Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 786/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 132 ust. 3 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2015 poz 355
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Maciej Busz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2017 r. sprawy ze skargi K. W. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu z dnia 5 lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia winy i wymierzenia kary dyscyplinarnej oddala skargę


UZASADNIENIE

IV SA/Po 786/16

Uzasadnienie

Komendant Miejski Policji w Poznaniu orzeczeniem nr [...] z dnia 01.06.2016r. wydanym na podstawie art. 135j ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2015r. poz. 355, dalej ustawa o Policji) w postępowaniu dyscyplinarnym przeciwko sierżantowi K. W. (dalej skarżący) - policjantowi Zespołu do Walki z Przestępczością Przeciwko Życiu i Zdrowiu Wydziału Kryminalnego Komisariatu Policji Poznań - Nowe Miasto Komendy Miejskiej Policji w Poznaniu obwinionemu o to, że:

1. W okresie od 26.02.2016 roku do 25.03.2016 roku w Poznaniu prowadząc dochodzenie [...] dotyczące przestępstwa z art.190 § 1 Kodeksu karnego (dalej k.k.) i art.217 § 1 k.k. wykonywał czynności służbowe w sposób nieprawidłowy w ten sposób, że pomimo braku ustalenia miejsca pobytu podejrzanego S. B. nie podjął w tym kierunku żadnych innych czynności oprócz czterokrotnej w dniach: 7, 16, 18, 21 marca 2016 roku, kontroli adresu ul. [...] w Poznaniu;

tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji.

2. W dniu 26 lutego 2016 roku w Poznaniu prowadząc postępowanie przygotowawcze nie wykonał polecenia przełożonego Naczelnika Wydziału Kryminalnego KP Poznań - Nowe Miasto KMP w Poznaniu zawartego w karcie nadzoru z dnia [...] roku w ten sposób, że wszczął dochodzenie [...] w sprawie kierowania gróźb karalnych oraz naruszenia nietykalności cielesnej M. G. przez byłego konkubenta S. B., tj. o czyn z art. 190 § 1 k.k. i 217 § 1 k.k., a powinien zgodnie z poleceniem wszcząć dochodzenie z art. 190 § 1 k.k. i 189 § 1 k.k., czym naruszył przepis § 15 ust. 1 Zarządzenia nr 30 Komendanta Głównego Policji z dnia 16 grudnia 2013 roku w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji;

tj: o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji.

3. W dniu 26 lutego 2016 roku w Poznaniu naruszył dyscyplinę służbową w ten sposób, że wydał postanowienie o wszczęciu dochodzenia [...] określając w konkluzji jeden z czynów będących przedmiotem postępowania jako przestępstwo naruszenia nietykalności cielesnej M. G. tj. przestępstwo z art.217 § 1 k.k., gdzie jego ściganie odbywa się z oskarżenia prywatnego, a więc skargę o przestępstwie powinien przesłać do właściwego sądu powiadamiając o tym pokrzywdzonego, czym naruszył przepis § 8 ust. 3 Wytycznych nr 1 Komendanta Głównego Policji z dnia 23 lipca 2015 roku w sprawie wykonywania niektórych czynności dochodzeniowo-śledczych przez policjantów;

tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy 1990 roku o Policji

orzekł winę policjanta w zakresie zarzucanego mu naruszenia dyscypliny i wymierzył karę ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku.

W uzasadnieniu wyjaśniono, że w dniu 9 lutego 2016 r. w KP Poznań Nowe Miasto przyjęto zgłoszenie interwencji od M. G., która poinformowała, że została pobita i zamknięta w mieszkaniu przy ul. [...] w Poznaniu przez swojego partnera S. B.i złożyła do protokołu zawiadomienie o przestępstwie znęcania się nad nią przez S. B. w okresie od października 2015 r. do 9 lutego 2016 r. W tym samym dniu S. B. został zatrzymany, a w dniu 10 lutego 2016 r. wydano postanowienie o przedstawieniu mu zarzutów o przestępstwo z art. 207§1 k.k. W powyższej sprawie wszczęto postępowanie przygotowawcze nr [...] przeciwko S. B., podejrzanemu o przestępstwo z art. 207§1 k.k.

W dniu 15.02.2016 r. M. G. złożyła do protokołu zawiadomienie o przestępstwie doprowadzenia, przy użyciu groźby pozbawienia jej życia i zdrowia oraz poprzez przytrzymywanie jej rąk i duszenie za szyję do poddania się innej czynności seksualnej oraz do wykonania takiej czynności, którego miał dopuścić się S.B. w dniu 15 lutego 2016 r. W dniu 23 lutego 2016 r. prokurator Prokuratury Rejonowej Poznań Wilda wydał postanowienie o wszczęciu śledztwa z art. 197§2 k.k., sygn. akt [...] i tego samego dnia wydał zarządzenie o powierzeniu śledztwa w całości KP Poznań Wilda. W tej sprawie postępowanie przygotowawcze nr [...] prowadził KP Poznań Wilda o czyn z art. 197 § 2 k.k.

W dniu 23 lutego 2016 r. M. G. złożyła w KP Poznań Nowe Miasto kolejne zawiadomienie o przestępstwie popełnionym przez S. B. na jej szkodę i została przesłuchana w charakterze świadka. W treści protokołu złożyła wniosek o ściganie i ukaranie sprawcy. W przedmiotowej sprawie w KP Poznań Nowe Miasto w dniu 25 lutego 2016 r. wszczęto i prowadzono dochodzenie nr [...] w sprawie gróźb karalnych i naruszenia nietykalności cielesnej na szkodę M. G. przez S. B., tj. o czyn z art. 190 § 1 k.k. i art. 217§1 k.k.

W dniu 27 lutego 2016 roku M. G. w związku z uporczywym nękaniem jej oraz rozpowszechnieniem bez jej zgody filmu o treści seksualnej przez S. B. zgłosiła się do KP Poznań Wilda. W przedmiotowej sprawie nie przyjęto protokołu zawiadomienia o przestępstwie, a jedynie w dniu 27 lutego 2016 roku przesłuchano pokrzywdzoną w charakterze świadka. Pokrzywdzona została ponownie przesłuchana w dniu 2 marca 2016 r. W tym samym dniu zabezpieczono "pendrive", na którym według niej znajdował się film o treści erotycznej z jej udziałem, który miał rozpowszechnić bez jej zgody S. B., a także roku zabezpieczono telefon komórkowy marki Sony Xperia, który był własnością M. G.. W dniu 23 marca 2016 roku wydano postanowienie o wszczęciu dochodzenia w powyższej sprawie. Przez KP Poznań Wilda prowadzone było dochodzenie nr [...] - w sprawie o czyn z art. 190 a § 1 k.k. i art. 191 A § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.

21-letnia M. G. została zamordowana w dniu 24 marca 2016 r. przez S. B., który ugodził ją kilkakrotnie nożem na oczach jej matki. Sam popełnił samobójstwo kilka dni później.

Przedmiotem kontrolowanego postępowania dyscyplinarnego jest dochodzenie nr [...] realizowane przez skarżącego.

Organ I instancji szczegółowo przedstawił przebieg wydarzeń związanych z istotnym dla postępowania dyscyplinarnego dochodzeniem nr [...]. W szczególności wskazano, że w dniu 23 lutego 2016 r. pokrzywdzona M. G. w Komisariacie Policji Poznań Nowe Miasto KMP w Poznaniu złożyła ustne zawiadomienie o przestępstwie polegającym na tym, że w dniu 23 lutego 2016 roku w godz. 12.00 do 17.00 w Poznaniu S. B. groził jej oraz jej rodzinie pozbawieniem życia, kopał ją i uderzał po całym ciele. Wskazała, że S. B. to jej były partner, z którym rozstała się w dniu 09 lutego 2016 roku. Od tego czasu śledzi ją, obserwuje kamienicę, w której mieszka. W dniu 23 lutego 2016 r. udała się około godz. 12.00 na ul. [...] w Poznaniu do jego mieszkania, by powiedzieć mu, że nie wróci do niego, że ma ją przestać nękać i chodzić za nią. Był tam sam, był trzeźwy, zaczęli rozmawiać, a w pewnym momencie wpadł w szał i powiedział, że M. G. ma wycofać wcześniej złożone w dniu 09 lutego 2016 r., obciążające go zeznania dotyczące pozbawienia wolności. Pokrzywdzona odmówiła. Wówczas S. B. zaczął wykręcać jej ręce, drzwi od mieszkania zamknął na klucz i miał go przy sobie, przyłożył nóż do jej do szyi, a potem do brzucha i powiedział, ze ją zabije i to samo zrobi z jej mamą. Po tych słowach pokrzywdzona wystraszyła się i powiedziała, że wycofa zeznania.

Pokrzywdzona obawiała się S. B. i dlatego wsiadła z nim do samochodu. Podczas jazdy mówił jej, że ma dać mu jeszcze jedną szansę bo inaczej jej mama straci życie, oświadczyła jemu, że nie da mu następnej szansy. Gdy podjechali nieopodal komisariatu zaczął na nią krzyczeć, bić po twarzy, przytrzymywać za ręce by nie mogła wyjść z samochodu, kazał oddać kurtkę, sweter i torebkę twierdząc, że to należy do niego. Z torebki zabrała dokumenty i telefon, a następnie oddała mu kurtkę i sweter. W końcu udało się jej wyjść samochodu. S. B. powiedział, że zabije ją i całą rodzinę. M. G. w treści protokołu żądała ścigania i ukarania S. B. za groźby karalne kierowane wobec niej i jej rodziny, zeznała, że obawiała się spełnienia tych gróźb, żądała ścigania i ukarania za pobicie, w chwili składania zawiadomienia zeznała, że nie doznała żadnych widocznych obrażeń ciała.

Dochodzenie przydzielono do prowadzenia skarżącemu. Jego przełożony ASP. Szt. P. B. sporządził Kartę Nadzoru Postępowania Przygotowawczego w której w rubryce "dyspozycje, uwagi, polecenia, wytyczne" wpisał polecenia:" wszcząć postępowanie z art. 189,190 kk"; "przesłuchać A. L. w charakterze świadka"; " zat. i przesłuchać S. B.".

Data podjęcia czynności widnieje jako 23.02.2016 roku, a w rubryce, oznaczenie osoby podejmującej czynność nadzorczą" wpisano asp. szt. B..

Skarżący w dniu 26 lutego 2016 roku wydał postanowienie o wszczęciu dochodzenia w sprawie: kierowania gróźb karalnych oraz naruszenia nietykalności cielesnej M. G. w Poznaniu w dniu 23 lutego 2016 roku przez jej byłego konkubenta S. B., tj. z art. 190 § 1 k.k. oraz art. 217 § 1 k.k.

Skarżący wydając postanowienie o wszczęciu dochodzenia o powyższej treści nie wykonał polecenia przełożonego zawartego w karcie nadzoru, gdzie przełożony wyraźnie polecił wszcząć dochodzenie z art. 189 k.k. i art. 190 k.k. Skarżący błędnie wszczął dochodzenie z art. 217 § 1 k.k., gdzie ściganie odbywa się z oskarżenia prywatnego, a skargę o przestępstwie należy przesłać do właściwego sądu powiadamiając o tym pokrzywdzonego.

Skarżący był świadomy obowiązujących przepisów, gdyż z Zarządzeniem nr 30 Komendanta Głównego Policji z dnia 16 grudnia 2013 roku w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji został zapoznany w dniu 18.02.2015 r., a z Zarządzeniem nr 25 KGP z dnia 23.07.2015 roku w sprawie niektórych form organizacji i ewidencji czynności dochodzeniowo-śledczych Policji oraz przechowywania przez Policję dowodów rzeczowych uzyskanych w postępowaniu karnym obwiniony zapoznał się i przyjął do stosowania w dniu 26.08.2015 roku.

Kolejną czynnością jaką wykonał skarżący w prowadzonym dochodzeniu było przesłuchanie w dniu 16 marca 2016 roku w charakterze świadka, A. L.( matki pokrzywdzonej M. G.). Jej zeznania potwierdziły przebieg wydarzeń, które opisała pokrzywdzona w protokole z dnia 23 lutego 2016 r.

Skarżący podjął próbę zatrzymania i przeprowadzenia czynności procesowych ze S. B.. W tym celu w dniu 07 marca 2016 roku wspólnie z st. asp. P. R. udali się na ul. [...] w Poznaniu, gdzie miał przebywać poszukiwany. Nikogo tam nie zastano. Kolejne próby podjęto w dniach 16,18 i 21 marca 2016r. z wynikiem negatywnym.

Skarżący nie próbował ustalić miejsca pobytu poszukiwanego w inny sposób. W KP Poznań - Nowe Miasto KMP w Poznaniu w tym samym czasie prowadzone było dochodzenie przez st. asp. M. L. dotyczące tej samej pokrzywdzonej i sprawcy przestępstwa. W materiałach tego dochodzenia widniały co najmniej dwa inne adresy poszukiwanego: jego miejsca zameldowania na pobyt stały oraz miejsca pracy. W materiałach postępowania przygotowawczego nie ma żadnej informacji aby skarżący osobiście, bądź korzystając z pomocy innych funkcjonariuszy próbował dokonać sprawdzenia tych miejsc. Nie próbował także ustalić miejsca pobytu poszukiwanego poprzez sprawdzenie jego osoby w KSIP i legitymowanie.

W ocenie organu dyscyplinarnego nie było też przeszkód, aby wszcząć poszukiwania za S. B.. W wyniku nierzetelnych działań skarżącego dotyczących ustalenia miejsca pobytu, w okresie od dnia przyjęcia zawiadomienia tj. 23.02.2016 roku do 23.03.2016 roku nie zdołano zatrzymać S. B. i wykonać z nim czynności procesowych.

Kolejną nieprawidłową czynnością służbową jaką skarżący wykonał w toku prowadzonego postępowania było wydanie postanowienia o wszczęciu dochodzenia na podstawie art. 217 § 1 k.k. (naruszenie nietykalności cielesnej), gdzie jego ściganie na podstawie art. 217 § 8 k.k. odbywa się z oskarżenia prywatnego, a więc skargę o przestępstwie obwiniony powinien przesłać do właściwego sądu, powiadamiając o tym pokrzywdzonego. Czynem tym skarżący naruszył przepis § 8 ust. 3 Wytycznych nr 1 Komendanta Głównego Policji z dnia 23 lipca 2015 roku w sprawie wykonywania niektórych czynności dochodzeniowo-śledczych przez policjantów. Z powyższym przepisem oraz Zarządzeniem nr 25 KGP z dnia 23.07.2015 roku w sprawie niektórych form organizacji i ewidencji czynności dochodzeniowo-śledczych Policji oraz przechowywania przez Policję dowodów rzeczowych uzyskanych w postępowaniu karnym obwiniony zapoznał się i przyjął do stosowania w dniu 26.08.2015 roku.

W dniu 26 marca 2016 roku Komendant Miejski Policji w Poznaniu postanowieniem nr [...] wszczął wobec skarżącego dyscyplinarne.

W toku postępowania dyscyplinarnego przesłuchano w charakterze świadka st. aps. P. R. specjalistę Zespołu III Wydziału Kryminalnego KP Poznań Nowe Miasto KMP w Poznaniu, który zeznał, iż skarżący wydał postanowienie o wszczęciu dochodzenia wpisując w konkluzji art. 190 §1 k.k. i art. 217 § 1 kk. Pominął natomiast art. 189 k.k., który wskazany był w karcie nadzoru sporządzonej przez Naczelnika asp. szt. P. B.. Zdaniem świadka nie stanowiło to rażącego uchybienia, gdyż ważniejsze jest z jakich artykułów przedstawione zostaną zarzuty sprawcy. W toku dalszych czynności wspólnie ze skarżący podjęli próbę zatrzymania S. B., jednakże w mieszkaniu na ul. [...] nie zastali go. Pod tym adresem byli czterokrotnie w dniach: 07 marca, 16 marca, 18 marca, 21 marca 2016 r. Na potrzeby postępowania dyscyplinarnego podjęto próby przesłuchania w charakterze świadków asp. szt. P. B. - Naczelnika Wydziału Kryminalnego KP Poznań Nowe Miasto KMP w Poznaniu oraz podkom. P. I. - Zastępcy Naczelnika Wydziału Kryminalnego KP Poznań Nowe Miasto KMP w Poznaniu w kwestii prowadzonego nadzoru nad czynnościami. Obydwaj funkcjonariusze od miesiąca kwietnia 2016 roku przebywają na długotrwałych zwolnieniach lekarskich, w materiałach sprawy znajdują się uwierzytelnione kserokopie druków L-4, na wezwania nie stawili się. Brak ich zeznań nie stwarzał braku możliwości zebrania materiału dowodowego oraz wyjaśnienia okoliczności, w jakich doszło do naruszenia dyscypliny służbowej przez obwinionego, a także ustalenia zakresu jego odpowiedzialności dyscyplinarnej.

W dniu 29 marca 2016 roku został przesłuchany skarżący, który nie przyznał się do zarzucanego mu czynu, odmówił złożenia wyjaśnień oświadczając, że chce skorzystać z obrońcy. W dniu 08.04.2016 r. do Wydziału Kadr i Szkolenia KMP w Poznaniu wpłynęło zgłoszenie do udziału w sprawie adwokata M. P.. W dniu 22.04.2016 roku po wydaniu postanowienia o zmianie zarzutów ponownie skarżący został przesłuchany w charakterze obwinionego. Nie przyznał się do zarzucanego mu czynu, złożył wyjaśnienia, że bardzo krótko pracuje w Wydziale Kryminalnym KP Poznań Nowe Miasto KMP w Poznaniu, a mianowicie od miesiąca sierpnia 2015 r. Wcześniej pracował jako dzielnicowy w KP Poznań - Nowe Miasto w Wydziale Prewencji. Z uwagi na to, że bardzo krótko pracuje w Wydziale Kryminalnym nie posiada dużego doświadczenia w prowadzeniu spraw dochodzeniowych. Dodał, że obecnie prowadzi około 48 spraw, a po przyjęciu do Wydziału Kryminalnego w miesiącu sierpniu 2015 r. po ok. 3 tygodniach miał już swoje sprawy do prowadzenia. Wyjaśnił, że miał opiekuna, który prowadził również swoje postępowania i nie mógł swojego czasu w całości poświęcić na szkolenie, gdyż na bieżąco prowadził swoje sprawy. Jego opiekunka miała urlop od 15 marca 2016 r. do 25 marca 2016 r. W tym czasie prowadził też czynności w jej sprawach. Wyjaśnił, że stara się wykonywać polecenia przełożonych rzetelnie i sumiennie z należytym zaangażowaniem. Wniosków dowodowych do postępowania nie wniósł.

Na potrzeby prowadzonego postępowania dyscyplinarnego uzyskano opinię służbową o skarżącym, którą sporządził st. asp. P. R.. W opinii tej stwierdza się, że pełni on służbę w Wydziale Kryminalnym KP Poznań Nowe Miasto KMP w Poznaniu od dnia 01.08.2015 roku, przeniesiony rozkazem z dnia 20.10.2015 roku. Pierwsze postępowanie do prowadzenia otrzymał w dniu 19.08.2015 roku. W roku 2015 łącznie przeprowadził 68 postępowań, a od początku 2016r. przeprowadził 51 postępowań. Obecnie prowadzi 45 postępowań przygotowawczych. Pomimo dużego obciążenia czynnościami służbowymi, na które składają się dyżury zdarzeniowe, prowadzone postępowania przygotowawcze, dodatkowe inne służby, skarżący rzetelnie wywiązuje się z powierzonych mu obowiązków, angażuje się w prowadzone postępowania, jest dyspozycyjny i sumienny, wykazuje własną inicjatywę w prowadzonych czynnościach procesowych.

Realizując obowiązek wynikający z treści art. 135g ust.1 ustawy o Policji zwrócono się do Zarządu Terenowego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Policjantów KMP w Poznaniu o wydanie opinii o skarżącym, w której stwierdzono, że skarżący został przyjęty do służby w dniu 30.12.2011 r., a od miesiąca sierpnia 2015 r. służbę pełni w Wydziale Kryminalnym KP Poznań Nowe Miasto KMP w Poznaniu w Zespole do Walki z Przestępczością Przeciwko Życiu i Zdrowiu. Pomimo krótkiego stażu służby przydzielone zadania służbowe stara się wykonywać starannie i odpowiedzialnie zgodnie z posiadaną wiedzą, którą sukcesywnie pogłębia w ramach samokształcenia. Funkcjonariusz dotychczas nie został skierowany na kurs specjalistyczny dla funkcjonariuszy Wydziału Kryminalnego. Czynności wykonywane przez niego powinny być na bieżąco nadzorowane. W trakcie realizacji zadań korzysta z pomocy bardziej doświadczonych funkcjonariuszy w opinii których jest osobą koleżeńską i bezkonfliktową.

Organ dyscyplinarny wskazał, że skarżącemu zarzucono popełnienie przewinienia dyscyplinarnego określonego w art. 132 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy o Policji. W ocenie organu wina skarżącego nie budzi wątpliwości. Zgodnie z art. 132 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy o Policji naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności: "zaniechanie czynności służbowej albo wykonanie jej w sposób nieprawidłowy" oraz "odmowa wykonania albo niewykonanie rozkazu lub polecenia przełożonego..".

Przy wymiarze kary przełożony dyscyplinarny kierował się treścią art. 134h ust.1 ustawy o Policji zgodnie z którym wymierzona kara powinna być współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia, w szczególności powinna uwzględniać okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa dla służby, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków, pobudki działania, zachowanie obwinionego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg służby.

Skarżący posiada małe doświadczenie zawodowe, krótki staż w Policji (przyjęty do służby 30.12.2011 roku), w Wydziale Kryminalnym pełni służbę od miesiąca sierpnia 2015 r., dotychczas nie został skierowany na kurs specjalistyczny. Powyższe fakty nie mogą jednak go usprawiedliwiać i zwolnić od odpowiedzialności dyscyplinarnej za popełnione przewinienie dyscyplinarne. § 21 Zarządzenia Nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 roku w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta" stanowi, że policjant powinien "rzetelnie" wykonywać polecenia przełożonego", a także zgodnie z § 22 cyt. Zarządzenia powinien stale doskonalić i uzupełniać swoją wiedzę oraz umiejętności zawodowe.

Program szkolenia podstawowego, które odbył skarżący, obejmuje m.in czynności związane z pracą dochodzeniowo-śledczą i pozwala nabyć po jego ukończeniu umiejętności na poziomie podstawowym w zakresie pracy dochodzeniowo-śledczej. Skarżący został zapoznany z Wytycznymi nr 1 Komendanta Głównego Policji z dnia 23 lipca 2015 roku w sprawie wykonywania niektórych czynności dochodzeniowo-śledczych przez policjantów oraz Zarządzeniem nr 25 KGP z dnia 23.07.2015 roku w sprawie niektórych form organizacji i ewidencji czynności dochodzeniowo-śledczych Policji oraz przechowywania przez Policję dowodów rzeczowych uzyskanych w postępowaniu karnym.

Skarżący dopuszczając się naruszenia dyscypliny służbowej w trakcie prowadzonego postępowania przygotowawczego poprzez wykonanie czynności służbowych w sposób nieprawidłowy przyczynił się do zakłócenia realizacji zadań Policji. Zachowanie skarżącego wskazuje na fakt, iż czynności służbowe jakie wykonywał w prowadzonym postępowaniu przygotowawczym na zajmowanym stanowisku nie były nacechowane należytym zaangażowaniem i rzetelnością.

Wskazano, że na zaostrzenie wymiaru kary niewątpliwie mają wpływ poważne skutki popełnionego przewinienia dyscyplinarnego. Nieprawidłowo wykonane czynności służbowe, a zwłaszcza brak ustalenia miejsca pobytu i zatrzymania podejrzanego, przyczyniło się do popełnienia przestępstwa zabójstwa M. Gł.

Odwołanie od powyższego orzeczenia wniósł K. W. wnosząc o uchylenie przedmiotowego orzeczenia i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono:

a. naruszenie przepisu art. 132 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy o Policji poprzez błędne jego zastosowanie i przyjęcie, że odwołujący nie wykonał polecenia przełożonego Naczelnika Wydziału Kryminalnego KP Poznań, podczas gdy Naczelnik polecenia takiego nie wydał, karta nadzoru nie została przez niego sporządzona ani zatwierdzona, sporządzona została zaś przez kontrolnego służby, który nie jest pracownikiem wydziału kryminalnego, a także poprzez przyjęcie, iż odwołujący w sposób nieprawidłowy wykonywał czynności służbowe i nie ustalił miejsca pobytu podejrzanego, podczas gdy w rzeczywistości miejsce pobytu ustalił oraz podjął czynności w postaci kontroli ustalonego adresu,

b. naruszenie przepisu art. 134h ust. 1 i 2 ustawy o Policji poprzez błędne jego zastosowanie i przyjęcie, że na zaostrzenie wymiaru kary miały wpływ poważne skutki popełnionego przewinienia dyscyplinarnego, tj. że brak ustalenia miejsca pobytu i zatrzymania podejrzanego przyczynił się do popełnienia przestępstwa zabójstwa, podczas gdy brak jest logicznego związku przyczynowo - skutkowego między popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego a w/w skutkiem, a także poprzez nieuwzględnienie okoliczności, że odwołujący dotąd wzorowo pełnił służbę i posiada dobrą opinię a zatem istnieje w stosunku do niego pozytywna prognoza co do dalszego przestrzegania prawa i porządku prawnego oraz prawidłowego wykonywania obowiązków służbowych,

c. naruszenie przepisu art. 134h ust. 3 pkt 1 i 3 ustawy o Policji poprzez błędne jego niezastosowanie i nieuwzględnienie okoliczności mających wpływ na złagodzenie wymiaru kary, w szczególności zaś nieumyślnego popełnienia przewinienia dyscyplinarnego oraz braku należytego doświadczenia zawodowego,

d. naruszenie przepisu art. 135f ust. 1 i ust. 7 pkt 1 ustawy o Policji poprzez oddalenie wniosków dowodowych pełnomocnika odwołującego na podstawie nieprawidłowego przyjęcia, że przedmiotem dowodu miałyby być okoliczności nie mające znaczenia dla sprawy lub już udowodnione, a tym samym oparcie rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym,

e. naruszenie przepisu art. 135e ust. 1 ustawy o Policji polegające na zaniechaniu dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i braku wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.

W uzasadnieniu odwołania w szczególności zarzucono, że błędne są ustalenia organu dotyczące niewykonania przez odwołującego polecenia przełożonego Naczelnika Wydziału Kryminalnego KP Poznań - Nowe Miasto KMP w Poznaniu zawartego w karcie nadzoru z dnia 23 lutego 2016 r. W niniejszej sprawie nie doszło bowiem do wydania polecenia przez Naczelnika. Organ sam wskazuje, iż polecenie to miałoby być zawarte w karcie nadzoru z dnia 23 lutego 2016 r. - karta ta została zaś sporządzona i podpisana nie przez Naczelnika, a przez kontrolnego służby, który nie był pracownikiem wydziału kryminalnego. Powyższe zachowanie nie może więc być oceniane w charakterze przewinienia dyscyplinarnego, albowiem brak jest stosunku nadrzędności między odwołującym a osoba, która sporządziła kartę nadzoru, nie mogło więc także dojść do wydania polecenia.

Nie zgodzono się z zarzutem, jakoby skarżący prowadząc dochodzenie "wykonywał czynności służbowe w sposób nieprawidłowy w ten sposób, że pomimo braku ustalenia miejsca pobytu podejrzanego S. B. nie podjął w tym kierunku żadnych innych czynności oprócz czterokrotnej w dniach: 7, 16, 18, 21 marca 2016 roku, kontroli adresu [...]w Poznaniu". Wskazano, iż powyższy zarzut w istocie jest sam ze sobą sprzeczny. Z treści jego jasno wynika, iż odwołujący ustalił miejsce pobytu podejrzanego, tj. ul. [...] i przeprowadził czynności mające na celu potwierdzenie faktu przebywania podejrzanego pod w/w adresem.

Nie zgodzono się z twierdzeniami organu jakoby możliwe było w niniejszej sprawie zaostrzenie wymiaru kary ze względu na poważne skutki przewinienia dyscyplinarnego. Nieprawidłowe jest przypisanie czynom skarżącego charakteru powodujących poważne skutki. Niewłaściwe jest więc również zastosowanie wobec niego przepisu z art. 134h ust. 2 pkt 3 ustawy o Policji.

W sprawie niniejszej istniały okoliczności o charakterze łagodzącym, a zupełnie pominięte i niepoddane analizie przez organ. Organ nie rozważył w ogóle kwestii dotyczących okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, a w szczególności nie ustosunkował się do pobudek działania odwołującego, a także jego zachowania przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego, po jego popełnieniu oraz dotychczasowego przebiegu służby.

Wszystkie podejmowane przez odwołującego działania zmierzały do prawidłowego wykonania powierzonego mu zadania - tj. do ustalenia i ujęcia podejrzanego. Nie można odwołującemu przypisywać zamiaru czy chęci takiego działania, które miałoby przedłużać prowadzone przez niego dochodzenie, a w szczególności nie można przypisywać mu zamiaru takiego działania, które miałoby doprowadzić do umożliwienia podejrzanemu popełnienia kolejnego przestępstwa.

Nieuwzględnienie powyższych okoliczności stanowi więc naruszenie przepisu art. 134h ust. 1 ustawy o Policji, gdyż w sprawie zastosowanie miały obligatoryjne przesłanki wynikające z przepisu art. 134h ust. 3 a łagodzące wymiar kary.

Nie można zarzucić odwołującemu umyślnego podejmowania przez niego czynności będących przedmiotem postępowania dyscyplinarnego, czego organ nie uwzględnił przy określaniu wymiaru kary, naruszając tym samym w/w przepis.

Kolejną okolicznością łagodzącą jest brak należytego doświadczenia zawodowego odwołującego i brak należytego doświadczenia zawodowego odwołującego. W zespole dochodzeniowo-śledczym znalazł się on dopiero w sierpniu 2015 r., od tamtej pory odwołujący nie został delegowany na jakiekolwiek szkolenia specjalistyczne, przeszedł jedynie kurs podstawowy w zakresie pracy dochodzeniowo-śledczej. Powyższe okoliczności zostały potwierdzone przez organ w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Nie zgodzono się z twierdzeniami organu, jakoby odbyty przez odwołującego jednorazowy kurs i zapoznanie z wytycznymi nr 1 Komendanta Głównego Policji z dnia 23 lipca 2015 roku w sprawie wykonywania niektórych czynności -dochodzeniowo śledczych oraz Zarządzeniem nr 25 KGP z dnia 23 lipca 2015 roku były środkami wystarczającymi do samodzielnego i bezbłędnego pełnienia służby. Organ sam zaznaczył zresztą, iż wyżej wskazany kurs pozwala nabyć "umiejętności na poziomie podstawowym w zakresie pracy dochodzeniowo-śledczej".

Organ dopuścił się naruszenia art. 135f ust. 1 i ust 7 pkt 1 ustawy o Policji poprzez odmowę postanowieniem Rzecznika Dyscyplinarnego z dnia 9 lutego 2016 r. uwzględnienia wniosku dowodowego skarżącego w postaci przeprowadzenia dowodu z opinii Zarządu Terenowego NSZZP KP Poznań - Nowe Miasto na okoliczność dotychczasowego przebiegu jego służby i ograniczonego doświadczenia, warunków i właściwości osobistych. Okoliczność ta w związku z brzmieniem art. 134h ust. 1 stanowi jedną z przesłanek określenia wymiaru kary.

Nie można również stwierdzić, iż okoliczność powyższa została już wcześniej udowodniona, skoro w uzasadnieniu orzeczenia wymierzającego karę dyscyplinarną odwołującemu organ nie powoływał się na przebieg służby obwinionego ani na jego doświadczenie, warunki czy właściwości osobistych jako elementy określenia wymiaru orzeczonej kary.

Odnosząc się do poszczególnych zarzutów ujętych w odwołaniu, Komendant Miejski Policji w Poznaniu w wyrażonym stanowisku stwierdził:

Ad a) na karcie nadzoru postępowania z wpisem z dnia 23.02.2016 r. nie widnieje pieczęć Naczelnika Wydziału Kryminalnego KP Poznań Nowe Miasto, co nie oznacza, że naczelnik nie wydawał poleceń które zostały wpisane w rubrykę - określenie podejmowanej czynności nadzorczej. Konkretne polecenia zostały wydane w formie pisemnej, a obwiniony nie zastosował się do nich. Ponadto zaznaczono, że kontrolny służby, jest również przełożonym, a jego polecenia winny być wykonywane. Skarżący nie ustalił miejsca pobytu S. B.. W aktach jedynie znajdują się notatki z których wynika, że obwiniony był na miejscu w którym w/w może przebywać, jednak go tam nie zastał. Skarżący nie wykonał żadnych dalszych ustaleń, choćby nie przeprowadził rozmów z sąsiadami, nie zlecił czynności dzielnicowemu rejonu. Funkcjonariusz Policji winien dokonać rzetelnego rozpoznania posesyjnego, w celu dokonania ustaleń oraz wesprzeć swoje działanie poprzez zastosowanie innych metod.

Ad b) w przypadku zatrzymania S. B. i zastosowania wobec niego środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania, być może do tragicznych w skutkach wydarzeń z udziałem M. G. by nie doszło.

Ad c) przy wymiarze kary uwzględniono warunki osobiste skarżącego, jego staż pracy oraz doświadczenie zawodowe. Skarżący ukończył szkolenie zawodowe - podstawowe, posiada stopień sierżanta pomimo pełnienia służby zaledwie od 2011 r.

Ad d) oddalenie wniosku dowodowego z dnia 29 kwietnia 2016 r. dotyczącego przeprowadzenia dowodu z załączonej opinii NSZZP KP Poznań - Nowe Miasto na okoliczność dotychczasowego przebiegu służby, jego ograniczonego doświadczenia, warunków i właściwości osobistych, jest prawomocne. Obwiniony nie złożył zażalenia na postanowienie rzecznika dyscyplinarnego, w którym szczegółowo uzasadniono przyczyny oddalenia wniosku.

Ad e) postępowanie dyscyplinarne wobec skarżącego zostało dokładnie wyjaśnione, a materiał dowodowy rozpatrzony w sposób wyczerpujący. W sprawie zebrano obszerną dokumentację procesową, na podstawie której wydano orzeczenie.

Komendant Wojewódzki Policji orzeczeniem z dnia 05 lipca 2016r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne.

W uzasadnieniu opisano dotychczasowy przebieg postępowania. Stwierdzono, iż zaskarżone orzeczenie zawiera wszystkie elementy określone w art. 135j ust. 2 ustawy o Policji. Organ II instancji całkowicie zgodził się z powyższym stanowiskiem Komendanta Miejskiego Policji w Poznaniu. Podkreślono, że skarżący realizując polecenie z karty nadzoru postępowania przygotowawczego, co prawda czterokrotnie podjął próbę zatrzymania S. B. w miejscu jego zamieszkania na ul. [...] w Poznaniu, to jednak nie skorzystał z innych możliwości ustalenia miejsca jego pobytu. Z akt prowadzonego przez policjanta dochodzenia nie wynika bowiem, aby przeprowadzał choćby rozmowy z innymi osobami zamieszkałymi w Poznaniu na ul. [...] na okoliczność miejsca pobytu S. B. (wywiad posesyjny), co jest naturalną koleją rzeczy. Nie dokonał też sprawdzeń w aplikacji KSIP - legitymowania, w celu ustalenia czy S. B. był w ostatnim czasie legitymowany przez innych policjantów i ewentualnie gdzie.

W wyniku nierzetelnych działań skarżącego dotyczących ustalenia miejsca pobytu, w okresie od dnia przyjęcia zawiadomienia tj. 23.02.2016 roku do 23.03.2016 r. nie zdołano zatrzymać S. B. i wykonać z nim czynności procesowych, a to w konsekwencji doprowadziło do tragicznych wydarzeń z udziałem M. G. Powyższe nie mogło zostać pominięte przy wymierzeniu obwinionemu kary dyscyplinarnej i miało decydujący wpływ na jej wymiar. Stąd też w ocenie organu II instancji wymierzona skarżącemu kara ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku, jest adekwatna do popełnionych przez niego przewinień dyscyplinarnych.

Podkreślono, iż skarżący zgodnie z kartą nadzoru postępowania przygotowawczego miał wszcząć dochodzenie z art. 189, 190 k.k., podczas gdy w sentencji wydanego postanowienia o wszczęciu dochodzenia oprócz wskazanego art. 190 k.k. powołał się na art. 271 § 1 k.k. (naruszenie nietykalności), w przypadku którego ściganie odbywa się oskarżenia prywatnego. Tym samym, skargę o przestępstwie obwiniony powinien przesłać do właściwego sądu, powiadamiając o tym pokrzywdzonego, czego nie uczynił. Czynem tym naruszył przepis § 8 ust. 3 Wytycznych nr 1 Komendanta Głównego Policji z dnia 23 lipca 2015 roku w sprawie wykonywania niektórych czynności dochodzeniowo-śledczych przez policjantów. Według przywołanego przepisu - po przyjęciu skargi, o której mowa w ust. 1 (zawiadomienie o przestępstwie ściganym z oskarżenia prywatnego), Policja przesyła ją do właściwego Sądu dołączając dowody, jeśli zaistniała potrzeba ich zabezpieczenia.

Zgodnie z treścią art. 132 ust. 1 i 2 ustawy o Policji, policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów. Z kolei zgodnie z zapisem art. 132 ust. 3 pkt 1 i pkt 2 ustawy o Policji, naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności odmowa wykonania albo niewykonanie rozkazu lub polecenia przełożonego także zaniechanie czynności służbowej albo wykonanie jej w sposób nieprawidłowy.

Oceniając zachowanie skarżącego w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz obowiązujących przepisów organ odwoławczy nie miał wątpliwości, że dopuścił się on naruszenia dyscypliny służbowej. Zaistnienie czynów, sprawstwo i wina obwinionego nie budzą wątpliwości.

Skargę na powyższe orzeczenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w ustawowym terminie wniósł K. W. wnosząc o:

1) uchylenie zaskarżonego orzeczenia i poprzedzającego je orzeczenia Komendanta Miejskiego Policji w Poznaniu z 1 czerwca 2016 roku,

2) stwierdzenie, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu w części, w jakiej skarżącego uznano winnym i ukarano,

3) zasądzenie na rzecz odwołującego od organu II instancji zwrotu kosztów postępowania.

W skardze powtórzono zarzuty zawarte w odwołaniu uzupełnione o zarzut naruszenia przepisu art. 135 k ust. 1 ustawy o Policji poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności przejawiające się w dokonaniu jedynie pozornej, a nie merytorycznej i rzeczywistej kontroli wydanego orzeczenia i nieodniesieniu się do wszystkich zarzutów odwołania.

W uzasadnieniu skargi w całości powtórzono argumentację zawartą w odwołaniu. Dodatkowo wskazano, że organ II instancji zaakceptował w pełni ustalenia i poglądy organu I instancji, w ograniczonym zakresie odnosząc się do argumentacji przedstawionej w odwołaniu, naruszając tym samym zasadę dwuinstancyjności. W szczególności organ II instancji nie odniósł się do postawionego zarzutu o nieuwzględnieniu okoliczności łagodzących, tj. braku doświadczenia zawodowego skarżącego, nie przeanalizował również, czy i w jakim zakresie zostało przeprowadzonego odpowiednie szkolenie oraz czy i w jakim zakresie pozostawał on pod "opieką" starszych, bardziej doświadczonych funkcjonariuszy.

Komendant Wojewódzki Policji w Poznaniu w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości swą dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. dalej p.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Ogólny zakres kognicji sądu administracyjnego wyznacza art. 3 § 2 p.p.s.a. wyszczególniający akty i czynności (a także bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie ich uskutecznienia), które podlegają kontroli tego sądu. Wskazane wyliczenie dopełnia klauzula z art. 3 § 3 p.p.s.a., w myśl której sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Jednym z takich przepisów szczególnych jest art. 138 ustawy o Policji, zgodnie z którym od orzeczenia oraz postanowienia kończącego postępowanie dyscyplinarne policjantowi przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego.

Mając na uwadze tak rozumianą kontrolę sądowoadministracyjną, Sąd w składzie orzekającym stwierdził, że zaskarżone orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 05 lipca 2016r. nr [...] utrzymujące w mocy orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w Poznaniu nr [...] z dnia 01.06.2016r. orzekające winę skarżącego w zakresie zarzucanego mu naruszenia dyscypliny i wymierzające karę ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku nie narusza zarówno przepisów prawa materialnego, jak i proceduralnego w sposób istotny.

Podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia stanowiły przede wszystkim przepisy ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2015 r. poz. 355 z późn. zm., dalej ustawa o Policji). Sposób i tryb prowadzenia postępowania dyscyplinarnego przeciwko funkcjonariuszom Policji reguluje rozdział 10 tej ustawy.

Regulacje dotyczące odpowiedzialności dyscyplinarnej i karnej policjantów, zamieszczone w rozdziale 10 ustawy o Policji nie są autonomiczne. Stanowią one komplementarny z innymi ustawami system reguł określających prawa i obowiązki stron i organów postępowania dyscyplinarnego. Są one takie same lub zbliżone i operują co do zasady tym samym poziomem gwarancji proceduralnych (por. w szczególności ustawy z dnia 9 października 2009 r. o dyscyplinie wojskowej, Dz. U. z 2009 r. Nr 90, poz. 1474 z późn. zm.; z dnia 9 czerwca 2009 r., o służbie funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego, Dz. U. z 2006 r., Nr 104, poz. 710 z późn. zm.; z dnia 9 czerwca 2006 r. o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 621 oraz z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej, Dz. U. z 2010 r. Nr 79, poz. 523 z późn. zm.).

Wynika to z tej racji, że ze względu na podmiotowe, przedmiotowe i proceduralne aspekty, odpowiedzialność dyscyplinarna funkcjonariuszy tzw. służb mundurowych jest składnikiem stosunku służbowego łączącego funkcjonariusza z daną jednostką służby. Naruszenie zaś obowiązków stricte służbowych stanowi kategorię działań lub zaniechań objętych postępowaniem dyscyplinarnym. Należą do nich w szczególności odmowa wykonania lub niewykonanie polecenia albo rozkazu, niedopełnienie obowiązków służbowych albo przekroczenie uprawnień, znajomość reguł technicznych i instrumentalnych wskazujących sposoby i metody postępowania z zatrzymanymi, prowadzenia przesłuchania, sposobu reagowania na określone wydarzenia towarzyszące służbie, itp. Do tej kategorii należą również czyny przypisane skarżącemu.

W przepisach ustawy o Policji zawarta jest regulacja materialnoprawnej odpowiedzialności policjantów, jak również regulacja procesowa postępowania dyscyplinarnego. Regulacja postępowania dyscyplinarnego jest regulacją pełną w zakresie wszczęcia, przebiegu i formy zakończenia, poza unormowaniem zawartym w przepisie art. 135p ust. 1 ustawy o Policji. Ustawa ta nie odsyła do Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż sprawa odpowiedzialności dyscyplinarnej nie jest sprawą administracyjną indywidualną, rozstrzyganą w formie decyzji administracyjnej. Z uwagi na przedmiot postępowania dyscyplinarnego, jak i regulację szczególną w ustawie o Policji, przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się do postępowania dyscyplinarnego policjantów (przykładowo: wyrok NSA w Warszawie z dnia 5 grudnia 2006 r., sygn. akt. I OSK 472/06, LEX nr 290653, wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 14 października 2008 r., sygn. akt II SA/Go 481/08, Lex Polonica 2141943, wyrok NSA w Warszawie z dnia 12 września 2014r, sygn. I OSK 2266/13, publ.LEX nr 1664444)

Podstawą tej odpowiedzialności są przepisy rozdziału 10 ustawy z 1990 r. o Policji, zatytułowanego: "Odpowiedzialność dyscyplinarna i karna policjantów" a w szczególności art. 132 ust. 1 tej ustawy. (tak także WSA w Gorzowie Wlkp. w wyroku z dnia 05.05.2016r. o sygn. II SA/Go 302/16, publ. LEX nr 2050135)

Przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t.Dz. U. 2016r., poz. 23, dalej k.p.a.), nie miały zastosowania w niniejszej sprawie i organy orzekające nie mogły ich tym samym naruszyć. Zgodnie z art. 135p ust. 1 ustawy o Policji w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie – do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, dotyczące jednak jedynie wezwań, terminów, doręczeń i świadków z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych. W postępowaniu dyscyplinarnym nie stosuje się również art. 184 k.p.k. (tak m.in. w wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 14 października 2008 r., sygn. akt II SA/Go 481/08, dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia. nsa.gov.pl).

Pośród odpowiednio stosowanych przepisów procedury karnej przykładowo można wskazać regulacje dotyczące podstawowych zasad procesowych: domniemania niewinności obwinionego, zasady in dubio pro reo, swobodnej oceny dowodów, badania oraz uwzględniania okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i niekorzyść obwinionego (por. System Prawa Administracyjnego, tom 11, Stosunek służbowy, pod red. R. Hausera, A. Wróbla, Z. Niewiadomskiego, Warszawa 2011, s. 457). Również w wyroku Sądu Najwyższego z 27 sierpnia 2007 r., sygn. akt SNO 47/07, OSNKW 2007, Nr 11, poz. 83)

Rozciągając gwarancje konstytucyjne prawa karnego na postępowania dyscyplinarne, wskazuje się przy tym, że zasady te w postępowaniu dyscyplinarnym stosowane są odpowiednio, a nie - wprost. Dlatego konstytucyjne normy prawa karnego, zwłaszcza te wynikające z art. 42 ust. 1 Konstytucji, mają jedynie odpowiednie zastosowanie do postępowań dyscyplinarnych i odpowiedzialności dyscyplinarnej (zob. wyroki TK: z dnia 4 lipca 2002 r., sygn. akt P 12/01, OTK-A 2002/4, poz. 50; z dnia 24 stycznia 2006 r., sygn. akt SK 52/04, OTK ZU nr 1/A/2006, poz. 6; z dnia 15 stycznia 2007 r., sygn. akt P 19/06, OTK ZU nr 1/A/2007, poz. 2). Modyfikacje te są konieczne chociażby dlatego, że ocena konkretnego zachowania dotyka innych aspektów i innego rodzaju winy niż w wypadku czynów zabronionych przez prawo karne, nie jest dokonywana przez sądy i często dotyczy czynów niestanowiących przestępstwa (zob. wyrok z dnia 15 stycznia 2007 r., sygn. akt P 19/06, OTK-A 2007/1, poz. 2). Stąd możliwość ich zastosowania nie oznacza jeszcze przeniesienia wszelkich gwarancji postępowania karnego do postępowań dyscyplinarnych, zwłaszcza w świetle wskazywanej przez wnioskodawcę zasady proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji, por. wyrok TK z dnia 2 września 2008 r., sygn. akt K 35/06, OTK-A 2008/7, poz. 120).

Zgodnie z przepisami ustawy o Policji, w przypadku uzasadnionego przypuszczenia popełnienia przez policjanta przewinienia dyscyplinarnego, przełożony dyscyplinarny wszczyna postępowanie dyscyplinarne (w określonych przypadkach) bądź może je wszcząć na wniosek pokrzywdzonego (art. 134i ust. 1 ustawy). Na podstawie oceny zebranego w postępowaniu dyscyplinarnym materiału dowodowego przełożony dyscyplinarny wydaje orzeczenie o uniewinnieniu albo odstąpieniu od ukarania, albo ukaraniu, albo o umorzeniu postępowania (art. 135j ust. 1 ustawy). Orzeczenie powinno zawierać m.in. opis przewinienia dyscyplinarnego zarzucanego obwinionemu wraz z kwalifikacją prawną; rozstrzygnięcie o uniewinnieniu, stwierdzeniu winy i odstąpieniu od ukarania lub wymierzeniu kary dyscyplinarnej albo umorzeniu postępowania dyscyplinarnego; uzasadnienie faktyczne i prawne orzeczenia (art. 135j ust. 2 pkt 4 - 6 ustawy).

Z przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniu dyscyplinarnym istotny jest opis zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego oraz jego kwalifikacja prawna. W postępowaniu tym policjantowi stawia się konkretny zarzut, a rozstrzygnięcie jest ściśle związane z poczynionymi ustaleniami dotyczącymi tegoż zarzutu. Postępowanie dyscyplinarne jest postępowaniem quasi - karnym, w którym nie dokonuje się oceny, czy policjant popełnił jakiekolwiek przewinienie dyscyplinarne, ale czy popełnił zarzucane mu przewinienie dyscyplinarne.

Jak wynika z art. 132 ust 1 ustawy o Policji policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Według ust.2 naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów. Przepis art. 132 ust. 3 określa, jakie w szczególności zachowania są naruszeniem dyscypliny służbowej.

Jak słusznie wskazała Zuzanna Gądzik w Komentarzu do art.132(a) ustawy o Policji (publ. Lex/El) ustawodawca w art. 132a u.p. wskazuje dwie postaci winy, warunkujące odpowiedzialność dyscyplinarną funkcjonariusza Policji. A mianowicie te, które zostały przyjęte na gruncie prawa karnego (wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 października 2006 r., II SA/Wa 908/06, LEX nr 284495). W związku z powyższym przewinienie dyscyplinarne będzie zawinione, jeżeli policjant ma zamiar jego popełnienia, tj. chce je popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia, na to się godzi. Zapis przepisu art. 132a pkt 1 u.p. odwołuje się do funkcjonującej na gruncie kodeksu karnego instytucji winy umyślnej, w ramach której występuje zamiar bezpośredni lub ewentualny.

Przewinienie może zostać popełnione również w przypadku winy nieumyślnej - zarówno w formie niedbalstwa, jak i lekkomyślności. W przepisie art. 132a pkt 2 ustawy o Policji ustawodawca wskazał, że będzie ono również zawinione, jeżeli policjant, nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia je jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość taką przewidywał albo mógł przewidzieć. Stopień ostrożności wymagany od policjanta w ramach wykonywanych przez niego czynności należy oceniać przez pryzmat zwykłej wiedzy, jaką powinien posiąść on w ramach pełnionej służby, stosownego przygotowania i przebytych szkoleń. Policjant, który nie został uprzednio właściwie przeszkolony w określonym zakresie, nie może zostać obciążony zarzutem niezachowania reguł ostrożności. Przy badaniu stopnia naruszenia ostrożności przez funkcjonariusza Policji organ orzekający powinien wziąć pod uwagę trzy kryteria: kwalifikację podmiotu, właściwość narzędzia, którym się posługuje, oraz sposób wykonywania przez niego czynności. Powinien on odpowiedzieć na pytanie, czy w świetle powyższych elementów policjant mógł i powinien przewidzieć, że popełnia czyn, który może skutkować odpowiedzialnością dyscyplinarną (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 września 2006 r., IV SA/Po 1240/04, LEX nr 835041; wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 września 2010 r., II SA/Wa 756/10, LEX nr 755416).

Wspomniane wcześniej zasady etyki zawodowej policjanta zostały wprowadzone jako załącznik do zarządzenia Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta" (Dz. Urz. KGP.2004.1.3), który potrzebę wprowadzenia tych zasad uzasadniał znaczeniem problematyki moralnej w wykonywaniu zawodu policjanta i jego służebną wobec społeczeństwa rolą, a także koniecznością wzmocnienia oraz uzupełnienia obowiązków i praw policjantów wynikających z demokratycznie stanowionego prawa.

W art. 132 ust. 3 ustawy został zamieszczony otwarty katalog zachowań ocenianych jako naruszenie dyscypliny służbowej przez policjanta. Użyte w treści tego przepisu sformułowanie – w szczególności – oznacza, że nie tylko stypizowane w tym przepisie czyny można uznać za naruszenie dyscypliny służbowej. Ponieważ enumeratywne wyliczenie jest niemożliwe, ustawodawca odsyła do klauzuli generalnej zawartej w art. 132 ust. 2 ustawy.

Naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności niewykonanie rozkazu lub polecenia przełożonego (art. 132 ust. 3 pkt 1), zaniechanie czynności służbowej albo wykonanie jej w sposób nieprawidłowy (art. 132 ust. 3 pkt 2) oraz niedopełnienie obowiązków służbowych albo przekroczenie uprawnień określonych w przepisach ustawy (pkt 3 powołanego przepisu). Skarżącemu zarzucono naruszenie dyscypliny służbowej określone w powyżej powołanym przepisie art.132 ust.3 pkt 1 i 2 ustawy o Policji.

Zgodnie z art. 132a ustawy przewinienie dyscyplinarne jest zawinione wtedy, gdy policjant: 1) ma zamiar jego popełnienia, to jest chce je popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia, na to się godzi; 2) nie mając zamiaru popełnienia, popełnia je jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że taką możliwość przewidywał albo mógł i powinien przewidzieć. W obu przypadkach ukaranie funkcjonariusza jest uprawnione, jeżeli przemawiają za tym okoliczności sprawy, należycie wykazane w uzasadnieniu orzeczenia dyscyplinarnego. Zatem charakter zawinienia (jego umyślność czy też nieumyślność) nie determinują możliwości ukarania, lecz mogą mieć wpływ na ewentualne odstąpienie od ukarania lub formę ukarania.

"Przy odpowiedzialności dyscyplinarnej nie ma znaczenia, czy działanie lub zaniechanie konkretnej osoby było zamierzone, czy też nie. Czyn stanowiący przewinienie dyscyplinarne może mieć bowiem charakter umyślny, jak i nieumyślny. Stąd też przewinienie dyscyplinarne jest zawinione także wtedy, gdy policjant nie mając zamiaru jego popełnienia jednak popełnia przewinienie na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość taką mógł i powinien przewidzieć (art. 132a). Już zatem samo (nieumyślne, niezamierzone) naruszenie obowiązków służbowych może powodować odpowiedzialność dyscyplinarną funkcjonariusza. Wobec tego postać i stopień jego winy nie przesądza o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego, może natomiast mieć wpływ na wymiar kary dyscyplinarnej" (tak: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 3 marca 2011 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 950/10, publ. Legalis).

W myśl art.134 ustawy o Policji karami dyscyplinarnymi są: nagana, zakaz opuszczania wyznaczonego miejsca przebywania, ostrzeżenie o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku, wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe, obniżenie stopnia i wydalenie ze służby. Przy czym zastosowana w kontrolowanym przypadku kara ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku oznacza wytknięcie ukaranemu niewłaściwego postępowania i uprzedzenie go, że jeżeli ponownie popełni przewinienie dyscyplinarne może zostać wyznaczony na niższe stanowisko służbowe. (art.134 c)

Karę wskazaną w art. 134 pkt 3 ustawy o Policji z uwagi na jej ostrzegawczy charakter, uznaje się w doktrynie za formę środka probacyjnego związanego z poddaniem ukaranego funkcjonariusza próbie - zostaje on w jej ramach ostrzeżony, że w razie braku zmiany dotychczasowego postępowania i dopuszczenia się kolejnego przewinienia dyscyplinarnego wymierzona zostanie mu kara bardziej dolegliwa (P. Jóźwiak, Instytucja ułaskawienia - refleksje na płaszczyźnie odpowiedzialności dyscyplinarnej w służbach mundurowych (w:) Węzłowe problemy prawa dyscyplinarnego w służbach mundurowych. II Seminarium z cyklu "Odpowiedzialność dyscyplinarna w służbach mundurowych", red. P. Jóźwiak, K. Opaliński, Piła 2012, s. 31).

Naczelny Sąd Administracyjny słusznie w wyroku z dnia 18.04.2007r., o sygn. I OSK 994/06 (publ. CBOSA) zauważył, że ustawodawca, formułując w treści art. 134 ustawy o Policji katalog kar dyscyplinarnych, nie określił, jakiemu przewinieniu odpowiada każda z nich. W związku z tym, właściwym jest przyjęcie, że pozostawił te kwestie uznaniu organów rozstrzygających, co nie oznacza jednak dowolności w ich stosowaniu. Ocena naruszenia obowiązku służbowego, waga tego naruszenia, ustalenie jego zakresu a także wymiar odpowiedniej kary stanowi kompetencję organów orzekających w sprawach dyscyplinarnych.

Jak wskazano "uznaniowość" przepisu nie oznacza jego dowolności. Organ ma bowiem obowiązek zbadać okoliczności faktyczne sprawy i uzasadnić wydane w sprawie rozstrzygnięcie. Jak podkreślił NSA sądy administracyjne nie dokonują oceny zaskarżonego aktu administracji publicznej pod względem słuszności zapadłego rozstrzygnięcia, a jedynie badają, czy nie narusza on prawa. Jednocześnie NSA zaakcentował, że przepis art. 135 j ust. 1 ustawy o Policji nie wyznacza organowi dyscyplinarnemu merytorycznych reguł oceny wyników postępowania dowodowego, co oznacza, że przepis ten wprowadza swobodną ocenę dowodów w tym zakresie, w związku z czym sądowa kontrola oceny dowodów oznacza jedynie sprawdzenie, czy dokonana już ocena nie wykazuje błędów natury faktycznej lub logicznej, bądź, czy też nie jest sprzeczna z doświadczeniem życiowym lub wskazaniami wiedzy. Przedstawiony pogląd NSA podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w swym wyroku z dnia 05.05.2014r. o sygn. II SA/Wa 95/14 (publ. CBOSA) Sąd orzekający w niniejszym składzie również podziela i aprobuje powyższe stanowisko.

W postępowaniu dyscyplinarnym także dobór kary adekwatnej do przewinienia dyscyplinarnego należy do sfery uznania organów dyscyplinarnych.

W myśl art.134 h ust.1 ustawy o Policji wymierzona kara powinna być współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia, w szczególności powinna uwzględniać okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa dla służby, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków, pobudki działania, zachowanie obwinionego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg służby.

Zgodnie z art.134 h ust.2 na zaostrzenie wymiaru kary mają wpływ następujące okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego:

1) działanie z motywacji zasługującej na szczególne potępienie albo w stanie po użyciu alkoholu lub innego podobnie działającego środka;

2) popełnienie przewinienia dyscyplinarnego przez policjanta przed zatarciem wymierzonej mu kary dyscyplinarnej;

3) poważne skutki przewinienia dyscyplinarnego, zwłaszcza istotne zakłócenie realizacji zadań Policji lub naruszenia dobrego imienia Policji;

4) działanie w obecności podwładnego, wspólnie z nim lub na jego szkodę.

Według zaś art.134 h ust. 3 na złagodzenie wymiaru kary mają wpływ następujące okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego:

1) nieumyślność jego popełnienia;

2) podjęcie przez policjanta starań o zmniejszenie jego skutków;

3) brak należytego doświadczenia zawodowego lub dostatecznych umiejętności zawodowych;

4) dobrowolne poinformowanie przełożonego dyscyplinarnego o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego przed wszczęciem postępowania dyscyplinarnego.

Na wymierzenie kary dyscyplinarnej funkcjonariuszowi Policji wpływ ma przede wszystkim waga czynu i stopień winy. Jak wspomniano dobór kary adekwatnej do przewinienia dyscyplinarnego należy do sfery uznania organów dyscyplinarnych. Sądowa kontrola orzeczenia dyscyplinarnego w części dotyczącej kary sprowadza się wyłącznie do oceny czy organy przestrzegały reguł procedowania, w tym ustawowych dyrektyw wymiaru kar. Kontrola uznaniowości w tym zakresie sprowadza się w istocie do oceny, czy organ badał sprawę w zakresie dyrektyw ustawowych, jak również, czy zebrał i rozważył cały materiał dowodowy, w tym, czy uwzględnił dotychczasowy przebieg służby obwinionego funkcjonariusza. Sąd nie może natomiast ingerować w uprawnienia zastrzeżone wyłącznie dla organu prowadzącego postępowanie dyscyplinarne i oceniać celowości czy słuszności zastosowanych przezeń sankcji. Sąd ocenia jedynie czy wymierzając karę dyscyplinarną, która musi mieścić się w katalogu ustawowym, organ uwzględnił wszystkie okoliczności danej sprawy i przedstawił je w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 2687/12 i wyrok WSA w Warszawie z 14 grudnia 2012 r., II SA/Wa 1587/12 dostępny w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl i NSA z dnia 31 stycznia 2014 r., tak słusznie także NSA w Warszawie w wyroku z dnia 23.04.2014r., sygn. I OSK 709/13, publ. LEX nr 1574682 oraz WSA w Łodzi w wyroku z dnia 10.02.2015r., sygn. III SA/Łd 1038/14, publ.LEX nr 1767116)

Mając na uwadze powyższe w ocenie Sądu, w przedmiotowym postępowaniu dyscyplinarnym należało więc zbadać, czy zgromadzony w tym postępowaniu materiał dowodowy stanowi dostatecznie umotywowaną podstawę do ewentualnego wymierzenia funkcjonariuszowi kary dyscyplinarnej. A więc, czy materiał dowodowy obejmuje całokształt okoliczności, mających znaczenie dla sprawy i czy podjęto wszelkie czynności w celu wyjaśnienia zdarzenia, będącego przedmiotem postępowania dyscyplinarnego. Wszystkie uzyskane środki dowodowe podlegają, swobodnej ocenie dowodów. Swoboda nie oznacza jednakże dowolności.

Organ wymierzając karę dyscyplinarną działa w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Wybór taki nie może być jednak dowolny. Zarzut dowolności wykluczają ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego, zgromadzonego i zebranego w sposób wyczerpujący, a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku koniecznego wydania decyzji o przekonującej treści.

Przypisanie policjantowi sprawstwa przewinienia dyscyplinarnego powinno nastąpić z poszanowaniem zasady prawdy obiektywnej, która wraz z zasadą oficjalności obowiązuje w postępowaniu dyscyplinarnym. Na przełożonym dyscyplinarnym spoczywa obowiązek zebrania materiału dowodowego i podejmowania czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy (por. art. 135e ust. 1, 135a ust. 1, 135j ust. 3 ustawy o Policji). Jest to warunek nieodzowny dla prawidłowego przeprowadzenia tego procesu, a co za tym idzie, także prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Przypisanie winy wymaga zatem jednoznacznego ustalenia stanu faktycznego sprawy i jego prawidłowej oceny prawnej.

Zgodnie z brzmieniem art. 135g ust 1 i 2 ustawy o Policji przełożony dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny są obowiązani badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego. Obwinionego uważa się za niewinnego, dopóki wina jego nie zostanie udowodniona i stwierdzona prawomocnym orzeczeniem. Niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść obwinionego.

Podkreślić należy, że szczególna rola społeczna Policji i jej zhierarchizowana struktura, podporządkowanie wymagają dla jej skutecznego i prawidłowego działania przestrzegania przez funkcjonariuszy, poza normami prawa karnego i prawa o wykroczeniach, także innych przepisów oraz zasad. Odpowiedzialność policjanta oparta jest na regułach zaostrzonych, wynikających ze szczególnego rodzaju zadań stawianych policji, a co za tym idzie funkcjonariuszom tej formacji - ochrony zdrowia i życia ludzi. Objęcie policjantów odpowiedzialnością dyscyplinarną uzasadnia społeczna rola tej formacji, charakter powierzonych zadań i kompetencji oraz związane z działalnością policji publiczne zaufanie. Służyć ma również przeciwdziałaniu takim zachowaniom, które mogłyby pozbawić ją wiarygodności w oczach opinii publicznej zwłaszcza, że wiele uprawnień przyznanych policji pozwala na ingerowanie w sferę obywatelskich wolności i praw. W konsekwencji przy wykonywaniu zadań obowiązuje zatem nie tylko dyscyplina służbowa, ale i przestrzeganie etyki zawodowej, do których to wartości należy zaliczyć szczególną staranność w wykonywaniu obowiązków. )tak WSA w Łodzi w wyroku z dnia 10.02.2015r. o sygn. III SA Łd 1038/14, publ. LEX nr 1767116).

Dlatego uprawniony jest pogląd, że zachowanie się skarżącego, będącego funkcjonariuszem policji, winno być również zgodne z podstawowymi obowiązkami nałożonego na każdego policjanta.

Wymierzenie w postępowaniu dyscyplinarnym kary, musi być poprzedzone wnikliwą i obiektywną oceną, aby nie można było postawić zarzutu dowolności, co do zastosowanej sankcji. Organ ma obowiązek uwzględnienia i rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć wpływ na rozmiar kary (art. 134h ust. 1-4 ustawy). Stopień winy powinien mieć wpływ na wymiar kary.

Jak wskazał WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 12 czerwca 2013 r., o sygn. III SA/Gd 807/12 (publ. LEX nr 1368946) organ służbowy podejmując decyzję o doborze jednej ze wskazanych przez ustawę kar dyscyplinarnych powinien wziąć pod uwagę takie okoliczności, jak rodzaj naruszonych obowiązków (obowiązki służbowe sensu stricto, reguły postępowania wyznaczone pojęciem godności i powagi służby, reguły wykonywania zawodu określone normami zawodowej sztuki, etyki i deontologii), stopień tzn. intensywność ich naruszenia, stopień zagrożenia dla interesu służby spowodowany naruszeniem obowiązków służbowych, dotychczasowy przebieg służby (stosunek do obowiązków), jak również element subiektywny, jakim jest stopień winy funkcjonariusza (wina umyślna w zamiarze bezpośrednim lub ewentualnym, wina nieumyślna w postaci nieostrożności - lekkomyślności).

Wymiar kary powinien uwzględniać dyrektywy jej nakładania oraz okoliczności przemawiające tak na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego.

Przechodząc na grunt niniejszej sprawy w ocenie Sądu zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy był wystarczający do uznania przez organy obu instancji, że skarżący swoim zachowaniem wyczerpał przesłanki określone w art. 132 ust. 1 i 2 ustawy o Policji. Wprawdzie nie przeprowadzono wszystkich planowanych dowodów, w szczególności nie przesłuchano w charakterze świadka P. B., wynikało to jednak z przyczyn obiektywnych, gdyż w/w przebywał na długotrwałym zwolnieniu lekarskim. Pomimo tego stan faktyczny sprawy i dokonane ustalenia w toku postępowania nie budzą wątpliwości Sądu. Zgromadzony materiał dowodowy jest obszerny i wyczerpujący.

Przebieg zdarzeń został ustalony prawidłowo przez organy na podstawie zgromadzonych dokumentów, zeznań świadków, a także zeznań skarżącego. Skarżący nie kwestionował, iż w celu zatrzymania S. B. czterokrotnie udał się pod jego adres zamieszkania, a w szczególności nie podnosił, by podejmował jakieś inne działania zmierzające do zatrzymania w/w. W tym zakresie fakty były bezsporne natomiast organy i skarżący odmiennie je interpretowały i oceniały.

Niesporny był także fakt wszczęcia przez skarżącego dochodzenia [...] w sprawie kierowania gróźb karalnych oraz naruszenia nietykalności cielesnej M. G. przez byłego konkubenta S. B., tj. o czyn z art. 190 § 1 k.k. i 217 § 1 k.k. Bezsporne było również, że skarżący wydał postanowienie o wszczęciu dochodzenia [...] określając w konkluzji jeden z czynów będących przedmiotem postępowania jako przestępstwo naruszenia nietykalności cielesnej M. G., tj. przestępstwo z art.217 § 1 k.k.

Skarżący zarzucał, że nie otrzymał polecenia służbowego od swojego przełożonego dokonania kwalifikacji prawnej odmiennej od powyższej przyjętej przez niego kwalifikacji.

Organy jednak słusznie przyjęły, że skarżący takie polecenie otrzymał. Z Karty Nadzoru Postępowania Przygotowawczego (k.11 akt admin.) jednoznacznie wynika, że w dniu 23.02.2016r. w rubryce "polecenia i wytyczne" wpisano "wszcząć postępowanie z art.189,190 k.k.". "przesłuchać A. L. w charakterze świadka" oraz "zat.i przesłuchać S. B.". W rubryce "oznaczenie osoby podejmującej czynność nadzorczą" wpisano "asp.szt.B.". Przy czym odnośnik nr 4 do tej rubryki wyjaśnia, że w rubryce tej należy wpisać stopień, imię i nazwisko oraz podpis. W ocenie Sądu w rubryce tej wpisano stopień i nazwisko "B." będące zarazem podpisem. Niewątpliwie wpis ten został dokonany przez asp. szt. P.B. - Naczelnika Wydziału Kryminalnego KP Poznań Nowe Miasto KMP w Poznaniu, a więc przełożonego skarżącego. W sytuacji bowiem, gdy w dokumencie tym widniało jego nazwisko i stopień, to nikt inny nie był uprawniony do jego wpisania, a także wpisania jego poleceń służbowych. Oczywistym jest bowiem, że kartę nadzoru postępowania przygotowawczego może wypełniać jedynie osoba uprawniona do sprawowania tego nadzoru, a więc przełożony a nie podwładny (np. skarżący) objęty tym nadzorem. Ponadto o tym, że te polecenia wydała osoba uprawniona świadczy fakt ich częściowej faktycznej realizacji przez skarżącego. Mianowicie w dniu 16.03.2016r. skarżący przesłuchał w charakterze świadka A.L., a także czterokrotnie (co prawda nieudanie) usiłował zatrzymać S. B. w jego domniemanym miejscu zamieszkania. Oczywistym jest, że skoro skarżący realizował pozostałe polecenia wydane w karcie nadzoru przez przełożonego, to był również zobligowany do wszczęcia dochodzenia – zgodnie z zawartym tam także poleceniem – na podstawie art.189 i 190 k.k., co uczynił nieprawidłowo wszczynając dochodzenie na podstawie art. 190 § 1 k.k. i 217 § 1 k.k.

W w/w karcie nadzoru postępowania przygotowawczego nie określono osoby, która została zobowiązana do wykonania poleceń i brak jest podpisu skarżącego, który mógłby świadczyć o tym, że skarżący zapoznał się z treścią wytycznych zawartych w karcie. Jednakże fakt, że to dochodzenie prowadził właśnie skarżący, a także faktyczna realizacja przez skarżącego wszystkich w/w poleceń (chociaż częściowo nieprawidłowo) świadczy o tym, że polecenia te były mu znane i zasadniczo przez niego realizowane, a w konsekwencji, że odnosiły się do jego osoby.

Fakt dokonania przez skarżącego niezgodnej z poleceniem służbowym kwalifikacji prawnej wszczęcia dochodzenia nr [...] i wszczęcia postępowania przez skarżącego na podstawie art. 190 § 1 k.k. i art. 217 § 1 k.k., zamiast zgodnie z kartą nadzoru na podstawie art. 190 § 1 i art. 189 § 1 k.k. na tym etapie postępowania w ocenie Sądu orzekającego miał mniejszy ciężar gatunkowy niż zarzut nieprawidłowego wykonywania czynności służbowych w okresie od 26.02.2016 roku do 25.03.2016 roku w Poznaniu polegającego na tym, że pomimo braku ustalenia miejsca pobytu podejrzanego S. B. nie podjął w tym kierunku żadnych innych czynności oprócz czterokrotnej w dniach: 7, 16, 18, 21 marca 2016 roku, kontroli adresu ul. [...] w Poznaniu.

W ocenie Sądu wina skarżącego nie budzi wątpliwości. Zgodnie z art. 132 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy o Policji naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności: "zaniechanie czynności służbowej albo wykonanie jej w sposób nieprawidłowy" oraz "odmowa wykonania albo niewykonanie rozkazu lub polecenia przełożonego..". Zdaniem Sądu organy prawidłowo ustaliły i przyjęły, że skarżący wykonywał czynności służbowe w sposób nieprawidłowy w zakresie próby zatrzymania podejrzanego S. B. (art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji) i prowadząc postępowanie przygotowawcze nr [...]nie wykonał polecenia przełożonego Naczelnika Wydziału Kryminalnego KP Poznań - Nowe Miasto KMP w Poznaniu zawartego w karcie nadzoru z dnia [...] roku w ten sposób, że wszczął dochodzenie [...] w oparciu o częściowo odmienną od wskazanej w karcie nadzoru kwalifikację prawną.

Przy wymiarze kary organy dyscyplinarne kierowały się treścią art. 134h ust.1 ustawy o Policji zgodnie z którym wymierzona kara powinna być współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia, w szczególności powinna uwzględniać okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa dla służby, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków, pobudki działania, zachowanie obwinionego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg służby.

Organy uwzględniły fakt, że skarżący posiada małe doświadczenie zawodowe, gdyż ma krótki staż w Policji - przyjęty do służby w dniu 30.12.2011 roku, a w Wydziale Kryminalnym pełni służbę od miesiąca sierpnia 2015 r. - i dotychczas nie został skierowany na kurs specjalistyczny. Słusznie jednak przyjęły, że powyższe fakty nie mogą jednak go usprawiedliwiać i zwolnić od odpowiedzialności dyscyplinarnej za popełnione przewinienie dyscyplinarne. § 21 Zarządzenia Nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 roku w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta" mówi, że policjant powinien "rzetelnie wykonywać polecenia przełożonego", a także zgodnie z § 22 cyt. Zarządzenia powinien stale doskonalić i uzupełniać swoją wiedzę oraz umiejętności zawodowe.

Skarżący bronił się powołując się na swe niewielkie doświadczenie i przygotowanie zawodowe w szczególności w Wydziale Kryminalnym. Organy trafnie jednak wskazały, że program szkolenia podstawowego, które odbył skarżący, obejmuje m.in. czynności związane z pracą dochodzeniowo-śledczą i pozwala nabyć po jego ukończeniu umiejętności na poziomie podstawowym w zakresie pracy dochodzeniowo-śledczej. Sąd podziela pogląd, że ten poziom wiedzy i przygotowania w tym przypadku był wystarczający, by prawidłowo wykonać polecenia służbowe zawarte w w/w karcie nadzoru. Zdaniem Sądu by dokonać prawidłowej - według przełożonego - kwalifikacji prawnej wszczęcia dochodzenia wystarczyło, by skarżący (podwładny) jako podstawę prawną wszczęcia dochodzenia po prostu wskazał przepisy zapisane przez jego przełożonego w karcie nadzoru. Do takiej czynności nie jest wymagane specjalistyczne przeszkolenie i duże doświadczenie. Wystarczająca jest umiejętność czytania i stosowania się do poleceń.

Sąd podziela też pogląd organów, że czynność zatrzymania S. B. przeprowadzona została przez skarżącego w sposób nieprawidłowy. Podkreślić trzeba, że czynność zatrzymania nie jest czynnością dokonywaną jedynie w Wydziale Kryminalnym. Jest to czynność często realizowana przez policjantów różnych wydziałów, a więc zasady jej realizacji powinny być znane przeciętnemu policjantowi i były objęte szkoleniem podstawowym. Przypomnieć należy, że w omawianym okresie czasu skarżący miał już ponad 4 letni staż służby w Policji i stopień sierżanta. Nawet tylko zasady logiki i racjonalnego rozumowania wskazują na nieprawidłowość realizacji tego polecenia przez skarżącego. A przecież skarżący odbył co najmniej szkolenie podstawowe i miał kilkuletni staż służby w Policji. Miał już więc pewne doświadczenie zawodowe. Pomijając nawet to doświadczenie i odbyte przez skarżącego szkolenia już tylko zasady logiki i racjonalne myślenie jest wystarczające, by wiedzieć, iż samo kontrolowanie domniemanego miejsca zamieszkania osoby podlegającej zatrzymaniu jest niewystarczające. W razie stwierdzenia, że takiej osoby nie ma w miejscu jej zamieszkania, bądź, gdy nie wiadomo, czy ona tam przebywa, to działaniem nie wymagającym szczególnego szkolenia jest zapytanie sąsiadów, czy poszukiwana osoba przebywa w tym mieszkaniu i kiedy, kiedy się tam pojawia, czy sąsiadom znane są inne adresy jej pobytu np. miejsca pracy. Czyli jak słusznie wskazał organ odwoławczy oczywiste jest - w razie niezastania poszukiwanego w jego mieszkaniu – przeprowadzenie tzw. wywiadu posesoryjnego. Przeprowadzenie takowego wywiadu nie wynika z akt postępowania. Z akt tych nie wynika też, by skarżący próbował uzyskać dane dotyczące poszukiwanego w KSIP, jak również w prowadzonym równolegle przez asp. szt. M. L. innym postępowaniu przygotowawczym dotyczącym tej samej pokrzywdzonej i sprawcy przestępstwa. Jak ustalono w materiałach tego dochodzenia widniały co najmniej dwa inne adresy poszukiwanego: jego miejsca zameldowania na pobyt stały oraz miejsca pracy. W materiałach postępowania przygotowawczego nie ma żadnej informacji aby skarżący osobiście, bądź korzystając z pomocy innych funkcjonariuszy próbował dokonać sprawdzenia tych miejsc. Skarżący ograniczył się jedynie do czterokrotnego ustalenia, że w danym momencie pod danym adresem nikt nie otwiera drzwi. Jeżeli skarżący nie wiedział jak postąpić mógł zwrócić się ze stosownym zapytaniem do opiekuna, którego posiadał lub – z uwagi na urlop tegoż opiekuna w okresie od 15 marca 2016 r. do 25 marca 2016 r. – do bardziej doświadczonych kolegów lub przełożonych. Wreszcie skarżący mógł spowodować wszczęcie poszukiwań S. B.. Jednakże skarżący nie uczynił w tym zakresie nic oprócz czterokrotnej próby wejścia do lokalu mieszkalnego w którym miał zamieszkiwać S. B..

Tymczasem jak wskazano wyżej skarżący powinien był podjąć inne czynności w celu ustalenia miejsca pobytu S. B. Krótki staż pracy skarżącego, brak dużego doświadczenia w pracy dochodzeniowo - śledczej, brak nadzoru nad skarżącym w okresie prowadzonych czynności w celu ustalenia miejsca pobytu S. B., są to niewątpliwie przesłanki, które miały wpływ na złagodzenie wymiaru kary zgodnie z art. 134h ust. 3 ustawy o Policji. Organy uwzględniły te okoliczności łagodzące wymierzając karę dyscyplinarną usytuowaną w środku katalogu takich kar. Lecz okoliczności te nie wyłączają winy skarżącego w tym zakresie, a jedynie wpłynęły na wymierzenie przez organy dyscyplinarne takiej kary dyscyplinarnej jak w orzeczeniu, a nie wyższej.

Określając wysokość kary dyscyplinarnej organy brały pod uwagę treść notatki służbowej z 6.04.2016 r. (k. 50 akt admin.) z której wynika, że skarżący pomimo dużego obciążenia czynnościami służbowymi (ilość prowadzonych postępowań, dyżury zdarzeniowe, dodatkowe służby) rzetelnie wywiązuje się z powierzonych mu czynności, angażuje się w prowadzone postępowania, jest dyspozycyjny i sumienny, wykazuje inicjatywę w prowadzonych czynnościach procesowych. Organy dyscyplinarne nie podnosiły, że skarżący wcześniej nieprawidłowo wykonywał czynności służbowe.

Sąd orzekający nie podzielił zarzutu skarżącego w zakresie naruszenia przepisu art. 134h ust. 1 i 2 ustawy o Policji poprzez błędne jego zastosowanie i błędne przyjęcie, że na zaostrzenie wymiaru kary miały wpływ poważne skutki popełnionego przewinienia dyscyplinarnego (art.134h ust.2 pkt 3). Wprawdzie - wbrew twierdzeniu organu - nie można jednoznacznie przyjąć że brak ustalenia miejsca pobytu i zatrzymania podejrzanego przyczynił się bezpośrednio do popełnienia przestępstwa zabójstwa, gdyż istotnie brak jest prostego logicznego związku przyczynowo-skutkowego między popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego a popełnionym później zabójstwem. Jednak nie można też wykluczyć, że być może wskutek zatrzymania podejrzanego nie doszłoby do zabójstwa M. G. Ponadto wskutek nieprawidłowej próby zatrzymania podejrzanego narażone zostało dobre imię Policji, która nie podjęła wszystkich możliwych czynności zmierzających do zatrzymania osoby, która krótko potem dokonała zabójstwa. Odbiór społeczny takiej sytuacji jest jednoznacznie negatywny, co tym samym narusza dobre imię Policji. Ponadto nastąpiło istotne zakłócenie zadań policji w przedmiotowym dochodzeniu, gdyż nieudolne usiłowanie zatrzymania S. B. uniemożliwiło przeprowadzenie dalszych czynności procesowych. (art.134h ust.2 pkt 3)

Skarżący zarzucił też, że Rzecznik Dyscyplinarny postanowieniem z dnia 09 maja 2016 r. (k. 97-98 akt adm. – w postanowieniu tym błędnie wskazano datę 09.02.2016r., a więc wcześniejszą niż data wniosku dowodowego, z notatki urzędowej na k.98 wynika, że faktycznie w/w postanowienie dowodowe wydano w dniu 09.05.2016r.) odmówił uwzględnienia wniosku dowodowego w postaci przeprowadzenia dowodu z opinii Zarządu Terenowego NSZZP z 28.04.2016 r. na okoliczność dotychczasowego przebiegu służby obwinionego, jego ograniczonego doświadczenia, warunków i właściwości osobistych. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że ustalenia o jakie wnosi obrońca są już udowodnione zgodnie z twierdzeniem wnioskodawcy albo nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Skarżący słusznie zarzucił, że z uzasadnienia tego nie wynika, który powód zaważył na odmowie uwzględnienia wniosku dowodowego. Należy jednak przyjąć na podstawie całokształtu akt administracyjnych, że ustalenia o jakie wnosił obrońca skarżącego zostały już udowodnione zgodnie z jego twierdzeniem, gdyż organ przeprowadził dowód z notatki służbowej z dnia 06.04.2016r. (de facto opinii) sporządzonej przez przełożonego skarżącego st.asp. P. R. (k.50 akt admin.), której treść w dużym stopniu jest zbieżna z treścią opinii NSZZP i E KWP Poznań z dnia 28.04.2016r. o przeprowadzenie dowodu z której wnosił obrońca skarżącego. Organy dyscyplinarne co do zasady przyznały, że skarżący ma relatywnie niewielkie doświadczenie zawodowe, a dotychczasowy przebieg jego służby był pozytywnie oceniany.

Co istotne zarzut skarżącego w tym zakresie jest niezasadny także z tej przyczyny, że skarżący - reprezentowany już na tamtym etapie postępowania - przez profesjonalnego obrońcę nie kwestionował w/w postanowienia Rzecznika Dyscyplinarnego z dnia 09 maja 2016 r. Nie skorzystał bowiem z przysługującego mu na podstawie art.135 f ust.8 ustawy o Policji prawa do wniesienia zażalenia na w/w postanowienie Rzecznika Dyscyplinarnego z dnia 09 maja 2016 r.

W ocenie Sądu organy prawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy w sprawie, a ustalenia faktyczne i prawne mają oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym. Zaskarżone orzeczenie zostało należycie uzasadnione i spełnia wymogi określone w art. 135j ustawy o Policji. W toku postępowania zrealizowano prawo obwinionego do obrony, zapewniając mu możliwość zaznajomienia się ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz zgłoszenia wniosków dowodowych. Organy dyscyplinarne w czasie postępowania nie dopuściły się naruszeń, które skutkowałyby wyeliminowaniem zaskarżonego orzeczenia z obrotu prawnego. Sąd nie znalazł podstaw do jego zakwestionowania w stopniu prowadzącym do uchylenia lub stwierdzenia nieważności.

W ocenie Sądu orzekającego organy obu instancji prawidłowo oceniły całokształt okoliczności mających miejsce w sprawie oraz zebrany materiał dowodowy. Orzekając o karze, uwzględniły ustawowe dyrektywy jej wymiaru oraz w sposób wnikliwy i przekonujący wyjaśniły przyczyny wymierzenia skarżącemu kary dyscyplinarnej ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku. Kara ta oznacza wytknięcie ukaranemu niewłaściwego postępowania i uprzedzenie go, że jeżeli ponownie popełni przewinienie dyscyplinarne, może zostać wyznaczony na niższe stanowisko służbowe w trybie dyscyplinarnym lub ukarany surowszą karą dyscyplinarną (art. 134c ustawy o Policji). Skarżący dopuścił się przewinienia dyscyplinarnego, które niewątpliwie naruszyło dobre imię Policji, o czym była już wyżej mowa. Nie ulega wątpliwości, że następstwa popełnionego przewinienia dla służby i wizerunku Policji jako formacji, są w tym wypadku znaczne

Reasumując, przedstawione w zaskarżonym orzeczeniu ustalenia faktyczne jakie zostały poczynione oraz wyciągnięte na ich podstawie wnioski są logiczne i zostały należycie uzasadnione. Nie sposób zaskarżonego rozstrzygnięcia uznać za niesprawiedliwe czy też za rażąco niewspółmierne do popełnionego czynu - przewinienia dyscyplinarnego. Trzeba zauważyć, że rodzaj rozstrzygnięcia w tej sprawie jest usytuowany w środku katalogu przewidzianych konsekwencji popełnienia przewinienia dyscyplinarnego. W tle sprawy zaś jest śmierć M.G., która być może wskutek prawidłowego zatrzymania S. B. by nie nastąpiła.

Jak stanowi art. 134c ustawy o Policji - kara ostrzeżenia o niepełnej przydatności na zajmowanym stanowisku oznacza wytknięcie ukaranemu niewłaściwego postępowania i uprzedzenie go, że jeżeli ponownie popełni przewinienie dyscyplinarne, może zostać wyznaczony na niższe stanowisko służbowe w trybie dyscyplinarnym lub ukarany surowszą karą dyscyplinarną. Karę tę – jak już wspomniano - z uwagi na jej ostrzegawczy charakter uznaje się w doktrynie za formę środka probacyjnego związanego z poddaniem ukaranego funkcjonariusza próbie - zostaje on w jej ramach ostrzeżony, że w razie braku zmiany dotychczasowego postępowania i dopuszczenia się kolejnego przewinienia dyscyplinarnego wymierzona zostanie mu kara bardziej dolegliwa Kara ostrzeżenia powinna uświadomić policjantowi, że ma ostatnią szansę na zrehabilitowanie się, w przeciwnym razie bowiem może zostać pozbawiony części dotychczasowych przywilejów (W. Kotowski, Komentarz do art. 134 h ustawy o Policji, Lex 2012). Nie jest to więc kara nadmiernie surowa, gdyż nie wywołuje bezpośrednich konsekwencji dla skarżącego, a w razie pełnienia dalszej służby w sposób prawidłowy może w ogóle ich nie wywołać.

Odnośnie zarzutu skarżącego, że organ odwoławczy naruszył zasadę dwuinstancyjności w zasadzie w ogóle nie odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu i nie dokonując należytej oceny postępowania organu I instancji należy wskazać, że organ odwoławczy ustosunkował się do tych zarzutów przytaczając w swym uzasadnieniu i podzielając argumentację Komendanta Miejskiego Policji w Poznaniu zawartą w jego pisemnym stanowisku ustosunkowującym się do zarzutów odwołania. Sąd orzekający przyjmuje, że taki sposób argumentacji – skrótowy i uproszczony –nie jest dobrą praktyką. Tym niemniej w ocenie Sądu nie było to uchybienie przepisom postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy. Gdyż stanowisko organu odwoławczego w tym zakresie zostało wyrażone.

Końcowo Sąd chce podkreślić, że zgodnie z § 13 Zarządzenia Głównego Policji z dnia 20 maja 1993 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej Policji, wykonanie czynności podwładnego w szczególności polega m.in. na terminowej, dokładnej i starannej realizacji zadań stałych określonych w indywidualnym zakresie czynności i poleceń przełożonego. W tym przypadku skarżący polecenia przełożonego wykonał w opisany wcześniej nieprawidłowy sposób. Czego skutkiem była wymierzona kara dyscyplinarna.

Reasumując, zarzuty skargi Sąd uznał je za nie mające wpływu na ocenę legalności zaskarżonego orzeczenia.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.