Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 532/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 31zq ust. 7, art. 31zy ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek Sędziowie: WSA Jarosław Wiśniewski WSA Urszula Zięba (spr.) Protokolant: st.sekr.sąd. Anna Boczkowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za styczeń 2021 r. - uchyla zaskarżoną decyzję -


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w C. w dniu 4 marca 2021r. wydał decyzję o nr [...], którą odmówił T. S. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 stycznia 2021r. do dnia 31 stycznia 2021r.

Podstawę prawną ww. decyzji stanowiły przepisy art. 31zq ust. 7 w zw. z art. 31zy ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020r., poz. 1842, ze zm., dalej: "ustawa COVID"), art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020r. poz. 266; ze zm., dalej: "u.s.u.s.").

W uzasadnieniu decyzji, organ wskazał, że zgodnie z § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz.U. poz. 152, dalej: "rozporządzenie") płatnika składek prowadzącego, na dzień 30 listopada 2020r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.2, 47.89.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020r., zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia 1 stycznia 2021r. do dnia 31 stycznia 2021r. wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres.

Zgodnie z § 11 pkt 1 ww. rozporządzenia warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za styczeń 2021r., nie później niż do dnia 28 lutego 2021r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.

ZUS wskazał, że podany we wniosku PKD nie został potwierdzony w otrzymanym z GUS wykazie na dzień 30 listopada 2020r. W związku z powyższym, ww. nie przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz, Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia 1 stycznia 2021r. do dnia 31 stycznia 2021r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zaskarżyła ww. decyzję w całości i wniosła o jej uchylenie. W uzasadnieniu podniesiono, że skarżąca spełniła wszystkie wymogi zawarte w art. 31zo ust. 10 ustawy COVID, w którym określono, że warunkiem zwolnienia było, m.in. prowadzenie działalności oznaczonej kodem 47.71.Z jako przeważającej w przychodzie firmy na dzień 30 września 2020r. (skarżąca miała 100% obrotu). Wprawdzie w CEIDG na wymieniony dzień ww. miała wpisane także inne kody, oprócz wymienionego - tj. 77.29.Z (jako przeważająca działalność gospodarcza), 47.72.Z oraz 96.01.Z, to jednak oświadczyła, że od kilkunastu lat nie prowadzi działalności określonej tymi kodami, poza kodem 47.71.Z. Cały obrót z działalności gospodarczej od wielu lat, uzyskuje z działalności, oznaczonej kodem 47.71.Z "Sprzedaż detaliczna odzieży prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach". Sprawa uzyskania obrotu, wyłącznie z działalności oznaczonej kodem 47.71,Z jest do sprawdzenia w dokumentacji jej firmy, ewentualnie w US w O.. Zapis ust. 11, na który w decyzji nie powołuje się organ, ale go stosuje - dotyczący oceny rodzaju przeważającej działalności, jest sprzeczny z przepisem ust. 10, który mówi o faktycznym przychodzie, a nie formalnej rejestracji. Zauważono, że przed około 15 lat, ww. zgłosiła do GUS, m.in. działalność o kodzie PKD - 1129.Z - "wypożyczanie i dzierżawa pozostałych artykułów użytku osobistego i domowego" (wypożyczanie sukni ślubnych), jako "przeważająca działalność", ale szybko okazało się, że działalność ta okazała się być nierentowna, więc jej zaniechała. Nie zmieniała kodu przeważającej działalności, gdyż nie było to do niczego potrzebne, aż do momentu ukazania się przepisu art. 31zo ust. 11 ustawy COVID. Zmiany dotyczącej kodu "przeważającej działalności" ww. dokonała w dniu 5 stycznia 2021r. W przedstawionej sytuacji, skarżąca stwierdziła, że decyzja ZUS, byłaby słuszna, gdyby ww. nadal prowadziła działalność, oznaczoną kodem 77.29.Z, która nie podlega pod zwolnienia. Jednakże ww. od kilkunastu lat prowadzi wyłącznie działalność 47,71 .Z, co predysponuje ją do uzyskania zwolnienia. Zdaniem skarżącej, jeśli o zwolnieniu ze składek, miałby decydować kod, a nie faktyczne przychody, to można byłoby mówić o nieracjonalności ustawodawcy. W ocenie ww., w świetle przedstawionej argumentacji zaskarżona decyzja ZUS, jako nie zasadna, powinna być uchylona, a sprawa powinna wrócić do organu do ponownego rozpatrzenia.

W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie. W zakresie zarzutów skargi, uznał je za bezpodstawne i powołał się na treść zaskarżonej decyzji. W konsekwencji wniesiono o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do brzmienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021r., poz. 137) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a także, gdy decyzja organu dotknięta jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 ww. ustawy). W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego, należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd co do zasady rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonego aktu niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.

Zgodnie z art. 31zt ustawy COVID-19, obsługa przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwolnienia z obowiązku opłacania składek, o których mowa w art. 31zo, realizowana jest w trybie umorzenia składek. Tym samym, z uwagi na fakt, że skarżąca na siedzibę na obszarze działania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, tutejszy Sąd uznał się za właściwy do rozpoznania sprawy, na podstawie § 1 pkt 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2017r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym spraw z zakresu działania dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. z 2020r. poz. 1773). Przepis ten stanowi, że rozpoznawanie spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty należności z tytułu składek, o których mowa w art. 28 i art. 29 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020r. poz. 266 ze zm.) przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w C. z dnia 4 marca 2021r., nr [...], którą odmówiono T. S. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 stycznia 2021r. do dnia 31 stycznia 2021r.

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia był przepis art. 31zq ust. 7 w zw. z art. 31zy ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020r., poz. 1842 ze zm.).

Spór między stronami zaistniał w zakresie prawidłowości zastosowania powyższego przepisu w ustalonym stanie faktycznym.

Poddając kontroli zaskarżoną decyzję, wskazać należy na uchybienie proceduralne organu rozpoznającego sprawę, które skutkowało tym, że uzasadnienie rozstrzygnięcia sprawy - tak w zakresie uzasadnienia faktycznego i uzasadnienia prawnego - musiałby przejąć sąd administracyjny.

Tymczasem, zasadą postępowania administracyjnego jest, że sąd administracyjny nie ma kognicji do merytorycznego rozpatrywania sprawy administracyjnej i formułowania uzasadnienia rozstrzygnięcia, a tylko do kontroli prawidłowości działań organu na podstawie kryterium legalności.

W myśl zatem art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., decyzja musi zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, na które składają się w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Uzasadnienie decyzji powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. Jednocześnie uzasadnienie powinno umożliwić sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia. Zasada przekonywania nie jest zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia, lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane.

Z istoty samego uzasadnienia wynika, że powinno ono wskazywać przesłanki, którymi kierował się organ, wydając dane orzeczenie, a więc powinno w sposób wyczerpujący wyjaśniać podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za takim, a nie innym rozstrzygnięciem przemawiają. Celem uzasadnienia jest przedstawienie procesów myślowych, które doprowadziły organ do wydania danego aktu, wskazanie motywów, będących podstawą podjętego przez niego rozstrzygnięcia i wreszcie wskazanie argumentów tłumaczących, dlaczego takie, a nie inne stanowisko było prawidłowe w określonym stanie faktycznym. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu powinna pozwolić - zarówno podmiotowi, którego rozstrzygnięcie bezpośrednio dotyczy, jak i ewentualnie sądowi kontrolującemu następnie tę decyzję - odczytać kierunek rozważań oraz tok rozumowania organu. Uzasadnienie aktu administracyjnego, stanowiąc jego integralną część, wpływa bowiem na jego treść.

Sporządzenie uzasadnienia jest więc nie tylko wymogiem formalnym, wynikającym wprost z brzmienia art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. - ale także ma istotne znaczenie merytoryczne. Przedstawienie toku rozumowania organu administracyjnego, wpływa na kontrolę rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

W zaskarżonej decyzji, opisanych wyżej elementów zabrakło.

Jak wynika z akt sprawy, w uzasadnieniu zacytowano treść § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz.U. poz. 152), a następnie sformułowano jedno kluczowe dla sprawy zdanie o treści; "Podany we wniosku PKD nie został potwierdzony w otrzymanym z GUS wykazie na dzień 30 listopada 2020r." Dalej następuje tylko jednozdaniowa konkluzja, wedle której, w związku z powyższym, skarżącej nie przysługuje prawo zwolnienia we wnioskowanym zakresie.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że taki sposób uzasadnienia, nie spełnia wyżej opisanych kryteriów, co uniemożliwia sądowi ocenę prawidłowości i legalności działań organu. Aby rozstrzygnąć sprawę, Sąd musiałby najpierw opisać jej stan faktyczny, ustalony na podstawie dokumentów i wniosku skarżącej, a następnie dokonać jego subsumpcji pod mające zastosowanie w sprawie przepisy ustawy COVID z dnia 2 marca 2020r. Przyjęty na tle wykładni tego przepisu pogląd, musiałby też zostać połączony ze stosowną argumentacją. To jednak - jak wyżej wskazano - nie jest rolą sądu administracyjnego. Wskazywanie w odpowiedzi na skargę dalszych argumentów prawnych nie może zastępować uzasadnienia decyzji administracyjnej.

Rozpatrując ponownie sprawę, organ będzie zobowiązany uwzględnić stanowisko Sądu, przedstawione w niniejszym wyroku i wydać stosowne rozstrzygnięcie z uzasadnieniem, odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy o p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.