Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SAB/Po 82/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
658
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: Zobowiązano do wydania aktu
Stwierdzono, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: Art. 15 ust.1 i 2
journal: Dz.U. 2001 nr 112 poz 1198
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA I. Bąk-Marciniak Sędziowie WSA M. Busz (spr.) WSA Józef Maleszewski Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2015 r. sprawy ze skargi R.S. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje Prezesa Sądu Rejonowego w K. do wydania w terminie 14 dni aktu lub podjęcia czynności w przedmiocie udzielenia informacji publicznej na wniosek R.S. z dnia 8 czerwca 2014 r. 2. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa 3. oddala skargę w pozostałym zakresie 4. przyznaje radcy prawnemu K.Ś. od Skarbu Państwa (Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) wynagrodzenie w kwocie [...] zł ([...]) podwyższone o kwotę [...] zł ([...] ) stanowiącą podatek od towarów i usług – łącznie [...] zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.


UZASADNIENIE

IV SAB/Po 82/14

Uzasadnienie

R.S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność organu Prezesa Sądu Rejonowego w K. w sprawie z wniosku z dnia 09.06.2014r. o udostępnienie informacji publicznej wnosząc o:

1)zobowiązanie organu do udostępnienia żądanej przez skarżącego informacji publicznej zgodnie z wnioskiem z dnia 09.06.2014r.,

2)stwierdzenie, iż bezczynność organu w sprawie udostępnienia informacji publicznej przez Prezesa Sądu Rejonowego w K. w sprawie Prez. [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

3) wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 w związku z art. 149 § 2 Ppsa.

Skarżący zarzucił organowi naruszenie:

1. art. 1 ust 1 w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej (dalej u.d.i.p.) poprzez błędne kwestionowanie prawa skarżącego do uzyskania informacji publicznej,

2. art. 13 ust. 1 u.d.i.p. poprzez nieudostępnienie informacji publicznej bez zbędnej zwłoki,

3. art. 15 ust. 2 u.d.i.p., poprzez nieudostępnienie informacji w terminie 14 dni od powiadomienia odebranego przez skarżącego w dniu 01.07.2014r.,

4. art. 16 ust. 1 u.d.i.p. poprzez brak wydania decyzji w sytuacji, gdy stanowisko organu było negatywne wobec wniosku strony,

5. art. 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 4 ust 1 pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 3 u.d.i.p. w zw. z art. 6 ust 4 litera a tiret pierwszy u.d.i.p. poprzez długotrwałą bezzasadną odmowę udostępnienia informacji publicznej dotyczących władzy publicznej.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że art. 13 ust. 1 u.d.i.p. stanowi, iż udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Przepis ten wyznacza organowi czas na załatwienie sprawy, ostateczną datą załatwienia sprawy są 2 miesiące od złożenia wniosku, przy czym niezałatwienie sprawy w ciągu 14 dni rodzi obowiązek powiadomienia strony o przyczynach opóźnienia i terminie udostępnienia informacji. Z kolei w przypadku odmowy udostępnienia informacji organ obowiązany jest wydać decyzję administracyjną.

W toku postępowania administracyjnego skarżący w dniu [...].06.2014r. złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej, a organ pismem z dnia 27 czerwca 2014r. przesłał skarżącemu zawiadomienie, o kosztach udostępnienia informacji publicznej. Wnioskodawca nie wycofał wniosku, ani go nie zmienił.

Skarżący podkreślił, iż zgodnie z art. 1 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy. Prawo do informacji publicznej przysługuje każdemu z zastrzeżeniem art. 5 ustawy. W ocenie skarżącego wyrok sądowy z zasady w każdym postępowaniu cywilnym ogłaszany jest publicznie, a zatem wyrok jako taki jest informacją publiczną. Znajduje potwierdzenie w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych, że wyrok sądowy mieści się w kategorii dokumentów, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o dostępie do informacji publicznej (wyrok NSA z dnia 16.12.2005 r. OSK 1782/04 Lex nr 188809 i wyrok WSA w Warszawie z dnia 25.05.2004 r. II SAB/Wa 83/04 Lex nr 158993 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 25.04 2004 r. II SAB/Wa 58/04 Lex nr 158991). A zatem co do zasady wnioskodawca może żądać udostępnienia wyroków określonych spraw, gdyż stanowią one informację publiczną w rozumieniu przepisów cytowanej wyżej ustawy.

Skarżący wskazał, że prezes sądu jako organ władzy publicznej ma w swoim posiadaniu akta sądowe zawierające wyroki, a te podlegają udostępnieniu po koniecznym ich zanonimizowaniu ze względu na prywatność osób fizycznych (WSA w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z dnia 3 kwietnia 2014r., sygn. II SA/Go 127/14 oraz WSA w Łodzi w wyroku z dnia 10 października 2013r., sygn. II SA/Łd 684/13).

Skarżący zauważył, iż zgodnie z art. 15 ust. 2 u.d.i.p. organ powiadamia wnioskodawcę o kosztach w terminie 14 dni od złożenia wniosku. Udostępnienie informacji zgodnie z wnioskiem następuje po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawcy, chyba że wnioskodawca dokona w tym terminie zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji lub wniosek wycofa.

W niniejszej sprawie w ocenie skarżącego organ nie udostępnił skarżącemu żądanych informacji, czym naruszył przepis art. 61 Konstytucji RP oraz przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Nadto skarżący stwierdził, że na ocenę, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa ma wpływ jej czas trwania i długotrwała błędna ocena prawna zasadności wniosku skarżącego. Dodatkowo konsekwencją kilkumiesięcznej zwłoki był po stronie skarżącego osadzonego w zakładzie karnym brak możliwości zapoznania się z orzecznictwem dla ochrony swoich praw w innym postępowaniu.

Prezes Sądu Rejonowego K. (zwany dalej także organem) w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Organ wskazał, że wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej wpłynął do niego w dniu 13 czerwca 2014 r. Zarządzeniem wydanym tego samego dnia zlecono ustalenie ilości spraw podlegających ewentualnemu udostępnieniu w zakresie wyroków i pisemnych uzasadnień (sprawy rejestrowane w repertorium C pod symbolem 057 i 058). Informację taką Prezes Sądu Rejonowego w K. uzyskał w dniu 17 czerwca 2014 r. Zarządzeniem z 27 czerwca 2014 r. polecono wezwać wnioskodawcę do uiszczenia kosztów płyty CD, bowiem wnioskodawca zaznaczył, że żądana przez niego informacja publiczna może być przesłana w formie zapisu na takiej właśnie płycie. Wezwanie do uiszczenia powyższych kosztów zostało opatrzone rygorem pozostawienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej bez rozpoznania. Pismo wzywające do uiszczenia kwoty 1,40 zł zostało przez wnioskodawcę odebrane w dniu 01 lipca 2014 r. Skarżący nie zareagował na nie. W tej sytuacji jego wniosek pozostał bez rozpoznania.

Podkreślono, że na żadnym etapie postępowania prawo skarżącego do uzyskania żądanej przez niego we wniosku informacji publicznej nie było kwestionowane. Podjęto wstępne kroki zmierzające do takiego udostępnienia, jednak z przyczyn leżących po stronie wnioskującego ostatecznie do tego nie doszło. Zgodnie z sugestią zawartą we wniosku wstępne czynności zmierzały do przygotowania wnioskowanych treści w formie zapisu na płycie. Wiąże się to z niewielkimi kosztami, co do których nie ma powodu jednak, by obciążały one sąd. Wobec tego do ich uiszczenia wezwano wnioskującego na podstawie art. 15 ust. 1 i 2 u.d.i.p. Na pismo sądu wnioskujący w żaden sposób nie zareagował, nie wnioskował w szczególności o zwolnienie z kosztów. Wobec nałożonego rygoru i braku odpowiedzi czy wpłaty kosztów wniosek nie został faktycznie rozpoznany.

Ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę pełnomocnik z urzędu skarżącego w piśmie z dnia 12.01.2015r. wskazał, że wniosek skarżącego dotyczył udostępnienia informacji publicznej jaką niewątpliwie jest udostępnienie informacji na temat wydanych przez sąd wyroków. Fakt ten jest bezsporny. Jedyną kwestią sporną w niniejszej sprawie jest okoliczność, czy organ jakim jest Prezes Sądu Rejonowego w K. posiadał kompetencję do wezwania wnioskodawcy do uiszczenia kwoty 1,40 zł za wydanie płyty CD, a następnie w sytuacji braku odpowiedzi na ww. wezwanie do pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

Skarżący we wniosku o udostępnienie informacji publicznej zażądał "przesłania" wyroków wraz z uzasadnieniami. Powyższe wskazuje niewątpliwie na okoliczność, iż udzielenie informacji publicznej miało nastąpić w formie papierowej. Niemniej wnioskodawca w ostatnim zdaniu swojego pisma wskazał, iż "dane informacje mogą być zapisane na płycie CD/DVD". Wnioskodawca sformułował więc alternatywny sposób doręczenia informacji publicznej li tylko dlatego, iż z uwagi na dużą ilość wyroków uznał, iż przesłanie ich na płycie CD będzie dla organu sposobem bardziej dogodnym. Podstawowym jednak żądaniem było przesłanie wyroków wraz z uzasadnieniami w formie papierowej. Skoro więc w ocenie organu tylko jeden ze sposobów udzielenia informacji publicznej wiązał się z dodatkowymi kosztami (na płycie CD) to winien on wystąpić z pismem informującym, iż skopiowanie danych będzie wiązało się z koniecznością poniesienia dodatkowych kosztów oraz zapytaniem, który z wymienionych przez niego sposobów udzielenia informacji wnioskodawca wybiera. W braku odpowiedzi organ winien zaś udostępnić informację publiczną w sposób podstawowy wskazany we wniosku, czyli w formie papierowej. Organ nie posiadał jednak kompetencji do pozostawienia sprawy bez rozpoznania tylko z uwagi na fakt, iż jego wezwanie do uiszczenia kosztów udzielenia informacji pozostało bez odpowiedzi.

Z art. 15 ust. 1 u.d.i.p. nie wynika zobowiązanie do ustalenia opłaty, a jednie możliwość jej ustalenia. Obciążenie opłatą ma jedynie charakter uznaniowy, co nakłada na adresata wniosku o udostępnienie informacji obowiązek starannego rozważenia, czy w konkretnym wypadku opłatę tę należy wymierzyć. W niniejszym przypadku wymierzenie ww. opłaty wydaje się być niecelowe. Koszt płyty CD organ wycenił bowiem na kwotę 1,40 zł, tymczasem koszt przesłania pisma wzywającego wnioskodawcę do jej uiszczenia znacznie przekraczał koszt samej płyty. Trudno więc dopatrywać się w tym postępowaniu ekonomiki postępowania czy też gospodarności organu.

Artykuł 15 u.d.i.p. wprowadza wyjątek od zasady bezpłatnego dostępu do informacji publicznej wyrażonej w art. 7 ust. 2 tej ustawy i określa dwa przypadki, w których dopuszczalne jest żądanie opłaty od wnioskującego o udzielenie informacji publicznej. Pierwszy z nich dotyczy sytuacji, gdy pomimo "standardowego" udostępnienia żądanej informacji w jednej z form określonych w art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy wnioskodawca zażąda udostępnienia mu jej w innej formie. Drugi zaś dotyczy sytuacji, w której dodatkowe koszty związane są z przekształceniem informacji w formę wskazaną we wniosku (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 marca 2013 r. sygn. akt I OSK 2781/12). W niniejszej sprawie wnioskodawca żądał "standardowego" udostępnienia informacji publicznej. Możliwe było więc udzielenie informacji w formie papierowej i w to w terminie wymaganym obowiązującymi przepisami. Należy jednak podkreślić, iż nawet gdyby hipotetycznie przyjąć, iż wnioskodawca zażądał udzielenia informacji tylko na płycie CD to i tak postępowanie organu naruszało przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. W doktrynie wyrażone zostało bowiem stanowisko, zgodnie z którym przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie przewidują możliwości uzależnienia wszczęcia postępowania w sprawie udostępnienia informacji publicznej od uprzedniego wniesienia opłaty, o której mowa w art. 15 ustawy. Podmiot udostępniający daną informacje nie może "z góry żądać" wniesienia tej opłaty. Regulacja art. 15 ust. 2 u.d.i.p. przewiduje realizację obowiązku udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem także w przypadku braku odpowiedzi ze strony wnioskodawcy na zawiadomienie podmiotu zobowiązanego o wysokości opłaty związanej z udostępnieniem żądanej informacji (czyli bez wniesienia opłaty). Oznacza to, że z powodu braku wniesienia opłaty podmiot zobowiązany nie mógł ani odmówić udostępnienia informacji, ani też pozostawić sprawy (wniosku) bez rozpoznania, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie (vide M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Toruń 2002, s. 63: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 października 2013 r. sygn. akt I OSK 2139/13; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 1 października 2014 r. sygn. akt II SA/Gd 594/14; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 29 maja 2013 r. sygn. akt II SA/Sz 338/13).

Organ nie może uzależnić udostępnienia informacji publicznej od uiszczenia opłaty, skoro powstanie obowiązku uiszczenia opłaty w wysokości odpowiadającej kosztom związanym ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia informacji i wezwanie strony do uiszczenia tej opłaty, powoduje jedynie przesunięcie terminu udostępnienia tej informacji w zakresie określonym w przepisie art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Rozwiązanie przyjęte w art. 15 ust. 2 cyt. ustawy gwarantuje pewność działania podmiotu zobowiązanego, nie pozostawia go w niepewności co do konieczności i zakresu realizacji ciążącego na nim obowiązku udostępnienia informacji w sposób wskazany we wniosku, a także nie wyłącza możliwości zmiany lub wycofania wniosku przez zainteresowany podmiot.

Z ustawy o dostępie do informacji publicznej wynika zatem, że wniosek o udzielenie informacji publicznej może być załatwiony albo przez udzielenie informacji (w formie czynności materialnotechnicznej) albo przez wydanie decyzji o odmowie jej udostępnienia na podstawie art. 16 ust. 1 tej ustawy, albo przez zawiadomienie wnioskodawcy, że żądana informacja nie może być udzielona w trybie ustawy albo przez wydanie decyzji o umorzeniu postępowania w sytuacji określonej w art. 14 ust. 2 i per analogiam w sytuacji określonej w art. 15 ust. 2, gdy wnioskujący cofa wcześniej złożony wniosek. Udostępnienie informacji publicznej winno nastąpić bez zbędnej zwłoki nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku a jeżeli informacja nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot zobowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p.). Powyższe stanowisko zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 5 marca 2013 r. sygn. akt I OSK 2781/12.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazano, iż organ nie wydał żadnego rozstrzygnięcia spośród możliwych do wydania wskazanych w ww. wyliczeniu. Nie budzi zatem wątpliwości, iż działanie organu pozostawiające wniosek bez rozpoznania narusza obowiązujące przepisy a tym samym niezbicie wskazuje, iż organ nadal pozostaje w bezczynności co do udzielenia żądanej informacji publicznej.

W wyżej cytowanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny dokonał zdefiniowania bezczynności organu wskazując, iż bezczynność organu występuje wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność z jakich powodów określony akt nie został odjęty, łub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub nie zawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem organu, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana, wyrażając się np. w odmowie wydania decyzji lub w związku z błędnym przekonaniem organu, że załatwienie sprawy nie wymaga jej wydania, albo z przekonaniem, że występują negatywne przesłanki do załatwienia sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga okazała się zasadna.

Na wstępie wskazać należy, że kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1269) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej P.p.s.a.), sprowadza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta ogranicza się więc do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, czy zgodnie z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. dokonano prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 k.p.a., a więc w sposób przekonywujący. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 P.p.s.a.).

Przechodząc do merytorycznego rozpatrzenia sprawy należy wskazać, iż skarga na bezczynność przysługuje tylko w sprawach, w których wydawane są decyzje i określone postanowienia oraz w tych sprawach, w których mogą być wydawane akty lub podejmowane czynności z zakresu administracji publicznej. W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że bezczynność organu zachodzi, gdy nie dotrzymuje on terminu załatwienia sprawy, a także w przypadku odmowy wydania stosownego aktu czy podjęcia czynności, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga podjęcia takich działań (zob. np. NSA z dnia 17.12.2010r. sygn. akt I OSK 1811/10 LEX nr 745170). Zadaniem sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na bezczynność organu jest więc ustalenie, czy sprawa, w której została wniesiona skarga, była sprawą określoną w art. 3 § 2 pkt 1- 4 Ppsa. Ponadto sąd zobowiązany jest rozważyć, czy dopuszczalność skargi uwarunkowana jest zachowaniem i wyczerpaniem przez skarżącego określonego trybu przeciwdziałania bezczynności. Następnie Sąd bada czy organowi administracji można przypisać bezczynność rozumianą jako niewydanie w terminie decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, iż przedmiotowa skarga była co do zasady dopuszczalna, albowiem zarzucana bezczynność dotyczyła niezakończenia merytoryczną decyzją wniosku o udostępnienie informacji publicznej.

Skarżący wniósł skargę na bezczynność organu na podstawie art.149 § 1 Ppsa. Przepis ten stanowi w zdaniu pierwszym, że sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art.3 § 2 pkt 1-4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. W zdaniu drugim przepis ten nakłada na sąd obowiązek stwierdzenia, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W rozpatrywanym przypadku zastosowanie znajdował przepis art.3 § 2 pkt 4 Ppsa stanowiący, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w art.3 § 2 pkt 1-3 Ppsa akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że Sąd orzekający stoi na stanowisku, iż w rozpatrywanym przypadku wniesienie skargi przez skarżącego nie było zdeterminowane żadnym terminem. Obowiązek złożenia skargi na bezczynność organu w określonym terminie nie został zawarty w żadnym obowiązującym przepisie prawa. Sąd orzekający aprobuje również pogląd, że skarga do sądu administracyjnego nie musi być w tym konkretnym przypadku poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej. Artykuł 52 § 1 Ppsa stanowi, że skargę można wnieść do sądu administracyjnego dopiero po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Natomiast zgodnie z art. 52 § 3 Ppsa jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności określone w art.3 § 2 pkt 4 i 4a Ppsa można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu do usunięcia prawa. Według zaś art. 52 § 4 Ppsa przypadku innych aktów należy również przed wniesieniem skargi do sądu wezwać na piśmie właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa. Jednak już z wykładni gramatycznej wspomnianych przepisów wynika, że dotyczą one aktów i czynności, a nie bezczynności zobowiązanego podmiotu jaka była przedmiotem skargi rozpoznawanej w niniejszej sprawie. Tym samym należało przyjąć, że zasady określone w art. 52 Ppsa nie znajdują zastosowania w przypadku skargi na bezczynność. Środki zwalczania bezczynności w postępowaniu administracyjnym wskazuje art. 37 Kpa, zgodnie z którym na niezałatwienie sprawy w określonym terminie lub na przewlekłe prowadzenie sprawy służy zażalenie do organu wyższego stopnia. Jednak według art.16 ust.1 i 2 ustawy z dnia 06 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. Nr 112, poz.1198 ze zm., dalej u.d.i.p.) przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się wyłącznie do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz do decyzji o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji publicznej. Przyjąć zatem należy, że ustawa o dostępie do informacji publicznej jest ustawą szczególną wobec Kodeksu postępowania administracyjnego. To jej uregulowania decydują o trybie postępowania w tego rodzaju sprawach, a przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego znajdują zastosowanie wyłącznie wówczas, gdy tak stanowią przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. W konsekwencji w niniejszym przypadku nie znajdował zastosowania art. 37 Kpa. (vide wyrok NSA z dnia 24 maja 2006r. o sygn. I OSK 601/05 oraz wyrok NSA z 18 sierpnia 2010r. o sygn. I OSK 851/10, a także wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2012r. o sygn. IV SAB/Po 87/12).

Reasumując powyższe Sąd orzekający przyjął, że skarga złożona w niniejszej sprawie przez skarżących była dopuszczalna.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 u.d.i.p., jeżeli w wyniku udostępnienia informacji publicznej na wniosek, o którym mowa w art. 10 ust. 1, podmiot obowiązany do udostępnienia ma ponieść dodatkowe koszty związane ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku, podmiot ten może pobrać od wnioskodawcy opłatę w wysokości odpowiadającej tym kosztom. Podmiot, o którym mowa w ust. 1, w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, powiadomi wnioskodawcę o wysokości opłaty. Udostępnienie informacji zgodnie z wnioskiem następuje po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawcy, chyba że wnioskodawca dokona w tym terminie zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji albo wycofa wniosek (art. 15 ust. 2).

Z treści cytowanego przepisu wynika, że podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej zobligowany jest uprzednio poinformować wnioskodawcę o wysokości opłaty, a udostępnienie informacji następuje dopiero po upływie 14 dni od daty powiadomienia, chyba że strona w tym terminie zmieni swój wniosek w jego zakresie lub formie. A zatem ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje określoną w niej chronologię czynności, a mianowicie w sytuacji, o której mowa w art. 15 ust. 2 u.d.i.p., powiadomienie o wysokości opłaty jest obligatoryjnym i wstępnym etapem postępowania, poprzedzającym samą czynność materialno-techniczną udostępnienia informacji publicznej, chociaż jej nie warunkującym. Przepisy komentowanej ustawy nie przewidują bowiem uzależnienia wszczęcia postępowania w sprawie udostępnienia informacji publicznej od uprzedniego wniesienia opłaty. Wskazane rozwiązanie z jednej strony gwarantuje pewność działania podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji, nie pozostawia go w niepewności, co do konieczności i zakresu realizacji obowiązku udostępnienia informacji w sposób wskazany we wniosku, a także nie wyłącza możliwości zmiany lub wycofania wniosku przez zainteresowany podmiot. Z drugiej strony, mając na uwadze okoliczność, iż ustawa o dostępie do informacji publicznej jako zasadę przyjmuje nieodpłatny dostęp do informacji, uznać należy, że powiadomienie o wysokości opłat związanych z udostępnieniem takiej informacji przed jej udostępnieniem ma zasadnicze znaczenie w realizacji tego prawa. Powiadomienie o wysokości kosztów ma na celu umożliwienie wnioskodawcy podjęcie decyzji o pokryciu kosztów udostępnianych informacji, gdyż ze względu na wysokość opłaty może on odstąpić od wskazanego we wniosku sposobu lub formy udostępnienia informacji, poprzestając na sposobie, z którym nie wiążą się żadne opłaty. Ustawodawca pozostawił wnioskodawcy kolejne 14 dni (licząc od dnia doręczenia wnioskodawcy wspomnianego wyżej zawiadomienia) na dokonanie zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji lub też na wycofanie wniosku. Bezczynność wnioskodawcy w tym okresie będzie prowadzić do udostępnienia informacji w sposób i w formie wskazanej pierwotnie we wniosku i będzie wiązać się z koniecznością opłacania przez wnioskodawcę kosztów określonych we wcześniejszym zawiadomieniu. (patrz wyrok WSA w Poznaniu z dnia 16.02.2012r., sygn. IV SA/Po 1211/11, publ. CBOiS)

Odnosząc się do kwestii ustalonej opłaty wskazać należy, iż zasadą jest, iż dostęp do informacji publicznej jest bezpłatny o czym stanowi art. 7 ust. 2 u.d.i.p. Ustawa o dostępie do informacji publicznej pozwala na odstąpienie od zasady bezpłatności tylko w wypadku opisanym w art. 15 ust. 1 ustawy i jak trafnie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 14 grudnia 2005 r. II SA/Kr 1108/2005, podmiot zobowiązany do udostępnienia takich informacji nie może z obowiązkiem tym łączyć uprawnienia do uzyskiwania zysku rozumianego jako "wynagrodzenia za usługę".

Stosownie do art. 15 ust. 1 u.d.i.p., podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej może pobrać od wnioskodawcy opłatę w wysokości odpowiadającej "dodatkowym kosztom" związanym ze wskazanym we wniosku sposobem jej udostępnienia lub koniecznością przekształcenia tych informacji. Ustalenie wysokości opłaty za udostępnienie informacji publicznej następuje w formie aktu, stwierdzającego obowiązek poniesienia opłaty oraz ustalającego jej wysokość, przy czym może to być np. "zarządzenie", "zawiadomienie", "wezwanie", "informacja", itp., co wypełnia dyspozycję normy z art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Przyjęta nazwa nie ma znaczenia. Wysokość ustalonej opłaty to po pierwsze: koszty przekształcenia informacji, np. z formy dokumentu papierowego na formę zeskanowanego pliku komputerowego, po drugie zaś: koszty udostępnienia informacji w sposób zgodny z wnioskiem, np. na dysku CD czy DVD, a także w formie kserokopii dokumentu.

W przedmiotowej sprawie, jak wynika z nadesłanych akt sprawy, organ jako podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej uchybił obowiązkom nałożonym przez ustawę o dostępie do informacji publicznej, albowiem uzależnił wydanie informacji od wniesienia opłaty co jak wykazano wyżej jest niezgodne z prawem, pozostając w tym samem w bezczynności w załatwieniu sprawy objętej wnioskiem. Ponadto wskazać należy, iż w piśmie z dnia 27 czerwca 2014 organ nie zakreślił 14 dniowego terminu na ewentualną zmianę zakresu lub formy wniosku. Również nie pouczył skarżącego, że po upływie 14 dniowego terminu informacja zostanie przesłana w pierwotnie wnioskowanej postaci.

W świetle powyższego należy stwierdzić, iż organ pozostaje w bezczynności, a bezczynność ta - z uwagi na wielokrotne przekroczenie podstawowego czternastodniowego terminu do udzielenia żądanej informacji, a nawet kwalifikowanego terminu dwumiesięcznego - miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W przedmiotowej sprawie niewątpliwie zachodziła sytuacja w przypadku, której organ nie mógł udzielić informacji publicznej w całości w formie zgodnej z treścią wniosku. Zrozumiale jest, iż z racji ograniczeń personalnych i technicznych organ nie mógł w zwykłym terminie (14 dni) udzielić informacji publicznej wnioskodawcy w formie elektronicznej (na płycie CD/DVD). Zgodnie z treścią art. 14 ust. 2 u.d.i.p. winien jednak był poinformować o tym wnioskodawcę. Co więcej, zdając sobie sprawę z kosztów i czasu potrzebnego do udzielenia wnioskowanej informacji, organ mógł dokonać przedłużenia terminu do udzielenia informacji w trybie art. 13 ust.2 u.d.i.p., czego jednak nie uczyniono.

W konsekwencji stwierdzić należy, że zostały spełnione przesłanki do zastosowania art.149 p.p.s.a. i zobowiązania Prezesa Sądu Rejonowego w K. do wydania w terminie 14 dni aktu lub podjęcia czynności w przedmiocie udzielenia informacji publicznej na wniosek skarżącego z 8.06.2014r. Biorąc zaś pod uwagę, że pomiędzy datą złożenie wniosku o udzielenie informacji publicznej a dniem wyrokowania upłynął znaczy okres czasu, w którym tych informacji nie udzielono, ani nie wydano żadnego aktu w tym względzie, to stwierdzić należy, że bezczynność ta miała miejsce w rażącym naruszeniem prawa.

Nie znaleziono natomiast przesłanki do wymierzenia organowi grzywny. Jego bezczynność nie wynikała bowiem ze złej woli, lecz z wadliwej interpretacji przepisów u.d.i.p. w zakresie kosztów udzielenia informacji publicznej i błędnego przekonania, iż nieuiszczenie przez skarżącego żądanej kwoty obliguje organ do pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

O kosztach postępowania na podstawie art. 200 i art.205 § 1 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a i § 6 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490).