Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1583/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie asesor WSA Iwona Kosińska asesor WSA Maria Tarnowska (spr.) Protokolant ref. sąd. Aneta Wirkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2006 r. sprawy ze skargi J. B., A. K., J. K. i C. K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia uprawnień do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionej poza granicami państwa polskiego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury, decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. K., A. K., J. B. i C. K. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] orzekającej o odmowie potwierdzenia posiadania przez J. K., A. K., J. B. i C. K. uprawnień do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami państwa polskiego przez J. i B. K. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że Wojewoda [...] w uzasadnieniu swojej decyzji stwierdził, iż J. i B. K. repatriowali się w dniu 20 maja 1958 r., a zatem w myśl ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 39 z późn. zm.), nie byli osobami uprawnionymi do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami państwa polskiego.

Po rozpatrzeniu odwołania J. K., A. K., J. B. i C. K., Minister Infrastruktury stwierdził, że art. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. określa zasady zaliczania na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., za pozostawienie których miały przysługiwać świadczenia przewidziane w układzie z dnia 9 września 1944 r. pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Rządem Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Rad dotyczącym ewakuacji obywateli polskich z terytorium B.S.R.R. i ludności Białoruskiej z terytorium Polski; układzie z dnia 9 września 1944 r. pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Rządem Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Rad dotyczącym ewakuacji obywateli polskich z terytorium U.S.R.R. i ludności ukraińskiej z terytorium Polski; układzie z dnia 22 września 1944 r. pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Rządem Litewskiej Socjalistycznej Republiki Rad, dotyczącym ewakuacji obywateli polskich z terytorium Litewskiej S.R.R. i ludności litewskiej z terytorium Polski oraz umowie z dnia 6 lipca 1945 r. między Tymczasowym Rządem Jedności Narodowej Rzeczypospolitej Polskiej i Rządem Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich o prawie zmiany obywatelstwa radzieckiego osób narodowości polskiej i żydowskiej, mieszkających w ZSRR, i o ich ewakuacji do Polski, i o prawie zmiany obywatelstwa polskiego osób narodowości rosyjskiej, ukraińskiej, białoruskiej, rusińskiej i litewskiej, mieszkających na terytorium Polski, i o ich ewakuacji do ZSRR..

Zdaniem organu, J. i B. K. przybyli do Polski w dniu 20 maja 1958 r., a zatem na podstawie umowy z dnia 25 marca 1957 r. zawartej pomiędzy Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich w sprawie terminu i trybu dalszej repatriacji z ZSRR osób narodowości polskiej (Dz. U. Nr 47, poz. 222), która umożliwiła powrót do Polski osobom narodowości polskiej, które nie skorzystały z prawa do repatriacji na podstawie wcześniejszych umów. Umowa ta nie jest jednak wymieniona - jak słusznie wskazał organ wojewódzki - w art. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r.

Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła J. B., zarzucając naruszenie art. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. oraz naruszenie art. 7 kpa polegające na niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy, i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga jest zasadna, dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza prawo.

W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest odmowa potwierdzenia posiadania uprawnień do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami państwa polskiego.

Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte wskutek wniosku J. K., A. K., J. B. i C. K. o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. odmówił potwierdzenia posiadania przez J. K., A. K., J. B. i C. K. uprawnień do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami państwa polskiego przez J. i B. K., a Minister Infrastruktury, decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Jak wynika z treści zaskarżonego rozstrzygnięcia, powodem odmowy uwzględnienia wniosku wnioskodawców była okoliczność, że rodzice wnioskodawców J. i B. K. repatriowali się w dniu 20 maja 1958 r., a zatem na podstawie umowy z dnia 25 marca 1957 r. zawartej pomiędzy Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich w sprawie terminu i trybu dalszej repatriacji z ZSRR osób narodowości polskiej (Dz. U. Nr 47, poz. 222), która nie została wymieniona w ustawie z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 39 z późn. zm.).

Należy stwierdzić, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało dokonane w oparciu o literalną (dosłowną) interpretację przepisów ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r., której nie można uznać za prawidłową.

Zgodnie z uchwałą 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 30 maja 1990 r. sygn. akt III CZP 1/90 OSNC 1990/10-11/129, osobom repatriowanym na podstawie umowy z dnia 25 marca 1957 r. zawartej pomiędzy Rządem PRL a Rządem ZSRR w sprawie terminu i trybu dalszej repatriacji z ZSRR osób narodowości polskiej, które przed dniem 1 września 1939 r. zamieszkiwały w Polsce na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa, pozostawiły tam majątek nieruchomy i nie rozporządziły nim z przyczyn od nich niezależnych – przysługują uprawnienia z art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Dnia 10 kwietnia 1991 r. sygn. akt III CZP 84/90 OSNC 1991/8-9/97, Sąd Najwyższy podjął uchwałę, której równocześnie nadał moc zasady prawnej: "Przewidziane w art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst jedn.: Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74; zm.: Dz. U. z 1989 r. Nr 29, poz. 154, Dz. U. z 1990 r. Nr 14, poz. 90, Nr 34, poz. 198, Nr 79, poz. 464) prawo do zaliczenia wartości mienia pozostawionego na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa Polskiego przysługuje obywatelom polskim, zamieszkałym w dniu 1 września 1939 r. na tych terenach, którzy po tym dniu opuścili je w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. i zamieszkują w Polsce."

Obie uchwały Sądu Najwyższego zostały podjęte pod rządami dawnych regulacji prawnych dotyczących przedmiotowej materii, ale nie straciły swej aktualności w stosunku do ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r.

Nadal aktualny pozostaje wyrażony uzasadnieniu tej uchwały pogląd Sądu Najwyższego, który stwierdził, że fundamentalną zasadą, na jakiej opiera się nasz system prawny, jest zasada równości obywateli Rzeczypospolitej Polskiej wobec prawa, wyrażona wówczas w art. 67 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, natomiast obecnie - w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., zgodnie z którym "Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. (2) Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny."

Dlatego nie do przyjęcia jest pogląd, który dopuszczałby różne traktowanie Polaków, dawnych mieszkańców terenów nie wchodzących obecnie w skład Rzeczypospolitej Polskiej. Polacy opuszczali tereny ZSRR w różny sposób i w różnym czasie. Z uwagi na podobieństwo sytuacji całej społeczności polskiej - mieszkańców dawnych ziem wschodnich Rzeczypospolitej Polskiej - należy przyjąć, że konieczne jest równe ich traktowanie, odpowiadające poczuciu sprawiedliwości i zasadzie równości obywateli wobec obowiązującego prawa.

Sąd Najwyższy stwierdził również, że taki kierunek wykładni funkcjonalnej utrwalony jest w orzecznictwie Sądu Najwyższego i zmierza we właściwym kierunku, a ponadto, że "Odpowiada on zasadom współżycia społecznego i wynikającemu z nich poczuciu sprawiedliwości. Podnieść należy, że wykładnia art. 88 ust. 1 ustawy w żadnym wypadku nie powinna prowadzić do niezrozumiałego zróżnicowania obywateli, którzy opuszczając tereny wschodnie Rzeczypospolitej nie mieli prawie żadnego wpływu na fakty i zdarzenia, które przyszło im przeżywać po dniu 1 września 1939 r."

Rozpatrując ponownie sprawę organ winien mieć na uwadze powyższe wytyczne oraz treść przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418), której regulacje są już zgodne ze wskazaną wyżej linią orzecznictwa.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.