Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 739/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 3 i 4, art. 39, art. 41
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Wiesław Morys, Sędzia NSA Małgorzata Borowiec, Sędzia del. WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.), Protokolant starszy asystent sędziego Rafał Kopania, po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 listopada 2013 r. sygn. akt IV SA/Gl 170/13 w sprawie ze skargi W. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B.-B. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 19 listopada 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 170/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę W. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. - B. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego.

Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:

Decyzją z dnia [...].08.2012 r. Burmistrz C.-D. przyznał skarżącemu W. M. specjalny zasiłek celowy w kwocie 200 zł. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wnioskodawca w dniu [...].07.2012 r. wystąpił o pomoc finansową. Podczas wywiadu środowiskowego ustalono, że pomoc zostanie przeznaczona na częściowe pokrycie opłat za energię elektryczną i gaz. Organ ustalił fakt przekroczenia przez stronę ustawowego kryterium dochodowego wynoszącego 477 zł, gdyż jej dochód w czerwcu 2012 r. wyniósł 1052,18 zł, na który składał się zasiłek okresowy w kwocie 238,50 zł oraz wysokość miesięcznej raty kredytu spłacanego przez rodzinę wnioskodawcy – w kwocie 200 euro = 813,68 zł. Z uwagi na utratę pracy i trudności z podjęciem nowego zatrudnienia organ uznał, że u wnioskodawcy występuje szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz. U. Nr 175 z 2009 r., poz. 1362 ze zm.), dalej zwanej: "u.p.s.", uzasadniający przyznanie specjalnego zasiłku celowego.

Na skutek odwołania strony decyzją z dnia [...].10.2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B.-B. uchyliło powyższą decyzję i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Kolegium uznało wyliczenie dochodu strony za prawidłowe, ale oceniło, że decyzja I instancji została wydana przedwcześnie, gdyż dotychczas nie wykazano, jakimi środkami dysponuje Ośrodek Pomocy Społecznej.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...].11.2012 r. Burmistrz C.-D. przyznał skarżącemu specjalny zasiłek celowy w kwocie 203,54 zł, wykazując w uzasadnieniu, że na taką kwotę opiewają łącznie przedłożone przez stronę faktury na gaz i energię, przy czym kwota 200 zł została już wypłacona w oparciu o pierwotną decyzję, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Organ ustalił dochód strony na kwotę 823,38 zł odpowiadającą wysokości miesięcznej raty kredytu spłacanego za wnioskodawcę przez jego rodzinę. Stwierdzając przekroczenie kryterium dochodowego organ ponownie przyjął istnienie przesłanek z art. 41 ustawy o pomocy społecznej.

W odwołaniu wnioskodawca zakwestionował sposób obliczenia jego dochodu uważając, że nie wlicza się do niego zaciągniętego kredytu, czy pożyczki. Domagał się właściwego ustalenia dochodu, będącego podstawą do przyznania zasiłku okresowego.

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B.-B. w trybie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwany dalej: "k.p.a." utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji podzielając całkowicie jej ustalenia i wnioski. Kolegium powołało się na pojęcie dochodu wyznaczone w art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s. i przytoczyło wyrok NSA z dnia 8.12.2006 r., sygn. akt I OSK 700/06, według którego kwoty pożyczek, kredytów, wydatkowanych na podstawowe utrzymanie stanowią z punktu widzenia ustawy o pomocy społecznej przychód podlegający wliczeniu do dochodu.

W skardze skarżący wyraził ponownie pogląd, że za dochód można uznać tylko takie składniki, które powodują przysporzenie majątkowe, co nie występuje w przypadku kredytu lub pożyczki, podlegających zasadniczo zwrotowi. W piśmie z dnia [...].11.2013 r. skarżący, poprzez swojego pełnomocnika z urzędu, sprecyzował wnioski skargi, domagając się uchylenia decyzji obu instancji. Skarżący zarzucił, że spłaty kredytu dokonuje jego siostra, a więc spłata ta nie może stanowić jego dochodu. Wskazał na brak innych dochodów poza świadczeniami z pomocy społecznej, w związku z czym spełnia warunki do uzyskania zasiłku celowego z art. 39 ustawy o pomocy społecznej.

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, oddalając skargę, stwierdził, że skarga jest bezzasadna, ponieważ zgłoszona potrzeba została zaspokojona w pełnym zakresie. Mianowicie ogólnikowe żądanie wniosku o udzielenie pomocy finansowej zostało skonkretyzowane w toku wywiadu środowiskowego, podczas którego ustalono, że pomoc ma być przeznaczona na częściowe pokrycie należności za gaz i energię elektryczną. Skarżący złożył dwa rachunki za wskazane media, opiewające łącznie na kwotę przyznaną mu przez organ I instancji. Tym samym wniosek został uwzględniony w całości. Z tego punktu widzenia, jak wskazał Sąd I instancji, kwestia podstawy prawnej udzielonego świadczenia staje się drugorzędna, bowiem zarówno wskazywany przez skarżącego w piśmie procesowym z dnia [...].11.2013 r. art. 39, jak i powołany przez organy art. 41 pkt 1 u.p.s., dotyczą bezzwrotnych zasiłków celowych, których przedmiotowy charakter jest identyczny. Tak więc nawet ewentualne wadliwe wskazanie podstawy prawnej nie ma wpływu na wynik sprawy, a zwłaszcza na sferę uprawnień skarżącego.

Ponadto Sąd ten wskazał, że za prawidłowe należało uznać ustalenie przekroczenia przez skarżącego kryterium dochodowego, co nie wynika z faktu pobrania przez niego kredytu hipotecznego, lecz z dokonywanych przez jego rodzinę spłat rat tego kredytu, co następuje na jego rzecz, a więc zwalnia go z określonych kwotowo zobowiązań finansowych. Bez znaczenia jest to, czy rodzina przekazuje raty kredytu bezpośrednio bankowi, czy za pośrednictwem skarżącego, bowiem w obu przypadkach stanowi to przychód w rozumieniu art. 8 ust. 3 u.p.s., a deklarowany przez skarżącego zamiar zwrotu rodzinie tych należności w przyszłości nie ma wpływu na ocenę jego aktualnej sytuacji prawnej. Wobec okoliczności, że sprawa administracyjna dotyczyła zaspokojenia konkretnie zgłoszonej potrzeby, która następuje przez przyznanie zasiłku celowego, Sąd I instancji pominął sformułowania skarżącego dotyczące zasiłku okresowego, gdyż nie wiąże się on z przedmiotem tej sprawy.

Z uwagi na powyższe, Sąd I instancji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a.", skargę oddalił.

Skarżący wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości i domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, jak też orzeczenia o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu drugoinstancyjnym, oświadczając iż koszty pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu drugoinstancyjnym, nie zostały przez skarżącego poniesione.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1/ naruszenie prawa materialnego, tj.

a/ art. 8 ust. 3 u.p.s., poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym uznaniu, że pomoc siostry skarżącego w spłacie zaciągniętego przez niego kredytu stanowi dochód skarżącego uniemożliwiający przyznanie mu pomocy w formie zasiłku okresowego pomijając całkowicie fakt, iż w okresach poprzedzających wydanie zaskarżonej decyzji organ pomocy społecznej, w tym samym stanie faktycznym przyznał skarżącemu pomoc w postaci zasiłku okresowego,

b/ art. 3 ust 3 u.p.s., poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że zgłoszona przez skarżącego potrzeba została zaspokojona w pełnym zakresie, pomimo braku wyjaśnienia przez organ pomocy społecznej przesłanek, którymi kierował się wydając rozstrzygnięcie a to min. dlaczego przyznana pomoc dotyczyła wyłącznie dwóch rachunków za media i nie objęła swoim zakresem także pomocy w formie zasiłku okresowego,

2) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

a/ art. 134 § 1 p.p.s.a., polegające na uznaniu zaskarżonej decyzji, jako odpowiadającej przepisom prawa, mimo że utrzymana w mocy tą decyzją decyzja Burmistrza C.-D. z dnia [...] listopada 2012 r., wydana była z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa.

b/ art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, ww. ustawy, poprzez oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organy administracyjne art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 3 p.p.s.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na sprzecznych ustaleniach w zakresie dochodu skarżącego, ograniczeniu się jedynie do pomocy w formie zasiłku celowego przy całkowitym pominięciu rzeczywistej sytuacji życiowej oraz potrzeb życiowych skarżącego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, przyznano, że skarżący zaciągnął kredyt mieszkaniowy w roku 2011, tj. przed datą korzystania z pomocy społecznej i został on w całości wykorzystany na zakup mieszkania. Należy więc uznać, iż w dacie jego zaciągnięcia tj. w roku 2011 stał się on dochodem skarżącego. Wywodzono, że nie sposób zgodzić się z argumentacją Sądu, iż spłata kredytu przez rodzinę skarżącego również stanowi dochód skarżącego gdyż tym samym doszłoby do sytuacji, w której zaciągnięty przez skarżącego kredyt staje się dwukrotnie jego dochodem. Powołano się na fakt, że Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, w odpowiedzi z dnia 31 marca 2010 r. na pytanie poselskie oświadczyło, iż za dochód należy uznawać jedynie takie jego składniki, które powodują przysporzenie majątkowe. Natomiast pożyczka czy kredyt są przychodami podlegającymi, co do zasady zwrotowi. Powyższe potwierdza także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2002 roku sygn. akt. II SA/Ka 460/01, w którym Sąd uznał, iż przez dochód należy rozumieć jedynie przysporzenie majątkowe, do których nie należy pożyczka, podlegająca z istoty zwrotowi.

Posiłkując się w niniejszej sprawie także ustawą z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. 2012 poz 361) wskazano, że przepisy ww. ustawy również nie wskazują aby pożyczkę traktować jako dochód pożyczkobiorcy a nawet ww. ustawa wskazuje wprost, iż wydatki poniesione na spłatę kredytu/pożyczki są zwolnione od podatku dochodowego (art. 21). Zwolnienie to uzasadnione jest faktem, iż spłata kredytu jest zobowiązaniem wynikającym z obowiązku zwrotu kwoty pożyczki, a nie przysporzeniem.

Wywodzono, że cytowane przez organ odwoławczy wyroki sądów administracyjnych, nie dotyczyły tożsamego stanu faktycznego, ponieważ wskazana w nich pomoc rodziny, przeznaczana była na bieżące potrzeby skarżących.

Wskazano, że skarżący w okresie od stycznia do marca 2012 r. oraz od kwietnia do czerwca 2012 r. otrzymywał z pomocy społecznej zasiłek okresowy w kwocie 238,50 zł, który został mu przyznany w stanie faktycznym tożsamym ze stanem faktycznym w niniejszej sprawie, co zostało w toku niniejszej sprawy całkowicie pominięte.

Podkreślono, że pomoc udzielana przez organ pomocy społecznej udzielana jest w oparciu o wniosek, do którego skarżący nie miał możliwości wprowadzania jakichkolwiek uwag, ponieważ wyłącznie pracownik pomocy społecznej w toku prowadzonych ustaleń, konkretyzuje stan faktyczny wpisując rodzaj wnioskowanej pomocy. Nie sposób zgodzić się więc z argumentacją Sądu, iż skarżący pod ustaleniami podpisał się bez zastrzeżeń gdyż skarżący swoim podpisem nie konkretyzował wnioskowanej pomocy, a jedynie potwierdził prawdziwość danych podanych we wniosku.

Zarzucono, że organ pomocy społecznej zobligowany był uwzględnić, iż rodzaj, forma i rozmiar świadczenia winny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, jak również że potrzeby skarżącego powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej, jak i w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy a czego w niniejszej sprawie nie uczynił.

Wywodzono, że w sprawach prowadzonych przez Ośrodek Pomocy Społecznej w C. – D., w wyniku których wydano decyzje [...] oraz [...] na podstawie również ogólnikowego wniosku skarżącego tj. "proszę o pomoc finansową", udzielono pomocy w innym zakresie niż w niniejszej sprawie tj. przyznając skarżącemu zasiłek okresowy. W niniejszym postępowaniu, w oparciu o taki sam wniosek skarżącego, przy takim samym stanie faktycznym, ostatecznie nie przyznano skarżącemu prawa do zasiłku okresowego, pomimo iż pierwotnie taki zasiłek został mu przyznany (zał. nr 14 - akt administracyjnych "proponuję zasiłek okresowy w wys 238,50zł od 07-09. '12" a następnie "anulowano").

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych, będąc związany granicami skargi kasacyjnej, a więc granicami, jakie strona wnosząca ten środek odwoławczy sama nakreśliła w ramach podstaw, o których mowa w art. 174 pkt 1i 2 p.p.s.a.

Wniesiona skarga kasacyjna zawiera zarzuty naruszenia przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego. Mając na uwadze charakter tych zarzutów w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów związanych z naruszeniem norm procesowych, aby ustalić czy prawidłowy był proces subsumcji przywołanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego.

Oceniając w przedstawionych powyżej granicach zasadność wniesionej w przedmiotowej sprawie skargi kasacyjnej, za chybione należy uznać zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ww ustawy, poprzez oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organy administracyjne art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 3 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57 a. Granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny są wyznaczone przez granice sprawy administracyjnej. Rozstrzyganie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem kontroli innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Natomiast niezwiązanie sądu administracyjnego granicami skargi oznacza m.in. dokonanie oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej zgodności z prawem, niezależnie od sformułowanych w skardze zarzutów i wniosków. Skutkiem dokonania tej oceny, sąd I instancji ma możliwość, a zarazem i obowiązek uwzględnienia skargi z powodu innych uchybień niż te, które w niej przytoczono, w tym również stwierdzenie nawet nieważności zaskarżonego aktu, mimo braku wniosku w tym zakresie.

W konsekwencji powyższego, zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. mógłby być więc usprawiedliwiony, gdyby w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, że Sąd I instancji powinien je dostrzec i uwzględnić, bez względu na treść zarzutów sformułowanych w skardze wniesionej do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Tymczasem stwierdzić należy, iż w ramach omawianego zarzutu, autor skargi kasacyjnej nie wskazał takiego uchybienia, ograniczając się do stwierdzenia, że utrzymana w mocy decyzja Burmistrza C.-D. z dnia [...] listopada 2012 r., wydana była z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej powoduje, że Sąd ten nie może domniemywać woli czy też intencji składającego skargę kasacyjna i domyślać się, czy dookreślać sposobu naruszenia wskazanych przepisów prawa. Z tego powodu Sąd kasacyjny nie może merytorycznie ustosunkować się do analizowanego zarzutu.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 3 p.p.s.a., należy zauważyć, że twierdzeniu autora skargi kasacyjnej o sprzecznych ustaleniach w zakresie dochodu skarżącego, nie towarzyszyło dalsze wyjaśnienie, który z podmiotów prowadzących postępowanie dopuścił się tego naruszenia oraz na czym wskazana sprzeczność polega, a sprecyzowanie tej kwestii jest istotne, albowiem tak w decyzjach organów, jak i w wyroku Sądu I instancji brak jest sprzeczności w zakresie ustalenia dochodów strony. Sytuacja ta uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do tego zarzutu, ponieważ nie może on jak już to wyjaśniono wyżej, dookreślać za stronę skarżącą kasacyjnie lub też domyślać się treści stawianych przez nią wytyków.

Co się natomiast tyczy podniesionych w ramach omawianego zarzutu argumentów, że skarżący nie miał możliwości wprowadzania jakichkolwiek uwag do swego wniosku oraz iż na jego podstawie niezasadnie nie przyznano mu poza zasiłkiem celowym, również innej formy pomocy, jak miało to miejsce w przypadku wydania decyzji [...] oraz [...] na podstawie również ogólnikowego wniosku skarżącego, to zarzuty te należało ocenić, jako niezasadne. Przede wszystkim należy zauważyć, że przepisy u.p.s., nie precyzują, w jakiej formie osoba wnosząc o pomoc społeczną, może zgłośnić lub sprecyzować swoje żądanie. Jak wynika z przepisu art. 102 ust. 1 u.p.s., świadczenia z pomocy społecznej są udzielane na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego albo innej osoby, za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego. Wskazana ustawa nie formułuje wymogów, jakim powinien odpowiadać wniosek o przyznanie pomocy, co oznacza, że może być to zatem żądanie zgłoszone w formie pisemnej, jak też ustnej. W przedmiotowej sprawie pisemne żądanie skarżącego o udzielenie mu pomocy, zostało następnie przez niego sprecyzowane podczas wywiadu środowiskowego poprzez wskazanie, że pomoc ma być przeznaczona na częściowe pokrycie należności za gaz i energię elektryczną, a spisane oświadczenie tej treści zostało przez niego podpisane. W tych warunkach nie zachodziły jakiekolwiek wątpliwości, jakiej pomocy strona oczekuje od organu, tym bardziej, iż do zakończenia postępowania administracyjnego nie zgłaszał jakichkolwiek innego wniosku, ani też nie zmodyfikował wniosku o pomoc w przedmiocie dokonania opłat za gaz i energię elektryczną. Z powyższych względów postawione w skardze zarzuty dotyczące, nie są zasadne. Należy podkreślić, że skarżący nie domagał się przyznanie innej pomocy niż wskazana wyżej, a fakt, iż organ udzielił poprzedniej sprawie pomocy w innej formie niż zasiłek celowy, nie może stanowić argumentu w przedmiotowej sprawie za przypisaniem organowi pomocy naruszenia prawa procesowego, tym bardziej zresztą, że w zakresie przyznania skarżącemu poszczególnych zasiłków, organ wydawał odrębne decyzje, w odrębnej sprawie administracyjnej.

Z powyższych względów, oba zarzuty naruszenia prawa procesowego nie były oparte na usprawiedliwionej podstawie.

Nie były również zasadne zarzuty naruszenia prawa materialnego.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 8 ust. 3 u.p.s., należy stwierdzić, że trafnie przyjęto w zaskarżonym wyroku, iż organy prawidłowo zakwalifikowały spłatę kredytu przez rodzinę skarżącego, jako jego dochód. W myśl art. 8 ust. 3 u.p.s., za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Artykuł ten w ust. 4 stanowi, że do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych.

Powyższa regulacja wskazuje, że katalog obciążeń pomniejszających dochód, jak i katalog przychodów odliczanych od dochodu są zamknięte na gruncie ustawy o pomocy społecznej i nie obejmuje ani kwot uzyskanych z tytułu pożyczki, ani też kwot uzyskiwanych od osób trzecich na jej spłatę.

Podkreślić należy, że pomoc społeczna jest instytucją publiczną mającą na celu zapewnienie niezbędnych środków utrzymania osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej, które nie dysponują środkami finansowymi na poziomie ustalonego kryterium dochodowego. Dlatego też nie ma znaczenia tytuł i źródło uzyskiwania tych środków. W orzecznictwie przesądzono, że pożyczka, podobnie jak kredyt, jest przychodem mogącym stanowić źródło utrzymania w okresie dysponowania kwotą pożyczki (kredytu) i dlatego kwoty uzyskane z tytułu pożyczek, jako kreujące dochód, winny być traktowane, jako dochód, przy ustalaniu dochodu osoby ubiegającej się o przyznanie zasiłku z pomocy społecznej (wyroki: - NSA z dnia 8.12.2006 r., sygn. akt I OSK 700/06; - WSA w Warszawie z dnia 16.02.2012 r., sygn. akt I SA/Wa 2412/11; - WSA we Wrocławiu z dnia 19.03.2013 r., sygn. akt IV SA/Wr 709/12). W orzecznictwie przyjmuje się również, że wskazane w art. w art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s., wyjątki nie przewidują możliwości odliczenia od dochodu kwoty z tytułu spłaty zaciągniętej przez rodzinę wnioskodawczyni pożyczki (wyrok WSA w Łodzi z dnia 21.02.2014 r., sygn. akt III SA/Łd 1269/13). Analizowany w przedmiotowej sprawie problem dotyczy zaciągniętego przez skarżącego w roku 2011 kredytu mieszkaniowego, który spłacany jest aktualnie za stronę przez jej rodzinę kwotą 200 euro, co odpowiada kwocie 813,68 zł. Należy stwierdzić, że Sąd I instancji prawidłowo zakwalifikował powyższe przysporzenie, jako dochód. Zgodzić się bowiem należy ze wskazanym wyżej stanowiskiem sądów, podkreślających okoliczność, iż możliwość zakwalifikowania pożyczki do dochodu, wynika z faktu, że przepisu art. 8 ust. 3 u.p.s., definiując dochód, określa go, jako sumę miesięcznych przychodów, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. Analogicznie więc, jak to ma miejsce w przypadku pożyczki, należało również potraktować uzyskanie przez stronę od rodziny (z którą nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego), takiego rodzaju przysporzenie majątkowe, które polega na spłacie za stronę zaciągniętego przez nią kredytu. Nie można zaakceptować stanowiska autora skargi kasacyjnej, że zaciągnięty przez skarżącego kredyt, organy pomocy traktują niezasadnie dwukrotnie jako jego dochód (pierwszy raz w momencie uzyskania kredytu, a drugi raz w momencie jego spłaty). Należy zauważyć, że w przedmiotowej sprawie kwestią sporną nie jest ocena faktu pobrania przez stronę kredytu, lecz ocena prawna znaczenia faktu jego spłaty - nie przez skarżącego z jego własnych środków, lecz przez osoby trzecie, na jego rzecz. Gdyby skarżący spłacał ów kredyt z własnych środków finansowych, powstały spór prawny nie zaistniałby, albowiem w sprawie zachodziłby inny problem, a mianowicie, zakwalifikowania kwot przeznaczonych na spłatę kredytu, jako kwot wpływających na pomniejszenie dochodu strony, albowiem spłata kredytu z własnych środków nie jest przysporzeniem majątkowym uznawanym za dochód. W sytuacji jednak, kiedy skarżący nie spłaca zaciągniętego przez siebie kredytu z własnych środków, lecz ze środków ofiarowanych mu przez rodzinę, to w istocie zachodzi wskazana w skardze kasacyjnej sytuacja, że dwukrotnie otrzymuje przysporzenie majątkowe. Pierwszy raz w momencie uzyskania kredytu, a drugi raz, kiedy otrzymuje od osób trzecich środki na jego spłatę.

Niezasadnie również autor skargi kasacyjnej posiłkuje się ustawą z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. 2012 poz 361) wskazując, że przepisy ww. ustawy nie traktują, pożyczki, jako dochodu pożyczkobiorcy a wydatki poniesione na spłatę kredytu/pożyczki są zwolnione od podatku dochodowego (art. 21). Trzeba bowiem stwierdzić, że omawiany w przedmiotowej sprawie przypadek nie dotyczy uzyskania pożyczki, lecz jej spłaty, a poza tym spłata ta, jak już to podkreślano, dokonywana jest nie ze środków strony. Na gruncie powoływanej ustawy, przyjmuje się natomiast w orzecznictwie, że nabycie praw majątkowych tytułem darowizny, o którym jest mowa w art. 1 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, może polegać na świadczeniu na rzecz obdarowanego, sprowadzającego się również do zmniejszenia jego pasywów poprzez zapłatę jego długu na rzecz osoby trzeciej (wyrok NSA z dnia 25.01.2013 r., sygn. akt II FSK 1125/11). Sytuacja taka występuje w przedmiotowej sprawie i powyższe stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, choć zaprezentowane na gruncie prawa podatkowego, do którego nie odwołują się przepisy ustawy o pomocy społecznej, należy uznać za mające zastosowanie do rozpoznawanego problemu.

Co się natomiast tyczy zarzutu naruszenia art. 3 ust 3 u.p.s., to należy stwierdzić, że wobec braku zgłoszenia przez stronę wniosku obejmującego inną pomoc niż udzieloną przez organ pomoc w zakresie uregulowania opłat za energię elektryczną i gaz, brak było warunków do uznania zasadności zaprezentowanego w skardze kasacyjnej twierdzenia, iż skarżący niezasadnie nie otrzymał innego jeszcze rodzaju pomocy. Autor skargi kasacyjnej ani nie wskazał treści żądania strony w tym zakresie, ani też nie określił, o jaką konkretnie pomoc i w jakiej kwocie chodzi. Jak już to wskazano omawiając zarzuty naruszenia prawa procesowego, powoływanie się na fakt udzielenia stronie zasiłków okresowych w odrębnych sprawach administracyjnych, nie jest argumentem w świetle którego, należałoby omawiany zarzut uznać za zasadny.

Biorąc pod uwagę powyższe Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako niemającą usprawiedliwionych podstaw.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 p.p.s.a.