Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 8/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Skarżony organ: Rada Radców Prawnych
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność uchwały I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Bosakirska Asesor WSA Małgorzata Grzelak(spr) Protokolant Michał Pomianowski po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi P. T. na Uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] października 2004r. numer [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie przyjęcia na aplikację radcowską w roku 1999 i 2003 1/ stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały oraz utrzymanej nią w mocy Uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z dnia [...] kwietnia 2004r. nr [...] 2/ stwierdza, że opisane w pkt 1 uchwały nie podlegają wykonaniu 3/zasądza od Krajowej Rady Radców Prawnych na rzecz skarżącego P. T. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Sygn. VI SA/Wa 8/05

UZASADNIENIE

W dniu [...] marca 2004r. P. R. - aktualne nazwisko "T." (zwany w dalszej części: skarżącym) zwrócił się do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] (zwanej dalej: Radą OIRPr) ze skargą o wznowienie postępowań w sprawie odmowy wpisania w/w na listę aplikantów radcowskich przy Okręgowej Izbie Radców Prawnych w [...] w związku z postępowaniami konkursowymi przeprowadzonymi w roku 1999 oraz 2003. W uzasadnieniu skargi powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004r. w sprawie sygn. P 21/02 ogłoszony w dniu 4 marca 2004 r. (Dz. U. nr 34, poz.303) w którym Trybunał stwierdził, że przepis art. 60 pkt 8 b ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U. z 1982 r., nr 19, poz.145 z późn. zm.) jest niezgodny z Konstytucją

Rada OIRPr uchwałą z dnia [...] kwietnia 2004r. numer [...], działając na podstawie art. 146 § 2 k.p.a. oraz art. 149 §3 k.p.a. odmówiła wznowienia postępowania oraz uchylenia Uchwały Nr [...] z dnia [...] czerwca 1999r. i Uchwały Nr [...] z [...] marca 2003r.. W motywach decyzji podniesiono, iż w/w Uchwały zostały podjęte prawidłowo, zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami. Powołano się na uzasadnienie w/w wyroku Trybunału, który stwierdził, iż przepisy dotychczasowe w zakresie orzeczenia ich niezgodności z Konstytucją do czasu ich zakwestionowania przez Trybunał korzystały z domniemania konstytucyjności z wszelkimi tego następstwami co do podjętych w oparciu o nie uchwał i decyzji organów samorządu zawodowego a zatem nie ma podstaw do wznowienia postępowania.(k. 25 akt adm.).

Od powyższej uchwały, skarżący wniósł odwołanie do Krajowej Rady Radców Prawnych (w dalszej części zwanej: KRRPr.) (k.37 akt adm.)

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uchwałą z dnia [...] października 2004 r. numer [...] KRRPr, działając na podstawie art. 33 ust 1 i 3 w związku z art.31 ust.1.ustawy o radcach prawnych oraz na podstawie art. 138 § 1 i art.145 k.p.a., po rozpoznaniu odwołania P. R. od wskazanej wyżej uchwały Rady OIRPr z dnia [...] kwietnia 2004r. uchwaliła utrzymać w mocy zakwestionowaną uchwałę. W uzasadnieniu podniesiono, że Uchwały Rady OIRPr z dnia [...] czerwca 1999r oraz z dnia [...] marca 2003r. podjęte zostały w oparciu o art. 33 ustawy o radcach prawnych a zatem podstawą prawną ich podjęcia był inny przepis niż objęty wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. W tym stanie rzeczy, zdaniem KRRPr w sprawie nie występuje formalna przesłanka wznowienia postępowania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego P. T. ponawiając argumentację zawartą w skardze o wznowienie postępowania oraz w odwołaniu od Uchwały Rady OIRPr wniósł o:

1/ uchylenie zaskarżonej uchwały KRRPr oraz utrzymanej nią w mocy uchwały Rady OIRPr z dnia [...] kwietnia 2004r.

2/zasądzenie zwrotu kosztów postępowania

Skarżący podtrzymał swoje stanowisko w piśmie z dnia [...] maja 2005r.(data wpływu)

W odpowiedzi na skargę, Krajowa Rada Radców Prawnych, podtrzymując motywy z uzasadnienia uchwały, wniosła o oddalenie skargi.

W dniu [...] czerwca 2005r. (data wpływu) KRRPr, w odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia [...] maja 2005r., nadesłała uchwałę KRRPr z dnia [...] października 1999r. nr [...], wraz z dowodem doręczenia, podjętą w wyniku złożenia przez skarżącego odwołania od Uchwały Rady OIRPr w [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 1999r. informując, że przesłane akta administracyjne są kompletne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Ponadto, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 - dalej zwaną p.p.s.a), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrolując zaskarżoną decyzję pod kątem powyższych kryteriów stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek z innych powodów niż w niej podniesiono. Sąd administracyjny, nie będąc związany skargą dokonuje całościowej analizy zaskarżonej decyzji i uwzględnia z urzędu okoliczności stanowiące podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji. W sprawie niniejszej z taką sytuacją mamy do czynienia.

Na wstępie stwierdzić należy, że wbrew stwierdzeniom zawartym w uzasadnieniu zarówno zaskarżonej uchwały jak i poprzedzającej ją uchwały Rady OIRPr w [...] postępowanie w sprawie przyjęcia skarżącego na aplikację radcowską w roku 1999 zostało zakończone Uchwałą KRRPr z dnia [...] października 1999r. nr [...] nie uchwałą Rady OIRPr z dnia [...] czerwca 1999 nr [...].

Jak wynika z akt sprawy, skarżący złożył wniosek o wznowienie dwóch postępowań – z roku 2003 - zakończonego ostateczną uchwałą Rady OIRPr z dnia [...] marca 2003r oraz z roku 1999- zakończonego wskazaną wyżej uchwałą KRRPr z dnia [...] października 1999 r. Skarżący skierował obydwa żądania , zgodnie z dyspozycją art. 148 §1 k.p.a., do Rady OIRPr.w [...] jako organu pierwszej instancji. Rada OIRPr, nie rozłączając spraw i nie przekazując wniosku dotyczącego roku 1999 Krajowej Radzie Radców Prawnych, wydała orzeczenie, co do obydwu wniosków naruszając rażąco przepisy o właściwości. Zgodnie, bowiem z treścią przepisu art. 150 § 1 k.p.a. organem właściwym w sprawie wznowienia postępowania jest organ, który wydał decyzję w sprawie w ostatniej instancji, którym w przedmiocie wznowienia postępowania z roku 1999, była KRRPr a nie Rada OIRPr w [...]. Mając na względzie powyższe, zdaniem Sądu, uznać należy, że zarówno zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uchwała KRRPr z dnia [...] października 2004r. jak i utrzymana nią w mocy uchwała Rady OIRPr z dnia [...] kwietnia 2004r. nr [...] zostały wydane z rażącym naruszeniem przepisów o właściwości. Przepisy normujące właściwość organów mają charakter bezwzględnie obowiązujący i naruszenie każdego rodzaju właściwości przez organ przy wydawaniu aktu administracyjnego powoduje nieważność tego aktu (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.).

Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a Sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 k.p.a. W tym stanie rzeczy, należało orzec jak punkcie 1 wyroku.

Na podstawie art. 152 p.p.s.a Sąd stwierdził, że uchwały wymienione w punkt 1 wyroku nie podlegają wykonaniu.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.200 p.p.s.a w zw z art. 205 § 1 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącego zwrot uiszczonego wpisu (200 zł) Pozostałą kwotę (100 złotych) wpłaconego przez skarżącego wpisu zaksięgowanego pod poz. [...], zostanie zwrócona P. T., gdyż Sąd potraktował w/w wpłatę jako omyłkowo uiszczoną (wpis w wysokości 300 złotych został uiszczony przez skarżącego bez wezwania Sądu).

Z uwagi na treść rozstrzygnięcia, Sąd jedynie ubocznie stwierdza, odnosząc się do argumentacji organu oraz skarżącego, że należy podzielić stanowisko skarżącego, iż uchwały odmawiające wpisu skarżącego na listę aplikantów radcowskich wydane były w konsekwencji oparcia się przez organ samorządu radcowskiego o zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny przepis. Należy zauważyć, że zasady regulaminu konkursu na aplikantów radcowskich, wydanego na podstawie sprzecznego z Konstytucją RP przepisu art. art. 60 pkt b ustawy o radcach prawnych miały zasadniczy wpływ na treść obydwu uchwał zarówno tej z roku 1999 jak i z roku 2003. Należy zwrócić uwagę, że skarżone uchwały zostały wydane po stwierdzeniu przez Trybunał Konstytucyjny, iż przepisy, na podstawie, których przeprowadzono konkursy są sprzeczne z Konstytucją RP. W uzasadnieniu powołanego przez strony wyroku TK z dnia 18 lutego 2004r.sygn akt P21/02, Trybunał Konstytucyjny wskazał, że określenie istotnych elementów konkursu na aplikację w aktach o charakterze wewnętrznym ogranicza (wręcz uniemożliwia) skuteczną kontrolę legalności decyzji w tych sprawach. W sytuacji, gdy osoby ubiegające się o przyjęcie na aplikację radcowską nie są jeszcze członkami korporacji zawodowej, podstawę prawną decyzji w ich sprawach mogą stanowić jedynie akty powszechnie obowiązujące wymienione enumeratywnie w art. 87 Konstytucji, a nie akty o charakterze wewnętrznym, jakimi są uchwały korporacji zawodowych. Okoliczność, że zostały wydane na podstawie art. 60 pkt 8b ustawy o radcach prawnych nie zmienia ich natury prawnej a w szczególności nie nadaje im przymiotu powszechnego obowiązywania. Należy podzielić zaprezentowany przez organ pogląd (znajdujący zresztą odzwierciedlenie w ugruntowanych poglądach doktryny i orzecznictwa), że pozbawienie mocy obowiązującej przepisów uznanych za niezgodne z Konstytucją nie powoduje automatycznie prawnej bezskuteczności aktów i czynności podjętych przed dniem ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego, co prowadziłoby do unicestwienia z tą chwilą wszystkich wcześniejszych konsekwencji prawnych.

Jednakże, co wymaga podkreślenia, nie jest wykluczone podjęcie odpowiednich rozstrzygnięć w sferze stosowania prawa w celu eliminacji tych skutków, na co wskazuje przepis art.190 ust 4 Konstytucji (v. Marek Safjan "Skutki prawne orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego" PiP 2003/3/3). Art. 190 ust.4 Konstytucji stanowi, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, aktu normatywnego na podstawie, którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Mając na względzie powyższe, nie można zgodzić się z argumentacją organu samorządu radcowskiego, kwestionującą możliwość wznowienia postępowania. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego należy podzielić argumentację strony skarżącej i uznać, że w niniejszym przypadku znajduje zastosowanie art. 190 ust.4 Konstytucji RP w zw 145a k.p.a., stanowiący, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją przepisów będących podstawą prawomocnej decyzji stanowi podstawę wznowienia postępowania. Należy przy tym dodać, że skarżący złożył wniosek o wznowienie postępowania w dniu [...] marca 2004r. a więc z zachowaniem terminu przewidzianego w art.145a § 2 k.p.a.

Zdaniem Sądu, w tak ustalonym stanie faktycznym, pozbawienie skarżącego prawa do wznowienia postępowania prowadziłoby do zakwestionowania istoty gwarancji konstytucyjnych tolerowania w państwie prawnym skutków wywoływanych przez przepisy prawa niezgodne z Konstytucją RP (por.jw.Marek Safjan str.16 , oraz Z.Czeszejko-Sochacki: Wznowienie postępowania jako skutek pośredni orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego PiP nr 2/2000)

Sąd zwraca przy tym uwagę, że o ostatecznym wyniku wznowionego postępowania, a więc o kwestii czy skarżący ma być wpisany na listę aplikantów radcowskich decyduje, zgodnie z zastrzeżonymi dlań kompetencjami, samorząd radcowski. Jednakże w toku wznowionego postępowania, organy samorządu radcowskiego muszą respektować skutki omawianego orzeczenia Trybunału stwierdzającego niekonstytucyjność przepisów upoważniających KRRPr do określania zasad przeprowadzania konkursu na aplikację.