Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1019/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-08-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 65 pkt 1; art. 80;
journal: Dz.U. 2018 poz 1184
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jedn.
article: art. 42 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia WSA Joanna Wegner po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 23 sierpnia 2019 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. C. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z [...] marca 2019 r. [...] w przedmiocie wpisu na listę adwokatów oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Minister Sprawiedliwości (dalej "Minister") utrzymał w mocy uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej (dalej "Prezydium NRA") z [...] stycznia 2019 r., którą uchylono uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] (dalej "ORA) z [...] lipca 2018 r. odmawiającą M. C. (dalej "Skarżący") wpisu na listę adwokatów prowadzoną przez Izbę Adwokacką w [...] i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ORA.

Jako podstawę prawną skarżonej decyzji wskazano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), dalej "k.p.a." w zw. z art. 68 ust 6a oraz art. 65 pkt 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz.U. z 2018 r. poz. 1184 ze zm.), dalej "p.a.".

Zaskarżoną decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Skarżący w latach 2015-2017 odbył aplikację adwokacką, a w dniach 20-23 marca 2018 r. przystąpił do egzaminu adwokackiego, który złożył z wynikiem pozytywnym. W maju 2018 r. Skarżący zwrócił się do ORA o wpis na prowadzoną przez nią listę adwokatów.

ORA powołując się na art. 65 pkt 1-4, art. 68 ust. 1 i art. 69 ust. 1 p.a., odmówiła Skarżącemu wpisu na listę adwokatów. ORA uznała, że nie daje on gwarancji rękojmi prawidłowego wykonywana zawodu adwokata, tj. nie spełnia kryterium z art. 65 pkt 1 p.a. bowiem wobec Skarżącego prowadzone jest od lutego 2017 r., pod sygn. akt [...] , przez Rzecznika Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w [...] (dalej "Rzecznik"), dochodzenie dyscyplinarne w sprawie o przewinienie dyscyplinarne z art. 80 p.a. w zw. z § 1 ust. 2 w zw. z § 31 ust. 1 w zw. z § 3 w zw. z § 4 Zbioru Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu (j.t. ogłoszony na podstawie uchwały NRA z [...] listopada 2011 r. nr [...] ). ORA ustaliła, że to postępowanie dyscyplinarne jest następstwem tego, że Skarżący w 2016 r., będąc aplikantem adwokackim, zobowiązanym przez Sąd Okręgowy w [...] do zachowania, pod rygorem odpowiedzialności karnej wynikającej z art. 51-52 ustawy o ochronie danych osobowych i z art. 266 k.k., w tajemnicy danych pozyskany w trakcie przeglądania udostępnionych mu akt sprawy o sygn. [...] , dane te przekazał osobie nieupoważnionej, w tym umożliwił ich publikację na portalu społecznościowym Facebook, w grupach dyskusyjnych o nazwie [...]" oraz "[...]". ORA ustaliła, że ujawnione bezprawnie dane Skarżący mógł wykorzystać jedynie do przygotowania pracy naukowej i to w taki sposób, by nie doprowadziło to do identyfikacji osób, których one dotyczyły.

Skarżący niezgadzając się z odmową, w terminie odwołał się do Prezydium NRA, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych, tj. naruszenie art. 8 §1 i § 2 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata wyłącznie na podstawie prowadzonego – niezakończonego, dochodzenia dyscyplinarnego, a w konsekwencji naruszenie także art. 65 pkt 1 p.a. oraz art. 44 ust. 1 w zw. z art. 50 p.a.

Prezydium NRA uchyliło uchwałę ORA i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Stwierdziło, że do oceny istnienia, bądź braku rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata nie było wystarczającym powołanie się przez ORA wyłącznie na fakt prowadzenia wobec Skarżącego postępowania dyscyplinarnego, bez jednoczesnego odniesienia się do treści i gatunkowego ciężaru stawianych mu w tym postępowaniu zarzutów.

Niezależnie od tego organ wskazał, że wobec Skarżącego dochodzenie prowadziła także Prokuratura [...] , jednakże zostało ono ostatecznie [...] czerwca 2018 r. umorzone na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k., a to wobec braku znamion czynu zabronionego. Przedmiotem dochodzenia było to, że Skarżący w dniach od 2 do 3 sierpnia 2016 r., w Sądzie Okręgowym w [...] , "będąc aplikantem adwokackim adwokata R. R., po podstępnym uzyskaniu upoważnienia w dniu 2 sierpnia 2016 roku umożliwiającego mu zapoznanie się z aktami sądowymi o sygnaturze [...] , pod pretekstem napisania pracy naukowej poświęconej problematyce prowadzonych postępowań karnych wobec adwokatów, dokonał zapoznania się z aktami o sygnaturze [...] , sporządzając notatki odręczne i pomimo zapoznania go z odpowiedzialnością karną wynikającą z niezachowania danych w tajemnicy, wynikającej z treści art. 51-52 ustawy o ochronie danych osobowych, a także art. 266 k.k. zapiski te przekazał nieuprawnionej do tego osobie, a tym samym pomógł jej w ujawnieniu przekazanych informacji na portalu społecznościowym Facebook, w grupach dyskusyjnych o nazwie "[...]" oraz "[...]", pomimo że nie zostały one jeszcze ujawnione w toku postępowania sądowego oraz dokonał ukrycia dokumentu "upoważnienia" do wglądu w akta sprawy [...] tj. o czyn z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 266 § 1 k.k., w zw. z art. 241 § 1 k.k., w zw. z art. 276 k.k. w zb. z art. 11 § 2 k.k.".

W tym stanie rzeczy, tj. ukończenia przez Skarżącego aplikacji adwokackiej (31 grudnia 2017 r.) oraz prawomocnego zakończenia prowadzonego wobec niego postępowania karnego, Prezydium NRA zobowiązało ORA do ustalenia czy Rzecznik zamierza złożyć w sprawie Skarżącego wniosek do Sądu Dyscyplinarnego (art. 93a p.a.) o wszczęcie przeciwko niemu postępowania dyscyplinarnego. Uzyskanie bowiem informacji w tym zakresie pozwoli na rozstrzygnięcie wniosku o wpis na listę adwokatów w oparciu o całokształt zebranego materiału dowodowego, stosownie do przepisów art. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Z zachowaniem trybu i terminu Skarżący zaskarżył uchwałę Prezydium NRA do Ministra zarzucając naruszenie:

• art. 80 p.a. poprzez przyjęcie, że przeciwko niemu toczy się postępowanie dyscyplinarne, podczas gdy nie jest wpisany ani na listę aplikantów adwokackich, ani na listę adwokatów;

• art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 107 § k.p.a. poprzez pominięcie w ocenie materiału dowodowego znajdującego się w aktach postępowania, w tym aktach osobowych oraz aktach postępowania dyscyplinarnego;

• art. 8 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez ocenę przesłanki rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata w oparciu o niczym nieuzasadnione i odmienne, od dotychczasowego, rozumienie zasady domniemania niewinności, polegające na przyjęciu, że fakt toczenia się w stosunku do niego postępowania dyscyplinarnego (na etapie postępowania przygotowawczego) pozwala na przyjęcie, że nie jest nieskazitelnego charakteru i nie daje gwarancji prawidłowego wykonywania zawodu adwokata;

• art. 65 pkt 1 p.a. poprzez zaniechanie przyjęcia, że wypełnia przesłankę zawartą w tym przepisie;

• art. 6 k.p.k. w zw. z art. 95n p.a. poprzez pozbawienie go prawa do obrony w postępowaniu dyscyplinarnym i wykazania swojej niewinności.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister podał, że pismem z 31 stycznia 2019 r. Rzecznik, stosownie do treści art. 93a p.a., poinformował go o skierowaniu do Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w [...] wniosku o wszczęcie przeciwko Skarżącemu, jako aplikantowi adwokackiemu, postępowania dyscyplinarnego. Sprawie nadano bieg pod sygn. akt [...] .

Minister ustalił także, że z analizy materiału dowodowego zgromadzonego przez Rzecznika w aktach dochodzenia dyscyplinarnego (sygn. akt [...] ) wynika, że Prokuratura Rejonowa [...] prowadziła dochodzenie przeciwko Skarżącemu, podejrzanemu o to, że w dniach od 2 do 3 sierpnia 2016 r. w Sądzie Okręgowym w [...] , będąc aplikantem adwokackim adwokata R. R. (dalej "Adwokat"), po podstępnym uzyskaniu upoważnienia umożliwiającego mu zapoznanie się z aktami sądowymi o sygn. [...] , pod pretekstem napisania pracy naukowej poświęconej problematyce postępowań karnych wobec adwokatów, dokonał zapoznania się z aktami o sygn. [...] , sporządzając notatki odręczne i - pomimo pouczenia go z odpowiedzialności karnej wynikającej z niezachowania danych w tajemnicy (art. 51-52 ustawy o ochronie danych osobowych, a także art. 266 k.k.), zapiski te przekazał osobie nieuprawnionej, tym samym pomagając jej w ich ujawnieniu na portalu społecznościowym Facebook, w grupach dyskusyjnych o nazwie "[...]" oraz "[...]", mimo że nie zostały one jeszcze ujawnione w toku postępowania sądowego oraz o to, że ukrył dokumentu "upoważnienia" do wglądu w akta sprawy [...] tj. o czyn z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 266 § 1 k.k., w zw. z art. 241 § 1 k.k., w zw. z art. 276 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.

Minister ustalił, że [...] czerwca 2018 r. powyższe dochodzenie zostało jednak ostatecznie umorzone, wobec braku znamion czynu zabronionego (sygn. akt [...] ) w oparciu art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. i umorzenie to stało się prawomocne [...] lipca 2018 r.

W tej sytuacji Minister, uznał, że ORA rozstrzygając sprawę wzięła pod uwagę jedynie fakt prowadzenia wobec Skarżącego dochodzenia dyscyplinarnego, nie uwzględniając przy tym pozostałych zdarzeń oraz nie czyniąc dalszych ustaleń co do losów tego postępowania. To w ocenie Ministra dowodzi, że Prezydium NRA słusznie uznało, że ORA naruszyła przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a., co determinowało uchylenie jej uchwały i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Minister podkreślił, że przy ponownym rozpatrzeniu wniosku Skarżącego, z zachowaniem reguł postępowania administracyjnego oraz w oparciu o całokształt ustalonego stanu faktycznego i zebranego w sprawie materiału dowodowego, ORA powinna ocenić przesłankę rękojmi, o której mowa w art. 65 pkt 1 p.a., z uwzględnieniem wyniku postępowania prowadzonego przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] w [...] (sygn. akt [...] ), jak również aktualnego stanu postępowania dyscyplinarnego prowadzonego przez Sąd Dyscyplinarny Izby Adwokackiej w [...] (sygn. akt [...] ) i wniosków jakie należy wyciągnąć z treści art. 80 p.a., a to w kontekście faktu, że - stosownie do danych Krajowego Rejestru Adwokatów i Aplikantów Adwokackich, Skarżący nie figuruje na liście aplikantów.

Jednocześnie Minister odwołując się do uchwały składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 marca 2013 r., sygn. akt II GPS 1/13, wyjaśnił, że rozpoznając odwołania, o których mowa w art. 68 ust. 6a p.a. oraz art. 31 ust. 2a ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, nie może zastosować art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i orzec co do istoty sprawy.

W skardze na tą decyzję Ministra skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

1. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz 107 § 3 k.p.a. poprzez pominięcie w ocenie materiału dowodowego znajdującego się w aktach postępowania, w tym aktach osobowych oraz aktach postępowania dyscyplinarnego;

2. art. 8 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez dokonanie oceny przesłanki rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata w oparciu o niczym nieuzasadnione i odmienne, od dotychczasowego, rozumienie zasady domniemania niewinności, polegające na przyjęciu, że fakt toczenia się w stosunku do niego postępowania dyscyplinarnego (na etapie postępowania przygotowawczego) pozwala na przyjęcie, że nie jest on nieskazitelnego charakteru i nie daje gwarancji prawidłowego wykonywania zawodu adwokata;

co łącznie doprowadziło do błędu w ustaleniach faktycznych polegającego na zaniechaniu ustalenia, że nie daje gwarancji prawidłowego wykonywania zawodu adwokata;

3. art. 65 pkt 1 p.a. poprzez zaniechanie przyjęcia, że wypełnia przesłankę zawartą w tym przepisie tj. jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, a w konsekwencji utrzymanie w mocy uchwały Prezydium NRA uchylającej uchwałę ORA, zamiast uchylenia uchwały Prezydium NRA i przekazania temu organowi sprawy do ponownego rozpoznania z jednoczesnym nakazaniem dokonania wpis na listę adwokatów ORA;

4. art. 6 k.p.k. w zw. z art. 95n p.a. poprzez pozbawienie go prawa do obrony w postępowaniu dyscyplinarnym i wykazania swojej niewinności, bowiem z uwagi na skreślenie go z listy aplikantów adwokackich i odmowę wpisu na listę adwokatów nie podlega orzecznictwu sądów dyscyplinarnych adwokatury, a zatem nie ma możliwości obronienia swoich racji;

5. art. 138 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej uchwały Prezydium NRA.

Skarżący wniósł o uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji Ministra, jak i utrzymanej nią w mocy uchwały Prezydium NRA i nakazanie Prezydium NRA zmianę decyzji ORA poprzez wpisanie go na listę adwokatów, ewentualnie o uchylenie wszystkich trzech rozstrzygnięć wydanych w sprawie i nakazanie ORA wpisanie go na swoją listę adwokatów.

W uzasadnieniu skargi odwołał się do instytucji domniemania niewinności i wskazał, że zakończył aplikację adwokacką i został skreślony z listy aplikantów, a tym samym, zgodnie z art. 80 p.a., nie podlega już sądownictwu dyscyplinarnemu adwokatury. Zatem prowadzenie przeciwko niemu postępowania dyscyplinarnego nie jest możliwe. Tym samym nie jest także możliwe ustalenie czy rzeczywiście dopuścił się/czy też nie zarzucanych mu w toku dochodzenia dyscyplinarnego czynów.

Niezależnie od powyższego podniósł, że osobą, która w sposób nieuprawniony uzyskała dostęp do informacji przez niego pozyskanych ze sprawy o sygn. akt [...] był członek samorządu adwokackiego - Adwokat, który to z racji wykonywanego zawodu zobowiązany był do zachowania ich w tajemnicy

Minister w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej, podtrzymują stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sprawując kontrolę legalności decyzji Sąd nie dopatrzył się w niej ani wad kwalifikowanych, ani też uchybień przepisów prawa procesowego, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź naruszeń prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej "p.p.s.a.".

Stosownie art. 65 pkt 1 p.a. stanowi, że na listę adwokatów może być wpisany wyłącznie ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata.

Z cytowanego przepisu wynika, że przy rozstrzyganiu o wpisie/odmowie wpisu na listę adwokatów organy samorządu adwokackiego mają obowiązek badać dwie sfery, tj. charakter osoby pretendującej do zawodu, jak i dotychczasowe zachowanie takiego kandydata. Jedynie spełnienie obu warunków, tj. nieskazitelnego charakteru i dawanie swoim dotychczasowym zachowanie gwarancji prawidłowego wykonywania zawodu, uprawnia do wpisu na listę.

Sąd zauważa, że choć ww. przesłanki - warunkujące wpis na listę adwokatów, formułują nieostre określenia, to w orzecznictwie sądowym są one jednolicie rozumie.

Pojęcie rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata zdefiniowane zostało w orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego jako zespół cech osobistych charakteru i zachowań składających się na wizerunek osoby zaufania publicznego, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność. A zatem na rękojmię należytego wykonywania zawodu adwokata w rozumieniu art. 65 pkt 1 p.a. składają się dwa elementy, tj. cechy charakteru i dotychczasowe zachowanie osoby pragnącej zostać adwokatem.

O nieskazitelności charakteru świadczą różnego rodzaju przymioty, cechy osobiste, wśród których - w orzecznictwie i doktrynie, wymienia się m.in. uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, poczucie odpowiedzialności za własne słowa i czyny, odwagę cywilną, samokrytycyzm. Zasady obowiązujące w zawodzie prawniczym obejmują także takie wartości jak godność i dobre imię zawodu, uczciwość i odpowiednią postawę, poszanowanie innych prawników, jak i poszanowanie dla rzetelnego sprawowania wymiaru sprawiedliwości (tak Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku z 27 czerwca 2017 r. 48427/09 w sprawie Jankauskas przeciwko Litwie).

O dotychczasowym zachowaniu świadczą z kolei konkretne zachowania kandydata, zwłaszcza stwierdzone w toku prawomocnie zakończonych postępowań prowadzonych przez sądy, organy ścigania, czy inne organy powołane, zwłaszcza jak Rzecznik Dyscyplinarny Izby Adwokackiej w Warszawie, do czuwania nad prawidłowym wykonywaniem zawodu adwokata/nad zachowaniem aplikanta adwokackiego. W kontekście niniejszej sprawy warto przywołać wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 marca 2018 r. sygn. akt II GSK 1686/16, gdzie wskazano, że Minister Sprawiedliwości badając czy kandydat spełnia przesłankę z art. 65 pkt 1 p.a., czyli czy jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym postępowaniem daje rękojmię należytego wykonywania zwodu adwokata, powinien brać pod uwagę wszystkie okoliczności składające się na wizerunek kandydata, a więc także znane mu zdarzenia, które legły u podstaw wydania wyroku skazującego, mimo iż skazanie uległo zatarciu. Zachowania te, jako fakty społeczne nadal istnieją i mogą być brane pod uwagę przy ocenie sylwetki kandydata.

Jak wynika z akt sprawy, Skarżący 31 grudnia 2017 r. utracił status aplikanta adwokackiego, a to w związku z ukończeniem aplikacji adwokackiej, którą odbył w latach 2015-2017. W marcu 2018 r. Skarżący z pozytywnym wynikiem złożył egzamin adwokacki, a następnie - w maju 2018 r., wystąpił do ORA o wpis na listę.

Bezspornym w sprawie jest - Skarżący tego nie kwestionuje, że wobec jego osoby prowadzone było przez Prokuraturę Rejonową [...] dochodzenie o popełnienie czynu z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 266 § 1 k.k., w zw. z art. 241 § 1 k.k., w zw. z art. 276 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Postępowanie to, wobec braku znamion czynu zabronionego, ostatecznie zostało [...] czerwca 2018 r. umorzone na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. i stało się prawomocne [...] lipca 2018 r.

W stosunku do Skarżącego, od lutego 2017 r., prowadzone było także – równolegle do wyżej przywołanego dochodzenia prokuratorskiego, dochodzenie dyscyplinarne w sprawie o przewinienie dyscyplinarne z art. 80 p.a. w zw. z § 1 ust. 2 w zw. z § 31 ust. 1 w zw. z § 3 w zw. z § 4 Zbioru Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu (postanowienie Rzecznika z [...] lutego 2017 r. sygn. akt [...] ). Postępowanie to było następstwem tego, że Skarżący w 2016 r., tj. będąc aplikantem adwokackim zobowiązanym do zachowania tajemnicy danych pozyskany w trakcie przeglądania udostępnionych mu akt sprawy o sygn. [...] dane te przekazał osobie nieupoważnionej, w tym umożliwił ich publikację na portalu społecznościowym Facebook. Jak ustalił Minister, Rzecznik ostatecznie skierował sprawę Skarżącego do Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w [...] i postępowania to zarejestrowano pod sygn. akt [...] . Na chwilę podejmowania przez Ministra decyzji owo postępowanie było niezakończone, jak wskazano w uzasadnieniu decyzji "nie wyznaczono terminu rozprawy".

Uchwała ORA, jak i uchwała Prezydium NRA zostały podjęte odpowiednio [...] lipca 2018 r. oraz [...] stycznia 2019 r., zaś zaskarżona decyzja Ministra została wydana 14 marca 2019 r. Wszystkie te rozstrzygnięcia zostały więc podjęte w czasie, kiedy Rzecznik prowadził wobec Skarżącego ww. dochodzenie, które doprowadziło do wystąpienia przez Rzecznika do Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w [...] . Istotnym jest także, a to w kontekście zarzutów skargi, że dochodzenie rzecznikowskie zostało wobec Skarżącego wszczęte w czasie kiedy posiadał on status aplikanta adwokackiego.

Sąd podziela stanowisko Ministra, że z uchwały ORA nie wynika, aby należycie wyjaśniła dlaczego uznała, że Skarżący nie spełnia przesłanek z art. 65 pkt 1 p.a. Samo stwierdzenie, że zarzuty postawione w dochodzeniu zostały sformułowane na podstawie "wysoce uprawdopodobnionego materiału dowodowego", jest niewystarczające.

W konsekwencji Minister zasadnie przyjął, że Prezydium NRA nie naruszyło prawa i prawidłowo uchyliło uchwałę ORA o odmowie wpisu, jako podjętą przedwcześnie, tj. bez uprzedniego szczegółowego wykazania czy ciężar przewinienia dyscyplinarnego z art. 80 p.a. w zw. z § 1 ust. 2 w zw. z § 31 ust. 1 w zw. z § 3 w zw. z § 4 Zbioru Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu w odniesieniu do przesłanek z art. 65 pkt 1 p.a. rzeczywiście dawał podstawę do odmowy wpisu.

Przepis art. 80 p.a. stanowi, że odpowiedzialności dyscyplinarnej podlegają –prócz adwokatów, także aplikanci adwokaccy, i odpowiedzialność ta obejmuje postępowania sprzeczne z prawem, zasadami etyki lub godnością zawodu, bądź za naruszenie obowiązków zawodowych.

Skarżący w skardze podnosi, że z dniem 31 grudnia 2017 r. utracił status aplikanta adwokackiego, gdyż ukończył aplikację, zatem po tej dacie, w jego ocenie, nie podlega już sądownictwu dyscyplinarnemu adwokatury.

Odpowiadając na ten zarzut Sąd stwierdza, że na obecnym etapie postępowania nie jest władny rozstrzygać o tym, czy po dacie 31 grudnia 2017 r. Skarżący podlega sądownictwu dyscyplinarnemu adwokatury bowiem ta kwestia należy do kompetencji Sądu Dyscyplinarnego Izby Adwokackiej w [...] , przed którym obecnie toczy się postępowanie Skarżącego, wszczęte na wniosek Rzecznika.

Z uwagi na zarzut naruszenia w sprawie – przez organy adwokatury i następczo przez Ministra, zasady domniemania niewinności, Sąd zauważa, że zasada ta była już wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi Trybunału Konstytucyjnego (dalej "TK"). W orzecznictwie TK utrwalił się pogląd, że konstytucyjne pojęcie "odpowiedzialności karnej" ma szersze znaczenie od tego, które przyjmuje kodeks karny. Zasada ta ma przede wszystkim charakter gwarancyjny w stosunku do podejrzanego lub oskarżonego w toku procesu karnego, jej zakres zastosowania może być jednak rozszerzony także na inne postępowania represyjne (por. wyroki TK w sprawach: sygn. K 22/01 z 23 października 2001 r., OTK ZU nr 7/2001, poz. 215 i sygn. SK 17/00 z 11 września 2001 r., OTK ZU nr 6/2001, poz. 165). Tym samym zakres stosowania art. 42 ust. 1 Konstytucji RP może dotyczyć nie tylko odpowiedzialności karnej w ścisłym tego słowa znaczeniu, ale również innych form odpowiedzialności prawnej związanej z wymierzaniem kar, środków o charakterze represyjnym (penalnym) wobec jednostki (zob. np. wyroki TK z 26 listopada 2003 r., sygn. SK 22/02, OTK ZU nr 9/A/2003, poz. 97 oraz z 3 listopada 2004 r., sygn. K 18/03, OTK ZU nr 10/A/2004, poz. 103).

Według TK "konstytucyjna zasada domniemania niewinności musi być rozumiana jako wykluczająca uznanie winy i odpowiedzialności karnej bez postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem karnym. Nie może być jednak rozumiana w taki sposób, który wykluczałby wiązanie z samym faktem toczącego się postępowania karnego jakichkolwiek konsekwencji prawnych oddziałujących na sytuację podejrzanego lub oskarżonego" (wyrok TK z 19 października 2004 r., sygn. K 1/04, OTK ZU nr 9/A/2004, poz. 93).

W tym aspekcie sprawy podkreślić należy, że zawód adwokata jest zawodem zaufania publicznego i z tego powodu, do jego wykonywania, nie mogą zostać dopuszczone wszystkie osoby, które spełnią warunki formalne i złożą wniosek o wpis na listę adwokatów. Ustawodawca ustanowił bowiem szereg innych warunków, które należy spełnić, aby móc stać się adwokatem - jednym z nich jest dawanie rękojmi prawidłowego wykonywania tego zawodu.

Sąd zauważa, że wbrew zarzutom skargi, Prezydium NRA rozstrzygnęła sprawę z uwzględnieniem przywołanej przez Skarżącego zasady domniemania niewinności, zaś Minister tej oceny nie podważył.

Przytoczone wcześniej względy powodują, że zarzuty Skarżącego stawiane w sprawie są nieuzasadnione.

Odpowiadając na sformułowany przez Skarżącego w skardze wniosek o wniosek o "nakazanie wpisu" to - jak słusznie zaznaczył Minister - obowiązujące przepisy prawa nie przewidują takich kompetencji także dla sądu administracyjnego, o czym mówi uchwała składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 marca 2013 r., sygn. akt II GPS 1/13.

Z powyższych względów skargę należało oddalić na mocy art. 151 p.p.s.a.