Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1766/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 31, art. 145 § 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi O. z siedzibą w G. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia postanowienia 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącego O. z siedzibą w G. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011 r. Nr [...] Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm. - dalej k.p.a.), po rozpatrzeniu zażalenia O. (dalej O.) z dnia 13 maja 2011 r., na postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] (dalej RDOŚ w [...]) z dnia [...] maja 2011 r., znak: [...], odmawiające uchylenia postanowienia RDOŚ w [...] z dnia [...] stycznia 2011 r., znak: [...], w sprawie uzgodnienia projektu decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] (dalej Dyrektora RZGW w [...]) znak: [...], uchylił zaskarżone postanowienie w całości oraz umorzył postępowanie organu I instancji.

W uzasadnieniu przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy organ wskazał, iż wnioskiem z dnia 6 września 2010 r., znak: [...], Zarząd Z. zwrócił się do Ośrodka Koordynacyjno-Informacyjnego Ochrony Przeciwpowodziowej w [...] o wydanie decyzji zezwalającej na usunięcie drzew i przerostów wiklinowych w wieku powyżej 10 lat rosnących w międzywalu rzeki W. na działkach będących w administracji Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] (dalej RZGW w [...]), na których utworzono rezerwat przyrody "W.", według załączonego do wniosku wykazu. Wniosek argumentowano ograniczeniem swobodnego przepływu wód powodziowych i lodów stwarzając tym samym zagrożenie powodziowe.

Wnioskiem z dnia 21 września 2010 r., Dyrektor RZGW w [...], zwrócił się do RDOŚ w [...] o uzgodnienie projektu decyzji nakazującej usunięcie drzew i krzewów rosnących w międzywalu rzeki W., w części dotyczącej woj. [...].

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r., , RDOŚ w [...] odmówił uzgodnienia ww. decyzji wskazując, że usunięcie drzew i krzewów będzie miało miejsce na terenie rezerwatu przyrody "W.". Działanie to w ocenie Organu jest sprzeczne z ustalonymi zadaniami ochronnymi (Zarządzenie Nr [...] Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...]

Sygn. akt IV SA/Wa 1766/11

października 2009 r. w sprawie ustanowienia zadań ochronnych dla rezerwatu przyrody "W." Dz. Urz. Woj. [...]. Nr [...], poz. [...]). Jedynie na działkach nr [...] i [...] w miejscowości Z. oraz na działce nr [...] położonej w miejscowości S. możliwe jest usunięcie tylko wikliny, ponieważ takie działanie przewidziane zostało w zadaniach ochronnych ustanowionych dla rezerwatu, w celu utrzymywania otwartego charakteru wysp i łąk w dolinie W. Ponadto Organ podniósł, że w projekcie decyzji nie odniesiono się do art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227, z późn. zm., dalej ustawa o ocenach oddziaływania na środowisko), czyli nie rozważono, przed wydaniem decyzji na usuniecie drzew krzewów, czy przedsięwzięcie może znacząco oddziaływać na znajdujący się na działce nr [...] w miejscowości Z., obszar Natura 2000 "P.".

Pismem z dnia 12 listopada 2010 r. O. złożył wniosek do RDOŚ w [...] o zawieszenie z urzędu postępowania uzgodnieniowego, prowadzonego przez RDOŚ w [...], dla projektów decyzji dyrektora RZGW w [...] w sprawie wydania nakazu usunięcia drzew i krzewów z obwałowanych brzegów W., w tym projektu decyzji znak: [...], do czasu rozstrzygnięcia przez Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej zagadnienia wstępnego, jakim jest włączenie O. na prawach strony do przedmiotowego postępowania.

W odpowiedzi na powyższy wniosek RDOŚ [...] pismem z dnia 2 grudnia 2010 r., poinformował O. o braku podstaw do zawieszenia postępowania uzgodnieniowego, bowiem kwestia dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym nie ma charakteru zagadnienia wstępnego.

Pismem z dnia 16 listopada 2010 r., zażalenie na postanowienie RDOŚ w [...] z dnia [...] listopada 2010 r., odmawiające uzgodnienia projektu decyzji na usunięcie krzewów (wikliny) i drzew rosnących w międzywalu rzeki W. na obszarze województwa [...] wniósł Dyrektor RZGW w [...].

Wnioskiem z dnia 8 grudnia 2010 r. O. zwróciło się do GDOŚ o dopuszczenie na prawach strony tejże organizacji społecznej do udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym.

Sygn. akt IV SA/Wa 1766/11

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r., GDOŚ, po rozpatrzeniu ww. zażalenia Dyrektora RZGW w [...] uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Organ I instancji. RDOŚ w [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r. uzgodnił projekt decyzji Dyrektora RZGW.

W dniu 2 marca 2011 r. do RDOŚ w [...] wpłynęło pismo O. z dnia 28 lutego 2011 r. z żądaniem wznowienia postępowania uzgodnieniowego i wstrzymania wykonania przedmiotowego postanowienia uzgadniającego usunięcie drzew i krzewów.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2011 r., na podstawie art. 149§ 1 i 2, w związku z art. 145 § 1 pkt 4 oraz art. 147 k.p.a. wznowiono postępowanie w sprawie uzgodnienia projektu decyzji znak: [...].

Postanowieniem Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] marca 2011 r., O. został włączony jako podmiot na prawach strony do postępowania głównego.

RDOŚ w [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r., znak: [...] odmówił uchylenia postanowienia RDOŚ w [...] z dnia [...] stycznia 2011 r., znak: [...], w sprawie uzgodnienia projektu decyzji Dyrektora RZGW w [...]. W uzasadnieniu powyższego postanowienia argumentowano, że O. nie był stroną w dniu wydania zaskarżonego postanowienia RDOŚ w [...], w związku z czym brak jest przesłanek do wznowienia postępowania i zmiany postanowienia z przyczyn wymienionych w przepisie art. 145§ 1 pkt 4 k.p.a. Ponadto ustalono, że nie zachodzą pozostałe przesłanki do wznowienia wymienione w art. 145 § 1 pkt 1-8, w związku z czym brak było podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Pismem z dnia 13 maja 2011 r. O., za pośrednictwem RDOŚ w [...] wniósł do GDOŚ zażalenie na postanowienie RDOŚ w [...] z dnia [...] maja 2011. Skarżący zarzucił RDOŚ w [...], że postanowienie to zostało wydane:

w rażącej sprzeczności z postanowieniem tego organu z dnia [...] marca 2011 r., o wznowieniu postępowania w sprawie omawianego ostatecznego postanowienia z dnia [...] stycznia 2011 r.

z błędnym uzasadnieniem, iż w sprawie nie mają miejsca przesłanki opisane w art. 145§ 1 pkt. 7 i 8 k.p.a., przez co zakończonym w dniu [...] maja 2011 r. postępowaniu

Sygn. akt IV SA/Wa 1766/11

została rażąco naruszona zasada określona w art. 7 k.p.a., polegająca na konieczności dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Po przeanalizowaniu akt sprawy, GDOŚ stwierdził, iż zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. W postępowaniu w sprawie wznowienia postępowania mamy do czynienia z tą samą stroną co w postępowaniu zwykłym (J. Borkowski: Zmiana i uchylenie ostatecznych decyzji administracyjnych, Warszawa 1967, s. 62 i 63). Stosownie do art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny lub obowiązek wyznaczają normy prawa materialnego. Zatem pojęcie strony, jakim posługuje się art. 28 k.p.a., może być wyprowadzone tylko z administracyjnego prawa materialnego, to jest z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku danego podmiotu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 1984 r. sygn. akt I SA 1748/83, publ. E. Smoktunowicz: Orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, Kodeks postępowania administracyjnego, Warszawa 1994, s. 109). Podmiot na prawach strony jest uprawniony do podejmowania czynności procesowych, ale nie może dysponować prawami o charakterze materialnym, które są przedmiotem postępowania w sprawie innej osoby. Nie można też powodować rozporządzenia prawami strony przez odniesienie do organizacji społecznej występującej na prawach strony lub zabiegającej o taki status przepisu art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. bez pogwałcenia zasady dyspozycyjności (J. Borkowski: glosa do wyroku NSA z dnia 23 listopada 1999 r. sygn. akt li SA/Kr 1191/99, OSP 2000, nr 7-8, poz. 112). Zgodnie z art. 145 § 1 k.p.a., wniosek o wznowienie postępowania może złożyć strona, a nie podmiot, który działałby na prawach strony. Oznacza to, że taki podmiot nie ma legitymacji do działania w tym postępowaniu, gdyż stosownie do art. 31 § 3 k.p.a. organizacja społeczna działa na prawach strony, co nie jest tożsame ze "stroną" w rozumieniu art. 28 k.p.a. Przepis art. 31 § 1 k.p.a. daje organizacji społecznej uprawnienie do występowania w sprawie dotyczącej innej osoby z żądaniem wszczęcia postępowania lub dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym ważny interes społeczny. Inicjatywa procesowa organizacji społecznej w sprawie dotyczącej innej osoby może przybrać następujące postaci:

Sygn. akt IV SA/Wa 1766/11

żądania tylko wszczęcia postępowania w sprawie innej osoby; żądania wszczęcia postępowania oraz dopuszczenia do udziału w nim; żądania dopuszczenia do postępowania już toczącego się w sprawie zawisłej przed organem administracji; ubiegania się o zgodę organu administracji na przedstawienie swojego poglądu w sprawie. Organizacja społeczna działająca na prawach strony jednak nie może z prawnym skutkiem dokonywać czynności, które są przejawem obowiązywania w postępowaniu administracyjnym zasady dyspozycyjności, a do tych czynności należy m.in. prawo żądania wznowienia postępowania, które przysługuje wyłącznie stronie. O., zatem nie będąc stroną postępowania, nie ma uprawnień do żądania na podstawie art. 145 §1 pkt 4 k.p.a. wznowienia przedmiotowego postępowania.

W związku z powyższym należy mieć na uwadze, że pewne uprawnienia, które przysługują tylko stronie, nie mogą przysługiwać podmiotom uczestniczącym w postępowaniu na prawach strony. Organizacja społeczna nie może w szczególności domagać się zawieszenia postępowania na podstawie art. 98 § 1 k.p.a. ani umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 2 k.p.a., nie może zawrzeć ugody (art. 114 k.p.a.), jak również nie może żądać wznowienia postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Żądanie wszczęcia postępowania organizacja społeczna może wnieść tylko w sprawie, w której organ administracji władny jest wszcząć postępowanie z urzędu (J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2006, s. 226-227, s. 230; tamże B. Adamiak, s. 646). Powyższe rozważania znalazły odzwierciedlenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 641/07 (ONSAiWSA 2009/4/76), w którym wskazano, że organizacja społeczna, która brała udział lub mogła brać udział w danym postępowaniu na prawach strony, nie może żądać wznowienia tego postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., takie wznowienie następuje tylko na żądanie strony (art. 147 k.p.a.).

Mając na uwadze fakt, że O. w przedmiotowym postępowaniu występuje jako podmiot na prawach strony, RDOŚ w [...] nie posiadał podstaw prawnych do wznowienia postępowania w sprawie uzgodnienia projektu decyzji Dyrektora RZGW, zezwalającej na usunięcie drzew i krzewów w międzywalu W. na terenie rezerwatu przyrody "W.". Dlatego wydane w dniu [...] maja 2011 r. postanowienie RDOŚ w [...], zgodnie z art. 138 §1 pkt 2 w związku z art. 144 k.p.a. GDOŚ uchylił w całości i umorzył postępowanie Organu I instancji.

Sygn. akt IV SA/Wa 1766/11

Skargę na powyższe postanowienie GDOŚ z dnia [...] sierpnia 2011 r. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie O., domagają się jego uchylenia w całości oraz zasądzenia od GDOŚ na rzecz O. kwoty 100 zł (słownie: sto złotych), tytułem zwrotów kosztów postępowania sądowo-administracyjnego. Zaskarżonemu postanowieniu Towarzystwo zarzuca, że zostało wydane:

* z rażącym naruszeniem art. 139 Kodeksu Postępowania Administracyjnego (K.P.A.), w związku z art. 144 k.p.a, ponieważ wskutek wydania zaskarżonego postanowienia zostało zarazem wycofane z obrotu prawnego postanowienie organu I instancji - z dnia [...] marca 2011r.- o wznowieniu postępowania, na które nie przysługiwało zażalenie,

* bez wyczerpującego rozpatrzenia stanu faktycznego i prawnego sprawy - w szczególności z pominięciem okoliczności, iż przy wznowieniu postępowania z wniosku O. z dnia [...] lutego 2011r. miały miejsce okoliczności opisane nie tylko w art. 145 § 1pkt. 4 k.p.a, lecz również dotyczące zapisu art. 145§ 1 pkt. 7 i 8 k.p.a. -co miało istotny wpływ na wynik podjętego w dniu [...] sierpnia b.r. rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu skargi O. podkreślił, że przy rozpatrywaniu zażalenia O. na postanowienie organu I instancji (RDOŚ w [...]) o odmowie uchylenia postanowienia po wznowieniu postępowania organ odwoławczy (GDOŚ) działał na niekorzyść strony odwołującej się (to znaczy O.), gdyż umarzając postępowanie organu I instancji uchylił tym samym postanowienie RDOŚ w [...] z dnia [...] marca b.r. o wznowieniu postępowania na żądanie O., na które nie przysługiwało wniesienie zażalenia. Faktycznie działanie to oznacza, że organ odwoławczy zanegował rozstrzygnięcie dokonane przez RDOŚ w [...], które przyznawało prawo O. do wniesienia żądania w sprawie wznowienia postępowania. Jednocześnie O. uważa, że w omawianej sytuacji uznanie przez organ I instancji prawa do złożenia przez O. takiego żądania nie miało miejsce rażące naruszenie prawa (czyli nieważność wydanego postanowienia organu I instancji), czy też rażące naruszenie interesu społecznego. Bowiem kwestia praw organizacji społecznej do skutecznego żądania wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt. 4 k.p.a nie ma jednoznacznej wykładni, jak również linii orzeczniczej w sądownictwie administracyjnym w sprawie tak zwanej zasady "dyspozycyjności", zaś przytoczony w uzasadnieniu zaskarżonego Postanowienia GDOŚ z dnia [...] sierpnia 2011r. wyrok Naczelnego Sądu

Sygn. akt IV SA/Wa 1766/11

Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2008r. (o sygn. II OSK 64 1/07) dotyczy wyłącznie sprawy jednostkowej, będącej przedmiotem rozpatrywania przez NSA w postępowaniu kasacyjnym o przywołanej przez GDOŚ sygnaturze akt. co więcej - nawet przy założeniu, jak to stanowczo uczynił GDOŚ, iż O. nie był uprawniony do wniesienia żądania w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego w I instancji uzgodnieniem przez RDOŚ w [...] projektu decyzji Dyrektora RZGW w [...] w sprawie nakazu usunięcia drzew i krzewów na terenie rezerwatu ornitologicznego "W.", O. podkreśla, że w opisanej sprawie wystąpiły niewątpliwie przesłanki do wznowienia tego postępowania z tytułu art. 145 § 1 pkt. 7 i 8 K.P.A., przedstawione wyczerpująco w zażaleniu O. z dnia 13 maja b.r. - czym w ogóle nie zajął się organ odwoławczy. Przywołane naruszenie prawa administracyjnego miało niewątpliwie istotny wpływ na wynik podjętego przez GDOŚ rozstrzygnięcia - gdyż: zagadnienie wstępne, polegające na ustaleniu kompletnego spisu stron postępowania i organizacji społecznych uczestniczących w postępowaniu prowadzonym przez RDOŚ w [...] na prawach strony, zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ (Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej) w dniu [...] marca 2011r.. inaczej niż uczynił to RDOŚ w [...] przy wydawaniu w I instancji w dniu [...] stycznia b.r. postanowienia uzgadniającego-postanowienie RDOŚ w [...], kończące w dn. 31 stycznia b.r. postępowanie administracyjne zostało wydane - w zakresie swojego rozdzielnika - w oparciu o odmowę dopuszczenia O. do udziału na prawach strony w postępowaniu zasadniczym (wyrażoną przez Dyrektora RZUW w [...] w dniu [...] października 2010 r. w postanowieniu o sygn. [...]), która została następnie uchylona w dniu [...] marca b.r. w przywołanym ostatecznym postanowieniem Prezesa KZGW o sygn. [...].

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30

Sygn. akt IV SA/Wa 1766/11

sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ((Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Kierując się ww. przesłankami Sąd uznał, że skarga zasługuje za uwzględnienie bowiem zaskarżone postanowienie Ministra Środowiska narusza przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.)

Postępowanie zakończone zaskarżonym postanowieniem toczyło się w jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania, jakim jest wznowienie postępowania administracyjnego. Instytucja ta, uregulowana w art. 145 - 152 k.p.a., ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, w stosunku do której zaistniała jedna z podstaw wznowienia określonych w art. 145 § 1 i art. 145a § 1 k.p.a. Powołane przepisy, w myśl art. 126 k.p.a., mają odpowiednie zastosowanie do postanowień, od których przysługuje zażalenie (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy).

Podstawą postępowania wznowieniowego jest zawsze postanowienie o wznowieniu postępowania zgodnie z art. 149 § 2 k.p.a. Wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na wniosek strony, przy czyn wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. następuje tylko na żądanie strony (art. 147 k.p.a.). Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału zgodnie z art. 149 § 1 k.p.a. wznowienie postępowania, w przeciwieństwie do postępowania zwykłego oraz pozostałych trybów nadzwyczajnych, następuje w drodze postanowienia. Skoro wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia może nastąpić wyłącznie w formie postanowienia, to czynności podjęte przed wydaniem postanowienia nie są czynnościami procesowymi postępowania administracyjnego"). Brak przesłanek wznowieniowych spowoduje, że organ nie

Sygn. akt IV SA/Wa 1766/11

o wznowieniu. Gdyby jednak wznowił postępowanie, winien wydać w takiej sytuacji

decyzję o umorzeniu.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niejednokrotnie podkreślano, że przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji bada wyłącznie, czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest na enumeratywnie wymienionych w art. 145 § 1 i art. 145a k.p.a. przesłankach wznowienia a także, czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a. W razie niewystąpienia tychże warunków ustawowych organ powinien zastosować dyspozycję przewidzianą w art. 149 § 3 k.p.a. W pozostałych przypadkach ma on obowiązek wydać postanowienie o wznowieniu postępowania i przeprowadzić postępowanie według reguł określonych w art. 150 i 151 k.p.a. Jeżeli wskazaną przesłanką wznowienia postępowania administracyjnego jest okoliczność wymieniona w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., organ rozpatrujący podanie nie bada, czy podmiot wnoszący podanie istotnie ma przymiot strony w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją, jako że kwestia ta będzie przedmiotem ustaleń i oceny w drugim etapie postępowania, a więc po wydaniu postanowienia, o którym mowa w art. 149 § 2 k.p.a. (por. np. wyrok NSA z 14 czerwca 1999 r., IV SA 2397/98, Lex Nr 47857; z 27 marca 2001 r., I SA 2390/99, Lex 54724; z 30 stycznia 2008 r., II OSK 1949/06, Lex Nr 437529).

Odmowa wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., gdy wskazywaną podstawą wznowienia jest art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu) nie może opierać się na ocenie, że wnoszący podanie nie jest stroną postępowania zakończonego decyzją ostateczną. W takim, jedynym zresztą przypadku, ustalenie istnienia podmiotowej przesłanki dopuszczalności wznowienia postępowania łączy się z ustaleniem istnienia podstawy wznowienia, jednakże kwestia ta podlega badaniu po wznowieniu postępowania, w więc w drugim etapie postępowania (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 4 czerwca 2008 r., II SA/Gd 79/08, Lex Nr 424799). Gdy zaś chodzi o odmowę wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.) z tej przyczyny, że wnioskodawca nie jest stroną w sprawie, to wydanie takiego rozstrzygnięcia staje się możliwe tylko wówczas, gdy okoliczność ta jest oczywista. Jeśli istnieją wątpliwości co do tego, czy wnioskodawca jest stroną, badanie tego przymiotu (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) następuje po wznowieniu postępowania (por. wyrok WSA w W. z 9 listopada 2005 r., VII SA/Wa 402/05, Lex Nr 198867).

Sygn. akt IV SA/Wa 1766/11

W kontrolowanej sprawie skarżące O. wystąpiło z żądaniem wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem RDOŚ w [...] z dnia [...] stycznia 2011 r., w sprawie uzgodnienia projektu decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] (znak: [...]. Żądanie wznowienia O. oparł wbrew twierdzeniem zawartym w skardze jedynie na przesłance z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. podnosząc, iż nie brak udziału w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem w/w postanowienia.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2011r. wydanym w następstwie wznowienia postępowania Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] odmówił uchylenia postanowienia RDOŚ w [...] z dnia [...] stycznia 2011 r., stojąc na stanowisku, iż skarżące O. w dniu wydania kontrolowanego w postępowaniu wznowieniowym postanowienia nie był strona postępowania. Organizacja ta nabyła prawa strony dopiero w dniu wydania orzeczenia przez Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej tj. [...] marca 2010r.

Zaskarżonym do Sądu postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011 r. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm. - dalej k.p.a.), uchylił postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] maja 2011 r., i umorzył postępowanie przed organem I instancji.

W ocenie organ odwoławczego przepis art. 31 § 1 k.p.a. daje organizacji społecznej uprawnienie do występowania w sprawie dotyczącej innej osoby z żądaniem wszczęcia postępowania lub dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Inicjatywa organizacji społecznej w sprawie dotyczącej innej osoby może przybrać m.in. postać żądania wszczęcia postępowania w sprawie innej osoby (art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a.). Stosownie do art. 31 § 3 k.p.a. organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony. Inicjatywa procesowa organizacji społecznej w sprawie dotyczącej innej osoby może przybrać następujące postaci: żądania tylko wszczęcia postępowania w sprawie innej osoby; żądania wszczęcia postępowania oraz dopuszczenia do udziału w nim; żądania dopuszczenia do postępowania już toczącego się w sprawie zawisłej przed organem administracji; ubiegania się o zgodę organu administracji na przedstawienie swojego poglądu w

Sygn. akt IV SA/Wa 1766/1 1

sprawie. Organizacja społeczna działająca na prawach strony jednak nie może z prawnym skutkiem dokonywać czynności, które są przejawem obowiązywania w postępowaniu administracyjnym zasady dyspozycyjności, a do tych czynności należy m.in. prawo żądania wznowienia postępowania, które przysługuje wyłącznie stronie. O., zatem nie będąc stroną postępowania, nie miał uprawnień do żądania na podstawie art. 145 §1 pkt 4 k.p.a. wznowienia przedmiotowego postępowania. Pewne uprawnienia, które przysługują tylko stronie, nie mogą przysługiwać podmiotom uczestniczącym w postępowaniu na prawach strony. Organizacja społeczna nie może w szczególności domagać się zawieszenia postępowania na podstawie art. 98§ 1 k.p.a. ani umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 2 k.p.a., nie może zawrzeć ugody (art. 114 k.p.a.), jak również nie może żądać wznowienia postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Żądanie wszczęcia postępowania organizacja społeczna może wnieść tylko w sprawie, w której organ administracji władny jest wszcząć postępowanie z urzędu (J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2006, s. 226-227, s. 230; tamże B. Adamiak, s. 646). Powyższe rozważania znalazły odzwierciedlenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 641/07 (ONSAiWSA 2009/4/76), w którym wskazano, że organizacja społeczna, która brała udział lub mogła brać udział w danym postępowaniu na prawach strony, nie może żądać wznowienia tego postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., takie wznowienie następuje tylko na żądanie strony (art. 147 k.p.a.).

Mając zatem na uwadze fakt, że O. w przedmiotowym postępowaniu występuje obecnie jako podmiot na prawach strony, organ I instancji w ocenie organu odwoławczego nie posiadał podstaw prawnych do wznowienia postępowania w sprawie uzgodnienia projektu decyzji Dyrektora RZGW, zezwalającej na usunięcie drzew i krzewów w międzywalu W. na terenie rezerwatu przyrody "W. ", co skutkowało koniecznością uchylenia postanowienia tegoż organu z dnia [...] maja 2011 r. i umorzeniem postępowania przed tym organem.

W sprawie będącej przedmiotem kontroli Sądu okoliczność, czy wnioskodawca jest podmiotem legitymowanym do skutecznego uruchomienia postępowania wznowieniowego nie jest oczywista, o czym świadczą istotne rozbieżności między

Sygn. akt IV SA/Wa 1766/11

stanowiskiem organów oraz skarżącego w zakresie wykładni zastosowanych przez

organ przepisów.

Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela stanowisko organu odwoławczego zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, niemniej jednak stoi na stanowisku, iż w sytuacji wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. organ rozpatrujący podanie nie bada, czy podmiot wnoszący podanie istotnie ma przymiot strony w postępowaniu zakończonym kwestionowanym rozstrzygnięciem (o czym już była mowa na wstępie). Kwestia ta stanowi w tym przypadku przedmiot ustaleń i oceny dokonywanej w postępowaniu prowadzonym po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Słusznie zatem organ I instancji wznowił postępowanie w sprawie. Tym samym rozstrzygnięcie organu odwoławczego w przedmiocie umorzenia postępowania wznowieniowego jest błędne. W rozpoznawanej sprawie w sytuacji uznania po wznowieniu postępowania, iż z żądaniem wszczęcia postępowania wznowieniowego w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a wystąpił podmiot, który nie jest stroną, organ winien był wydać postanowienie o odmowie uchylenia kontrolowanego w postępowaniu wznowieniowym rozstrzygnięcia.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy w pkt 2 sentencji.