Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1080/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 203 ust. 2, art. 205 ust. 1 i 2, art. 207 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 2183
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jedn.
article: art. 279 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1669
law: Ustawa z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
article: art. 12, art. 35, art. 36, art. 97, art. 100, art. 101 par. 1 i 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 134, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.) Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Rektora Uniwersytetu S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy doktorantów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...], wydaną

na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania

administracyjnego (Dz.U. 2020 r., poz. 256 ze zm., zwanej dalej: "k.p.a."), w związku z art. 279 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. poz. 1669), § 45 ust. 2 pkt 2 Regulaminu studiów doktoranckich Uniwersytetu S. , stanowiącego załącznik do uchwały nr [...] Senatu Uniwersytetu S. z dnia [...] marca 2017 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu studiów doktoranckich Uniwersytetu S. , § 2 ust. 1 oraz § 4-5 zarządzenia Rektora nr [...] z dnia [...] września 2019 r. w sprawie organizacji procesu kształcenia na studiach doktoranckich w Uniwersytecie S. , Pełnomocnik Rektora ds. studiów doktoranckich Wydziału Teologicznego Uniwersytetu S. (zwany dalej: "organem I instancji") orzekł o skreśleniu M. P. (zwany dalej: "stroną"

lub "skarżącym") z listy doktorantów.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu

[...] września 2020 r. wszczął postępowanie w sprawie skreślenia strony z listy doktorantów studiów doktoranckich Wydziału Teologicznego Uniwersytetu S. . Podjęcie rozstrzygnięcia w tej sprawie zostało zawieszone z powodu pojawienia się równolegle sprawy o przedłużenie stronie o rok okresu trwania studiów doktoranckich.

W dniu [...] listopada 2020 r. organ wystosował do strony zawiadomienie

o zakończeniu postępowania administracyjnego w sprawie skreślenia z listy doktorantów. W ramach postępowania organ I instancji zebrał: opinię opiekuna naukowego strony z dnia [...] października 2020 r. na temat działalności naukowej strony w roku akademickim [...] oraz opinię opiekuna naukowego strony z dnia [...] października 2020 r. w sprawie realizacji praktyk zawodowych.

Jak stwierdził organ I instancji, z ww. opinii wynika, że strona nie wykazała się żadną aktywnością naukową, nie podejmowała kontaktu z opiekunem, nie zrealizowała obowiązkowych praktyk. Opiekun naukowy w swojej opinii wyraził pogląd, iż mając na uwadze brak kontaktu ze stroną, uważa, że: "nie ma nadziei na napisanie pracy doktorskiej w ustawowym terminie".

W piśmie z dnia [...] grudnia 2020 r. strona odniosła się do zebranej dokumentacji w sprawie. Strona podała, że miała do zaliczenia tylko dwa przedmioty kończące się zaliczeniem na ocenę, tj.: seminarium doktoranckie oraz praktyki zawodowe - uczestniczenie w prowadzeniu zajęć lub prowadzenie zajęć. W ramach takich przedmiotów plan zajęć jest elastyczny, co umożliwia indywidualne uzgodnienie ich realizacji z opiekunem naukowym. Strona poddała w wątpliwość wysłanie do niej wiadomości mailowej przez opiekuna naukowego w dniu [...] kwietnia 2020 r.

W odniesieniu do powyższych kwestii organ I instancji wyjaśnił, że okres semestru ósmego nie został zmodyfikowany względem ram określonych w organizacji roku akademickiego [...]. Zawieszenie zajęć i zamknięcie bibliotek było okresowe, a Uczelnia bardzo szybko podjęła działania mające na celu wprowadzenie hybrydowego sposobu nauczania, organizując prowadzenie zajęć przy użyciu urządzeń umożliwiających ich prowadzenie na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Organ zauważył, że do akt sprawy dołączony jest wydruk wiadomości mailowej, którą wysłano z adresu: [...] na adres uniwersytecki strony: [...]. Według organu, nieodebranie wiadomości mailowych przez stronę wynikać może

z niekorzystania przez nią z tej skrzynki mailowej, o czym opiekun naukowy ma prawo nie wiedzieć.

Zdaniem organu, istotne dla sprawy jest to, że na prośbę strony w okresie od [...] września 2019 r. do [...] marca 2020 r., przedłużony został okres trwania studiów doktoranckich z powodu konieczności sprawowania przez stronę opieki nad chorym członkiem rodziny. Po powrocie na studia, tzn. dnia [...] marca 2020 r., do dnia

[...] września 2020 r., strona nie podejmowała żadnych czynności mających na celu uzyskanie przez nią informacji na temat sposobów zaliczenia dwóch przedmiotów przewidzianych na semestr ósmy ani z administracją Wydziału Teologicznego, ani

z opiekunem naukowym. W związku z niezrealizowaniem programu kształcenia na studiach doktoranckich, strona nie uzyskała zaliczenia przedmiotów przewidzianych na semestr ósmy w roku akademickim [...].

Ponadto organ I instancji podkreślał znaczenie dodatkowego argumentu przemawiający za zasadnością skreślenia strony z listy doktorantów. Zgodnie z § 45 ust. 7 załącznika do uchwały nr [...] Senatu US z dnia [...] marca 2017 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu studiów doktoranckich Uniwersytetu S. , podstawą do skreślenia doktoranta jest niezłożenie rozprawy doktorskiej do recenzji, do końca ostatniego roku studiów lub przedłużonego okresu odbywania studiów. Strona nie wywiązała się z obowiązku, o którym mowa w powyższym przepisie.

Organ I instancji dodał, że władze Uczelni nie wyraziły stronie zgody

na przedłużenie studiów doktoranckich Mając na uwadze powyższą argumentację, organ I instancji orzekł o skreśleniu strony z listy doktorantów.

Strona wniosła odwołanie od wskazanej decyzji organu I instancji, powołując się na nieprawidłowości przy przeprowadzeniu postępowania przez organ I instancji polegające na przewlekłości postępowania oraz na nieuwzględnieniu okoliczności uniemożliwiających zaliczenie przez stronę brakujących przedmiotów.

Decyzją z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 279 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. przepisy wprowadzające - ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z dnia 2018 poz. 1669) i § 45 ust. 2 pkt 2 Regulaminu studiów doktoranckich Uniwersytetu S. , stanowiącego załącznik do uchwały nr [...] Senatu Uniwersytetu S. z dnia [...] marca 2017 r., w sprawie uchwalenia Regulaminu studiów doktoranckich Uniwersytetu S. oraz § 4 ust. 2 Zarządzenia nr [...] Rektora US z dnia [...] września 2019 r., w sprawie organizacji procesu kształcenia na studiach doktoranckich w Uniwersytecie S. , Prorektor ds. studenckich Uniwersytetu S. (zwany dalej: "organem II instancji"), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] czerwca 2021 r.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ II instancji wskazał na daty: wszczęcia postępowania w sprawie ([...] września 2020 r.); zawiadomienia strony o zakończeniu postępowa administracyjnego w sprawie ([...] listopada 2020 r.); wydania decyzji przez organ I instancji ([...] czerwca 2021 r.); rozpatrzenia ostatecznie wniosku strony

o przedłużenie studiów doktoranckich ([...] marca 2021 r.). Organ

II instancji stwierdził, że pomiędzy wszczęciem postępowania, a wydaniem decyzji upłynęło dużo czasu, a organ I instancji powinien zgodnie z art 36 i 95 k.p.a. zawiesić prowadzone postępowanie z uwagi na konieczność rozstrzygnięcia w innej sprawie mające wpływ na rozpatrywaną sprawę, o czym powinien zawiadomić stronę. Natomiast z uwagi na podstawę prawną decyzji w przedmiocie skreślenia z listy doktorantów, organ II instancji stwierdził, że powyższe nie ma wpływu na rozstrzygnięcie w danej sprawie. Organ drugiej instancji w tym zarzucie nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji.

Odnosząc się do braku podstawy prawnej w decyzji o skreśleniu z listy doktorantów, organ II instancji zwrócił uwagę na powołany przez organ

I instancji przepis z art. 279 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo

o szkolnictwie wyższym i nauce oraz na § 45 ust. 2 pkt 2 Regulaminu studiów doktoranckich, stanowiących o możliwości skreślenia doktoranta z powodu niewypełniania obowiązków przewidzianych programem studiów, co wyczerpuje obowiązek przywołania prawidłowej podstawy prawnej w danym rozstrzygnięciu.

Z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że strona ma niezaliczone seminarium dyplomowe oraz praktyki, co zgodnie z Regulaminem studiów doktoranckich może stanowić podstawę do skreślenia z listy doktorantów.

Odnosząc się do argumentu strony, że w związku z panującą pandemią, funkcjonowanie uczelni w Polsce zostało ograniczone, organ II instancji zwrócił uwagę, że uczelnie w dalszym ciągu funkcjonowały, starały się zapewniać alternatywne formy zaliczenia danych przedmiotów. W przypadku przedmiotu seminarium dyplomowe, zgodnie z opinią promotora, strona nie kontaktowała się ze swoim opiekunem w celu realizowania kolejnych etapów pisania pracy doktorskiej. Organ podniósł, że z uwagi na zaistniałą sytuację pandemiczną, poza kontaktem osobistym z promotorem, możliwy był kontakt mailowy oraz kontakt za pomocą platformy MS Teams. Natomiast w sprawie obowiązku zaliczenia praktyk, którego strona również nie zrealizowała, organ II instancji wyjaśnił, że praktyki mimo panującej pandemii były realizowane w formie zdalnej. Pomimo ograniczonego funkcjonowania Uczelni strona miała możliwość zrealizowania brakujących przedmiotów.

Organ II instancji poinformował stronę, że jej obowiązkiem jest kontaktować się ze swoim opiekunem naukowym w celu ustalenia porozumienia odnośnie do postępów w pracy doktorskiej oraz zapoznać się z treścią informacji dotyczącej terminów egzaminów. Organ zaznaczył, że rozumie trudną sytuację w jakiej znajduje się strona oraz okoliczności pandemiczne utrudniające realizację procesu kształcenia, ale z uwagi na brak zaliczenia dwóch przedmiotów, których zaliczenie było możliwe do zrealizowania, organ II instancji nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji.

M. P. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Szczecinie ze skargą na decyzję organu II instancji z dnia [...] lipca 2021 r., wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o uchylenie decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że organ I instancji potrzebował aż dziewięciu miesięcy do podjęcia decyzji o skreśleniu skarżącego listy doktorantów. Zdaniem skarżącego, takie działanie w sposób rażący narusza art. 12, art. 35, art. 36, art. 97, art. 100, art. 101 § 1 i 3 k.p.a.

Skarżący argumentował, że zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. może być tylko zagadnienie prawne. Organ nie może zatem kierować się przewidywaniami jaki będzie wynik merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, lecz tym, czy w świetle posiadanych materiałów dowodowych i obowiązującego prawa jest możliwe rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji. Według skarżącego, złożenie przez niego wniosku o przedłużenie o rok okresu trwania studiów doktoranckich wykazuje pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy wydania decyzji, nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Nie zachodziła przesłanka do obligatoryjnego zawieszenia postępowania administracyjnego

w sprawie skreślenia z listy doktorantów w myśl wskazanego przepisu.

Jak zauważył skarżący, organ I instancji prowadzący postępowanie w sprawie skreślenia z listy doktorantów nie zawiadomił skarżącego o zawieszeniu i ponownemu podjęciu postępowania, przez co naruszył art. 101 § 1 i 3 k.p.a.

Zadziwiające jest dla skarżącego, że organ I instancji pismem dostarczonym

[...] listopada 2020 r. zawiadomił skarżącego o zakończeniu postępowania administracyjnego w sprawie i że po upływie 7 dni od dostarczenia zawiadomienia zostanie wydana decyzja w niniejszej sprawie. Decyzja nie zapadła po 7 dniach, ale po siedmiu miesiącach ([...] czerwca 2021 r.). W swoim uzasadnieniu decyzji organ I instancji nie wyjaśnił tej kwestii oraz dlaczego prowadził postępowanie w sposób rażąco naruszający k.p.a.

W odczuciu skarżącego, decyzja organu II instancji została wydana przez organ nieuprawniony. Wskazując na § 15 pkt 1 Regulaminu studiów doktoranckich Uniwersytetu S. , skarżący zauważył, że skorzystał z przysługującego mu prawa do wniesienia odwołania, a decyzja utrzymująca w mocy decyzję organu

I instancji została podjęta przez Prorektora ds. studenckich Uniwersytetu S. , a nie przez Rektora. Organ II instancji rozpatrując odwołanie

i wydając decyzję nie powołał się na posiadane upoważnienia od Rektora do podjęcia decyzji. Według skarżącego, jako strona postępowania ma prawo znać podstawę kompetencyjną działania takiej osoby bez konieczności analizowania struktury organizacji urzędu i wglądu do wykazu upoważnień wydanych przez organ.

Ponadto skarżący podniósł, że organ I instancji w uzasadnieniu decyzji administracyjnej nie podał przyczyny skreślenia skarżącego z listy doktorantów. Zauważył, że w przepisach ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

oraz w Regulaminie studiów doktoranckich Uniwersytetu S. zawarte są kwestie regulujące przyczyny oraz procedurę skreślenia z listy doktorantów. Według skarżącego, nie można wywnioskować, czy organ wydał decyzję, bo nie miał innych możliwości, czy decyzja została wydana w ramach uznania administracyjnego, która musi być poddana szczególnym rygorom w zakresie uzasadnienia. Organ I i II instancji w swoich decyzjach błędnie podaje art. 279 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające - ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z dnia 2018 poz. 1669), jako podstawę do podjęcia decyzji o skreśleniu skarżącego z listy doktorantów, ponieważ odnosi się ona do przepisów przejściowych i dostosowujących. Trudno zgodzić się, że wspomniany artykuł uprawniał organy orzekające do podjęcia decyzji, ponieważ nie wskazuje on na przyczyny oraz sposób postępowania związany ze skreśleniem z listy doktorantów.

Następnie skarżący wyjaśnił, że decyzją właściwego organu Uczelni z dnia

[...] września 2019 r. przedłużono skarżącemu okres odbywania studiów doktoranckich w związku z koniecznością sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny

w terminie od [...] września 2019r. do [...] marca 2020 r. Skarżący uważa, że ósmy semestr w jego przypadku rozpoczął się [...] marca 2020 r. Jest to czas, kiedy w Polsce ogłoszono stan epidemii oraz podjęto działania w związku z przeciwdziałaniem rozpowszechniania się wirusa SARS-CoV-2 na szczeblu państwowym w postaci kwarantanny narodowej, wdrożenia reżimu sanitarnego wśród społeczności akademickiej Uniwersytetu S. w postaci zawieszenia wykładów, zamknięcia bibliotek oraz gmachu uczelni. Zgodnie z wymogami skarżący złożył odpowiednie pismo o wznowienie studiów.

Skarżący nie zgadza się z uznaniem organów, że przyczyną podjęcia decyzji

o skreśleniu skarżącego z listy doktorantów było niezaliczenie przedmiotu - seminarium doktoranckie oraz praktyki zawodowej, ponieważ nie kontaktował się skarżący z opiekunem naukowym. Według skarżącego, to opiekun naukowy nie kontaktował się ze skarżącym. Nie podał on skarżącemu kodu logowania do platformy MS Teams, nie wyznaczył skarżącemu terminu zaliczenia przedmiotów.

Według skarżącego, oceny niedostateczne z przedmiotów seminarium doktoranckie oraz praktyka zawodowa zostały wpisane w trakcie sesji poprawkowej,

a nie w pierwszym terminie. Przez takie działanie pozbawiono skarżącego prawa

do sesji poprawkowej oraz powtarzania niezaliczonych przedmiotów czy wpisu warunkowego. O niezaliczeniu wskazanych przedmiotów skarżący dowiedział się

z pisma informującego o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie skreślenia z listy doktorantów. Innym dowodem na niewiedzę o niezaliczeniu wyżej wymienionych przedmiotów jest – według skarżącego - to, że zamiast skierować podanie o powtarzanie niezaliczonych przedmiotów przedłożył podanie o przedłużenie okresu trwania studiów doktoranckich. Działanie jednostki organizującej studia doktoranckie, skarżący uznał za naruszenie § 36 pkt 1 Regulaminu studiów doktoranckich Uniwersytetu S. , który obliguje do dokładnego podania terminu zaliczeń do wiadomości doktorantów z wyprzedzeniem co najmniej dwóch tygodni. Z karty okresowych osiągnięć skarżącego za ósmy semestr roku akademickiego [...] wynika, że oceny niedostateczne z przedmiotów: seminarium doktoranckie oraz praktyki zawodowe zostały wpisane dnia [...] września 2020 r., w czasie sesji poprawkowej. Niewpisanie ocen niedostatecznych zgodnie z Regulaminem studiów doktoranckich (ponieważ przedmioty: seminarium doktoranckie oraz praktyki zawodowe kończyły się zaliczeniem z oceną, zgodnie

z § 36 pkt 1 Regulaminu studiów doktoranckich Uniwersytetu S. muszą być przeprowadzone przed sesją, czyli przed [...] czerwca 2020 r.), spowodowało niewiedzę skarżącego o nie zaliczeniu wskazanych przedmiotów (do dnia dzisiejszego w e-indeksie skarżący nie ma wpisanych ocen niedostatecznych z wyżej wymienionych przedmiotów). Pozbawiło to też skarżącego prawa do zaliczenia tych przedmiotów w sesji poprawkowej w myśl § 39 Regulaminu studiów doktoranckich Uniwersytetu S. oraz wpisu warunkowego (powtarzania przedmiotu)

w myśl § 42 tego Regulaminu.

Dalej skarżący argumentował, że jego powrót na ósmy semestr zbiegł się

z trudnym czasem związanym z pandemią, ograniczeniami w działalności uczelni, zawieszeniem zajęć. Skarżący nie zgodził się z tym, że tylko on jest obarczony winą

za brak kontaktu z opiekunem naukowym. Skarżący uważa, że jego opiekun naukowy nie wywiązał się z zobowiązania (nie zlecał mu zadań, projektów lub prezentacji możliwych do oceny i weryfikacji drogą on-linie), jakie ciążą na prowadzących zajęcia na podstawie zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu S. z dnia [...] marca 2020 r. w sprawie sposobu realizacji treści programowych oraz potwierdzania efektów uczenia się w formie kontaktów zdalnych on-line, w czasie zawieszania zajęć dydaktycznych, w związku z przeciwdziałaniem rozpowszechniania się wirusa SARS CoV-2 wśród społeczności akademickiej Uniwersytetu S. .

Skarżący argumentował, że zgodnie z rekomendacją ówczesnego Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, tam gdzie odbycie praktyk w czasie stanu epidemii jest niemożliwe, należy wskazać alternatywny sposób realizacji praktyk studenckich. W takiej sytuacji rektor (lub osoba działająca z upoważnienia) podejmuje decyzję o uznaniu dotychczasowej praktyki i sposobie uzupełniania brakujących efektów uczenia się wynikających z praktyki. Zgodnie z załącznikiem do Uchwały nr [...] RW z dnia [...] lutego 2017 r. w pkt 8 obowiązkowy wymiar praktyk dla całego okresu studiów doktoranckich wynosi 40 godzin dydaktycznych. Skarżący podał, że ma zrealizowanych 30 godzin dydaktycznych. Kwestii dlaczego nie zastosowano wyżej wspomnianych rekomendacji Ministerstwa, nie zawarł w uzasadnieniu decyzji organ I i II instancji. Aby uzyskać więcej informacji o możliwości zaliczenia obowiązkowych praktyk skarżący skierował zapytanie (email) do Prorektora ds. studenckich US. Skarżący uważa, że do dnia dzisiejszego nie otrzymał od Prorektora odpowiedzi na zadane pytania. Ponoszenie konsekwencji za nie zrealizowane praktyki w postaci otrzymania oceny niedostatecznej, jednocześnie nie otrzymując alternatywnych rozwiązań, skarżący uznaje za niedopuszczalne.

Według skarżącego, chybiony jest podnoszony w uzasadnieniu decyzji organu I instancji argument przemawiający za zasadnością skreślenia skarżącego z listy doktorantów, jakim jest nie złożenie rozprawy doktorskiej do recenzji do końca ostatniego roku studiów lub przedłużenia okresu odbywania studiów. Zdaniem skarżącego, ze względu na nie zaliczenie dwóch przedmiotów i pozbawienia skarżącego prawa do powtarzania przedmiotów, ostatni rok studiów doktoranckich skarżącego, nie zakończył się. Skarżący poddał w wątpliwość wysłanie do niego dnia [...] kwietnia 2020 r. wiadomości mailowej przez opiekuna naukowego. Podniesiona

w uzasadnieniu organu I instancji kwestia, że wydruk rzekomej wiadomości mailowej znajduje się w aktach sprawy, jest – według skarżącego - nieprawdziwy. Materiał dowodowy, który został zebrany w toku postępowania administracyjnego i przesłany do skarżącego nie zawiera wspomnianego wydruku wiadomości mailowej. Wysłanie rzekomej wiadomości przez opiekuna naukowego na adres uniwersytecki nie mógł mieć miejsca, ponieważ powstał po [...] stycznia 2021 r. po wprowadzeniu nowego systemu informatycznego na Uniwersytecie S. . Skarżący dodał,

że wskazany przez organ I instancji adres uniwersytecki nie jest adresem skarżącego, pod który wysyłane są wiadomości, tylko loginem do logowania się do nowej platformy e-proDziekan. W czasie rekrutacji na studia doktoranckie skarżący podał adres mailowy do komunikowania się i nie uległ on zmianie. Wydział Teologiczny, dziekanat, opiekun naukowy skarżącego znają i korzystają z wskazanego przez skarżącego adresu mailowego do wysyłania wszelkich wiadomości.

W odpowiedzi na skargę organ, zastępowany przez radcę prawnego wniósł

o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 stawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego

w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Kontrola sądowa sprawy sprawowana według wyżej wskazanego kryterium legalności działań organu administracji publicznej nie potwierdziła zasadności wniesionej skargi.

Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, na które niniejsza sprawa została skierowana na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II

z dnia [...] listopada 2021 r., wydanego na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia

2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.).

Przedmiot sprawy objętej skargą dotyczy decyzji Rektora Uniwersytetu S. z dnia [...] lipca 2021 r. utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] czerwca 2020 r. skreślającą skarżącego z listy uczestników studiów doktoranckich w dyscyplinie nauki teologiczne w roku akademickim [...].

Z akt sprawy wynika bezspornie, że skarżący został przyjęty na studia doktoranckie stacjonarne na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu S. decyzją Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Doktorantów z dnia [...] września 2015 r.

W takiej sytuacji, w niniejszej sprawie zastosowanie miały przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2183 ze . zm., dalej zwanej: "p.s.w."). Zgodnie bowiem z art. 279 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. poz. 1669), studia doktoranckie rozpoczęte przed rokiem akademickim [...] prowadzi się na zasadach dotychczasowych, jednak nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2023 r. Skoro skarżący rozpoczął studia doktoranckie w 2015 r., to nietrafny jest zarzut skargi, że organy błędnie przywołały w swych decyzjach wskazany przepis intertemporalny, albowiem w przypadku studiów doktoranckich wyraźnie odsyła on do stosowania przepisów uchylonej ustawy p.s.w.

Zgodnie art. 207 ust. 1 p.s.w., doktorant jest obowiązany postępować zgodnie z regulaminem szkoły doktorskiej. Doktorant jest obowiązany do realizacji programu kształcenia i indywidualnego planu badawczego (art. 207 ust. 2 p.s.w.).

Według art. 203 ust. 2 p.s.w., doktorant może być skreślony z listy doktorantów w przypadku:

1) niezadowalającego postępu w przygotowaniu rozprawy doktorskiej;

2) niewywiązywania się z obowiązków, o których mowa w art. 207.

Skreślenie z listy doktorantów następuje w drodze decyzji administracyjnej. Od decyzji przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Jak wynika z brzmienia art. 205 ust. 1 p.s.w., regulamin szkoły doktorskiej określa organizację kształcenia w zakresie nieuregulowanym w p.s.w. Regulamin uchwala senat albo rada naukowa co najmniej na 5 miesięcy przed rozpoczęciem roku akademickiego, o którym mowa w art. 66 (art. 205 ust. 2 wskazanej ustawy).

Tego rodzaju aktem prawnym, znajdującym swe umocowanie we wskazanym wyżej przepisie rangi ustawowej, którym posłużyły się przy rozstrzyganiu sprawy organy obu instancji jest regulamin studiów doktoranckich Uniwersytetu S. stanowiący załącznik do uchwały nr [...] Senatu Uniwersytetu S. z dnia [...] marca 2017 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu studiów doktoranckich Uniwersytetu S. (zwany dalej: "Regulaminem").

Zgodnie z brzmieniem § 48 Regulaminu, studia doktoranckie kończą się uzyskaniem kwalifikacji trzeciego stopnia (ust. 1), a warunkiem ukończenia studiów jest zrealizowanie programu studiów, w tym planu studiów, udokumentowanie wyników prac badawczych, złożenie egzaminów przewidzianych programem studiów oraz uzyskanie stopnia naukowego doktora w dziedzinie nauki w zakresie dyscypliny nauki lub doktora sztuki określonej dziedziny sztuki dyscypliny artystycznej potwierdzone odpowiednim dyplomem, (ust. 2).

W świetle § 43 ust. 2 Regulaminu, kierownik studiów doktoranckich może przedłużyć okres odbywania studiów doktoranckich, zwalniając jednocześnie doktoranta z obowiązku uczestniczenia w zajęciach w przypadku:

1) czasowej niezdolności do odbywania tych studiów spowodowanej chorobą,

2) sprawowania osobistej opieki nad chorym członkiem rodziny,

3) sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem do czwartego roku życia lub dzieckiem o orzeczonej niepełnosprawności,

4) posiadania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności,

łącznie nie dłużej niż rok.

Stosownie do § 45 ust. 2 Regulaminu, kierownik studiów doktoranckich może podjąć decyzję o skreśleniu z listy doktorantów w wypadku:

1) nieprzestrzegania regulaminu studiów doktoranckich i przepisów obowiązujących w Uczelni,

2) niewypełniania obowiązków przewidzianych programem studiów,

3) niewywiązywania się z obowiązku odbywania praktyk zawodowych,

4) nieuzyskania pozytywnej oceny z realizacji badań naukowych,

5) na studiach niestacjonarnych niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów,

6) niezłożenia wniosku o otwarcie przewodu doktorskiego do rady podstawowej jednostki organizacyjnej nie później niż do końca piątego semestru (trzeciego roku studiów) zgodnie z przyjętą organizacją roku,

7) niezłożenia rozprawy doktorskiej do recenzji, do końca ostatniego roku studiów lub przedłużonego okresu odbywania studiów,

8) przyjęcia przez radę podstawowej jednostki organizacyjnej uchwały o odmowie przyjęcia obrony rozprawy doktorskiej,

9) nieprzystąpienia do obrony w terminie wyznaczonym przez przewodniczącego rady podstawowej jednostki organizacyjnej.

Zauważyć należy, że przepis § 45 ust. 2 pkt 2 Regulaminu odpowiada przesłance skreślenia z listy doktorantów, o której mowa w art. 203 ust. 2 pkt 2 p.s.w.

Wyjaśnienia wymaga, że załatwienie sprawy w drodze decyzji w indywidualnych sprawach doktorantów, nie oznacza pozbawienia uczelni wyższej pozycji jednostki organizacyjnej autonomicznej we wszystkich obszarach swojego działania na zasadach określonych w ustawie. Jest to jednostka organizacyjna, która jest powołana do wykonywania zadań publicznych i uprawniona do nawiązywania stosunków administracyjnoprawnych (wyrok NSA z 12 czerwca 2001 r., I SA 2521/00, LEX nr 54756). Decyzja o skreśleniu z listy studentów, czy też analogicznie z listy uczestników studiów doktoranckich, ma uznaniowy charakter, co nakłada na organ szczególny obowiązek zgromadzenia i wszechstronnego zbadania materiału dowodowego i przekonującego uzasadnienia takiej decyzji. Jeżeli prawo materialne pozostawia rozstrzygnięcie organu uznaniu administracyjnemu, czyli umożliwia organowi wybór rodzaju rozstrzygnięcia, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, to jego obowiązkiem jest rozpoznać sprawę po dokładnym wyważeniu interesu społecznego i słusznego interesu strony (por. wyrok SN z 18 listopada 1993 r., III ARN 49/93, tak też WSA w Opolu w wyroku z dnia 23 lutego 2017 r., II SA/OP 497/16, Legalis).

Wydanie decyzji musi być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek skreślenia studenta (uczestnika studiów doktoranckich) i ich analizą, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia.

Z uzasadnienia takiej decyzji powinno wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Niedopuszczalne jest uchylanie się od oceny zarzutów podnoszonych przez stronę, zaś organ w przypadku rozstrzygnięcia negatywnego dla strony powinien wykazać, że nie mógł inaczej orzec z uwagi na konkretne okoliczności prawne lub faktyczne. W ocenie Sądu, wszystkie wskazane wymogi konieczne spełnia decyzja objęta przedmiotem zaskarżenia.

Podkreślić należy, iż jak wynika z decyzji organów obu instancji, skreślenie skarżącego z listy uczestników studiów doktoranckich wynika z niewypełniania przez niego obowiązków przewidzianych programem studiów, tj. niezaliczenia seminarium dyplomowego oraz praktyki. Opinia opiekuna naukowego skarżącego z dnia

[...] października 2021 r. zawierała negatywną ocenę realizacji pracy naukowej skarżącego. Opiekun naukowy wskazywał, że skarżący w roku akademickim [...] nie wykazał się żadną aktywnością. Skarżący nie podejmował żadnych prób kontaktu z opiekunem. Pierwotny temat pracy i obszar badań został przez skarżącego odrzucony natomiast skarżący nie zaproponował innego. Opiekun prawny stwierdził, że "nie rokuje nadziei" na napisanie przez skarżącego pracy doktorskiej w terminie. W opinii z dnia [...] października 2020 r. dotyczącej praktyk, opiekun naukowy ponownie podniósł, że skarżący nie wykazał się żadną aktywnością. Skarżący nie przeprowadził żadnych praktyk. Nie uczestniczył, ani nie współuczestniczył w prowadzonych przez opiekuna wykładach czy ćwiczeniach. Skarżący nie starał się nawet wyjaśnić jaka jest jego sytuacja na studiach zważywszy na przerwę spowodowaną sprawowaniem opieki nad członkiem rodziny, czy skutki wynikające z pandemii. Nie inicjował po powrocie z przerwy w studiach poczynań naukowych zmierzających do złożenia w terminie pracy doktorskiej czy też działalności naukowej potwierdzającej zasadność kontynuowania studiów doktorskich. Z akt administracyjnych załączonych do sprawy wynika, że to opiekun naukowy inicjował przedsięwzięcia związane z realizacja programu studiów przy niewielkiej lub żadnej aktywności ze strony skarżącego. W toku postępowania o skreślenie ze studiów skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na obalenie tej tezy.

Sąd uznał w oparciu o materiał dowodowy zaprezentowany przez organ, że negatywne opinie opiekuna naukowego, które w sposób wyczerpujący i szczegółowy odnoszą się do braku postępów naukowych skarżącego, zasadnie stanowiły przesłankę do skreślenia skarżącego ze studiów doktoranckich. Fakt niezaliczenia seminarium doktoranckiego oraz praktyki zawodowej, należy w realiach sprawy uznać za bezsporny.

Odnosząc się do kwestii kontaktu skarżącego z opiekunem naukowym Sąd zauważa, że korzystanie z zakładu publicznego, jak ma to miejsce w przypadku uniwersytetu, jest dobrowolne. Użytkownika, który dobrowolnie przystąpił do zakładu administracyjnego (np. studenta), wiążą przepisy zawarte w aktach normatywnych wewnątrzzakładowych, ponieważ jego wniosek o przyjęcie jest równocześnie wyrażeniem zgody na poddanie się reżimowi prawnemu, obowiązującemu w danym zakładzie (por. wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2001 r., sygn. akt I SA 2521/00, opubl. w LEX nr 54756). Stosunek prawny łączący studenta z uczelnią, we wskazanym zakresie cechuje się dobrowolnością. Oceny zasadności skreślenia skarżącego z listy doktorantów z powołanych w sprawie powodów, należy dokonać w kontekście zawinionego przyczynienia się skarżącego do niezaliczenia przedmiotów i braku jego aktywności naukowej. O istnieniu winy lub jej braku należy wnioskować na podstawie całokształtu okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Muszą zatem zaistnieć szczególne okoliczności, które spowodowały niedotrzymanie przez skarżącego obowiązków doktoranta oraz związek przyczynowy pomiędzy tymi okolicznościami a niedochowaniem terminu do zaliczenia wymaganych przedmiotów. W ocenie Sądu takich szczególnych okoliczności skarżący nie wykazał.

Z dokumentacji zebranej w sprawie, do której skarżący nie przedstawił dowodów przeciwnych, na którą to okoliczność Sąd wyżej już zwrócił uwagę, wynika brak aktywności naukowej skarżącego (po powrocie na studia w dniu [...] marca 2020 r. do [...] września 2020 r.), nie podejmowanie przez skarżącego jakiegokolwiek kontaktu z opiekunem, nie realizowanie obowiązkowych praktyk. Twierdzenia skarżącego, że to opiekun prawny nie kontaktował się ze skarżącym, należy uznać za gołosłowne, uwzględniając, że skarżący nie przedstawił okoliczności wskazujących nawet na próby skontaktowania się z opiekunem naukowym. Kierując się doświadczeniem życiowym nie sposób uznać w dobie dostępnych środków przekazywania informacji (telefon, Internet, poczta zwykła), że skarżący nie miał możliwości uzyskania kontaktu z opiekunem naukowym. Samo zaś bierne oczekiwane na działanie opiekuna, należy ocenić jako zaniedbanie ciążącego na doktorancie obowiązku realizowania programu studiów doktoranckich. Skarżący zanegował wskazany przez organ I instancji uniwersytecki adres elektroniczny do korespondencji i argumentował, że w czasie rekrutacji podał adres mailowy do komunikowania się, który nie uległ zmianie. Jednak skarżący nie wykazał, że z tego adresu, po dniu [...] marca 2020 r. kierował do opiekuna naukowego jakąkolwiek korespondencję. Z akt sprawy wynika, że adres elektroniczny opiekuna prawnego nie uległ zmianie w toku studiów skarżącego. Podnoszona przez skarżącego sytuacja pandemiczna nie może być traktowana jako okoliczność uzasadniająca zaniechanie kontaktów skarżącego z opiekunem naukowym, skoro poza kontaktem osobistym, władze Uczelni zapewniły studentom kontakt mailowy oraz za pomocą platformy MS Teams.

Zdaniem Sądu, podjęcie studiów doktoranckich, jako studiów z założenia trudniejszych i wymagających większego nakładu pracy ze strony osoby, która decyduje się na naukę na trzecim poziomie nauczania, wymaga więcej samodzielności, kreatywności, zaangażowania w pracę naukową czy inicjatywy. Taki ogląd sprawy pozwala na stwierdzenie, że nie sposób usprawiedliwić argumentacją skargi niezaliczenia przez skarżącego praktyk, skoro miał możliwość ich zrealizowania za pomocą formy zdalnej, na co wskazywał organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji czy niezaliczenia seminarium.

Zarzuty skarżącego dotyczące wpisania ocen negatywnych niezgodnie

z terminem zaliczeń przedmiotów w toku studiów oraz twierdzenie, że w przypadku skarżącego ostatni rok studiów nie zakończył się, nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy, skoro poza deklaracją powrotu na studia doktoranckie, w okresie od marca 2020 r. skarżący nie wykazał zainteresowania dalszą kontynuacją studiów i nie przystąpił do sesji egzaminacyjnej. W zaistniałej sytuacji Sąd uznaje, że niewypełnienie przez skarżącego obowiązków przewidzianych programem studiów zostało wykazane przez organ (§ 45 ust. 2 pkt 2 Regulaminu), w sposób uzasadniający, w ramach uznania administracyjnego, wydanie decyzji o skreśleniu skarżącego z listy doktorantów. Skarżący złożył [...] września 2020 r. kolejny wniosek o przedłużenie studiów, czego nie można traktować jako wkładu skarżącego w rozwój naukowy, uwzględniając fakt, że skarżący miał obowiązek złożenia pracy doktorskiej w odpowiednim czasie. Finalnie skarżący nie uzyskał kolejnej zgody na przedłużenie studiów doktoranckich. W konsekwencji, nie sposób uznać za wadliwe stanowisko organu I instancji, że dodatkowym argumentem za skreśleniem skarżącego z listy doktorantów było niezłożenie przez skarżącego do recenzji pracy doktorskiej do końca ostatniego roku studiów lub przedłużonego czasu okresu odbywania studiów (§ 45 ust. 2 pkt 7 Regulaminu).

W zaistniałej sytuacji, Sąd uznaje za niezasadny zarzut skargi, że uzasadnienie decyzji organu I instancji nie podaje przyczyny skreślenia skarżącego z listy doktorantów. Zarówno decyzja organu I jak i II instancji zawiera wskazanie okoliczności istotnych dla wyniku sprawy oraz zawiera wskazanie podstaw prawnych

i objaśnienie ich zastosowania do podjętego rozstrzygnięcia.

Za chybiony Sąd uznał zarzut skargi, że zaskarżona decyzja została wydana przez organ nieuprawniony, bowiem została podjęta przez Prorektora a nie przez Rektora Uczelni. Działanie Prorektora ds. studenckich Uniwersytetu S. , jako organu II instancji, znajduje swoje umocowanie w zarządzeniu Rektora Uniwersytetu S. z dnia [...] września 2019 r., nr [...] w sprawie organizacji procesu kształcenia na studiach doktoranckich w Uniwersytecie S. . W myśl § 5 wskazanego aktu, od decyzji pełnomocnika rektora przysługuje doktorantowi odwołanie do Prorektora ds. studenckich doktorantów w sprawach dotyczących skreślenia z listy studiów doktoranckich w terminie 14 dni,

od dnia jej doręczenia. Przedmiotowe zarządzenie Rektora zostało wskazane

w podstawie prawnej decyzji wydanej przez organ I instancji.

Według Sądu, na uwzględnienie nie zasługują zarzuty skargi o naruszeniu przez organ prowadzący postępowanie art. 12 k.p.a., art. 35, art. 36 k.p.a., które odnosić należy w sprawie do długości trwania postępowania administracyjnego oraz art. 97, art. 100, art. 101 § 1 i 3 k.p.a. w zakresie, w jakim organ I instancji miałby rozważyć zasadność zawieszenia postępowania administracyjnego, na czas toczącej się sprawy z wniosku skarżącego o przedłużenie okresu odbywania studiów. Należy podkreślić, że przedmiotem sprawy jest skreślenie skarżącego z listy doktorantów. Kwestia bezczynności czy przewlekłości prowadzenia postępowania administracyjnego wykracza poza granice zakreślonego skargą jej przedmiotu.

Z okoliczności sprawy wynika, iż organ I instancji, biorąc pod uwagę interes skarżącego uwzględnił znaczenie dla wyniku sprawy rozstrzygnięcia wniosku skarżącego o przedłużenie studiów doktoranckich. Skreślenie skarżącego z listy doktorantów w sytuacji niezakończenia postępowania z wniosku skarżącego

o przedłużenie terminu studiów, byłoby przedwczesne. Organ I instancji wydał decyzję dopiero po ustaleniu, że wniosek skarżącego o przedłużenie studiów został rozpatrzony odmownie. W zaistniałej sytuacji, kwestia prawnych podstaw zawieszenia postępowania administracyjnego, a następnie jego podjęcia, nie miała już istotnego wpływu na wynik sprawy skreślenia skarżącego z listy doktorantów.

Podsumowując, podnoszone przez skarżącego zarzuty naruszenia przepisów postępowania oraz naruszenia przepisów prawa materialnego okazały się niezasadne. Sąd nie będąc związany zarzutami, wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 p.p.s.a.), nie stwierdził naruszeń prawa zaskarżoną decyzją, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi.

Z tych względów Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.