Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1538/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.134 par.1, art.141 par.4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art.73 ust.1, art.82 ust.1 lit.a
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Sędzia NSA Mirosław Trzecki Protokolant Anna Ważbińska- Dudzińska po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E. Spółki z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2013 r. sygn. akt V SA/Wa 3004/12 w sprawie ze skargi E. Spółki z o.o. w W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 8 [...] 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2013 r. oddalił skargę E. sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia 8 [...] 2012 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.

W dniu 19 [...] 2011 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek spółki o przyznanie płatności na rok 2011. Wnioskodawczyni zadeklarowała do płatności ONW [...] ha. Rozpoznając powyższy wniosek organ I instancji ustalił, że w odniesieniu do zadeklarowanych przez stronę działek występuje konflikt kontroli krzyżowej. Nieprawidłowość ta dotyczyła działek ewidencyjnych położonych w województwie l., powiecie c., gminie R., obrębie I.: Nr [...]; gminie R., obrębie Ruda: nr [...]; gminie S., obrębie Ł.: nr [...] oraz w powiecie ś., gminie M.ełgiew, obrębie J.: nr [...].

Organ wezwał strony konfliktu kontroli krzyżowej, tj. E. reprezentowaną przez T. P. oraz M. S. i V. G. do złożenia wyjaśnień.

W odpowiedzi na powyższe M. S. potwierdziła, że jest dzierżawcą spornych gruntów. Do wyjaśnień został dołączyła m.in. kopię umowy poddzierżaw gruntów rolnych z dnia 4 [...] 2011 r. zawartą pomiędzy M. S. a V. G. Następnie do organu wpłynęły wyjaśnienia V. G., w których potwierdziła ona, że jest dzierżawcą spornych gruntów rolnych dołączając kopię wieloletniej umowy kontraktacji z U. sp. z o.o. na produkcję i sprzedaż truskawek, kopię umowy dzierżawy z 10 [...] 2010 r. zawartą pomiędzy E. z o.o. a V. G., kopię umowy zarządu dotycząca udzielenia pełnomocnictwa V. G. do reprezentowania Spółki E., wydruk odpisu księgi wieczystej, potwierdzenia dokonanych przelewów przez Urząd Gminy R. oraz Urząd Gminy w S. z tytułu zwrotu podatku akcyzowego. T. P. złożyła natomiast oświadczenie, iż działki ewidencyjne Nr [...] oraz [...] są użytkowane osobiście przez nią.

W piśmie z dnia 30 [...] 2012 r. adwokat M. A., w imieniu E. sp. z o.o. złożył do organu I instancji pismo, z którego wynikało, że spółka w całości podtrzymuje złożony wniosek o przyznanie płatności na rok 2011. Do [...] 2010 r. spółka była jedynym i faktycznym posiadaczem nieruchomości. V. G. nie posiadając ważnego pełnomocnictwa do reprezentowania spółki, w dniu 7 [...] 2010 r. bezprawnie przeniosła własność powyższej nieruchomości na rzecz N. sp. z o.o. Na początku [...] 2010 r. V. G., M. S. oraz osoby związane ze spółką N. nie posiadając jakiegokolwiek tytułu do prowadzenia egzekucji z nieruchomości, pozbawiły przedstawicieli spółki E. posiadania nieruchomości. W piśmie tym wskazano również, że do [...] 2010 r. to wyłącznie spółka E. prowadziła gospodarstwo na przedmiotowej nieruchomości. Na jesieni 2010 r. zostały zasiane wyłącznie oziminy, łąki trwałe zostały skoszone, zaś pozostała część areału gospodarstwa została uprawiona i zgłoszona do ugorowania w 2011 roku. Do [...] 2011 r. w gospodarstwie nie były wykonywane jakiekolwiek prace. Do pisma z dnia 30 [...] 2012 r. dołączono m.in. kopię skargi na orzeczenie referenta sądowego o wpisaniu do działu II [...] N. sp. z o.o. w miejsce E. sp. z o.o., kopię pozwu przeciwko N. sp. z o.o. o ochronę naruszonego posiadania, kopię uzupełniania zawiadomienia dotyczącego działania V. G. na szkodę S., kopię zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa przez V. G. i M. S. wraz z wnioskiem o ściganie karne.

Na podstawie materiału dowodowego organ I instancji uznał, że działki rolne położone na działkach ewidencyjnych pozostające w konflikcie kontroli krzyżowej zostały wykluczone z przyznania płatności, ponieważ E. sp. z o.o. nie wykazała, aby była ich faktycznym posiadaczem. Strona we wszystkich złożonych przez siebie oświadczeniach podkreślała bowiem, że sporne grunty użytkowała od jesieni 2010 r. do 31 [...] 2011 r., tj. zasiała na jesień 2010 r. oziminy, zgłosiła część gruntu do ugorowania, lecz w roku złożenia wniosku 2011 r. nie wykonała żadnych zabiegów.

W konsekwencji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia 13 [...] 2012 r., odmówił wnioskodawcy przyznania płatności ONW i nałożył sankcje.

Po rozpoznaniu odwołania spółki, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. decyzją, z dnia 8 [...] 2012 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy uznał, że ustalenia faktyczne stanowiące podstawę wydania decyzji były prawidłowe. Wskazując na zaistniały w sprawie konflikt kontroli krzyżowej wyjaśnił, iż istotą płatności, o które ubiega się strona jest to, iż przyznawane są one osobie, która rzeczywiście uprawia grunty, tj. podejmuje wszelkie czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie potwierdziło, aby takim posiadaczem była spółka E.

Odnosząc się do zarzutu pominięcia przez organ I instancji pełnomocnika strony organ odwoławczy wskazał, iż pełnomocnik – adwokat M. A., zgłosił swój udział w sprawie w dniu 25 [...] 2012 r. Organ odwoławczy wskazał również, iż na podstawie art. 14 ust. 1 i 2 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności producent jest zobowiązany do zgłoszenia ARiMR każdej zmiany danych zawartych we wniosku, w terminie 14 dni od powstania tych zmian. Jeżeli więc strona zmieniła reprezentanta, a nie powiadomiła o tym ARiMR, to wszelka korespondencja w sprawie wniosku kierowana była nadal na dotychczasowy adres. Organ odwoławczy podniósł również, że wobec treści oświadczeń strony o okresach posiadania (użytkowania) gruntów zgłoszonych do płatności, zeznania świadków przesłuchanych bez udziału strony nie miały istotnego wpływu na treść rozstrzygnięcia.

W skardze na powyższe rozstrzygnięcie E. sp. z o.o. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] OR ARiMR w Warszawie podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za niezasadną.

Sąd I instancji wskazał, iż zgodnie z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r., płatność ONW przysługuje rolnikowi do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha. Przesłanką przyznania płatności ONW jest więc posiadanie działki rolnej, do której ma być przyznana płatność. Jednakże aby zostać beneficjentem pomocy w ramach przedmiotowej płatności nie wystarczy być posiadaczem (dzierżawcą, właścicielem) działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale należy je również faktycznie rolniczo użytkować.

W rozpatrywanej sprawie wystąpił tzw. konflikt kontroli krzyżowej działek ewidencyjnych. W ocenie Sądu wynik postępowania prowadzonego przez organy ARiMR uzasadniał wykluczenie zgłoszonych przez skarżącą działek z objęcia wnioskowanymi płatnościami. Skarżąca nie spełniła bowiem wszystkich warunków uprawniających do płatności - stan posiadania połączonego z utrzymaniem gospodarstwa rolnego w dobrej kulturze rolnej nie trwał przez cały rok objęty wnioskiem o płatność. Decydujące znaczenie dla tej oceny miały nie tylko zeznania świadków powołanych przez strony konfliktu kontroli krzyżowej, lecz również oświadczenia samej skarżącej spółki E. , która w toku całego postępowania administracyjnego wskazywała, iż użytkowała sporny grunt od jesieni 2010 do 31 [...] 2011 r. - tj. zasiała na jesień 2010 roku oziminy, zgłosiła część gruntu do ugorowania - ale w roku kalendarzowym 2011 (tj. w roku złożenia wniosku), nie wykonała żadnych zabiegów uprawowych. Sąd I instancji wyjaśnił w związku z tym, że jeżeli posiadanie ustaje w roku kalendarzowym, w którym złożono wniosek o płatność i ma to miejsce po dokonaniu tej czynności, a przed wydaniem decyzji w sprawie płatności, to warunek przyznania płatności nie jest spełniony. Sąd wskazał, iż o tym, że skarżąca nie była posiadaczem spornych działek, a więc nie spełniała warunku utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej przez cały rok objęty wnioskiem, świadczy również wystąpienie przez nią z pozwem o przywrócenie posiadania przeciwko N. Sp. z o.o.

Odnosząc się do zarzutu nieprzesunięcia terminu przesłuchania części świadków pomimo wniosku skarżącej, Sąd I instancji podkreślił, iż uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Zeznania świadków przesłuchanych bez obecności skarżącej nie miały bowiem istotnego znaczenia w sprawie.

Za nietrafny Sąd uznał również zarzut dotyczący pominięcia w postępowaniu administracyjnym prawidłowo ustanowionego pełnomocnika skarżącej. Sąd I instancji podniósł, że analiza akt administracyjnych jednoznacznie wskazuje na upoważnienie pełnomocnika do działania w imieniu skarżącej dopiero od dnia 25 [...] 2012 r., a nie od dnia 30 [...] 2012 r. Ponadto, z pisma pełnomocnika z dnia 24 [...] 2012 r., w którym zgłosił on swój udział w sprawie w charakterze pełnomocnika, nie wynikało, że jest to zgłoszenie ponowne.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła E. sp. z o.o., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisu prawa materialnego, tj.:

1. § 2 pkt 1 – 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013, poprzez nieuzasadnione oddalenie skargi z dnia 13 [...] 2012 r. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz stwierdzenie, że "zaskarżona decyzja odpowiada prawu" pomimo iż skarżąca wykazała w sposób wyczerpujący, że w dniu złożenia wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tj. w dniu 15 [...] 2011 r.) spełniała wszystkie przesłanki uprawniające ją do przyznania tychże płatności, albowiem:

- na jesieni 2010 r. zasiała oziminy oraz zgłosiła ugorowanie części areału, co faktycznie nie wymagało prowadzenia prac na gospodarstwie w okresie do maja 2011 r.,

- skarżąca, jako strona wiodąca – niekwestionowanie bowiem otrzymująca w latach poprzednich płatności obszarowe do wnioskowanych areałów – nie przekazała gospodarstwa rolnego jakiemukolwiek innemu podmiotowi w rozumieniu art. 82 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r, jak też nie nastąpiło następstwo prawne wskutek rozwiązania tudzież przekształcenia spółki.

II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj:

1. art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a.,

przez zaniechanie ustosunkowania się przez Sąd I instancji do zarzutu sformułowanego przez Skarżącą w pkt 4 skargi z dnia 13 [...] 2012 r. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, nadto brak rozważań, z których by wynikało dlaczego skarga w tym zakresie została oddalona,

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a.

- poprzez oddalenie skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 13 [...] 2012 r. utrzymującej w mocy zaskarżona decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa W. z/s w W. z dnia 13 [...] 2012 r. w sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011. pomimo że:

- wbrew stanowisku Sądu meriti, organ administracji, jakim jest Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. pominął w toku postępowania administracyjnego fakt umocowania przez Skarżącą pełnomocnika ustanowionego do reprezentacji Spółki,

- dostrzeżenie przez Sąd meriti uchybienie zaskarżonej decyzji, polegające na "nieprzesunięciu terminu przesłuchania części świadków pomimo wniosku skarżącej", z uwagi na swą istotę i charakter obligowały Sąd I instancji do uchylenia decyzji funkcjonującej w obrocie prawnym, albowiem pomimo tego, że przy jej wydaniu doszło do naruszenia prawa, nie do przyjęcia jest twierdzenie, iż "zeznania świadków przesłuchanych bez obecności skarżącej nie miały istotnego znaczenia w sprawie".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

W rozpatrywanej sprawie skarga kasacyjna oparta została na obydwu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a.

Z postawionych w niej zarzutów wynika, że niezgodności z prawem zaskarżonego wyroku strona skarżąca kasacyjnie upatruje w tym, że Sąd I instancji wadliwie stwierdził, że kontrolowana decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. w przedmiocie odmowy przyznania płatności ONW, nie jest niezgodna z prawem. Według strony skarżącej kasacyjnie, Sąd I instancji błędnie uznał, że stan faktyczny rozpatrywanej sprawy oceniony został przez organy administracji w sposób prawidłowy i bez naruszenia prawa, a w konsekwencji błędnie zaakceptował - jako prawidłowe - stanowisko organu, że stan faktyczny sprawy oraz jego ocena uzasadniały odmowę przyznania E. sp. z o.o. wnioskowanych przez nią płatności na rok 2011. Strona skarżąca kasacyjnie podnosiła bowiem, że wbrew stanowisku wyrażonemu w zaskarżonym wyroku spółka spełniania, określone w § 2 pkt 1 – 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013, przesłanki przyznania płatności do deklarowanej przez nią powierzchni gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, w posiadaniu których – jak wywodziła – była w dniu 31 [...] roku, w którym złożyła wniosek. W kontekście ujawnionej w związku z rezultatem przeprowadzonej kontroli krzyżowej sytuacji, polegającej na tym, że zadeklarowane przez spółkę działki ewidencyjne oraz położone na nich działki rolne zgłoszone zostały do płatności również przez innego producenta rolnego, strona skarżąca kasacyjnie zarzucała Sądowi I instancji nierozpoznanie istoty sprawy, a tym samym wadliwe rozwiązanie spornego w niej zagadnienia, które rysowało się na tle wskazanej sytuacji. Według skarżącej kasacyjnie spółki, to ona była w posiadaniu działek rolnych zadeklarowanych do płatności na 2011 r., a w związku z tym brak było podstaw aby uznać, jak uczynił to organ, a w ślad zanim również Sąd I instancji, że nie spełniła ona uprawniających do przyznania płatności warunków.

Zarzuty skargi kasacyjnej nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach.

Ocenę zarzutów, które postawione zostały na podstawie określonej w pkt 2 art. 174 p.p.s.a., które rozpoznać należy w pierwszej kolejności, poprzedzić należy koniecznym w rozpatrywanej sprawie przypomnieniem i wyjaśnieniem, że o ich skuteczności nie decyduje każde uchybienie, lecz tylko i wyłącznie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa na gruncie przywołanego przepisu, rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego I instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Wynikającym z przepisu art. 176 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest więc, nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno się wiązać z uprawdopodobnieniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest więc uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło wyrok sądu administracyjnego I instancji byłby inny.

Z punktu widzenia przedstawionych uwag wstępnych, postawione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie mogą odnieść skutku oczekiwanego przez jej autora.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do oceny zasadności zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. stwierdzić należy, że nie może być on uznany za skuteczny, a tym samym za usprawiedliwiony z następujących powodów.

Mianowicie, art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten może więc stanowić podstawę kasacyjną w sytuacji, gdy sąd administracyjny I instancji, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, nie wyszedł poza ich granice, mimo że w danej sprawie powinien to uczynić. Naruszenie tego przepisu może nastąpić więc w przypadku, gdy sąd nie zauważy niewskazanego w skardze naruszenia prawa, albo rozpozna sprawę, wykraczając poza jej granice. Dla skuteczności zarzutu kasacyjnego opartego na art. 134 § 1 p.p.s.a., w skardze kasacyjnej należy więc wykazać, iż sąd administracyjny I instancji rozpoznając skargę dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym) lub z przekroczeniem granic danej sprawy, albo też że w okolicznościach tej sprawy powinien był wyjść poza granice zakreślone zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, czego nie uczynił, i że zaniechanie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. np. wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1560/12).

Ze skargi kasacyjnej wynika, że jej autor naruszenia wymienionego przepisu upatruje - jak to ujął - w tym, że w rozpatrywanej sprawie doszło do "pominięcia w toku postępowania administracyjnego faktu umocowania przez Skarżącą pełnomocnika ustanowionego do reprezentacji spółki E., co w konsekwencji uniemożliwiło pełnomocnikowi udział w szeregu czynności przeprowadzonych w toku postępowania dowodowego", a ponadto w tym, że doszło do "nieprzesunięcia terminu przesłuchania części świadków pomimo wniosku skarżącej", co powinno skutkować uchyleniem przez Sąd I instancji zaskarżonej decyzji, zwłaszcza, że "nie do przyjęcia jest twierdzenie, iż zeznania świadków przesłuchanych bez obecności skarżącej nie miały istotnego znaczenia w sprawie".

Uwzględniając przedstawione powyżej uwagi wprowadzające i rysującą się na tym tle, w relacji do wskazywanego w skardze kasacyjnej sposobu uchybienia przepisowi art. 134 § 1 p.p.s.a., kwestię oceny zasadności zarzutu naruszenia wymienionego przepisu stwierdzić należy, że zarzut ten nie jest usprawiedliwiony. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wyraźnie i jednoznacznie bowiem wynika, że wskazanych powyżej zagadnień - przedstawianych przez stronę skarżącą kasacyjnie jako sporne - Sąd I instancji nie dość, że nie pominął, to również je rozważył i wszechstronnie ocenił z punktu widzenia możliwego ich kwalifikowania, jako naruszenie przepisów postępowania, a w tym kontekście również z punktu widzenia wpływu tych naruszeń na wynik sprawy. Ocenie tej, strona skarżąca kasacyjnie nie przeciwstawiła żadnych przekonujących argumentów, które mogłyby ją skutecznie podważyć, poprzez uprawdopodobnienie, że wbrew stanowisku Sądu I instancji, zarzucane naruszenia mogły mieć jednak wpływ na wynik sprawy.

Na marginesie wyjaśnić należy również, że w sytuacji, gdy omawiany zarzut – jak wynika ze sposobu w jaki został on postawiony i uzasadniony - zmierzał do wykazania, że spółka pozbawiona była możliwości korzystania z prawa do udziału w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, to nie może budzić wątpliwości, że wymagało to postawienia zupełnie innych zarzutów naruszenia przepisów postępowania oraz wykazania wpływu ich naruszenia na wynik sprawy, z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnej czynności procesowej albo ograniczenia jej uprawnień do podjęcia tego rodzaju czynności w postępowaniu administracyjnym.

Za niezasadny uznać należy również zarzut naruszenia art. 3 § 1 w związku z art. 141 § 4 w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez który strona skarżąca kasacyjnie zmierza do podważenia zgodności z prawem zaskarżonego wyroku z punktu widzenia istotnych - jej zdaniem - wad jego uzasadnienia.

Uwzględniając funkcje realizowane przez uzasadnienie orzeczenia sądowego, w tym zwłaszcza znaczenie jego funkcji perswazyjnej oraz funkcji kontroli trafności podjętego rozstrzygnięcia należy podnieść, że uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby jednoznacznie wynikało z niego, dlaczego sąd uznał zaskarżone działanie/zaniechanie organu administracji za zgodne albo niezgodne z prawem, a zarzut uchybienia temu wymogowi jest uzasadniony w sytuacji, gdy wojewódzki sąd administracyjny nie wyjaśni w sposób adekwatny do celu wynikającego z art. 141 § 4 p.p.s.a., dlaczego nie stwierdził w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organ administracji przepisów prawa materialnego ani przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 1985/09; wyrok NSA z dnia 21 listopada 2012 r., sygn. akt II FSK 1067/11).

Z punktu widzenia przedstawionych uwag stwierdzić należy, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji wyjaśnia w sposób, w jaki powinno to czynić, powody, dla których Sąd ten uznał, że kontrolowana decyzja nie jest niezgodna z prawem. Jasno i logicznie wyjaśniając faktyczne oraz prawne podstawy wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, uzasadnienie zaskarżonego wyroku prawidłowo i w sposób zgodny z art. 141 § 4 p.p.s.a. realizuje jego funkcję perswazyjną oraz funkcję kontroli trafności wydanego orzeczenia, co w tej mierze ma istotne znaczenie z tego punktu widzenia, że adresatem uzasadnienia wyroku jest również Naczelny Sąd Administracyjny.

Jakkolwiek faktem jest, iż z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, aby Sąd I instancji odniósł się do zarzutu postawionego w pkt 4 petitum skargi, a mianowicie do zarzutu naruszenia art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., to jednak okoliczność ta w żadnym razie, nie dość, że nie uniemożliwia przeprowadzenia instancyjnej kontroli zaskarżonego wyroku, to również nie może świadczyć o naruszeniu przez WSA w Warszawie art. 141 § 1 w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. w stopniu, który uzasadniałby uchylenie kontrowanego rozstrzygnięcia.

Z art. 73 ust. 1 przywołanego rozporządzenia unijnego wynika, że zmniejszeń i wykluczeń, przewidzianych w rozdziałach I i II, nie stosuje się w przypadku gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy. Z ust. 2 art. 73 wynika natomiast, że zmniejszeń i wykluczeń przewidzianych w rozdziałach I i II nie stosuje się w odniesieniu do tych części wniosku o przyznanie pomocy, co do których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu przeprowadzenia kontroli na miejscu, oraz że organ ten nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku. Podane przez rolnika informacje, o których mowa w akapicie pierwszym, powodują dostosowanie wniosku o przyznanie pomocy do faktycznej sytuacji.

Na gruncie przywołanej regulacji, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się między innymi, że kwestia zgłoszonego do płatności areału stanowi podstawowy element wniosku pomocowego i tylko podpisujący wniosek rolnik odpowiadać może za prawidłowość tych danych. Rolnik więc odpowiada za treść wypełnionego wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i to na nim spoczywa obowiązek wykazania, że zachodzą przesłanki, które pozwalają na odstąpienie od wykluczeń stosowanych w przypadku rozbieżności pomiędzy powierzchnią deklarowana a kwalifikującą się do płatności. (por, wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 308/13; wyrok WSA w Lublinie z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. akt III SA/Lu 722/11).

Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że omawiany zarzut naruszenia art. 3 § 1 w związku z art. 141 § 4 w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a., nie może być uznany za usprawiedliwiony z następujących powodów. Po pierwsze, autor skargi kasacyjnej w ogóle nie wyjaśnił i nie wykazał, jaki wpływ na wynik sprawy, miało nie odniesienie się przez Sąd I instancji do podnoszonej w skardze kwestii naruszenia art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Po drugie, podkreślając, że istota sporu prawnego w rozpatrywanej sprawie odnosiła się do zagadnienia posiadania przez skarżącą kasacyjnie spółkę działek rolnych, które zadeklarowane zostały przez nią do płatności na 2011 r., w odniesieniu do których Sąd I instancji za prawidłowe uznał stanowisko organu, że spółka ich nie posiadała, co zasadnie skutkowało odmową przyznania wnioskowanych płatności, wyjaśnić należy, że sąd administracyjny I instancji nie jest zobowiązany odnosić się w uzasadnieniu wydawanego orzeczenia do zarzutów i argumentacji nie mających istotnego znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Pominięcie więc w uzasadnieniu wyroku rozważań dotyczących zarzutów niezasadnych nie stanowi naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego o istotnym wpływie na wynik sprawy. Jeżeli ponadto wyczerpujące przedstawienie i wyjaśnienie podstawy prawnej zamyka zagadnienie stanu prawnego sprawy – uzasadnienie zaskarżonego wyroku element ten zawiera - to tym bardziej zbędne jest ustosunkowanie się do tych argumentów skargi, które pozostają bez związku z istotą normy prawnej (por. np.: wyrok NSA z 14 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 850/09; wyrok NSA z dnia 17 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 1824/10; wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1766/10).

Za pozbawiony usprawiedliwionych podstaw uznać należy również zarzut naruszenia § 2 pkt 1 – 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013, który autor skargi kasacyjnej wiąże z niewłaściwym jego zastosowaniem w rozpatrywanej sprawie podnosząc, że wbrew stanowisku Sądu I instancji skarżąca kasacyjnie spółka spełnia określone nim warunki przyznania płatności, o które wnioskowała.

Na wstępie wyjaśnić należy, że zarzut "niewłaściwego zastosowania" prawa materialnego wymaga wykazania i wyjaśnienia, jak powinien być on stosowany ze względu na stan faktyczny sprawy albo dlaczego, ze względu na ten stan faktyczny nie powinien być stosowany, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu, dlaczego powinien być on zastosowany. Zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego poprzez niewłaściwe jego zastosowanie polega więc na zarzuceniu tzw. błędu subsumcji, tj. gdy ustalony w sprawie stan faktyczny błędnie uznano za odpowiadający albo nieodpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w danej normie prawnej. Innym słowy, zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego (w formie pozytywnej) wiąże się z zarzuceniem zastosowania normy prawnej, która nie powinna być w danej sprawie zastosowana, albo (w formie negatywnej) z zarzuceniem niezastosowania normy prawnej, która w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną powinna być zastosowana w sprawie ze względu na ustalenia jej stanu faktycznego - niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego przez sąd, rozumiane jest, jako sytuacja polegająca albo na bezzasadnym tolerowaniu błędu subsumcji popełnionego przez organ administracyjny, albo wręcz przeciwnie, na bezzasadnym zarzuceniu organowi popełnienia takiego błędu.

Ze sposobu, w jaki sformułowany i postawiony został omawiany zarzut naruszenia prawa materialnego wynika, że autor skargi kasacyjnej naruszenie to wiąże ze wskazaną powyżej formą negatywną.

W sytuacji, gdy strona skarżąca kasacyjnie podważa prawidłowość zaskarżonego wyroku z punktu widzenia jego zgodności z § 2 przywołanego rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r., w odniesieniu do którego zarzuca odmowę jego zastosowania, nie może budzić żadnych wątpliwości, że rozpatrzenie tego zarzutu nie może pomijać stanu faktycznego przyjętego przez Sąd I instancji za podstawę wyrokowania w rozpatrywanej sprawie. Zwłaszcza, że zarzut naruszenia prawa materialnego nie może być skutecznie uzasadniony próbą zwalczania ustaleń faktycznych, która mogłaby ewentualnie odnieść zamierzony skutek, wyłącznie w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być więc dokonywana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego, którego ustalenia nie są kwestionowane lub – tak jak w rozpatrywanej sprawie - nie zostały skutecznie podważone, nie zaś, na podstawie stanu faktycznego, który sama strona skarżąca kasacyjnie uznaje za prawidłowy.

Tym samym, za niesporną w rozpatrywanej sprawie okoliczność – która nota bene przyznana została przez skarżącą kasacyjnie spółkę (por. pismo dnia 30 [...] 2012 r.) - uznać należy więc to, że w okresie referencyjnym roku 2011, E. s. z o.o. nie była w posiadaniu działek rolnych zadeklarowanych przez nią do płatności.

Zarzut naruszenia przywołanego przepisu rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie może więc odnieść skutku oczekiwanego przez autora skargi kasacyjnej. Nie wyjaśnił on bowiem, z czym konkretnie wiąże tę formę jego naruszenia, która polegać miała na jego niezastosowaniu przez Sąd I instancji, ani też nie uzasadnił dlaczego ze względu na stan faktyczny rozpatrywanej sprawy, przepis te powinien mieć w niej zastosowanie stanowiąc podstawę przyznania skarżącej kasacyjnie spółce płatności na 2011 r.

Na marginesie już tylko wyjaśnić należy, że wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, z punktu widzenia istoty sporu prawnego w rozpatrywanej sprawie oraz sposobu i kierunku jego rozstrzygnięcia, żadnego znaczenia nie miała regulacja zawarta w przywoływanym w skardze kasacyjnej art. 82 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Przepis ten odnosi się do zagadnienia przekazywania gospodarstw rolnych i wpływu przekazania gospodarstwa na realizację prawa do pomocy. W rozpatrywanej sprawie, z uwagi na jej przedmiot oraz istotę spornego w niej zagadnienia, która w żadnym stopniu nie wiązała się z kwestią następstwa prawnego i relacji między "przekazującym i przyjmującym gospodarstwo rolnikiem", lecz z posiadaniem deklarowanych do płatności gruntów, wymieniony przepis nie miał zastosowania. Wyjaśnić należy również, że stanowisko, iż stan posiadania gruntów rolnych połączony z przestrzeganiem odpowiednich wymogów i norm odnosi się do całego roku kalendarzowego, wynika nie dość, że § 2 pkt 1 – 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r., to równeiż i z § 5 ust. 7 tego rozporządzenia, zgodnie z którym z w którym płatność ONW jest wypłacana w terminie do dnia 30 czerwca roku następującego po roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności ONW. Przyjęta na gruncie przywołanej regulacji metoda wypłaty płatności oznacza więc, że są one przyznawane i wypłacane "z dołu", a więc w relacji do okresu, w którym złożony został wniosek o ich przyznanie.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.