Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 873/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2009-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 2, art. 4 pkt 1, art. 4 pkt 2 i art. 96 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Jolanta Ewa Wojtyna Sędziowie NSA Stanisław Śliwa WSA Joanna Zdrzałka /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi W. C. na decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zameldowania na pobyt stały -skargę oddala-


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. Nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Burmistrza z dnia [...] października 2008 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zameldowania na pobyt stały W. C. w miejscowości K. w budynku na działce nr 2318/1 określanej jako ul. [...].

W podstawie prawnej Wojewoda wskazał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 47 ust. 2 i art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.).

Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 11.04.2008 r., sprostowanym następnie wnioskiem z dnia 19.05.2008 r. W. C. zwrócił się do Urzędu Miejskiego w K. o zameldowanie na pobyt stały w budynku letniskowym usytuowanym na działce nr ewid. 2318/1 przy ul. [...] w K. Wskazał, iż właścicielem ww. działki jest Miasto i Gmina K., a wieczystym użytkownikiem P. Z. D. Poinformował również, iż przed Sądem Rejonowym w K. toczy się postępowanie o zasiedzenie ww. działki. Wskazał, iż od 5 lat zamieszkuje w budynku przy ul. [...], tam śpi, gotuje, tam jest jego centrum życiowe. W lokalu przy ul. S., gdzie poprzednio był zameldowany, garażuje tylko samochód i odwiedza córkę. Jednocześnie W. C. wycofał swój poprzedni wniosek o czasowe zameldowanie (w wyniku jego rozpoznania postępowanie w sprawie czasowego zameldowania zostało umorzone).

W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ, biorąc pod uwagę również materiał zgromadzony w toku poprzednio prowadzonego postępowania o zameldowanie na pobyt czasowy, ustalił, iż W. C. od kilku lat mieszka w postawionym przez siebie budynku na działce nr 2318/1. Właścicielem gruntu jest Miasto i Gmina K., a wieczystym użytkownikiem P. Z. D. O. Z. P. (dalej: PZD – OZP). W. C. nie jest, ani nie był członkiem PZD - OZP. Prawomocnym wyrokiem z dnia 30.01.2003 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w K. nakazał W. C. rozebranie budynku na przedmiotowej działce nr 2318/1 w K. oraz jego opuszczenie w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku. Zakazał także ww. dalszego naruszania wieczystego użytkowania PZD – OZP. Powyższy wyrok potwierdza brak tytułu prawnego W. C. do zajmowania spornej działki, a sam pobyt w budynku, bezprawnie wzniesionym jest nielegalny.

Organ ustalił także, iż wzniesiony przez W. C. budynek nie posiada numeru, a numerem adresowym – ul. [...] posługuje się samowolnie, co potwierdza pismo Kierownika Referatu [...] z dnia 22.09.2008 r. Jak wynika z operatu numeracji porządkowej nieruchomości nr 16 dotyczy działki oznaczonej jako działka nr 1163, położonej naprzeciw działki nr 2318/1.

Biorąc pod uwagę powyższy stan faktyczny, decyzją z dnia [...] października 2008r. Burmistrz odmówił zameldowania na pobyt stały W. C. w budynku usytuowanym na działce nr 2318/1 w K. określanej jako ul. [...]. Organ wskazał, iż wybudowana na działce nr 2318/1 w K. altana nie stanowi centrum życiowego W. C., wzniesiona została samowolnie i jest użytkowana wbrew woli właściciela nieruchomości i użytkownika wieczystego. Ponadto koniecznym warunkiem do zameldowania jest podanie adresu, którego niezbędnym elementem jest numer porządkowy lokalu. Organ uznał, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 9 ust. 2a, art. 9b, art. 10 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, co stanowi podstawę do odmowy zameldowania W. C.

Odwołanie od tej decyzji złożył W. C. i wniósł o jej uchylenie. Podniósł, iż nie jest prawdą, że na działce wybudowana jest altana. Na nieruchomości nr 2318/1 stoi budynek, na którego użytkowanie posiada decyzję administracyjną. Z tego budynku korzysta jak właściciel, tam mieszka, śpi, gotuje. Tam też koncentrują się jego sprawy i życie codzienne. Wskazał, iż budynek ten wybudował "w zaufaniu do ksiąg wieczystych na działce, która została wywłaszczona, jednak jej posiadania nie utracił".

Wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Wskazał, że zgodnie z art. 6 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 cyt. ustawy materialnoprawnymi przesłankami zameldowania są: zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem dłużej niż 3 doby oraz zamiar stałego przebywania w tym miejscu. Przez adres w gminach, które uzyskały status miasta należy rozumieć nazwę miasta (dzielnicy), ulicy, numer domu i lokalu, nazwę województwa oraz kod pocztowy (art. 9b ust. 2 pkt 1 ustawy). Natomiast formalnoprawne przesłanki zameldowania na pobyt stały określone zostały w art. 9 ust. 2a i art. 11 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Przepisy te stanowią, iż przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące należy przedstawić potwierdzenie pobytu w lokalu osoby zgłaszającej pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu, oraz, do wglądu, dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego podmiotu. Osoba zobowiązana do zameldowania się na pobyt stały obowiązana jest przedstawić organowi gminy właściwemu ze względu na nowe miejsce jej pobytu stałego zaświadczenie o wymeldowaniu się z poprzedniego miejsca pobytu stałego oraz dokonać zgłoszenia danych osobowych wskazanych w art. 11 ust. 1 powoływanej ustawy. Organ zaznaczył przy tym, iż "potwierdzenie pobytu w lokalu" dokonywane przez podmiot określony w art. 9 ust. 2a ustawy to potwierdzenie okoliczności faktycznej, a nie potwierdzenie prawa do przebywania danej osoby w lokalu.

W sytuacji zaś, gdy osoba meldująca się nie może uzyskać potwierdzenia pobytu w lokalu, gdyż właściciel lub inna osoba mająca tytuł prawny do lokalu nie wyraża na to zgody, nie można ustalić komu przysługuje tytuł prawny do lokalu lub zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy (art. 47 ust. 2 ustawy). Wówczas w toku postępowania badaniu podlegają wyłącznie przesłanki materialnoprawne zameldowania tj. czy osoba zamieszkuje w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem dłużej niż 3 doby z zamiarem stałego pobytu.

Wojewoda, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych podniósł, iż uprawniać do zameldowania w lokalu może jedynie pobyt legalny, oznaczający przebywanie na zasadach zgodnych z prawem, za wiedzą i zgodą osoby uprawnionej do dysponowania lokalem. Wyłączone więc będą sytuacje będące następstwem naruszenia posiadania, czy też wręcz przestępstwa polegającego na naruszeniu miru domowego.

W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, iż działania W. C. są bezprawne, samowolnie i w sposób nielegalny wzniósł on budynek na działce nr 2318/1 w K. Również bezprawnie posługuje się numerem adresowym – ul. [...], który w ogóle nie istnieje. Nielegalne działanie odwołującego, wbrew wyrokowi Sądu Rejonowego w K. nakazującemu rozebranie budynku na działce nr 2318/1 i jej opuszczenie, wyklucza również możliwość ubiegania się o nadanie numeru. Powyższe wskazuje, iż zasadnie organ odmówił zameldowania W. C. Bez znaczenia dla sprawy pozostaje fakt, iż istotnie zamieszkuje on w postawionym przez siebie budynku.

W. C. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na tę decyzję, wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący zarzucił wydanie decyzji z naruszeniem art. 52 Konstytucji (swobodny wybór miejsca pobytu), art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, art. 6-8, 77 § 1 i 80 k.p.a. W treści skargi podkreślił, iż od wielu lat zamieszkuje w budynku postawionym na nieruchomości przy ul. [...], co potwierdzają organy I i II instancji. Od wielu lat, pod ww. adres, wysyłana jest do niego korespondencja, zatem niezasadnym jest zarzut organu o "nieistniejącym adresie". Skarżący podniósł, iż przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych dotyczące zameldowania, służą jedynie celom ewidencyjnym, zatem niemożliwą jest odmowa zameldowania na pobyt stały, jedynie w oparciu o literalną wykładnię art. 9b ust. 2 pkt 1 ustawy.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazał, iż zarzuty podniesione w skardze stanowią jedynie polemikę z ustaleniami dokonanymi przez organy administracji publicznej. Numer adresowy na który powołuje się skarżący nie został nadany mu w sposób legalny przez Burmistrza (bez znaczenia dla sprawy pozostaje fakt, iż W. C. odbiera pod wskazanym przez niego adresem korespondencję). Gwarantowane przez Konstytucję prawo wyboru miejsca zamieszkania i pobytu, na które powołuje się skarżący, nie oznacza przyzwolenia na naruszanie praw podmiotowych innych osób (skarżący wzniósł budynek na cudzym gruncie, wbrew woli wieczystego użytkownika, a także pomimo prawomocnego wyroku nie dokonał jego rozbiórki).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Uwzględnienie skargi następuje jedynie wówczas, gdy zaskarżony akt narusza prawo w sposób określony w ostatnio cytowanej ustawie. W przypadku zaskarżenia decyzji Sąd zobowiązany jest zgodnie z art. 145 P.p.s.a. do jej uchylenia - jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy – lub do stwierdzenia nieważności takiej decyzji, jeśli zachodzą przesłanki przewidziane w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

W rozpatrywanej sprawie Sąd tego rodzaju wad i uchybień nie stwierdził, co przesądziło o oddaleniu skargi.

Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993, ze zm.), która stanowi materiał normatywny do rozważań Sądu w niniejszej sprawie, wprowadza w art. 2 obowiązek meldunkowy osób przebywających na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Jego zakres obejmuje między innymi zameldowanie w miejscu pobytu stałego lub czasowego (art. 4 pkt 1) i wymeldowanie z miejsca pobytu stałego lub czasowego (art. 4 pkt 2). Obowiązek ten ma charakter czysto rejestracyjny i wynika wprost z przepisów ustawy, co do zasady nie wymagając konkretyzacji w drodze decyzji. Jego wykonanie polega na zgłoszeniu wymaganych danych właściwemu organowi, który dokonuje rejestracji będącej czynnością materialno-techniczną, rodzącą skutki prawne.

Wydanie decyzji zastrzeżone jest dla tych sytuacji, kiedy dane zgłoszone przez osobę wykonującą obowiązek meldunkowy budzą wątpliwości. Wówczas to, zgodnie z art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, właściwy organ gminy rozstrzyga o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 tej ustawy pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Art. 9 b ust. 2 cyt. ustawy stanowi dodatkowo, że adres określa się przez podanie – w gminach, które uzyskały status miasta – nazwy miasta (dzielnicy), ulicy, numeru domu i lokalu, nazwy województwa oraz kodu pocztowego, a w innych gminach - nazwy miejscowości, numeru domu i lokalu, nazwy gminy, nazwy województwa, kodu pocztowego oraz nazwy ulicy, jeżeli w miejscowości występuje podział na ulice.

W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest fakt, że budynek, którego dotyczył wniosek skarżącego o zameldowanie, jest domkiem letniskowym posadowionym na terenie ogródków działkowych, na działce nr ewid. 2318/1, własności Gminy K., pozostającej w wieczystym użytkowaniu P. Z. D. O. Z. P.

W ocenie Sądu nie budzi także wątpliwości, że przebywanie skarżącego w wymienionym wyżej budynku ma charakter nielegalny, albowiem prawomocnym wyrokiem z dnia 30 stycznia 2003 r., sygn. akt [...], który podlega wykonaniu, Sąd Rejonowy w K. Wydział [...] nakazał pozwanym W. C. i S. C. rozebranie przedmiotowego budynku, szopo-wiaty i ogrodzenia wybudowanych na działce nr 2318/1 w K. oraz jej opuszczenie w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się wyroku, a także zakazał ww. pozwanym i osobom ich prawa reprezentującym dalszego naruszania wieczystego użytkowania P. Z. D. O. Z. P.

Faktu tego w żaden sposób nie zmienia przytaczana przez skarżącego okoliczność wydania pozwolenia na użytkowanie owego budynku. Pozwolenie to wydane przez Kierownika Urzędu Rejonowego w K. decyzją z dnia [...].08.1994 r. dotyczy bowiem użytkowania przedmiotowego obiektu zgodnie z przeznaczeniem, czyli jako budynku letniskowego. Jak wskazano w uzasadnieniu tej decyzji (k. 94, t. II akt administracyjnych), pozwolenie na użytkowanie ma jedynie na celu ustalenie czy wzniesiony obiekt spełnia wymagania jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane w świetle przepisów Prawa budowlanego. Przepisy te nie wskazują natomiast przesłanek uzależniających wydanie pozwolenia na użytkowanie od tytułu do działki.

Nielegalny pobyt, będący następstwem naruszenia posiadania, czy nawet przestępstwa naruszenia miru domowego nie może uprawniać do zameldowania, co podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 24.06.2004 r., V SA 519/03, System Orzecznictwa LEX Nr 146738). Nie można bowiem czerpać uprawnień z zachowań sprzecznych z prawem, a samowoli nie może sankcjonować instytucja zameldowania. Sąd pogląd ten w pełni podziela, wskazując dodatkowo, że niemożliwe jest zameldowanie kogokolwiek w budynku przeznaczonym do rozbiórki (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 26.11.2008 r., sygn. akt II SA/Rz 322/08, nie publ.).

Niezwykle istotny w rozpatrywanej sprawie jest też fakt braku nadania numeru dla budynku na działce nr 2318/1. Z akt sprawy - pismo Kierownika Referatu [...] Urzędu Miejskiego w K. z 22.09.2008 r. (k.56, t. II akt administracyjnych) wynika jednoznacznie, że numer porządkowy nieruchomości "16 A" przy ul. [...] w K. nie występuje, natomiast nr "16" nadano nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka 1163, położonej po przeciwnej niż działka 2318/1 stronie ul. [...]. Ewentualne nadanie numeru "16 A" mogłoby zatem nastąpić, gdyby na działce 1163 wybudowano drugi budynek. Nadanie tego numeru przez skarżącego budynkowi na działce 2318/1 nastąpiło samowolnie i niezgodnie z zasadą numeracji porządkowej.

W świetle przytoczonego wcześniej art. 9 b ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych numer domu jest integralną częścią adresu, a zatem jego brak uniemożliwia zameldowanie, które następuje pod oznaczonym adresem.

Prawidłowo zatem organy orzekające w sprawie odmówiły skarżącemu zameldowania zgodnie z jego wnioskiem

Przyjętej argumentacji nie podważa podnoszona przez skarżącego okoliczność, że organy wysyłają pod wskazany przez niego adres "ul. [...]" korespondencję i dociera ona do adresata. Taki stan rzeczy nie może przesądzać o konieczności zameldowania, a wynika z tego, iż K. nie jest dużym miastem i większość jej mieszkańców zna się choćby "z widzenia", a także z faktu, że skarżący umieścił nad drzwiami budynku na działce 2318/1 tablicę z nazwą ulicy i nadanym samowolnie numerem "16 A"(materiały prasowe w aktach administracyjnych – k. 76 tom II).

Reasumując Sąd uznał, że brak jest podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Jej legalności nie podważają także podnoszone w skardze zarzuty naruszenia art. 52 Konstytucji RP. Korzystanie z wolności wyboru miejsca zamieszkania i pobytu , o jakim mowa w ust. 1 tego przepisu musi być bowiem zgodne z obowiązującym porządkiem prawnym, a w szczególności musi następować z poszanowaniem praw (w tym prawa własności i użytkowania wieczystego) innych podmiotów. Rozumiejąc to prawo tak jak sugeruje skarżący należałoby je przyznać osobie, która włamuje się do cudzego domu czy wchodzi na cudzą nieruchomość i pozostaje tam bez zgody jej właściciela, co jest oczywiście bezprawne i nie podlega konstytucyjnej ochronie.

Z wszystkich tych przyczyn Sąd, w oparciu o art. 151 P.p.s.a. skargę W. C. oddalił.