Postanowienie NSA, sygn. akt II OZ 663/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 36 pkt 1, art. 37 par 1, art. 39, art. 46 par 1 pkt 4, art. 46 par 2 pkt 1 lit. b, art. 47 par 1 i 2, art. 58 par 1 pkt 3, art. 184, art. 197 par 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 8 ust. 2, art. 45 ust. 1, art. 32 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 1560/22 o odrzuceniu skargi P. R. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 maja 2022 r., znak: DON.7100.77.2022.BZA w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 6 października 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 1560/22, odrzucił skargę P. R. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 maja 2022 r., znak: DON.7100.77.2022.BZA oraz zwrócił stronie skarżącej kwotę 200 złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że pełnomocnik skarżącego pismem z dnia 8 września 2022 r., w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VII z dnia 5 sierpnia 2022 r., został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi, poprzez: nadesłanie jednego odpisu skargi poświadczonego za zgodność z oryginałem "lub własnoręcznie podpisanego"; wskazanie nr PESEL skarżącego; złożenie "pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącego przed sądami administracyjnymi", w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 15 września 2022 r. Termin na wykonanie powyższego zarządzenia upłynął w dniu 22 września 2022 r. W związku z tym, że skarżący nie uzupełnił braków formalnych skargi, Sąd, powołując się na dyspozycję art. 46 § 2 pkt 1 lit. b), art. 58 § 1 pkt 3 oraz art. 232 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a.") orzekł o jej odrzuceniu i zwrocie uiszczonego wpisu sądowego.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący reprezentowany przez pełnomocnika, wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu orzeczeniu skarżący zarzucił:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1) art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez naruszenie zasady równości wobec prawa, prawa do jednakowego rozpoznania identycznych spraw tj. w niniejszej sprawie odmiennych rozstrzygnięć wojewódzkich sądów administracyjnych w podobnych sprawach;

2) art. 45 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, poprzez ich niezastosowanie;

II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 36 pkt 1 w zw. z art. 39 p.p.s.a., polegające na uznaniu, że załączone do akt sprawy pełnomocnictwo z dnia 4 października 2011 r. nie było pełnomocnictwem uprawniającym pełnomocnika (radcę prawnego) do działania w "imieniu strony skarżącego" przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie;

2) art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., poprzez wezwanie skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi polegających na: a) nadesłaniu jednego jej odpisu, w sytuacji gdy, po pierwsze, skarżący załączył do skargi jeden odpis skargi, a po drugie, brak ten nie miał charakteru istotnego i nie uniemożliwiał nadania skardze właściwego biegu; b) wskazaniu numeru PESEL skarżącego, w sytuacji gdy numer ten został podany w dokumencie pełnomocnictwa załączonym do pierwszego pisma wszczynającego postępowanie administracyjne oraz w sytuacji gdy, brak ten nie miał charakteru istotnego i nie uniemożliwiał nadania skardze właściwego biegu; c) złożeniu pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącego przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi, w sytuacji gdy, pełnomocnictwo zostało uprzednio złożonego w postępowaniu administracyjnym i upoważniało pełnomocnika do reprezentowania skarżącego w postępowaniu administracyjnym, zatem brak ten nie miał charakteru istotnego i nie uniemożliwiał nadania skardze właściwego biegu; - co w konsekwencji doprowadziło, wobec nieuzupełnienia powyższych braków przez skarżącego, do odrzucenia skargi;

3) art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), poprzez jego niezastosowanie w dokonywaniu interpretacji treści pełnomocnictwa z dnia 24 lutego 2020 r. i w konsekwencji uznanie go za niewłaściwe do działania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 34 p.p.s.a., strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. W myśl art. 35 § 1 p.p.s.a., pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również małżonek, rodzeństwo, wstępni lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Stosownie zaś do art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a., każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem (art. 46 § 3 p.p.s.a.). Pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa (art. 37 § 1 zd. 1 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., poza elementami wymienionymi w § 1 tego przepisu, pismo strony powinno ponadto zawierać, w przypadku, gdy jest pierwszym pismem w sprawie - numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. Nadto, do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Odpisami mogą być także uwierzytelnione fotokopie bądź uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej (art. 47 § 1 i 2 p.p.s.a.). Przepis art. 49 § 1 p.p.s.a. stanowi zaś, że w wypadku, gdy pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Przepisem szczególnym w stosunku do art. 49 § 1 p.p.s.a. jest art. 58 § 1 pkt 3 tej ustawy, który w przypadku nieuzupełnienia braków formalnych skargi nakazuje sądowi jej odrzucenie.

Powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem w przypadku nieuzupełnienia przez stronę skarżącą braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie, sąd zobowiązany jest do odrzucenia skargi.

Z akt sprawy wynika, że skarżący reprezentowany przez pełnomocnika, w wykonaniu zarządzenia z dnia 5 sierpnia 2022 r., został wezwany pismem z dnia 8 września 2022 r. do uzupełnienia braków formalnych skargi, poprzez: a) nadesłanie jednego odpisu skargi poświadczonego za zgodność z oryginałem, celem doręczenia uczestnikowi postępowania; b) wskazanie numeru PESEL skarżącego; c) złożenie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia. Przesyłka zawierająca wezwanie została skutecznie doręczona pełnomocnikowi skarżącego w dniu 15 września 2022 r. Analiza akt sądowych sprawy nie pozostawia wątpliwości, że pełnomocnik skarżącego, w zakreślonym przez Sąd terminie (upływał z dniem 22 września 2022 r.), nie wykonał przedmiotowego wezwania. Prawidłowo zatem, mając na uwadze powyższe, Sąd I instancji, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., odrzucił skargę i zwrócił uiszczony wpis sądowy.

Argumentacja podniesiona w zażaleniu nie zmienia zapatrywania, co do prawidłowości podjętego przez Sąd Wojewódzki rozstrzygnięcia. Okoliczność, że pełnomocnictwo udzielone przez skarżącego profesjonalnemu pełnomocnikowi znajdowało się w aktach administracyjnych, nie ma znaczenia dla sprawy sądowoadministracyjnej. Treść art. 37 § 1 p.p.s.a. oraz art. 46 § 3 p.p.s.a. jednoznacznie wskazuje, że pełnomocnik już przy dokonaniu pierwszej czynności procesowej w imieniu strony ma obowiązek dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis. Obowiązek złożenia pełnomocnictwa jest powiązany z pierwszą czynnością procesową i nie można jej utożsamiać z czynnością dokonaną przed organami administracji publicznej, ponieważ są to dwa różne autonomiczne postępowania. Wspomniana w art. 37 § 1 p.p.s.a. regulacja dotyczy postępowania sądowego, tak samo jak zawarty w art. 46 § 3 p.p.s.a. obowiązek pełnomocnika dołączania pełnomocnictwa. Podobnie rzecz się ma z obowiązkiem podania numeru PESEL strony wnoszącej pismo, który także powiązany jest z pierwszą czynnością dokonywaną przed sądem administracyjnym. Przepisy p.p.s.a. nie nakładają na sąd administracyjny obowiązku badania w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego, czy dokument pełnomocnictwa został złożony do akt administracyjnych, a następnie analizy jego zakresu, bądź poszukiwania czy w treści jakiegoś pisma załączonego do akt sprawy administracyjnej znajduje się numer PESEL strony. Zauważyć także należy, że autor zażalenia w swoich rozważaniach pomija, że w niniejszej sprawie, poza organem administracji, przymiot strony postępowania sądowego posiadają też dwa inne podmioty (M. Z. i M. Z. są uczestnikami postępowania na prawach strony - art. 33 § 1 p.p.s.a.). W sytuacji zatem, gdy do skargi został załączony jeden jej odpis, Sąd I instancji obowiązany był wezwać stronę skarżącą do nadesłania dodatkowego odpisu, celem doręczenia egzemplarzy skargi wszystkim uczestnikom tego postępowania, którzy mają przecież prawo zapoznania się ze stanowiskiem skarżącego i wyrażenia ewentualnie własnego. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela tym samym zarzutów naruszenia art. 36 pkt 1 w zw. z art. 39 p.p.s.a. oraz art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Przywołanie w zarzucie II.3 środka zaskarżenia art. 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych, który odnosi się do struktury sądów administracyjny (sądami administracyjnymi są Naczelny Sąd Administracyjny oraz wojewódzkie sądy administracyjne) jest całkowicie niezrozumiałe. W odniesieniu natomiast do zarzutów związanych z naruszeniem przepisów Konstytucji RP i Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności wyjaśnić trzeba, że prawo do sądu nie jest prawem absolutnym, które musi zostać w każdym jednostkowym przypadku bezwzględnie zrealizowane. Podlega ono ustawowym ograniczeniom: podmiotowym (w zakresie legitymacji procesowej określonych podmiotów), przedmiotowym (określone kategorie spraw), formalnym (np. przymus adwokacki, wymogi pism procesowych) czy fiskalnym (koszty sądowe). Mając na uwadze dobro prawem chronione, jakim jest prawo do sądu, stronie umożliwiono uzupełnienie braków formalnych wniesionego pisma, jednak z takiej możliwości nie skorzystała w sposób odpowiedni (czynności podejmowane przez pełnomocnika obciążają stronę w imieniu której działa). Obowiązek uzupełnienia braków formalnych pisma (skargi), poprzez nadesłanie pełnomocnictwa procesowego, jednego odpisu skargi, podania numeru PESEL, nie było nadmiernym ciężarem dla strony postępowania. W braku jego realizacji, z powodu zaniechania, nie można wyprowadzać wniosku o naruszeniu prawa strony do sądu. Równość w prawie odnosi się zaś, co do zasady, do procesu stanowienia norm prawa i nakłada na prawodawcę obowiązek nadawania prawu takich treści, które czynią zadość nakazowi jednakowego traktowania podmiotów (sytuacji) podobnych. Konstytucyjna zasada równości wobec prawa nie zwalnia wnoszących skargę od respektowania tych reguł procesowych ujętych w przepisach powszechnie obowiązujących, które odnoszą się do wszystkich skarżących. W odmienności poglądów wyrażanych przez określone składy sądowe w zbliżonych stanach faktycznych nie można upatrywać naruszenia zasady równości wobec prawa. Jednolitość orzekania stanowi niewątpliwie wartość istotną, jednakże nie powinno zasługiwać na aprobatę stanowisko, które dawałoby prymat poglądom, prezentowanym m.in. w przywołanych przez wnoszącego zażalenie orzeczeniach, które nie znajdują oparcia w jednoznacznie sformułowanych przepisach obowiązującego prawa.

Okoliczności przywołane w zażaleniu, jak brak możliwości podpisania pełnomocnictwa przez skarżącego, czy związane z wypadkiem komunikacyjnym pełnomocnika, pozostają bez wpływu na ocenę zasadności wydania przez Sąd I instancji zaskarżonego postanowienia. Stanowić mogą jedynie argumentację wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.