowiem kompetencji do poprzestania jedynie na uchyleniu zaskarżonej decyzji pierwszoinstancyjnej.

Zdaniem Sądu, w warunkach niniejszej sprawy nie można byłoby zastosować pierwszego wariantu, ponieważ uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy byłoby możliwe, gdyby organ odwoławczy był uprawniony do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego w trybie art. 136 Kpa. Tymczasem w niniejszej sprawie (sprawie o wznowienie postępowania) nie zostały nawet wyjaśnione podstawowe przesłanki właściwe dla tego typu sprawy (np. związane z dopuszczalnością wznowienie postępowania – art. 148 § 1 Kpa). W takiej sytuacji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi działając jako organ odwoławczy winien, w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 2 Kpa, uchylić zaskarżoną decyzję z dnia [...] czerwca 2010 r. oraz umorzyć prowadzone postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] września 1994 r. i umorzyć prowadzone postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] listopada 1948 r., skoro strona we wniosku z 2003 r. nie domagał się wycofania z obrotu prawnego tych decyzji w trybie postępowania nieważnościowego. Trzeba podkreślić, że poprzez wydanie decyzji odwoławczej Minister nie miał doprowadzić do umorzenia postępowania administracyjnego jako takiego (zakończenia postępowania administracyjnego wywołanego wnioskiem z dnia 20 listopada 2003 r.), ale do umorzenia tych konkretnych postępowań nadzwyczajnych, które jak się okazało na etapie odwoławczym, były przeprowadzone w niewłaściwym trybie (nieważnościowym zamiast wznowieniowym).

Za nieuprawnione Sąd uznał wywody Ministra odnoszące się do tego, że wskazywane przez skarżącego "nowe dowody" nie spełniają przesłanek z art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. Sąd zwraca uwagę, że w postępowaniu prowadzonym w trybie nieważnościowym nie bada się przesłanek właściwych do wznowienia postępowania. Zdaniem Sądu, w warunkach niniejszej sprawy stanowisko Ministra w tym zakresie było przedwczesne. Wyjaśnienie, czy wniosek skarżącego z dnia 20 listopada 2003 r. oparty jest na podstawie wznowienia z art. 156 § 1 pkt 5 Kpa możliwe będzie w postępowaniu wznowieniowym i to dopiero po ustaleniu przez organ, że wznowienie postępowania jest dopuszczalne i po formalnym wszczęciu tegoż postępowania. Wobec tego Sąd nie odniósł się do argumentów skargi dotyczących tego, czy wskazywane przez skarżącego dowody mają walor dowodów, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 Kpa.

Wobec tego Sąd uznał, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydając zaskarżoną decyzję z pominięciem zmian w stanie faktycznym sprawy zaistniałych przed wydaniem decyzji odwoławczej (zmiany żądania wniosku) w istotny sposób naruszył przepisy art. 7 i art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.

W ponownie prowadzonym postępowaniu odwoławczym Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zastosuje się do zaprezentowanej w niniejszym wyroku oceny prawnej. Następnie Minister rozpozna wniosek M. T. z dnia 20 listopada 2003 r. o wznowienie postępowań zakończonych decyzjami z dnia [...] listopada 1948 r. i z dnia [...] września 1994 r. Organ weźmie pod uwagę to, że w piśmie z dnia 20 listopada 2003 r. skarżący domaga się wznowienia postępowań zakończonych dwoma decyzjami wydanymi w odrębnych sprawach (jednej wydanej w postępowaniu prowadzonym w trybie zwyczajnym i drugiej wydanej w postępowaniu nadzorczym). Wobec tego Minister będzie zobowiązany przeprowadzić dwa odrębne postępowania wznowieniowe.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 oraz art. 200 i art. 205 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.