Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 763/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-06-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 23
journal: Dz.U. 2003 nr 80 poz 721
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
article: art 118 ust 1, art 157
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Korzeniowski, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości oraz ustalenia odszkodowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Minister Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] stycznia 2016r., znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania J. W. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r., znak: [...], orzekającej w pkt. I o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości stanowiącej własność J. W., położonej na terenie gminy [...], oznaczonej jako działki ew. nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha obręb [...], dla której Sąd Rejonowy w B. prowadzi księgę wieczystą nr [...] oraz orzekającej w pkt. II o ustaleniu odszkodowania, za całkowite odjęcie prawa własności opisanej wyżej części nieruchomości, na rzecz J. W. w kwocie [...] zł., utrzymał ww decyzję Wojewody [...] w mocy.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 1998 r., nr [...] ustalił lokalizację autostrady płatnej A-4 na terenie województwa [...] dla odcinka Z. km 0+000.00 - K. km 48+207.17. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] sierpnia 1998 r. nr [...], uchylił w części decyzję z dnia [...] marca 1998 r. i orzekł w tym zakresie co do istoty sprawy oraz utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji w pozostałej części. Na skutek powyższego Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa, z przeznaczeniem pod budowę autostrady A-4 na odcinku Z. - K., prawa własności przedmiotowej nieruchomości położonej w gminie [...] a także o ustaleniu odszkodowania na rzecz J. W. z tytułu dokonanego wywłaszczenia w kwocie [...] zł., nadto zobowiązał Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu podlegała wykonaniu.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył J. W., wnosząc o jej uchylenie. Odwołanie zawierało zarzuty dotyczące pozbawienia możliwości osobistego uczestnictwa w rozprawie administracyjnej, wadliwości operatu szacunkowego i nieprawidłowego ustalenia odszkodowania. Ponadto odwołujący odniósł się do raportu oddziaływania na środowisko oraz do kwestii zapłaty za korzystanie z nieruchomości przez okres 12 miesięcy.

Minister Infrastruktury rozpatrując odwołanie J. W. decyzją z dnia [...] marca 2008 r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podniósł, że postępowanie wywłaszczeniowe w przedmiotowej sprawie prowadzone było prawidłowo, w oparciu o ustawę z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2003 r., Nr 80, poz. 721 ze zm.), w brzmieniu sprzed nowelizacji.

Na skutek rozpoznania wniesionej od decyzji ww Ministra Infrastruktury skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 listopada 2008 r. w sprawie o sygn. akt. I SA/Wa 788/08 uchylił zaskarżoną decyzję. WSA odnosząc się do poszczególnych zarzutów skargi podkreślił min., że skarżącemu, została doręczona pisemna oferta z dnia [...] listopada 2003 r. do zawarcia umowy przeniesienia przedmiotowej nieruchomości, której odbiór skarżący pokwitował osobiście w dniu [...] listopada 2003 r. W aktach administracyjnych organu pierwszej instancji znajduje się też pismo Wojewody [...] z dnia [...] października 2004 r. wyznaczające do dnia [...] listopada 2004 r. termin do zawarcia przez J. W. umowy cywilnoprawnej z GDDKiA, dotyczącej nabycia własności nieruchomości. Jednakże w materiale dokumentacyjnym nie ma dowodu doręczenia tego pisma skarżącemu, a dopiero skuteczne doręczenie takiego pisma stanowi przesłankę do wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył też, że organ odwoławczy nie odniósł się do zawartego w odwołaniu zarzutu dotyczącego przyjęcia do porównania przez rzeczoznawcę nieruchomości o powierzchniach znacznie odbiegających od powierzchni nieruchomości będącej przedmiotem wywłaszczenia.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał je za nieuzasadnione, podnosząc między innymi, że sprzedaż nieruchomości pod budowę dróg spowodowana jest inwestycjami drogowymi. Jest to rynek specyficzny, ponieważ nabywcą jest zawsze GDDKiA, brak jest zatem konkurencji pomiędzy stronami transakcji. Poza tym sprzedawca nie ma innej realnej możliwości zbycia takiej nieruchomości, która przeznaczona jest w planie zagospodarowania wyłącznie pod inwestycję drogową. Rynek w takiej sytuacji obejmuje transakcje dokonywane na terenie inwestycji z określonym inwestorem. Dlatego też ustawodawca odrębnie unormował sprawę nabywania nieruchomości pod inwestycje drogowe.

Ze skargą kasacyjną od powyższego wyroku wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. W., reprezentowany przez radcę prawnego R. F., domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 339/09 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. NSA podzielił pogląd WSA o błędnej ocenie Ministra, iż postępowanie wywłaszczeniowe zostało prawidłowo wszczęte, skoro w aktach brak było zwrotnego potwierdzenia odbioru zawiadomienia Wojewody z dnia [...] października 2004 r., wyznaczającego termin zawarcia umowy do dnia [...] listopada 2004 r., a skarżący twierdził, że pisma takiego nie otrzymał. NSA podniósł, że z uwagi na treść art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. w brzmieniu obowiązującym w tej sprawie, zachowanie warunku skutecznego wyznaczenia terminu przez Wojewodę do zawarcia umowy, miało niewątpliwie wpływ nie tylko na legalność decyzji ostatecznej, lecz przede wszystkim decyzji organu pierwszej instancji. Jednoczenie Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, iż w przypadku postępowania instancyjnego, gdy naruszenia prawa tkwią w decyzji pierwszoinstancyjnej niezwykle rzadko będzie zachodzić sytuacja, że naruszenia te zostaną usunięte przez organ odwoławczy, zwłaszcza jeżeli uwzględni się jego uprawnienie przewidziane w art. 138 § 1 K.p.a. W sytuacji takiej organ odwoławczy w zasadzie zobowiązany jest wydać decyzję kasacyjną (art. 138 § 2 K.p.a.). Stąd też Sąd Administracyjny rozpoznając skargę winien był z urzędu zastosować przepis art. 135 ustawy P.p.s.a. i uchylić zarówno decyzję ostateczną jak i decyzję organu pierwszej instancji, czego nie uczynił.

Rozpatrując ponownie sprawę ze skargi J. W. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 czerwca 2010 roku w sprawie o sygn. I SA/Wa 463/10 uchylił decyzje obu organów. Wskazał, że zagadnieniem zasadniczym, wymagającym rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności, jest ustalenie, czy dopuszczalne było wszczęcie przez organ I instancji postępowania w sprawie wywłaszczenia nieruchomości i ustalenia odszkodowania. Postępowanie takie Wojewoda [...] mógł wszcząć jedynie wówczas, gdy dysponował dowodami, że wnioskodawca postępowania (Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad) złożył właścicielowi nieruchomości pisemną ofertę jej nabycia w drodze umowy, a sam Wojewoda wyznaczył termin zawarcia takiej umowy i termin ten (nie krótszy niż 30 dni od złożenia oferty) bezskutecznie upłynął. W aktach zgromadzonych dotychczas w sprawie znajduje się dowód doręczenia skarżącemu oferty nabycia nieruchomości, brak jest natomiast dowodu doręczenia skarżącemu pisma o wyznaczeniu terminu zawarcia umowy. Stąd też Sąd wskazał, że jeśli takim dowodem Wojewoda [...] rzeczywiści nie dysponuje, to powinien wszelkie dalsze czynności zmierzające do nabycia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa należałoby zacząć od złożenia J. W. aktualnej oferty przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, mając następnie na uwadze treść art. 15 ust. 1 ustawy z 10.04.2003 r. w związku z art. 6 ust. 2 ustawy z 25.07.2008 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw i art. 5 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 220, poz. 1601). Jeśli natomiast, wbrew dotychczasowej zawartości akt postępowania administracyjnego, Wojewoda [...] dysponuje dowodem skutecznego doręczenia skarżącemu zawiadomienia o wyznaczeniu terminu zawarcia umowy, postępowanie wywłaszczeniowe może być kontynuowane, jednakże wymagać ono będzie powtórzenia niemal w całości. Z uwagi bowiem na treść art. 156 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, dotychczasowy operat szacunkowy z dnia 1 grudnia 2006 r. nie będzie już mógł być wykorzystany w sprawie, z uwagi na jego dezaktualizację. Zachodzi więc konieczność sporządzenia nowego operatu szacunkowego, w celu określenia wartości wywłaszczanej nieruchomości (art. 18 ust. 2 ustawy z 10.04.2003 r. w pierwotnym brzmieniu). Po sporządzeniu natomiast nowego operatu szacunkowego organ I instancji powinien przeprowadzić ponownie rozprawę administracyjną z udziałem stron i rzeczoznawcy majątkowego (art. 118 ust. 1 ugn w zw. z art. 23 ustawy z 10 kwietnia 2003 r. i art. 90 K.p.a.). Jest to niezbędne, z uwagi na to, że dotychczas J. W. nie brał udziału w wielokrotnie wyznaczanej rozprawie (w szczególności w dniu [...] czerwca 2007 r.), a jego nieobecność Naczelny Sąd Administracyjny uznał za usprawiedliwioną przeszkodą trudną do przezwyciężenia (art. 94 § 2 K.p.a.). Ostatecznie Sąd wskazał, że organ I instancji przede wszystkim ustali, czy dopuszczalne było wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, a jeśli tak, to przeprowadzi je według wskazań powołanych w uzasadnieniu niniejszego wyroku.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Wojewoda [...] badając wskazane wyżej okoliczności ustalił, że pismami z dnia [...] października 2004 r. - w oparciu o art. 15 ust 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku - organ wyznaczył właścicielowi termin - do dnia [...] listopada 2004 roku - do zawarcia umowy cywilnoprawnej z Generalnym Dyrektorem Dróg Krajowych i Autostrad, celem nabycia na rzecz Skarbu Państwa własności działki: [...] nr (dowód: pisma Wojewody [...] z dnia [...] października 2005 roku, doręczone J. W. do aresztu śledczego w W. przy ul. [...] w dniu [...] października 2004 r. - dowód doręczenia pisma w aktach sprawy). Z uwagi na błąd w oznaczeniu działki (zamiast działki o nr [...] wpisano nr [...]) Wojewoda [...] wyznaczył dla działki nr [...] kolejny termin do zawarcia w/w umowy tj. do dnia [...] listopada 2005 roku (pismo z dnia [...] października 2005 roku, nr [...] - doręczone w dniu [...] października 2005 roku, którego odbiór pokwitowała matka skarżącego I. W. - dowód doręczenia pisma w aktach sprawy). Terminy te nie były krótsze niż 30 dni od dnia otrzymania przez J. W. oferty GDDKiA z dnia [...] listopada 2003 r. (data otrzymania oferty: [...] listopada 2003 roku, odbiór pokwitował J. W. - dowód doręczenia pisma w aktach sprawy).

Wojewoda w oparciu o ponowną analizę dokumentów stwierdził, że złożona przez pełnomocnika Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad oferta kupna ww. działek nie została przyjęta przez ich właściciela, jak również w terminach zakreślonych przez Wojewodę nie doszło do zawarcia umowy sprzedaży.

W związku z powyższym, uznając za zasadne wszczęcie postępowania wywławszczeniowego, Wojewoda [...] wyznaczył rzeczoznawcę majątkowego - D. K.- celem sporządzenia operatu szacunkowego dotyczącego wyceny przedmiotowej nieruchomości. Zawiadomieniem z dnia [...] lutego 2012 r. poinformował strony o podjętych czynnościach jak i, że zostały spełnione przesłanki uzasadniające wszczęcie prowadzonego postępowania. Pismem z dnia [...] sierpnia 2012 r. organ zawiadomił strony o wyznaczonej na dzień [...] września 2012 r. rozprawie administracyjnej. Skarżący, pomimo deklarowanej chęci osobistego uczestnictwa w kolejno wyznaczanych przez Wojewodę rozprawach, każdorazowo przedkładał kilkudniowe zwolnienia lekarskie. Wojewoda [...] pismem z dnia [...] marca 2013 r. zwrócił się do strony o wskazanie dogodnego dla niej terminu rozprawy lub wyznaczenie pełnomocnika, które pozostało bez odpowiedzi. Kolejny termin rozprawy Wojewoda [...] wyznaczył na dzień [...] czerwca 2013 r., o czym poinformował strony zawiadomieniem z dnia [...] maja 2013 r. Następnie pismem z dnia [...] czerwca 2013 r. skarżący złożył kolejny wniosek o odroczenie rozprawy administracyjnej wyznaczonej na dzień [...] czerwca 2013 r. z uwagi na wystąpienie kolizji terminów - wyznaczona wcześniej rozprawa w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym Warszawie. Nieobecność J. W. organ uznał za usprawiedliwioną (art. 94 §2 K.p.a.).

W dniu [...] lutego 2014 r. odbyła się rozprawa administracyjna z udziałem pełnomocnika Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad oraz rzeczoznawcy majątkowego W. W. J. W. pomimo prawidłowego zawiadomienia o terminie rozprawy, nie stawił się (zawiadomienie z dnia [...] stycznia 2014 r. zostało doręczone skarżącemu w dniu [...] lutego 2014 r.). Po dacie rozprawy, wpłynął do Urzędu Wojewódzkiego wniosek J. W. o odroczenie przedmiotowej rozprawy wraz z zaświadczeniem lekarskim stwierdzającym niezdolność do pracy od [...] lutego 2014 r. do [...] lutego 2014 r.

W celu umożliwienia J. W. osobistego uczestniczenia w rozprawie, organ ponownie wyznaczył i przeprowadził rozprawę w dniu [...] marca 2014 r. na której, pomimo prawidłowego zawiadomienia o jej terminie skarżący również nie stawił się (zawiadomienie z dnia [...] lutego 2014 r. doręczone mu w dniu [...] lutego 2014 r.). Kolejny wniosek o jej odroczenie wraz z zaświadczeniem lekarskim stwierdzającym niezdolność do pracy od [...] marca 2014 r. do [...] marca 2014 r. wpłynął dopiero w dniu [...] marca 2014 r. Ponownie pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. wniósł o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej jednocześnie informując, że zły stan zdrowia uniemożliwił mu uczestniczenie w rozprawach administracyjnych, które odbyły się w dniach [...] lutego 2014 r. i [...] marca 2014 r. i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Podniósł, że nigdy nie otrzymał od Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad pisemnej oferty kupna nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania a oferta z dnia [...] listopada 2003 r., doręczona w dniu [...] listopada 2003 r. nie ma znaczenia prawnego w świetle art. 15 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 10 kwietnia 20003 r. gdyż została złożona przez Z-cę Dyrektora Oddziału we W. J. B., która nie posiadała stosownego pełnomocnictwa GDDKiA do składania tego typu ofert.

W trakcie prowadzonego postępowania J. W. składał wnioski dowodowe, które w części zostały przez organ uwzględnione jak np. zawarte w piśmie z dnia [...] sierpnia 2012 r. W celu pozyskania żądanych przez stronę dokumentów organ wystąpił do właściwych urzędów gmin i starostw powiatowych oraz do rzeczoznawcy majątkowego. Uzyskane dokumenty zostały przekazane skarżącemu pismem z dnia [...] lutego 2013 r.

Inne natomiast żądania J. W. (pismo z dnia [...] sierpnia 2012 r.) dotyczące zobowiązania rzeczoznawcy majątkowego do dostarczenia odpisów operatów szacunkowych sporządzonych w okresie od [...] sierpnia 2009 r. do dnia [...] maja 2012 r., w których przedmiotem wyceny były nieruchomości przeznaczone pod budowę dróg publicznych, jak i zawarte w piśmie z dnia [...] maja 2013 r. dotyczące przedstawienia aktów notarialnych przeniesienia własności nieruchomości porównawczych, użytych w procesie szacowania nie zostały przez organ uwzględnione.

Z uwagi na fakt, iż od daty sporządzenia operatu szacunkowego tj. od dnia [...] maja 2012 r. upłynęło 12 miesięcy, Wojewoda [...] pismem z dnia [...] czerwca 2013r. wystąpił do rzeczoznawcy majątkowego D. K.o potwierdzenie jego aktualności, która pismem z dnia [...] czerwca 2013 r. stwierdziła brak takiej możliwości z uwagi na zmiany uwarunkowań ekonomicznych i gospodarczych. Wobec powyższego organ zlecił sporządzenie nowego operatu rzeczoznawcy majątkowemu W. W., który został stronom doręczony. Wojewoda [...] informował strony o kolejnych terminach rozpraw administracyjnych.

J. W. kolejnym pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. złożył trzy wnioski dowodowe i co do ich nieuwzględnienia przez organ został również poinformowany wraz ze stosownym uzasadnieniem zajętego przez organ stanowiska. Pismem z dnia [...] lutego 2014 r.

Ostatecznie Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., znak: [...] orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości stanowiącej własność J. W. oraz o ustaleniu na jego rzecz odszkodowania w kwocie [...] zł. Wojewoda [...] na znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku strony z dnia [...] kwietnia 2014 r. o wydania decyzji odmownej w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości w związku z faktem zrealizowania inwestycji celu publicznego. Organ nadto wskazał, iż z posiadanych dokumentów wynika, że J. B. pełniąca funkcję Z-cy dyrektora GDDKiA Oddział we W. posiadała pełnomocnictwo Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do składania ofert nabycia nieruchomości w imieniu mocodawcy (pełnomocnictwo udzielone w formie aktu notarialnego Rep. [...] - w aktach sprawy, a oferta GDDKiA z dnia [...] listopada 2003 r. została doręczona J. W. do miejsca jego ówczesnego pobytu tj. Aresztu Śledczego w W. przy ul. [...] w dniu [...] listopada 2003 r. - dowód doręczenia pisma w aktach sprawy). Do zawarcia umowy nie doszło pomimo wyznaczenia stosownego terminu przez Wojewodę, stąd należało uznać, że spełnione zostały przesłanki uzasadniające wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego (art. 15 i art. 16 ust.1 cyt. ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku). Podobnie, w ocenie organu, brak było również podstaw do uwzględnienia wniosku strony o wydania decyzji odmownej w przedmiotowej sprawie, z uwagi na fakt zrealizowania inwestycji celu publicznego. Organ powołał się na wyrok z dnia 14 lutego 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 1129/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydany w analogicznej sprawie.

Organ I instancji uznał za prawidło sporządzony operat szacunkowy stanowiący podstawę przyznanego skarżącemu odszkodowania. Wskazał, że wartość przedmiotowej nieruchomości rzeczoznawca ustalił w podejściu porównawczym metodą korygowania ceny średniej. Przy metodzie tej do porównań przyjmuje się z rynku właściwego ze względu na położenie wycenianej nieruchomości co najmniej kilkanaście nieruchomości podobnych, które były przedmiotem obrotu rynkowego i dla których znane są ceny transakcyjne, warunki zawarcia transakcji oraz cechy tych nieruchomości. Wartość nieruchomości będącej przedmiotem wyceny określa się w drodze korekty średniej ceny nieruchomości podobnych współczynnikami korygującymi uwzględniającymi różnice w poszczególnych cechach tych nieruchomości. Rzeczoznawca majątkowy dokonał badania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi W. (obejmujący również wieś G.), przyjętego Uchwałą nr [...] Rady Gminy i Miasta [...] z dnia [...] września 1996 roku, który obowiązywał na terenie objętym wyceną w dniu wydania decyzji lokalizacyjnej Wojewody [...] Nr [...] tj. [...] marca 1998 r. tj. o ustaleniu autostrady płatnej A-4 na ww terenie województwa [...], w którym jednocześnie przewidziano rezerwę na pas drogowy projektowanej autostrady A-4, w granicach którego znajdują się wycenie działki. W świetle powyższych ustaleń biegły przeprowadził badanie rynku transakcji nieruchomości sprzedawanych na rynku lokalnym powiatu [...] przeznaczonych pod tereny przemysłowe i składy oraz pod budowę, przebudowę i rozbudowę układów komunikacyjnych. Biegły stwierdził, że na terenie powiatu [...], ze szczególnym uwzględnieniem gminy [...] ceny jednostkowe gruntów o przeznaczeniu pod produkcję, składy, przemysł, magazyny mieściły się w przedziale od 3,65 zł/m2 do 38,20 zł/m2, a cena średnia wynosiła 14,23 zł/m2. Na rynku nieruchomości sprzedawanych pod budowę, przebudowę i rozbudowę układów komunikacyjnych na terenie powiatu [...] ze względu na zbyt małą ilość transakcji nieruchomości podobnych do wycenianej przedłużono czas do stycznia 2009 r. oraz rozszerzono obszar badania rynku na teren całego Województwa [...] - rynek regionalny. Na tak zdefiniowanym rynku ceny jednostkowe gruntów przeznaczonych pod układy komunikacyjne mieściły się w przedziale od 23,37 zł/m2 do 65,00 zł/m2, a cena średnia wynosiła 42,12 zł/m2. W związku z tym, że średnia cena 1 m2 nieruchomości przeznaczonych pod układy komunikacyjne wynosząca 42,12 zł jest wyższa od średniej ceny nieruchomości przeznaczonych pod tereny przemysłowe i składy wynoszącej 14,23 zł, biegły wskazał, że zastosowanie ma art. 134 ust. 4 ugn stanowiący o tym, że jeżeli cel wywłaszczenia powoduje zwiększenie wartości nieruchomości, to dla celów odszkodowania określa się ją według alternatywnego sposobu użytkowania wynikającego z tego przeznaczenia czyli przeznaczenia pod układy komunikacyjne. Do dalszej analizy przyjęto grupę 13 transakcji nieruchomości nabywanych pod układy komunikacyjne. Badaniem objęto przedział czasowy lat 2009 - 2013. Współczynnik średniomiesięczny zmiany cen jednostkowych w badanym okresie czasu wyniósł 2,1 %. Rzeczoznawca określił średnią cenę jednostkową po aktualizacji w wysokości 76,63 zł/m2. Następnie dokonał wyboru dwóch nieruchomości - transakcji o cenie minimalnej oraz transakcji o cenie maksymalnej, określając procentowy wpływ cech rynkowych na wartość przedmiotu wyceny oraz wartość współczynników korygujących i ich sumę, która wyniosła: 1,005. W oparciu o wskazaną metodykę wyceny rzeczoznawca majątkowy obliczył cenę jednego metra kwadratowego wycenianej nieruchomości w kwocie 77,01 zł, co w konsekwencji pozwoliło na określenie wartości rynkowej prawa własności tej nieruchomości w kwocie (po zaokrągleniu) [...] zł. Wartość ta określona została według stanu nieruchomości z dnia [...] marca 1998 r. i poziomu cen z dnia [...] października 2013 r.

Generalny Dyrektory Dróg Krajowych i Autostrad nie zgłosił zastrzeżeń co do określonej przez rzeczoznawcę majątkowego wartości wywłaszczanych działek. J. W. nie przedłożył innego operatu szacunkowego jako dowodu w prowadzonym postępowaniu jak też nie zaskarżył tego operatu do Komisji Odpowiedzialności Zawodowej Polskiego Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych w W.

Po rozpatrzeniu odwołania J. W. i zbadaniu akt sprawy, organ odwoławczy zaskarżoną do Sądu decyzją utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister, odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczącego nie doręczenia skarżącemu oferty nabycia nieruchomości przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad oraz nie doręczenie pisma Wojewody [...] wyznaczającego termin na zawarcie umowy przeniesienia własności nieruchomości podniósł, że skarżący nie przedstawił poza swoimi twierdzeniami żadnego dowodu przeciwnego, aby nie odbierał osobiście pism w areszcie śledczym lub po jego opuszczeniu pod wskazanym adresem. Nadto na wadliwość doręczenia pism w pierwszej fazie postępowania skarżący wskazał dopiero po 10 latach jego prowadzenia. Uznać zatem należy, że argument ten jest podnoszony by opóźnić postępowanie. W ocenie organu bowiem gdyby skarżącemu błędnie doręczono ww. pisma wnosiłby on wcześniej o naprawienie tej wady postępowania, zwłaszcza że brał czynny udział w postępowaniu w jego wcześniejszym etapie.

Odnośnie zarzutu nieważności oferty nabycia nieruchomości złożonej J. W. Minister stwierdził, że oferta została podpisana przez umocowanego pełnomocnika wnioskodawcy J. B. Ze znajdującego się w aktach pełnomocnictwa wystawionego przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad wynika, że J. B. była uprawniona do działania w imieniu Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, w tym do złożenia oferty nabycia nieruchomości. Konkludując organ odwoławczy, za Wojewodą [...] uznał, że zostały zachowane wszelkie przesłanki formalne umożliwiające organowi wszczęcie postępowania administracyjnego, oferta nabycia nieruchomości jak i zawiadomienie o terminie zawarcia umowy cywilnoprawnej zostały skutecznie skarżącemu doręczone. Stąd też brak zgody na zawarcie umowy stanowiło o zasadności wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego.

Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 10 kpa. Minister stwierdził, iż do takiego naruszenia nie doszło, gdyż w toku postępowania organ I instancji siedmiokrotnie wyznaczał termin rozprawy administracyjnej i pomimo przychylania się do wniosków J. W. o odraczanie kolejno wyznaczanych rozpraw, skarżący nie stawił się na żadnym z nich.

Skargę na decyzję organu odwoławczego wniósł J. W. żądając uchylenia w całości decyzji ww Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] stycznia 2016 roku i decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2014 roku oraz zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że powołane decyzje Ministra Infrastruktury i Budownictwa jak i Wojewody [...] są wadliwe, albowiem:

- organ wojewódzki nie wziął pod uwagę, że na nieruchomości wybudowano drogę, co oznacza, że orzeczenie o wywłaszczeniu jest bezprzedmiotowe wobec zrealizowania celu publicznego;

- Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad stosownie do art. 15 ust. 1 specustawy, nie złożył skarżącemu oferty nabycia nieruchomości oznaczonej geodezyjnie jako działki nr [...], obręb [...]. Pismo GDDKiA z dnia [...] listopada 2003r., zawierające ofertę nabycia przedmiotowych działek z dnia [...] listopada 2003r., nie zostało skarżącemu skutecznie doręczone, gdyż w okresie od dnia [...] maja 2002r. do dnia [...] grudnia 2004r. przebywał w areszcie śledczym w W. Przywołane przez Wojewodę [...] zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki nie może stanowić dowodu doręczenia pisma z dnia [...] listopada 2003r., gdyż ta przesyłka nigdy nie została mu doręczona, zaś podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru nie jest podpisem skarżącego. Stąd w ocenie skarżącego organy dopuściły się naruszenia przepisów art. 7, 77 i 80 k.p.a., gdyż na organie orzekającym ciąży obowiązek przedstawienia dowodu na okoliczność, z której chce wywodzić określone skutki prawne. Natomiast organy obowiązek dowodowy bezprawnie na skarżącego przerzuciły. W jego ocenie tylko opinia biegłego grafologa powołanego w trybie art. 84 k.p.a. może potwierdzić lub wykluczyć własnoręczność jego podpisu w sytuacji, gdy zaprzecza, aby taki podpis złożył, a takiego dowodu organ nie przeprowadził. W świetle zatem niewyjaśnienia powyższej okoliczności, Wojewoda [...] nie miał podstaw do wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego;

- Wojewoda [...] stosownie do art. 15 ust. 1 specustawy, nie wyznaczył 30 dniowego terminu do zawarcia umowy przeniesienia własności działek nr [...] w G., wskazał, że nigdy nie oświadczył, że otrzymał od Wojewody [...] pisma, w których wyznaczono by termin do zawarcia takiej umowy;

- złożona oferta była nieważna gdyż złożona została ona w imieniu Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, Oddział w W. a nie Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad - organu właściwego w tej sprawie, a nadto została podpisana przez osobę nieuprawnioną. J. B. nie wykazała się przed skarżącym stosownym pełnomocnictwem (brak dowodu, że w tym momencie posiadała takie pełnomocnictwo i że zostało dołączone do oferty), a w świetle art. 15 ust. 1 specustawy, w związku z art. 99 i 73 § 1 kodeksu cywilnego J. B. winna była wykazać się umocowaniem do działania przed właścicielem nieruchomości a nie przed Wojewodą [...], stosowne zaś pełnomocnictwo powinno być dołączone do oferty,

- organ wojewódzki pozbawił skarżącego prawa czynnego udziału w rozprawie administracyjnej, obligatoryjnej w sprawie dotyczącej wywłaszczenia a zatem naruszył art. 10 kpa.; skarżący wskazał, że jego nieobecność na kolejno wyznaczanych rozprawach była uzasadniona złym stanem zdrowia, a nie zapewnieniu mu czynnego udziału w rozprawie, w świetle art. 118 u.g.n., skutkuje nieważnością postępowania na podstawie art. 156 § 1 pkt. 2 w związku z art. 10 k.p.a;

- opinia biegłego rzeczoznawcy majątkowego, stanowiąca podstawę ustalenia odszkodowania, sporządzona została w sposób wadliwy; rzeczoznawca majątkowy nierzetelnie opisał nieruchomości przyjęte do porównań, a organ wojewódzki nie dokonał w tym zakresie niezbędnej weryfikacji, nadto do porównań przyjęto transakcje nierynkowe, zawierane w specyficznych warunkach a rzeczoznawca z bazy transakcji porównawczych odrzucił transakcje o cenach wyższych niż 65 zł/m2. Podniósł również, iż wola zawarcia ww umowy była wyłącznie po stronie Skarbu Państwa, reprezentowanego przez GDDKiA, skarżący takiej woli natomiast nie miał; okoliczności sprawy wskazują jednoznacznie, że określona w operacie szacunkowym wartość, ustalona w oparciu o tzw. nieruchomości drogowe, w założeniu przypomina wartość dla wymuszonej sprzedaży;

- skarżący również wskazał, że stosownie do art. 157 ust. 4 u.g.n. wniosek o ocenę prawidłowości operatu szacunkowego dokonuje organizacja zawodowa rzeczoznawców majątkowych, ale tylko wówczas, gdy istnieją jednocześnie co najmniej dwa ważne operaty szacunkowe dotyczące tej samej nieruchomości. W sytuacji gdy w obrocie prawnym pozostawał jedyny obowiązujący operat szacunkowy z dnia [...] października 2013r. to ewentualny wniosek zostałby załatwiony przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych odmownie, dlatego o taką opinię nie wystąpił; natomiast organy winne były szczegółowo sprawdzić wszystkie czynności przeprowadzone przez rzeczoznawcę majątkowego pod kątem obowiązujących przepisów prawa tj.: u.g.n., rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, w oparciu o standardy zawodowe rzeczoznawców majątkowych oraz w oparciu o zasady logicznego rozumowania, czego nie uczyniły. Rzeczoznawca majątkowy zataił szereg istotnych faktów, przez co sprzeniewierzył się zasadzie bezstronności, sumienności i rzetelności (art. 175 ust.1 u.g.n.), a konsekwencją było znaczne zaniżenie wartości badanej nieruchomości; nieuprawniona odmowa uwzględnienia wniosku z dnia [...] stycznia 2014r. o przeprowadzenie dowodu z aktów notarialnych celem uzyskania źródłowych informacji o cenie transakcyjnej i warunków zawarcia transakcji nieruchomości podobnych daje podstawę do stwierdzenia, iż przedmiotowy operat szacunkowy nie spełnia wymagań o jakich mowa w § 4 ust. 4 i § 55 ust. 2 ww rozporządzenia;

Nadto skarżący podniósł, że Wojewoda [...] pozostawiając bez rozpoznania wniosek z dnia [...] kwietnia 2014r. o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej zataił fakt złego stanu zdrowia skarżącego spowodowanego długotrwałym jego pobytem w dwu i pół letnim w areszcie śledczym a jego zastosowanie wobec skarżącego był bezprawnym działaniem sędziów i prokuratorów polskiego wymiaru sprawiedliwości, którzy nadużyli funkcji i przekroczyli swoje uprawnienia, co zostało szczegółowo opisane w 30 skargach przeciwko Polsce zarejestrowanych Europejskim Trybunale Praw Człowieka.

Niezależnie od podniesionych zarzutów skarżący wskazał, że nie ustanowił pełnomocnika w swoich sprawach, albowiem od początku chciał osobiście uczestniczyć w toczącym się przed Wojewodą [...] postępowaniu wywłaszczeniowym. Odnosząc się natomiast do stanowiska Wojewody [...] o braku odpowiedzi na propozycję wskazania dogodnego terminu rozprawy oświadczył, że to organ administracji wyznacza termin rozprawy administracyjnej a nie strona postępowania, a nikt nie jest w stanie przewidzieć swojego stanu zdrowia z wyprzedzeniem tygodnia dwóch czy trzech, również i skarżący nie posiada takich umiejętności. Natomiast przedmiotem rozpraw było wywłaszczenie skarżącego z nieruchomości o wartości co najmniej kilku milionów złotych i w sytuacji złego stanu zdrowia nie mógł brać udziału w rozprawie administracyjnej, pozostając jednocześnie pod wpływem silnych leków przeciwbólowych.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Budownictwa podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Na wstępie trzeba zauważyć, że rozpatrywana obecnie sprawa była przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej, która zakończyła się wydaniem wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu 18 grudnia 2009 roku w sprawie o sygn. akt I OSK 339/09 i w jego następstwie, wydaniem wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu 8 czerwca 2010 w sprawie o sygn. I SA/Wa 463/10. Okoliczność ta ma istotne znaczenie, gdyż zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Istotą wytycznych zawartych w uzasadnieniu rozstrzygnięcia sądu jest zapobieżenie w przyszłości popełnieniu tych samych błędów, stwierdzonych w trakcie kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia (patrz: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 lutego 2015 r., sygn. akt: I SA/Łd 1101/14, CBOSA). Tym samym Sąd rozstrzygający w niniejszej sprawie jako związany w powyższym zakresie wymienionymi orzeczeniami badał, czy wyrażone w nich stanowisko zostało przez organy administracyjne uwzględnione. Poczynione ustalenia dały podstawę do tego aby przyjąć, iż organy obu instancji prawidłowo przeprowadziły postępowanie administracyjne. Organ I instancji zebrał i prawidłowo ocenił materiał dowodowy, ocena ta jest logiczna, przy jej dokonaniu nie przekroczył obowiązujących reguł procesowych, wskazał prawidłową podstawę prawną swojej decyzji. Okoliczność, że strona skarżąca nie została przekonana do przyjętego w sprawie rozstrzygnięcia, nie oznacza naruszenia norm prawnych. Oczywiście strona ma prawo do własnego subiektywnego przekonania o zasadności jej zarzutów, jednakże przekonanie to nie musi mieć odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach prawnych i ich wykładni (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 kwietnia 2009 r., I SA/Łd 1329/08, LEX nr 549458). Jednakże reasumując uznać należy, że organ wojewódzki zastosował się do wskazań co do sposobu dalszego postępowania, wyrażonych w uzasadnieniach powołanych wyżej wyroków sądów administracyjnych i wszelkie okoliczności bezsprzecznie wyjaśnił.

Przedmiotem sprawy jest kwestia wywłaszczenia i odszkodowania za przejęcie nieruchomości pod drogę publiczną (autostradę A-4), przy czym prowadzona jest ona na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych i to w brzmieniu pierwotnym, gdyż następne kluczowe jej nowelizacje (p. m.in. art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 220, poz. 1601) i art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 154, poz. 958) co do zasady nakazywały stosować do spraw wszczętych i niezakończonych przepisy dotychczasowe. Organy administracyjne prawidłowo zatem procesowały na podstawie ówcześnie obowiązującej regulacji prawnej. Należy wskazać, iż nie mają w sprawie zastosowania obecne przepisy tej ustawy, w tym art. 12 ust. 4, wedle którego nieruchomości lub ich części stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych (pkt 1), własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych (pkt 2) – z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. Przeto na dzień orzekania w sprawie niniejszej prawo własności gruntu, na którym wybudowano autostradę A-4 na spornych działkach nadal skarżącemu przysługuje.

Odnosząc się do zarzutów skargi, po pierwsze należy wskazać, iż nie zasługuje na uwzględnienia podnoszona przez skarżącego okoliczność nie doręczenia mu oferty nabycia przedmiotowej nieruchomości w drodze umowy cywilnoprawnej. Okoliczność ta zastała bowiem uznana za wykazaną powołanym wyrokiem NSA stąd kolejne podnoszenie dotychczasowych argumentów i polemika z wiążącym orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjna jest niedopuszczalne. Ustosunkowując się do zarzutu nieważności ww oferty nabycia nieruchomości złożonej J. W. wskazać należy, że oferta została podpisana przez J. B., która, jak wynika ze znajdującego się w aktach pełnomocnictwa wystawionego przez GDDKiA, była uprawniona do działania w jego imieniu, w tym oczywiście również do złożenia oferty nabycia nieruchomości. Przy czym, wbrew stanowisku skarżącego, pełnomocnictwo jako dokument zawierający stosowne umocowanie do konkretnego działania, nie stanowi integralnej części złożonej oferty, którego przedstawienie skarżącemu stanowić ma o ważności podjętej na jego podstawie czynności prawnej, pozostaje natomiast w dokumentach sprawy celem wykazania zakresu umocowania działającego pełnomocnika. Należy dalej wskazać, iż zgodnie z wytycznymi Naczelnego Sądu Administracyjnego a następnie orzekającego w sprawie Sądu Wojewódzkiego, Wojewoda ustalił również, iż zostały skutecznie doręczone skarżącemu pozostałe pisma dotyczące daty zawarcia tej umowy. Dołączone do akt sprawy administracyjnej zwrotne poświadczenia ich doręczenia nie budzą w ocenie Sądu wątpliwości co do ich prawdziwości. Z powyższego wynika, iż skarżący został prawidłowo powiadomiony o treści złożonej mu oferty nabycia nieruchomości o terminie umowy cywilnoprawnej jak i, że finalnie nie doszło w tym trybie do przeniesienia własności ww nieruchomości. Zatem wobec bezskutecznego upływu terminu do zawarcia umowy, spełnione zostały przesłanki uzasadniające wszczęcie, na wniosek GDDKiA, postępowania wywłaszczeniowego (zawiadomienie z dnia [...] lipca 2005 r.). Na marginesie należy wskazać, iż Minister w uzasadnieniu decyzji użył rzeczywiście niefortunnego sformułowania o "podobieństwie podpisu skarżącego" odnoszącego się do podpisu znajdującego się na wniesionym przez skarżącego odwołaniu od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2014 roku, w stosunku do jego podpisu umieszczonego na zwrotnym potwierdzeniu doręczenia mu pisma Wojewody [...] z dnia [...] października 2005 roku powiadamiającego o terminie zawarcia umowy, doręczone skarżącemu do aresztu śledczego w W., co jednak nie oznacza, że zdaniem organu odwoławczego podpisy te zostały złożone przez dwie różne osoby. Intencją Wojewody było potwierdzenie tożsamości osoby składającej podpis celem wykazania prawidłowości doręczenia powyższego pisma. Niezależnie jednak, kwestionowanie podpisu przez skarżącego w toku postępowania miałby skutek, gdyby jednocześnie wystąpił ze stosownym wnioskiem o powołanie biegłego grafologa. Skarżący w toku całego kilkunastoletniego postępowania administracyjnego nie wskazywał na powyższą okoliczność a należy mieć na uwadze, że organ administracyjny nie działa z urzędu i nie przeprowadza postępowania dowodowego na okoliczność przez siebie uznaną za wystarczająco wyjaśnioną, a za taką uznał skuteczne doręczenie skarżącemu oferty. Stąd też, podnoszona okoliczność nie poparta ze strony skarżącego żadnymi dowodami jest niewiarygodna a powoływanie się na nią na tym etapie prowadzonego postępowania jest nieuzasadnione i wskazuje na kolejną próbę przedłużania przez skarżącego bardzo długiego już postępowania w sprawie.

Na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut naruszenia przez organy przepisu art. 10 kpa. Wskazać należy, że na mocy art. 118 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 23 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, przeprowadza rozprawę administracyjną. Obowiązek przeprowadzenia w sprawie rozprawy administracyjnej z udziałem skarżącego wynika także ze wskazania co do dalszego postępowania zawartego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2009 r., sygn. akt: I OSK 339/09, zapadłego w niniejszej sprawie. Organ wojewódzki stosując się do powyższego siedmiokrotnie bezskutecznie podjął próby przeprowadzenia rozprawy administracyjnej z udziałem J. W., zwracał się również do skarżącego o ewentualne wskazanie przez niego dogodnego terminu rozprawy, celem jej przeprowadzenia przy jego udziale. Na wyznaczone rozprawy J. W. nie stawiał się i nie wskazał także dogodnego dla siebie innego terminu. Należy stwierdzić, iż działanie strony polegające na wielokrotnym składaniu wniosków o odroczenie rozprawy i dołączanie do nich zaświadczeń lekarskich stanowiących o złym stanie zdrowia w okresie obejmującym rozprawę administracyjną, uznać należy za utrudnianie postępowania i faktyczną rezygnację z osobistego udziału w rozprawie. W okolicznościach złego stanu zdrowia skarżącego nic nie stało na przeszkodzie aby ustanowił pełnomocnika, nawet nie profesjonalnego, celem bezpośredniego uczestnictwa w rozprawie. Natomiast skarżący bezzasadnie, bez racjonalnego wytłumaczenia podniósł w skardze, iż czynne uczestnictwo w postępowaniu administracyjnym polega tylko na osobistym w nim udziale. Należy wskazać, iż instytucja pełnomocnictwa służy właśnie temu aby min. w niesprzyjających okolicznościach strona miała bezpośrednią wiedzę i wpływ na podejmowane czynności prawne, w tym procesowe. Na podstawie umocowania bowiem pełnomocnik jest upoważniony do reprezentowania (zastępstwa) mocodawcy, w takim zakresie jaki został określony w pełnomocnictwie a zatem pełnomocnik nie może skutecznie dokonać nic więcej, niż to wynika z umocowania. W ocenie Sądu zatem, nie można mówić o naruszeniu przez organ I instancji przepisu art. 10 kpa, albowiem w toku postępowania, pomimo nieobecności skarżącego na rozprawach, o których był prawidłowo powiadamiany, zostało zapewnione mu prawo do czynnego udziału w postępowaniu a on sam z własnej woli zaniechał swojego udziału zarówno osobistego jak i poprzez pełnomocnika. Zgodnie z wynikającą z art. 10 § 1 Kpa ogólną zasadą udziału strony w postępowaniu administracyjnym uczestnictwo strony w czynnościach procesowych prowadzonego postępowania administracyjnego jest jej prawem. Organ administracji publicznej ma obowiązek zagwarantować stronie możliwość realizacji tego prawa. Przejawem takiej powinności organu, służącej realizacji prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu, a w konsekwencji i obrony przez nią swego interesu prawnego, jest obowiązek wezwania jej na rozprawę przy dochowaniu wymogów z art. 91 § 1 i 2 oraz art. 92 Kpa. Niestawienie się strony (prawidłowo powiadomionej) na rozprawę oznacza rezygnację przez nią z prawa uczestnictwa w takiej formie postępowania wyjaśniającego, a w konsekwencji pozbawia ją możliwości postawienia skutecznego zarzutu naruszenia art. 10 § 1 Kpa. Przeprowadzenie rozprawy administracyjnej (obligatoryjnej) pod nieobecność skarżącego było zatem jedyną możliwością by zakończyć wieloletnie postępowanie administracyjne.

Ustosunkowując się z kolei do zarzutu bezprzedmiotowości postępowania wywłaszczeniowego, w związku ze zrealizowaniem celu publicznego jakim była budowa autostrady stwierdzić należy, że przedmiotowe postępowanie wywłaszczeniowe prowadzone jest na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, w odniesieniu do nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe. Gdyby uznać, w zakresie konieczności umorzenia postępowania, zasadność stanowiska skarżącego zapisy specustawy drogowej, które przewidywały możliwość zajęcia nieruchomości (po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego – przesłanka obligatoryjna) i wydania pozwolenia na budowę jeszcze przed zakończeniem procesu wywłaszczeniowego, w celu przyspieszenia realizacji inwestycji gdyby późniejsze wywłaszczenie nieruchomości nie było możliwe z uwagi na zakończenie robót budowlanych, okazałyby się przepisami "martwymi". A nie taki był cel ustawodawcy. W uzasadnieniu do projektu specustawy, wyraźnie wskazano, iż "ustawa jest regulacją służącą realizacji Strategii Gospodarczej Rządu pod nazwą Przedsiębiorczość – Rozwój – Praca, a w szczególności jej części zatytułowanej Infrastruktura – klucz do rozwoju. Ma ona charakter specjalny, a jej działanie jest ograniczone w czasie (...). Jej celem jest zdecydowanie uproszczenie procedur przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych. Jest to warunek konieczny do wyraźnego przyśpieszenia procesu budowy tych dróg, a zwłaszcza autostrad (...)." W tym celu, specustawą nie tylko uproszczono procedury przygotowania i realizacji inwestycji drogowych, ale jednocześnie dokonano zmiany skali i modelu finansowania tych inwestycji. Tak więc postępowanie wywłaszczeniowe prowadzone w powyższym trybie ma doprowadzić w niniejszej sprawie, do nabycia przez Skarb Państwa własności nieruchomości przeznaczonej na pas drogowy. W związku z tym zrealizowanie inwestycji drogowej, pod którą nieruchomość jest wywłaszczana jest bez znaczenia dla sprawy i nie wpływa na rozstrzygnięcie. W tym miejscu należy powołać się również na zawartą w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2013 roku w sprawie o sygn. I OSK 1527/12 konkluzję, którą tut. Sąd całkowicie aprobuje, wedle której:"...oddanie do użytkowania części drogi publicznej wybudowanej na nieruchomości objętej niezakończonym postępowaniem wywłaszczeniowym prowadzonym na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. Nr 80, poz. 721), nie stanowi realizacji celu wywłaszczeniowego uzasadniającego umorzenie postępowania wywłaszczeniowego, z powodu jego bezprzedmiotowości na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Nie daje bowiem gwarancji osiągnięcia celu w postaci przejścia prawa własności i wypłaty słusznego odszkodowania (...)". W tym aspekcie trzeba mieć także na uwadze, że w stanie faktycznym i prawnym sprawy tytuł prawny do spornej drogi musi być zmieniony. Istotna z punktu widzenia instytucji wywłaszczenia kwestia nie polega tylko na przejęciu nieruchomości przeznaczonej na cel publiczny ale również na przejściu prawa własności i zapłacie odszkodowania. Umorzenie zatem postępowania zamykałoby drogę do konkretyzacji ww praw lub obowiązków stron. W orzecznictwie pojawiła się konstatacja, z którą należy się zgodzić, że postępowanie wywłaszczeniowe jest bezprzedmiotowe tylko wtedy, gdy dotyczy nieruchomości, której własność, a nie władanie (jak w sprawie niniejszej), skutecznie przeniesiono na Skarb Państwa (p. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2007 r., sygn. akt I OSK 322/06, LEX nr 329151).

Natomiast odnosząc się do podniesionej wadliwości samego operatu szacunkowego z dnia [...] lipca 2015 r. należy wskazać, że zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość ustala się według jej stanu na dzień wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi i według jej wartości rynkowej w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. I ta zasada została w operacie zastosowana. Stosownie do treści art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. wartość nieruchomości określają rzeczoznawcy majątkowi, o których mowa w ustawie o gospodarce nieruchomościami. W niniejszej sprawie podstawę dla ustalenia wysokości odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, stanowi ww operat szacunkowy sporządzony na zlecenie Wojewody [...] przez rzeczoznawcę majątkowego W. W., posiadającego uprawnienia nr [...]. Aktualność operatu szacunkowego została potwierdzona przez jego autora w dniu [...] stycznia 2015 r. Operat szacunkowy jest jednym z dowodów w sprawie i, tak jak każdy inny dowód, podlega ocenie przez organ administracji, stosownie do art. 77 Kpa. W szczególności na podstawie art. 80 Kpa rozpoznając sprawę organ administracji ma prawo i obowiązek ocenić dowodową wartość złożonego operatu szacunkowego, zbadać czy przedłożona mu opinia jest zupełna, logiczna i wiarygodna. Złożony przez rzeczoznawcę majątkowego operat szacunkowy winien spełniać nie tylko formalne wymogi takiego dokumentu określone w ustawie o gospodarce nieruchomościami i przepisach rangi wykonawczej, ale musi też opierać się na prawidłowych danych dotyczących szacowanych nieruchomości (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 grudnia 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 1484/07, dostępny w CBOSA). W niniejszej sprawie biegły wskazał na przedmiot wyceny, badając przeznaczenie planistyczne rzeczoznawca ustalił, że na dzień wydania decyzji lokalizacyjnej ww nieruchomość była objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i znajdowała się na terenie oznaczonym jako tereny projektowanych składów i magazynów oraz użytków rolnych (symbol: G-6, RP, S) w planie tym przewidziano rezerwę pod planowaną autostradę A-4, w granicach której znajdują się wyceniane działki. Biegły analizie poddał rynek transakcji nieruchomościami podobnymi do wycenianej, a przeznaczonych lub użytkowanych jako tereny przemysłowe, składy oraz rynek transakcji nieruchomościami podobnymi do wycenianej a przeznaczonymi pod budowę dróg, a w przypadku braku takich transakcji, przeznaczonymi pod budowę, przebudowę lub rozbudowę układów komunikacyjnych. W związku z niewielką ilością transakcji nieruchomościami podobnymi, okres badania wydłużył do stycznia 2009 r. a obszar badanego rynku rozszerzono na teren całego Województwa [...].

W ocenie Sądu opinia biegłego spełnia wszystkie wymogi formalne określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2004r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego - § 36 ust. 4 oraz jest zgodna z regulacjami wynikającymi z ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - art. 134. Analizując treść operatu, Sąd nie dopatrzył się braków formalnych, błędów obliczeniowych ani wewnętrznych niespójności wyceny, które pozwoliłyby na zakwestionowanie ustaleń operatu. Powołany wyżej operat szacunkowy z dnia [...] lipca 2015 r., został zatem sporządzony zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i standardami zawodowymi. Przedmiotowy operat wskazuje i uzasadnia metodę zastosowaną do wyceny, czynniki wpływające na kształtowanie się cen transakcyjnych, jak również uwzględnia ceny nieruchomości występujące na badanym rynku. W ocenie Sądu opinia biegłego jest spójna, logiczna i konsekwentna. Powyższą ocenę przedmiotowego operatu szacunkowego o wartości nieruchomości Sąd dokonał mając na uwadze przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2004 r. Nr 207, poz. 2109 ze zm.) – tj. § 36 ust. 1,2,3,4, i wobec powyższego, ocena operatu szacunkowego w konfrontacji z brzmieniem ww przepisów rozporządzenia, zdaniem Sądu jest pozytywna, operat sporządzony na potrzeby niniejszego postępowania nie zawiera nieprawidłowości, które uniemożliwiałyby dalsze jego wykorzystywanie dla celu ustalenia odszkodowania. Podniesiony w skardze zarzut dotyczący zaniżenia wartości rynkowej badanej nieruchomości nie znajduje oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym, zaś skarżący nie przedstawił dowodów świadczących o wyższych cenach transakcyjnych nieruchomości podobnych na rynku lokalnym. Wskazać w tym miejscu należy, że subiektywne przekonanie skarżącego o zaniżonej wartości nieruchomości nie może świadczyć o wadliwości sporządzonego operatu szacunkowego. Tym bardziej, że skarżący w toku całego postępowania nie powołał żadnych wiarygodnych dowodów, które mogłyby podważyć ustalenia biegłego. Nie przedstawił alternatywnej opinii o wartości nieruchomości ani nie skorzystał z możliwości oceny kwestionowanego operatu przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych (art. 157 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Należy mieć również na względzie, że operat szacunkowy stanowi sformalizowaną prawnie opinię rzeczoznawcy majątkowego, wydawaną w zakresie posiadanych przez niego wiadomości specjalnych odnośnie szacowania nieruchomości. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym podkreśla się, że operat szacunkowy jak każdy dowód w sprawie podlega ocenie organu orzekającego. Ocena ta nie jest jednak możliwa w takim zakresie w jakim miałaby dotyczyć wiadomości specjalnych. Również kontrola sądu administracyjnego nie obejmuje weryfikacji wiadomości rzeczoznawcy majątkowego jakie składają się na sporządzony w danej sprawie operat szacunkowy. Zarówno organy administracji publicznej jak i sąd administracyjny, mogą jedynie dokonać oceny operatu szacunkowego pod względem formalnym tj. zbadać czy został on sporządzony zgodnie z zasadami określonymi w powołanych wyżej aktach prawnych, czy też treść operatu jest logiczna i kompletna, a także czy sporządzona wycena została należycie uzasadniona. W świetle powyższego uznać trzeba, że podnoszone w skardze zarzuty dotyczące wadliwości przedmiotowego operatu są bezpodstawne. Odnoszą się one nadto do tych elementów operatu, które wymagają wiadomości specjalnych w zakresie szacowania nieruchomości, nie podlegających ocenie organów administracji publicznej w trybie przepisu art. 80 k.p.a., jak również ocenie sądu administracyjnego. To biegły samodzielnie decyduje, w ramach obowiązujących i wiążących go przepisów, o sposobie dokonania wyceny i tym samym o doborze nieruchomości porównawczych. I w tym zakresie ani organy ani sądy nie mają legitymacji aby na rzeczoznawcę wpływać. W istocie pozycja prawna rzeczoznawcy majątkowego jest zbliżona do osoby zaufania publicznego. Rzeczoznawca majątkowy jest nie tylko osobą, która musi posiadać stosowne uprawnienia, ale też wiedzę i umiejętności, która jest zobowiązana do działania zgodnie z prawem. Organ prowadzący postępowanie dowodowe nie może wkraczać w merytoryczną zasadność opinii rzeczoznawcy majątkowego, ponieważ nie dysponuje wiadomościami specjalnymi, które posiada biegły. Dlatego też, słusznie organy uznały za niezasadne żądanie skarżącego wyjaśnienia nie uwzględnienia przez biegłego innych transakcji przez niego wskazanych jaki i udostępnienia wnioskowanych dowodów celem zweryfikowania prawdziwości i słuszności przedstawionych w nim wniosków. Reasumując w ocenie Sądu operat szacunkowy sporządzony został prawidłowo a ustalona w nim wartość ustalona została w sposób wymagany przez przepisy prawa materialnego, co prawidłowo zważył organ I i II instancji. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, Sąd również uznał je za niezasadne. Dlatego też, w ocenie Sądu, prawidłowo organ odwoławczy, ocenił stan faktyczny sprawy podnosząc w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, że Wojewoda w sposób rzetelny i wnikliwy zgromadził dowody w sprawie, zgodnie z wytycznymi orzekających w niniejszej sprawie Sądów i rozpatrzył zebrany materiał dowodowy. W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).