Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1930/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 148 § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia del. WSA Beata Sobocha-Holc (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lutego 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 1559/20 w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia wznowionego postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 9 lutego 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 1559/20, oddalił skargę J. W. (dalej: skarżący) na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lipca 2020 r. w przedmiocie umorzenia wznowionego postępowania.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył J.W., wnosząc o jego uchylenie i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] czerwca 2020 r. Ponadto, wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący zrzekł się przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez brak uchylenia decyzji organu odwoławczego (jak również w oparciu o art. 135 p.p.s.a. decyzji organu I instancji) mimo naruszenia przez organ art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., w wyniku czego doszło do nierozpoznania istoty sprawy na skutek formalnego umorzenia postępowania administracyjnego, mimo iż istniały podstawy do rozpoznania istoty sprawy i wydania merytorycznej decyzji na podstawie art. 151 k.p.a.;

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez brak uchylenia decyzji organu odwoławczego (jak również w oparciu o art. 135 p.p.s.a. decyzji organu I instancji) wobec naruszenia przez organ art. 105 § 1 k.p.a. w związku z zaniechaniem wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 151 k.p.a. wobec uprzedniego wznowienia postępowania administracyjnego, powyższe skutkowało zaniechaniem wydania merytorycznej decyzji na podstawie art. 151 k.p.a.;

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez brak uchylenia decyzji organu odwoławczego (jak również w oparciu o art. 135 p.p.s.a. decyzji organu wydanej w I instancji) mimo naruszenia przez organ art. 148 § 1 k.p.a. w zw. z art. 147 k.p.a. poprzez umorzenie wznowionego postępowania administracyjnego w wyniku uznania, iż doszło do przekroczenia przez skarżącego terminu jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, podczas gdy przekroczenie powyższego terminu nie może skutkować umorzeniem wznowionego postępowania w przypadkach, gdy organ zobowiązany jest do wznowienia postępowania z urzędu, a wobec czego powyższe uchybienia miały istotne znaczenie ze względu na zaniechanie przez organ merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego o wznowienie postępowania administracyjnego w oparciu o okoliczności wskazane w art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a.;

4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez brak uchylenia decyzji organu odwoławczego (ewentualnie również w oparciu o art. 135 p.p.s.a. decyzji organu wydanej w I instancji) mimo naruszenia przez organy art. 80, art. 7 i art. 9 k.p.a. poprzez dowolne i błędne uznanie, iż podnoszone przez skarżącego okoliczności dotyczące powzięcia przez niego w dniu [...] lutego 2020 r. wiedzy o możliwości wznowienia postępowania administracyjnego nie stanowią żadnej podstawy do uznania zachowania miesięcznego terminu, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, podczas gdy będąca odpowiednikiem podstawy odmowy uwzględnienia przez organ terminu łacińska paremia prawnicza "ignorantia iuris nocet" nie znajduje zastosowania w procedurze administracyjnej, a co więcej art. 9 k.p.a. stanowi odwrotność powyższej paremii prawniczej, zobowiązując organy do dbania o to, aby strona nie ponosiła szkody z powodu nieznajomości prawa, a wobec czego powyższe uchybienia miały istotne znaczenie dla poczynienia prawidłowych ustaleń faktycznych w sprawie dających podstawę do uznania zaistnienia dochowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego;

5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez brak uchylenia decyzji organu odwoławczego (jak również w oparciu o art. 135 p.p.s.a. decyzji organu wydanej w I instancji) mimo naruszenia przez organ art. 149 § 2 k.p.a. w zw. z art. 151 zw. z art. 105 k.p.a. poprzez formalne umorzenie przez organ/utrzymanie w mocy decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego i jednoczesne merytoryczne odmienne rozstrzygnięcie w uzasadnieniu decyzji oparte na częściowym przeprowadzeniu postępowania dowodowego (z jednej strony organ w sentencji decyzji I i II instancji odpowiednio umorzył/utrzymał w mocy umorzenie postępowania, a z drugiej strony jednocześnie merytorycznie w uzasadnieniu decyzji wyraził stanowisko co do przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a., opierając się na częściowym postępowaniu dowodowym wskazując, iż "Podkreślić należy, że tutejszy organ zdecydował się wznowić postępowanie administracyjne na wniosek Pana J. W. w celu rozpatrzenia sprawy i wydania rozstrzygnięcia merytorycznego w zakresie wznowienia postępowania. Niemniej jednak w przedmiotowej sprawie wystąpiły obiektywne przesłanki, które uniemożliwiają jej dalsze prowadzenie" (str. 6 decyzji z dnia 14 lipca 2020 r.). Powyższe skutkowało wydaniem sprzecznego ze sobą rozstrzygnięcia opartego na częściowym przeprowadzeniu postępowania dowodowego;

6) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez brak uchylenia decyzji organu odwoławczego, mimo że decyzja organu II instancji narusza art. 7, art. 75 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez dowolne, nieskonkretyzowane i nieuzasadnione uznanie, iż część zarzutów skarżącego wskazanych we wniosku o wznowienie postępowania nie jest związana z przesłankami wznowieniowymi wyartykułowanymi w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego, a wobec czego powyższe uchybienia miały istotne znaczenie dla poczynienia prawidłowych ustaleń faktycznych w sprawie rozpoznania przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego;

7) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez brak uchylenia decyzji organu odwoławczego (jak również w oparciu o art. 135 p.p.s.a. decyzji organu wydanej w I instancji) mimo naruszenia przez organ art. 149 § 2 k.p.a. i art. 151 k.p.a. wobec braku przeprowadzenia postępowania i wobec braku wydania przez organ jakiegokolwiek rozstrzygnięcia w zakresie "pierwszej grupy zarzutów" wniosku o wznowienie (str. 3 decyzji z dnia [...] lipca 2020 r.), według organu ocenionych w uzasadnieniu decyzji jako niezwiązanych z przesłankami wznowieniowymi, a wobec czego powyższe uchybienia miały istotne znaczenie dla prawidłowego rozpoznania sprawy w przedmiocie wniosku skarżącego o wznowienie postępowania administracyjnego;

8) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez brak uchylenia decyzji organu odwoławczego (jak również w oparciu o art. 135 p.p.s.a. decyzji organu wydanej w I instancji) mimo, że decyzja organu II instancji narusza art. 10, art. 79a, art. 81 k.p.a. poprzez brak zapewnienia skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym ale również i w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, gdzie chociażby przed wydaniem decyzji organ uniemożliwił skarżącemu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, co skutkowało pozbawieniem skarżącego prawa do czynnego udziału w postępowaniu, w tym zgłaszania dodatkowych uzupełniających dowodów, materiałów, wyjaśnień i innych wniosków dowodowych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Jednocześnie w myśl art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. doręczenia skargi kasacyjnej.

Rozpoznając w powyższych granicach wniesioną skargę kasacyjną należało uznać, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania.

Ponieść należy, że o skuteczności zarzutów naruszenia przepisów postępowania formułowanych w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje każde im uchybienie, lecz tylko i wyłącznie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa na gruncie przywołanego przepisu, rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego pierwszej instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy.

Takiego zaś naruszenia przepisów przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej, w niniejszej sprawie nie sposób się dopatrzeć.

Uchybienia procesowe zarzucane w skardze kasacyjnej sprowadzają się do zaakceptowania przez Sąd pierwszej instancji rezultatów nieprawidłowo, zdaniem skarżącego, przeprowadzonego przez organ drugiej instancji postępowania dowodowego. W opisach naruszeń podniesionych zarzutów nie skonkretyzowano okoliczności, co do których wskazane uchybienia wystąpiły. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika natomiast, że wadliwość odnosi się do ustalenia daty dowiedzenia się przez skarżącego o okolicznościach uzasadniających wznowienie postępowania. Przytoczone wyżej zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 75 § 1, art. 80 oraz art. 9, art. 10, art. 79a i art. 81 k.p.a., a także naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., nie są zasadne. Ustalenia organu zostały oparte na wyczerpująco zebranym (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) oraz prawidłowo ocenionym (art. 80 k.p.a.) materiale dowodowym. Natomiast odnosząc się do naruszenia przez organ administracji publicznej zasady realizacji obowiązku informowania stron, o którym mowa w art. 9 k.p.a., to wskazać należy, że polega ona jedynie na ogólnym ukierunkowaniu strony, co do przepisów prawa znajdujących zastosowanie w jej sprawie. Przepis ten nie nakłada jednakże na organy administracji obowiązku udzielenia porad prawnych, czy też doradztwa. Nie jest także równoznaczny z obowiązkiem zawiadamiania strony o konsekwencjach niedostosowania się do konkretnych przepisów. A zatem zasada ta nie została naruszona w toku przedmiotowego postępowania tak przez organ, jak i przez Sąd pierwszej instancji.

Dalej wskazać należy, że w toku postępowania administracyjnego ustaleniu podlegają okoliczności istotne z punktu widzenia prawa materialnego. W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja jest w istocie rozstrzygnięciem w przedmiocie zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Norma art. 148 § 1 k.p.a., będąca niewątpliwie co do zasady normą procesową, ma więc w takiej sprawie charakter materialny.

Rozpoznając zarzuty skargi kasacyjnej, należy wskazać, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, gdy decyzja wydana została w wyniku przestępstwa. Jednocześnie stosownie do treści art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.

W orzecznictwie podkreśla się, że złożenie podania w terminie jest jednym z warunków dopuszczalności wznowienia postępowania (por. wyroki NSA z dnia: 6 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 773/09 i 13 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 967/16). W związku z tym ograniczeniem czasowym organ administracji publicznej jest obowiązany do zbadania dopuszczalności wznowienia postępowania z urzędu, bowiem wszczęcie postępowania nadzwyczajnego na wniosek w sytuacji uchybienia terminu stanowiłoby rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), godzące w wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a. zasadę trwałości decyzji ostatecznych (por. wyrok NSA z dnia 25 października 2018 r., sygn. akt I OSK 2813/16). Stwierdzenie przez organ w fazie wstępnej postępowania faktu uchybienia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie sprawy. W konsekwencji musi skutkować odmową wznowienia postępowania z przyczyn formalnych, czy też umorzeniem postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny, biorąc pod uwagę okoliczności faktyczne wynikające z akt rozpoznawanej sprawy uznał, iż Sąd pierwszej instancji zasadnie podzielił stanowisko organu, który przyjął, że skarżący, składając w dniu 17 lutego 2020 r. wniosek o wznowienie postępowania, niewątpliwie uchybił terminowi, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. oraz że świadomość prawnego znaczenia okoliczności faktycznej lub dowodu jako podstawy wznowienia postępowania nie ma wpływu dla oceny zachowania terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a. (por. np. wyroki NSA z dnia: 16 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 1799/16 i 13 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 1135/20).

W świetle powyższego, niewadliwe Sąd I instancji uznał, że skoro sfałszowanie orzeczeń lekarskich stanowiło dla skarżącego okoliczność mającą wpływ na prawidłowość decyzji z 5 grudnia 2014 r., którą utrzymano w mocy decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (dalej: "PWIS") z [...] października 2014 r., znak: [...], odmawiającą uchylenia lub zmiany, w trybie art. 154 k.p.a., własnej decyzji z [...] lutego 2003 r., znak: [...]utrzymującej w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w m.st. Warszawie (dalej: "PPIS") z [...] stycznia 2003 r., nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej: uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu, to ta okoliczność powinna stanowić punkt wyjścia przy ocenie dochowania terminu do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. Skarżący podał tymczasem, że o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia dowiedział się w dniu [...] lutego 2020 r. od swojego pełnomocnika.

W niniejszej sprawie zasadniczą kwestią, bo stanowiącą o możliwości wszczęcia i prowadzenia postępowania wznowieniowego z tytułu zaistnienia przyczyny opisanej w art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a., było ustalenie, kiedy skarżący dowiedział się o popełnieniu przestępstwa polegającego na sfałszowaniu orzeczeń lekarskich. Czy data, którą podaje w piśmie z [...] kwietnia 2020 r., czyli [...] luty 2020 r., jest tą, w której dowiedział się o sfałszowaniu orzeczeń lekarskich i popełnieniu przestępstwa fałszerstwa, czy też jest to jedynie data, w której skarżący powziął informację, że okoliczność popełnienia przestępstwa może stanowić podstawę wznowienia postępowania.

Z prawomocnych orzeczeń sądów administracyjnych (wyrok WSA w Warszawie z 22 kwietnia 2010 r. VII SA/Wa 2412/09, wyrok NSA z 8 lutego 2011 r. II OSK 2355/10), znanych Sądowi z urzędu wynika, że skarżący na okoliczność sfałszowania dokumentacji medycznej powoływał się w czasie niewątpliwie wykraczającym poza jednomiesięczny termin liczony wstecz od daty doręczenia organowi wniosku o wznowienie postępowania.

Tymczasem z punktu widzenia prawidłowej wykładni art. 148 § 1 k.p.a. istotne jest tylko i wyłącznie to, w jakiej dacie skarżący dowiedział się o tej okoliczności, a nie w jakiej dacie dowiedział się, że ta okoliczność może być podstawą do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Dla oceny zachowania terminu określonego w ww. przepisie nie jest bowiem ważne ani w jaki sposób strona uzyska wiedzę o danej okoliczności wskazywanej jako podstawa wznowienia, ani też w jaki sposób strona uzyska wiedzę o znaczeniu tej okoliczności w sprawie. Przepis art. 148 § 1 k.p.a. wymaga jedynie, aby strona rzeczywiście, a więc w sposób wiarygodny, znalazła się w posiadaniu informacji o takiej okoliczności.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo podzielił ustalenie organu, że skarżący o okoliczności będącej podstawą wznowienia dowiedział jeszcze przed wydaniem orzeczenia z [...] kwietnia 2010 r. (VII SA/Wa 2412/09), a nie dopiero w dniu [...] lutego 2020 r., jak podaje w piśmie z [...] kwietnia 2020 r.

Zwrócić też należy uwagę, że wznowienie ze względu na popełnienie przestępstwa jest możliwe dopiero po prawomocnym jego stwierdzeniu orzeczeniem sądu lub orzeczeniem innego właściwego organu. Warunek ten uzasadniony jest ustawowym podziałem kompetencji organów państwowych, następstwem czego jest wyłączenie możliwości orzekania w sprawie wznowienia postępowania o wydaniu decyzji w wyniku przestępstwa, które należą wyłącznie do właściwości sądów. Z tego względu, w orzecznictwie jednoznaczne jest stanowisko, że wznowienie postępowania nie może nastąpić, jeżeli ani sąd, ani inny właściwy organ nie stwierdził prawomocnie popełnienia przestępstwa przy wydawaniu decyzji oraz, że organ nie może prowadzić postępowania dowodowego w celu ustalenia wystąpienia przesłanek określonych w art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. wyrok NSA z 28 marca 2017 r. sygn. akt II OSK 1913/15 - orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym, żeby mogło dojść do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. organ musi dysponować prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu, a takiego orzeczenia skarżący w tej sprawie nie złożył. Stawiane przez skarżącego zarzuty sfałszowania dokumentacji medycznej i w związku z tym wydania decyzji w wyniku przestępstwa poparte zostały wyłącznie przekonaniem stron wynikającym z odmiennej oceny tych dowodów.

Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadny uznaje zarzut naruszenia art. 148 § 1 w zw. z art. 147 k.p.a., sprowadzający się do stwierdzenia, że termin miesięczny odnosi się wyłącznie do przypadków, gdy organ nie może dokonać wznowienia z urzędu. Uzasadniając przedmiotowy zarzut skarżący powołał się na wyrok NSA z 11 kwietnia 2013 r., II OSK 2404/11, a także na wyrok WSA w warszawie z 20 stycznia 2017 r. VI SA/Wa 1318/16. Zgodnie z poglądem wyrażonym w uzasadnieniu wyroku NSA regulacja przewidująca miesięczny termin złożenia przez stronę wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego powinna odnosić się wyłącznie do tych przypadków, w których podstawą jej wniosku jest okoliczność, z powodu której organ nie może wznowić postępowania z urzędu – tylko w takich przypadkach niezachowanie przez stronę terminu może być samoistną przesłanką rezygnacji ze wznowienia postępowania. W pozostałych przypadkach, jeżeli żądanie strony jest uzasadnione istnieniem jednej z okoliczności wymienionych w art. 145 § 1, to bez względu na to, czy strona zachowała termin, czy nie, organ będzie zmuszony wznowić postępowanie.

Wykładnia art. 148 § 1 k.p.a., że miesięczny terminy dla złożenia przez stronę wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego powinien odnosić się wyłącznie do tych przypadków, w których podstawą wniosku, jest okoliczność, z powodu której organ nie może wznowić postępowania z urzędu, nie znajduje uzasadnienia w treści tego przepisu. Ponadto taka wykładnia prowadziłaby do zatarcia różnicy pomiędzy postępowaniem wznowieniowym prowadzonym na wniosek strony a postępowaniem prowadzonym z urzędu.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego takie podejście spowoduje, że zachowanie terminu na wniesienie wniosku o wznowienie postępowania w praktyce straciłoby jakiekolwiek znaczenie z uwagi na możliwości działania organu z urzędu. Strona nie może skutecznie domagać się takiego działania organu. Trudno bowiem uznać, iż organ ma obowiązek wszcząć postępowanie w stosunku do każdego prawomocnie zakończonego postępowania w celu sprawdzenia, czy nie zachodzą podstawy wznowienia. Jest to raczej tylko jego prawo, a obowiązek istnieje tylko w razie znalezienia przyczyny. W żadnym wypadku zaniechanie wznowienia postępowania z urzędu nie może być podstawą zarzutu w sprawie odmowy wznowienia postępowania z powodu uchybienia przez stronę terminowi złożenia wniosku o wznowienie postępowania, czy jak w niniejszej sprawie umorzenia postępowania (por. wyrok NSA z 20 stycznia .2012 r., I OSK 1482/11, LEX nr 1136642, wyrok NSA z 8 marca 2017 r., II OSK 1675/15, LEX nr 2337661).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ani organ, a za nim Sąd pierwszej instancji nie były zobligowane do wydania rozstrzygnięcia w zakresie tzw. "pierwszej grupy zarzutów", które odnosiły się do merytorycznego rozstrzygnięcia, zawartego w decyzji PPIS w Warszawie z [...] stycznia 2003 r. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oraz decyzji PWIS z [...] lutego 2003 r. Należy bowiem wyjaśnić, że wznowienie postępowania uregulowane w art. 145-153 k.p.a., jest nadzwyczajną instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, zakończonej decyzją ostateczną w sytuacji, gdy postępowanie, w którym zapadło weryfikowane rozstrzygnięcie, było dotknięte jedną z kwalifikowanych wad wymienionych enumeratywnie w art. 145 § 1 oraz art. 145a § 1 k.p.a.

W pierwszej fazie rozpatrywania podania o wznowienie postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest badać następujące kwestie: czy podanie o wznowienie postępowania odpowiada ogólnym wymogom Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczącym podań w postępowaniu administracyjnym (tj. czy zostało podpisane, wskazuje konkretną decyzję bądź postanowienie, których dotyczy wniosek o wznowienie postępowania), czy zostało wniesione przez osobę będącą stroną w sprawie i czy zostały w nim powołane przyczyny wznowienia określone w art. 145 § 1 k.p.a. oraz czy został zachowany termin do złożenia podania o wznowienie (art. 148 k.p.a.) liczony od daty powzięcia przez stronę informacji o przesłance wznowienia postępowania.

W przypadku, gdy organ oceni, że wniosek o wznowienie postępowania nie wskazuje przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1 i art. 145a k.p.a., bądź nie zostały zachowane terminy do jego złożenia przewidziane w art. 148 k.p.a., jest zobligowany do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, zgodnie z art. 149 § 3 k.p.a.

Wyjaśnić także należy, że jeśli organ wznowił postępowanie, to późniejsze ustalenie, że zachodzi niedopuszczalność wznowienia, stanowi podstawę do umorzenia wznowionego postępowania jako bezprzedmiotowego. Takie też rozstrzygnięcie zapadło w niniejszej sprawie i jest ono prawidłowe.

Argumentacja skarżącego zawarta w "pierwszej grupie zarzutów" sprowadza się do polemiki z ustaleniami faktycznymi i oceną prawną przyjętą przez organ w wydanym orzeczeniu w zakresie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, które podlegać mogły kontroli w trybie postępowania odwoławczego, nie świadczą zaś jeszcze o przestępstwie sfałszowania dowodów.

Zarzut naruszenia przepisów art. 10, art. 79a oraz 81 k.p.a. – zdaniem NSA - może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (wyrok NSA z 18 maja 2006 r., II OSK 831/05, ONSA WSA 2006/6, poz. 157), np. że "niewydanie i niedoręczenie jej zawiadomienia, o którym mowa przed wydaniem decyzji, uniemożliwiło jej na przykład zgłoszenie wniosków dowodowych o przesłuchanie w charakterze świadka danej osoby" (postanowienie NSA z 22.03.2012 r., II GSK 431/12, LEX nr 1145527). Nie każde bowiem naruszenie przepisów prawa procesowego skutkuje uchyleniem decyzji administracyjnej czy postanowienia, poddanych kontroli wojewódzkiego sądu administracyjnego, a tylko takie, które realnie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał natomiast, jakiej czynności procesowej nie mógł dokonać poprzez zaniechanie organ obowiązkom wynikającym z powołanych wyżej przepisów k.p.a.

Mając powyższe na uwadze, a zwłaszcza zważywszy, że nie zostały dochowane przesłanki skutecznego wniesienia podania, brak było podstaw do jego merytorycznego rozpatrzenia. Rozpatrzenie podania - co zostało wskazane powyżej - uzależnione jest od jego prawidłowego wniesienia. Tym samym w rozpoznawanej sprawie nie można skutecznie zarzucić organom, że umorzyły postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego. W konsekwencji oznacza to, że Sąd I instancji prawidłowo skontrolował działania organu administracji publicznej.

Z uwagi na powyższe, wobec niewykazania zasadności zarzutów skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.