Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 187/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 102 par. 2
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 13
journal: Dz.U. 2010 nr 152 poz 1018
law: Ustawa z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw.
article: par. 3 pkt 1 lit. c,  4 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2011 nr 46 poz 237
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w  administracji.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak WSA Józef Maleszewski (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa - Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie przyznania wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdów 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego Skarbu Państwa - Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] kwotę 580 zł (pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

R. P. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą [...] – R. P. (dalej jako Wnioskodawca), w dniu [...] stycznia 2012 r. złożył wniosek o przyznanie wynagrodzenia tytułem usunięcia z drogi i przechowywania na parkingu strzeżonym przyznania wynagrodzenia tytułem zabezpieczenia pojazdów usuniętych z drogi - od dnia upływu terminu 6 miesięcy od daty usunięcia do [...].09.2010 r. Wniosek opiewał na kwotę [...]zł, dotyczył dziesięciu pojazdów o nr rej. [...] Pojazdy te z wyjątkiem pojazdu o nr rej. [...] zostały przejęte przez Powiat [...] na podstawie orzeczeń sądów o przepadku i następnie przekazane do demontażu, na podstawie opinii biegłego. W stosunku do pojazdu o nr rej. PZ 88762 postępowanie zakończyło się w związku z odebraniem pojazdu przez właściciela.

Starosta [...] (dalej jako Starosta) decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. odmówił przyznania wynagrodzenia. Rozpoznając odwołanie Wnioskodawcy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako SKO), decyzją z [...] marca 2014 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, w całości.

Starosta decyzją z [...] maja 2014 r. ponownie odmówił przyznania wynagrodzenia w związku z usunięciem i przechowywaniem na parkingu strzeżonym Wnioskodawcy pojazdów usuniętych z drogi z terenu Powiatu [...] (dalej jako Powiat). W motywach decyzji organ wskazał, że pojazdy, których dotyczy wniosek, nie zostały odebrane przez właścicieli, pomimo prawidłowego zawiadomienia o możliwości odbioru. W związku z powyższym, na podstawie art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm. – dalej P.r.d.) Starosta wystąpił do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu. Wobec wszystkich pojazdów objętych wnioskiem Sądy orzekły przepadek, na rzecz Powiatu.

Starosta wskazał na umowę z [...] lipca 2007 r., umowę z [...] lipca 2010 r. oraz porozumienie zmieniające z [...] sierpnia 2011 r. Na ich podstawie Wnioskodawca realizował akt wyznaczenia przez Starostę do usuwania i przechowywania pojazdów usuniętych z dróg Powiatu, w razie wystąpienia okoliczności opisanych w art. 130a ust. 1 i ust. 2 P.r.d. Zgodnie z § 5 ust. 3 umowy Wykonawca we własnym imieniu wystawiał rachunki obciążające właściciela pojazdu i mógł we własnym imieniu dochodzić zapłaty za usunięcie lub umieszczenie pojazdu na parkingu strzeżonym. Wykonawca nie miał uprawnienia do dochodzenia roszczeń od organu.

Rozpoznając odwołanie Wnioskodawcy SKO, decyzją z [...] sierpnia 2014 r. ponownie uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, w całości. SKO wskazało, że przedmiotowy wniosek winien być rozpatrzony w oparciu o przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Starosta, decyzją z [...] października 2014 r. ponownie odmówił przyznania Wnioskodawcy wynagrodzenia w związku z usunięciem i przechowywaniem na parkingu strzeżonym Wnioskodawcy, pojazdów usuniętych z drogi, z terenu Powiatu. Starosta powtórzył wcześniejsze argumenty i dodał, że z dniem [...] lipca 2013 r. została zawarta pomiędzy Powiatem a Konsorcjum, którego partnerem jest Wnioskodawca, w trybie przetargu nieograniczonego, umowa na świadczenie usług holowania i przechowywania pojazdów; Powiat ponosi koszty przechowywania pojazdów zgodnie z umową. Rozpoznając odwołanie Wnioskodawcy, SKO decyzją z [...] lutego 2015 r. ponownie uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, w całości. SKO wskazało, że organ I instancji ignoruje zalecenia zawarte w decyzjach organu wyższego stopnia.

Postanowieniem z [...] kwietnia 2015 r. Starosta odmówił przyznania Wnioskodawcy wynagrodzenia w związku z usunięciem i przechowywaniem na parkingu strzeżonym Wnioskodawcy pojazdów usuniętych z drogi z terenu Powiatu. Rozpoznając zażalenie Wnioskodawcy, SKO postanowieniem z [...] lipca 2015 r. uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, w całości.

W związku z powyższym Starosta, po ponownym rozpoznaniu sprawy, postanowieniem z [...] grudnia 2015 r. nr [...], wskazując na art. 17 § 1, art. 18 i art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm. – dalej u.p.e.a.) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2011 r. Nr 46, poz. 237 – dalej rozporządzenie z 2011r.) w związku z art. 130a P.r.d:

1. przyznał zwrot koniecznych wydatków i wynagrodzenie za usunięcie i dozór pojazdu [...]; kosztami tymi obciążył Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] (dalej jako Naczelnik Urzędu Skarbowego), jako reprezentanta Skarbu Państwa i zobowiązał ten organ do ich wypłaty na rzecz Wnioskodawcy,

2. Przyznał zwrot koniecznych wydatków i wynagrodzenie za usunięcie i dozór pojazdu [...]; kosztami tymi obciążył Naczelnika Urzędu Skarbowego, jako reprezentanta Skarbu Państwa i zobowiązał ten organ do ich wypłaty na rzecz Wnioskodawcy,

3. przyznał zwrot koniecznych wydatków i wynagrodzenie za usunięcie i dozór pojazdu [...]; kosztami tymi obciążył Naczelnika Urzędu Skarbowego, jako reprezentanta Skarbu Państwa i zobowiązał ten organ do ich wypłaty na rzecz Wnioskodawcy,

4. przyznał zwrot koniecznych wydatków i wynagrodzenie za usunięcie i dozór pojazdu [...]; kosztami tymi obciążył Naczelnika Urzędu Skarbowego, jako reprezentanta Skarbu Państwa i zobowiązał ten organ do ich wypłaty na rzecz Wnioskodawcy,

5. przyznał zwrot koniecznych wydatków i wynagrodzenie za usunięcie i dozór pojazdu [...]; kosztami tymi obciążył Naczelnika Urzędu Skarbowego, jako reprezentanta Skarbu Państwa i zobowiązał ten organ do ich wypłaty na rzecz Wnioskodawcy,

6. przyznał zwrot koniecznych wydatków i wynagrodzenie za usunięcie i dozór pojazdu [...]; kosztami tymi obciążył Naczelnika Urzędu Skarbowego, jako reprezentanta Skarbu Państwa i zobowiązał ten organ do ich wypłaty na rzecz Wnioskodawcy,

7. przyznał zwrot koniecznych wydatków i wynagrodzenie za usunięcie i dozór pojazdu [...] kosztami tymi obciążył Naczelnika Urzędu Skarbowego, jako reprezentanta Skarbu Państwa i zobowiązał ten organ do ich wypłaty na rzecz Wnioskodawcy,

8. przyznał zwrot koniecznych wydatków i wynagrodzenie za usunięcie i dozór pojazdu [...]; kosztami tymi obciążył Naczelnika Urzędu Skarbowego, jako reprezentanta Skarbu Państwa i zobowiązał ten organ do ich wypłaty na rzecz Wnioskodawcy.

W uzasadnieniu decyzji Starosta opisał dotychczasowy przebieg postępowania oraz czynności zmierzające do ustalenia rzeczywistych kosztów usunięcia i dozoru przedmiotowego pojazdu na podstawie dokumentów źródłowych przedstawionych przez wnioskodawcę.

Starosta wskazał, że problematyka usuwania pojazdów z dróg została uregulowana w przepisie art. 130a P.r.d. Przepis ten, w brzmieniu obowiązującym do 4 września 2010 r., w ust. 10 stanowił, że pojazd pozostawiony i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy gdyż uznaje się go za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 3 czerwca 2008 r. sygn. P 4/06 (OTK-A 2008/5/76, Dz.U.2008/100/649) orzekł o niezgodności art. 130a ust. 10 P.r.d., w zakresie, w jakim przepis ten dopuszczał odjęcie prawa własności bez prawomocnego orzeczenia sądu. W wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, ustawą zmieniającą dokonano nowelizacji art. 130 a P.r.d. W art. 16 ustawy zmieniającej ustawodawca określił, że ustawa, z wyjątkami określonymi w tym artykule, wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia tj. 4 września 2010 r. W ramach nowelizacji do art. 130a P.r.d. dodano ust. 5f, który stanowi, że usuwanie pojazdów oraz prowadzenie parkingu strzeżonego dla pojazdów usuniętych w przypadkach, o których mowa w ust. 1-2, należy do zadań własnych powiatu. Przepis ten z kolei wszedł w życie w dniu 21 sierpnia 2011 r.

Ustawa P.r.d. po nowelizacji nie reguluje kwestii dotyczących organu właściwego do ponoszenia kosztów związanych z usunięciem i dozorem pojazdów, nie wskazuje także trybu dokonywania zwrotu tych kosztów jednostkom usuwającym pojazdy oraz prowadzącym parkingi strzeżone. Starosta zwrócił uwagę, że kwestie te nie były przedmiotem regulacji ustawodawcy także przed dokonaną nowelizacją tj. przed dniem 4 września 2010 r. a rozliczenie ww. kosztów następowało na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 50 poz. 449 – dalej rozporządzenie z 2002r.) poprzez zastosowanie przepisów dotyczących egzekucji z ruchomości w tym art. 102 § 2 u.p.e.a. Identycznie stanowi § 3 pkt 1 lit. a obecnie obowiązującego rozporządzenia z 2011 r.

Reasumując Starosta wskazał, że w stanie prawnym obowiązującym do dnia 4 września 2010 r. przyjmowano, że organem właściwym w zakresie zwrotu kosztów zawiązanych z przechowywaniem pojazdów był naczelnik urzędu skarbowego, jako podmiot działający w imieniu i na rzez Skarbu Państwa. Prezentowane stanowisko znalazło potwierdzenie w licznych orzeczeniach sądów administracyjnych.

Ustalając wysokość wynagrodzenia, odnosząc się do przedłożonych przez wnioskodawcę umów oraz stawek wynikające z uchwał Rady Powiatu w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i parkowanie pojazdów na parkingach strzeżonych oraz opinii - oszacowania ceny za parkowanie samochodów sporządzonej przez biegłego sądowego W. B. i dokumentacji księgowej, Starosta wskazał, że umowy zawarte z wnioskodawcą w roku 2007 i 2010 nie zawierały zapisów dotyczących regulowania należności za pojazdy nieodebrane przez właścicieli. Celem wspomnianych umów było wyznaczenie podmiotów uprawnionych do holowania i przechowywania pojazdów usuniętych z drogi, w związku z dyspozycją właściwej jednostki, w przypadkach określonych w art. 130 a P.r.d. Ponadto umowy określały procedurę dotyczącą samego holowania i upoważniały wyznaczonych przedsiębiorców do pobierania opłat, zgodnie z cennikiem uchwalonym przez Radę Miasta [...] i Radę Powiatu.

Zdaniem Starosty stawki ustalone przez Radę Powiatu nie mogą stanowić punktu odniesienia dla ustalenia wysokości kosztów oraz wynagrodzenia przysługującego dozorcy. Opłaty za parkowanie jakie ustala rada powiatu odnoszą się bowiem do właścicieli (innych niż Skarb Państwa i Powiat). Uzasadniając powyższe Starosta wskazał na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2015 r. sygn. akt I OPS 4/14. Wysokość koniecznych wydatków i wynagrodzenia związanych z wykonywaniem zadań holowania i dozoru ustalono stosując metodę porównawczą, uwzględniającą stawki abonamentowe obowiązujące na parkingach strzeżonych w 2015 r. na obszarze powiatu przyległego do Powiatu [...] i stawki obowiązujące towarzystwa ubezpieczeniowe przy realizacji zapłaty za świadczenie usług car assistance, a zatem stawki przyjęte w stosunkach danego rodzaju. Na tej podstawie przyznano kwotę łączną [...] zł brutto z tytułu wynagrodzenia za usunięcie i przechowywanie pojazdów. Wybór metody ustalenia należnej kwoty wynagrodzenia wynikał z faktu, iż na kilkukrotne wezwanie przedsiębiorca nie dostarczył żadnego dokumentu źródłowego. Przepisy §12 i §13 rozporządzenia w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz. U. z 2014 r. poz. 1037) oraz art. 20-22 ustawy o rachunkowości (Dz. U. z 2013 r. poz. 330 ze zm.) precyzyjnie definiują czym jest dowód źródłowy (księgowy) oraz jakie cechy powinien on spełniać. Dowody źródłowe stanowią podstawę zapisów w księgach rachunkowych lub podatkowej księdze przychodów.

Starosta zaznaczył, że zwrot koniecznych wydatków i wynagrodzenie za usunięcie i dozór pojazdu marki Opel Kadett Combo o nr rej. CB 1902A przyznał w innej sprawie.

Zażalenie od powyższego postanowienia wniósł Naczelnik Urzędu Skarbowego, w zakresie w którym obciążano wydatkami i wynagrodzeniem Naczelnika Urzędu Skarbowego jako reprezentanta Skarbu Państwa i zobowiązywano do wypłaty ustalonych kosztów. Zażalenie wniósł również Wnioskodawca, w części odmawiającej przyznanie skarżącemu zwrotu wydatków i wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdów w zakresie przekraczającym iloczyn liczby dni przechowania i kwotę [...]zł za dzień oraz za okres od dnia: 1) [...] marca 2013 r. do dnia usunięcia z parkingu skarżącego w przypadku pojazdu opisanego w pkt 1 postanowienia; 2) [...] listopada 2013 r. do dnia usunięcia z parkingu skarżącego w przypadku pojazdu [...], 3) [...] października 2012 r. do dnia usunięcia z parkingu skarżącego w przypadku pojazdu opisanego w pkt 3 postanowienia, 4) [...] marca 2013 r. do dnia usunięcia z parkingu skarżącego w przypadku pojazdu opisanego w pkt 4 postanowienia, 5) [...] października 2012 r. do dnia usunięcia z parkingu skarżącego w przypadku pojazdu opisanego w pkt 5 postanowienia, 6) [...] czerwca 2013 r. do dnia usunięcia z parkingu skarżącego w przypadku pojazdu opisanego w pkt 6 postanowienia, 7) [...] października 2012 r. do dnia usunięcia z parkingu skarżącego w przypadku pojazdu opisanego w pkt 7 postanowienia, 8) [...] listopada 2009 r. do dnia usunięcia z parkingu skarżącego w przypadku pojazdu opisanego w pkt 8 postanowienia.

Naczelnik Urzędu Skarbowego wniósł o uchylenie postanowienia w zaskarżonym zakresie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji z uwagi na fakt, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego nie jest stroną postępowania. Pojazdy wskazane w zawiadomieniu nie były przedmiotem postępowań likwidacyjnych prowadzonych przez organ egzekucyjny, jakim jest Naczelnik Urzędu Skarbowego. Organ egzekucyjny nie prowadził także postępowania w sprawie określenia zwrotu wydatków należnych dozorcy pojazdów w trybie art. 102 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.). W postępowaniach prowadzonych przez Starostę, Naczelnik Urzędu Skarbowego nie był zawiadamiany jako strona o toczących się postępowaniach. W uzasadnieniu zawiadomienia Starosta nie wykazał związku między treścią art. 130a P.r.d., a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego.

Zgodnie z przepisem § 1 pkt. 2 zarządzenia Nr 15 Ministra Finansów z dnia 5 marca 2015 r. w sprawie organizacji urzędów i izb skarbowych oraz nadania im statutów (Dz. Urz. MF z dnia 6 marca 2015 r.), dysponentem środków finansowym jest Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu. Tym samym jest to organ mogący mieć interes prawny w zasadności i sposobie dysponowania środkami publicznymi na zaspokojenie naliczonych kosztów usunięcia i parkowania pojazdów, które przeszły na własność skarbu państwa.

Pełnomocnik Wnioskodawcy w zażaleniu zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na błędnym ustaleniu daty, do której organ jest zobowiązany do wypłaty wynagrodzenia za przechowanie pojazdów oraz błędnym ustaleniu wysokości stawki dziennej za przechowanie pojazdów. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania: art. 6-8, art. 77 § 1 i art. 124 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie żadnego postępowania dowodowego w sprawie, art. 7 i 78 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadka M. Ł., mimo żądania zgłoszonego przez stronę i mimo tego, że nie zachodziły podstawy do zignorowania tego wniosku dowodowego, art. 7 i art. 75 ust. 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez zignorowanie dowodów przedłożonych przez Skarżącego i zgłoszonych przez niego, w szczególności poprzez zupełne pominięcie w analizie stanu faktycznego dokumentów zgłoszonych przez skarżącego, art. 8 i art. 9 k.p.a. poprzez brak sprecyzowania zobowiązania strony, a w szczególności brak precyzyjnego sformułowania zarządzenia poprzez wyraźne wskazanie, złożenia jakich dokumentów domaga się organ, art. 84 § 1 k.p.a. poprzez dokonanie ustaleń z zakresu wiadomości specjalnych bez przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, art 81 k.p.a. poprzez przyjęcie, że ustalona przez organ stawka za przechowanie pojazdu została udowodniona, mimo nieprzeprowadzenia żadnego dowodu, prowadzącego do ustalenia tej stawki i uniemożliwienia skarżącemu wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, na których organ oparł swoje ustalenia, art. 124 § 2 i art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia faktycznego i niewskazanie w uzasadnieniu postanowienia dowodów, na których organ się oparł, oraz przyczyn, z powodu których dowodom przedstawionym przez skarżącego odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji.

Uzasadniając pełnomocnik podkreślił, że organ wydał rozstrzygnięcie merytoryczne, ignorując wszystkie wnioski dowodowe, złożone przez Skarżącego i nie przeprowadzając żadnego postępowania dowodowego w tym zakresie. Zatem organ I instancji wyprowadził wnioski mimo braku jakiejkolwiek podstawy dowodowej.

SKO, po rozpoznaniu powyższych zażaleń, postanowieniem z [...] grudnia 2016 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 17 § 1, art. 18 i art. 102 §2 u.p.e.a oraz rozporządzenia z 2011 r., uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i w tym zakresie orzekło:

1. przyznało zwrot koniecznych wydatków i wynagrodzenie za usunięcie i dozór pojazdu [...] kosztami tymi obciążyło Naczelnika Urzędu Skarbowego, jako reprezentanta Skarbu Państwa i zobowiązało ten organ do ich wypłaty na rzecz Wnioskodawcy,

2. Przyznało zwrot koniecznych wydatków i wynagrodzenie za usunięcie i dozór pojazdu [...]; kosztami tymi obciążyło Naczelnika Urzędu Skarbowego, jako reprezentanta Skarbu Państwa i zobowiązało ten organ do ich wypłaty na rzecz Wnioskodawcy,

3. przyznało zwrot koniecznych wydatków i wynagrodzenie za usunięcie i dozór pojazdu [...]; kosztami tymi obciążyło Naczelnika Urzędu Skarbowego, jako reprezentanta Skarbu Państwa i zobowiązał ten organ do ich wypłaty na rzecz Wnioskodawcy,

4. przyznało zwrot koniecznych wydatków i wynagrodzenie za usunięcie i dozór pojazdu [...]; kosztami tymi obciążyło Naczelnika Urzędu Skarbowego, jako reprezentanta Skarbu Państwa i zobowiązał ten organ do ich wypłaty na rzecz Wnioskodawcy,

5. przyznało zwrot koniecznych wydatków i wynagrodzenie za usunięcie i dozór pojazdu [...]; kosztami tymi obciążyło Naczelnika Urzędu Skarbowego, jako reprezentanta Skarbu Państwa i zobowiązało ten organ do ich wypłaty na rzecz Wnioskodawcy,

6. przyznało zwrot koniecznych wydatków i wynagrodzenie za usunięcie i dozór pojazdu [...]; kosztami tymi obciążyło Naczelnika Urzędu Skarbowego, jako reprezentanta Skarbu Państwa i zobowiązało ten organ do ich wypłaty na rzecz Wnioskodawcy,

7. przyznało zwrot koniecznych wydatków i wynagrodzenie za usunięcie i dozór pojazdu [...]; kosztami tymi obciążyło Naczelnika Urzędu Skarbowego, jako reprezentanta Skarbu Państwa i zobowiązało ten organ do ich wypłaty na rzecz Wnioskodawcy,

8. przyznało zwrot koniecznych wydatków i wynagrodzenie za usunięcie i dozór pojazdu [...]; kosztami tymi obciążyło Naczelnika Urzędu Skarbowego, jako reprezentanta Skarbu Państwa i zobowiązało ten organ do ich wypłaty na rzecz Wnioskodawcy.

W uzasadnieniu postanowienia, odnosząc się do zarzutów kwestionujących wysokość stawki, organ odwoławczy stwierdził że przyjęta przez Starostę stawka [...] zł za dzień parkowania na parkingu strzeżonym została drastycznie zaniżona. W ocenie SKO szczególną uwagę należało zwrócić na przedłożoną, jako dowód w sprawie, prywatną opinię datowaną na sierpień 2015 r., sporządzoną przez mgr. inż. W. B. - biegłego sądowego w dziedzinie konstrukcji, technologii, wyceny maszyn, urządzeń technicznych, w przedmiocie oszacowania ceny za parkowanie samochodów na parkingu depozytowym należącym do Wnioskodawcy. Po przeprowadzeniu szczegółowej analizy biegły doszedł do wniosku, że koszty związane z parkowaniem jednego pojazdu w ciągu jednej doby na parkingu depozytowym wynoszą [...] zł. Zdaniem Kolegium powyższa opinia jest pełna, jasna, rzeczowa, rzetelna i przekonująca, logiczna, wewnętrznie spójna, a jej wnioski uzasadnione, dlatego może stanowić dowód w niniejszym postępowaniu.

Przechodząc do zarzutów podniesionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, SKO wskazało, że Powiat jako jednostka samorządu terytorialnego nie może ponosić negatywnych konsekwencji, w tym zwłaszcza finansowych, wynikających z niedokonania przez inne organy administracji państwowej, czynności przewidzianych prawem. Powstałe zobowiązania finansowe względem Wnioskodawcy zaistniały, gdy organem właściwym na gruncie procedury uregulowanej w art. 130a P.r.d. był Naczelnik Urzędu Skarbowego oraz Dyrektor Izby Skarbowej jako organ wyższego stopnia i to właśnie te organy winny uregulować powstałe zobowiązania związane ze swoją działalnością.

Odnosząc się do argumentacji Naczelnika Urzędu Skarbowego wskazującej, iż organem właściwym do uregulowania należności przysługujących Wnioskodawcy jest Wojewoda wskazano, że Wojewoda Wielkopolski poinformował Kolegium, iż wynikający z dokumentów i opisany stan sprawy, nie stwarza przesłanek, zarówno w aspekcie merytorycznym jak i formalnoprawnym do uznania Wojewody Wielkopolskiego jako strony w niniejszym postępowaniu.

W związku z powyższym SKO uznało, że organem zobowiązanym do poniesienia przedmiotowych kosztów jest Naczelnik Urzędu Skarbowego, jako reprezentant Skarbu Państwa, gdyż w myśl art. 13 ustawy zmieniającej nowelizującej P.r.d. z dniem 4 września 2010 r., Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy zmieniającej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, wobec pojazdów, których 6 miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia 11 czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. W dacie wydania dyspozycji do usunięcia części z pośród wymienionych pojazdów Naczelnik Urzędu Skarbowego był organem egzekucyjnym i reprezentował Skarb Państwa na gruncie procedury z art. 130a P.r.d.

Zważywszy na treść powyższego przepisu bezzasadnym zdaniem SKO stał się zarzut braku podstawy prawnej zaskarżonego postanowienia. Dalej organ odwoławczy wskazał, że kwestia zwrotu przedsiębiorcom należnych kosztów za usunięcie i przechowywanie pojazdów, które nie zostały odebrane przez swych właścicieli była wielokrotnie przedmiotem rozstrzygnięć sądów administracyjnych. Kolegium wskazało przy tym na uchwałę NSA z dnia 29 listopada 2010r. sygn. I OPS 1/10, w której przesądzono, że w sytuacji gdy właściciel pojazdu usuniętego z drogi w przypadkach, o których mowa w art. 130a ust. 1 P.r.d. nie odebrał pojazdu w określonym terminie, jednostce wyznaczonej do prowadzenia parkingu strzeżonego (jednostce wyznaczonej do usuwania pojazdów) może być przyznane wynagrodzenie za cały okres wykonywania dozoru nad pojazdem oraz zwrot kosztów związanych z wykonywaniem dozoru, w tym kosztów usunięcia pojazdu z drogi, na podstawie art. 102 § 2 u.p.e.a w związku z § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia z 2002 r.

W związku z powyższym zarzut naruszenia art. 107 § 1 k.p.a. uznano za bezzasadny, gdyż art. 102 § 2 u.p.e.a. w związku z § 3 pkt. 1 lit. c rozporządzenia z 2011r. daje podstawę do zwrotu przedsiębiorcy koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za ten dozór. Z kolei art. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw daje podstawę do obciążenia przedmiotowymi kosztami Skarb Państwa - Naczelnika Urzędu Skarbowego.

Przechodząc do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 5 ust. 7b ustawy z dnia 21 czerwca 1996 roku o urzędach i izbach skarbowych stwierdzono, że Naczelnik Urzędu Skarbowego został powiadomiony przez Starostę o toczącym się postępowaniu administracyjnym oraz brał w nim czynny udział. Dalej wskazano, że przywołany wyżej przepis reguluje wewnętrzną strukturę funkcjonowania organów podatkowych i w ocenie Kolegium nie znajduje on zastosowania w niniejszej sprawie. W dacie kiedy nastąpiło wydanie dyspozycji do usunięcia przedmiotowych pojazdów organem egzekucyjnym na gruncie art. 130a P.r.d. był Naczelnik Urzędu Skarbowego. Na podstawie obowiązującego wówczas, wydanego w oparciu o art. 174 u.p.e.a., rozporządzenia z 2002r., które obowiązywało do dnia 3 marca 2011r., Naczelnik Urzędu Skarbowego był organem właściwym do zwrotu kosztów przechowywania pojazdów jako organ egzekucyjny na mocy art. 19 § 1 u.p.e.a.

Skargę na powyższe postanowienie Kolegium złożył Naczelnik Urzędu Skarbowego zarzucając naruszenie:

1. art. 13 ustawy zmieniającej z dnia 22 lipca 2010 r. w zw. z art. 156 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że Naczelnik Urzędu Skarbowego jest właściwy do zapłaty kosztów za usunięcie i dozór pojazdu w imieniu Skarbu Państwa, podczas gdy podmiotem tym powinien być Wojewoda, co skutkowało wydaniem postanowienia w stosunku do podmiotu, który nie jest stroną w sprawie;

2. art. 77 § 1 i 3, art. 80 i 84 w zw. z art. 136 i art.138 § 2 k.p.a. poprzez nie podanie przez organ drugiej instancji argumentacji w odniesieniu do nie skorzystania z wiedzy specjalistycznej biegłego, pomimo uznania, że w sprawie wymagane są wiadomości specjalne oraz oparcie postanowienia wyłącznie na prywatnej opinii złożonej przez stronę postępowania;

3. art. 28 k.p.a. (w stopniu rażącym) poprzez brak rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy ewentualnej właściwości podmiotowej Wojewody i to pomimo pośredniego uznania takiej podmiotowości wyrażającego się w wystosowaniu do tegoż Wojewody zapytania, czy uznaje się za stronę postępowania;

4. art. 15 w zw. z art. 136 i 138 § 2 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego przez organ odwoławczy w zbyt szerokim zakresie (przeprowadzenie dowodu co do wysokości wynagrodzenia i zwrotu koniecznych wydatków dozoru i usunięcia pojazdu), co bezpośrednio wpłynęło na treść postanowienia kształtującego prawa i obowiązki Skarbu Państwa;

5. art. 136 i art. 138 § 2 k.p.a. poprzez nie podjęcie przez Kolegium rozstrzygnięcia o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego załatwienia przez organ pierwszej instancji, w sytuacji przeprowadzenia przez SKO kluczowego dla rozstrzygnięcia sprawy dowodu z prywatnej opinii,

6. art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 130a ust. 10 i 10h P.r.d., art. 102 § 2 u.p.e.a. w zw. z § 1 i 3 pkt 2b rozporządzenia z 2011r. oraz art. 13 ustawy zmieniającej z dnia 22 lipca 2010 r. – poprzez bezkrytyczne przyjęcie tez z prywatnej opinii i zaniechanie ustalenia faktycznego czasookresu przechowywania pojazdów na parkingu, w szczególności daty wydania dyspozycji o usunięciu pojazdu z drogi, czasu zakończenia postępowania, kosztów związanych z usuwaniem pojazdu z drogi, czasu zakończenia postępowania, kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu, co spowodowało zaniechaniem ustalenia przez organy w oparciu o te dane rzeczywistych kosztów, które mogą stanowić podstawę do ustalenia wynagrodzenia;

7. art. 107 § 1 k.p.a. poprzez wydanie orzeczenia nie zawierającego podstawy prawnej oraz uzasadnienia prawnego i faktycznego w zakresie obciążenia Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego wynagrodzeniem za usunięcie i dozór pojazdów.

Naczelnik Urzędu Skarbowego zarzucił również decyzji niewykonalność zaskarżonego postanowienia, wskazując na to, że z dniem 1 kwietnia 2015r. utracił on przymiot jednostki budżetowej, która może wykonywać zobowiązania takie jak zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wskazując na powyższe Naczelnik Urzędu Skarbowego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz poprzedzającego go postanowienia Starosty. Wystąpił także o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Pismem z [...] kwietnia 2017 r. o oddalenie skargi wniósł również uczestnik postępowania, R. P., zgadzając się z organem administracji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia oceny prawidłowości postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którym organ odwoławczy działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił zaskarżone postanowienie organu I instancji i w tym zakresie na podstawie art. 102 § 2 u.p.e.a. orzekł o przyznaniu wnioskodawcy wskazanej w decyzji kwot tytułem zwrotu koniecznych wydatków i wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdów opisanych w sentencji decyzji, usuniętych z drogi i umieszczonych na parkingu strzeżonym prowadzonym przez wnioskodawcę oraz obciążył tymi kosztami Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] jako reprezentanta Skarbu Państwa. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest zasadniczo prawidłowość orzeczenia przez organ od Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdów.

Odnosząc się do powyższego Sąd uznał, że kwestia podstawy prawnej zaskarżonego rozstrzygnięcia nie została bowiem przez organy obu instancji należycie rozważona. Aby zrozumieć w jaki sposób art. 102 § 2 u.p.e.a. powinien być stosowany w niniejszej sprawie konieczne jest odniesienie się do historycznych aspektów włączenia tego przepisu w sferę regulacji prawnych związanych z rozliczeniem kosztów usunięcia i przechowywania porzuconych pojazdów.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że od wielu już lat obowiązuje w P.r.d. zasada, iż to właściciel ponosi koszty usunięcia pojazdu z drogi. Dotyczy to zwłaszcza przypadku nieokazania przez kierującego dokumentu potwierdzającego zawarcie umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu (art. 130a ust. 1 pkt 1 P.r.d.). Wedle obecnego brzmienia odpowiedzialność właściciela (dysponenta pojazdu) jest dodatkowo skonkretyzowana w art. 130a ust. 10h i 10i P.r.d., które wskazują zakres owej odpowiedzialności oraz stanowią podstawę prawną do orzekania o niej przez starostów.

Odrębnie należy rozważać problem rozliczeń z podmiotami realizującymi usługi w zakresie usuwania pojazdów.

Przed rokiem 2010 w sferze stosowania prawa ujawniły się poważne kontrowersje co do tego czy i na jakiej podstawie prawnej przedsiębiorcy świadczący usługi usunięcia i przechowywania pojazdów w trybie opisanym w art. 130a P.r.d. mogą ubiegać się o zwrot kosztów i wynagrodzenie z tytułu tych usług w sytuacjach, gdy nie otrzymali zapłaty od właścicieli (dysponentów) pojazdów. Bezdyskusyjnie przedsiębiorcy ci nie mogli bowiem ubiegać się o rozpoznanie ich żądań w oparciu o przepisy dotyczące obciążania kosztami właścicieli (dysponentów) pojazdów. Ubocznie można dodać, że powyższe zagadnienie stało się jeszcze bardziej skomplikowane wobec wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r., P 4/06 (Dz. U. z 2008 r. Nr 100, poz. 649), którym stwierdzono niekonstytucyjność art. 130a ust. 10 P.r.d. w zakresie w jakim przepis ten dopuszczał odjęcie własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu.

Wyżej opisane kontrowersje stały się tak daleko idące, że ostatecznie zdecydował się je rozstrzygnąć Naczelny Sąd Administracyjny uchwałą z dnia 29 listopada 2010 r. sygn. akt I OPS 1/10 (ONSAiWSA z 2011 r. Nr 1, poz. 4). Wskazano w niej, że: "jeżeli właściciel pojazdu usuniętego z drogi w przypadkach, o których mowa w art. 130 a ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) nie odebrał pojazdu w określonym terminie, jednostce wyznaczonej do prowadzenia parkingu strzeżonego (jednostce wyznaczonej do usuwania pojazdów) może być przyznane wynagrodzenie za cały okres wykonywania dozoru nad pojazdem oraz zwrot kosztów związanych z wykonywaniem dozoru, w tym kosztów usunięcia pojazdu z drogi, na podstawie art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.) w związku z § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 50, poz. 449)".

W powyższej uchwale zwrócono uwagę, że zgodnie z 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia z 2002 r. przepisy działu II rozdziału 6 u.p.e.a. dotyczące przechowania, oszacowania i sprzedaży ruchomości stosuje się do ruchomości, które stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie darowizny, zrzeczenia się, dziedziczenia ustawowego oraz objęcia w posiadanie rzeczy niczyjej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ten przepis jest zatem podstawą zastosowania art. 102 § 2 u.p.e.a. w sytuacji, o której mowa w art. 130a ust. 1 i 2 P.r.d. Warto w tym miejscu podkreślić, że rozporządzenie z 2002 r. stanowiło nie tylko o możliwości stosowania art. 102 § 2 u.p.e.a. w sytuacjach określonych w art. 130a P.r.d., ale również wyznaczało właściwość naczelników urzędów skarbowych – jako "organów egzekucyjnych" w takich sytuacjach (§ 4 ust. 1 pkt 3 u.p.e.a.).

Przechodząc do obecnego stanu prawnego zauważyć należy, że ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. znacząco zmieniono art. 130a P.r.d. Istotą nowelizacji było dostosowanie ustawy do wspomnianego wyżej wyroku TK z dnia 3 czerwca 2008 r. sygn. P 4/06. Niejako przy okazji skorygowano jednak także w dużej mierze procedurę związaną z usuwaniem pojazdów, w tym regulacje dotyczące zadań i kompetencji organów. Wedle znowelizowanego art. 130a ust. 5f P.r.d. usuwanie pojazdów oraz prowadzenie parkingu strzeżonego dla pojazdów usuniętych z dróg stało się zadaniem własnym powiatu. Z kolei w myśl art. 130a ust. 10 P.r.d. starosta został obowiązany w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi do występowania do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu.

Mając na względzie powyższe można oczywiście postawić pytanie, czy nadal aktualna pozostaje uchwała I OPS 1/10 i czy art. 102 § 2 u.p.e.a. powinien stanowić nadal podstawę orzekania o kosztach należnych przedsiębiorcom świadczącym usługi usunięcia i dozoru pojazdów w sytuacjach wskazanych w art. 130a P.r.d. Pytanie to jest o tyle zasadne, że powstaje wątpliwość, czy od daty wystąpienia skutków wyroku TK sygn. akt P 4/06 (12 miesięcy od ogłoszenia – tj. 11 czerwca 2009 r.), a już na pewno od daty wejścia w życie ustawy zmieniającej z dnia 22 lipca 2010 r., można nadal powoływać się na rozporządzenie rozciągające stosowanie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w celu uzasadnienia stosowania art. 102 § 2 u.p.e.a. do pojazdów usuniętych z dróg.

Odpowiadając na powyższe pytanie należy wskazać, że uchwała NSA sygn. akt I OPS 1/10 straciła obecnie aktualność o tyle, że w świetle obowiązującej treści P.r.d. Skarb Państwa nie obejmuje własności porzuconych pojazdów, a rozporządzenie z 2002 r. rozciągające stosowanie przepisów u.p.e.a. do takich tylko sytuacji się odnosiło.

Nie może jednak ujść uwadze, że konkluzja zawarta w/w uchwale NSA została przez ustawodawcę obecnie świadomie "przekuta" w obowiązujące przepisy prawa. Otóż ustawą zmieniającą z dnia 22 lipca 2010 r. skorygowano art. 174 u.p.e.a. (delegacja ustawowa) wskazując, że Rada Ministrów może, w drodze rozporządzenia, rozciągnąć stosowanie w całości lub w części przepisów działu II rozdziału 6 u.p.e.a. w zakresie przechowywania, oszacowania i sprzedaży zajętych ruchomości na określone ruchomości, które stały się własnością "Skarbu Państwa albo powiatu" (a nie jak dotychczas – tylko Skarbu Państwa). Zmiana upoważnienia ustawowego otworzyła drogę do uchwalenia przez Radę Ministrów nowego rozporządzenia z 2011 r., w którym wyraźnie zaznaczono, że przepisy u.p.e.a. (w tym także art. 102 § 2 u.p.e.a.) mogą być stosowane także względem ruchomości, które stały się własnością powiatu na podstawie m.in. objęcia w posiadanie rzeczy niczyjej (§ 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia z 2011). Istotne jest też, że w § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 2011 r. określono, że jako "organ egzekucyjny" na potrzeby stosowania działu II rozdziału 6 u.p.e.a. należy uznać "starostów w zakresie: [...] likwidacji ruchomości, które zostały przejęte na rzecz powiatu na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, z późn. zm.)".

Podsumowując powyższe wskazać należy, że do rozliczania kosztów pojazdów usuniętych z drogi art. 102 § 2 u.p.e.a. niegdyś stosowano w oparciu o § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia z 2002 r., a co za tym idzie prawodawca naczelników urzędów skarbowych uznawał za "organ egzekucyjny" właściwy do wydawania rozstrzygnięć (§ 4 ust. 1 pkt 3 tego rozporządzenia). Z kolei obecnie z całą pewnością art. 102 § 2 u.p.e.a. może być stosowany w sytuacjach określonych w art. 130a P.r.d. w oparciu o § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia z 2011 r., a organem właściwym ("organem egzekucyjnym") jest wprost wskazany w tym rozporządzeniu starosta (§ 4 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia).

Ustaliwszy, że art. 102 § 2 u.p.e.a. jest podstawą rozstrzygnięcia starosty o rozliczeniu kosztów usunięcia i przechowywania pojazdów (przyznawanych na rzecz przedsiębiorcy świadczącego usługi w tym zakresie) należy rozważyć, jaka kompetencja płynie dla organu z tego właśnie przepisu.

Zgodnie z art. 102 § 2 u.p.e.a. "Organ egzekucyjny [a więc starosta – zob. § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia 2011 r.] przyzna, na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór, chyba że dozorcą jest jedna z osób wymienionych w art. 101 § 1". Przepis ten odczytywać należy wraz z art. 64b § 1 u.p.e.a., który stanowi, że "wydatkami egzekucyjnymi są koszty faktycznie poniesione przez organ egzekucyjny w związku z prowadzeniem egzekucji, a w szczególności na opłacenie [...] przewozu, załadowania, rozładowania, przechowania, utrzymania i dozoru zwierząt oraz ruchomości odebranych albo usuniętych z opróżnionych budynków, lokali i pomieszczeń" oraz art. 64c § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym "Opłaty [...] wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne [...] obciążają zobowiązanego".

Z powyższego wynika, że wedle modelowego schematu stosowania art. 102 § 2 u.p.e.a. wydatki dozorcy stanowią wydatki egzekucyjne, a te z kolei stanowią wydatki, które zasadniczo "ponosi organ egzekucyjny", które wtórnie obciążają zobowiązanego. Należy więc stwierdzić, że stosując art. 102 § 2 u.p.e.a. (w oparciu o odesłanie z § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia z 2011 r.) na potrzeby rozliczenia przedsiębiorcy świadczącego usługi usunięcia i przechowywania pojazdów starosta uprawniony jest tylko i wyłącznie do przyznania temu przedsiębiorcy (dozorcy) usprawiedliwionych kwot. Nie może natomiast orzekać od jakiego podmiotu te koszty będą pochodzić, czyniąc tym samym podmiot trzeci podmiotem zobowiązanym. Art. 102 § 2 u.p.e.a. nie zawiera bowiem upoważnienia do tego rodzaju rozstrzygnięcia. Reguluje on jedynie stosunek administracyjnoprawny pomiędzy organem egzekucyjnym a dozorcą.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd przyznaje rację Naczelnikowi Urzędu Skarbowego [...], że nie powinien on zostać zobowiązany do pokrycia kwot wskazanych w zaskarżonym postanowieniu Kolegium. To samo w zakresie wskazania podmiotu zobowiązanego do wypłaty wynagrodzenia dotyczy postanowienia Starosty [...]

Jednocześnie Sąd zaznacza, że nie podziela argumentacji Naczelnika Urzędu Skarbowego w zakresie w jakim ten wskazuje na konieczność obciążenia kosztami usunięcia i dozoru pojazdów Wojewody. Jak wskazano wyżej, z perspektywy art. 102 § 2 u.p.e.a. nie ma znaczenia podmiot zobowiązany. Rozstrzygnięcie wydawane w oparciu o ten przepis (na podstawie odesłania z § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia z 2011 r.) służy wypłacie wydatków dozorcy ruchomości i są to wydatki doraźnie ponoszone przez organ egzekucyjny, którym zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia z 2011 r. jest starosta.

Sąd zaznacza, że czyniąc powyższe rozważania miał na względzie treść przepisu przejściowego tj. art. 13 ustawy zmieniającej z dnia 22 lipca 2010 r., zgodnie z którym Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, wobec pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia 11 czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Innymi słowy Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania wobec pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia 11 czerwca 2009 r. do dnia 4 września 2010 r., z tym że chodzi tylko o koszty za okres od usunięcia do 4 września 2010 r.

Art. 13 ustawy zmieniającej z dnia 22 lipca 2010 r. jest przepisem, który nie łączy się z żadną inną regulacją, która wskazywałaby w jaki sposób, ewentualnie jaki podmiot (statio fisci) miałby realizować obowiązki Skarbu Państwa z niego wynikające. Aby zrozumieć sens analizowanej regulacji zwrócić należy na przepisy ją poprzedzające. Z art. 11 ustawy zmieniającej z dnia 22 lipca 2010 r. wynika, że pojazdy, wobec których rozpoczął się, ale trwa nadal termin mający skutkować ich przepadkiem, w efekcie tego przepadku stają się własnością powiatu. Z kolei art. 12 odnosi się do postępowań w sprawie przejęcia pojazdów nie odebranych przez osoby uprawnione – postępowania te w całości przechodzą do właściwości starostów. Jedynie wskazany wyżej art. 13 ustawy reguluje skutki faktyczne zaistniałe, a mianowicie wskazuje na Skarb Państwa jako generalnie odpowiedzialny za koszty powstałe z tytułu przechowywania pojazdów, które objęte były dawnymi regulacjami, ale od 11 czerwca 2009 r. nie mogły przejść na własność Skarbu Państwa. Art. 13 ustawy koresponduje zatem z nowym (obecnym) brzmieniem art. 130a ust. 5f P.r.d. ("Usuwanie pojazdów oraz prowadzenie parkingu strzeżonego dla pojazdów usuniętych w przypadkach, o których mowa w ust. 1 lub 2, należy do zadań własnych powiatu"), zabezpieczając możliwość domagania się przez powiaty od Skarbu Państwa zwrotu kwot poniesionych za okres przechowywania pojazdów przed 4 września 2010 r. Podobnie rolę art. 13 ustawy zmieniającej z dnia 22 lipca 2010 r. zdaje się postrzegać również Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 13 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OPS 4/14 (CBOSA). W jej uzasadnieniu wyjaśniono, iż "w przepisach międzyczasowych ustawy zmieniającej z dnia 22 lipca 2010 r. [...] nie rozstrzygnięto, które organy są właściwe do rozstrzygania odnośnie kosztów przechowywania pojazdu za okres sprzed wejścia w życie nowych przepisów. W art. 13 ustawy zmieniającej wskazano jedynie, iż koszty powstałe po terminie do odebrania pojazdów i dotyczące przechowywania pojazdów, dla których okres ten upłynął pomiędzy 11 czerwca 2009 r. i 4 września 2010 r. ponosi Skarb Państwa. Decyzja ustawodawcy o przejęciu przez Skarb Państwa obowiązku poniesienia kosztów przechowywania pojazdów w tym okresie ma jedynie taki skutek, że zobowiązanym stał się Skarb Państwa".

Sąd w składzie orzekającym wskazuje, że tożsame stanowisko z wyrażonym w niniejszym wyroku zawarte zostało już w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 lipca 2016 r., sygn. akt III SA/Po 1261/15. Wskazano w nim, że "konstrukcja stosunku administracyjnoprawnego, pod rządami P.r.d. po dniu 11 czerwca 2009 r., nie stoi w kolizji z kwestią odpowiedzialności prawnej za koszty przechowania pojazdów, która zgodnie z art. 13 ustawy nowelizującej spoczywa na Skarbie Państwa. Na podstawie normy wypływającej z tego przepisu Starosta [...] może wystąpić do właściwego statio fisci Skarbu Państwa z roszczeniem regresowym i w razie konieczności wystąpić do sądu powszechnego z powództwem o zapłatę wskazanych kosztów". Sąd stwierdził dalej, że nie istnieją podstawy do obciążenia Naczelnika Urzędu Skarbowego obowiązkiem wypłaty wynagrodzenia za usunięcie i dozór pojazdu opisanego. Wyjaśnił, iż "wbrew stanowisku Naczelnika Urzędu Skarbowego podmiotem obowiązanym do zapłaty tego wynagrodzenia nie jest właściwy wojewoda, który jakkolwiek – zgodnie z art. 3 ust. pkt. 6 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (j.t.. Dz.U. z 2015 r., poz. 525 ze zm.) – jest reprezentantem Skarbu Państwa, jednak wyłącznie w zakresie i na zasadach określonych w odrębnych ustawach. Analiza przepisów ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o zasadach wykonywania uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa (j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 154 – uprzednio Dz.U. Nr 106, poz. 493) nie pozwala na przyjęcie, iż wojewoda wykonuje jakikolwiek obowiązki związane z ponoszeniem kosztów usuwania i przechowywania pojazdów. Takich zaś obowiązków nie można domniemywać z przepisów prawa administracyjnego". W konkluzji powyższego wyroku stwierdzono, że istnieją podstawy do przyjęcia, iż podmiotem obowiązanym do wypłaty wynagrodzenia za przechowywanie wszystkich pojazdów oznaczonych w zakwestionowanym akcie jest Starosta. Wynika to z charakteru prawnego stosunku łączącego ten organ ze skarżącym i z rodzaju obowiązków spoczywających na stronach tego stosunku. W opozycji do tak ukształtowanego stosunku prawnego nie stoi dopuszczalność wystąpienia przez Starostę do właściwej jednostki organizacyjnej reprezentującej Skarb Państwa z roszczeniem o zwrot poniesionych kosztów na podstawie art. 13 ustawy nowelizującej.

Analogiczne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu także w późniejszych wyrokach, mi. in. z dnia 7 grudnia 2016 r. w sprawie IV SA/Po 529/16 i z dnia 18 stycznia 2017 r. w sprawie IV SA/Po 524/16.

Mając powyższe na uwadze, Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, podzielając stanowisko prezentowane w powołanych wyżej wyrokach, że podmiotem obowiązanym do wypłaty wynagrodzenia za przechowywanie pojazdu oznaczonego w zakwestionowanym akcie jest Starosta, stwierdził, iż zasadnym jest uchylenie zaskarżonego postanowienia Kolegium i poprzedzającego go postanowienia Starosty [...].

W tym miejscu wskazać należy, że wydając zaskarżony wyrok Sąd zmuszony był odstąpić od zajęcia stanowiska w odniesieniu do pozostałych zarzutów skargi w tym w szczególności dotyczących kwestii wysokości przyznanego wynagrodzenia i odnoszących się do przepisów k.p.a. w kontekście oceny złożonej przez wnioskodawcę prywatnej opinii biegłego, ponieważ jak wykazano wyżej Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] w ogóle nie powinien brać udziału w sprawie jako strona i podmiot zobowiązany. Tym samym nie jest rolą tego organu polemika ze szczegółowymi ustaleniami postępowania, które dotyczy jedynie praw wnioskodawcy.

Organy administracyjne prowadząc ponownie postępowanie uwzględnią ocenę prawną zaprezentowaną przez Sąd w niniejszym wyroku w zakresie wskazywania podmiotu, na którym ciąży obowiązek wypłaty wynagrodzenia za przechowywanie pojazdów i wydadzą właściwy akt administracyjny na podstawie aktualnego brzmienia właściwych przepisów art. 130a P.r.d.

Biorąc pod uwagę powyższe, wobec naruszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze i Starostę [...] przepisów prawa materialnego i procesowego, które to uchybienia miały istotny wpływa na wynik niniejszej sprawy, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 – dalej P.p.s.a.) orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. W myśl pierwszego z wymienionych przepisów, w razie uwzględnienia skargi skarżącemu przysługuje od organu zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Z kolei zgodnie z art. 205 § 2 p.p.s.a., niezbędne koszty postępowania strony reprezentowanej przez radcę prawnego obejmują także jego wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez Sąd osobistego stawiennictwa strony. Przepisami odrębnymi, o których mowa wyżej, są przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2015 r., poz. 1804 ze zm.). W myśl § 15 tegoż rozporządzenia:

1. Opłaty stanowiące podstawę zasądzania kosztów zastępstwa ustala się z uwzględnieniem stawek minimalnych określonych w rozdziałach 2-4.

2. Opłatę w sprawach niewymagających przeprowadzenia rozprawy ustala się w wysokości równej stawce minimalnej.

3. Opłatę w sprawach wymagających przeprowadzenia rozprawy ustala się w wysokości przewyższającej stawkę minimalną, która nie może przekroczyć sześciokrotności tej stawki, ani wartości przedmiotu sprawy, jeśli uzasadnia to:

1) niezbędny nakład pracy radcy prawnego, w szczególności poświęcony czas na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczba stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjęte w sprawie, w tym czynności podjęte w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu;

2) wartość przedmiotu sprawy;

3) wkład pracy radcy prawnego w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie;

4) rodzaj i zawiłość sprawy, w szczególności tryb i czas prowadzenia sprawy, obszerność zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów, o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności.

Mając na względzie powyższe, Sąd określił wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego wedle stawek minimalnych, uznając, że w okolicznościach niniejszej sprawy wynagrodzenie w takiej wysokości będzie adekwatne w szczególności do niezbędnego nakładu pracy pełnomocnika oraz jego przyczynienia się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. W rezultacie na zasądzoną kwotę kosztów postępowania złożyły się wynagrodzenie reprezentującego skarżącego pełnomocnika ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) wyżej powołanego rozporządzenia (480 zł) oraz uiszczony wpis, łącznie – 580 zł.