Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1250/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2013-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą
Powołane przepisy: article: art. 3 par 1, art.134 par 1, art.145
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art.11, art.24 ust 1 pkt 5,art.77 par 1, art.80, art.107 par 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 28
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1250/12 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 stycznia 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek (spr.), Sędziowie: WSA Agnieszka Jakimowicz, WSA Urszula Zięba, Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2013 r., sprawy ze skargi F. Spółka z o.o. w C., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 14 czerwca 2012 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności składkowych na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń, Pracowniczych, uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 30 marca 2012 r. Nr[...].


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 25 stycznia 2012 r. "F" Sp. z o.o. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek na:

- ubezpieczenia społeczne za okres od lutego 2006r. do sierpnia 2011r.;

- ubezpieczenie zdrowotne za okres od maja 2009r. do sierpnia 2011r.;

- Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od maja 2009r. do sierpnia 2011r.;

wraz z należnymi odsetkami za zwłokę.

Wyjaśniając przyczyny powstania zaległości wyjaśniono, że Spółce bezprawnie wypowiedziano umowę dzierżawy MOTELU "C" w K. w 1999 r., który to obiekt stanowił jedyną podstawę funkcjonowania Spółki i prowadzenia przez nią działalności zarobkowej. Sprawa wielokrotnie była kierowana na drogę postępowania sądowego, obecnie "F" dochodzi odszkodowania przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka w Strasburgu. Z wniosku Gminy Miejskiej K. w stosunku do Spółki od 2007 r. prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, które jest bezskuteczne. Firma od lipca 2008 r. nie prowadzi już żadnej działalności, w wyniku czego nie uzyskuje żadnych przychodów. Spółka została wpisana do rejestru dłużników niewypłacalnych. Ponadto wnioskodawca podniósł, iż firma od 2009 r. nie wypłaciła pracownikom żadnego wynagrodzenia, co w świetle uchwały Sądu Najwyższego z 10 września 2009 r. nie stanowi podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne.

Decyzją z dnia 20 marca 2012 r. sygn. [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych , działając na podstawie:

- art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity - Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 30 i art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity - Dz. U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585 ze zm. powoływanej dalej jako u.s.u.s), umorzył postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych;

- art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 28 ust. 3a i art. 123 u.s.u.s. umorzył postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za pracowników w części finansowanej przez płatnika.

Decyzją z dnia 30 marca 2012r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2 i art. 32 u.s.u.s. odmówił natomiast umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia za pracowników w części finansowanej przez płatnika w łącznej kwocie 25.205,35 zł, w tym:

- składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres od stycznia 2006r. do grudnia 2011r.,

- składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od maja 2009r. do grudnia 2011r.

W uzasadnieniu organ przypomniał, że zaległości z tytułu nieopłaconych składek zostały częściowo skierowane do przymusowego dochodzenia. Dnia 21 grudnia 2011 r. skierowano tytuły wykonawcze do płatnika oraz zajęcia rachunku bankowego do BNP Paribas Bank Polska. Pismem z dnia 29 grudnia 2011 r. Bank poinformował, iż nie prowadzi rachunku dla Spółki. Organ dotychczas nie zrealizował żadnych kwot, jednakże egzekucja pozostaje w dalszym ciągu aktualna. Nie stwierdzono do chwili obecnej braku majątku, z którego można dochodzić należnych składek, co oznacza brak podstaw do twierdzenia, iż w ramach kolejno podejmowanych działań egzekucyjnych nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, a zaległe składki nie zostaną uregulowane w całości. Nie wyczerpano więc przesłanki całkowitej nieściągalności.

Z przeprowadzonej analizy finansowej wnioskodawcy wynika natomiast, iż przedsiębiorstwo od 2009 r. nie wykazuje przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej, zadłużenie Spółki stale wzrasta, co oznacza, iż "F" Sp. z o.o. jest w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Jednakże Spółka działa nieprzerwanie od 1992r. i nawet trudności, z którymi przedsiębiorstwo boryka się od wielu lat nie spowodowały definitywnej rezygnacji Spółki z dalszego prowadzenia działalności. Wypowiedzenie umowy dzierżawy przez Gminę Miejską K. było bezprawne i Spółka w dalszym ciągu dochodzi swoich praw przez Europejskim Trybunałem Praw Człowieka, uzależniając dalsze funkcjonowanie firmy od wyniku tego postępowania. Dodatkowo firma wykazuje wierzytelności, w tym m.in. należność od "G" Polska Sp. z o.o. w kwocie 683.047,50 zł plus odsetki za zwłokę, której dotychczas nie dochodzono i nie stwierdzono bezskuteczności działań egzekucyjnych. W konsekwencji organ dostrzega możliwość realnej poprawy sytuacji finansowej firmy, w związku z czym umorzenie należności byłoby w tym przypadku przedwczesne i nie znajdowałoby żądnego uzasadnienia.

Organ uwzględnił wprawdzie, że płatnik posiada zobowiązania finansowe inne niż z tytułu składek ubezpieczeniowych, które utrudniają mu uregulowanie zaległości składkowych. Okoliczności te nie mogą jednak w świetle obowiązujących przepisów stanowić wystarczającej przesłanki uzasadniającej umorzenie należności z tytułu składek. Prowadziłoby to bowiem do nadania prymatu innym wierzycielom kosztem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, co nie może być w żadnej mierze uzasadnione. W ocenie organu za odmową umorzenia zadłużenia przemawia uprzywilejowany charakter składek jako należności publicznoprawnych, które co do zasady winny mieć pierwszeństwo przed innymi wierzytelnościami.

Odnosząc się do argumentów wnioskodawcy, iż powstanie zadłużenia względem Zakładu wynika ze złej sytuacji finansowej Spółki, Zakład podkreślił, iż przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą na własny rachunek i ryzyko, a tym samym będący płatnikami składek zobligowani są z mocy samego prawa do regulowania należności publicznoprawnych, w tym także składkowych. Rozpatrując wniosek o umorzenie należności organ nie bada zresztą przyczyn, które spowodowały powstanie długu, ale bierze pod uwagę fakt istniejących zaległości, za powstanie których odpowiada przedsiębiorca. "F" Sp. z o.o. prowadząc działalność gospodarczą figurowała jako płatnik składek, a tym samym miała obowiązek terminowego opłacania należnych prawem składek na ubezpieczenia. Nie istnieją bowiem przepisy, które zwalniałyby płatnika z obowiązku uiszczania składek i spłacania zadłużenia, za którego powstanie odpowiedzialny jest on niezależnie od czynników ekonomicznych (rynkowych) wpływających na funkcjonowanie firmy, jak i wysokości osiąganych z niej dochodów. Działalność gospodarcza jest bowiem aktywnością profesjonalną, a ryzyko związane z jej realizacją ciąży na płatniku, który jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą ponosi odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek ZUS. Organ przypomniał także, że na gruncie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych opłacanie składek pozostaje zasadą, zaś ich umarzanie ustawodawca zarezerwował dla sytuacji zupełnie wyjątkowych.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy podkreślono, iż z uwagi na nieprowadzenie jakiejkolwiek działalności od 2009r. Spółka znajduje się w bardzo trudnej sytuacji. Dodatkowo nie posiada żadnego majątku ruchomego czy nieruchomego. Wszelki posiadane przez nią wierzytelności są całkowicie nieściągalne.

Spółka podkreśliła, że w kwestionowanym rozstrzygnięciu w żaden sposób nie doniesiono się do poruszanego we wniosku problemu nienależnie naliczonych składek od niewypłaconych przez Spółkę wynagrodzeń dla pracowników.

Końcowo wskazano również na fakt bezskuteczności egzekucji własnej prowadzonej przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako argument potwierdzający spełnienie przesłanki umorzenia zawartej w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s.

Decyzją z dnia 14 czerwca 2012r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną przez Spółkę decyzję.

W zakresie ustaleń faktycznych organ wskazał, że w świetle deklaracji podatkowych CIT-8 przychody Spółki w latach 2008-2010 wyniosły odpowiednio 420.689,56zł, 4885,00zł i 0 zł. W kwestionariuszu o możliwościach płatniczych wnioskodawca wykazał natomiast zobowiązania krótkoterminowe, które wynosiły:

w 2008r. - publicznoprawne - 506.474,34zł, cywilnoprawne - 7.138.556,20zł,

w 2009r. - publicznoprawne - 516.352,09zł, cywilnoprawne - 9.279.660,99zł,

w 2010r. - publicznoprawne - 525.324,20zł, cywilnoprawne - 9.754.010,06zł.

Organ przyjął zgodnie z oświadczeniem Spółki, iż posiada wierzytelności od "G" Sp. z o.o. (wątpliwa merytorycznie i przedawniona) oraz J.K. (całkowicie nieściągalna).

Zastrzegając, że w stosunku do przedmiotowej należności Spółki celowe i słuszne jest badanie jedynie przesłanki całkowitej nieściągalności podkreślono, że umorzenie, bądź odmowa takiego umorzenia należności figurujących na koncie płatnika nie spowoduje w żaden sposób zmiany jego sytuacji, która ani się nie poprawi ani nie pogorszy. Na dzień dzisiejszy Spółka nadal funkcjonuje w obrocie prawnym, gdyż nie została wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego. Fakt ten nie może jednak stanowić przesłanki do umorzenia należności, biorąc pod uwagę, że są to składki na ubezpieczenia zatrudnianych pracowników. W ocenie organu sama deklaracja wnioskodawcy, iż spółka jest niewypłacalna, a wierzytelności które posiada są nieściągalne, nie może stanowić przesłanki umorzenia. Podobnie argument, że spółka na ten moment nie prowadzi żadnej działalności nie może zostać uznany w świetle faktu figurowania w Krajowym Rejestrze Sądowym jako podmiot czynny.

Odnosząc się do szeregu argumentów dotyczących podstaw naliczania należnych składek organ wyjaśnił, iż wskazana w decyzji wysokość zadłużenia wyliczona została w oparciu o dokumenty zgłoszeniowe i rozliczeniowe zaewidencjonowane w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS. Zgodnie natomiast z ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych prowadzący działalność gospodarczą odpowiedzialny jest nie tylko za prawidłowość obliczania i odprowadzania składek na ubezpieczenia za zatrudnionych pracowników, ale również winien wykazywać staranność w prowadzeniu dokumentacji. Organ nie ma wiedzy na temat terminu wypłacania wynagrodzeń zatrudnionym pracownikom, bądź ich niewypłacenia. Jeżeli zatem wnioskodawca podnosi, że dokumenty będące w posiadaniu Zakładu są nieprawidłowe, winien to niezwłocznie wyjaśnić i skorygować.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Spółka zarzuciła organowi naruszenie:

- art.156 § 1 k.p.a. w związku z art. art. 83 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s.,

- art. 28 u.s.u.s. w związku z art. 7, art. 80, art. 77 oraz art. 107 k.p.a.,

- art. 18 ust. 1; art. 20 ust. 1, art. 11 u.s.u.s. w związku z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 14, poz. 176 ze zm.) oraz w związku z § 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz. U. 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jednolity - Dz. U. z 2000r. Nr nr 161, poz. 1106 ze zm.), a także w związku z art. 3 pkt 3 i 36 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (tekst jednolity - Dz. U. z 2005r. Nr 31, poz. 267 ze zm.) oraz art. 40 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 4 u.s.u.s.

W konsekwencji tych zarzutów zażądano uchylenia opisanej decyzji ZUS oraz poprzedzającej jej decyzji ZUS.

W pierwszej kolejności Spółka skoncentrowała się na wykazaniu, iż wydane rozstrzygnięcie dotknięte jest wadą nieważności z uwagi na brak szczegółowego przywołania w nim upoważnienia do działania w imieniu Prezesa ZUS przez Dyrektora Oddziału ZUS. Dodatkowo organ wydający decyzję nie został zidentyfikowany poprzez określenie jego adresu.

Przywołując liczne orzeczenia sądów administracyjnych podkreślono, że przy wydawaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia dopuszczono się przekroczenia granic uznania administracyjnego.

Spółka zwróciła uwagę, że w świetle stwierdzonego przez organ stanu faktycznego nie powinno ulegać wątpliwości, iż powinnością organu było umorzenie zaległości zgodnie z żądaniem wniosku. Spółka niewątpliwie spełnia bowiem przesłanki określone w przepisach art. 28 ust. 3 pkt 3 i 6 u.s.u.s.

Niemniej jednak organ pominął istotny dla rozstrzygnięcia sprawy fakt, że Sąd Rejonowy w K. prowadził wobec Spółki postępowanie o wyjawienie majątku w trybie art. 913 i nast. k.p.c., a zakończyło się ono wpisem Spółki do rejestru dłużników niewypłacalnych.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymując w całości swe dotychczasowe stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie przypomnieć należy, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Wyjaśnić również należy, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem uwzględnić skargę także z takich przyczyn, które w ogóle nie zostały w niej podniesione.

Jak wynika akt sprawy, skarżąca Spółka wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności, z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy. W związku z treścią jej wniosku zastosowanie w sprawie miały przepisy art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585 ze zm., powoływanej dalej jako "u.s.u.s.").

W pierwszej kolejności Sąd zwraca uwagę, że zgodnie treścią przepisu art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem postanowień ust. 3a. Przez należności z tytułu składek należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 ustawy). Wyliczenie zawarte w przepisie art. 28 ust. 3 ustawy jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek.

Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2 i 3 zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W art. 28 ust. 3a ustawy ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przepis art. 28 ust. 3a ma jednak zastosowanie wyłącznie do umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych, będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Skoro jednak spółka z ograniczoną odpowiedzialnością nie jest ubezpieczonym, a jedynie płatnikiem składek przepis ten nie ma do niej zastosowania i brak było podstaw do rozważania możliwości umorzenia zadłużenia Spółki w przypadku braku całkowitej nieściągalności długu.

W pierwszej kolejności podkreślić jednak trzeba, że wprawdzie konstrukcja art. 28 u.s.u.s pozwala na przyjęcie stanowiska, że umorzenie należności z tytułu składek może nastąpić, albo z urzędu, albo na wniosek strony, jednakże w sytuacji złożenia wniosku, to stanowisko uprawnionego do jego złożenia, przesądza o zakresie żądania, w ramach którego może zapaść rozstrzygnięcie. Innymi słowy, to strona treścią swojego żądania określa ramy czasowe, o jakich organ może rozstrzygać co do umorzenia zaległych składek, jak i ewentualnie, wysokość kwot, o umorzenie których zabiega (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2007r. sygn. akt V SA/Wa 1604/07, dostępny: orzeczenia.nsa.gov.pl).

W tej mierze należałoby się odnieść do określenia granic sprawy administracyjnej wszczynanej na wniosek strony, co stanowi przedmiot regulacji przepisu art. 61 k.p.a. Wszczęcie postępowania z inicjatywy strony przybiera z reguły formę pisemną, zaś treść wniosku powinna ujawniać istotę żądania, potwierdzoną własnoręcznym podpisem. Rzeczywista treść wniosku, a nie wola organu decyduje w takim wypadku o przedmiocie rozstrzygania, jako że dopuszczenie przez art. 61 k.p.a. jako równoprawnej formy wszczynania postępowania administracyjnego z urzędu, nie może stanowić podstawy do dowolności w kierunku modyfikowania żądania strony. Artykuł 61 k.p.a. nie powinien być interpretowany w oderwaniu od przepisów prawa materialnego, które nie tylko wyznaczają rodzaj spraw podlegających kognicji organu właściwego w sprawie, ale i normują uprawnienie do wszczynania określonego rodzaju postępowania. Innymi słowy, granice sprawy administracyjnej wyznacza zgłoszone do organu i mieszczące się w zakresie właściwości organu żądanie strony, o ile istnieje przy tym materialnoprawna podstawa do określenia uprawnień lub obowiązków strony w ustalonym stanie faktycznym sprawy.

W sprawie niniejszej przedmiotem wniosku skarżącej Spółki o umorzenie, sformułowanym w piśmie z dnia 25 stycznia 2012r. były należności z tytułu składek na:

- ubezpieczenia społeczne za okres od lutego 2006r. do sierpnia 2011r.;

- ubezpieczenie zdrowotne za okres od maja 2009r. do sierpnia 2011r.;

- Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od maja 2009r. do sierpnia 2011r.;

wraz z należnymi odsetkami za zwłokę.

Tymczasem decyzją 30 marca 2012r. ZUS wypowiedział się w zakresie:

- składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres od stycznia 2006r. do grudnia 2011r.,

- składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od maja 2009r. do grudnia 2011r.

Oznacza to, że organ wykroczył poza granice wniosku Spółki, wydając rozstrzygnięcie w przedmiocie zaległych składek za okresy, o których umorzenie strona nie wnosiła, co stanowiło naruszenie art. 104 § 2 k.p.a. W świetle tego ostatniego decyzja administracyjna rozstrzyga sprawę co do jej istoty w granicach żądania określonego przez strony. Uchybienie to pozostało niezauważone przez organ ponownie rozpatrujący sprawę, który w rezultacie utrzymał w mocy decyzję wadliwą i naruszył art. 138 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Dodatkowo przypomnienia wymaga, iż rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), tj. przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), a także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.).

Dalej, podnieść trzeba, iż ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego - w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli - winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym - stosownie do treści art. 107 k.p.a. - jej integralną część, którego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (§ 3 art. 107 k.p.a.). Tak więc, uzasadnienie jako jeden z elementów decyzji winno zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych w sprawie przepisów prawa oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle wskazanych w nim norm prawa materialnego.

Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. W orzecznictwie zaznacza się, iż obowiązkiem każdego organu administracji jest najstaranniejsze wyjaśnianie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, czyli wyjaśnianie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia. W istocie chodzi o wytłumaczenie stronie, dlaczego organ dany przepis zastosował do konkretnych ustaleń faktycznych lub uznał go za niewłaściwy. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowodowy zgromadzone w sprawie, czy też twierdzenia, wyjaśnienia strony, albo nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy, okoliczności podnoszonych przez stronę.

Oceniając w świetle powyższego zaskarżoną decyzję stwierdzić należy, że decyzja ta, z powodu naruszenia powyżej analizowanych przepisów proceduralnych, w tym w szczególności art. 107 § 3, art. 11 oraz art. 7 , art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., jest wadliwa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

W uzasadnieniu decyzji ZUS zabrakło kompleksowego i przekonującego wartościowania wszystkich okoliczności związanych z sytuacją majątkową Spółki. Uzasadnienie zaskarżonego rozstrzygnięcia charakteryzuje przy tym zresztą wewnętrzna sprzeczność. Z jednej bowiem strony stwierdza się, że Spółka nie prowadzi na dzień dzisiejszy żadnej działalności, ani nie posiada żadnych składników majątkowych mogących stanowić dla Zakładu źródło zaspokojenia jego wierzytelności, a z drugiej nie wyklucza, że postępowanie egzekucyjne w stosunku do Spółki może okazać się skuteczne. Zasadniczymi przesłankami leżącymi u podstaw formułowania takiej oceny jest dla organu fakt formalnego istnienia Spółki w obrocie prawnym oraz niepewny wynik postępowania prze Trybunałem Praw Człowieka. Dodatkowo, w części wstępnej uzasadnienia bezrefleksyjnie zestawiono jedynie informację dotyczącą zobowiązań krótkoterminowych Spółki w kolejnych latach oraz wskazano na przedawnione i nieściągalne wierzytelności, nie czyniąc z tych ustaleń przedmiotu późniejszych rozważań.

Nie można uznać za spełniające wymogi określone wyżej w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego uzasadnienia, które wskazuje tylko części istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, a następnie sformułowanie wniosków w istocie oderwanych od tych okoliczności, bądź nie mających dostatecznego w nich potwierdzenia. Uzasadnienie musi być pełne, spójne i logiczne, a takowych cech w znacznej mierze nie zawiera uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Z uzasadnienia decyzji uznaniowej powinno wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Niedopuszczalne jest uchylanie się od oceny zarzutów podnoszonych przez stronę, natomiast organ w przypadku rozstrzygnięcia negatywnego dla strony powinien wykazać, że nie mógł inaczej orzec z uwagi na konkretne okoliczności prawne lub faktyczne.

Sąd uznał za nieuzasadniony zarzut naruszenia przepisu art. 156 k.p.a. Zgodnie z art. 268a k.p.a. organ administracji publicznej może w formie pisemnej upoważniać pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń. Przepis ten reguluje tzw. przedstawicielstwo administracyjne, które służy dekoncentracji zadań realizowanych przez organ administracji publicznej. Upoważnienie, o którym mowa w tym przepisie, jest instrumentem dekoncentracji wewnętrznej i udzielenie takiego upoważnienia jest czynnością o charakterze wewnętrznym. W tych warunkach upoważnienie może być załącznikiem do zakresu czynności danego pracownika, realizuje się wówczas jego indywidualny charakter. Upoważnienie to może także wynikać z regulaminu organizacyjnego (wyrok NSA z 13 marca 1997r., sygn. akt SA/Bk 781/96). Tym samym jedynie brak zaznaczenia w decyzji tego upoważnienia nie może decydować o jej niezgodności z prawem, jak chce tego strona skarżąca.

Nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisu art. 24 ust. 1 pkt 5 k.p.a., zgodnie z którym pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, Co oczywiste, przepis ten znajduje zastosowania również w postępowaniu wywołanym wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, o jakim mowa w art. 83 ust. 4 u.s.u.s. Niemniej jednak weryfikacja akt sprawy przesądza ponad wszelką wątpliwość, iż wydane kolejno w toku postępowania decyzje były wynikiem czynności podejmowanych przez różne osoby, a to decyzja z dnia 30 marca 2012r. Naczelnika Wydziału Realizacji Dochodów Oddziału ZUS, zaś decyzja z dnia 14 czerwca 2012r. Dyrektora Oddziału ZUS.

Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany będzie określić granice sprawy administracyjnej w świetle sformułowanego przez stronę wniosku o umorzenie, a rozstrzygnięcie kończące postępowanie powinno zawierać prawidłowo zredagowane uzasadnienie faktyczne i prawne (art. 107 § 1 k.p.a.), spełniające wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a

Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.).