Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 610/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-08-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne: Podatek od spadków i darowizn
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono zaskarżone decyzje
Powołane przepisy: article: art. 1  ust. 1, art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 4
journal: Dz.U. 2009 nr 93 poz 768
law: Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn - tekst jednolity.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 610/10 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 sierpnia 2010 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Beata Cieloch, Sędzia: WSA Inga Gołowska, Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski (spr.), Protokolant: Aleksandra Osipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2010 r., sprawy ze skarg S. H., S. C., H. C. i T. C., na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 19 marca 2010 r. nr [...], [...], [...], [...], w przedmiocie podatku od spadku, I. uchyla zaskarżone decyzje, II. określa, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżących koszty postępowania w kwocie 412 zł (czterysta dwanaście złotych).


UZASADNIENIE

UZSADNIENIE

Postanowieniem z dnia 19 listopada 2009 r. Sąd Rejonowy, Wydział I Cywilny, stwierdził, że spadek po S. C., zmarłym dnia 7 lutego 2006 r., na podstawie ustawy nabyli: wdowa H. C. oraz dzieci: T. C., S. C. i S. H. – po ¼ części;

We wspólnie złożonym zeznaniu podatkowym (SD-3), spadkobiercy podali, że przedmiotem spadku są:

- nieruchomość zabudowana budynkiem mieszkalnym położona w P. o powierzchni użytkowej 59,40 m2; powierzchnia gruntu 1240 m2. Wartość rynkowa nieruchomości to 287 500 zł, w tym wartość budynku mieszkalnego 89 100 zł;

- stajnia oraz wiata znajdująca się na w/w nieruchomości o powierzchni i wartości odpowiednio: 16,60 m2 i 12 450 zł; 30 m2 i 9 000 zł.

Łączna wartość spadku wynosi 308 950 zł. Spadkobiercy wskazali także, że korzystają z ulgi z art. 16 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (tekst jednolity Dz.U. z 2009 r., nr 93, poz. 768), zwanej dalej "u.p.s.d.". W załączniku do zeznania podatkowego spadkobiercy podali min., że wszystkie zabudowania znajdujące się na nieruchomości wymagają remontu (k.7).

Decyzjami z dnia 27 stycznia 2010 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego [...], [...], [...],[...] ustalił każdemu ze spadkobierców wysokość podatku od spadków i darowizn w kwocie 2 556 zł.

Do podstawy opodatkowania przyjęto wartość spadku określoną w zeznaniu podatkowym, a udział spadkobierców ustalono w wysokości 77 238 zł (1/4 łącznej wartości spadku). Organ odliczył kwotę wolną od podatku oraz zastosował ulgę przewidzianą w art. 16 u.p.s.d., tj. z podstawy opodatkowania wyłączył wartość nabytych przez w/W udziałów w budynku mieszkalnym w wysokości po 22 275 zł.

W odwołaniach od decyzji organu I instancji podatnicy wnieśli o ich uchylenie i podali, że nie wiedzą na jakiej podstawie przyjęto "aż taką wartość przedmiotu opodatkowania". Zarzucili, że wartość ta została wpisana przez urzędnika, mimo że podali oni, iż zabudowania znajdujące się na odziedziczonej nieruchomości wymagają remontu. W opinii odwołujących się zabudowania praktycznie nie przedstawiają żadnej wartości. W decyzjach nie podano, jakie kryteria zostały przyjęte do wyceny, zarówno domu, jak i działki, na której się znajdują. "To za mało podać samą wartość". Zdaniem odwołujących się ustalona przez organ wartość majątku spadkowego jest zawyżona i nie znajduje oparcia w rzeczywistości.

Decyzjami z dnia 19 marca 2010 r. nr [...], [...], [...],[...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzje organu I instancji.

Uzasadniając rozstrzygnięcia organ II instancji podał, powołując się na stosowne przepisy u.p.s.d., że wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych przyjmuje się w wysokości określonej przez nabywcę, jeżeli odpowiada ona wartości rynkowej tych rzeczy i praw, którą określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w danej miejscowości w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku z uwzględnieniem ich stanu i stopnia zużycia oraz w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju z dnia powstania obowiązku podatkowego. Zdaniem organu II instancji, "po analizie posiadanych informacji dot. cen zbywanych nieruchomości na terenie miejscowości P.", podana w zeznaniu podatkowym wartość spadku spełnia powyższe kryteria i dlatego została uwzględniona przy ustalaniu podstawy opodatkowania. Organ odwoławczy zauważył, że w uzasadnieniu decyzji organu I instancji wskazano, że wartość masy spadkowej ustalono w oparciu o złożone zeznanie podatkowe, dlatego zarzuty odwołań, że nie podano kryteriów przyjętych do wyceny majątku są nieuzasadnione. Organ II instancji zaznaczył także, że nieruchomość należąca do spadku po zmarłym S. C. na dzień nabycia spadku nie stanowiła gospodarstwa rolnego z uwagi na niespełnienie kryterium dotyczącego powierzchni gruntu, dlatego jej nabycie nie podlega zwolnieniu od podatku od spadków i darowizn. Odnosząc się do zarzutu wpisania przez urzędnika wartości spadku, organ stwierdził, że nie znajduje on potwierdzenia w aktach sprawy. Organ odwoławczy zaznaczył także, że z uwagi na wydanie decyzji w oparciu o dane zawarte w zeznaniu podatkowym, organ I instancji nie miał obowiązku zawiadomienia stron o możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiale dowodowym.

Nie zgadzając się z powyższymi rozstrzygnięciami, podatnicy wnieśli skargi do tut. Sądu, w których domagali się uchylenia decyzji Dyrektora Izby Skarbowej, gdyż są sprzeczne z prawem i ustalonym stanem faktycznym. W uzasadnieniach skarg podniesione zostały te same zarzuty co w odwołaniach. Skarżący podkreślili, że Urząd Skarbowy przyjął ceny dowolne i najwyższe, które były aktualne w związku z wywłaszczeniami gruntów "pod drogę Z.". Sytuacja jednak uległa zmianie i czynnikiem tym już obecnie nie można sugerować się przy wycenie nieruchomości. Budynek poza tym jest położony daleko od drogi głównej, nie przyjeżdżają także do tego miejsca turyści. Skarżący podali także, że odziedziczona nieruchomość wchodzi w skład gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni 1,60 ha, będącego współwłasnością spadkobierców. Zabudowania wraz z nieruchomością stanowią jedną całość.

W odpowiedziach na skargi Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o ich oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Ponadto organ podał, że całe wspólne zeznanie podatkowe oraz załączony do niego opis zabudowań zostały sporządzone pismem ręcznym, tym samym charakterem pisma. Po analizie w/w dokumentów, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, nie można stwierdzić ingerencji pracownika Urzędu Skarbowego w treść złożonego przez spadkobierców zeznania podatkowego. Organ podał także, że u.p.s.d. w zakresie definicji gospodarstwa rolnego odsyła do przepisów ustawy o podatku rolnym, z których wynika, że za gospodarstwo takie uważa się obszar gruntów o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy. Zatem nieruchomości o pow. 0.1240 ha należąca do spadku po zmarłym S. C. na dzień nabycia spadku (czyli śmierci spadkodawcy) nie stanowiła gospodarstwa rolnego, a co za tym idzie jej nabycie nie podlega zwolnieniu od podatku od spadków i darowizn.

Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stwierdzić należy, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

Istota sporu w niniejszej sprawie ogniskuje się wokół wartości rzeczy i praw majątkowych wchodzących w skład majątku spadkowego przyjętej jako podstawa opodatkowania podatkiem od spadków. Organy podatkowe wartość tą przyjęły zgodnie z zeznaniem złożonym na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego , natomiast skarżący uznają ją za nieprawidłową kontestując stanowisko organu już na etapie postępowania odwoławczego .

Przepis art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. Nr 16, 1996 r., poz. 89 ze m.) określa przedmiot opodatkowania w podatku od spadków i darowizn. Stanowi on, że podatkowi temu podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się w kraju i praw majątkowych wykonywanych w kraju w drodze spadku lub darowizny. Nie spadek zatem jako ogół praw ale rzeczy i prawa wchodzące w skład spadku są przedmiotem opodatkowania.

Stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, podstawę opodatkowania stanowi wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych po potrąceniu długów i ciężarów (czysta wartość), ustalona według stanu rzeczy i praw majątkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego.

Wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych przyjmuje się w wysokości określonej przez nabywcę, jeżeli odpowiada ona wartości rynkowej tych rzeczy i praw, a wartość praw do wkładów oszczędnościowych - w wysokości tych wkładów (art. 8 ustawy o podatku od spadków i darowizn).

Jeśli organ podatkowy podejmie postępowanie o ustalenie podatku od spadków i darowizn, w trybie art. 8 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn, w związku z podejrzeniem, że wartość nabytych praw majątkowych podana przez podatnika jest niższa od jej wartości rynkowej to zgodnie z art. 7 ust. 1 tej ustawy obowiązany jest w toku postępowania ustalić rzeczywistą wartość rynkową rzeczy lub praw majątkowych, a nie tylko wyższą. Wyprowadzenie z art. 8 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn wniosku, że postępowanie podatkowe nie może być prowadzone w celu wyjaśnienia rzeczywistej rynkowej wartości, lecz tylko w celu podwyższenia wartości podanej przez stronę jest nieuprawnione i pozostaje w sprzeczności z zasadą prawdy obiektywnej (art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) i określoną w art. 7 ust. 1 i art. 8 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn podstawą opodatkowania (wyrok NSA z 18.11.2005 r., sygn. akt FSK 2599/04).

Obowiązek składania zeznań podatkowych przez podatników podatku od spadków i darowizn określa art. 17 a ustawy o podatku od spadków i darowizn, zgodnie z którym podatnicy podatku są obowiązani, z zastrzeżeniem ust. 2, złożyć, w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych według ustalonego wzoru. Do zeznania podatkowego dołącza się dokumenty mające wpływ na określenie podstawy opodatkowania.

Podkreślić należy że zeznanie to nie jest deklaracją podatnika samoopodatkowującego się, a decyzja administracyjna nie jest decyzją określającą, lecz ustalającą zobowiązanie podatkowe, tak więc wszystkie okoliczności mające wpływ na podstawę opodatkowania i podnoszone przez podatnika w toku postępowania podatkowego, powinny zostać uwzględnione i ocenione przez organy podatkowe.

Ustalenie zatem co jest przedmiotem nabycia tytułem spadku, jakie rzeczy i prawa, jest istotne z punktu widzenia tak przedmiotu opodatkowania jak i określenia podstawy opodatkowania i wynika z obowiązku organu prowadzącego postępowanie, podejmowania w toku potęgowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (art. 122 ustawy Ordynacja podatkowa)". /wyrok WSA z 13.09.2009 sygn akt I Sa/Sz 15/07 /

Odnosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy uznać należy , iż organ odwoławczy nie ustalił prawidłowo stanu faktycznego sprawy.

Przede wszystkim organ odwoławczy nie może podnosić , iż wielkość zobowiązania podatkowego została ustalona w oparciu o zeznanie złożone przez podatników . Takie twierdzenie było uprawnione po stronie organu pierwszej instancji, gdyż rzeczywiście stosowne zeznania zostały złożone przez podatników , i organ podatkowy nie znajdując podstaw do podważenia wartości rzeczy i praw wchodzących do spadku prawidłowo na tym etapie przyjął wartość zadeklarowaną. Podkreślić jednak należy , iż podatnicy w odwołaniu od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego zakwestionowali tą wartość podnosząc , iż przy jej podawaniu zostali wprowadzeniu w błąd przez pracownika urzędu przyjmującego zeznania .

Przypomnieć należy , ż zgodnie z art. 8 ust 1 cyt ustawy wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych przyjmuje się w wysokości określonej przez nabywcę, jeżeli odpowiada ona wartości rynkowej tych rzeczy i praw. Zatem wartość podana w zeznaniu SD-3 nie ma charakteru bezwzględnie wiążącego i podlega weryfikacji organu pod kątem jej poprawności i rzetelności . Organ zatem ocenia czy rzeczywiście podana przez podatników cena jest poprawna tj. czy odpowiada wartości rynkowej. Jeżeli w wyniku tej analizy zakwestionuje tą wartość, wszczęta zostaje stosowna procedura z art. 8 ust 4 cyt ustawy mająca na celu ustalenie wartości rynkowej.

Tym bardziej obowiązkiem organu jest ustalenie prawidłowej wartości rzeczy i praw majątkowych nabywanych w drodze spadku jeżeli wartość tą podważają sami podatnicy .

Zwrócić bowiem należy uwagę , iż odwołaniu podważano nie tylko podaną w zeznaniu wartość ale podnoszono argumenty, które miały wpływ na ustalenie jej wysokości . Wskazywano , iż wchodzące w skład masy spadkowej nieruchomości są w złym stanie i nadają się do remontu . Okoliczność ta znajduje potwierdzenie we wcześniejszym stanowisku podatników zawartym w załączniku do zeznania podatkowego.

Mimo wyraźnie wskazanego zarzutu organ odwoławczy nie odniósł się do stanowiska stron poprzestając na stwierdzeniu , iż wartość nabytych udziałów podane przez skarżących odpowiadały ich wartościom rynkowych. Twierdzenie organu podatkowego dotyczące ustalania wartości rynkowej w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego jest gołosłowne. Po pierwsze brak w aktach sprawy jakiegokolwiek śladu przeprowadzania analizy porównawczej co do transakcji, których przedmiotem były udziały w majątku spadkowym. Po drugie nie ma także dokumentów potwierdzających zasadność przyjętej wartości nieruchomości budynkowej jak i gruntu. Zważywszy powyższe przyznać należy rację skarżącym, iż organ drugiej instancji naruszył przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 122 w zw. z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez nie wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i nie określenie prawidłowej podstawy opodatkowania,. art. 124 Ordynacji podatkowej poprzez lakoniczne i gołosłowne wyjaśnienie przesłanek, którymi kierował się organ odwoławczy przy załatwianiu sprawy oraz art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez nie odniesienie się do okoliczności podniesionych w odwołaniu.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowaniu orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.

[pic]