Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 553/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 6 pkt 2 lit. c
journal: Dz.U. 1989 nr 24 poz 133
law: Obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 20 kwietnia 1989 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.
article: art. 99
journal: Dz.U. 2011 nr 287 poz 1687
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędziowie WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Danuta Kania, Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi M. P. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym 1. uchyla zaskarżony rozkaz personalny oraz utrzymany nim w mocy rozkaz personalny Komendanta [...] Policji z dnia [...] grudnia 2012 r.; 2. stwierdza, że zaskarżony rozkaz personalny nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Komendant Główny Policji rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 K.p.a., utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta [...] Policji nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. w sprawie odmowy ustalenia [...] M. P. wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym od dnia [...] maja 1986 r. do dnia [...] grudnia 1990 r.

Do wydania powyższych rozkazów personalnych doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

[...] M. P. raportem z dnia [...] października 2012 r. zwrócił się do Komendanta [...] Policji o zaliczenie do procentowego wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat okresu pracy w gospodarstwie rolnym od dnia [...] maja 1986 r. do dnia [...] grudnia 1990 r.

Komendant [...] Policji, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r., wydanym na podstawie art. 101 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.), art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310) oraz § 3 ust. 1, § 4 i § 5 ust. 1 i 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 1732 ze zm.) odmówił M. P. ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym od dnia [...] maja 1986 r. do dnia [...] grudnia 1990 r.

W uzasadnieniu rozkazu personalnego organ wskazał, iż zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy wliczeniu do stażu pracy podlegają przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.

Istotnym zagadnieniem w rozpatrywanej sprawie jest zatem ustalenie normatywnej treści pojęcia "domownik w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin", z którym ustawodawca wiązał możliwość zaliczenia pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do ogólnego stażu pracy.

Do dnia 31 grudnia 1990 r. pod pojęciem domownika zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników i członków ich rodzin (Dz. U. z 1989 r. Nr 24, poz. 133 ze zm.), należało rozumieć członków rodziny rolnika i inne osoby pracujące w gospodarstwie rolnym jeżeli pozostawały we wspólnym gospodarstwie domowym, ukończyły 16 lat, nie podlegały obowiązkowemu ubezpieczeniu na podstawie innych przepisów, przy czym praca w gospodarstwie rolnym stanowiła ich główne źródło utrzymania.

Zbadania zatem wymaga, czy [...] M. P. spełniał wszystkie wymogi, określone w przywołanym wyżej przepisie, pozwalające na uznanie go za domownika.

Odnosząc się do objętego wnioskiem okresu od dnia [...] maja 1986 r. do dnia [...] grudnia 1990 r. organ wskazał, iż w latach 1985 - 1989 wymieniony uczestniczył w zajęciach szkolnych w czteroletnim Liceum Zawodowym w [...]. W oświadczeniu z dnia [...] października 2012 roku [...] M. P. wskazał, iż czas nauki wynosił około sześciu godzin, czas poświęcany na przygotowanie się do zajęć szkolnych zajmował mu około jednej godziny, a na odpoczynek przeznaczał około sześciu lub siedmiu godzin, natomiast dojazd do szkoły, która znajdowała się około 15 kilometrów od miejsca zamieszkania, około 20 minut w jedną stronę, zatem czas poświęcony na zajęcia szkolne łącznie zajmował wymienionemu około 8 godzin.

Odnosząc się do powyższego organ stwierdził, iż nauka w szkole ponadpodstawowej oraz związane z nią obowiązki wymagane od uczniów, tj. lektury, lekcje, przygotowanie do zajęć szkolnych, jak wskazuje doświadczenie życiowe, wykluczają stałą pracę w gospodarstwie rolnym. Oprócz bowiem czasu potrzebnego na naukę, wymieniony potrzebował także czasu na odpoczynek i posiłki, a więc nie sposób uznać, że mając tyle obowiązków tak młody człowiek mógłby jeszcze świadczyć pracę o charakterze stałym, a tym bardziej pracę, którą można by uznać za stanowiącą jego główne źródło utrzymania.

Nie oznacza to oczywiście, że wymieniony nie pomagał rodzicom w prowadzeniu gospodarstwa. Pomoc ta jednak nie mogła mieć charakteru stałego z uwagi na inne absorbujące zajęcie w czasie nauki w szkole ponadpodstawowej.

Powyższe znajduje zaś odzwierciedlenie w zeznaniach świadków, uzupełnionych pismami z dnia [...] listopada 2012 r., z których jednoznacznie wynika, iż wymieniony policjant pomagał rodzicom w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, a nie pracował w nim. O powyższym świadczy, między innymi fakt, iż prace wykonywał także przed dniem [...] maja 1986 roku, czyli przed ukończeniem 16 roku życia. Uznać zatem należy, że nie była to stała praca, a jedynie wykonywał prace zwyczajowo wymagane od członków rodziny rolnika, w tym od dzieci.

Jednocześnie organ wskazał, iż z ankiety osobowej z dnia [...] grudnia 1990 r. znajdującej się w aktach osobowych funkcjonariusza wynika, iż od dnia [...] października 1989 roku do dnia składania ww. ankiety pracował on w charakterze szewca w zakładzie szewskim na ½ etatu u J. L.

W związku z powyższym wskazać należy, iż [...] M. P. w okresie roszczeniowym, tj. od dnia [...] października 1989 r. do dnia [...] grudnia 1990 r. pracował zawodowo, a od dnia [...] grudnia 1990 r. został przyjęty do służby w Policji, co wskazuje na fakt, iż nie wiązał się z gospodarstwem rolnym, a jedynie w okresie zamieszkiwania wraz z rodzicami, pomagał im przy pewnych pracach.

Pojęcie domownika w rozumieniu art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. powiązane jest natomiast ze stałym świadczeniem pracy, a nie dorywczą, choć systematyczną pomocą.

W konkluzji organ stwierdził, iż strona nie udowodniła stałej pracy w gospodarstwie rolnym we wnioskowanym okresie, bowiem obowiązki szkolne oraz praca zawodowa w okresie roszczeniowym wykluczały stałą pracę, a tym bardziej praca ta nie stanowiła głównego źródła utrzymania. Jednocześnie organ zaznaczył, iż [...] M. P. w dokumentacji związanej z przyjęciem do służby w Policji, znajdującej się w aktach osobowych, nie zamieścił informacji o swojej pracy w gospodarstwie rolnym, co może świadczyć o tym, że albo takiej pracy nie wykonywał, albo udzielanej pomocy sam nie traktował jako stałej pracy w tym gospodarstwie stanowiącej między innymi utrzymanie się domownika głównie z pracy w gospodarstwie rolnym. Przesłane przez świadków informacje są natomiast niemal identyczne, co może świadczyć, iż treść składanych przez nich oraz przez stronę oświadczeń jest modyfikowana przez cel, w jakim są składane.

Organ zaznaczył jednocześnie, iż stała praca w gospodarstwie rolnym wymaga też pewnego psychicznego nastawienia, polegającego na wiązaniu się w pewnym okresie czasu z gospodarstwem rolnym i nieszukaniu stałego zatrudnienia poza nim. W przedmiotowej sprawie natomiast [...] M. P., zgodnie ze znajdującym się w aktach sprawy życiorysem z dnia [...] września 1990 roku oraz ankietą osobową, niedługo po zakończeniu pobierania nauki w szkole ponadpodstawowej, podjął pracę zawodową, a następnie został przyjęty do służby w Policji, co może jedynie sugerować, iż nie wiązał się z gospodarstwem rolnym, a jedynie w okresie zamieszkiwania wraz z rodzicami, pomagał im przy pewnych pracach.

W przedmiotowej sprawie należy zatem uznać, iż [...] M. P. nie spełnia wymogu świadczenia stałej pracy w gospodarstwie rolnym oraz utrzymania się domownika głównie z pracy w gospodarstwie rolnym.

M. P. w terminie ustawowym, złożył odwołanie od powyższego rozkazu personalnego.

W uzasadnieniu odwołania wskazał, iż pisemne szczegółowe uzasadnienie składanego środka zaskarżenia złoży po zapoznaniu się z materiałami przeprowadzonego postępowania w przedmiotowej sprawie.

W odwołaniu zawarł wniosek do Komendanta [...] Policji o spowodowanie wydania mu kserokopii całych akt sprawy. Ponadto zwrócił się do organu I instancji o udzielenie mu informacji na podstawie której z ustaw, tj. ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, czy też ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, był ustalany jego status domownika we wnioskowanym okresie. Zarzucił, że organ I instancji pomieszał kryteria z tych dwóch ustaw.

W odpowiedzi na żądania sformułowane w odwołaniu do organu I instancji Komendant [...] Policji w piśmie z dnia [...] grudnia 2012 r. poinformował stronę, że na obecnym etapie postępowania brak jest podstaw do udzielania wyjaśnień w żądanym przez nią zakresie. Odnośnie natomiast wniosku o wydanie kserokopii całych akt sprawy poinformował, iż zgodnie z art. 73 K.p.a. strona nie może żądać, aby takie kserokopie wykonywał i doręczał sam organ administracji, albowiem wyraźnie zostały rozgraniczone obowiązki organu polegające na umożliwieniu przeglądania akt i uprawnienia strony do przeglądania akt oraz sporządzania notatek i odpisów. Wobec natomiast faktu, iż po wniesieniu odwołania sprawa toczy się przed organem II instancji z prawa określonego w art. 73 K.p.a. strona może skorzystać przed organem odwoławczym.

W dniu [...] grudnia 2012 r. M. P. złożył pismo zatytułowane "uzupełnienie odwołania" od rozkazu personalnego Komendanta [...] Policji nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. W piśmie tym podniósł, iż nie może się zgodzić z twierdzeniem, iż stałą pracą jest jedynie "codzienna praca od rana do wieczora i tylko osobę pracującą w ten sposób można byłoby uznać za domownika". Na potwierdzenie swojego stanowiska przywołał wyroki Sądu Najwyższego - z dnia 4 października 2006 r. sygn. akt II UK 42/06, z dnia 21 kwietnia 1998 r. sygn. akt II UKN 3/98 oraz z dnia 13 listopada 1998 r. sygn. akt II UKN 299/98, a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lipca 2011 r. sygn. akt I OSK 321/11. Ponadto zarzucił, iż skarżony przez niego rozkaz został wydany z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 7, art. 8 , art. 77 § 1 art. 80 oraz art. 107 § 1 K.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia rozkazu oraz wyjaśnienia wątpliwości jedynie za pomocą hipotez, zamiast środków dowodowych; art. 9 K.p.a. poprzez brak należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw, a także art. 107 § 1 K.p.a. poprzez błędne uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji; art. 10 § 1 K.p.a. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu, a przed wydaniem decyzji wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów; art. 81, art. 73 § 1, art. 113 § 2 K.p.a. poprzez odmowę wyjaśnienia treści wydanego rozstrzygnięcia i przesłanie jedynie pisma nr [...] oraz art. 74 § 2 K.p.a. poprzez niewydanie postanowienia w związku z odmową wydania kserokopii akt sprawy.

Z uwagi na powyższe wniósł o zmianę zaskarżonego rozkazu i zaliczenie mu okresu od dnia [...] maja 1986 r. do dnia [...] października 1989 r. pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy oraz poddanie ponownej ocenie okresu od dnia [...] października 1989 r. do dnia [...] grudnia 1990 r., kiedy pozostawał zatrudniony w wymiarze ½ etatu poza rolnictwem, celem ustalenia możliwości zaliczenia mu tego okresu do pracowniczego stażu pracy.

Komendant Główny Policji, w wyniku rozpatrzenia powyższego odwołania, rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny Komendanta [...] Policji.

W uzasadnieniu rozkazu organ odwoławczy przypomniał, że [...] M. P. zwrócił się do organu administracji publicznej z prośbą o zaliczenie okresu pracy w gospodarstwie rolnym przypadającego po dniu 1 stycznia 1983 r., tj. od dnia [...] maja 1986 r. do dnia [...] grudnia 1990 r. Z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika natomiast, iż praca policjanta w gospodarstwie rolnym powinna być oceniona z punktu widzenia przepisów, które obowiązywały w całym czasie jej wykonywania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2006 r., sygn. II SA/Wa 983/06).

Istotnym więc zagadnieniem w rozpatrywanej sprawie było ustalenie przez organ administracji publicznej - Komendanta [...] Policji - normatywnej treści pojęcia "domownik w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin", z którym ustawodawca związał możliwość zaliczenia pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do ogólnego stażu pracy. Pojęcie "domownika" wykonującego pracę w gospodarstwie rolnym nie zostało bowiem zdefiniowane w ustawie z dnia 20 lipca 1990 r., lecz ustawodawca odesłał w zakresie ustalania jego normatywnej treści do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.

Zgodnie natomiast z art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin - obowiązującej do dnia 31 grudnia 1990 r., za domownika w rozumieniu tego aktu prawnego mógł być uznany członek rodziny rolnika lub inna osoba pracująca w gospodarstwie rolnym, jeżeli pozostawała we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem, ukończyła 16 lat, nie podlegała obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie innych przepisów, a ponadto praca w gospodarstwie rolnym stanowiła jej główne źródło utrzymania.

[...] M. P. ubiegał się o zaliczenie do wysługi lat okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od dnia [...] maja 1986 r. do dnia [...] grudnia 1990 r., tymczasem we wnioskowanym okresie wymieniony do dnia [...] maja 1989 r. był uczniem Liceum Zawodowego w [...]. Szkoła była oddalona o ok. 15 km od jego miejsca zamieszkania, dojeżdżał tam ok. 20 minut autobusem, nauka trwała ok. 6 godzin dziennie, do zajęć przygotowywał się ok. 1 godziny, a czas na odpoczynek wynosił ok. 6-7 godzin. Konieczność więc domowego przygotowania się do obowiązków szkolnych, a także pokonania odległości do i ze szkoły oraz liczba jednostek lekcyjnych, na które uczęszczał [...] M. P., zdaniem organu, nie pozwalała mu na wykonywanie pracy w gospodarstwie rolnym rodziców.

Mając powyższe na uwadze nie można zatem uznać, że spełnione zostało w tym przypadku kryterium pracy w gospodarstwie rolnym. Praca w gospodarstwie rolnym rodziców, na którą powoływał się wymieniony była to faktycznie pomoc w prowadzeniu gospodarstwa, ale nie stała praca świadczona z pozycji domownika. Natomiast ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy nie pozwala na zaliczenie każdej pracy w gospodarstwie rolnym, lecz jedynie takiej, która jest ściśle zgodna z jednym z trzech przypadków wskazanych w art. 1 ust. 1 tej ustawy. Tradycyjnie więc świadczona w chwilach wolnych doraźna pomoc [...] M. P. przy prowadzeniu gospodarstwa rolnego rodziców nie pozwalała na uwzględnienie tego okresu do stażu wymaganego przy wzroście uposażenia z tytułu wysługi lat, bowiem głównym zadaniem i celem strony w tym okresie było odbywanie zajęć szkolnych, a nie świadczenie pracy w gospodarstwie rolnym, której z uwagi na szkolne wymagania czasowe nie mógł wykonywać w rozmiarze mającym znaczenie dla funkcjonowania tego gospodarstwa.

Zatem w przedmiotowej sprawie prawidłowo uznano, że nie zostało spełnione kryterium pracy w gospodarstwie rolnym, bowiem pracą w gospodarstwie nie jest doraźna pomoc w wykonywaniu typowych obowiązków domowych, zwyczajowo wymaganych od dzieci jako członków rodziny rolnika.

Organ odwoławczy zaznaczył także, że z życiorysu [...] M. P. z dnia [...] września 1990 r. znajdującego się w aktach osobowych, ani też ankiety osobowej opisującej przebieg zatrudnienia nie wynika, aby wymieniony pracował w gospodarstwie rolnym rodziców. Należy też odmówić wartości dowodowej zeznaniom świadków występujących w niniejszej sprawie, skoro w swoich oświadczeniach z dnia [...] listopada 2012 r. twierdzą, iż nie pamiętają ani jak często widywali [...] M. P. we wnioskowanym okresie podczas wykonywania prac w gospodarstwie rolnym, ani w jakich porach wykonywał on te prace, ani nawet czy we wzmiankowanym okresie codziennie przebywali w miejscu położenia tego gospodarstwa.

Ponadto, w omawianym okresie skarżący był młodocianym, zakwalifikowanie natomiast pomocy, świadczonej przez ucznia szkoły ponadpodstawowej, jako świadczenie pracy w charakterze domownika na stałe, doprowadziłoby do odmiennej kwalifikacji pracy osoby młodocianej, świadczonej w ramach stosunku pracy i młodocianego domownika świadczącego pracę w indywidualnym gospodarstwie rolnym.

Pojęcie domownika w rozumieniu art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. powiązane jest natomiast ze świadczeniem pracy, a nie dorywczą, choć systematyczną pomocą. Dlatego też stwierdzić należy, iż skarżący nie świadczył pracy w charakterze domownika, co nie oznacza, że nie pomagał rodzicom w gospodarstwie. Przy charakterystyce domownika kładzie się bowiem akcent na pracę, która chociaż wykonywana poza stosunkiem pracy, ma być stała.

Organ odwoławczy wskazał, iż powyższe rozważania pozostają aktualne także w odniesieniu do okresu od [...] października 1989 r. do [...] grudnia 1990 r., kiedy to wymieniony pracował w Zakładzie Szewskim J. L. w wymiarze, jak podaje, ½ etatu. W tym kontekście za niewiarygodne należy uznać zeznania świadków oraz treść oświadczeń strony o jej pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, gdyż - zdaniem organu - nie jest możliwym pogodzenie pracy zawodowej oraz dojazdów do niej z wykonywaniem pracy w gospodarstwie rolnym w wymiarze - jak podaje strona - nie mniejszym niż osiem godzin dziennie. Za zasadną można też uznać tezę, że to praca w Zakładzie Szewskim, a nie w gospodarstwie rolnym stanowiła w tym okresie główne źródło utrzymania strony, o jakim mowa w ustawie z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników i członków ich rodzin, tym bardziej, że to właśnie tę aktywność zawodową zainteresowany wskazał w ankiecie osobowej z dnia [...] grudnia 1990 r.

W tym stanie sprawy uznanie przez Komendanta [...] Policji przedłożonych przez stronę dokumentów oraz zeznań świadków za niewystarczające do zaliczenia okresu od dnia [...] maja 1986 r. do dnia [...] grudnia 1990 r. do wysługi lat i procentowego wzrostu uposażenia zasadniczego z tego tytułu, należy uznać za w pełni uzasadnione.

Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że ocena przedstawionych przez pracownika - policjanta dokumentów należy każdorazowo do pracodawcy - przełożonego właściwego w sprawach osobowych, który stwierdza fakt spełnienia wymogów określonych w ustawie i podejmuje decyzję o zaliczeniu tego okresu do pracowniczego stażu pracy.

W odniesieniu natomiast do zarzutu niewydania postanowienia w trybie art. 113 § 2 K.p.a. organ odwoławczy wskazał, iż strona nie wyartykułowała w sposób niebudzący wątpliwości swojej woli uzyskania wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji, a jedynie w odwołaniu od decyzji zwróciła się z prośbą o informację. Stąd też Komendant [...] Policji udzielił odpowiedzi pismem z dnia [...] grudnia 2012 r. Organ odwoławczy podzielił też stanowisko Komendanta [...] Policji wyrażone w tym piśmie o braku możliwości wykonania kserokopii akt przedmiotowej sprawy, a ponadto zauważył, że niewydanie stosownego postanowienia pozostaje bez wpływu na poprawność rozstrzygnięcia zapadłego w niniejszym postępowaniu.

W skardze na powyższy rozkaz personalny skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. P. zarzucił, że w przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym:

1. naruszono art. 7, 8, 77 § 1, 80 i 107 § 1 K.p.a. - poprzez to, że uzasadnienie rozkazów oraz wątpliwości wyjaśniano za pomocą hipotez - zamiast środków dowodowych;

2. naruszono obowiązek z art. 9 K.p.a. do należytego i wyczerpującego informowania go o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw oraz naruszono obowiązek z art. 107 § 1 K.p.a. w zakresie, że decyzja powinna zwierać uzasadnienie faktyczne i prawne - poprzez to, że nie wskazano w rozkazach na podstawie której ustawy ustalano jego status domownika i dlaczego - czy według kryteriów określonych w ustawie z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, czy też według kryteriów określonych w ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - a kryteria te wzajemnie pomieszano;

3. naruszono obowiązek z art. 9 K.p.a. do należytego i wyczerpującego informowania go o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw oraz naruszono obowiązek z art. 107 § 1 K.p.a. w zakresie, że decyzja powinna zwierać uzasadnienie faktyczne i prawne - poprzez to, że w rozkazach nie podano uzasadnienia faktycznego i prawnego dla części okresu roszczeniowego od [...] maja 1989 r. do [...] października 1989 r.;

4. naruszono obowiązek z art. 9 K.p.a. do należytego i wyczerpującego informowania go o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw oraz naruszono obowiązek z art. 10 § 1 K.p.a. - poprzez to, że nie zapewniono mu czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji nie umożliwiono mu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów;

5. naruszono obowiązek z art. 9 K.p.a. do należytego i wyczerpującego informowania go o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw oraz naruszono obowiązek z art. 81 K.p.a. umożliwienia mu wypowiedzenia się co do dowodów - poprzez to, że uznano za udowodnione okoliczności faktyczne, mimo że nie miał możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów;

6. naruszono obowiązek z art. 73 § 1 K.p.a. umożliwienia mu zapoznania z aktami - poprzez to, że nie umożliwiono mu przeglądania akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek i odpisów;

7. naruszono obowiązek z art. 9 K.p.a. należytego i wyczerpującego informowania go o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw oraz naruszono obowiązek z art. 113 § 2 K.p.a. wyjaśnienia mu wątpliwości – poprzez to, że odmówiono wyjaśnienia wątpliwości co do treści rozkazu - polegających na ustaleniu według przepisów której ustawy ustalano jego status domownika, czy według kryteriów określonych w ustawie z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, czy też według kryteriów określonych w ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - i dlaczego;

8. naruszono obowiązek z art. 7 K.p.a. dotyczący zachowania praworządności, naruszono obowiązek z art. 8 K.p.a. do zachowania rzetelności w sprawie i naruszono obowiązek z art. 9 K.p.a. do należytego i wyczerpującego informowania go o okolicznościach faktycznych i prawnych - poprzez to, że wiedząc o istnieniu podstaw prawnych z art. 113 § 2 K.p.a. dla udzielenia mu wyjaśnień na pytanie według przepisów której ustawy ustalano jego status domownika - nadesłano mu pismo nr [...] w którym poinformowano, że brak jest podstaw prawnych do udzielenia takich wyjaśnień;

9. naruszono obowiązek z art. 74 § 2 K.p.a. wydania postanowienia - poprzez to, że nie wydano postanowienia w związku z odmową wydania mu kserokopii akt sprawy;

10. naruszono obowiązek z art. 9 K.p.a. do należytego i wyczerpującego informowania go o okolicznościach faktycznych i prawnych oraz naruszono art. 74 § 2 K.p.a. – poprzez to, że pozbawiono go prawa do złożenia zażalenia na odmowę wydania kserokopii akt poprzez niedopełnienie obowiązku wydania postanowienia w tym przedmiocie;

11. naruszono obowiązek z art. 113 § 2 K.p.a. wydania postanowienia - poprzez to, że nie wydano postanowienia w związku z odmową udzielenia wyjaśnień w zakresie wskazania ustawy której kryteria stosowano dla określenia go jako domownika;

12. naruszono obowiązek z art. 9 K.p.a. do należytego i wyczerpującego informowania go o okolicznościach faktycznych i prawnych oraz naruszono art. 113 § 3 K.p.a. – poprzez to, że pozbawiono go prawa do złożenia zażalenia na odmowę udzielenia wyjaśnień poprzez niedopełnienie obowiązku wydania postanowienia w tym przedmiocie.

Ponadto zarzucił, że rozkazy organów obu instancji zawierają błędną i nieobiektywną ocenę stanu faktycznego - ocenę popartą domysłami w argumentacji - a nie dowodami, a także zawierają interpretację pracy w gospodarstwie rolnym niezgodną z wyrokami Sądu Najwyższego.

W związku z powyższymi zarzutami wniósł o uchylenie zaskarżonego rozkazu i poprzedzającego go rozkazu organu pierwszej instancji, a także zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi, przytaczając obszernie orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący stwierdził, iż spełnia wszystkie wymogi do zaliczenia mu okresu od [...] maja 1986 r. do [...] października 1989 r. pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Natomiast kwestię ocenną stanowi pozostały okres roszczeniowy od [...] października 1989 r. do [...] grudnia 1990 r., kiedy pracował zawodowo na ½ etatu poza rolnictwem.

Komendant Główny Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu personalnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.

Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).

Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje, w ocenie Sądu, na uwzględnienie.

Spór w niniejszej sprawie dotyczy niezaliczenia M. P. całego – wskazanego we wniosku z dnia [...] października 2012 r. – okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców do wysługi lat, uwzględnianej przy ustalaniu procentowego wzrostu uposażenia zasadniczego funkcjonariusza Policji.

Zgodnie z brzmieniem art. 99 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.), prawo do uposażenia powstaje z dniem mianowania policjanta na stanowisko służbowe. Uposażenie policjanta składa się z uposażenia zasadniczego i z dodatków do uposażenia (art. 100). Wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat (art. 101 ust. 1). Zmiana uposażenia następuje z dniem zaistnienia okoliczności uzasadniających tę zmianę (art. 106 ust. 1).

Na podstawie art. 101 ust. 2 ww. ustawy zostało wydane rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 1732 ze zm.), które w § 4 ust. 1 pkt 5 stanowi, że do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się inne (niż wymienione w § 4 ust. 1 pkt 1-4) okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego.

Komendant Główny Policji prawidłowo przyjął, że tymi odrębnymi przepisami są art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310). W myśl art. 1 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy, ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy albo porozumienia w sprawie zakładowego systemu wynagradzania przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.

Ma zatem rację organ, że istotnym zagadnieniem w rozpatrywanej sprawie było ustalenie normatywnej treści pojęcia "domownik w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin", z którym ustawodawca wiązał możliwość zaliczenia pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do ogólnego stażu pracy.

Do dnia 31 grudnia 1990 r. obowiązywała ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników i członków ich rodzin (Dz. U. z 1989 r. Nr 24, poz. 133 ze zm.), która w art. 2 pkt 2 stanowiła, że przez domowników rozumie się członków rodziny rolnika i inne osoby pracujące w gospodarstwie rolnym jeżeli pozostawały we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem, ukończyły 16 lat, nie podlegały obowiązkowemu ubezpieczeniu na podstawie innych przepisów, a ponadto praca w gospodarstwie rolnym stanowiła ich główne źródło utrzymania.

Powyższa ustawa została uchylona na mocy art. 122 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U z 2008 r. Nr 50, poz. 291), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1991 r.

Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. wprowadziła do obrotu prawnego nową definicję "domownika". Zgodnie z art. 6 pkt 2 tej ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o domowniku - rozumie się przez to osobę bliską rolnikowi, która: a) ukończyła 16 lat, b) pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie, c) stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy.

Organy powinny zatem w stanie faktycznym niniejszej sprawy dokonać oceny statusu skarżącego jako domownika w okresie od dnia [...] maja 1986 r. do dnia [...] grudnia 1990 r. na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, która obowiązywała zarówno w dacie złożenia wniosku, jak i w dacie orzekania przez organy. Akt ten nie zawiera bowiem żadnych przepisów intertemporalnych, które wskazywałyby przypadki stosowania ustawy uchylonej.

Jak podkreślił natomiast Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 października 2012 r. sygn. akt I OSK 2427/11 (opub. LEX nr 1233177) definicja legalna pojęcia "domownik" zawarta w ustawie z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników i członków ich rodzin stanowiła - w stosunku do obecnie obowiązujących przepisów - rozwiązanie mniej korzystne. Skoro zatem w ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników nie wprowadzono przepisów wyłączających lub ograniczających stosowanie przepisów nowych, należy przyjąć, że zamiarem racjonalnego ustawodawcy było doprowadzenie do stosowania ustawy nowej, która była korzystniejsza dla obywateli.

Status skarżącego jako domownika należało zatem ocenić w świetle art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Ma rację skarżący, że organy obu instancji w niniejszej sprawie oceniając jego status jako domownika we wnioskowanym okresie wykazały się niekonsekwencją, odwołując się w swojej argumentacji zamiennie do definicji domownika zawartej zarówno w ustawie z dnia 4 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników i członków ich rodzin, jak i w ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. W zależności od potrzeb powołują się bowiem zarówno na to, że jego praca w gospodarstwie rolnym powinna mieć charakter stały, jak i na to, że powinna stanowić dla wnioskodawcy główne źródło utrzymania.

Analiza obowiązujących w przedmiotowej materii przepisów prowadzi natomiast do wniosku, że aby zaliczyć skarżącemu do wysługi lat, uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego wnioskowany przez niego okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, należało ustalić, czy w podanym okresie wnioskodawca miał ukończone 16 lat, pozostawał z rolnikiem w gospodarstwie domowym lub zamieszkiwał na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie oraz stale pracował w tym gospodarstwie, nie będąc związanym z rolnikiem stosunkiem pracy.

Innych przesłanek, niż wyżej wymienione, skarżący spełniać nie musiał, bowiem nie wymienia ich zarówno przepis art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, jak i przepis art. 6 pkt 2 powołanej ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r., definiujące pojęcie "domownika".

W ocenie Sądu, zarówno Komendant Główny Policji, jak i Komendant [...] Policji, błędnie zinterpretowali art. 6 pkt 2 lit. "c" ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, przyjmując, że sam fakt kształcenia się osoby pozostającej z rolnikiem w gospodarstwie rolnym w szkole ponadpodstawowej wyklucza wykonywanie pracy o charakterze stałym w tym gospodarstwie, bezzasadnie odmawiając przy tym wiarygodności zeznaniom świadków z tej przyczyny, iż w dokumentacji związanej z przyjęciem do służby w Policji, znajdującej się w aktach osobowych, skarżący nie przedstawił żadnej informacji o swojej pracy w gospodarstwie rolnym rodziców.

Wyjaśnienia pojęcia "wykonywania pracy w charakterze stałym w gospodarstwie rolnym" wielokrotnie podejmował się Sąd Najwyższy. W wyroku z dnia 4 października 2006 r. o sygn. akt II UK 42/2006 (publ. OSNP 2007/19-20/292) Sąd Najwyższy wskazał na potrzebę odstąpienia od rozumienia "stałości pracy w gospodarstwie rolnym" jako nieustannego, przez cały czas, ciągłego, wykonywania prac w gospodarstwie. Podkreślił, iż mając na względzie cel i funkcje omawianej ustawy, ustanowienie obowiązku ubezpieczenia społecznego domownika dotyczy osób niebędących posiadaczami gospodarstwa rolnego, a powiązanych z gospodarstwem rolnym tylko szczególnym stosunkiem, cechującym domownika. Nieodzowne jest zatem sięgnięcie do specjalnego znaczenia jego roli w społeczno - gospodarczych stosunkach wiejskich, której specyfikę uwypukla porównanie określenia domownika w art. 6 pkt 2 i definicji rolnika sformułowanej w art. 6 pkt 1 ustawy. Zestawienie tych przepisów pokazuje, że istota działań domownika, który nie prowadzi zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, sprowadza się do pomocy rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa, czyli do wykonywania prac wskazanych mu przez prowadzącego gospodarstwo, leżących w zakresie jego decyzji gospodarczych. Mając to na względzie, należy zaaprobować stanowisko, że wystarczające dla uznania pracy domownika w gospodarstwie rolnym za stałą jest wykonywanie w jej przebiegu wszystkich zabiegów agrotechnicznych związanych z prowadzoną produkcją w rozmiarze dyktowanym potrzebami i terminami tych prac oraz używaniem ułatwiającego te prace sprzętu. Stanowisko to nawiązuje do wyroku z dnia 21 kwietnia 1998 r. o sygn. akt II UKN 3/98 (niepublikowanego), w którym Sąd Najwyższy przyjął, że praca domownika w gospodarstwie rolnym, wykonywana w wymiarze czasu stosownym do prawidłowego jego funkcjonowania, zgodnie z jego strukturą, przy uwzględnieniu jego obszaru oraz ilości pracujących w nim osób, jest pracą stałą. Wartym również powołania jest wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 listopada 1998 r. o sygn. akt II UKN 299/98 (publ. OSNP 1999/24/799, OSNP - wkł. 1999/3/2), przedstawiający pogląd, iż dopuszczalność uwzględnienia pracy w gospodarstwie rolnym w charakterze stałym należy co najmniej oceniać poprzez jej wykonywanie w wymiarze nie niższym niż połowa normalnie wymaganego czasu pracy w rolnictwie. "Wykonywanie niektórych czynności rolniczych w gospodarstwie rolnym, w okresie odbywania nauki w szkole średniej, wymagającej codziennych kilkusetkilometrowych dojazdów do niej, nie podlega uwzględnieniu przy ustalaniu okresów składkowych jako okresów pracy w gospodarstwie rolnym (...)". Zauważyć należy, że SN nie zastrzegł w tym wyroku, iż pobieranie nauki w szkole średniej wyłącza możliwości uznania pracy w gospodarstwie rolnym do stażu pracowniczego, lecz wyłącza takie uznanie tylko pobieranie nauki w miejscowości znacznie oddalonej od gospodarstwa rolnego, uniemożliwiające wykonywanie w nim pracy w wymiarze ponad połowy wymaganego czasu pracy w rolnictwie.

Ponadto kształcenie się skarżącego w szkole ponadpodstawowej i pozostawanie z rodzicami w okresie od [...] maja 1986 r. do [...] maja 1989 r. we wspólnym gospodarstwie domowym (rolnym) bez pracy zarobkowej wskazuje, iż w istocie jedynym źródłem utrzymania funkcjonariusza w tym czasie były pożytki z pracy na roli.

Podkreślenia wymaga, że w rozumieniu ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, charakter pracy domownika w gospodarstwie rolnym nie może być utożsamiany z charakterem pracy rolnika w takim gospodarstwie. Domownik nie prowadzi bowiem zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, lecz wyłącznie pomaga rolnikowi w prowadzeniu takiej działalności, zatem nie musi on pracować w takim samym wymiarze godzinowym, jak rolnik, i może pozwolić sobie na jednoczesne kształcenie się. Na takie rozumienie charakteru pracy domownika wskazuje zresztą już sam fakt rozróżnienia przez ustawodawcę w art. 6 pkt 1 i 2 powołanej ustawy definicji "rolnika" i "domownika". Gdyby zamiarem ustawodawcy było jednakowe traktowanie nakładu pracy domownika i rolnika oraz ich wkładu w rozwój gospodarstwa rolnego, to z pewnością nie wprowadzałby takiego rozróżnienia. Nie można zatem przyjąć, że skoro osoba mająca status domownika, realnie pomagając rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, jednocześnie pobiera naukę, to jej praca w tym gospodarstwie nie ma z tego powodu charakteru stałego.

Powyższe stanowisko znajduje również odzwierciedlenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z dnia 29 lipca 2011 r. o sygn. akt I OSK 321/11 (publ. https://cbois.nsa.gov.pl) NSA stwierdził, że przykładowo nauka w szkole w systemie zaocznym, niepołączona z wykonywaniem dodatkowych zajęć zarobkowych, nie stanowi przeszkody do uznania tego okresu jako pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym. Wskazał też, że obecnie w orzecznictwie bardziej liberalnie podchodzi się do przesłanki "stałej pracy" i przyjmuje się, że nie należy utożsamiać jej z koniecznością nieustannego, przez cały czas wykonywania prac w gospodarstwie rolnym. W związku z tym ocena "stałości pracy w gospodarstwie rolnym" musi być dokonywana na tle okoliczności konkretnej sprawy. Sformułowanie "stała praca", "staż pracy", "uprawnienia pracownicze" wskazują, że przy zaliczaniu do przedmiotowego stażu w rachubę mogą wchodzić tylko okresy wykonywania zajęć o charakterze i w systemie przynajmniej zbliżonym do pracowniczego. Stała praca w gospodarstwie nie zawsze musi polegać na codziennym wykonywaniu czynności rolniczych, gdyż - na przykład ze względu na rodzaj produkcji - niekiedy nie będzie to nawet konieczne. Polega ona jednak na pewnej systematyczności i co najmniej na gotowości do wykonywania pracy rolnej, gdy jest to niezbędne rolnikowi prowadzącemu gospodarstwo. Ten element dyspozycyjności domownika potwierdza również wymóg zamieszkania domownika na terenie gospodarstwa lub w jego pobliżu, czyli w takiej odległości, która umożliwia jak najszybsze dotarcie na teren gospodarstwa, jeżeli zajdzie taka potrzeba i świadczenia na rzecz gospodarstwa osoby bliskiej pracy w wymiarze czasu niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa rolnego.

Dokonując wyjaśnienia pojęcia "wykonywania pracy w charakterze stałym", należy również zwrócić uwagę na fakt, że omawiana definicja domownika może być wykorzystywana zarówno dla celów ubezpieczeniowych, jak też uzyskania uprawnień pracowniczych, w tym - jak w niniejszym przypadku - określonych profitów finansowych, poprzez możliwość podwyższenia dodatku za wysługę lat. W pierwszej grupie spraw chodzi o zapewnienie ubezpieczenia społecznego szerszej grupie osób współpracujących z rolnikiem przy prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Z inną natomiast sytuacją mamy do czynienia w drugiej grupie spraw, gdy chodzi o domownika, który ubiega się o zaliczenie okresów pracy w gospodarstwie rolnym do stażu pracowniczego czy stażu służby, co niewątpliwie powinno mieć w takim przypadku wpływ na mniej rygorystyczny sposób odkodowania znaczenia pojęcia "wykonywania przez domownika pracy o charakterze stałym", w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Dodać bowiem warto, że zaliczenie funkcjonariuszowi Policji do stażu służby, przypadającego po dniu 31 grudnia 1982 r. okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika nie wywołuje żadnych konsekwencji w zakresie uprawnień emerytalnych. Tak więc porównanie ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy z regulacją emerytalną, dotyczącą funkcjonariuszy Policji, przynosi efekt w postaci rozróżnienia statusu domownika jako osoby wykonującej pracę w gospodarstwie oraz domownika jako osoby podlegającej ubezpieczeniu społecznemu rolników. Nie ma podstaw, przy braku wyraźnego odesłania w tym zakresie, do utożsamiania obu konstrukcji podmiotowych z zakresu prawa pracy i prawa ubezpieczeń społecznych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 maja 2009 r. o sygn. akt I OSK 730/08 - publ. https://cbois.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu, w świetle powyższych rozważań, jako błędne należy uznać twierdzenie organów Policji, że praca skarżącego w gospodarstwie rolnym rodziców w okresie gdy uczęszczał do szkoły ponadpodstawowej nie miała charakteru stałego, a stanowiła jedynie doraźną pomoc świadczoną tradycyjnie w wykonywaniu typowych obowiązków domowych, zwyczajowo wymaganych od dzieci, jako członków rodziny rolnika.

Szkoła do której uczęszczał skarżący, znajdowała się w miejscowości odległej o około 15 km od gospodarstwa rolnego jego rodziców, zatem fakt pobierania nauki przez skarżącego nie mógł wpływać negatywnie na udzielaną przez niego pomoc przy prowadzeniu gospodarstwa, zważywszy, że świadkowie zgodnie zeznają, że zainteresowany pracę tę wykonywał. Jak już wspomniano wcześniej, pojęcia "stałej pracy" nie należy utożsamiać z koniecznością ciągłego jej wykonywania i nie zawsze praca ta musi polegać na nieustannym podejmowaniu czynności rolniczych. Zatem sam fakt pobierania przez skarżącego nauki, przy jednoczesnym wykonywaniu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, nie może stanowić przeszkody do uznania go za domownika, w rozumieniu ustawowych przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Odnośnie natomiast okresu od [...] maja 1989 r. do [...] października 1989 r., kiedy to skarżący ukończył szkołę ponadpodstawową i nie pozostawał w zatrudnieniu poza rolnictwem oraz okresu od [...] października 1989 r. do [...] grudnia 1990 r., kiedy skarżący pracował na ½ etatu w Zakładzie Szewskim J. L., to w oparciu o zebrany dotychczas w sprawie materiał dowodowy organy nie poczyniły jakichkolwiek ustaleń, które pozwalałyby na ocenę, czy skarżący posiadał w tym okresie status domownika w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, iż odnośnie wnioskowanego okresu od [...] maja 1989 r. do [...] grudnia 1990 r., kiedy skarżący nie uczęszczał już do szkoły ponadpodstawowej, organy nie wyjaśniły sprawy w sposób wymagany przepisami art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozkazy personalne organów obu instancji wydane zostały także z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy oraz art. 6 pkt 2 ww. ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, co bez wątpienia miało wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Sąd nie podzielił natomiast zarzutów skarżącego odnośnie naruszenia przez organ I instancji art. 74 § 2 K.p.a. oraz art. 113 § 2 K.p.a.

W ocenie Sądu, pismo Komendanta [...] Policji nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. skierowane do skarżącego, w którym odmówiono mu wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji I instancji oraz odmówiono mu wydania kserokopii całych akt sprawy było w istocie postanowieniem, w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego.

W myśl art. 124 § 1 K.p.a. postanowienie powinno zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania, oznaczenie strony lub stron albo innych osób biorących udział w postępowaniu, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego, oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania lub, jeżeli postanowienie wydane zostało w formie dokumentu elektronicznego, powinno być opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu. Zgodnie natomiast z § 2 tego artykułu postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy postanowienie Komendanta [...] Policji z dnia [...] grudnia 2012 r. zawiera w swej treści: oznaczenie organu, datę jego wydania, oznaczenie strony, rozstrzygnięcie o odmowie wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji oraz o odmowie wydania kserokopii całych akt sprawy oraz podpis osoby piastującej funkcję Komendanta [...] Policji, upoważnionej do jego wydania.

Brak w nim natomiast: podstawy prawnej, uzasadnienia faktycznego i prawnego oraz pouczenia o środkach zaskarżenia. Brakujące elementy nie przekreślają jednak bytu prawnego tego postanowienia.

Tym samym w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy skonstatować należy, że pismo Komendanta [...] Policji nr [...]z dnia [...] grudnia 2012 r. było postanowieniem w rozumieniu przepisów K.p.a., które co prawda nie zawierało wszystkich elementów wymienionych w art. 124 K.p.a., jednak ich brak nie implikuje tezy o naruszeniu przez organ I instancji obowiązku wydania postanowienia w przedmiocie odmowy wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji oraz odmowy wydania kserokopii całych akt sprawy.

Rozpoznając przedmiotową sprawę ponownie organ I instancji zobowiązany będzie uzupełnić materiał dowodowy w takim zakresie, aby mógł ocenić, czy skarżący w okresie od [...] maja 1989 r. do [...] października 1989 r., kiedy to nie uczęszczał już do szkoły ponadpodstawowej i nie pozostawał w zatrudnieniu poza rolnictwem oraz w okresie od [...] października 1989 r. do [...] grudnia 1990 r., kiedy pracował na ½ etatu w Zakładzie Szewskim J. L., posiadał status domownika w rozumieniu ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Organ powinien przy tym pamiętać o uprawnieniach, jakie przysługują stronie w toku postępowania administracyjnego na podstawie art. 10 § 1 K.p.a.

Organ w toku ponownego rozpoznania sprawy winien też dokonać ponownie oceny pracy M. P. w gospodarstwie rolnym rodziców w całym wnioskowanym okresie z uwzględnieniem przedstawionej przez Sąd wykładni pojęcia "stałej pracy w gospodarstwie rolnym" zawartej w art. 6 pkt 2 ww. ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.

O wstrzymaniu wykonania zaskarżonego rozkazu personalnego orzeczono w oparciu o art. 152 powołanej ustawy.