Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1597/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-10-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6156 Dopuszczenie do udziału w postępowaniu organizacji ekologicznej
Hasła tematyczne: Organizacje społeczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 31 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.), sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2013 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia E. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu na prawach strony 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącego Stowarzyszenia E. z siedzibą w W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 4 marca 2013 r. Stowarzyszenie E. w W. (dalej "Stowarzyszenie") zwróciło się o dopuszczenie na prawach strony do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego, polegającej na budowie odcinka linii kablowej elektroenergetycznej WN 110 kV oraz linii światłowodowej pomiędzy stacją E. S.A. 110/15kV W. a stacją abonencką 110/30kV M., w miejscowości R. w gminie W. i w mieście W.

Stowarzyszenie uzasadniło swój wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu celami statutowymi w postaci ochrony dziedzictwa przyrodniczego oraz ochrony środowiska, wskazując na zagrożenie stwarzane przez realizację inwestycji dla dziko występujących zwierząt oraz jej wpływ na krajobraz kulturowy i ład przestrzenny w gminie W. Celem statutowym Stowarzyszenia, zgodnie z postanowieniami § 6 Statutu jest m.in. zachowanie środowiska naturalnego i ochrona zwierząt, rozwijanie wspieranie działań kulturotwórczych i środowiskowych oraz działalność na rzecz zrównoważonego rozwoju. Stowarzyszenie wskazało także, że przedsięwzięcie objęte postępowaniem w sprawie stanowi część szerszego zamierzenia inwestycyjnego w postaci budowy farm wiatrowych.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] Burmistrz Gminy i Miasta W. odmówił dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu. Burmistrz podniósł, że spełniona została tylko pierwsza przesłanka dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu, ponieważ uzasadnia to jego statut. Nie została spełniona przesłanka w postaci interesu społecznego. Burmistrz wskazał, że Stowarzyszenie w ogóle nie wykazało interesu społecznego przemawiającego za jego udziałem w postępowaniu, a to na nim ciąży obowiązek stosownej argumentacji. Stowarzyszenie powołuje potrzebę wspierania inicjatyw lokalnych, nie określając nawet w sposób przybliżony, jakie inicjatywy lokalne miałby wspierać udział Stowarzyszenia w postępowaniu. Powołanie niesprecyzowanych twierdzeń co do zainteresowania społeczności lokalnej sprawami zagospodarowania przestrzennego w gminie nie pozwala stwierdzić, że istnieje rzeczywisty interes społeczny.

Zażalenie na postanowienie z dnia [...] marca 2013 r. złożyło Stowarzyszenie, podnosząc, że realizacja energetyki wiatrowej budzi sprzeciw lokalnej społeczności, co potwierdza np. witryna internetowa Stowarzyszenia Zwykłego "[...]", czy działalność komitetu protestacyjnego działającego przeciwko budowie elektrowni wiatrowej. Dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu ma służyć wspieraniu interesu społecznego, który jest wyrażany przez lokalną społeczność. Udział Stowarzyszenia w sprawie nie będzie służył partykularnym celom samej organizacji, lecz ma na celu ochronę obiektywnego interesu społecznego. Jednocześnie Stowarzyszenie podniosło, że realizacja inwestycji, dotyczącej produkcji energii w farmie wiatrowej, stanowi integralną część jednego przedsięwzięcia, co wywodzi z art 3 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tj. Dz. U. z 2008r., Nr 199, poz.1227 ze zm.).

Postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. (dalej "Kolegium") utrzymało w mocy postanowienie z dnia [...] marca 2013 r. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, a ponadto wskazało, że naturalna opozycja przeciwko powstaniu nowej, kolejnej inwestycji nie może stanowić przesłanki uzasadniającej dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę tej inwestycji.

Okoliczności podniesione w zażaleniu, że realizacja inwestycji dotycząca produkcji energii w farmie wiatrowej, stanowi integralną część jednego przedsięwzięcia, jest jedynie stwierdzeniem stanu faktycznego sprawy i znajduje potwierdzenie w dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy. Przepisy prawa nie stoją na przeszkodzie realizacji przedsięwzięcia w drodze poszczególnych etapów (części), zatem planowane przedsięwzięcie stanowić ma element infrastruktury przyłączeniowej zewnętrznej farm wiatrowych "B." i "W.". Skoro inwestor zamierza realizować przedsięwzięcie etapami, to dla każdego z nich prowadzone będzie postępowanie ze wszystkimi konsekwencjami prawnymi (w tym z możliwością ubiegania się przez organizację społeczną o udział w takim postępowaniu). Fakt etapowości przedsięwzięcia pozostaje bez wpływu na istnienie interesu społecznego w aktualnym postępowaniu.

W odniesieniu do stwierdzenia Stowarzyszenia, że realizacja energetyki wiatrowej budzi sprzeciw lokalnej społeczności, Kolegium wskazało, że okoliczności te są bezprzedmiotowe dla uznania wystąpienia interesu społecznego po stronie Stowarzyszenia. Wypowiadanie się za inne podmioty, tj. niezidentyfikowaną lokalną społeczność, czy za podmiot, który może sam ubiegać się o udział w postępowaniu na prawach strony, tj. inne stowarzyszenie, nie znajduje umocowania w przepisach prawa.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie z dnia [...] maja 2013 r. wniosło Stowarzyszenie E. z siedzibą w W. Stowarzyszenie zarzuciło postanowieniu naruszenie prawa:

tj. art. 31 § 2 k.p.a. We wniosku oraz zażaleniu Stowarzyszenie szeroko przedstawiło interes społeczny, przemawiający za dopuszczeniem go do udziału w postępowaniu. Stowarzyszenie nie zgodziło się ze stanowiskiem organu, że konflikty społeczne na tle przedmiotowej sprawy zostały rozstrzygnięte w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia;

art. art. 64 § 2 w zw. z art. 50 § 1 k.p.a., ponieważ organ nie wezwał skarżącego do sprecyzowania wniosku lub udzielenia wyjaśnień, ale przyjął, że wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu nie zawierał stosownej argumentacji;

art. 7 i 77 § 1 k.p.a., ponieważ zdaniem skarżącego, stan faktyczny sprawy nie został przez organ wyjaśniony rzetelnie, w szczególności potwierdza to "zalecanie" organizacji społecznej skorzystanie w danym postępowaniu z przysługujących jej uprawnień z art. 31 § 5 k.p.a. w postępowaniu o wydanie decyzji w postępowaniu w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego w tej sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko, przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. W odniesieniu do zarzutów zawartych w skardze, Kolegium podniosło, że to obowiązkiem skarżącego, nie organu, było wykazanie interesu prawnego w dopuszczeniu do udziału w postępowaniu, nie był to także brak formalny wniosku, który podlegałby uzupełnieniu. Jednocześnie organ nie kwestionował, że lokalizacja inwestycji jest społecznie istotna, co organ brał pod uwagę w postępowaniu, jednak nie wynika z tego obowiązek automatycznego dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (D.U. nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. nr 153, poz. 1270, ze zm. - dalej w skrócie: P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Skarga podlega uwzględnieniu, ponieważ zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2013 r. narusza prawo w stopniu upoważniającym do jego wyeliminowania z porządku prawnego.

Stosownie do art. 31 § 1 k.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny.

Zgodnie z cytowanym przepisem, warunkiem dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu jest więc jednoczesne spełnienie obu wskazanych w nim przesłanek. Przy ustalaniu spełnienia przesłanek dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca.

W niniejszej sprawie było bezsporne, że występuje pierwsza z wymienionych w art. 31 § 1 k.p.a. przesłanka, iż cele statutowe stowarzyszenia uzasadniają jego dopuszczenie do udziału w postępowaniu.

Sporne w sprawie jest natomiast, czy zachodzi druga przesłanka warunkująca dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu, to znaczy, czy za dopuszczeniem Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu przemawia interes społeczny.

Pojęcie "interesu społecznego" nie zostało określone w przepisach prawa. Interes organizacji społecznej do występowania w cudzej sprawie musi mieć niższą rangę niż interes strony zwłaszcza, że interes strony przeważnie pozostaje w sprzeczności z interesem organizacji społecznej, przystępującej do postępowania. W rezultacie ocena wystąpienia przesłanki interesu społecznego w dopuszczeniu organizacji społecznej do udziału w postępowaniu należy do organu administracji.

Udział organizacji społecznej w postępowaniu na podstawie art. 31 § 1 k.p.a. nie może służyć partykularnym interesom organizacji społecznej lub jej członków, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracyjnych. Jednocześnie udział organizacji społecznej w postępowaniu w sprawie dotyczącej innej osoby nie może powodować naruszenia sfery jej prywatności przez nadmierne poszerzanie kręgu uczestników postępowania.

Organizacja społeczna powinna wykazać zasadność udziału w postępowaniu, ponieważ jej udział w sprawie nie jest obojętny dla stron, zwłaszcza gdy reprezentują przeciwstawne interesy. Organizacja powinna też wykazać, jakie posiada "kwalifikacje" do występowania w danej konkretnej sprawie. Musi istnieć merytoryczne powiązanie między przedmiotem sprawy a osiągnięciami, specjalizacją działania, a nie tylko celami organizacji społecznej.

Celami [...] są m.in. zachowanie i wzbogacanie środowiska naturalnego, działania na rzecz ekologii, promocja inicjatyw, związanych z ochroną środowiska, ochroną zwierząt i działalnością proekologiczną (§ 6 statutu). Swoje cele Stowarzyszenie realizuje poprzez m.in. udział w postępowaniach administracyjnych i sądowych, związanych z ochroną środowiska, ochroną zwierząt oraz praw i interesów konsumentów (§ 7 statutu).

W sprawie niniejszej Stowarzyszenie wniosło o dopuszczenie do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego, polegającej na budowie odcinka linii kablowej elektroenergetycznej WN 110 kV oraz linii światłowodowej pomiędzy stacją E. S.A. 110/15kV W. a stacją abonencką 110/30kV M., w miejscowości R. w gminie W. i w mieście W. Stowarzyszenie uzasadniło swój wniosek celami statutowymi w postaci ochrony dziedzictwa przyrodniczego oraz ochrony środowiska, wskazując na zagrożenie, stwarzane przez realizację inwestycji dla dziko występujących zwierząt oraz jej wpływ na krajobraz kulturowy i ład przestrzenny w gminie W. Stowarzyszenie wskazało także, że przedsięwzięcie objęte postępowaniem w sprawie, stanowi część szerszego zamierzenia inwestycyjnego w postaci budowy farm wiatrowych.

Wobec powyższego należy uznać za nieprawidłowe stanowisko organów, że wymagana przez art. 31 § 1 k.p.a. przesłanka występowania interesu społecznego, uzasadniającego dopuszczenie skarżącego do udziału w postępowaniu, nie została wykazana.

Pogląd Samorządowego Kolegium Odwoławczego na temat nieistnienia interesu społecznego Stowarzyszenia, wyrażony w zaskarżonym postanowieniu, jest błędny i dlatego postanowienie podlegało uchyleniu.

W związku z tym Sąd uwzględnił skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). O kosztach postępowania w sprawie orzeczono na podstawie art.200 p.p.s.a.

Podczas ponownego rozpoznawania sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze przeanalizuje dokładnie wniosek o dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w sprawie, mając na uwadze wyrażone w treści niniejszego uzasadnienia poglądy na temat zakresu znaczeniowego pojęcia "interesu społecznego", o którym mowa w art. 31 § 1 k.p.a.