Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 806/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka - Klimas Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2017 r. sprawy ze skargi P. KG z siedzibą w H., Niemcy na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2016 r., nr [...] Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, działając w trybie postępowania spornego, na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1410, dalej jako p.w.p.) oraz art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p. stwierdził z dniem [...] września 2012 r. wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy "PEEK & CLOPPENBURG" o nr [...] oraz przyznał [...] KG z siedzibą w D., Niemcy od P. KG z siedzibą w H., Niemcy kwotę w wysokości 1900 zł (słownie: tysiąc dziewięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] października 2015 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął wniosek P. KG z siedzibą w D., Niemcy o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy P. o nr [...], udzielonego na rzecz P. KG z siedzibą w H., Niemcy z powodu jego nieużywania.

Wnioskodawca jako podstawę prawną swojego żądania wskazał art. 169 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo własności przemysłowej. Powołał się na swoje prawo do firmy P. oraz na posiadanie na terytorium Polski prawa do renomowanych znaków towarowych P. dla towarów i usług w klasach 18, 25 i 35.

Interes prawny w przedmiotowej sprawie uzasadnił podnosząc, że sporny znak zawiera w całości oznaczenie jej przedsiębiorstwa, a także należący do niej znak towarowy P, kojarzony w Polsce przez potencjalnych odbiorców z Domami Mody P. Wnioskodawca zaznaczył, że sporny znak może stanowić przeszkodę w rejestracji na jej rzecz późniejszych znaków towarowych P., a także w używaniu tego oznaczenia dla towarów lub usług podobnych do tych, dla których został on zarejestrowany. Ponadto stwierdziła, że rozpoczęcie używania znaku towarowego Peek & Cloppenburg przez uprawnionego w chwili obecnej mogłoby wprowadzić przeciętnych odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów i usług nim oznaczanych, gdyż nigdy nie był używany na rynku polskim. Tymczasem należące do niej oznaczenie Peek & Cloppenburg jest używane na rynku polskim zarówno w funkcji firmy, jak i znaku towarowego od blisko 15 lat. Ponadto powołał się na art. 20 Konstytucji RP, który stanowi, iż każdy ma prawo korzystać z wolności gospodarczej, a konkretyzacja tej zasady znajduje oparcie w art. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. nr 173, poz. 1807), w świetle którego podejmowanie i wykonanie działalności gospodarczej jest wolne dla każdego na równych prawach z zachowaniem warunków określonych przepisami prawa.

Pismem z dnia [...] lutego 2016 r. uprawniony wniósł o umorzenie postępowania, podnosząc brak interesu prawnego po stronie wnioskodawcy, ewentualnie o oddalenie wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak sporny z powodu jego nieużywania. Uprawniony podniósł, iż wnioskodawca nie wykazał interesu prawnego w niniejszej sprawie, ponieważ nie wyjaśnił w sposób nie budzący wątpliwości, jaki przepis miałby stanowić podstawę interesu prawnego, Ponadto podnoszona przez wnioskodawcę okoliczność, iż znaki towarowe wnioskodawcy są używane od blisko 15 lat na terytorium Polski przez jego spółki zależne także niczego nie wyjaśnia. Podobnie enigmatyczne twierdzenia wnioskodawcy o prowadzeniu Domów Mody.

W ocenie uprawnionego, z wyjaśnień wnioskodawcy wynika, że to nie wnioskodawca używa owych znaków, lecz jego spółka zależna, która jednak stanowi odrębny podmiot prawny. Podmiot, który nie prowadzi tak jak wnioskodawca na terenie Polski działalności gospodarczej, nie może skutecznie powołać się na przepisy o swobodzie prowadzenia takiej działalności w celu wykazania interesu prawnego. Odnosząc się do twierdzenia wnioskodawcy o renomie jego znaków uprawniony stwierdził, że także i ta kwestia wymagałaby wykazania właściwym materiałem dowodowym. Wnioskodawca nie wykazał, że legitymuje się interesem prawnym, o jakim mowa w art. 169 ust. 2 p.w.p. w żądaniu stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy.

W odniesieniu do kwestii używania znaku towarowego uprawniony wyjaśnił, że przedmiotowy znak towarowy został zgłoszony do Urzędu Patentowego RP przez spółkę P. KG, H., która w swojej firmie wyrazy "P." i "C." zachowała od nazwisk założycieli. Zgłoszenie znaku nastąpiło w dniu [...] lipca 1998 r., a udzielenie prawa ochronnego w dniu [...] sierpnia 2005 r. Wskazał, że w dniu [...] września 2006 r. spółka będąca w niniejszej sprawie wnioskodawcą wystąpiła ze sprzeciwem wobec udzielenia prawa ochronnego na przedmiotowy znak towarowy i na skutek uznania sprzeciwu za bezzasadny doszło do wszczęcia postępowania spornego, które toczy się przed Urzędem Patentowym RP pod sygnaturą [...]. Zadaniem uprawionego rozpoczęcie przez niego używania spornego znaku towarowego nie powinno mieć miejsca, albowiem jego wynik może być w efekcie niekorzystny. Zatem czynienie uprawnionemu zarzutu, iż nie korzysta ze znaku towarowego, wobec którego toczy się pomiędzy tymi samymi podmiotami postępowanie sporne o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy, należy uznać za nadużycie ze strony wnioskodawcy.

Na rozprawie w dniu [...] kwietnia 2016r. strony podtrzymały swoje stanowiska sprawie. Wnioskodawca wskazał, iż domaga się stwierdzenia wygaśnięcia spornego prawa z dniem [...] września 2012 r. Dokonał reasumpcji dotychczasowego stanowiska jednocześnie przedkładając materiały w postaci wyroków mające wskazywać na stanowisko sądów w zakresie rozumienia ważnych powodów niezużywania znaku towarowego.

Wnioskodawca stwierdził, że wbrew zarzutom uprawnionego posiada interes prawny w złożeniu wniosku w niniejszej sprawie, ponieważ w dniu jego złożenia tj. [...] października 2015 r. posiadał zgłoszony na jego rzecz znak towarowy Peek & Cloppenburg o nr [...], przeznaczony do oznaczania towarów w klasie 18 takich jak: "skóry i imitacji skóry, wyroby rymarskie, walizy, walizki, torby na ramię, torby podróżne, teczki, aktówki skórzane, torby na kółkach, torby na ubranie, torby na zakupy, torby sportowe, torby plażowe, pudła na kapelusze, kuferki, kuferki na kosmetyki, kufry bagażowe i podróżne, pasy i paski skórzanych lub z imitacji skóry, sakiewki, portmonetki, portfele, etui na klucze". Ponadto znak wnioskodawcy został także zgłoszony dla towarów w klasie 25 tj. dla szeroko rozumianej odzieży, oraz dla usług w klasie 35 między innymi dla: "usług sprzedaży towarów w klasach 18 i 25 oraz dla usług zarządzania w działalności handlowej i gospodarczej, administrowania w działalności handlowej i gospodarczej, doradztwa w działalności handlowej i gospodarczej, pośrednictwa w działalności handlowej dla osób trzecich". Wobec tego, zdaniem wnioskodawcy, biorąc pod uwagę, że oznaczenia słowne porównywanych znaków są identyczne, a znak sporny służy do oznaczania usług identycznych w klasie 35 tj. "pomocy w zarządzaniu przedsiębiorstwami handlowymi lub przemysłowymi", to w jego ocenie nie budzi wątpliwości, iż znak sporny stanowić będzie przeszkodę w udzieleniu prawa ochronnego na wskazany znak towarowy wnioskodawcy. Ponadto, jego zdaniem, zarzut braku interesu prawnego jest pozbawiony podstaw, ponieważ dla wykazania interesu prawnego wystarczy wskazanie przez wnioskodawcę na własne prawo ochronne na znak towarowy dla takiej samej grupy towarów co znak towarowy, o stwierdzenie wygaśnięcia którego wnioskodawca występuje oraz wskazanie na takie wspólne elementy w oznaczeniu występujące w obu znakach towarowych, które czynią przekonanie wnioskodawcy o ich kolizyjności obiektywnie usprawiedliwionym. Dla wykazania interesu prawnego wystarczające jest przekonanie wnioskodawcy o kolizyjności znaków pod warunkiem, że nie jest ono oczywiście bezzasadne. Zdaniem wnioskodawcy w niniejszej sprawie, przy podwójnej identyczności porównywanych znaków, oczywista zasadność przekonania wnioskodawcy o kolizyjności znaków, a tym samym jego interes prawny, nie może budzić żadnych wątpliwości. Dodatkowo podkreślił, iż nie tylko prawa wyłączne mogą być podstawą do domagania się wygaszenia znaku towarowego z powodu jego nieużywania, ale tym bardziej już sam fakt zgłoszenia znaku towarowego. Zdaniem wnioskodawcy całkowicie bezpodstawny jest zarzut uprawnionego, jakoby wnioskodawca nie miał interesu prawnego w wystąpieniu z wnioskiem na gruncie pwp, gdyż nie prowadzi działalności gospodarczej w Polsce. Wskazał, iż abstrahując od tego, że prowadzenie działalności w Polsce nie jest warunkiem sine qua non do wszczęcia postępowania o stwierdzenie wygaśnięcia prawa do znaku, to w ślad za stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażonego w wyroku z dnia 8 lipca 2009r. sygn. akt II GSK 1111/08, wskazał, że okoliczność prowadzenia działalności gospodarczej przez wnioskodawcę, zwłaszcza w świetle zgłoszenia znaku towarowego Peek & Cloppenburg [...] pozostaje bez jakiegokolwiek wpływu na interes prawny we wszczęciu niniejszego postępowania. Zaznaczył, iż na swoje prawa do korzystającego z najwcześniejszego pierwszeństwa znaku towarowego Peek & Cloppenburg [...] udzielił licencji swojej spółce zależnej P. Sp. z o.o., przy pomocy której prowadzi Domy Mody P., na dowód czego przedłożył odpis licencji z dnia [...] lutego 2001 r. oraz wyciąg z rejestru międzynarodowego znaku towarowego Peek & Cloppenburg [...] z [...] lipca 2001 r. Reasumując stwierdził, że formą uczestniczenia przez powoda w działalności gospodarczej na polskim rynku było czerpanie korzyści z licencji na znak towarowy, której udzielił zależnej od niego spółce prawa polskiego. Wnioskodawca rozszerzył podstawy interesu prawnego w złożeniu wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia spornego znaku o art. 5 ust. 1 ustawy Prawo własności przemysłowej oraz art. 2 Konwencji Paryskiej, a także o art. 120 ust. 1 i 153 ust. 1 ustawy Prawo własności przemysłowej.

W piśmie z dnia [...] czerwca 2016 roku uprawniony odniósł się do stanowiska wnioskodawcy. Stwierdził, że znak o nr [...] został zgłoszony do ochrony w dniu [...] października 2015 r., a zaledwie trzy dni później wnioskodawca wniósł o wygaśnięcie prawa ochronnego na sporny znak. Zdaniem uprawnionego tego rodzaju okoliczności skłaniają do zbadania, czy zgłoszenie [...] nie zostało dokonane w złej wierze, ponieważ niewątpliwie wnioskodawca posiadał wiedzę o zgłoszeniu spornego znaku do ochrony, skoro w dniu [...] września 2006 r. wniósł sprzeciw wobec udzielenia prawa ochronnego na ten znak, w wyniku którego toczy się postępowanie sądowoadministracyjne, a znaczna część kwestii została przesądzona niekorzystnie dla wnioskodawcy, ponadto wykaz towarów w zgłoszonym znaku [...] zawiera identyczne usługi, jak w spornym znaku. Dodatkowo przedsiębiorstwo wnioskodawcy funkcjonujące na niemieckim rynku od ponad 100 lat, nie prowadzi i nigdy nie prowadziło działalności w zakresie towarów i usług wskazanych dla znaku [...], które pokrywają się z towarami z klasy 18 uprawnionego, natomiast zgłoszenie znaku Z- [...]i wniesienie o uznanie prawa ochronnego na sporny znak za wygasłe dzielą zaledwie trzy dni. Wymienione wyżej obiektywne okoliczności świadczą, zdaniem uprawnionego, o zamiarze wnioskodawcy, którym było stworzenie możliwości wylegitymowania się interesem prawnym wynikającym z tego zgłoszenia. Jest to zachowanie sprzeczne z dobrymi obyczajami, a zatem powinno być podstawą do odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak [...].

Odnośnie ważnych powodów nieużywania znaku spornego uprawniony stwierdził, iż toczące się postępowanie administracyjne samo z siebie nie uzasadnia nieużywania znaku. Uprawniony wskazał, iż niepodjęcie używania spornego znaku w ustawowym terminie nie było wolą uprawnionego, ani też nie nosi znamion jego winy. Sporny znak, zarejestrowany w zakresie odmiennym od znaków wnioskodawcy, był zgłoszony przez uprawnionego w celu używania, a nie w celu zablokowania działania w tym zakresie przedsiębiorstwu wnioskodawcy, bowiem on takiej działalności nie prowadził i nadal nie prowadzi. Niemniej, w sprzeciwie wobec udzielenia prawa ochronnego na sporny znak wnioskodawca podniósł zarzut podobieństwa towarów i usług, dla których sporny znak i znaki wnioskodawcy zostały zarejestrowane. W takich okolicznościach, nie mając pewności co do ostatecznego rozstrzygnięcia tej kwestii, wnioskodawca, kierując się dobrym obyczajem i starannością w obrocie, wstrzymał się od używania spornego znaku. W sytuacji bowiem ewentualnego ustalenia w postępowaniu administracyjnym pokrywania się zakresów zarejestrowanych znaków, uprawniony byłby narażony na zarzut naruszenia znaków wnioskodawcy. Tę obawę uprawniony opiera na wcześniejszych sporach sądowych dotyczących działalności w zakresie towarów z klasy 25, czyli odzieży. Spory te, jak wskazał uprawniony toczyły się bez jego udziału i były skierowane przeciwko jego spółce zależnej w Polsce. Pierwszy z tych sporów rozpoczął się w roku 2001 a zakończył w roku 2004, orzeczeniem Sądu Najwyższego. Drugi spór wszczęty został w roku 2007, a zakończył w roku 2012, również orzeczeniem Sądu Najwyższego. Dodatkowo, wnioskodawca i jego spółka zależna w Polsce występowali również na drogę sądową w Polsce przeciwko innej spółce zależnej uprawnionego, mającej siedzibę w W.. Nieprzerwanie zatem, zdaniem uprawnionego od roku 2001 spółki z grupy P. KG w H. angażowane są na skutek działań wnioskodawcy w spory sądowe, w związku z korzystaniem z oznaczenia Peek & Cloppenburg. W ocenie uprawnionego, jeżeli postępowanie sądowe toczące się przeciwko niemu jest okolicznością usprawiedliwiającą brak używania znaku, to słuszne przekonanie uprawnionego o zagrażającym mu postępowaniu sądowym również powinno, zdaniem uprawnionego, usprawiedliwiać wstrzemięźliwość w posługiwaniu się znakiem w obrocie. Wskazał, że postępowanie o unieważnienie spornego znaku toczy się już od 10 lat, podczas gdy ustawa nakazuje rozpoczęcie używania w okresie 5 lat od daty rejestracji znaku i czas ten powinien być wystarczający dla zakończenia postępowania o unieważnienie znaku prawomocnym wyrokiem.

Na rozprawie w dniu [...] września 2016 r. strony podtrzymały swoje stanowiska w sprawie. Zdaniem wnioskodawcy, prowadzenie działalności gospodarczej w Polsce przed wnioskodawcą nie jest warunkiem sine qua non do złożenia wniosku o wygaszenie. Przesłanka złej wiary nie ma znaczenia w tym postępowaniu, a sama wiedza o wcześniejszym prawie ochronnym nie jest wystarczająca do przypisania złej wiary zgłaszającemu późniejszy znak. Zaprzeczył, aby zgłoszenie znaku o nr [...] miało charakteru blokujący wobec spornego prawa. Wnioskodawca wskazał, że w chwili zgłoszenia znaku nie ma obowiązku używania tego znaku. Podkreśliła, że używa od 15 lat na rynku polskim oznaczenia PEEK & CLOPPENBURG jak również używa go korzystająca z licencji spółka zależna P. sp. z o.o. z siedzibą w W., prowadząca domy mody P. Posiada także domeny internetowe P., na wykazanie czego przedłożyła wydruki z krajowego rejestru domen. Podkreślił, że na ryku polskim jedynym podmiotem, z którym kojarzy się PEEK & CLOPPENBURG są spółki związane z wnioskodawczynią. Zaprzeczył, aby dokonał zgłoszenia znaku [...] w złej wierze. W jego ocenie to uprawniony nie prowadzi działalności w Polsce i nie używa oznaczenia PEEK & CLOPPENBURG poza granicami Niemiec. Wskazał, że wyrok w sprawie II GSK 127/07 stoi w sprzeczności z wykładnią i wyrokiem ETS: C 246/05, która jest wykładnią wiążącą dla sądów i organów administracji publicznej na terytorium UE.

Uprawniony podniósł natomiast, że zgłoszenie znaku [...] zostało dokonane w złej wierze, a unieważnienie spornego prawa doprowadziłoby ją do roszczeń odszkodowawczych ze strony wnioskodawcy.

Wnioskodawca wyjaśnił, że zarzut złej wiary nie został uwzględniony przez UP, a następnie został również uznany za bezzasadny przez sądy administracyjne.

Urząd Patentowy uzasadniając decyzję z dnia [...] października 2016 r. na wstępie przytoczył treść art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p., zgodnie z którym prawo ochronne na znak towarowy wygasa na skutek nieużywania zarejestrowanego znaku towarowego w sposób rzeczywisty dla towarów objętych prawem ochronnym w ciągu nieprzerwanego okresu pięciu lat, po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego, chyba że istnieją ważne powody jego nieużywania.

Organ wskazał, iż skoro przepisy ustawy Prawo własności przemysłowej nie posługują się własną definicją interesu prawnego to w postępowaniu spornym dotyczącym stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego znajduje zastosowanie art. 28 k.p.a., według którego stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Według organu w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że źródłem interesu prawnego w sprawach z zakresu własności przemysłowej mogą być nawet najbardziej ogólne normy prawa kreujące prawo do prowadzenia działalności gospodarczej, tj. art. 20 i art. 22 Konstytucji RP (zob. m.in. wyroki: Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2002 , sygn. akt III RN 218/2001 OSNP 2004/2 poz. 23; wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2003 r., II SA 81/2002, nie publ.). Czyni się jednak założenie, że wspomniane normy prawne, gwarantujące swobodne prowadzenie działalności gospodarczej mogą być źródłem interesu prawnego, tylko wtedy, gdy cudzy znak towarowy przeszkadza wnioskodawcy w prowadzeniu działalności gospodarczej (zob. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2006 r., II GSK 163/06), co ma miejsce m. in. wtedy, gdy wnioskodawca używa znaku albo ubiega się o udzielenie ochrony na znak kolidujący ze znakiem wskazanym we wniosku. Z taką zaś sytuacją mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie. Wnioskodawca wystąpił z żądaniem stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy "PEEK & CLOPPENBURG" o nr [...], ponieważ w jego ocenie sporny znak nie jest używany w obrocie gospodarczym i jednocześnie stanowi przeszkodę w uzyskaniu ochrony na zgłoszony przez niego znak towarowy tj. PEEK & CLOPPENBURG o nr [...].

Zdaniem organu, wnioskodawca, wskazując na wspólne elementy występujące w obu znakach towarowych tj. znaku spornym PEEK & CLOPPENBURG o nr [...] oraz PEEK & CLOPPENBURG o nr [...], wykazał, iż jej przekonanie o kolizyjności wskazanych oznaczeń jest obiektywnie usprawiedliwione. Wskazał bowiem na identyczność zarówno oznaczeń jak i towarów do oznaczania których zostały przeznaczone (klasa 18). Organ wskazał, iż zgodnie z utrwalonym w tym zakresie stanowiskiem sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2008r. sygn. akt. II GSK 309/07) dla wykazania interesu prawnego wystarczające jest przekonanie wnioskodawcy o kolizyjności znaków pod warunkiem, że nie jest ono oczywiście bezzasadne. Zdaniem UP, skoro zakres przedmiotowy znaków towarowych wnioskodawczyni i uprawnionej pokrywa się, to rejestracja znaku spornego mogła mieć konkretny i negatywny wpływ na sytuację prawną wnioskodawczyni. Dodatkowo organ podkreślił, iż na etapie wykazywania interesu prawnego w żądaniu wszczęcia postępowania o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak nie chodzi o przesłanki identyczności czy podobieństwa znaków w rozumieniu przepisów o unieważnienie prawa ochronnego, lecz o działanie w ochronie swojego prawa. Przesłanka interesu prawnego do żądania wszczęcia postępowania o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego, nie poszerza przesłanek materialnych wygaśnięcia prawa określonych w art. 169 ust. 1 pwp, lecz związana jest wyłącznie z wszczęciem postępowania w toku którego dopiero przesłanki wygaśnięcia prawa ochronnego prawa ochronnego będą badane i ustalane.

W ocenie UP, zarzut uprawnionego zgłoszenia w złej wierze znaku, na który powołuje się wnioskodawca, nie ma wpływu na ocenę jego interesu prawnego. Ocena istnienia bądź nie istnienia złej wiary wnioskodawcy przy zgłoszeniu do ochrony jej znaku nie może być przedmiotem oceny Kolegium Orzekającego UP w niniejszym postępowaniu. Organ wskazał, iż sama wiedza o wcześniejszym prawie ochronnym nie jest wystarczająca do przypisania zgłaszającemu późniejszy znak złej wiary, konieczne jest odwołanie do zamiaru zgłaszającego jako czynnika subiektywnego. Legitymowanie się interesem prawnym we wszczęciu postępowania jest tymczasem kwestią obiektywną, a nie subiektywną. Zdaniem organu, przesłanka złej wiary nie może być ze swej natury przedmiotem oceny w zakresie istnienia interesu prawnego po stronie wnioskodawcy. Podobnie zarzut uprawnionego, iż wnioskodawczyni nie prowadzi faktycznie działalności na terytorium Polski nie ma wpływu na ocenę istnienia interesu prawnego, gdyż okoliczność tego typu dotyczy co najwyżej kwestii interesu faktycznego, a nie prawnego. Organ podkreślił, iż zakres ochrony, o jaki ubiega się wnioskodawca w znaku [...], a stanowiący uzasadnienie jego interesu prawnego pokrywa się z zakresem ochrony znaku spornego w odniesieniu do usług z klasy 35, pomimo, iż nie został zarejestrowany w klasie 25.

Wobec powyższego, zdaniem UP, wnioskodawca wykazał swój interes prawny w domaganiu się stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak sporny PEEK & CLOPPENBURG o nr [...].

Organ wskazał, iż obowiązek używania zarejestrowanego znaku towarowego w sposób rzeczywisty dla towarów objętych prawem ochronnym spoczywa na uprawnionym do znaku spornego. Wyjątek stanowią jedynie ważne powody jego nieużywania. Zgodnie zaś z art. 169 ust. 6 p.w.p., w przypadku wszczęcia postępowania w sprawie o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego obowiązek wykazania używania znaku lub istnienia ważnych powodów usprawiedliwiających nieużywanie znaku spoczywa na uprawnionym z tytułu prawa ochronnego.

Używanie znaku towarowego musi mieć miejsce na obszarze Polski, powinno mieć niedwuznaczny charakter, konieczne jest również, by było rzeczywiste i poważne oraz dotyczyło towarów i usług objętych ochroną. Przez rzeczywiste używanie należy w tym kontekście rozumieć nakładanie oznaczenia na towary i wprowadzanie tak oznaczonych towarów do obrotu. Niespełnienie jednego z tych warunków w określonym przedziale czasowym może prowadzić do utraty prawa ochronnego poprzez stwierdzenie jego wygaśnięcia. Zgodnie z art. 169 ust. 1 pkt 1 ustawy pwp termin, od którego powinien być liczony okres pięciu lat nieużywania znaku towarowego rozpoczyna swój bieg po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego.

Organ wskazał, iż uprawniony z prawa ochronnego do spornego znaku nie podjął żadnych działań w celu wykazania używania spornego znaku towarowego. Powoływał się natomiast na przyczyny usprawiedliwiające nieużywanie znaku, uznając żądanie stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na ten znak za bezzasadne. W ocenie Kolegium Orzekającego stanowisko uprawnionego nie zasługuje na uwzględnienie. Organ wskazał na stanowisko judykatury, że postępowanie sprzeciwowe, jak i sam fakt toczącego się postępowania administracyjnego nie stanowią ważnych przyczyn nieużywania znaku towarowego w rozumieniu art. 169 ust. 1 pkt 1 u.p.w.p. (wyroki NSA z dnia 14 grudnia 2010 r. sygn. akt II GSK 1088/09 i z 20 września 2007 r. w sprawie II GSK 127/07 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2014r. sygn. akt VI SA/Wa 579/14).

W ocenie UP, niepodjęcie używania spornego znaku w ustawowym terminie, wbrew twierdzeniom uprawnionego, było jego wolą i nosi znamiona winy w tym sensie, że stanowi naruszenie obowiązku używania znaku towarowego, o którym mowa w art. 153 ustawy pwp. Powołanie się przez uprawnionego na wstrzemięźliwość w zakresie używania znaku spornego z uwagi na nie tyle ryzyko unieważnienia znaku spornego, co pewność zaistnienia sporu sądowego nie można w ocenie organu uznać za "ważny powód nieużywania" znaku spornego w rozumieniu art. 169 ust. 1 pkt 1 pwp, ponieważ wskazane przez uprawnionego postępowania sądowe nie dotyczyły stricte znaku spornego, lecz korzystania z oznaczenia Peek & Cloppenburg.

Z tego powodu organ wniosek o stwierdzenia wygaśnięcia spornego prawa z powodu nieużywania znaku uznał za zasadny i zgodnie z żądaniem stwierdził wygaśnięcie prawa ochronnego na sporny znak towarowy z dniem [...] września 2012 r.

Uprawniony wniósł od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie w całości.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1) naruszenie przepisów postępowania:

- art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa, poprzez brak wyczerpującego zebrania i przeanalizowania całokształtu okoliczności faktycznych sprawy,

- art. 107 kpa poprzez brak prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. poprzez nieprawidłową wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż wskazane przez skarżącą okoliczności nie stanowią "ważnych powodów" nieużywania znaku towarowego, a w konsekwencji - zastosowanie tego przepisu w przypadku, w którym brak podstawy do jego zastosowania.

Zdaniem skarżącego, następujące okoliczności faktyczne świadczą o tym, że nieużywanie spornego znaku było usprawiedliwione:

- postępowanie o unieważnienie spornego znaku towarowego toczy się w wyniku sprzeciwu wniesionego przez podmiot będący Wnioskodawcą w obecnym postępowaniu,

- decyzja Urzędu Patentowego RP oddalająca sprzeciw została uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, po czym toczyło się dziesięcioletnie postępowanie przed WSA i NSA,

- Wnioskodawca wywodzi interes prawny ze zgłoszenia znaku towarowego nr [...] dokonanego na trzy dni przed wniesieniem wniosku o wygaśnięcie prawa ochronnego na sporny znak, przy braku prowadzenia przez Wnioskodawcę faktycznej działalności gospodarczej w zakresie ochrony spornego znaku zarówno na terenie Polski, jak i na terenie Niemiec,

- od 2001 r. toczyły się liczne spory sądowe, związane z korzystaniem przez Skarżącą z oznaczenia Peek & Cloppenburg, które jest wykorzystane w całości w spornym znaku.

Skarżący podkreślił, iż całokształt przedsięwzięć wnioskodawcy świadczy o jej dążeniu do niedopuszczenia do używania znaku przez skarżącego. W takich okolicznościach jakakolwiek próba korzystania ze spornego znaku byłaby powodem rozpoczęcia kolejnego sporu sądowego. W jego przekonaniu, daleko idąca wstrzemięźliwość w odniesieniu do używania spornego znaku była w tej sytuacji usprawiedliwiona i mieściła się we wzorcu starannego przedsiębiorcy, do którego odnosi się doktryna.

Skarżący zaznaczył, że okoliczności nieużywania znaku były od niego niezależne, ponieważ nie miał wpływu na działania wnioskodawcy, jak i na czas trwania postępowania przed sądami administracyjnymi, który dwukrotnie przekroczył pięcioletni okres dopuszczalnego nieużywania znaku. Okoliczności tych Urząd nie wziął pod uwagę, ograniczając się do oceny, iż niepodjęcie używania spornego znaku w ustawowym terminie było jej wolą i nosi znamiona winy, stanowiąc naruszenie obowiązku używania znaku towarowego, o którym mowa w art. 153 pwp. Zdaniem skarżącego, takie podejście musiałoby prowadzić do wniosku, że każde nieużywanie znaku nosi znamiona winy. Nadto podniósł, iż w uzasadnieniu decyzji nie ma żadnego odniesienia do indywidualnych okoliczności obecnej sprawy, poza stwierdzeniem, że "wskazane przez uprawnionego postępowania sądowe nie dotyczyły stricte znaku spornego, a jedynie jak wskazał uprawniony, spory te dotyczyły korzystania z oznaczenia Peek & Cloppenburg". Zważywszy, że spornym znakiem jest oznaczenie, którego głównym elementem jest skrót oznaczenia Peek & Cloppenburg, w ocenie skarżącego nie można przyjąć konkluzji Urzędu za przekonującą.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Pełnomocnik uczestnika postępowania (wnioskodawcy przed Urzędem Patentowym) w piśmie procesowym z dnia [...] października 2017 r. wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, iż w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekające w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 poz. 718 ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a.", Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając skargę w świetle wyżej wskazanych kryteriów należy uznać, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Zgodnie z art. 169 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej, prawo ochronne na znak towarowy wygasa m.in. na skutek nieużywania zarejestrowanego znaku towarowego w sposób rzeczywisty dla towarów objętych prawem ochronnym w ciągu nieprzerwanego okresu pięciu lat, po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego, chyba że istnieją ważne powody jego nieużywania.

Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z treścią art. 169 ust 2 p.w.p. w wersji obowiązującej w dacie złożenia wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia przedmiotowego znaku prawa ochronnego na znak towarowy "Peek & Cloppenburg" o nr [...], udzielonego na rzecz P. KG z siedzibą w H, Niemcy, tj. w dniu [...] października 2015 r. "Urząd Patentowy wydaje decyzję stwierdzającą wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy w przypadkach, o których mowa w ust. 1, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny." Niezbędnym było więc przesądzenie, czy po stronie wnioskodawcy taki interes występuje, co jest niezbędną przesłanką stwierdzenia jego legitymacji do żądania stwierdzenia wygaśnięcia tego prawa uprawnionej spółki.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie, (vide - zwłaszcza wyrok z dnia 25 stycznia 2008 r. sygn. akt: II GSK 309/07), "zawarty w art. 169 ust. 2 p.w.p. wymóg wykazania przez wnioskodawcę interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy z powodu jego nieużywania, o którym mowa w art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p., nie może być rozumiany w sposób, który w istocie zamykałby drogę do stwierdzenia wygaśnięcia znaku towarowego rzeczywiście nieużywanego przez czas określony w ustawie oraz czyniłby iluzorycznym uprawnienie określone w art. 169 ust. 2 do żądania stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na taki znak towarowy.

Dla wykazania interesu prawnego, o jakim mowa w art. 169 ust. 2 p.w.p., w żądaniu stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy z powodu jego nieużywania (art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p.) wystarczy zatem wskazanie przez wnioskodawcę na własne prawo ochronne na znak towarowy dla takiej samej grupy towarów co znak towarowy, o stwierdzenie wygaśnięcia którego wnioskodawca występuje oraz wskazanie na takie wspólne elementy w oznaczeniu występujące w obu znakach towarowych, które czynią przekonanie wnioskodawcy o ich kolizyjności obiektywnie usprawiedliwionym, tj. świadczą o tym, że przekonanie to nie jest oczywiście bezzasadne.

Nie ma tu żadnej sprzeczności między instytucją stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy z powodu jego nieużywania a instytucją unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy, gdyż nie chodzi o uwzględnienie wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa w oparciu o przesłanki unieważnienia prawa, lecz o interes prawny w żądaniu stwierdzenia wygaśnięcia prawa. Jest przecież oczywiste, że przesłanki wygaśnięcia prawa ochronnego są odrębne, samodzielne i zupełnie inne niż przesłanki unieważnienia prawa ochronnego. Natomiast interes prawny w wystąpieniu o stwierdzenie wygaśnięcia może pokrywać się z interesem prawnym w żądaniu unieważnienia prawa ochronnego. Na etapie wykazywania interesu prawnego wnioskodawcy w żądaniu wszczęcia postępowania o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy nie chodzi o przesłanki identyczności czy podobieństwa znaków w rozumieniu przepisów o unieważnienie prawa ochronnego lecz o działanie w ochronie swojego prawa ochronnego, prawa do wyłączności, o której mowa w art. 153 ust. 1 p.w.p.". Należy zaznaczyć, iż NSA w powyżej przewołanym wyroku wziął pod uwagę także i treść preambuły do Pierwszej Dyrektywy Rady (PIERWSZA DYREKTYWA RADY z dnia 21 grudnia 1988 r. mająca na celu zbliżenie ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do znaków towarowych (89/104/EWG -Dz.U. L 40 z 11.2.1989, str. 1), uznając, iż wprowadzenie w art. 169 ust. 2 p.w.p. przesłanki interesu prawnego wnioskodawcy, jako przesłanki uprawniającej do wystąpienia z żądaniem stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy, mieści się w samodzielności proceduralnej państw członkowskich, które, jak to wynika z pkt 5 i pkt 8 preambuły Pierwszej Dyrektywy, mają swobodę ustalania przepisów proceduralnych dotyczących rejestracji, uznania za wygasłe i unieważnienia ochrony znaków towarowych, swobodnie decydują o ustanowieniu stosownych zasad postępowania. Podobne poglądy wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z dnia 14 grudnia 2010 r. sygn. akt: II GSK 1088/09 i z dnia 8 stycznia 2014r. sygn. akt: II GSK 1500/12) i znajdują one pełne odniesienie do stanu faktycznego niniejszej sprawy.

W kontekście powyższych rozważań należy więc stwierdzić, iż Urząd Patentowy prawidłowo uznał, iż po stronie wnioskodawcy występował interes prawny upoważniający do żądania stwierdzenia wygaśnięcia spornego znaku, bowiem niespornym jest, że w dacie złożenia w tym przedmiocie wniosku do Urzędu Patentowego posiadała zarejestrowany na jej rzecz znak Peek & Cloppenburg o nr [...] przeznaczony do oznaczania towarów w klasie18 (identycznych, jak sporny znak towarowy), takich, jak: "skóry i imitacje skóry, wyroby rymarskie, walizy, walizki, torby na ramię, torby podróżne, teczki, aktówki skórzane, torby na kółkach, torby na ubranie, torby na zakupy, torby sportowe, torby plażowe, pudła na kapelusze, kuferki, kuferki na kosmetyki, kufry bagażowe i podróżne, pasy i paski skórzane lub z imitacji skóry, sakiewki, portmonetki, portfele, etui na klucze". Niewątpliwie spełniona została przesłanka, aby wskazane zostało przez wnioskodawcę własne prawo ochronne na znak towarowy dla takiej samej grupy towarów co znak towarowy, o stwierdzenie wygaśnięcia którego wnioskodawca występuje oraz wskazanie na takie wspólne elementy w oznaczeniu występujące w obu znakach towarowych, które czynią przekonanie wnioskodawcy o ich kolizyjności obiektywnie usprawiedliwionym, tj. świadczą o tym, że przekonanie to nie jest oczywiście bezzasadne. Podkreślenia wymaga, iż - przy identyczności towarów oznaczanych obydwoma znakami - kolizja oznaczeń nie może być uznana za oczywiście bezzasadną z tego choćby względu, że litery P & C stanowią inicjały nazwisk występujących w znaku spornym: Peek & Cloppenburg.

Przechodząc do oceny materialnoprawnych przesłanek stwierdzenia wygaśnięcia spornego znaku należy wskazać, iż wskazówkę interpretacyjną dotyczącą ważnych powodów nieużywania znaku zawiera wyrok ETS z dnia w sprawie C246/05, zgodnie z którym (teza 2): "Artykuł 12 ust. 1 dyrektywy nr 89/104 należy interpretować w ten sposób, że stanowią "uzasadnione podstawy nieużywania" znaku towarowego przeszkody, które pozostają w bezpośrednim związku z tym znakiem towarowym, czyniąc jego używanie niemożliwym lub pozbawionym sensu, i zachodzą niezależnie od woli uprawnionego do tego znaku towarowego. Do sądu krajowego należy ocena okoliczności faktycznych sprawy w postępowaniu głównym w świetle tych wskazówek.".

Na gruncie prawa krajowego, (Komentarz LEX do art. 169 p.w.p. red. Joanna Sitko stan prawny na dzień 1 maja 2015 r. przypisy: 39-41 ), w odniesieniu do przesłanki, na którą powołuje się uprawniony - usprawiedliwionego nieużywania znaku - "w doktrynie przyjmuje się, że ważnymi powodami nieużywania znaku są przede wszystkim zdarzenia, które można określić mianem siły wyższej (vis maior), czyli takie, które są nadzwyczajne, niemożliwe do przewidzenia i zewnętrzne względem podmiotu uprawnionego do znaku, takie jak trzęsienie ziemi, powódź, wojna itp. (zob. E. Wojcieszko-Głuszko, Ustanie prawa ochronnego..., s. 294; M. Trzebiatowski, Obowiązek używania znaku towarowego w prawie..., s. 111). W pozostałych przypadkach należy oceniać okoliczności subiektywne istniejące po stronie uprawnionego do znaku w zakresie podstaw usprawiedliwiających nieużywanie znaku (zob. E. Wojcieszko-Głuszko, Ustanie prawa ochronnego..., s. 294; M. Trzebiatowski, Obowiązek używania znaku towarowego w prawie..., s. 111).

(...) Pojęcie ważnych powodów nieużywania znaku powinno być interpretowane zgodnie z art. 19 ust. 1 porozumienia TRIPS. W myśl tego przepisu, ważne powody nieużywania znaku towarowego to "okoliczności, które powstały niezależnie od woli właściciela znaku towarowego, które stanowią przeszkody dla używania tego znaku, takie jak restrykcje przywozowe lub inne wymogi rządowe dotyczące towarów lub usług chronionych znakiem towarowym". Zgodnie z wyrokiem Sądu Pierwszej Instancji w sprawie Il Ponte Finanziaria, przeszkody dla używania znaku, o których mowa w cytowanym przepisie, mogą wynikać z uregulowań krajowych, które przykładowo nakładają ograniczenia w zakresie wprowadzania do obrotu towarów oznaczanych danym znakiem towarowym. Zdaniem Sądu w takich wypadkach można wskazywać na wspomniane uregulowania jako na usprawiedliwiony powód nieużywania znaku (wyrok TSUE z dnia 13 września 2007 r. w sprawie Il Ponte Finanziaria SpA przeciwko Urzędowi Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (znaki towarowe i wzory) (OHIM), C-234/06, EU:C:2007:514, pkt 46).".

W niniejszej sprawie uprawniony wywodził, iż niepodjęcie używania spornego znaku w ustawowym terminie nie było jej wolą i "nie nosi znamion winy". Podniósł, że sytuacja, w której wnioskodawca wniósł sprzeciw wobec udzielenia prawa ochronnego na tenże znak i podniósł zarzut podobieństwa towarów i usług, dla których sporny znak i znaki wnioskodawczyni zostały zarejestrowane, przeciągające się w sposób znaczny postępowanie, trwające łącznie około 10 lat i wskazujące na możliwość pociągnięcia skarżącej do odpowiedzialności odszkodowawczej w przypadku niekorzystnego dla niej rozstrzygnięcia, stanowiły przeszkodę natury prawnej w rozpoczęciu używania przez nią spornego znaku.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego oraz doktryny prawa, tak szerokie rozumienie przesłanki "usprawiedliwionego nieużywania znaku" nie znajduje uzasadnienia.

Zgodnie z treścią art. 153 ust. 1 p.w.p. "Przez uzyskanie prawa ochronnego nabywa się prawo wyłącznego używania znaku towarowego w sposób zarobkowy lub zawodowy na całym obszarze Rzeczypospolitej Polskiej".

Z przywoływanego wyżej przepisu oraz z treści art. 169 ust. 1 p.w.p. wynika obowiązek używania znaku towarowego. W przypadku bowiem nieużywania znaku przez nieprzerwany okres 5 lat w sposób rzeczywisty dla towarów objętych prawem ochronnym prawo do znaku wygasa. W stosunku do powyższej zasady przesłanka usprawiedliwionego nieużywania znaku stanowi swoisty wyjątek.

Należy podzielić pogląd organu, zgodnie z którym toczące się między stronami spory administracyjne i sądowe między stronami postępowania, a nawet grożąca w przyszłości odpowiedzialność odszkodowawcza nie mogły być wzięte pod uwagę jako ważne powody nieużywania znaku spornego w rozumieniu art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p.

W tym zakresie Sąd aprobuje w pełni stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 grudnia 2010 r. w sprawie sygn. akt: II GSK 1088/09 w którym stwierdzono, iż ważnym powodem nieużywania znaku nie jest tocząca się sprawa o unieważnienie jego rejestracji. Jako przykład przeszkody prawnej usprawiedliwiającej nieużywanie znaku podano indywidualny akt administracyjny wprowadzający zakaz używania znaku. W tym miejscu można zauważyć, iż zapadły w odmiennym stanie faktycznym wyrok NSA z dnia 20 września 2007 r. sygn. akt: II GSK 127/07, który przywołuje skarżąca, zdaniem Sądu nie stoi w sprzeczności z poglądami prawnymi prezentowanymi w powyższym wyroku. Odmienność rozpoznawanej sprawy polegała na wydaniu na pewnym jej etapie przez sąd powszechny rozstrzygnięcia nakazującego uprawnionemu natychmiastowego zaprzestania używania spornego znaku towarowego, co zostało przez sądy administracyjne obydwu instancji uznane za przesłankę usprawiedliwiającą jego nieużywanie. Taka sytuacja jednak nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie.

Reasumując, Sąd doszedł do przekonania o bezzasadności skargi, zarówno w zakresie stawianego w niej zarzutu naruszenia prawa procesowego (art. 77 i art. 80 k.p.a.) , jak i prawa materialnego - art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.