Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 621/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 92 ust. 1, art. 92 ust. 4 i 5, art. 93 ust. 1 i 7
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
article: art. 6, art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 83 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt. 1 lit. c, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 102 poz 1 art. 10 ust. 2
law: Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów  socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również  uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Tekst mający znaczenie dla EOG).
journal: Dz.U.UE.L 1985 nr 370 poz 8 art. 13
law: Rozporządzenie Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant St. sekretarz sądowy Katarzyna Sierszeńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2011 r. sprawy ze skargi I. D. K.-Ł. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą "A" I. D. K.-Ł. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, III. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej kwotę (...),- zł (...) tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia (...) listopada 2010 r., nr (...), Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, działając na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 06 września 2001 r. o transporcie drogowym, nałożył na I. D. K. – Ł. prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Handlowo – Usługowe "A" karę pieniężną w wysokości (...) zł. z tytułu naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazano, że w dniu (...) sierpnia 2010 r. dokonano kontroli pojazdu marki (...) nr rej. (...) wraz z naczepą o nr rej. (...). Pojazdem powyższym kierował W. Ś. wykonujący transport drogowy rzeczy na trasie R. – L. Przeprowadzone w trakcie kontroli oględziny miejsca, w którym znajduje się impulsator podający impulsy elektryczne ze skrzyni biegów do tachografu, ujawniły przyklejony do impulsatora magnes, powodujący rejestrowanie przez tachograf postoju pojazdu zamiast jego poruszania się. Okoliczność zafałszowania zapisów prędkości aktywności kierowcy oraz przebytej drogi potwierdzała zdjęta z tachografu wykresówka. Również kierowca, w protokole przesłuchania świadka, potwierdził powyższe ustalenia oraz zeznał, że magnesu używał od godziny (...) dnia (...) sierpnia 2010 r. do momentu kontroli, a więc godziny (...) tego samego dnia. Przeprowadzona następnie, w obecności kierowcy, próba drogowa wskazał, że po zdemontowaniu magnesu, zainstalowany w samochodzie tachograf prawidłowo rejestrował wymagane zapisy. Zafałszowania zapisów tachografu stanowiło naruszenie art. 15 ust. 8 Rozporządzenia Rady EWG 3821/85, wprowadzonego Rozporządzeniem Rady (WE) Nr 2135/98 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, polegającym na podłączeniu niedozwolonego urządzenia. Co więcej działanie powyższe stanowiło również samowolną ingerencję w pracę urządzenia rejestrującego zainstalowanego w pojeździe, wyczerpując przesłankę czynu zabronionego, opisanego w art. 15 ust. 8 powołanego powyżej rozporządzenia Nr 3821/85.

W dalszej części uzasadnienia wskazano, iż zgodnie z regulacjami zawartymi w Rozporządzeniu (WE) Nr 561/2006 w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz Rozporządzenia Rady EWG 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, konieczność przestrzegania zasad transportu drogowego oraz zapewnienie poprawności działania urządzeń rejestrujących, spoczywa również na przedsiębiorstwie organizującym pracę kierowcy. W przedmiotowej sprawie pismem z dnia (...) sierpnia 2010 r. zawiadomiono stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami, a następnie podniesiono, że zgodnie ze złożonymi w momencie dokonywania kontroli, zeznaniami kierowcy, używał on świadomie niedozwolonego urządzenia w postaci magnesu, w celu wykonania obowiązkowych 45 minutowych przerw w jeździe. Zdaniem organu, powołującego się na zeznania kierowcy, praktyka powyższa miała mieć miejsce 2- 3 razy w tygodniu i była uzasadniona sposobem wynagrodzenia kierowcy, które uzależniono od wykonanych zleceń przewozowych.

Następnie organ wskazał, iż podjęte ustalenia uzasadniają stwierdzenie, iż przedsiębiorca, wbrew przepisom art. 10 ust. 1, 2 oraz 3 Rozporządzenia (WE) Nr 561/2006, uzależnił wynagrodzenie kierowcy od przebytej przez niego odległości i ilości przewożonych rzeczy, co mogło zagrozić bezpieczeństwu drogowemu oraz zachęcać dla dalszych naruszeń przepisów dotyczących transportu drogowego. Jak podkreślono, zebrany materiał dowodowy pozwala przyjąć, że wbrew spoczywającemu na przedsiębiorcy obowiązkowi nie sprawował on kontroli nad kierowcami wykonującym przewóz drogowy, co doprowadziło do fałszowania zapisów tachografu. Co więcej, jego działanie nie wskazuje, aby nie miał on wpływu na powstanie naruszenia (art. 92a ust. 4 ustawy o transporcie drogowym) zaś stwierdzone naruszenia nie wynikały ze zdarzeń lub okoliczności, o których nie mógł on wiedzieć (art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym). Powiązanie wynagrodzenia pracownika z ilością wykonanych przewozów przesądza, w opinii organu, że stwierdzone rażące naruszenia przepisów dotyczących zasad wykonywania transportu drogowego nie miały charakteru incydentalnego, lecz miały wielokrotnie miejsce w okresie wcześniejszym.

W opinii organu w przedmiotowej sprawie nie budziła wątpliwości konieczność nałożenia na przedsiębiorcę kary w wysokości (...) zł, ustalonej na podstawie art. 92 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym oraz załącznika do ustawy. Na ocenę powyższą nie mógł również wpłynąć zgłaszany w toku postępowania wniosek o przesłuchanie dowodu z przesłuchania strony, na okoliczność braku wpływu przedsiębiorcy na powstałe naruszenia, gdyż w ocenie organu, w prowadzonym postępowaniu rozstrzygano jedynie o faktach, nie zaś o winie przedsiębiorcy.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła w dniu 29 listopada 2010 r. I. D. K. – Ł. prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Handlowo – Usługowe "A" wnosząc o jej uchylenie. Zdaniem skarżącej organ wadliwie uznał, że naruszenie polegające na zakładaniu magnesu na impulsator tachografu miało miejsce wielokrotne w okresie poprzedzającym kontrolę, opierając się w powyższym zakresie wyłącznie na zeznaniach pracownika zatrudnionego przez skarżącą w dniu (...) sierpnia 2010 r., a więc na pięć dni przed dokonaną kontrolą. Zdaniem skarżącej zastosowanie magnesu w dniu (...) sierpnia 2010 r. miało charakter incydentalny, wynikający z faktu iż był to dopiero początek pracy nowego kierowcy, a skarżąca nie miała możliwości skontrolowania zapisów z tachografu. Samo postępowanie organu oraz treść zaskarżonej decyzji wskazują natomiast na chęć ukarania skarżącej, która nie ponosi odpowiedzialności za stwierdzone uchybienia. Skarżąca zarzuciła, że organ nie uwzględnił jej wniosku o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony, podczas którego zamierzała ujawnić istotne dla oceny jej odpowiedzialności fakty i dokumenty. Nie przesłuchano również wyczerpująco kierowcy, w celu ustalenia, czy zakładał magnes na impulsator z własnej woli, czy też został do tego przymuszony. W opinii skarżącej organ dopuścił się tym samym naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego dotyczących postępowania dowodowego, poprzez brak wyjaśnienia, czy w świetle art. 92a ust. 4 oraz art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym, w przedmiotowej sprawie istotnie spełnione zostały przesłanki umożliwiające nałożenie kary administracyjnej na przedsiębiorcę. Podniesiono również zarzut braku udziału skarżącej w przesłuchaniu kierowcy jak i oględzinach pojazdu oraz braku pouczenia skarżącego, co do możliwości odmowy zeznań oraz odmowy udzielenia odpowiedzi na pytanie.

Decyzją z dnia (...) lutego 2011 r., nr (...), Główny Inspektor Transportu Drogowego na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia (...) listopada 2010 r.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia powtórzono dotychczasowy przebieg postępowania zapoczątkowanego dokonaną w dniu (...) sierpnia 2010 r. kontrolą drogową, a następnie wskazano, że analiza materiału dowodowego zgromadzonego w trakcie kontroli dała pełen obraz stanu faktycznego sprawy, przesądzając, iż do tachografu zostało podłączone niedozwolone urządzenie. Odnosząc się do kwestii braku zawiadomienia przedsiębiorcy o przeprowadzeniu kontroli oraz przesłuchaniu kierowcy organ wskazał, że postępowanie kontrolne unormowane zostało w ustawie z dnia 06 września 2001 r. o transporcie drogowym, w przepisach art. 68 – 74, ograniczając tym samym stosowanie przepisów kpa, w szczególności, co do udziału stron w postępowaniu. Za niezasadny uznano również zarzut braku pouczenia kierowcy o odmowie składania zeznań oraz odpowiedzi na pytanie, wskazując, że kierowca nie należy do kręgu podmiotów wymienionych w art. 83 § 1 kpa, które mogą powołać się na prawo domowy zeznań. Kierowca został natomiast pouczony o treści art. 233 § 1 Kodeksu karnego i miał obowiązek zeznawać prawdę. Organ wskazał również, że w świetle art. 86 kpa brak było podstaw do przesłuchania strony, gdyż zebrany materiał dowodowy był wystarczający dla rozstrzygnięcia zawisłej przed organem sprawy. W dalszej kolejności organ wskazał, iż skarżącej zapewniono czynny udział w sprawie oraz podniesiono, że jej odpowiedzialność wynika wprost z przepisów unijnych: Rozporządzenia (EWG) Nr 3821/85 oraz Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 561/2006, które to nakładają na przedsiębiorcę obowiązki czuwania nad prawidłowym funkcjonowaniem i odpowiednim użytkowaniem urządzeń rejestrujących. Zdaniem organu podjęte ustalenia, dotyczące w szczególności sposobu wynagradzania kierowcy, wskazują, iż wykryte naruszenia stanowiły rezultat nieprawidłowej organizacji pracy oraz chęci wprowadzenia większej konkurencyjności jego usług. Stąd trudno jest przyjąć, aby kierowca bezinteresownie, z własnej woli i bez wiedzy pracodawcy przekracza czas pracy i ukrywał własną pracę. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 92a ust. 4 oraz art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym organ wskazał, iż w przedmiotowej sprawie nie znalazł przesłanek do ich zastosowania, gdyż stwierdzone naruszenia nie były rezultatem okoliczności, które przedsiębiorca powinien przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia. Dodatkowo podniesiono, że zwolnienie przedsiębiorcy z ponoszonej odpowiedzialności nie może mieć miejsca w sytuacji, gdy uchybienie przepisom miało charakter rażący, a w szczególności zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego lub zostało popełnione wielokrotnie. W opinii organu sytuacja powyższa miała miejsce w przedmiotowej sprawie.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu I. D. – K. Ł. prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Handlowo – Usługowe "A" wnosząc o jej uchylenie.

W uzasadnieniu skargi podtrzymano zarzuty zawarte w odwołaniu dotyczące incydentalnego zastosowania magnesu w dniu (...) sierpnia 2010 r. przez nowego kierowcę, który dodatkowo podczas przeprowadzanej kontroli złożył fałszywe zeznania; braku rozpoznania wniosku o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony; naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego dotyczących postępowania dowodowego, poprzez brak wyjaśnienia, czy w świetle art. 92a ust. 4 oraz art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym, w przedmiotowej sprawie istotnie spełnione zostały przesłanki umożliwiające nałożenie kary administracyjnej na przedsiębiorcę oraz braku udziału skarżącej w przesłuchaniu kierowcy jak i oględzinach pojazdu.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Podczas trwania rozprawy sądowoadministracyjnej w dniu 18 października 2011 r. skarżąca wyjaśniła, iż samochód poddany kontroli stanowił jej własność i został zakupiony 2 – 3 miesiące przed jej dokonaniem i był wykorzystywany początkowo na potrzeby własne, a następnie do zarobkowego przewozu żwiru. Kierowca – W. Ś. – został zatrudniony przez skarżącą w dniu (...) sierpnia 2010 r. i nie był u niej zatrudniony przed tą datą. Przewóz żwiru odbywał się na odległość 40 km w jedną stronę i był obsługiwany przez dwóch kierowców na dwie zmiany, w czasie których wykonywano 2 – 3 kursów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie w pierwszej kolejności należy wskazać, że w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany jej zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to konieczność dokonania przez sąd oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony.

Przedmiotem toczącego się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym postępowania jest kwestia prawidłowości rozstrzygnięcia Głównego Inspektora Transportu Drogowego utrzymującego w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, nakładającego na skarżącą D. K. – Ł. prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Handlowo – Usługowe "A" karę pieniężną w wysokości (...) zł. z tytułu naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub wskazane w tym artykule podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych. Sankcje zawarte w powyższym artykule odnoszą się do podmiotów wykonujących transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, którymi nie są kierowcy, lecz sami przedsiębiorcy. Podkreślić bowiem należy, iż w art. 92 posłużono się szerokim terminem "wykonujący przewóz drogowy", co powoduje, iż sankcjami z tego przepisu objęto wszystkie podmioty, które, wykonując gospodarczą działalność transportową, naruszają prawo. Stanowisko powyższe potwierdza również treść art. 93 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, zgodnie z którym uprawnieni do kontroli mają prawo nałożyć karę pieniężną na wykonującego przewozy drogowe, a nie na kierowcę, który w ramach tego przewozu lub transportu kieruje pojazdem.

W tym miejscu wskazać należy, iż zgodnie z art. 13 Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. U. UE L z dnia 31 grudnia 1985 r.) pracodawca oraz kierowcy zapewniając poprawne działanie i odpowiednie stosowanie m.in. urządzeń rejestrujących w przypadku, gdy kierowca obowiązany jest prowadzić pojazd wyposażony w urządzenie rejestrujące. Art. 15 ust. 8 powyższego Rozporządzenia zabrania natomiast fałszowania, likwidowania i niszczenia danych zarejestrowanych na wykresówkach, przechowywanych przez urządzenie rejestrujące lub kartę kierowcy albo zarejestrowanych na wydrukach z urządzenia rejestrującego jak określono w załączniku IB. To samo stosuje się do jakiegokolwiek manipulowania urządzeniem rejestrującym, wykresówką lub kartą kierowcy, które mogłoby spowodować sfałszowanie, zlikwidowanie lub zniszczenie danych oraz informacji wydrukowanych. W pojeździe nie może znajdować się żaden sprzęt, który mógłby zostać użyty w powyższych celach. Stosownie do art. 10 ust. 2 Rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. U. UE L z dnia 11 kwietnia 2006 r.), przedsiębiorstwo transportowe organizuje pracę kierowców, o których mowa w ust. 1 w taki sposób, aby kierowcy ci mogli przestrzegać przepisów rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 oraz przepisów rozdziału II niniejszego rozporządzenia. Przedsiębiorstwo transportowe wydaje odpowiednie polecenia kierowcy i przeprowadza regularne kontrole przestrzegania przepisów rozporządzenia (EWG) nr 3821/85 oraz przepisów rozdziału II niniejszego rozporządzenia.

Analiza powyższych przepisów wskazuje, iż to na przedsiębiorcy spoczywa obowiązek właściwej organizacji pracy kierowców, jak również przeprowadzanie regularnych kontroli przestrzegania przepisów prawa. W sytuacji naruszenia obowiązków lub warunków wynikających z przepisów ustawy o transporcie drogowym lub przepisów wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych i wspólnotowych dotyczących przewozów drogowych inspektorzy transportu drogowego mogą, w myśl art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, nałożyć na niego karę pieniężną, która jest sankcją za zaistnienie stanu niezgodnego z prawem. Przedsiębiorca powinien bowiem w taki sposób zorganizować pracę, aby jego działalność odbywała się w sposób bezpieczny, jak również wprowadzić takie rozwiązania organizacyjne, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem. Niedopełnienie powyższych obowiązków zagrożone jest możliwością nałożenia na niego kary, o jakiej mowa w art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym.

W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje fakt, iż kontrolowany pojazd wyposażony był w dodatkowe niedozwolone urządzenie, które miało na celu wpływać na pracę tachografu. Okoliczność powyższa została stwierdzona podczas dokonanej w dniu (...) sierpnia 2010 r. kontroli pojazdu marki (...) nr rej. (...) wraz z naczepą o nr rej. (...) należącą do skarżącej. W opinii organu zebrany materiał dowodowy umożliwił stwierdzenie, iż spełnione zostały przesłanki warunkujące nałożenie na skarżącą kary administracyjnej, o jakiej mowa w art. 92 ustawy o transporcie drogowym. Stanowisko powyższe uznać należy za błędne.

W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, iż odpowiedzialność, o jakiej mowa w art. 92 ustawy o transporcie drogowym, pomimo że dotyczy deliktu administracyjnego, nie ma charakteru bezwzględnego. I tak, zgodnie z art. 92a ust. 4 ustawy o transporcie drogowym za uchybienia przepisom, dokonane przez kierowcę pojazdu, nie wszczyna się postępowania administracyjnego wobec przedsiębiorcy, jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że przedsiębiorca nie miał wpływu na zaistniałe naruszenia przepisom prawa. W myśl ust. 5 powołanego wyżej artykułu ograniczenie odpowiedzialności przedsiębiorcy za winę kierowcy nie ma zastosowania, jeżeli uchybienie przepisom przez kierowcę miało charakter rażący, a w szczególności zagrażało bezpieczeństwu ruchu drogowego lub zostało popełnione wielokrotnie. Art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym przewiduje natomiast, iż kary nie nakłada się, jeżeli stwierdzone zostanie, że naruszenie przepisów ustawy nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 02 czerwca 2009 r., sygn. akt II GSK 989/08, LEX 563516, pomimo pewnych różnic w redakcji powyższych przepisów ich strona merytoryczna nie odbiega znacząco od siebie. I tak, przepis art. 92a ust. 4 ustawy o transporcie drogowym posługuje się sformułowaniem braku wpływu podmiotu wykonującego przewóz (przedsiębiorcy) na powstanie naruszenia prawa przez kierowcę, podczas gdy przepis art. 93 ust. 7 powyższej ustawy mówi o braku możliwości przewidzenia przez przedsiębiorcę faktu lub okoliczności naruszenia przez kierowcę przepisów prawa. Kryteria brane za podstawę do nałożenia kary pieniężnej na przedsiębiorcę są w istocie równoważne i dotyczą sytuacji, w której na zachowanie kierowcy naruszającego prawo przedsiębiorca miał wpływ, jeżeli mógł to przewidzieć, a nie zapobiegł temu. I odwrotnie, jeżeli przedsiębiorca mógł przewidzieć naruszające prawo zachowanie kierowcy, którym posługiwał się przy wykonywaniu transportu drogowego, to zapewne miał wpływ na to wykroczenie, jeśli nie podjął działań zapobiegającym takim naruszeniom. W konsekwencji w przypadku ustalenia przez organ, że przedsiębiorca nie miał wpływu na powstałe naruszenie brak jest podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie jego odpowiedzialności (art. 92a ust. 4 ustawy o transporcie drogowym), a w przypadku jego prowadzenia, brak jest podstaw do nałożenia kary (art. 93 ust. 7 powyższej ustawy).

Wyłania się kwestia, na kim spoczywa ciężar udowodnienia faktów (ciężar dowodu) w zakresie wskazanym w art. 92a ust. 4 i art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym. Jak podano, w powołanym powyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, rozkład ciężaru dowodu jest kwestią materialnoprawną. Co do zasady rozkład ciężaru dowodu wynika z przepisu prawa materialnego, który organ administracji publicznej ma, na podstawie art. 6 kpa, obowiązek zastosować w sprawie. Może również zaistnieć sytuacja, w której w świetle przepisu prawa materialnego udowodnienie określonej okoliczności faktycznej obciąża stronę postępowania, nie zaś organ. Jednakże nawet wówczas organ nie jest zwolniony od obowiązku podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia, całego materiału dowodowego sprawy i oceny przedstawionych w sprawie dowodów (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa).

Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy wskazać należy, iż to na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek udowodnienia faktów związanych z naruszeniem przez skarżącego przepisów regulujących zasady wykonywania transportu drogowego. Na tę okoliczność został załączony do akt sprawy protokół z kontroli pojazdu z dnia (...) sierpnia 2010 r., podpisany przez kierowcę. Sąd wskazuje jednakże, iż na gruncie przepisów art. 92a ust. 4 i art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym, okoliczności wyłączające odpowiedzialność przedsiębiorcy winne być przez niego udowodnione, gdyż to on wywodzi skutki prawne wynikające z tych przepisów. Skarżący powinien więc przedłożyć dowody na okoliczności objęte hipotezami omawianych wyżej przepisów, a mianowicie, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia prawa przez kierowcę pojazdu lub że naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń bądź okoliczności, których skarżący nie mógł przewidzieć.

W przedmiotowej sprawie skarżąca skorzystała z tego prawa wnosząc dwukrotnie o przeprowadzenie dowodu z jej przesłuchania, podczas którego zamierzała ujawnić istotne dla oceny jej odpowiedzialności fakty i dokumenty. Skarżąca przedłożyła również wraz z odwołaniem od decyzji organu I instancji umowę o pracę, z której wynikało, iż kierowca W. Ś. – został przez nią zatrudniony w dniu (...) sierpnia 2010 r., a więc na krótko przed kontrolą, która ujawniła naruszenia. Skarżąca podjęła się więc udowodnienia, że nie miała wpływu lub nie mogła przewidzieć naruszenia przez kierowcę przepisów o transporcie drogowym. Organ zignorował jednakże przedkładane wnioski dowodowe, nie wyjaśniając równocześnie przesłanek, którymi kierował się odmawiając im mocy dowodowej. Z analizy zaskarżonej decyzji wynika, iż organ dał w całości wiarę zeznaniom złożonym podczas trwania kontroli drogowej przez kierowcę, wskazując, że zachowanie przedsiębiorcy przybierało charakter wielokrotnego i celowego działania, podejmowanego w celu zwielokrotnienia osiąganych zysków. Organ nie podjął się więc przeprowadzenia i oceny dowodów oferowanych przez skarżącą, mających wskazywać, iż istotnie nie miała ona wpływu na zachowanie kierowcy, jak gdyby zakładając uprzedzająco, że dowody te (zwłaszcza dowód z przesłuchania strony) są nieprzydatne dla wykazania przesłanek egzoneracyjnych. Stanowisko powyższe nie zostało jednak bliżej uzasadnione. Działanie powyższe nie tylko podważa ogólne zasady postępowania administracyjnego wyrażone w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa, ale i stanowi działanie stojące w sprzeczności z wyrażoną w art. 8 kpa zasadą prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie do organów administracji publicznej.

Sąd podkreśla, że obowiązkiem organu w przedmiotowej sprawie było umożliwienie przedsiębiorcy przeprowadzenia dowodów, wskazujących na istnienie okoliczności, o jakich mowa w art. 92a ust. 4 i art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym. W razie wykazania przez przedsiębiorcę, iż w sprawie istnieją przesłanki zwalniające go z odpowiedzialności, na organie spoczywał natomiast obowiązek wykazania, zaistnienia okoliczności wskazanych w art. 92a ust. 5 powyższej ustawy, a mianowicie rażącego naruszenia przepisów przez kierowcę, a w szczególności zagrożenia bezpieczeństwa ruchu drogowego lub wielokrotności stwierdzonych naruszeń prawa przez kierowcę. Jak wskazuje analiza zaskarżonej decyzji przedmiotowe postępowanie toczyło się z naruszeniem powyższych zasad, co przesądza o konieczności jej uchylenia.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi Sąd wskazuje, że jak trafnie wskazał Główny Inspektor Transportu Drogowego nie zasługują one na uwzględnienie. Skarżącej zapewniono bowiem czynny udział w toczącym się postępowaniu, zaś jej udział w dokonywanych czynnościach kontrolnych, w świetle regulacji zawartej w art. 68 – 74 ustawy o transporcie drogowym, nie był obligatoryjne. Za niezasadny uznać należy również zarzut braku pouczenia kierowcy o odmowie składania zeznań oraz odpowiedzi na pytanie, gdyż jak trafnie wywiódł organ, kierowca nie należy do kręgu podmiotów wymienionych w art. 83 § 1 kpa, które mogą powołać się na prawo domowy zeznań i został on prawidłowo pouczony o treści art. 233 § 1 Kodeksu karnego.

Reasumując powyższe rozważania wskazać należy, iż Główny Inspektor Transportu Drogowego rozpoznając przedmiotową sprawę dopuścił się naruszenia zasad postępowania administracyjnego określonych w art. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa, a więc naruszenia zasad postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję.

Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany jest do wyjaśnianie, czy w świetle przedłożonych przez skarżącą dowodów spełnione są przesłanki uzasadniające nałożenie na nią kary pieniężnej.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

O wykonalności orzeczono na podstawie art. 152 powyższej ustawy.