Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 202/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2012-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28, art. 30
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Protokolant Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją nr [...] odmówił B. P. umorzenia należności z tytułu składek:

1) na podstawie art. 28 ust. 3 w związku z art. 30 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), w części dotyczącej umorzenia nieopłaconych składek na:

- ubezpieczenie społeczne, w części finansowanej przez płatnika składek za okresy: 11.2003 r. – 11.2006 r.; 02.2007 r. – 06.2008 r. w łącznej kwocie 34.291,17 zł., w tym z tytułu: składek 21.555,17 zł., odsetek liczonych na dzień 22.04.2009 r. – 10.150 zł., opłaty dodatkowej – 2.586 zł.;

- ubezpieczenie zdrowotne, w części finansowanej przez płatnika składek za okresy: 05.2005 r. – 01.2006 r.; 03.2006 r. – 11.2006 r.; 05.2007 r. – 06.2008 r. w łącznej kwocie 6.370,47 zł, w tym z tytułu: składek – 4.070,47 zł, odsetek liczonych na dzień 22.04.2009 r. -1.577 zł., opłaty dodatkowej – 723 zł.;

- Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okresy: 05.2005 r.- 01.2006 r.; 03.2006 r.- 11.2006 r.; 05.2007 r. – 06.2008 r. w łącznej kwocie 2.315,86 zł., w tym z tytułu składek – 1.710,86 zł., odsetek liczonych na dzień 22.04.2009 r. – 451 zł, opłaty dodatkowej – 154 zł.;

2) na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w części dotyczącej umorzenia należności tytułu nieopłaconych składek na:

- ubezpieczenia społeczne za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą za okresy 11.2003 r. -11.2006 r., 02.2007 r. – 06. 2008 r., w łącznej wysokości 21.431, 18 zł, w tym z tytułu składek – 15.423, 18 zł., odsetek liczonych na dzień 22.04. 2009 r. – 6.008 zł.;

- ubezpieczenia zdrowotne za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą za okresy: 05.2005 r. – 01. 2006 r., 03. 2006 r. – 11.2006 r., 05. 2007r. – 06.2008 r. w łącznej wysokości 5.253,47 zł, w tym z tytułu składek – 4.070,47 zł., odsetek liczonych na dzień 22.04. 2009 r. – 1.183 zł.;

- Fundusz Pracy za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą za okresy: 05.2005 r. – 01. 2006 r., 03. 2006 r. – 11.2006 r., 05. 2007r. – 06.2008 r. w łącznej wysokości 1.138,46 zł., w tym z tytułu składek 903, 46 zł., odsetek liczonych na dzień 22.04. 2009 r. – 235 zł.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Z.U.S.) uzasadniając decyzję wyjaśnił, iż postępowanie w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych zostało wszczęte wnioskiem strony z dnia 23 lipca 2011 r. B.P. we wniosku powołała się na trudną sytuacje materialną i zdrowotną w jakiej się znajduje. Wskazała, że prowadzi gospodarstwo domowe z mężem i trójką dzieci. Starszy syn ( 15 lat) choruje na ADHD z powikłaniami w postaci hiperkinezy, młodszy syn (6 lat) ma problemy laryngologiczne – 80% niedosłuchu. Osiągane miesięczne dochody wnioskodawczyni (około 1386 zł.) oraz jej męża (około 1500 zł.) z tytułu zatrudnienia, nie wystarczają na opłaty i wyżywienie. Strona wskazała, iż wskutek spłacania przez okres dwóch lat zadłużenia w Z.U.S., zaniechała spłacania kredytów zaciągniętych w bankach, które będą egzekwowane w drodze egzekucji komorniczej. Podniosła również, że ma zaległości, w opłatach za czynsz oraz energię elektryczną. Ponadto od września 2011 r. będzie ponosić opłatę za przedszkole w wysokości 400 zł. miesięcznie. Nie ma możliwości podjęcia dodatkowej pracy.

Z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji majątkowej z dnia 11 sierpnia 2011 r. wynika min., że strona zameldowana jest w [...], jest zatrudniona przez [...] na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony i z tego tytułu osiąga wynagrodzenie w wysokości 1.382, zł brutto, nie pobiera emerytury ani renty, nie otrzymuje żadnego świadczenia z urzędu pracy, pomocy społecznej, nie osiąga dochodów z innych źródeł. Jest współwłaścicielem mieszkania o powierzchni 39, 2 m2 położonego w [...] oraz właścicielką samochodu osobowego marki Daewoo Tico nr. rej. [...], rok prod. 1997. prowadzi wspólne gospodarstwo z mężem J. P., pełnoletnią córką M. P. oraz dwoma niepełnoletnimi synami A. i F. P. Posiada zobowiązania podatkowe w podatku dochodowym, zobowiązania pieniężne z tytułu zaciągniętych kredytów bankowych w łącznej wysokości 98.000 zł. oraz z tytułu zaciągniętej pożyczki u osoby fizycznej w wysokości 22.000 zł., której miesięczna rata wynosi 350 zł. Stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem rodziny, zakupem lekarstw wynoszą łącznie około 700 zł. W toku dodatkowego postępowania wyjaśniającego Z.U.S. ustalił ponadto, że strona prowadziła działalność gospodarczą w okresie od 21 kwietnia 2001 r. do 14 lipca 2008 r. Z danych zawartych w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS wynika, że mąż wnioskodawczyni jest zatrudniony w MZK Sp. z o.o. w P. i w okresie od 01. 2011 r. – 07. 2011 r. osiągnął z tego tytułu średni miesięczny dochód w wysokości około 3.047 zł. Natomiast pełnoletni córka – M. P.od dnia 14 lutego 2011 r. została zgłoszona do ubezpieczenia jako pracownik i w okresie 03. 2011 – 07. 2011 uzyskała średni miesięczny dochód w wysokości około 1.709 zł. Ponadto z informacji udzielonej przez Starostwo Powiatowe w P.wynika, że strona jest właścicielką samochodu osobowego FSO-Warszawa Truck, nr rej[...], rok prod. 1993. Nadto z zaświadczenia Sądu Rejonowego w P.z dnia [...] r. wynika, iż została ustanowienia opiekunem ubezwłasnowolnionej L.K.

W ocenie Z.U.S. na obecnym etapie postępowania nie jest możliwe potwierdzenie istnienia przesłanki całkowitej nieściągalności zaległych składek w rozumieniu art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przeprowadzone postępowanie wykazało, że istnieje majątek ruchomy(posiadane pojazdy), nieruchomy ( udział we własności nieruchomości) oraz osiągany stały miesięczny dochód z tytułu zatrudnienia. Te składniki majątku stanowić mogą przedmiot zajęć egzekucyjnych – aktualnie prowadzona jest egzekucja ze świadczenia emerytalnego.

W art. 28 ust. 3 a powołanej wyżej ustawy przewidziano możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności na zasadach określonych w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ( Dz.U. nr 141, poz. 1365). W myśl tego przepisu Z.U.S. może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych,

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności,

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Z.U.S. stwierdził, iż strona nie wykazała, że przewlekła choroba lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym, pozbawiły ją możliwości uzyskiwania dochodu. Z przedstawionych dokumentów wynika jedynie, że synowie wnioskodawczyni pozostają pod stalą opieką lekarską. Z dokumentów tych nie wynika konieczność sprawowania stałej opieki nad synami przez osobę trzecią. Aktualna sytuacja zdrowotna dzieci nie ogranicza jej możliwości zarobkowania i nie umożliwia pozyskiwania środków na spłatę zadłużenia. Strona, jej mąż oraz pełnoletnia córka wspólnie z nią gospodarująca są aktywni zawodowo.

Z tego tytułu osiągają średni miesięczny dochód w wysokości około 4. 400 zł. netto, co w przeliczeniu na jedną osobę daje kwotę 880 zł. i przekracza minimum socjalne. Nie poniosła strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, które mogłoby spowodować, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić ją możliwości dalszego prowadzenia działalności.

W ocenie Z.U.S. w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki ważnego interesu osoby zobowiązanej dające możliwość umorzenia należności składkowych. Podejmując decyzję Z.U.S. zobowiązany jest skonfrontować interes dłużnika z interesem ogólnospołecznym, rozumianym jako zapewnienie wpływu należnych składek i odsetek za zwłokę do funduszy zarządzanych przez Z.U.S., w tym do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z którego wypłacane są świadczenia dla uprawnionej szerokiej grupy społecznej.

W niniejszej sprawie nie zostało wykazane, że splata zobowiązań pociągnęłaby za sobą niemożliwe do akceptacji przez zobowiązaną skutki. Umorzenie należności w chwili obecnej byłoby przedwczesne, tym samym naruszałoby interes publiczny.

B.P. w dniu [...] r. wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wyjaśniła, że zaskarżona decyzja zawiera szereg faktów niezgodnych z prawdą. Miesięczny dochód męża wynosi 2580 zł brutto, zaś skarżącej 1386 zł brutto. Do dochodów gospodarstwa nie można doliczać dochodów córki, która nie mieszka razem z nią, jest jedynie zameldowana pod adresem [...] Zatem osiągany średni miesięczny dochód rodziny na cztery osoby wynosi 713 zł. Nie jest właścicielką samochodu FSO-Warszawa Truck ponieważ pojazd ten został sprzedany w roku 2008, na dowód czego przedstawia umowę kupna-sprzedaży. Natomiast Ł.K.zmarła w dniu 3 lipca 2011 r. Strona podniosła również, że jest prawo na podstawie, którego Z.U.S. umarza zaległe składki, za okres ciąży i okresu urlopu macierzyńskiego. Wniosła o ponowne rozpatrzenie wniosku z dnia [...] r.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] utrzymał decyzję własną z dnia [...] odmawiającą umorzenia zaewidencjonowanych na koncie B. P. należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W uzasadnieniu Z.U.S. wyjaśnił, iż ponownie przeanalizował wniosek o umorzenie należności z tytułu składek oraz złożoną przez wnioskodawczynię dokumentację i nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku. Odnosząc się do zarzutu prowadzenia odrębnego gospodarstwa przez pełnoletnią córkę wnioskodawczyni, organ wskazał, iż w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym z dnia [...] r. strona wskazała, że prowadzi pięcioosobowe gospodarstwo domowe, w skład którego wchodzi również córka M. P. Z tych względów organ rozpoznając wniosek strony wziął pod uwagę dochody osiągane przez jej córkę. Strona, oprócz oświadczenia córki, nie przedstawiła żadnych dokumentów potwierdzających fakt prowadzenia przez córkę odrębnego gospodarstwa domowego, pod innym adresem. Niemniej jednak analizując ponownie dochód wnioskodawczyni organ pominął dochody córki i ustalił, że średni miesięczny dochód czteroosobowego gospodarstwa strony wynosi około 723, 70 zł. Zatem osiągany dochód nie przekracza minimum socjalnego, który wynosi 763, 37 zł. w przeliczeniu na jednego członka rodziny. Ponadto z danych zawartych w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS wynika, że wnioskodawczyni od dnia 24 października 2011 r. została zgłoszona do ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego pracowników, przez [...], z tytułu zawarcia umowy o pracę na okres próbny, w wymiarze ¾ etatu. Jednocześnie w systemie brak jest dokumentu wyrejestrowującego stronę przez płatnika składek [...], co pozwala przypuszczać, że strona podjęła dodatkową prace w celu poprawienia swojej sytuacji finansowej. Odnosząc się do zarzutu sprzedaży samochodu FSO-Warszawa Truck organ stwierdził, iż informację o fakcie posiadania przez stronę w/w pojazdu uzyskał od Starostwa Powiatowego w P. Należy zatem przypuszczać, że strona po sprzedaży pojazdu nie dopełniła formalności związanych z jego wyrejestrowaniem. Natomiast co do podniesionego zarzutu umorzenia zaległych składek za okres ciąży i urlopu macierzyńskiego organ domniemywa, że strona miała na myśli abolicję podatkową dla osób prowadzących działalność gospodarczą i jednocześnie pobierających zasiłek macierzyński lub przebywających na urlopie wychowawczym, wprowadzoną ustawą z dnia 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy – Prawo bankowe. Umorzenie zaległych składek na podstawie w/w przepisów jest możliwe po złożeniu przez płatnika odpowiedniego wniosku wraz załączonymi dokumentami. Z materiału zgromadzonego w sprawie nie wynika aby strona składała taki wniosek. Organ ustalił, że na podstawie umowy ratalnej nr [...] r. strona korzystała z ulgi w formie spłaty zadłużenia. Jednakże z uwagi na niezapłacenie dwóch kolejnych rat umowa uległa rozwiązaniu. Organ wskazał, że pismem z dnia [...] r. strona została poinformowana o możliwości utrzymania w mocy w/w/ umowy , pod warunkiem uregulowania zaległych rat. W dniu [...] r. B. P.złożyła nowy wniosek o układ ratalny, deklarując spłatę zadłużenia po 200 zł. miesięcznie. Na dzień wydania niniejszej decyzji złożony wniosek nie został jeszcze rozpatrzony.

Zdaniem organu orzekającego sytuacja B. P. nie jest tak drastyczna i wykluczająca możliwości płatnicze, by traktować ją jako szczególną i odpowiadającą dyspozycji § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

Z.U.S. wyjaśnił, ze ustawodawca określając szczegółowe zasady umarzania kierował się ważnym interesem osoby zobowiązanej, ale i stanem finansów ubezpieczeń społecznych. Wynika z tego dla organu dodatkowa wskazówka o stosowaniu instytucji umorzenia jako wyjątkowej i ograniczonej do sytuacji niezwykle trudnej. Zakład może, ale nie musi podjąć decyzję zgodną z żądaniem wnioskodawcy także w sytuacji, gdy zobowiązany wykaże istnienie przesłanki umorzenia. A to może m.in. oznaczać, że pomimo sytuacji w danej sprawie zbliżonej do treści ustawowo określonej przesłanki umorzenia, Z.U.S. może odmówić pozytywnego załatwienia wniosku – z innych powodów. Do innych powodów można zaliczyć i tę okoliczność, według której podjęcie decyzji o wygaśnięciu zobowiązania jest przedwczesne w określonym stanie zaawansowania działań podjętych wobec dłużnika, np. jak w niniejszej sprawie, z powodu trwającego rozpatrywania wniosku ratalnego, który wskazuje na istnienie realnej szansy na odzyskanie wierzytelności.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi B. P. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] r., zasądzenie kosztów postępowania oraz o załączenie akt sprawy toczącej się przed Z.U.S. zakończonej ostateczną decyzją nr [...] Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 9, ar. 11, art. 77 § 1, § 4, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. oraz § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r.

Uzasadniając pełnomocnik skarżącej wskazał, że organ rozważając zebrany materiał dowodowy, pominął szczególną sytuację, w której znajduje się skarżąca i jej rodzina. Ustalony przez organ we wrześniu 2011 r. średni miesięczny dochód na osobę w gospodarstwie domowym skarżącej uległ zmniejszeniu i aktualnie wynosi 612 zł. Poza kosztami wyżywienia i utrzymania skarżąca ponosi opłaty za przedszkole młodszego syna oraz wysokie koszty leczenia skarżącej oraz jej dwóch synów. Organ nie wziął również pod uwagę okoliczności, że skarżąca spłacając swoje zobowiązania w Z.U.S. przez okres dwóch lat zaprzestała regulowania swoich zobowiązań wobec banków, co spowodował wzrost tego zadłużenia do kwoty przekraczającej 100.000 zł. Pełnomocnik skarżącej wskazał również, że jej mocodawczyni jest jedynie zatrudniona w spółce [...]. Z [...] nie pozostaje w stosunku pracy prawie od roku. Nie posiada majątku, którego sprzedaż pozwoliłaby na zaspokojenie wierzytelności organu ubezpieczeniowego. W mieszkaniu, którego jest współwłaścicielem zamieszkują rodzice skarżącej. Również wystąpienie przez skarżącą z wnioskiem o zawarcie nowego układu ratalnego spowodowane było drastycznym pogorszeniem się sytuacji finansowej skarżącej, co potwierdza zmniejszenie wysokości deklarowanej raty z 400 zł. na 200 zł. miesięcznie. Fakt ten nie pozwala w ocenie skarżącej na uznanie, iż sytuacja finansowa skarżącej ma charakter przejściowy i istnieją realne szanse na spłatę zadłużenia.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje przedstawioną wcześniej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W dniu 18 kwietnia 2012 r. obecny na rozprawie pełnomocnik skarżącej oświadczył, że zawarty w pkt 3 wniosek o załączenie akt sprawy dotyczył akt administracyjnych niniejszej sprawy.

Akta sprawy administracyjnej zostały załączone przez Z.U.S. do odpowiedzi na skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. 2012.270) –dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Sąd stwierdził, iż w niniejszej sprawie organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa w sposób określony w art. 145 § 1 p.p.s.a., który obligowałoby do uchylenia zaskarżonej decyzji, bądź stwierdzenia jej nieważności.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

W myśl art. 28 ust. 1 powołanej ustawy należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4.

Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a (28 ust. 2).

Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (28 ust. 3).

W tym miejscu wskazać należy, że decyzja w przedmiocie umorzenia opiera się na tzw. uznaniu administracyjnym. Podkreśla się jednak zarówno w literaturze jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych, że wybór kierunku rozstrzygnięcia może być swobodny, ale nie dowolny, i winien wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Konsekwencją powyższego jest obowiązek organu administracji publicznej szczególnie starannego prowadzenia postępowania, tak aby czyniło ono zadość obowiązkom płynącym z treści art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) dalej jako k.p.a. Uzasadnienie zaś decyzji odpowiadać powinno warunkom określonym w art. 107 k.p.a., tak aby strona mogła mieć pewność a sąd mógł ocenić, że wszelkie podniesione przez nią okoliczności zostały wzięte pod uwagę i poddane ocenie w kontekście mających zastosowanie w sprawie przepisów.

Sąd dokonując oceny ustalonego w sprawie stanu faktycznego i wyprowadzonych z niego konsekwencji prawnych stwierdził, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonał dogłębnej oceny prawnej prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego.

W niniejszej sprawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że nie zachodzi ustawowa przesłanka w postaci całkowitej nieściągalności, i tym samym brak jest podstaw do umorzenia należności z tytułu składek w myśl art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi do spostrzeżenia, że stan faktyczny sprawy na dzień wydawania decyzji został ustalony w sposób wyczerpujący. W toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo z mężem oraz dwoma niepełnoletnimi synami. Średni miesięczny osiągany dochód na rodzinę wynosi koło 2.894, 76 zł netto, co daje kwotę 723, 70 zł netto na osobę. Zarówno skarżąca, jak i jej mąż pozostają w stosunku zatrudnienia na podstawie umowy o pracę. Posiadają zatem stały dopływ środków pieniężnych. Ponadto skarżąca posiada majątek w postaci ½ udziału we własności lokalu mieszkalnego oraz własności samochodu osobowego. Wskazać należy również, że skarżąca, jak wynika z oświadczenia o stanie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji majątkowej z dnia 11 sierpnia 2011 r., reguluje swoje zobowiązania z tytułu zaciągniętych pożyczek u osób prywatnych , jak i w instytucjach bankowych. W omawianym stanie rzeczy organ słusznie zatem uznał, że sytuacja skarżącej przemawia za odmową wydania na jej rzecz, niewątpliwie uznaniowej w swym charakterze, decyzji na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Z kolei zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dokonując wykładni językowej tego przepisu uznać należy, że dotyczy on wyłącznie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne "ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia". Zgodnie z art. 4 u.s.u.s. użyte w ustawie określenia oznaczają – "ubezpieczeni" - osoby fizyczne podlegające chociaż jednemu z ubezpieczeń społecznych, z kolei określenie "płatnik składek" - oznacza m.in.: pracodawcę w stosunku do pracowników (pkt 2 lit. a) lub ubezpieczonego zobowiązanego do opłacania składek na własne ubezpieczenie społeczne (pkt 2 lit. d). Przepis dotyczy wyraźnie należności składkowych "ubezpieczonych", to jest ich własnych obciążeń z tego tytułu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2006 r. III UK 84/06, wyrok NSA z dnia 27 maja 2011 r., sygn. akt II GSK 588/10, wyrok NSA z dnia 26 maja 2010 r., sygn. akt II GSK 589/09, wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2010 r. II GSK 564/09 ).

Zgodnie z art. 28 ust. 3b u.s.u.s minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

Szczegółowe zasady umorzenia, o których mowa wyżej określił w drodze rozporządzenia Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej (rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne).

Skarżąca była zobowiązana do płacenia składek z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek skarżąca była zobowiązana finansować nie tylko sama, jako płatnik składek, ale również z własnych środków w stosunku do zatrudnionych pracowników. Nie może zatem budzić wątpliwości, że ocena zasadności umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne obciążających skarżącą powinna odbywać się także z uwzględnieniem postanowień tego rozporządzenia.

Z mocy § 3 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest on w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Zgodnie zaś z pkt 3 § 3 umorzenie może nastąpić z powodu przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Dokonana przez organ analiza sytuacji finansowej skarżącej, szczegółowo przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie daje podstawy do przyjęcia, że wypełnia ona dyspozycję § 3 pkt 1 powołanego rozporządzenia.

Schorzenia występujące u skarżącej nie uniemożliwiają jej dalszego świadczenia pracy. Nie zachodzi w sprawie także przesłanka umorzenia wynikająca z § 3 pkt 3 powołanego rozporządzenia, polegająca na sprawowaniu opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny i w konsekwencji pozbawieniu możliwości dalszego pozostawania aktywnym zawodowo. Pomimo choroby synów wnioskodawczyni nie podnosiła, że musi sprawować nad nimi stałą opiekę. Co prawda skarżąca załączyła do akt sprawy dokumentację medyczną, jednakże wynika z niej jedynie, że starszy syn – A., wymaga indywidualnego toku nauczania. O braku konieczności sprawowania stałej opieki przez skarżącą świadczy również fakt, iż skarżąca pozostaje aktywna zawodowo.

Przesłanką podjęcia decyzji w sprawie umorzenia zaległości składkowej jest sytuacja podatnika istniejąca w chwili podejmowania decyzji, przy czym dłużnik jest zobowiązany do wykazania inicjatywy dowodowej w tym zakresie stosowanie do postanowień § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (por. wyrok NSA z dnia 19 maja 2011 r., sygn. akt GSK 160/10). Wobec powyższego organ winien dokonać analizy sytuacji osobistej, majątkowej i rodzinnej zobowiązanego z daty ubiegania się o umorzenie zaległości. Prawidłowo zatem organ przy ocenie sytuacji majątkowej skarżącej uwzględnił uzyskiwane przez nią dochody oraz posiadany majątek. Z.U.S. dopuścił wszystkie dowody złożone przez skarżącą na okoliczność jej sytuacji majątkowej. Dowody te zbadał i ocenił w sposób rzetelny i prawidłowy.

Za ustaleniem, czy w danym przypadku występuje ważny interes zobowiązanego przemawiający za umorzeniem zobowiązania z tytułu ubezpieczenia społecznego, winny przemawiać określone zobiektywizowane wartości, społecznie akceptowalna hierarchia tych wartości, a nie subiektywne odczucia zobowiązanego. Uznanie interesu strony za ważny powinno wynikać z obiektywnej oceny sytuacji zobowiązanego, a nie z własnego przekonania strony opartego na poczuciu krzywdy, czy nierozumienia przez organ trudnej sytuacji faktycznej. Niewątpliwie, za słuszny interes zobowiązanego należy uznać także zobiektywizowaną sytuację ekonomiczną, wysokość uzyskiwanych dochodów, ponoszonych wydatków, posiadany majątek. Skarżąca przed wydaniem decyzji nie informowała Z.U.S. o zwiększonych kosztach zakupu leków dla syna F.oraz oczekującej go operacji. O tych okolicznościach wspomniała dopiero w skardze. Organ nie mógł zatem dysponować wiedzą w tym zakresie w dacie wydawania decyzji. Wobec tego nie można uznać za trafny zarzutu nie odniesienia się przez Z.U.S. do powyższych okoliczności.

Ponadto w dniu [..] r., to jest przed wydaniem zaskarżonej decyzji strona skarżąca zgłosiła wniosek o zwarcie układu ratalnego , deklarując spłaty w kwocie 200 zł miesięcznie. Dlatego też Z.U.S. wydając decyzję miał podstawy przyjąć, iż w tym czasie skarżąca była w stanie regulować zaległe składki. W konsekwencji wniosek o umorzenie należności nie znajdował podstaw w przepisach obowiązującego prawa.

Z.U.S. dokonał oceny całokształtu materiału dowodowego w granicach swobodnego uznania administracyjnego. Odmawiając umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Nie można takiej ocenie przypisać znamion dowolności. Rozstrzygnięcie mieści się w zakresie wyznaczonym przepisami powszechnie obowiązującego prawa, jak też zachowuje proporcje pomiędzy ważnym interesem strony i interesem społecznym.

Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

t.p.