Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2442/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Mienie zabużańskie
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 99
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędzia del. WSA Teresa Zyglewska Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Zientala po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.M., M.K., A.P., S.P., R.G., T.M., L.K., R.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 marca 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 537/12 w sprawie ze skargi M.M., S.K., M.K., A.P. i S.P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 4 marca 2013 r. (sygn. akt IV SA/Wa 537/12), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę: M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Decyzją z dnia 20 października 1967 r. nr [...], Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w U. orzekało o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonych we wsi W.

Wnioskiem z dnia 26 lutego 2007 r., sprecyzowanym pismami z dnia 18 maja 2007 r. i dnia 25 lipca 2007r., M., S., M., S. i A. wystąpili o stwierdzenie nieważności w/w decyzji - w części dotyczącej przejęcia nieruchomości stanowiących uprzednio własność S.M.

Rozpoznając powyższy wniosek, Wojewoda Podkarpacki, decyzją z dnia 6 maja 2011 r. [...], odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w U. z 1967r. we wnioskowanym zakresie a Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w wyniku rozpoznania odwołań wniesionych przez wnioskodawców, decyzją z dnia 27 stycznia 2012 r., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister wyjaśnił, że w kwestionowanej decyzji wskazano, iż została ona wydana na podstawie art. 1 dekretu z dnia 5 września 1947r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. (Dz. U. Nr 59, poz. 318 ze zm. - dalej jako: dekret z 1947r.) oraz art. 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. Nr 46, poz. 339 ze zm. – dalej jako: dekret z 1949 r.) i stwierdzono w niej ( odpowiednio) przejście na rzecz Skarbu Państwa oraz przejęcie na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonych we wsi. [...]

Organ wskazał jednocześnie, iż na podstawie, wykonanego w toku postępowania zwykłego, operatu pomiarowego, który zawierał zsynchronizowany wykaz zmian gruntowych, ustalił, że powyższym parcelom gruntowym - na dzień wydania decyzji z 1967 r. - odpowiadały działki o numerach ewidencyjnych: [...]

Ponadto, przytaczając treść art. 1 ust. 1 dekretu z 1947r. i art. 1 ust. 1 dekretu z 1949 r., Minister zauważył, że tylko ten ostatni z w/w dekretów znajdował zastosowanie do mienia osób przesiedlanych na Ziemie Zachodnie. Ze znajdującego się natomiast w aktach sprawy odpisu karty przesiedleńczej nr [...] oraz wypisu z Wykazu Przesiedleńców Akcji "W" z powiatu Przemyśl wynikało, że S.M. wraz z rodziną został przesiedlony na Ziemie Zachodnie. W tej sytuacji – zdaniem Ministra - możliwe było stwierdzenie, że w rozpatrywanym przypadku (pomimo braku wyraźnego wskazania w samej treści decyzji z 1967r.) w stosunku do nieruchomości należących poprzednio do S.M. znajdował zastosowanie dekret z 1949 r. W związku z tym, nie można było twierdzić, że podstawę prawną kwestionowanej decyzji stanowiły oba dekrety.

Organ podkreślił także, iż zgodnie z obowiązującą w 1967 r. treścią art. 99 § 1 k.p.a., decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji państwowej i strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, osnowę i datę decyzji, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, oraz podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego. Ustawodawca nie określił przy tym, jak rozumieć wyrażenie "powołanie podstawy prawnej". Natomiast wskazówkę interpretacyjną, czy podanie - jako podstawy prawnej - przepisów dwóch dekretów winno skutkować nieważnością decyzji, zawierał ówczesny art. 137 k.p.a. (odpowiednik dzisiejszego art. 156 k.p.a.), który w § 1 pkt 2 stanowił, iż: "podlega uchyleniu jako nieważna decyzja, która została wydana bez jakiejkolwiek podstawy prawnej". Zgodnie zatem z wykładnią językową powyższego przepisu oraz wobec faktu, iż w okolicznościach sprawy nie znajdowały zastosowania inne przesłanki nieważności decyzji, Minister uznał, że fakt powołania jako podstawy prawnej decyzji przepisów dwóch dekretów nie mógł stanowić o jej nieważności.

Ponadto organ nadzoru wskazał, że na podstawie art. 3 ust. 2 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województw: białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego zostało wydane rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte, oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany (Dz. U. z 1950 r. Nr 45, poz. 416). Zgodnie zaś z § 1 powyższego rozporządzenia, przejmowane na własność Państwa nieruchomości ziemskie (ich części) w razie, gdy granice ich zostały zatarte, określa się w orzeczeniu przez opis granic zespołu gruntów, składających się na te nieruchomości, lub przez wymienienie nieruchomości o ustalonych granicach, które bezpośrednio otaczają ten zespół gruntów. Według natomiast Słownika języka polskiego PWN, "zatrzeć się" oznacza "stać się niewyraźnym" oraz "ulec zapomnieniu". Brak było zaś powodu by zakładać, że w chwili wydawania kwestionowanego orzeczenia znaczenie tego słowa, zawartego zarówno w tytule rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r., jak i w treści jego § 1, różniło się od znaczenia przyjętego w w/w Słowniku a wykładnia językowa wskazywała wprost, iż rozporządzenie należało stosować w przypadkach odmiennych od stanu faktycznego, który zaistniał w niniejszej sprawie. Zgodnie natomiast z treścią decyzji z 1967 r., rejestr wymienno-regulacyjny, zatwierdzony decyzją PPRN w Ustrzykach Dolnych z 24 lipca 1967r. nr [...], zawierał działki oznaczone zarówno w tym rejestrze, jak i w dołączonym do niego planie. W uzasadnieniu decyzji z 1967 r. była przy tym mowa o przejściu na własność Skarbu Państwa ściśle określonych nieruchomości (te grunty, które w postępowaniu geodezyjno-urządzeniowym nie zostały ustalone w rejestrze jako pozostające w posiadaniu na prawie własności osób fizycznych i innych poza Funduszem Ziemi osób prawnych), które były w decyzji określone jako działki oznaczone numerami.

Poza tym, jak wywodził Minister, w podstawie prawnej decyzji z 1967 r. nie został także wymieniony § 1 cyt. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. a brak było podstaw, aby domniemywać w tym zakresie przeoczenie wydającego decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej. Nie można było także mówić w tym przypadku o zatarciu granic nieruchomości w zakresie objętym wnioskiem skarżących i dlatego - zdaniem organu odwoławczego - zarzut braku skonkretyzowania przedmiotu w decyzji z 1967r. był chybiony.

W ocenie Ministra, również podnoszony w odwołaniu zarzut braku adresatów kontrolowanej decyzji jako przesłanki stwierdzenia jej nieważności (art. 156 k.p.a.) nie znajdował w niniejszej sprawie potwierdzenia. W tym przypadku miał bowiem zastosowanie tryb postępowania, określony w § 2 cyt. rozporządzenia, który dotyczył sposobu publikacji decyzji w dzienniku wojewódzkim, gdy nie wszyscy właściciele przejmowanych nieruchomości byli organowi znani w chwili wydawania orzeczenia. Taka zaś sytuacja zachodziła w niniejszej sprawie. Rozporządzenie to obowiązywało od dnia 7 października 1950 r. do dnia 4 listopada 1971r., a zatem – zdaniem organu - decyzje wydawane na podstawie przepisów wykonawczych do dekretu z 1949 r. były zgodne z obowiązującym wówczas prawem. Wobec zatem braku wystąpienia którejkolwiek z przesłanek, zawartych w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., organ odwoławczy uznał, że brak było podstaw do uwzględnienia przedmiotowego wniosku.

Na wyżej przedstawioną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 stycznia 2012 r. M. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucili organowi naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., polegające na odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ustrzykach Dolnych z 20 października 1967 r. - w części dotyczącej przejęcia nieruchomości stanowiących uprzednio własność S., pomimo że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa, w tym w szczególności art. 1 ust. 1 i art. 3 ust. 2 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa niepozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego, § 1 i § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określenia przyjmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte, oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany oraz art. 99 § 1 k.p.a. (obecnie art. 107 § 1 k.p.a.).

Odpowiadając na skargę, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Oddalając skargę – na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej; "p.p.s.a." - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że nie zasługiwała ona na uwzględnienie.

W ocenie Sądu – wbrew twierdzeniom skarżących – organy prawidłowo uznały, że brak było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z 1967r.

Jak wyjaśnił Sąd, z treści decyzji z 1967 r. wynikało, że:

- po pierwsze, została ona podjęta na podstawie art. 1 dwóch dekretów, mianowicie dekretu z dnia 5 września 1947 r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R., zmienionego dekretem z dnia 28 września 1949r. o zmianie dekretu z dnia 5 września 1947 r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. (Dz. U. Nr 53, poz. 404) i dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego;

- po drugie, orzekała ona m. in. o "przyjęciu" do dnia 5 kwietnia 1958 r. na rzecz Skarbu Państwa na podstawie dekretu z 1949 r. nieruchomości - po osobach niezamieszkałych w tym czasie w Wojtkowej i niewładających bezpośrednio swymi nieruchomościami w ogóle nieznanymi - oznaczonych w rejestrze wymienno - regulacyjnym i na planie nr działek wymienionych (w tym m. in. działek nr [...]), o ogólnej powierzchni [...] ha;

- po trzecie, "wobec braku środków dowodowych jakie grunty i w jakim umiejscowieniu i o jakiej powierzchni należały [...] do każdej z osób wysiedlonych na Ziemie Zachodnie" przejęto jako własność Skarbu Państwa po osobach [...] wysiedlonych te grunty, które w postępowaniu geodezyjno – urządzeniowym nie zostały ustalone w rejestrze jako pozostające w posiadaniu na prawie własności osób fizycznych i innych poza Funduszem Ziemi osób prawnych" (treść uzasadnienia);

- po czwarte, została ona przekazana do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie celem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej i Prezydium Gminnej Rady Narodowej w W. celem wywieszenia ("ogłoszenia") na tablicy ogłoszeń (treść rozdzielnika: "Otrzymują: [...]").

W związku z tym Sąd nie podzielił stanowiska skarżących, że decyzja z 1967 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa z uwagi na fakt: iż została oparta na treści dwóch dekretów, bez wskazania, który z nich odnosi się do poszczególnych, przejmowanych nieruchomości, w tym do poprzednika prawnego skarżących, nie powołano w niej zatem prawidłowej podstawy prawnej; nie wymieniała imion i nazwisk osób przesiedlonych a zatem brak było określenia jej adresatów; nie precyzowała rodzaju przejmowanego mienia i miejsca jego położenia; braku w niej było opisu granic i w związku z tym identyfikacji przejętych nieruchomości można było dokonać jedynie za pomocą numeru ewidencyjnego; wreszcie nie czyniła ona zadość wymogowi z § 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia, a co łącznie złożyło się na fakt, że niemożliwym było uzyskanie ekwiwalentu (art. 5 dekretu z 1949 r.).

Sąd stwierdził, że powołanie w decyzji z 1967 r. w podstawie prawnej obu wspomnianych dekretów nie naruszało w sposób rażący art. 99 k.p.a. w ówczesnym brzmieniu. Do poprzednika prawnego skarżących znalazł bowiem zastosowanie dekret 1949 r., albowiem w materiale dowodowym sprawy znajdował się odpis karty przesiedleńczej oraz wypis z Wykazu Przesiedleńców Akcji "W" z powiatu Przemyśl, Wieś W., a z których to dokumentów wynikało, że S.M. wraz z rodziną został przesiedlony na Ziemie Zachodnie. Poza tym przejęcie nieruchomości położonych we wsi Wojtkowa po osobach nieznanych, niezamieszkałych w tym czasie w wymienionej wsi i niewładających tymi nieruchomościami zostało scharakteryzowane przez podanie ich numerów ewidencyjnych. Oznaczało to zatem – jak wywodził Sąd - zastosowanie art. 1 ust. 1 dekretu z 1949 r., jako że przejęto na własność Państwa nieruchomości położone w województwie rzeszowskim, które nie pozostawały w faktycznym władaniu właścicieli. Natomiast – w ocenie Sądu - nie było potrzeby opisywania granic zespołu gruntów, składających się na te nieruchomości lub wymienienia nieruchomości o ustalonych granicach, które bezpośrednio otaczały ten zespół (jak tego wymagał § 1 cyt. rozporządzenia), gdyż z treści decyzji z 1967r. nie wynikało, że granice nieruchomości przejętych na mocy dekretu z 1949 r. zostały zatarte. Wobec zaś tego, że organ nie znał dotychczasowych właścicieli przejmowanych nieruchomości, to nie mógł oznaczyć ich w decyzji z 1967r. z imienia i nazwiska.

Z uwagi na powyższe, jak podkreślił Sąd, kwestionowaną decyzję ogłoszono w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej i równocześnie wywieszono w siedzibie Prezydium Gminnej Rady Narodowej w Wojtkowej a więc zgodnie z wymogiem, jaki nakładała regulacja § 2 ust. 1 omawianego rozporządzenia. Jedynie z rozdzielnika decyzji z 1967r. nie wynikało, aby doszło do jej wywieszenia w lokalu Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ustrzykach Dolnych. Fakt ten jednak nie mógł świadczyć, że wywieszenie decyzji nie miało miejsca, bowiem w rozdzielniku wymieniono jedynie organy władzy, które miały otrzymać decyzję, odpowiednio celem ogłoszenia i wywieszenia. Wywieszenie zaś w lokalu urzędowym Prezydium, które decyzję wydało nie wymagało wysyłania orzeczenia.

Poza tym Sąd zauważył, iż art. 5 dekretu z 1949 r., na który powoływali się skarżący, został uchylony z dniem 5 kwietnia 1958 r., zatem w dniu, w którym wydano decyzję z 1967r. już nie obowiązywał.

Odnosząc się zaś do treści orzeczeń, przytoczonych w skardze, Sąd podkreślił, że orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 1999 r.(sygn. akt IV SA 1632/97) i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lipca 2006 r. (sygn. akt IV SA/Wa 2270/05) zostały wydane w innym stanie faktycznym niż analizowany. Badany bowiem w postępowaniu nadzorczym akt o przejęciu nieruchomości nie zawierał w ogóle danych dotyczących poszczególnych przejmowanych nieruchomości, a jedynie wzmianki co do zabudowań (sygn. akt IV SA 1632/97). W sprawie zaś o sygnaturze akt IV SA/Wa 2270/05 decyzja o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa gruntów i budynków w gromadzie Z. wymieniała jedynie nazwiska osób i budynki do nich należące oraz zawierała stwierdzenie, że przejmuje się grunty leżące na terenie w/w gromady o łącznej powierzchni [...] ha. W związku z tym, zdaniem Sądu, pogląd zawarty w pierwszym z wymienionych wyroków dodatkowo pozwalał na odparcie twierdzenia skarżących, iż opuszczenie wsi Wojtkowa i nieruchomości przez ich poprzednika prawnego nastąpiło z przyczyn od niego niezależnych oraz umacniało wyżej przedstawioną argumentację w kwestii, dotyczącej sytuacji, gdy właściciele przejmowanych nieruchomości nie byli znani i obowiązku opisu granic nieruchomości tylko w przypadku, gdy granice nieruchomości zostały zatarte. W orzeczeniu tym – jak podkreślił Sąd - stwierdzono bowiem: po pierwsze, że art. 1 dekretu z 1949 r. "(...) przewidywał możliwość przejęcia nieruchomości ziemskich położonych na wymienionych w nim terenach wówczas, gdy nie pozostawały one w faktycznym władaniu właściciela. Przewidując fakultatywne uprawnienia do przejęcia takich nieruchomości na wskazanych terenach, przepisy dekretu uprawnienia tego nie wiązały z przyczynami utraty władztwa przez właściciela, w szczególności z tym, iż pozbawienie go możliwości władania nastąpiło z przyczyn od niego niezależnych, a tylko z powodu określonych działań podjętych przez organy Państwa. Stąd za niewadliwe należy uznać stanowisko organu administracji prezentowane w motywach zaskarżonej decyzji, iż okoliczności, dla których nieruchomość została opuszczona przez właściciela, nie mają znaczenia dla oceny legalności decyzji o przejęciu"; po drugie, iż " (...) Ustawodawca zakładał, że przy przejmowaniu nieruchomości na własność Państwa mogą ujawnić się trudności w określeniu granic nieruchomości, jak i przypisania jej własności określonemu podmiotowi i art. 3 ust. 2 dekretu przewidział wydanie przepisów wykonawczych określających sposób określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich, w razie gdy ich granice zostały zatarte oraz tryb postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości nie jest znany. W wykonaniu tego przepisu zostało wydane [...] rozporządzenie z dnia 16 września 1950 r., które przewidywało ogłaszanie w dziennikach urzędowych decyzji o przejęciu wówczas, gdy właściciel przejmowanej nieruchomości ziemskiej był nieznany, a nadto w § 1 przewidywało, iż w razie zatarcia granic przejmowanej nieruchomości w orzeczeniu określa się ją przez opis granic zespołów gruntów składających się na tę nieruchomość lub przez wymienienie nieruchomości o ustalonych granicach, które bezpośrednio otaczają ten zespół gruntów".

W konkluzji Sąd zatem przyjął, że z treści decyzji z 1967 r. nie można było wywieść, że przy jej wydaniu doszło do rażącego naruszenia art. 1 ust. 1 i art. 3 ust. 2 dekretu z 1949 r., § 1 i § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte, oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany (Dz. U. Nr 45, poz. 416) oraz ówczesnego brzmienia art. 99 k.p.a. Poza tym, mając na uwadze treść skargi, Sąd podkreślił także, iż gdyby przyznać rację skarżącym, że z treści decyzji z 1967r. nie można było wyprowadzić, na podstawie jakiego dekretu przejęto nieruchomości poprzednika prawnego skarżących i, że decyzja ta nie zawiera elementu w postaci oznaczenia stron (adresatów), to należałoby uznać, że spadkobiercy S.M. nie mieli interesu prawnego dającego im uprawnienie do kwestionowania decyzji z 1967r.

W rezultacie zatem Sąd zaakcentował, że - badając legalność decyzji w oparciu o powołane przepisy i w aspekcie uchybień, które był zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu - doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, jako że zaskarżona decyzja i decyzja organu pierwszej instancji zostały podjęte zgodnie z zastosowanym prawem.

W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, [...] zarzucili Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie (cyt.): "przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci: art. 151 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 roku, poz. 267, z późn. zm. - dalej jako k.p.a.) w zw. z art. 1 ust. 1 i art. 3 ust. 2 dekretu z dnia 27 lipca 1949 roku o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. z 1949 roku Nr 46, poz. 339, z późn. zm., dalej jako dekret) w zw. z § 1 i § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 roku w sprawie sposobu określenia przyjmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte, oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany (Dz. U. z 1950 roku Nr 45, poz. 416, dalej jako rozporządzenie) w zw. z art. 99 § 1 k.p.a. (w brzmieniu z dnia 20 października 1967 roku), polegające na nieuzasadnionym oddaleniu skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 stycznia 2012 roku, znak sprawy [...], w wyniku błędnego przyjęcia, że decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ustrzykach Dolnych z dnia 20 października 1967 roku, znak sprawy [...], w części dotyczącej przejęcia nieruchomości stanowiących uprzednio własność S.M. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Podczas gdy decyzja ta rażąco naruszała wvżej wymienione przepisy dekretu, rozporządzenia i k.p.a.. co w konsekwencji winno skutkować uchyleniem przez Sąd I instancji zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 stycznia 2012 roku, znak sprawy [...], oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody Podkarpackiego z dnia 6 maja 2011 roku, znak sprawy [...]".

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżący wnosili o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji wraz z zasądzeniem kosztów postępowania kasacyjnego.

Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie ograniczało się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej.

Podstawy te okazały się nieusprawiedliwione a przede wszystkim nie zostały one w ogóle prawidłowo - pod względem jurydycznym - sformułowane.

Skarżący zarzucili w skardze kasacyjnej Sądowi Wojewódzkiemu istotne naruszenie przepisów postępowania, wskazując w tym miejscu na naruszenie art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., nieprecyzując przy tym w ogóle, w jaki sposób poszczególne w/w przepisy zostały – ich zdaniem – naruszone.

Przypomnieć zatem w tym miejscu wypada, że zgodnie z treścią art.145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., sąd administracyjny (wojewódzki) uchyla zaskarżoną decyzję (postanowienie), jeśli stwierdzi, że zaskarżona decyzja (postanowienie) narusza przepisy postępowania, jeżeli naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (a nie dawało podstawy do wznowienia postępowania). Tymczasem naruszenie tego przepisu skarżący wiązali z naruszeniem prawa materialnego (a nie procesowego). Powyższy przepis powiązali bowiem z naruszeniem: art. 1 ust. 1 i art. 3 ust. 2 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. z 1949 r. Nr 46, poz. 339, z późn. zm.), § 1 i § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określenia przyjmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte, oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany (Dz. U. z 1950 r. Nr 45, poz. 416) i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a który to przepis – zgodnie z wieloletnią i utrwaloną linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego - ma wyłącznie charakter materialnoprawny. Natomiast przepis art. 99 § 1 k.p.a. (w brzmieniu z dnia 20 października 1967 r.) był przepisem już archiwalnym a zatem z tych przyczyn zarzut dotyczący naruszenia przez Sąd Wojewódzki art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. (istotne naruszenie przepisów proceduralnych) był w analizowanym stanie faktycznym całkowicie chybiony.

Nietrafny był także zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. Przepis ten bowiem ma charakter jedynie wynikowy, co oznacza, że oparcie wyroku na tym przepisie jest jedynie następstwem wyniku kontroli dokonanej przez sąd.

W rezultacie więc należało uznać, że autor skargi kasacyjnej zarzucił Sądowi Wojewódzkiemu nie tyle istotne naruszenie przepisów postępowania, co obrazę prawa materialnego. Jak wynika bowiem z treści skargi kasacyjnej, skarżący nie zgadzali się z poglądem Sądu I instancji, że objęta wnioskiem nadzorczym decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ustrzykach Dolnych, orzekająca o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonych we wsi Wojtkowa – w części dotyczącej przejęcia nieruchomości stanowiących uprzednio własność S.M. – została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Argumentacja przedstawiona jednak w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, a która była w istocie rzeczy powtórzeniem zarzutów zgłoszonych w skardze, nie wnosiła do sprawy nic nowego, stanowiąc tylko polemikę z trafnymi poglądami Sądu Wojewódzkiego.

W związku z powyższym wyjaśnić należy, że kontrolowana w trybie nieważnościowym decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa z dnia 20 października 1967 r. miała charakter zbiorczy i odnosiła się do różnych rodzajów nieruchomości. Część z nich, na podstawie tej decyzji przeszła na rzecz Skarbu Państwa na zasadzie art. 1 dekretu z dnia 6 września 1947 r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. a druga część – została tą decyzją przejęta na rzecz Skarbu Państwa, z mocy dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego. Z tego powodu w podstawie prawnej kwestionowanej decyzji zostały powołane oba w/w dekrety. Zgodzić się jednak trzeba z Sądem Wojewódzkim, że fakt ten nie naruszał w sposób rażący art. 99 k.p.a. w ówczesnym brzmieniu. W stosunku bowiem do S.M. - poprzednika prawnego skarżących - znajdował zastosowanie tylko dekret z 1949 r. Ustalenia faktyczne, dokonane w tej sprawie przez organy a zaakceptowane następnie przez Sąd Wojewódzki, okoliczność tę przesądzały. Zatem zarzuty dotyczące wadliwości podstawy prawnej kontrolowanej w trybie nieważnościowym decyzji były całkowicie chybione.

Zgodzić się też trzeba z Sądem Wojewódzkim, iż w niniejszej sytuacji nie zostały w sposób rażący naruszone przepisy Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określenia przyjmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte, oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany (Dz. U. z 1950 r. Nr 45, poz. 416). Z treści kwestionowanej decyzji z 1967 r. nie wynikało bowiem, aby granice nieruchomości przejętych na mocy dekretu z 1949 r. zostały zatarte. Nie było zatem żadnej potrzeby, aby w decyzji zostały opisane granice zespołu przejmowanego gruntu. Z uwagi zaś na brak znajomości danych uprzednich właścicieli przejmowanych nieruchomości, osoby te nie zostały oznaczone z imienia i nazwiska, a samą decyzję ogłoszono w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej i równocześnie wywieszono ją w siedzibie Prezydium Gminnej Rady Narodowej w Wojtkowej a więc zgodnie z wymogiem, jaki nakładała regulacja § 2 ust. 1 w/w rozporządzenia.

Trafnym było także spostrzeżenie Sądu I instancji, że jeśliby przyjąć pogląd skarżących, iż decyzja z 1967 r. nie została skierowana do określonych adresatów, to należałoby zadać pytanie, skąd wywodzili oni w tym przypadku interes prawny do wystąpienia z przedmiotowym wnioskiem. Tylko bowiem przy ustaleniu, że zakwestionowana część w/w decyzji odnosiła się do ich poprzednika prawnego, a zatem była do niego zaadresowana, mogli oni domagać się stwierdzenia nieważności w/w decyzji - w objętej wnioskiem części.

Skład orzekający nadmienia także, że w pełni podziela oceny i wnioski zawarte w zaskarżonym wyroku odnoszące się do orzecznictwa w nim omówionego. Odmienna ich ocena, dokonana w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, stanowi bowiem jedynie polemikę ze stanowiskiem Sądu Wojewódzkiego.

Ostatecznie zatem należało uznać, że skarga kasacyjna okazała się nieusprawiedliwiona, gdyż Sąd I instancji nie naruszył: art. 1 ust. 1 i art. 3 ust. 2 dekretu o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego oraz § 1 i § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych w sprawie sposobu określenia przyjmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte, oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 99 § 1 k.p.a. (w brzmieniu z dnia 20 października 1967 r.).

Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny – z mocy art. 184 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.