Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1037/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54 par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel, Asesor WSA Monika Krywow (spr.), Sędzia WSA Beata Machcińska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi A. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne w postaci zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej jako organ nadzoru, Dyrektor), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 735, dalej jako k.p.a.) oraz art. 17, art. 18 i art. 54 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., dalej jako u.p.e.a.). po rozpatrzeniu zażalenia A.P. (dalej jako zobowiązany, skarżący), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. (dalej jako organ egzekucyjny) z dnia [...]r. m [...] o oddaleniu skarg zobowiązanego na czynności egzekucyjne zajęcia wierzytelności zobowiązanego z rachunków bankowych posiadanych w A S.A., B S.A. i C S.A., dokonane zawiadomieniami Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia [...]r. o nr

- [...],

- [...]

- [...].

Powyższa postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Organ egzekucyjny prowadzi wobec egzekucję na podstawie tytułów wykonawczych D w C. z dnia [...]r. nr [...] i [...], obejmujących podlegające zwrotowi dotacje celowe z Budżetu Państwa w kwocie należności głównej wynoszącej łącznie [...] zł, które przekazane zostały organowi egzekucyjnemu przez wierzyciela w dniu [...]r. W oparciu o ww. tytuły wykonawcze organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia [...]r. nr:

- [...],

- [...],

- [...],

zajął wierzytelności zobowiązanego z rachunków bankowych posiadanych w A S.A., B S.A. i C S.A.

Z kolei zawiadomieniami z dnia [...]r. nr:

- [...],

- [...],

organ egzekucyjny zajął wierzytelności zobowiązanego w E S.A. w P. i F z o.o. w M.

W dniu [...]r. całkowicie zrealizowany został tytuł wykonawczy D w C. z dnia [...]r. nr [...], zaś w dniu [...]r. tytuł wykonawczy z dnia [...]r. nr [...].

Wszystkie zawiadomienia o zajęciu (pięć zawiadomień) wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczone zostały zobowiązanemu w dniu [...]r., w trybie art. 44 k.p.a., mającego zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym z odesłania art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zwanej dalej u.p.e.a., po dwukrotnym awizowaniu zawierającej je przesyłki w dniach [...] i [...]r.

Pismem z dnia 12 sierpnia 2020 r., nadanym w dniu 13 sierpnia 2020 r. za pośrednictwem platformy e-PUAP, zobowiązany zwrócił się do organu egzekucyjnego z prośbą o zdjęcie blokady jego środków zajętych na kontach firmowych i prywatnych. Twierdził w nim także, że do dnia jego wniesienia nie otrzymał żadnego pisma dotyczącego jakiejkolwiek decyzji administracyjnej, czy tytułu wykonawczego, które wskazywałoby powód zajęcia oraz kwotę. Dowodził, że zawsze starał się wywiązywać terminowo z zobowiązań wobec D w C., a obecna sytuacja powstała w wyniku przeoczenia, a nie złej woli i nie ma podstaw do twierdzenia, iż będzie próbował uchylić się od obowiązku spłacenia zobowiązania. Brak dostępu do środków finansowych (zablokowanie płynności finansowej) utrudnia, a wręcz uniemożliwia mu normalne funkcjonowanie w życiu prywatnym i prowadzenie działalności gospodarczej (odwoływanie rezerwacji, utrata klientów, brak możliwości zakupu środków dezynfekujących dla G, a także brak możliwości zakupu artykułów spożywczych, leków itp.)

Następnie pismem z dnia 25 sierpnia 2020 r., nadanym w dniu 26 sierpnia 2020 r. za pośrednictwem platformy e-PUAP, zobowiązany skierował na podstawie art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a., skargę na czynności egzekucyjne. Wskazał, że [...] r. zajęto jego konta firmowe i prywatne z niewiadomych dla niego wówczas powodów i dopiero [...]r. doręczono na jego adres korespondencyjny zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego. Zgodnie z treścią pouczenia oraz wezwania dołączonego do zawiadomienia, termin odwołania się od decyzji wynosi 7 dni od daty doręczenia ww. pisma. Takie działanie nie dało mu możliwości ustosunkowania się do sprawy we wskazanym terminie. Podnosił dalej, iż zajęcia doprowadziły do niewypłacalności jego firmy, braku możliwości spłaty bieżących zobowiązań i odmowy przez dostawców dalszej współpracy, z uwagi na brak bieżących płatności. Dowodził, że to działanie organu egzekucyjnego było bezwzględne, jak również niezgodne z wymaganiami, w tym głównie podjęte bez zachowania ustawowych terminów. Twierdził w nim, że niezakończone jest postępowanie w D, ponadto zobowiązania objęte tytułami wykonawczymi zostały w całości spłacone temu podmiotowi. Wierzyciel nie wykazywał jednak najmniejszej chęci współpracy, która mogłaby spowodować, że zajęcie egzekucyjne będzie bezzasadne. Uznał też działania organu egzekucyjnego, szczególnie w kwestii nakładania na swoich kontrahentów obowiązku spłaty jego zobowiązań, za podważające jego wizerunek jako przedsiębiorcy. Tego typu działania mogą doprowadzić do sytuacji, w której obecni partnerzy zrezygnują za współpracy z nim, co jeszcze bardziej pogorszy sytuację finansową jego firmy. Wniósł o zwrot zajętych kwot w jak najszybszym terminie co pozwoli mu na kontynuowanie działalności.

Następnie zobowiązany pismem z dnia 5 października 2020 r., na wezwanie organu egzekucyjnego z dnia 28 września 2020 r., sprecyzował skargę z dnia 25 sierpnia 2020 r. wyjaśniając, że dotyczy ona wszystkich czynności egzekucyjnych dokonanych na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...]r. nr [...] i [...]. Podkreślił, że miał na myśli niezakończone w D postępowanie w przedmiocie rozłożenia na raty zobowiązań objętych tytułami wykonawczymi, ponadto spłacił je w całości temu podmiotowi w wyniku prowadzonej egzekucji administracyjnej. Tym samym zawarty w skardze z dnia 25 sierpnia 2020 r. zarzut z art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020 r.), czyli zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, odnosić należy zarówno do zajęć wierzytelności z rachunków bankowych, jak i zajęć innych wierzytelności pieniężnych.

Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...]r. umorzył, z uwagi na jego bezprzedmiotowość, postępowanie wszczęte pismem zobowiązanego z dnia 12 sierpnia 2020 r., nadanym w dniu 13 sierpnia 2020 r. za pośrednictwem platformy e-PUAP, w zakresie zawartego w nim wniosku o zwolnienie z egzekucji zajętych rachunków bankowych.

Postanowieniem natomiast z dnia [...]r. organ egzekucyjny oddalił skargę zobowiązanego wniesioną pismami z dnia 12 i 25 sierpnia 2020 r. na czynności egzekucyjne zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego oraz zajęcia wierzytelności pieniężnych.

Na to postanowienie zobowiązany wniósł zażalenie z dnia 2 listopada 2020 r., w którym zarzucał naruszenie przepisów:

1. art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 i § 2 k.p.a. i art. 80 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego,

2. art. 8 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie strony do organu administracji,

3. art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a., poprzez zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego,

4. art. 80 § 1 u.p.e.a., poprzez zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego z zupełnym pominięciem wniosków skarżącego w przedmiocie rozłożenia zaległości na raty.

W uzasadnieniu zażalenia wyjaśniał, iż organ egzekucyjny pominął dowody które przedłożył, a które wskazywały na jego złą kondycję finansową. Zgadzał się z organem egzekucyjnym.., że samo złożenie wniosku o rozłożenie zaległości na raty nie powoduje wstrzymania czynności egzekucyjnych, jednak w toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny powinien wziąć pod uwagę przyczyny, dla których strona złożyła taki wniosek oraz zapoznać się z okolicznościami w nim wskazanymi. W przedmiotowej sprawie organ wszelkie wątpliwości w sprawie zinterpretował na niekorzyść skarżącego, co narusza zasadę zaufania do organów administracji. W kontekście zasady stosowania najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego dowodził, że stosowanie środka egzekucyjnego nie może być represją, co oznacza, że nie może zmierzać do wyrządzenia zobowiązanemu dolegliwości przez wybór środka egzekucyjnego najbardziej uciążliwego, który prowadzi do pozbawienia podmiotu gospodarczego prowadzonego przez zobowiązanego płynności finansowej. Zarzucił organowi egzekucyjnemu naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, z których jego zdaniem wynika, iż pandemia spowodowała znaczny spadek przychodów, zagrażający realnie prowadzeniu działalności gospodarczej. Podnosił, iż mimo fikcji doręczenia, z uwagi na okoliczność, iż kierowane do niego pisma nie zostały odebrane przez niego osobiście, nie był w stanie zapoznać się z ich treścią, jak również odpowiedzieć na nie w przewidzianym, prawem terminie. Wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia, ewentualnie jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Dyrektor postanowieniem z dnia [...]r. uchylił w całości postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...]r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W ocenie organu nadzoru organ egzekucyjny w postępowaniu dotyczącym skarg zobowiązanego z dnia 12 i 25 sierpnia 2020 r. na czynności egzekucyjne naruszył przepisy intertemporalne dotyczące odrębnych wersji u.p.e.a., obowiązujących w różnych przedziałach czasowych, w brzmieniu sprzed i po nowelizacji.

Postanowieniem bowiem z dnia [...]r. na podstawie przepisów u.p.e.a. w brzmieniu nadanym jej ustawą z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r, poz. 2070), zwaną ustawą nowelizującą, rozpoznał obie skargi z dnia 12 i 25 sierpnia 2020 r. na wszystkie czynności egzekucyjne, a więc zajęcia wierzytelności zobowiązanego z rachunków bankowych posiadanych w A S.A., B S.A. i C S.A. oraz zajęcia jego wierzytelności w E S.A. w P. i F Spółka z o.o. w M. Tymczasem skargi zobowiązanego z dnia 12 i 25 sierpnia 2020 r. na dokonane w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym [...]r. zawiadomieniami z dnia [...]r. zajęcia wierzytelności zobowiązanego z rachunków bankowych posiadanych w A S.A., B S.A. i C S.A., powinny być rozpoznane na podstawie przepisów u.p.e.a., w brzmieniu nadanym jej ustawą nowelizującą. Natomiast skargi zobowiązanego z dnia 12 i 25 sierpnia 2020 r. na dokonane zawiadomieniami z dnia [...]r. zajęcia wierzytelności zobowiązanego w E S.A. w P. i F Spółka z o.o. w M., powinny być rozpoznane na podstawie dotychczasowych przepisów u.p.e.a., czyli obowiązujących przed nowelizacją - art. 13 ust. 2 pkt 3 ustawy nowelizującej wymienia bowiem jedynie wierzytelności z tytułu nadpłaty lub zwrotu podatku.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy w zakresie zajęcia wierzytelności zobowiązanego z rachunków bankowych w oparciu o przepisy u.p.e.a. w brzmieniu nadanym jej ustawą nowelizującą organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...]r. ponownie oddalił skargi z dnia 12 i 25 sierpnia 2020 r. na czynności egzekucyjne zajęcia wierzytelności zobowiązanego z rachunków bankowych posiadanych w A S.A., B S.A. i C S.A., dokonane zawiadomieniami z dnia [...]r.

Na powyższe zawiadomienie zobowiązany wniósł zażalenie z tego samego dnia, w którym zarzucił naruszenie przepisów:

1. art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a., art. 78 § ł i § 2 k.p.a. i art. 80 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego,

2. art. 8 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie strony do organu administracji,

3. art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a., poprzez zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego,

4. art. 80 § 1 u.p.e.a., poprzez zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego z zupełnym pominięciem wniosków skarżącego w przedmiocie rozłożenia zaległości na raty.

W uzasadnieniu zażalenia wyjaśnia, iż organ egzekucyjny pominął dowody które przedłożył, a które wskazywały na jego złą kondycję finansową oraz kryzys w branży hotelarskiej spowodowany pandemią covid-19. Jeszcze raz podkreśla, że toczyło się postępowanie z wniosku o rozłożenie zaległości objętej tytułami wykonawczymi na raty, jednak wierzyciel nie wykazywał najmniejszej chęci współpracy, która mogłaby spowodować, że zajęcie egzekucyjne będzie bezzasadne. Z kolei wskutek działań organu egzekucyjnego firma zobowiązanego została doprowadzona do niewypłacalności, albowiem zamrożone środki nie pozwalają na spłacanie bieżących zobowiązań, a dostawcy w zaistniałej sytuacji odmawiali dalszej współpracy, z uwagi na brak bieżących płatności.

W kontekście zasady stosowania przez organ egzekucyjny najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego dowodzi, że stosowanie środka egzekucyjnego nie może być represją, co oznacza, że nie może zmierzać do wyrządzenia zobowiązanemu dolegliwości przez wybór środka egzekucyjnego najbardziej uciążliwego, który prowadzi do pozbawienia podmiotu gospodarczego prowadzonego przez zobowiązanego płynności finansowej. Aby kontynuować działalność w branży hotelarskiej zobowiązany musi posiadać środki finansowe na pokrycie bieżących zobowiązań. Natomiast stosując środek egzekucyjny najbardziej dla zobowiązanego uciążliwe, organ egzekucyjny pozbawia go płynności finansowej. Podkreślił, że zaskarżone postanowienie powinno być, z uwagi na trudne położenie w jakim z uwagi na pandemię covid-19 znalazł się jako podmiot branży hotelarskiej, wydane zgodnie z interesem strony. Zwrot wyegzekwowanych środków pozwoliłby mu na utrzymanie działalności podczas trwającej epidemii i spowodowanego nią zmniejszenia przychodów. Zarzucił organowi egzekucyjnemu naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, z których jego zdaniem wynika, iż pandemia spowodowała znaczny spadek przychodów, zagrażający realnie prowadzeniu działalności gospodarczej. Wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia, ewentualnie jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie przypominał, że w uprzednio wydanym postanowieniu dnia [...]r. nakazał rozpoznanie skarg zobowiązanego na czynności zajęcia wierzytelności zobowiązanego z rachunków bankowych posiadanych w A S.A., B S.A. i C S.A., na podstawie przepisów u.p.e.a. w brzmieniu nadanym j ej ustawą nowelizującą. Wskazał, że na podstawie ww. przepisów powinien być także oceniany termin do jej wniesienia. Zgodnie bowiem z art. 54 § 3 u.p.e.a. (obowiązującym od dnia 30 lipca 2020 r.) skargę wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał czynności egzekucyjnej nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Wszystkie zawiadomienia o zajęciu (pięć zawiadomień) wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczone zostały zobowiązanemu w dniu [...]r. Pismo skarżącego z dnia 12 sierpnia 2020 r., nadane w dniu 13 sierpnia 2020 r. za pośrednictwem platformy e-PUAP, dotyczy de facto zajęcia jego środków na rachunkach bankowych, zasadnie zatem organ egzekucyjny uznał, że stanowi ono skargę na czynność egzekucyjną zajęcia rachunków bankowych i odniósł się do niego w zaskarżonym postanowieniu. Z kolei skargę z dnia 25 sierpnia 2020 r., nadaną w dniu 26 sierpnia 2020 r. za pośrednictwem platformy e-PUAP, częściowo dotyczącą również zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych, należy potraktować jako uzupełnienie skargi z 12 sierpnia 2020 r. wniesionej wprawdzie przed otrzymaniem przedmiotowych zajęć o zajęciu rachunków bankowych, ale po uzyskaniu informacji o tych zajęciach (nie później niż 7 dni od otrzymania tych zawiadomień).

Dyrektor stwierdził następnie, że czynnościami egzekucyjnymi, w rozumieniu art. 1a pkt 2 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym od dnia 30 lipca 2020 r., są wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania łub zrealizowania środka egzekucyjnego, którym w myśl art. la pkt 12a tiret 4 tej ustawy, jest egzekucja z rachunków bankowych, zastosowana w postępowaniu egzekucyjnym skierowanym do zobowiązanego. Podkreślił, że zgodnie z przepisem art. 54 § 1 u.p.e.a., obowiązującym od dnia 30 lipca 2020 r., podstawą skargi na czynność egzekucyjną jest:

1. dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy;

2. zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.

W myśl natomiast art. 54 § 2 ww. ustawy, skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie. W rozumieniu zatem powołanego wyżej art. 54 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym od dnia 30 lipca 2020 r., skarga na czynność egzekucyjną nie musi już dotyczyć, tak jak w stanie prawnym obowiązującym poprzednio, wyłącznie wykonawczego jej charakteru. W świetle art. 54 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym od dnia 30 lipca 2020 r., przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną mogą być zatem nie tylko zarzuty formalnoprawne dotyczące prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, bądź egzekutora, w świetle przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnej obowiązujących do dnia 29 lipca 2020 r. (zawartych w u.p.e.a. i wydanych na jej podstawie aktach wykonawczych (por. wyrok NSA z 10 lipca 2012 r., sygn. akt II FSK 2555/10), lecz także zbytnia uciążliwość zastosowanego środka egzekucyjnego. Zobowiązany w piśmie z dnia 12 sierpnia 2020 r., nadanym w dniu 13 sierpnia 2020 r. za pośrednictwem platformy e-PUAP, zawierającym de facto skargę na zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych, jako podstawę skargi wskazał dokonanie tych czynności egzekucyjnych z naruszeniem ustawy - twierdził mianowicie, że do dnia jego wniesienia nie otrzymał żadnego pisma dotyczącego jakiejkolwiek decyzji administracyjnej, czy tytułu wykonawczego, które wskazywałoby powód zajęcia oraz kwotę. Powyższa podstawa skargi stała się przedmiotem rozpoznania przez organ egzekucyjny. W piśmie natomiast z dnia 25 sierpnia 2020 r., nadanym w dniu 26 sierpnia 2020 r. za pośrednictwem platformy e-PUAP, zobowiązany powołał art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a. (przepis ten obowiązuje od dnia 30 lipca 2020 r.) i w jego kontekście zarzucił zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego rujnującego jego działalność gospodarczą. Dowodził także m.in., iż zajęcia jego kont firmowych i prywatnych były niezgodne z wymaganiami, w tym głównie podjęte bez zachowania ustawowych terminów. Także więc wskazał podstawy skargi. Zaznaczono także, że druga cześć skargi z dnia 25 sierpnia 2020 r., dotycząca nakładania na kontrahentów zobowiązanego obowiązku spłaty jego zobowiązań, a więc dotycząca zajęć wierzytelności zobowiązanego w E S.A. w P. i F Spółka z o.o. w M., jest przedmiotem innego postanowienia organu egzekucyjnego, a mianowicie postanowienia z dnia [...]r.

Z kolei w zażaleniu zobowiązany zarzucił naruszenie art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a., poprzez zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego i art. 80 § 1 u.p.e.a., poprzez zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego z zupełnym pominięciem wniosków skarżącego w przedmiocie rozłożenia zaległości na raty.

Organ nadzoru podkreślił w kontekście zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, że ustawodawca w u.p.e.a. obowiązującej od dnia 30 lipca 2020 r. wyłączył możliwość jego podnoszenia na etapie zarzutów na postępowanie egzekucyjne, a przewidział taką możliwość w skardze na czynność egzekucyjną (art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a. obowiązującej od dnia 30 lipca 2020 r.). Ocenił więc podniesione przez zobowiązanego w skargach z dnia 12 i 25 sierpnia 2020 r. podstawy skarg na czynności egzekucyjne - zajęcia zawiadomieniami z dnia [...]r. wierzytelności zobowiązanego z rachunków bankowych i nie stwierdził ich wystąpienia w sprawie. W jego ocenie nie zostały naruszone przepisy postępowania dotyczące formy jaką powinny posiadać zawiadomienia organu egzekucyjnego z dnia [...]r. nr o zajęciu wierzytelności zobowiązanego z rachunków bankowych posiadanych w A S.A., B S.A. i C S.A., które doręczone zostały zobowiązanemu.

Wskazał, że jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia (strony od 8 do 10) ww. zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych doręczone zostały dłużnikom zajętych wierzytelności przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego OGNIVO, w sposób zgodny z art. 26e, art. 67 § 1a, § 2, § 2d, § 6 i art. 86b u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym od dnia 30 lipca 2020 r. Dyrektor stwierdził, że w tej sprawie, organ egzekucyjny sporządził, zgodnie z ww. przepisami, wydruki zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych sporządzonych w formie elektronicznej i doręczył je zobowiązanemu. Podkreślił także, że w zaskarżonym postanowieniu organ egzekucyjny bardzo szczegółowo wyjaśnił, dlaczego nie uznaje środka egzekucyjnego w postaci zajęcia zawiadomieniami z dnia [...]r. wierzytelności zobowiązanego z rachunków bankowych posiadanych w A S.A., B S.A. i C S.A., za zbyt uciążliwy dla zobowiązanego. Zaznaczył przy tym, że do zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych doszło jedynie w przypadku dwóch banków (A S.A. i C S.A.). Ponadto zobowiązany nie wskazał na żadnym etapie postępowania innego składnika swojego majątku, do którego organ egzekucyjny mógłby skierować skuteczny środek egzekucyjny, który byłby mniej dla zobowiązanego uciążliwy, a także prowadził do realizacji, określonego art. 7 § 2 u.p.e.a., celu egzekucji jakim jest wykonanie obowiązku. W przypadku więc, gdy istnieje możliwość wyboru spośród kilku środków egzekucyjnych, prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku, należy stosować te najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Zastosowanie jednak najmniej uciążliwego środka będzie mogło mieć miejsce jedynie wówczas, gdy w ogóle istnieje wybór w tym zakresie. Co więcej, przy wyborze środka organ powinien kierować się nie tylko jego najmniejszą dolegliwością, ale także efektywnością. Ocena stopnia dolegliwości należy do organu egzekucyjnego. Zobowiązany może wskazać inny środek egzekucyjny, jednak organ egzekucyjny nie ma możliwości odstąpienia od zastosowania jedynego dostępnego środka egzekucyjnego (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2010 r. sygn. akt II FSK 1339/08). To właśnie zajęcie wierzytelności zobowiązanego z rachunków bankowych posiadanych w A S.A. i C S.A. pozwoliło na szybkie osiągnięcie celu egzekucji określonego art. 7 § 2 u.p.e.a., bowiem już w dniu [...] r. organ egzekucyjny uzyskał od tych dłużników zajętych wierzytelności kwoty, które zaspokoiły w całości należności wynikające z tytułów wykonawczych, co z kolei pozwoliło na szybkie, bo zawiadomieniami z dnia [...]r., uchylenie zajęć w bankach, pozwalające na ponowne, swobodne korzystanie przez zobowiązanego z zajętych wcześniej rachunków bankowych. Podkreślono także, że zobowiązany w zażaleniu nie podniósł żadnych nowych okoliczności, które nakazywałyby uchylić lub zmienić rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego znaczenie ma tutaj także prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd. Iż zajęcie rachunku bankowego stanowi jeden z najmniej uciążliwych środków egzekucyjnych, gdyż w przypadku jego zastosowania strona zostaje ograniczona w prawie dokonywania rozliczeń za pomocą zajętego rachunku bankowego tylko do wysokości należności podlegających egzekucji, a strona może swobodnie dysponować nadwyżką ponad zajęta kwotę. Organ egzekucyjny wyjaśnił także w zaskarżonym postanowieniu, że czynności egzekucyjne zajęcia wierzytelności zobowiązanego z rachunków bankowych dokonane zostały bez naruszenia ustawy. W tym zakresie opisał szczegółowo zgodny z u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym od dnia 30 lipca 2020 r. przebieg czynności organu, które doprowadziły do doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego w dniu [...] r., a więc już w czasie, gdy zobowiązany od banków dowiedział się o zajęciu. Mając więc na uwadze prawidłowość dokonania zaskarżonych czynności egzekucyjnych zajęcia wierzytelności zobowiązanego z rachunków bankowych, Dyrektor stwierdził, że zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...]r. o oddaleniu skarg z dnia 12 i 25 sierpnia 2020 r. na czynności egzekucyjne zajęcia wierzytelności zobowiązanego z rachunków bankowych posiadanych w A S.A., B S.A. i C S.A., dokonane zawiadomieniami z dnia [...]r. nr nie narusza prawa.

W skardze na powyższe postanowienie zobowiązany zarzucił naruszenie:

1. Przepisów postępowania, tj.:

- art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 78 § 1 i § 2 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego skutkujące wydaniem postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie oddalające jako bezzasadną skargę na czynności egzekucyjne dokonane na podstawie tytułów wykonawczych z [...]r. w postaci zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych zawiadomieniami z [...]r., podczas gdy zastosowany środek z uwagi na panującą pandemię COVID był dla strony zbyt uciążliwy i w rezultacie doprowadził do znaczącego pogorszenia kondycji finansowej firmy,

- art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie strony do organu administracji skutkujące wydaniem postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie oddalające jako bezzasadną skargę na czynności egzekucyjne dokonane na podstawię tytułów wykonawczych z [...]r. w postaci zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych zawiadomieniami z [...]r., podczas gdy z uwagi na panującą pandemię COVID organ powinien wspierać przedsiębiorców, a nie działać na ich szkodę i swym działaniem doprowadzać do zakończenia działalności gospodarczej,

- art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. poprzez zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w stosunku do skarżące go, zwłaszcza w sytuacji, w której z związku z panującą epidemią przychody skarżącego prowadzącego działalność gospodarczą w branży hotelarskiej uległy znacznemu zmniejszeniu,

- art. 80 § 1 u.p.e.a. poprzez dokonanie zajęcia wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego z zupełnym pominięciem wniosków skarżącego w przedmiocie rozłożenia zaległości na raty, co skutkowało znacznym pogorszeniem sytuacji finansowej skarżącego w sytuacji, w której branża hotelarska, która stanowi przedmiot działalności skarżącego podczas prowadzenia egzekucji pogorszyła się w kryzysie.

Skarżący wniósł zatem o uchylenie "zaskarżonej decyzji" i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że postępowanie w niniejszej sprawie w istotny sposób naruszyło zaufanie skarżącego do organu administracji. Jego zdaniem, organ egzekucyjny pominął bowiem w zupełności dowody, które skarżący przedłożył i które wskazywały na jego złą kondycję finansową. W przedmiotowej sprawie organ wszelkie wątpliwości w sprawie zinterpretował na niekorzyść skarżącego, co narusza zasadę zaufania do organów administracji.

Podkreślił, że organ w ogóle nie wziął po uwagę, iż wraz z pandemią sposób prowadzenia działalności gospodarczej w branży hotelarskiej uległ zmianie. Z uwagi na trwającą epidemię do połowy maja 2020 r. nie mógł przyjmować gości ani klientów w G, zaś późniejszy czas służył poprawie kondycji finansowej oraz powrotowi w nowej rzeczywistości, z zastosowaniem reżimu sanitarnego do funkcjonowania przedsiębiorstwa i ponownego przyjmowania gości. W obecnej sytuacji w związku z obowiązującym reżimem sanitarnym pojawiła się również konieczność zakupu środków ochrony, co wiąże się z dodatkowymi wydatkami. Zobowiązany stwierdził zatem, że egzekucja należności podczas epidemii oraz odmowa umorzenia odsetek doprowadziła do znacznego pogorszenia kondycji finansowej firmy i może doprowadzić do konieczności redukcji zatrudnienia. Zajęte środki były i są bowiem niezbędne do regulowania bieżących zobowiązań, takich jak wynagrodzenia dla pracowników, zobowiązań publicznoprawnych (tj. ZUS i US) oraz wobec dostawców.

Zdaniem skarżącego organ pominą wszystkie dowody wskazujące na jego złą kondycję finansową, jak również nie uwzględnił okoliczności związanej z toczącym się postepowaniem o rozłożenie na raty należności wynikających z przedmiotowych tytułów wykonawczych w D, które nie wykazywało chęci współpracy. Zajęcie zatem doprowadziło do niewypłacalności skarżącego, albowiem zajęte środki nie pozwalają na spłacanie bieżących zobowiązań, co w czasie pandemii jest szczególnie istotne. Zastosowano zatem środek egzekucyjny niewątpliwie najbardziej uciążliwy dla zobowiązanego, bowiem musi on dysponować środkami pozwalającymi na dalsze prowadzenie działalności gospodarczej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga jako bezzasadna podlega oddaleniu.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie są postanowienia wydane na skutek wniesienia przez zobowiązanego skargi na czynność egzekucyjną.

Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. Zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest:

1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy;

2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.

§ 2. Skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie.

Z powyższego wynika zatem, że środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Środek ten ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2015 r. sygn. akt II FSK 778/13; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1688/13; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 3396/14, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 października 2014r. sygn. akt II GSK 1377/13).

W postępowaniu w zakresie skargi na czynność egzekucyjną ocenia się zatem konkretną czynność egzekucyjną (w tym wypadku zajęcia rachunków bankowych) wskazaną przez zobowiązanego. Zaznaczyć przy tym należy, że skarżący nie neguje prawidłowości dokonania ww. czynności egzekucyjnej, ani w skardze, ani w zażaleniu, ani też w skardze do sądu. Jedynym zaś argumentem wskazanym w skardze na ww. czynność egzekucyjną było zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

Sąd stwierdza, że dokonana w tej sprawie przez organy, ocena poprawności zaskarżonej czynności egzekucyjnej, nie wykazała nieprawidłowości.

Zgodnie z treścią art. 1a pkt 12 lit. a tiret czwarty u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych, przez środek egzekucyjny rozumie się egzekucję z rachunków bankowych. W Rozdziale 4 u.p.e.a. uregulowany został tryb egzekucji z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych. Zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. Organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie:

1) po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

2) nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego;

3) po powstaniu wierzytelności, jeżeli jej wysokość przekracza kwotę wolną od egzekucji, a zajęta kwota nie wystarcza na zaspokojenie egzekwowanych należności pieniężnych, zawiadomił o zbiegu egzekucji.

Zgodnie z § 2 art. 80 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również środki pieniężne:

1) których nie było na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia;

2) które zostały wpłacone na inny rachunek, otwarty po dokonaniu zajęcia.

W myśl § 3 tego przepisu jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego.

Z powyższego wynika zatem, że środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunków bankowych jest jednym ze środków, do zastosowania których uprawniony jest organ egzekucyjny.

Odnosząc się zatem do zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego stwierdzić należy, że żaden z aktów prawnych wydanych w związku z ogłoszonym stanem epidemii COVID-19 nie wstrzymywał, ani też nie zabraniał podejmowania przez organy egzekucyjne czynności egzekucyjnych. Stąd też argumentacja wskazująca jako przesłankę zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunków bankowych z powodu stanu epidemii, nie mogła odnieść żadnego skutku. Po drugie, zajęcie w toku egzekucji administracyjnej rachunków bankowych osoby prowadzącej działalność gospodarczą nie oznacza, że zobowiązanemu nie przysługuje możliwość wnioskowania o zwolnienia spod egzekucji zajętego mienia. Zgodnie z art. 13 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego. Zatem również z tych względów nie sposób uznać, że podjęte i kontrolowane w niniejszej sprawie czynności egzekucyjne należało uznać na zbyt uciążliwe dla skarżącego. Wreszcie należy zauważyć, że skarżący nawet nie próbował wskazać innego sposobu prowadzenia egzekucji np. możliwości zajęcia nieruchomości. Nie sposób przy tym zgodzić się ze skarżącym, że organy winny uwzględniać sytuacją skarżącego, w tym okoliczność prowadzenia działalności gospodarczej w określonej branży, jak również sytuacji na rynku. Przypomnienia wymaga, że zastosowanie środków egzekucyjnych jest konsekwencją powstania m.in. zobowiązań publicznoprawnych i co do zasady zawsze będzie uciążliwe. Ustawodawca zaś nie uzależnia możliwości ich zastosowania od kondycji finansowej zobowiązanego w przypadku braku dobrowolnej zapłaty powstałych zobowiązań. Ostatecznie Sąd wskazuje, że w niniejszej sprawie nie doszło do faktycznego zajęcia wierzytelności z rachunku w B S.A., bowiem bank poinformował o przeszkodzie w realizacji zajęcia, bowiem nie prowadził rachunku dla skarżącego. Jednocześnie w dniu [...]r., a zatem po upływie 6 dni, od daty doręczenia zobowiązanemu w trybie art. 44 k.p.a. zawiadomień, doszło do uchylenia zajęcia w ww. bankach z uwagi na szybkie osiągnięcie celu egzekucji określonego art. 7 § 2 u.p.e.a,, a to z tej przyczyny, że organ egzekucyjny uzyskał od tych dłużników zajętych wierzytelności kwoty pozwalające na zaspokojenie w całości należności wynikających z wystawionych na zobowiązanego tytułów wykonawczych.

Ostatecznie godzić się także należy z organem nadzoru, że organ egzekucyjny sporządził zawiadomienia zgodnie z art. 26e, art. 67 § 1, § 2 , § 2b i § 6 oraz 86b u.p.e.a. w formie elektronicznej i doręczył je skarżącemu oraz dłużnikom zajętej wierzytelności. Zawiadomienia te zawierały wszystkie niezbędne elementy i zostały doręczone w przewidzianej przez ustawę formie.

Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) orzekł jak w sentencji.