Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 24/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-05-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano sąd właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art 25
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
article: art 101 ust 1
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Monika Nowicka (spr.), Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Krakowiecka, po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy W. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy W. a Prezydentem Miasta Ż. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku D. B. w sprawie dopłaty do pobytu w Domu Pomocy Społecznej "S." w B. postanawia: wskazać Wójta Gminy W. jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy W., reprezentowany przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W., wnioskiem z dnia 3 lutego 2011 r. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość powstałego pomiędzy nim a Prezydentem Miasta Ż. - Dyrektorem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ż. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku w sprawie przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie dofinansowania pobytu D. B. w Domu Pomocy Społecznej "S." w B. poprzez wskazanie Prezydenta Miasta Ż. - Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ż., jako organu właściwego w sprawie.

W uzasadnieniu wniosku wyjaśniono, że wnioskiem z dnia [...] października 2010 r. D. B., będąc na stałe zameldowana w mieszkaniu konkubenta córki przy ul. O. P. [...] w Ż., wystąpiła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ż. o dofinansowanie pobytu w Domu Pomocy Społecznej Fundacji S. w B.

Ośrodek Pomocy Społecznej w Ż. zwrócił się zatem do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. o przeprowadzenie u w/w wywiadu środowiskowego. W jego wyniku ustalono, że wnioskodawczyni przebywa w Domu Pomocy Społecznej "S." na podstawie umowy cywilnoprawnej zawartej w dniu [...] czerwca 2010 r. [...] i w związku z tym jest zameldowana na pobyt czasowy ( od dnia [...] listopada 2010 r. do dnia [...] grudnia 2011 r. ) na terenie Gminy W.

W tych warunkach postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] Prezydent Miasta Ż. - Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ż. przekazał wniosek D. B. do rozpoznania Wójtowi Gminy W. - Kierownikowi Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W.

Wnioskodawca podkreślił, że Wójt Gminy W. nie wydał decyzji kierującej i ustalającej odpłatność za pobyt w/w w domu pomocy społecznej, a zameldowanie D. B. na terenie Gminy W. związane jest jedynie z miejscem korzystania przez nią ze świadczeń pomocy społecznej ( w formie usług polegających na całodobowej opiece pielęgnacyjnej i rehabilitacyjnej w domu opieki społecznej wraz z żywieniem, sprzątaniem i praniem) a nie z miejscem jej zamieszkania. Procesy życiowe wnioskodawczyni były związane z Gminą Ż.

W związku z powyższym – zdaniem wnioskodawcy – z uwagi na treść art. 21 § 2 k.p.a., zgodnie z którym, jeżeli nie można ustalić właściwości miejscowej w sposób wskazany w § 1, sprawa należy do organu właściwego dla miejsca, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące wszczęcie postępowania, organem właściwym w powyższej sprawie winien być Prezydent Miasta Ż - Dyrektorem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ż.

Podniesiono również, iż na niedużym obszarze Gminy W. znajdują się aż trzy domy pomocy społecznej to jest: dom - finansowany z budżetu państwa oraz domy wyznaniowy z miejscami komercyjnymi i prywatny. Uznanie zatem właściwości organów Gminy W. w analizowanej sprawie, skutkowałoby konstatacją, jakoby gmina położenia domu pomocy społecznej była właściwa do rozpatrywania wszelkich spraw mieszkańców tych domów, choć przebywają oni w nich na zasadach "komercyjnych" tj. bez skierowania właściwego organu.

W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Ż. - Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ż. wnosił o wskazanie Wójta Gminy W. - jako organu właściwego do rozpoznania wniosku D. B. o dopłatę do pobytu w Domu Pomocy Społecznej "S." w B.

Uzasadniając swoje stanowisko Prezydent Miasta Ż. twierdził, że D. B. nie została skierowana do w/w domu pomocy społecznej przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ż. Wprawdzie jest ona zameldowana na pobyt stały w Ż. a w W. jedynie na pobyt czasowy do dnia [...] grudnia 2011r., ale - jak wynika z pisma z dnia [...] września 2010 r. strona wybrała Dom Pomocy Społecznej "S.", gdyż pobyt w tej placówce umożliwia jej dalsze praktykowanie i zaspokajanie potrzeb religijno-duchowych, a sprawy religijne są dla niej niezwykle ważne.

Akcentowano też, że D. B. jest osobą w podeszłym wieku ([...] lat), która ze względu na wiek i stan zdrowia wymaga pomocy i stałej opieki ze strony innych osób. Wnioskodawczyni zamieszkała w Domu Pomocy Społecznej "S." w B. ze względu na swój stan zdrowia i konieczność opieki osób drugich, co pozwala na przyjęcie, że przebywanie jej na terenie gminy W. wiąże się z zamiarem stałego pobytu i tam też jest jej centrum życiowe, na co wskazywało zwłaszcza oświadczenie strony z dnia [...] listopada 2010 r.

Wywodzono, że od czasu zamieszkania w Domu Pomocy Społecznej "S." D. B. zerwała swoje więzi z miastem Ż. i nie zamierza powrócić do mieszkania, gdzie jest zameldowana na pobyt stały. Jest to mieszkanie konkubenta córki, z którym wnioskodawczyni nie utrzymuje kontaktów i żyje w niezgodzie. Nie ma ona również możliwości powrotu do mieszkania córki – I. P. ze względu na trudne warunki mieszkaniowe.

W związku z powyższym uczestnik podnosił, że - zgodnie z treścią przepisu art.101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr ) - właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wyraźnie określa kompetencje gminy miejsca zamieszkania, a zatem miejsca, w którym faktycznie osoba mieszka, gdzie są ześrodkowane wszelkie jej potrzeby życiowe oraz gdzie zamierza przebywać na stałe. Cytowana ustawa nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", zatem w tym zakresie należy posługiwać się definicją, zawartą w art. 25 kodeksu cywilnego, zgodnie z którą miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.

Z uwagi na fakt, że D. B. przebywa w B., która jest położona na terenie gminy W. a z treści oświadczenia strony z dnia [...] listopada 2010 r. wynikało, iż jej zamiarem jest stały pobyt w Domu Pomocy Społecznej "S." w B. to uczestnik stał na stanowisku, że organem właściwym do udzielenia stronie pomocy był w tej sytuacji Wójt Gminy W.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne rozpoznają - na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwaną dalej – p.p.s.a.), spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Jednocześnie - zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. - Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory, o który mowa w cytowanym wyżej artykule.

Przedmiotowy spór, jaki zaistniał pomiędzy Wójtem Gminy W., reprezentowanym przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. a Prezydentem Miasta Ż. - Dyrektorem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ż. był sporem o właściwość i dotyczył wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku D. B. o przyznanie dopłaty za pobyt jej w Domu Pomocy Społecznej "S." w B. (obszar Gminy W.).

Wspomniany wyżej wniosek miał swoje oparcie w przepisach ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm. ).

Ustawa ta, stanowiąc w art. 101 ust. 1, że właściwość miejscową gmin w sprawach z zakresu pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, nie zawiera jednak legalnej definicji tego ostatniego pojęcia. Z tego powodu zastosowanie w tej mierze znajdują przepisy kodeksu cywilnego ( dalej: k.c.).

W analizowanej sytuacji istotna była zatem treść przepisu art. 25 k.c., który przewiduje, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.

Jak przyjmuje się przy tym zgodnie w orzecznictwie i literaturze przedmiotu, miejsce zamieszkania osoby fizycznej nie musi być tożsame z miejscem jej tzw. zameldowania. Meldunek bowiem jest bowiem czynnością jedynie techniczną, administracyjną, związaną z miejscem faktycznego pobytu osoby. O zamiarze natomiast jej stałego pobytu w określonej miejscowości decyduje wola tej osoby.

Odnosząc powyższe do sytuacji, jaka zachodziła w przedmiotowej sprawie należy wskazać, że miejscem zamieszkania D. B. – w dacie wystąpienia z wnioskiem o dofinansowanie kosztów pobytu w Domu Pomocy Społecznej "S." w B. - była ta miejscowość.

D. B. fizycznie mieszka we wspomnianej wyżej placówce i – jak wynika to z treści akt administracyjnych – postanowiła przebywać w niej na stałe (oświadczenie z dnia [...] listopada 2010 r.).

Dodatkowo należy podnieść, że strona wcześniej sprzedała swoje mieszkanie a zameldowanie jej na pobyt stały w Ż., mieszkaniu konkubenta jednej z córek, miało jedynie charakter czysto formalny ( vide: notatka służbowa z dnia [...] października 2010 r. sporządzona przez pracownika socjalnego MOPS w Ż. A. C.).

W związku z powyższym Wójt Gminy W. (Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W.) jest właściwy do rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie D. B. dopłaty za pobyt w domu opieki społecznej "S." w B.

Z tych względów, z mocy powołanych wyżej przepisów, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.