Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 525/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Hasła tematyczne: Interpretacje podatkowe
Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną interpretację
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 1 pkt 10a
journal: Dz.U. 2014 poz 851
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Piotr Przybysz, sędzia WSA Jarosław Trelka, Protokolant referent stażysta Magdalena Gajewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2015 r. sprawy ze skargi R. U.A. z siedzibą w Holandii na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 13 listopada 2014 r. nr IPPB5/423-803/14-4/AJ w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2) zasądza od Ministra Finansów na rzecz R. U.A. z siedzibą w Holandii kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

R. U.A. (dalej: "Skarżący" lub "Fundusz") złożył wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie prawa holenderskiego Funduszu (działającego w formie prawnej "kooperatywy") do zwolnienia podmiotowego określonego w art. 6 ust. 1 pkt 10a ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 851 ze zm., dalej "u.p.d.o.p.").

We wniosku wyjaśnił, że jest funduszem inwestycyjnym utworzonym na podstawie przepisów prawa holenderskiego i funkcjonującym w formie prawnej tzw. kooperatywy (coöperatie U. A. - uitsluiting van aansprakelijkheid). Fundusz nie będzie posiadał siedziby ani zarządu na terytorium Polski.

W zakresie statusu prawno-podatkowego, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa holenderskiego:

a) Fundusz będzie posiadał osobowość prawną nadaną zgodnie z przepisami holenderskiego Kodeksu Cywilnego, będzie zatem podmiotem praw i obowiązków odrębnym od jego inwestorów (członków);

b) Fundusz będzie podlegał opodatkowaniu holenderskim podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, jako holenderski rezydent podatkowy. Fundusz będzie też mógł uzyskać certyfikat rezydencji podatkowej wystawiony przez holenderskie władze podatkowe;

c) Wyłącznym przedmiotem działalności Funduszu będzie inwestowanie środków wpłaconych przez członków - inwestorów na pokrycie praw uczestnictwa emitowanych przez Fundusz zgodnie z przepisami prawa holenderskiego, w celu dywersyfikacji ryzyka inwestycyjnego oraz osiągnięcia przez inwestorów zysków. Fundusz lokować będzie zebrane środki pieniężne w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe;

d) Zgodnie z warunkami funkcjonowania Funduszu będzie on działał jako fundusz inwestycyjny zamknięty (instytucja wspólnego inwestowania typu zamkniętego). W rezultacie, możliwość wejścia do i wyjścia z Funduszu będzie podlegać ograniczeniom. Statut Funduszu nie będzie zakładać, aby tytuły uczestnictwa Funduszu były oferowane w drodze oferty publicznej, na rynku regulowanym ani wprowadzone do alternatywnego systemu obrotu. Zamiarem Wnioskodawcy jest wyłączenie możliwości nabywania tytułów uczestnictwa Funduszu także przez osoby fizyczne gdy osoby te dokonają jednorazowego nabycia tytułów uczestnictwa o wartości nie mniejszej niż 40.000 euro (choć prawnie jest to dopuszczalne);

e) Fundusz będzie zarządzany wyłącznie przez licencjonowany podmiot zarządzający (będący osobą prawną, gdyż podmiot zarządzający nie może być osobą fizyczną) z siedzibą w Holandii, regulowany zgodnie z holenderskimi przepisami implementującymi Dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/61/UE z dnia 8 czerwca 2011 r. w sprawie zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi i zmiany dyrektyw 2003/41/WE i 2009/65/WE oraz rozporządzeń (WE) nr 1060/20091 (UE) nr 1095/2010 (dalej: ..AIFMD") i prowadzący swoją działalność w oparciu o stosowne zezwolenie wydane przez Stichting Autoriteit Financiele Markten (dalej: ..AFM"), tj. właściwego organu nadzoru nad holenderskim rynkiem finansowym. Niewykluczone, że Fundusz może być zarządzany przez podmiot z siedzibą w innym niż Holandia państwie członkowskim Unii Europejskiej, działający zgodnie z przepisami AIFMD i prowadzący swoją działalność w oparciu o stosowne zezwolenie wydane przez właściwy organu nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmiot zarządzający będzie mieć siedzibę. W strukturze Funduszu organem zarządzającym będzie podmiot zarządzający (nie będzie odrębnego zarządu);

f) Zgodnie z przepisami prawa holenderskiego, podmiot zarządzający Funduszem podlega wymogowi posiadania zezwolenia wydawanego przez AFM. Wniosek o wydanie zezwolenia oraz udzielenie zezwolenia podlega przepisom zawartym w Ustawie nadzorze finansowym (Wet op het financieel toezicht). Udzielenie (lub odmowa udzielenia) zezwolenia jest decyzją administracyjną. Fundusz natomiast musi zostać zgłoszony do AFM. AFM sprawuje stały nadzór nad podmiotem zarządzającym oraz działalnością inwestycyjną prowadzoną przez niego w ramach Funduszu. Fundusz jest w istocie funduszem regulowanym, ponieważ zarządzanie inwestycyjne wykonywane za pośrednictwem Funduszu podlega nadzorowi ze strony AFM. Tym samym, działalność inwestycyjna Funduszu będzie prowadzona na rzecz Funduszu przez podmiot zarządzający Funduszem na podstawie zezwolenia wydanego podmiotowi zarządzającemu przez AFM oraz po rejestracji Funduszu w AFM. W związku z powyższym, Funduszu będzie regulowaną instytucją wspólnego inwestowania nadzorowaną przez AFM. Mianowicie. AFM sprawować będzie nadzór nad działalnością zarządcza Funduszu (tj. prowadzeniem działalności inwestycyjnej) polegający m. in., na badaniu zgodności działalności Funduszu z obowiązującym prawem, weryfikacji rzetelności i wiarygodności zarządzającego funduszem, wypłacalności zarządzającego, jego administracyjnej struktury oraz wewnętrznej kontroli i przejrzystości względem inwestorów i właściwych organów;

g) W zasadzie, zezwolenie udzielone podmiotowi zarządzającemu obejmuje wszystkie funkcje zarządzania. W szczególności zezwolenie pozwala na zarządzanie portfelem i zarządzanie ryzykiem, jak również na wykonywanie następujących funkcji:

- Administrowanie: obsługa prawna i usługi w zakresie rachunkowości w zarządzaniu funduszami; zapytania klientów; wycena i wyznaczanie ceny, w tym zeznania podatkowe; monitorowanie przestrzegania uregulowań; prowadzenie rejestru posiadaczy jednostek uczestnictwa i udziałów; podział dochodu; emisja i umarzanie jednostek uczestnictwa i udziałów; ustalenia umowne, w tym wysyłanie świadectw; przechowywanie ksiąg.

- Wprowadzanie do obrotu;

- Działalność związana z aktywami Funduszu, a mianowicie usługi niezbędne do wypełniania funkcji powierniczej ZAFI. zarządzanie infrastrukturą, działalność w zakresie administrowania nieruchomościami, porady dla przedsiębiorstw w zakresie struktury kapitałowej, strategii inwestycyjnej i spraw związanych, porady i usługi związane z łączeniem i nabywaniem przedsiębiorstw i inne usługi związane z zarządzaniem Funduszem oraz spółkami i innymi aktywami, w które zainwestowano.

Ponadto, podmiot zarządzający może również (między innymi) świadczyć następujące usługi: zarządzanie portfelami inwestycyjnymi na podstawie uprawnień przekazanych przez inwestorów w ramach własnego uznania indywidualnie dla każdego klienta: w ramach usług pobocznych - obejmujące: doradztwo inwestycyjne; przechowywanie i administrowanie w odniesieniu do udziałów lub jednostek uczestnictwa przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania; przyjmowanie i przekazywanie zleceń dotyczących instrumentów finansowych.

Co do zasady, podmiot zarządzający musi ustąpić jeżeli straci zezwolenie AFM lub w przypadku jego niewypłacalności. Wówczas konieczne będzie powołanie na jego miejsce innego zarządzającego posiadającego wymagane zezwolenie.

h) W praktyce zawierana jest przez podmiot zarządzającego i Fundusz umowa o zarządzanie na podstawie przepisów holenderskiego prawa cywilnego. Ponadto, podmiot zarządzający będzie posiadał uprawnienia do pełnienia funkcji zarządu. Wówczas podmiot zarządzający będzie reprezentował Fundusz, w tym w relacjach z podmiotem zarządzającym (w przypadku zawarcia przez Fundusz umów takich jak umowa inwestycyjna lub inne umowy, podmiot zarządzający może podpisać taką umowę w imieniu Funduszu działając w charakterze samodzielnego dyrektora);

i) Forma prawna tzw. kooperatywy jest szczególną formą prawną na gruncie prawa holenderskiego mającą członków a nie wspólników. Tytuły uczestnictwa w Funduszu można zatem określić jako ..udziały członkowskie" (ang. membership interests). Każdy członek ma co najmniej jeden głos w Walnym Zgromadzeniu Członków (Zgromadzenie Członków), lecz statut może przyznać niektórym członkom więcej niż jeden głos. Dopuszczalna jest liczba głosów współmierna do wysokości udziału każdego członka. Zgromadzenie Członków ma następujące uprawnienia (niektóre z nich mogą być przekazywane): powoływanie, zawieszanie i odwoływanie dyrektorów zarządzających, zatwierdzanie rocznych sprawozdań finansowych, zmiany statutu, rozwiązanie kooperatywy, przekształcenie/fuzja/podział, dokonywanie wypłat na rzecz członków, oraz wszystkie inne uprawnienia powierzone innym organom na podstawie przepisów prawa lub statutu;

j) Aktywa Funduszu będą przechowywane przez depozytariusza działającego zgodnie z regulacjami AIFMD. którym będzie podmiot utworzony w Holandii. Zgodnie z przepisami holenderskimi, podmiot zarządzający musi wyznaczyć depozytariusza dla każdego zarządzanego przez siebie funduszu, w tym także dla działającego w formie kooperatywy. W szczególności, depozytariusz będzie prowadził rejestr aktywów Funduszu, monitorował przepływ środków, będzie odpowiedzialny za zapewnienie, aby rozliczanie umów dotyczących aktywów Funduszu następowało bez nieuzasadnionego opóźnienia. kontrolował terminowość rozliczania umów z uczestnikami Funduszu, sprawował ogólny nadzór nad działalnością inwestycyjną Funduszu oraz wykonywał inne czynności związane z przechowywaniem ksiąg i administrowaniem Funduszem i jego aktywami.

Fundusz może podjąć działalność inwestycyjną poprzez nabywanie lub obejmowanie papierów wartościowych, instrumentów finansowych lub innych praw majątkowych. W szczególności Fundusz może posiadać papiery wartościowe wyemitowane przez spółkę z siedzibą i miejscem zarządu w Wielkim Księstwie Luksemburg działającej w formie prawnej S. (dalej: "S. "). S. jest spółką osobową niepodlegającą w państwie swojej rezydencji podatkowej opodatkowaniu od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągania, tj. spółką niebędącą osobą prawną w rozumieniu art. 4 pkt 14 u.p.d.o.p.

W przyszłości, SCSP może zostać wspólnikiem polskich spółek osobowych, w szczególności spółek jawnych i komandytowych (dalej: "Spółki Osobowe"), prowadzących działalność gospodarczą m.in. w zakresie najmu powierzchni handlowej/biurowej w Polsce lub osiągających dochody ze zbycia składników majątkowych, w tym w szczególności nieruchomości położonych w Polsce, a także inne dochody.

W uzupełnieniu wniosku Fundusz wskazał, że zgodnie z holenderskim prawem spółek, holenderska Kooperatywa może inwestować w składniki majątku w ramach przedmiotu działalności określonego zgodnie z postanowieniami jej aktu założycielskiego. Zgodnie z ust. 2:53 holenderskiego kodeksu cywilnego, określony w akcie założycielskim przedmiot działalności holenderskiej Kooperatywy musi uwzględniać pewne istotne potrzeby jej członków zgodnie z treścią umów zawartych między nimi. w związku z przedsięwzięciem, które Kooperatywa prowadzi lub ma prowadzić w tym celu na rzecz swych członków. W świetle prawa holenderskiego możliwe jest założenie Kooperatywy do celów inwestycyjnych. Wówczas przedmiot działalności Kooperatywy musi uwzględniać cel takiej wspólnej inwestycji. Prawo holenderskie nie przewiduje ograniczeń w zakresie dozwolonych inwestycji Kooperatywy. Kooperatywa może zatem inwestować w papiery wartościowe, inne instrumenty finansowe, nieruchomości, prawa własności intelektualnej, wierzytelności, prawa majątkowe, itp.

Prawo holenderskie dopuszcza także inwestycje Kooperatywy w prawa udziałowe w spółkach kapitałowych (niestanowiące papierów wartościowych) oraz prawa udziałowe w spółkach osobowych nieemitujących papierów wartościowych. W sytuacji gdy podmiot zarządzający Kooperatywą posiada licencję wydaną przez S. (A. ) winien on okresowo (co najmniej raz w roku) dokonywać wyceny składników majątkowych. Podstawą obliczenia wartości netto aktywów musi być wartość rynkowa.

Zgodnie z dyrektywą w sprawie zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (A. ), podmiot zarządzający holenderską Kooperatywą musi być osobą prawną. Jeśli podmiotem zarządzającym holenderską Kooperatywą jest holenderska osoba prawna, zwykle jest to spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid) prawa holenderskiego. W opisanym zdarzeniu przyszłym podmiotem zarządzającym będzie zatem osoba prawna, działająca w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością prawa holenderskiego.

Podmiot zarządzający może być członkiem (uczestnikiem) w podmiotach typu "cooperatie U.A." ale nie jest to obowiązkowe.

Skarżący postawił pytanie, czy przychody (dochody) Funduszu osiągane na terytorium Polski, w tym przychody (dochody) i udziału w S. w części odpowiadającej udziałowi S. w zyskach Spółki Osobowej, będą podlegały zwolnieniu z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. zarówno z momentem ich uzyskania przez Spółkę Osobową/SCSP, jak i z chwilą ich faktycznej wypłaty na rzecz Funduszu?

W ocenie Skarżącego, przychody (dochody) Funduszu osiągane na terytorium Polski, w tym przychody (dochody) z udziału w S. w części odpowiadającej udziałowi S. w zyskach Spółki Osobowej, będą podlegały zwolnieniu z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. zarówno z momentem ich uzyskania przez Spółkę Osobową/S. , jak i z chwilą ich faktycznej wypłaty na rzecz Funduszu.

Minister Finansów w interpretacji indywidualnej z dnia 13 listopada 2014 r. uznał stanowisko Skarżącego za nieprawidłowe.

Minister Finansów wskazał, że polska ustawa o funduszach inwestycyjnych enumeratywnie wylicza kategorie inwestycji, jakich może dokonywać fundusz inwestycyjny zamknięty (dalej zwany FIZ). FIZ może, z określonymi wyjątkami, lokować środki w papiery wartościowe, wierzytelności osób prawnych, udziały w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością, waluty, instrumenty pochodne, prawa majątkowe, których cena zależy bezpośrednio lub pośrednio od oznaczonych co do gatunku rzeczy, określonych rodzajów energii, mierników i limitów wielkości produkcji, dopuszczone do obrotu na giełdach towarowych oraz instrumenty rynku pieniężnego, jeżeli są zbywalne. Ponadto przedmiotem lokat funduszu inwestycyjnego zamkniętego mogą być własność lub współwłasność nieruchomości gruntowych, budynków i lokali stanowiących odrębne nieruchomości, statków morskich oraz użytkowanie wieczyste na zasadach określonych w ustawie. Szczególnie jest to widoczne w przypadku analizy możliwości inwestycji w spółki osobowe prawa handlowego nieposiadające osobowości prawnej, nieemitujące papierów wartościowych. Natomiast zgodnie z przyjętym przez polskiego Prawodawcę modelem fundusze inwestycyjne nie mogą inwestować w spółki osobowe nie emitujące papierów wartościowych, takie jak spółka jawna lub komandytowa. Wynika to m.in. z odmienności konstrukcji polskiej spółki osobowej jawnej lub komandytowej w zakresie odpowiedzialności wspólników za zobowiązania spółki, jej reprezentacji, zarządzania, zbywalności praw udziałowych itd. od rozwiązań przewidzianych dla spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i akcyjnych. Szczególnie jest to widoczne w przypadku spółki jawnej. Dlatego też polski Ustawodawca nakazuje traktować dochody z udziału w transparentnej podatkowo spółce osobowej tak jak dochody z działalności gospodarczej (por. art. 5b ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i art. 5 ust. 3 u.p.d.o.p. (w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 8 listopada 2013 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku tonażowym (Dz.U. z 2013 r. poz. 1387). Stąd brak jest podstaw do przyjęcia, że skoro Fundusz może uzyskiwać takie dochody z działalności gospodarczej, to za wypełniony można uznać warunek określony w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b u.d.p.o.p. Warunek ten jednoznacznie wskazuje, że podmioty, których przedmiotem działalności (użyto sformułowania "wyłącznym przedmiotem") są inne rodzaje aktywności gospodarczej niż tam wymienione, w tym działalność gospodarcza - nie są uprawnione do zwolnienia podmiotowego.

Minister Finansów podkreślił, że nie jest istotny faktyczny zakres inwestycji Funduszu (wynikający z polityki inwestycyjnej, statutu, itp.), ale zakres wynikający z ram prawnych wynikających z prawa państwa, według którego dana instytucja wspólnego inwestowania został zorganizowana. Nie sposób bowiem przyjąć, że polski Ustawodawca założył możliwość wielokrotnego uzyskiwania prawa do zwolnienia podmiotowego i jego utraty w ciągu roku podatkowego w związku ze zmianą polityki inwestycyjnej, czy też zapisów umownych, statutowych funduszu. Na takie rozumienie tego przepisu wskazuje także wykładnia systemowa.

Zdaniem Ministra Finansów, analiza porównywalności przedmiotowych funduszy holenderskich i polskich funduszy inwestycyjnych działających na podstawie ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych (Dz.U. z 2004 r. Nr 146, poz. 1546 ze zm., dalej "u.f.i.") prowadzi do wniosku, że przedmiot ich działalności należy uznać za nieporównywalny. Minister Finansów zauważył też, że inwestycje w spółki osobowe nie mieszczą się także w zakresie określonym w art. 50 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/65/WE z dnia 13 lipca 2009 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS) (Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 302/32). Natomiast celem Dyrektywy jest m.in. zapewnienie odpowiedniej ochrony inwestorów.

Zatem w ocenie Ministra Finansów wykładnia celowościowa art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b u.p.d.o.p. wskazuje, że zwolnienie podmiotowe określone w przedmiotowym artykule nie obejmuje zagranicznych spółek/funduszy inwestycyjnych mogących inwestować w polskie spółki jawne i inne spółki osobowe nie emitujące papierów wartościowych (których zakres dopuszczalnych inwestycji wykracza poza zakres działalności polskich funduszy określony w u.f.i.).

W świetle powyższego zdaniem Ministra Finansów warunek zwolnienia podmiotowego, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b u.p.d.o.p. nie będzie spełniony w przypadku opisanym w przedmiotowym zdarzeniu przyszłym.

Minister Finansów w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z dnia 30 grudnia 2014 r. stwierdził brak podstaw do zmiany interpretacji indywidualnej.

Skarżący nie zgadzając się z wydaną interpretacją złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Interpretacji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p., w szczególności poprzez uznanie, że Skarżący będący zagraniczną instytucją wspólnego inwestowania, nie podlega zwolnieniu z podatku dochodowego od osób prawnych wyłącznie z uwagi na możliwość inwestowania środków pieniężnych w spółki osobowe z siedzibą w Polsce, nieemitujące papierów wartościowych; art. 63 i 65 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (art. 56 i 58 według poprzedniej numeracji Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską - dalej: "Traktat"), poprzez naruszenie zasady swobody przepływu kapitału oraz uchybienie zakazowi arbitralnej dyskryminacji i ukrytego ograniczenia w swobodnym przepływie kapitału i płatności, w sytuacji, w której nie istniały przesłanki interesu ogólnego uprawniające Organ do odmowy przyznania zwolnienia podatkowego Skarżącemu.

Skarżący wniósł o uchylenie interpretacji i zasądzenie kosztów postępowania.

Minister Finansów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie.

Skarżący w piśmie procesowym z dnia 8 września 2015 r. na potwierdzenie swojego stanowiska w sprawie przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 lipca 2015 r. sygn. akt II FSK 1455/13. Skarżąca wskazała, że w świetle tego wyroku dla celów zastosowania zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. nie znajduje uzasadnienia twierdzenie Ministra Finansów, by zagraniczne instytucje wspólnego inwestowania prowadziły działalność w sposób identyczny jak krajowe fundusze inwestycyjne.

Ponadto Skarżąca wskazał, że niezrozumiałe jest kwestionowanie zwolnienia jej w przypadku inwestycji Skarżącego w stanowiące papiery wartościowe akcje S. . Inwestycji w akcje S. w żaden sposób nie można utożsamiać z inwestycją w spółki osobowe, skoro przedmiotem inwestycji są papiery wartościowe, wymienione w ustawie o funduszach inwestycyjnych jako dozwolone formy inwestowania środków przez polskie fundusze inwestycyjne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Kontroli Sadu poddano interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 13 listopada 2014 r. uznającą za nieprawidłowe stanowisko Skarżącego co do dopuszczalności objęcia go zwolnieniem podmiotowym, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p.

Zgodnie z tym przepisem, zwalnia się od podatku instytucje wspólnego inwestowania posiadające siedzibę w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, które spełniają łącznie następujące warunki:

a) podlegają w państwie, w którym mają siedzibę, opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania,

b) wyłącznym przedmiotem ich działalności jest zbiorowe lokowanie środków pieniężnych, zebranych w drodze publicznego lub niepublicznego proponowania nabycia ich tytułów uczestnictwa, w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe,

c) prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym mają siedzibę, albo prowadzenie przez nie działalności wymaga zawiadomienia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym mają siedzibę, w przypadku gdy:

– prowadzą swoją działalność w formie instytucji wspólnego inwestowania typu zamkniętego oraz

– zgodnie z dokumentami założycielskimi ich tytuły uczestnictwa nie są oferowane w drodze oferty publicznej ani dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym, ani wprowadzone do alternatywnego systemu obrotu oraz mogą być nabywane także przez osoby fizyczne wyłącznie gdy osoby te dokonają jednorazowego nabycia tytułów uczestnictwa o wartości nie mniejszej niż 40.000 euro,

d) ich działalność podlega bezpośredniemu nadzorowi właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym mają siedzibę,

e) posiadają depozytariusza przechowującego aktywa tej instytucji,

f) zarządzane są przez podmioty, które prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmioty te mają siedzibę.

Spór w rozpoznanej sprawie dotyczył warunku z art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b) ustawy, którego – jak stwierdził Minister Finansów – Skarżący nie spełnia. Poświęcone temu w interpretacji wywody stanowią w części powtórzenie argumentacji przedstawionej w wyroku tut. Sądu z dnia 25 stycznia 2013 r., III SA/Wa 1639/12, dotyczącej kryteriów porównywalności funduszy zagranicznych z krajowymi dla celów oceny dopuszczalności objęcia ich zwolnieniem. Problem jednak w tym, że wspomniany wyrok nie ostał się w toku kontroli instancyjnej – wyrokiem NSA z dnia 24 lipca 2015 r., II FSK 1455/13, wyrok ten został uchylony. W wyroku kasacyjnym sąd odwoławczy wskazał, że "regulacja zawarta w powołanym przepisie została oceniona przez projektodawcę, a następnie prawodawcę, jako zapewniająca podobieństwo funduszy zagranicznych mogących korzystać ze zwolnienia podatkowego do funduszy polskich, którym takie zwolnienie przysługuje. Jako nadinterpretację przywołanego fragmentu uzasadnienia projektu ustawy uznać należy założenie, że instytucje wspólnego finansowania, o których mowa w analizowanym przepisie, działające na zasadach podobnych do polskich funduszy inwestycyjnych, będą miały takie same jak polskie fundusze podstawy prawne powstawania i działania, ustrój, status organizacyjno-prawny. Nie uzasadnia on także oceny zasad tworzenia i funkcjonowania zagranicznych funduszy inwestycyjnych przez bezpośrednie odniesienie do przepisów u.f.i. lub dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/65/WE".

W sprawie zakończonej tym wyrokiem chodziło wprawdzie o inną przesłankę (z pkt f: "zarządzane są przez podmioty, które prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmioty te mają siedzibę"), jednak twierdzenia w nim przedstawione mają – zdaniem Sądu – wymiar uniwersalny przy ocenie dopuszczalności zastosowania zwolnienia z art. 6 ust. 1 pt 10a u.p.d.o.p.

Za istotną, wynikającą z tego wyroku wskazówkę interpretacyjną należy uznać dokonane w nim nawiązanie do redakcji przepisu art. 6 ust. 1 pkt 10a ustawy, który – w odróżnieniu od regulacji ujętej w pkt 10 tego przepisu – nie zawiera odesłania do przepisów u.f.i. Sąd rozpoznający sprawę niniejszą w pełni podziela pogląd, że z tego właśnie powodu dokonując oceny podobieństwa funduszy zagranicznych i polskich nie można opierać się wyłącznie – tak jak to uczynił Minister Finansów w zaskarżonej interpretacji – na przepisach u.f.i. Oparcie się na nich bowiem sprawia, że nie dochodzi już do analizy podobieństwa, lecz formułowania przez organ pozaprawnego warunku identyczności w odniesieniu do zakresu ich działania. To zaś, jak trafnie podniesiono w skardze, jest nie do zaakceptowania na gruncie przepisu art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p., który formułuje kryteria "porównywalności" instytucji wspólnego inwestowania do polskich funduszy inwestycyjnych, a ich nie "identyczności".

Jak wskazano we wniosku, utworzony zgodnie z przepisami prawa holenderskiego Fundusz może podejmować działalność inwestycyjną poprzez nabywanie lub obejmowanie papierów wartościowych, instrumentów finansowych lub innych praw majątkowych; w szczególności może posiadać papiery wartościowe emitowane przez spółkę z siedzibą i miejscem zarządu w Wielkim Księstwie Luksemburg, działającej w formie prawnej SCSP. Spółka ta jest spółką osobową, nie będącą osobą prawną w rozumieniu art. 4 pkt 14 u.p.d.o.p. W przyszłości spółka ta może zostać wspólnikiem polskich spółek osobowych, w szczególności jawnych i komandytowych, prowadzących działalność gospodarczą m.in. w zakresie najmu powierzchni handlowej/biurowej w Polsce lub osiągających dochody ze zbycia składników majątkowych, w tym nieruchomości położonych w Polsce, a także inne dochody.

Zdaniem organu interpretacyjnego, tak ukształtowany zakres działalności holenderskich funduszy inwestycyjnych wyklucza objęcie ich zwolnieniem z tego powodu, że zgodnie z art. 5 ust. 3 u.p.d.o.p., jeżeli działalność gospodarczą prowadzi spółka niebędąca osobą prawną, przychody wspólnika z udziału w takiej uznaje się za przychody z działalności gospodarczej.

Problem w tym, że forsowana przez organ teza nie znajduje odzwierciedlenia w brzmieniu poddanego analizie przepisu. Sformułowany pod lit. b) warunek w postaci wyłącznego przedmiotu działalności instytucji wspólnego inwestowania obejmującego zbiorowe lokowanie środków pieniężnych, zebranych w drodze publicznego lub niepublicznego proponowania nabycia ich tytułów uczestnictwa, w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i "inne prawa majątkowe" nie został obwarowany żadnym zastrzeżeniem, w szczególności takim jak w art. 145 ust. 1 pkt 6 u.f.i. Zgodnie z jego treścią, fundusz inwestycyjny zamknięty (z zastrzeżeniem ust. 2-8, art. 146 oraz art. 147) może lokować aktywa w: 1) papiery wartościowe, 2) wierzytelności, z wyjątkiem wierzytelności wobec osób fizycznych, 3) udziały w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością, 4) waluty, 5) instrumenty pochodne, w tym niewystandaryzowane instrumenty pochodne, 6) prawa majątkowe, których cena zależy bezpośrednio lub pośrednio od oznaczonych co do gatunku rzeczy, określonych rodzajów energii, mierników i limitów wielkości produkcji lub emisji zanieczyszczeń, dopuszczone do obrotu na giełdach towarowych, 7) instrumenty rynku pieniężnego - pod warunkiem że są zbywalne.

Wobec tego, że podobnego zastrzeżenia nie zawiera regulacja ujęta w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b) u.p.d.o.p., ograniczająca sformułowany tam warunek do przesłanki inwestowania w "inne prawa majątkowe", nie można uznać za uprawnioną forsowanej przez organ tezy o niedopuszczalności z tego powodu skorzystania przez Skarżącego ze zwolnienia.

Z tych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżona interpretacja – jako naruszająca przepis art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. przez błędną jego wykładnię – podlega uchyleniu (art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."). Wydanie ponownej interpretacji powinno nastąpić z uwzględnieniem oceny prawnej zawartej w niniejszym wyroku.

W tym stanie rzeczy orzeczono jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na mocy art. 200, art. 205 § 2 i § 4 oraz art. 209 p.p.s.a. w związku z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 31, poz. 153) w wysokości obejmującej wpis, opłatę skarbową od pełnomocnictwa i koszty zastępstwa procesowego.