Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2074/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 20 ust. 1 pkt. 1 , art. 24 ust. 2 a pkt. 1 lit. d
journal: Dz.U. 2010 nr 193 poz 1287
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
article: § 44 pkt. 2 § 45 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 38 poz 454
law: Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Iwona Bogucka Sędzia del. NSA Jacek Hyla (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 31 maja 2017r., sygn. akt II SA/Po 145/17 w sprawie ze skargi J.A. i P.A. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] grudnia 2016r., nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 31 maja 2017 r., sygn. akt II SA/Po 145/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę J.A.i P.A. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] grudnia 2016r., nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków.

W uzasadnieniu wskazano, że decyzją z dnia [...] września 2016 r., znak [...] Starosta [...] działając z urzędu w sprawie rozbieżności w powierzchni nieruchomości stanowiących działki o numerach {[...]} położonych w obrębie [...] gmina [...], będących własnością J.A. i P.A zamieszkałych w [...] gmina [...] wprowadził w operacie ewidencji gruntów i budynków, w jednostce rejestrowej nr [...] prowadzonej dla nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie: [...], z arkusza mapy 1, działki nr [...] o powierzchni 1.1600 ha, nr [...] o powierzchni 0.3000 ha i nr [...]o powierzchni 0.6200 ha zapisanej w księdze wieczystej nr [...], stanowiącej współwłasność: J.A.i P.A. zamieszkałych w [...] nr [...], gmina [...], zmiany polegające na wprowadzeniu nowych powierzchni rzeczonych działek z wyszczególnieniem powierzchni poszczególnych użytków, w następujący sposób:

- działka nr [...] o powierzchni 1.0975 ha: RVI - 0.2081 ha, RVIz - 0.8894 ha

- działka nr [...]o powierzchni 0.3761 ha: RVI - 0.1843 ha, PsVI - 0.1918 ha

- działka nr [...]o powierzchni 0.2444 ha: RVIz - 0.2444 ha.

Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 7d pkt 1 lit. a, art. 22 ust. 1 i art. 24 ust. 2a pkt. 1. lit. d ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (j.t. Dz. U. z 2015 poz. 520 ze zmianami, dalej Prawo geodezyjne i kartograficzne), art. 104 k.p.a.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, że małżeństwo J.A. i P.A. nabyli aktem notarialnym rep. [...] z dnia [...] września 2014 r przedmiotową nieruchomość składającą się z działek nr [...][...][...]. Pomiędzy powierzchnią stanu faktycznego tych działek istniejącego na gruncie, a wielkością ich powierzchni uwidocznioną w rejestrze ewidencji gruntów prowadzonej przez Starostwo Powiatowe w [...] występuje rozbieżność. Działka nr [...] w ewidencji gruntów posiada powierzchnię 1.1600 ha, a według pomiaru 1.0982 ha. Działka nr [...] w ewidencji gruntów posiada powierzchnię 0.3000 ha a według pomiaru 0.3757 ha. Działka nr [...] w ewidencji gruntów posiada powierzchnię 0.6200 ha a według pomiaru 0.2444 ha.

Starosta wszczął z urzędu postępowanie administracyjne zmierzające do wyjaśnienia rozbieżności w powierzchni działek. Pomiar kontrolny został zarejestrowany w PODGiK w [...] dnia [...] marca 2016 r. pod nr ewidencyjnym [...] przez Przedsiębiorstwo [...], której wynikiem jest operat techniczny zawierający m.in. wykaz zmian danych ewidencyjnych, stanowiący podstawę do dokonania zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków i jednocześnie - wraz z mapą uzupełniającą - będące załącznikami do decyzji.

Organ wskazał, że metoda "graficzna" przyjęta w roku 1976 do obliczenia powierzchni, podczas prowadzonych prac scaleniowych, jest metodą mniej dokładną, aniżeli metody obowiązujące przy aktualnych standardach wykonywania prac geodezyjnych, co uzasadnia przyjęcie wyniku pomiaru bardziej dokładnego aniżeli utrzymywanie powierzchni ustalonych metodami "starymi".

W ocenie Starosty powyższe uzasadniało wprowadzenie zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków zgodnie z wykazem zmian danych ewidencyjnych w zakresie działek nr [...][...][...] położonych w [...] gmina [...] i czyniło zadość dyspozycji art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d Prawa geodezyjnego i kartograficznego, zgodnie z którym informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z wykrycia błędnych informacji.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r., znak [...] Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, po rozpoznaniu odwołania J.A. i P.A. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że z dokumentacji sporządzonej w ramach pracy geodezyjnej wynika, że geodeta P.Ł. sporządził dnia [...] października 2014 r. protokoły z czynności wznowienia znaków granicznych określających przebieg granic działek ewidencyjnych nr [...][...][...]. Z protokołu granicznego z dnia [...] października 2014 r. sporządzonego w ramach czynności wznowienia znaków granicznych określających przebieg granic działki ewidencyjnej nr [...] z działkami ewidencyjnymi nr: [...][...][...][...] wynika, że w punktach granicznych określających przebieg tych granic odszukano znaki graniczne. Dalej organ odwoławczy wyjaśniał, iż w punkcie 9.1 tego protokołu zawarta została informacja, że "stwierdzono zgodność dokumentów ze stanem na gruncie poza rozbieżnościami w punktach 5g -pomiar 1991 i 5ga - scalenie 1976 roku". Z kolei z pkt 10 protokołu wynika, że stabilizacji punktów granicznych określających przebieg granicy działki ewidencyjnej nr [...] dokonano w następujący sposób: "W punkcie 4g centrycznie nad butelką osadzono kamień graniczny betonowy. Z punktu 5g usunięto kamień graniczny i osadzono centrycznie nad butelką w punkcie 5ga zgodnie ze szkicem scalenia z 1976 roku. Z protokołu granicznego z [...] października 2014 r. sporządzonego w ramach czynności wznowienia znaków granicznych określających przebieg granic działki ewidencyjnej nr [...] [...] z działkami ewidencyjnymi nr: {[...]} wynika, że w punktach granicznych określających przebieg tych granic odszukano znaki graniczne. P.A. odstąpił od podpisania tego protokołu. Organ wskazał, że działka ewidencyjna nr [...] stanowi rów melioracyjny i położona jest pomiędzy działkami ewidencyjnymi nr [...][...]. Przebieg granicy pomiędzy wymienionymi działkami ewidencyjnymi został ustalony wzdłuż skraju przedmiotowego rowu. Na podstawie informacji zawartych w tym protokole stwierdzono, że punkty graniczne określające przebieg granicy pomiędzy działkami ewidencyjnymi [...][...][...] nie zostały trwale zastabilizowane znakami granicznymi. Geodeta dokonał w terenie pomiaru sytuacyjnego metodą precyzyjnego pozycjonowania przy pomocy GNSS techniką kinematyczną RTN, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 listopada 2011 r. w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (Dz. U. Nr 263, poz. 1572). Z kolei wykonawcą pracy geodezyjnej "wznowienie znaków granicznych", zarejestrowanej dnia [...] marca 2016 r. było Przedsiębiorstwo [...]. W wyniku przeprowadzonych prac został sporządzony operat techniczny zawierający, między innymi, wykaz zmian danych ewidencyjnych odzwierciedlający zmianę powierzchni przedmiotowych działek i użytków gruntowych, która nastąpiła po wykonaniu nowego pomiaru i obliczeniu powierzchni tych nieruchomości. Organ argumentował, że co do zasady nie może kreować danych ewidencyjnych, a jedynie je rejestrować z pozyskanych dowodów i dokumentów. Istota prowadzenia ewidencji gruntów i budynków sprowadza się do ciągłej aktualizacji w operacie ewidencyjnym zbioru informacji podmiotowych i przedmiotowych, na podstawie dokumentów powstałych w zasadzie poza postępowaniem ewidencyjnym (decyzji administracyjnych, orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, aktów normatywnych), czy wytworzonych w toku postępowania ewidencyjnego w związku z obowiązkiem utrzymywania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu prowadzącego ewidencję dokumentami i materiałami źródłowymi. Podkreślono także, że w wyniku wykonanej przez geodetę J.O. pracy geodezyjnej nie zmieniły się granice działek, a jedynie ich powierzchnia, a strony nie kwestionują ustalonego przez zarówno geodetę J.O., jak i P.Ł. położenia punktów granicznych określających przebieg granic działek ewidencyjnych nr [...][...][...]. Wskazano jednocześnie, że powierzchnia nieruchomości jest kwestią wtórną w stosunku do przebiegu jej granic na gruncie.

Skargę na powyższą decyzję wnieśli J.A. i P.A.. Z treści uzasadnienia wynika, że istotą ich żądania było wyniesienie na grunt powierzchni działek ujawnionych w decyzji wydanej przez Wojewodę Poznańskiego z dnia [...] września 1976 r., Nr [...] tj. działki nr [...] o powierzchni 1,1600 ha, działki nr [...] o powierzchni 0,3000 ha oraz działki nr [...] o powierzchni 0,6200 ha.

Skarżący podtrzymali dotychczasową argumentację w sprawie oraz wskazali, że powierzchnia ich działek została zatwierdzona ostateczną decyzją scaleniową, a nie na podstawie błędnej informacji. Od czasu wydania decyzji scaleniowej w roku 1976 przeprowadzane były prace związane z modernizacją ewidencji gruntów i w trakcie tych prac służby geodezyjne podtrzymywały przez cały czas powierzchnie ujawnione w księgach wieczystych i w rejestrze ewidencji gruntów wsi [...]. Ich zdaniem zarówno Starosta [...], jak i Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w swoich decyzjach bagatelizują fakt, że powierzchnie zatwierdzone decyzją scaleniową powinny być wyniesione na grunt. Skoro zaniedbanie miało miejsce w trakcie wykonywania prac scaleniowych, to naprawienie błędu spowodowanego przez organy służby geodezyjnej powinno polegać na wydzieleniu brakującej powierzchni, a nie na umniejszeniu właścicielom działki o 2/3 powierzchni.

W odpowiedzi na skargę Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o oddalenie skargi. Organ ponowił argumentację wyrażoną w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

W uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę Sąd I instancji wskazał, że skoro przedmiot rozpoznania stanowiła skarga na decyzję wydaną w prowadzonym z urzędu postępowaniu w przedmiocie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, a dotyczących powierzchni nieruchomości stanowiących działki o numerach [...][...][...], to ocenie Sądu nie mogła podlegać zarówno wydana w odrębnym postępowaniu decyzja ostateczna z dnia [...] września 1976 r., nr [...] zatwierdzająca projekt scalenia gruntu we wsi [...] i [...], gmina [...] oraz sposób wykonania tej decyzji, jak i zasadność roszczeń skarżących o przyznanie im własności nieruchomości o powierzchni odpowiadającej powierzchni "brakującej", a stanowiącej różnicę pomiędzy rzeczywistą powierzchnią działek o numerach [...][...][...], a powierzchnią tych działek wykazywaną dotąd w ewidencji gruntów i budynków.

Sąd stwierdził, że istota występującego w sprawie problemu została prawidłowo rozpoznana przez orzekające organy i sprowadza się do rozstrzygnięcia w jaki sposób naprawić niewątpliwie występującą w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu [...], gminy [...] wadliwość polegającą na przypisaniu działkom nr [...][...][...] w części tekstowej operatu pól powierzchni innych niż pola powierzchni działek o tych numerach wynikające zarówno z pomiarów na gruncie, jak i z treści mapy ewidencyjnej. Wadliwość operatu opisowo-kartograficznego występująca w tej sprawie wyrażająca się powyższymi rozbieżnościami była przy tym niewątpliwa i nie była kwestionowana przez stronę.

Kluczowe znaczenia sprawy miała okoliczność, iż jak wynika z niespornych między stroną organem ustaleń faktycznych nie jest kwestionowany przebieg granic przedmiotowych działek nr [...][...][...], a granice tych działek ujawnione na gruncie co do zasady odpowiadają granicom wrysowanym na mapie ewidencyjnej i ustalonym w następstwie wykonania ostatecznej decyzji scaleniowej z 1976 r. Istotne jest stanowisko skarżącego, który na rozprawie w dniu [...] maja 2017 r. wskazał, iż nie kwestionuje przebiegu granic działki ponieważ one zawsze przebiegały w tym miejscu i są tam znaki graniczne.

Również działający z urzędu Sąd nie dopatrzył się po stronie orzekających w sprawie organów jakichkolwiek naruszeń przepisów postępowania regulujących gromadzenie i ocenę materiału dowodowego istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy, co skutkowało aprobatą poczynionych przez organy ustaleń faktycznych co do ustalenia przebiegu granic przedmiotowych działek gruntu.

Sąd podkreślił, iż nie mają zasadniczego znaczenia dla sprawy okoliczności związane z ustaleniem przyczyn umieszczenia w części tekstowej operatu ewidencji gruntów i budynków nie odpowiadających stanowi rzeczywistemu zapisów co do pól powierzchni działek, aczkolwiek organ I instancji co do działki nr [...] w stosunku do której zaistniała najbardziej drastyczna rozbieżność pomiędzy rzeczywistą powierzchnia działki, a powierzchnią działki ujawnioną w operacie podjął próbę jej wyjaśnienia, wskazując w pismach z [...] sierpnia 2015 r. i [...] października 2015 r., iż doszło do tego najprawdopodobniej w następstwie wadliwego rozliczenia powierzchni działki nr [...] (działka przed scaleniem o powierzchni 0,93 ha), z której w następstwie scalenia wydzielono działkę nr [...] i część działki [...]. Dla obliczenia powierzchni każdej z tych nowo tworzonych działek omyłkowo przyjęto wymiary drugiej z nich, co skutkowało przyjęciem dla działki nr [...] powierzchni 0,62 ha, a dla części działki nr [...] wydzielanej z dawnej działki nr [...] powierzchni 0,3120 ha. Błędy w wykazanych powierzchniach działek nr [...][...]wynikły natomiast w ocenie organu I instancji najprawdopodobniej z obliczenia ich metodami mniej dokładnymi niż obecne.

Ustalenie powodów wystąpienia rozbieżności pomiędzy powierzchniami działkę nr [...][...][...]wykazywanymi w części tekstowej operatu ewidencji gruntów i budynków, a ich rzeczywistą powierzchnią nie ma jednakże istotnego znaczenia dla kontrolowanej sprawy, albowiem jej przedmiotem - jak już wskazywano powyżej - nie jest kontrola prawidłowości decyzji scaleniowej, względnie kontrola prawidłowości jej wykonania, czy też ponowne ustalenie granic działek na gruncie, lecz tylko i wyłącznie zagadnienia związane z aktualizacją operatu w następstwie wykrycia w nim błędnych informacji co do powierzchni poszczególnych działek gruntu.

Co za tym idzie uznać należy, iż organy trafnie przyjęły, że przesłanką wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków było wykrycie błędnych informacji (art. 24 ust.2a pkt 1 lid. d Prawa geodezyjnego i kartograficznego) i wynikająca z tego potrzeba wyeliminowania danych błędnych (§ 45 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia).

Dokonana aktualizacja danych dotyczących powierzchni poszczególnych działek nie stoi w sprzeczności z treścią decyzji z dnia [...] września 1976 r., nr [...] zatwierdzającą projekt scalenia gruntu we wsi [...] i [...], gmina [...], albowiem na mocy tej decyzji utworzone zostały w toku scalenia działki o określonych granicach i numerach.

Elementem konstytuującym zarówno nieruchomość jak i działkę gruntu są jej granice. Dla uznania danego obszaru gruntu za nieruchomość konieczne jest jej wyodrębnienie od innych podmiotów jakimi w stosunku do niego są otaczające go grunty. Zatem dany grunt może stać się nieruchomością wskutek skonkretyzowania jego przedmiotowego zakresu, co następuje przez określenie jego zewnętrznych granic.

To określenie zewnętrznych granic konstytuuje zatem nieruchomość i wyznacza zasięg przedmiotowy prawa własności, zaś ustalenie, należącej do danych ewidencyjnych działki gruntu, powierzchni nieruchomości (działki) jest rzeczą wtórną i stanowi jedynie wynik obliczeń opartych na ustalonym przebiegu granic nieruchomości. Co za tym idzie, skutkiem prawnym decyzji scaleniowej było utworzenie działek gruntu o określonym przebiegu granic, których wykazywana powierzchnia stanowiła jedynie następstwo tak ustalonych granic. Wyeliminowanie błędnych informacji co do powierzchni działek i zastąpienie ich informacjami prawidłowymi nie naruszało w żaden sposób postanowień ostatecznej decyzji scaleniowej rozumianych jako przyznanie określonym osobom prawa własności określonych, wydzielonych granicami fragmentów powierzchni ziemskiej.

Zauważyć w tym miejscu trzeba, iż skarżący nabyli nieruchomość, a więc wydzieloną granicami cześć powierzchni ziemskiej składającą się z trzech działek ewidencyjnych. Nieruchomość ta nie uległa przy tym jakiejkolwiek zmianie w następstwie wydania zaskarżonej decyzji aktualizującej operat ewidencji gruntów i budynków i nadal pozostaje dokładnie tą samą nieruchomością, której własność skarżący nabyli. Nie zmieniła się rzeczywista powierzchnia nieruchomości nabytej przez skarżących, która była i jest pochodną przebiegu niekwestionowanych granic działek. Zmianie uległy jedynie wadliwe – bo nieodpowiadające rzeczywistemu stanowi rzeczy – zawarte w ewidencji gruntów i budynków informacje co do powierzchni poszczególnych działek składających się na nieruchomość skarżących.

Skarżący nabyli rzecz określoną co do tożsamości (w postaci nieruchomości składającej się z trzech działek ewidencyjnych gruntu o określonych numerach i granicach), której rzeczywiste parametry okazały się być inne niż deklarowane przez sprzedawcę i uwidocznione w ewidencji gruntów i budynków, a nie określoną w akcie notarialnym liczbę jednostek miary powierzchni ziemskiej.

Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, a dotyczących działek nr [...][...][...]nie mogła – jak oczekują tego skarżący polegać na przyznaniu im własności całości, bądź fragmentu innej działki o takich rozmiarach by wyrównać im rzekomą utratę powierzchni ich działek nr [...][...], albowiem tego rodzaju działanie nie stanowiłoby aktualizacji zapisów operatu dotyczących ich działek wskutek wykrycia błędnych informacji, lecz wykreowanie zupełnie nowego stanu własnościowego na gruncie, do czego organy prowadzące ewidencję nie są uprawnione.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli J.A. i P.A, domagając się zmiany zaskarżonego wyroku i uchylenia decyzji organów obu instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

- naruszenie prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2015 poz. 520 ze zmianami,) przez jego błędne zastosowanie, wskutek uznania, że przepis ten pozwala na wprowadzenie w operacie ewidencji gruntów i budynków nowych powierzchni działek pomimo, iż aktualizacja ewidencji poprzez usunięcie błędu może dotyczyć tylko błędów oczywistych czyli takich, które można dostrzec z łatwością, a więc bez konieczności prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Organ ewidencyjny nie jest władny wprowadzać zmian przebiegu granic działek ewidencyjnych czy ich powierzchni gdyż wchodziłby w kompetencje innych organów oraz sądów,

- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 8, 12 77, 107 § 1 i § 3 k.p.a., poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego oraz niepełne uzasadnienie faktyczne zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu wskazano, że jasnym jest, iż przy scalaniu w latach 70-tych ktoś popełnił poważny błąd, który nie mógł wynikać z metod pomiarowych, gdyż w takiej sytuacji różnice byłyby niewielkie. W dzisiejszych czasach sprzęt geodezyjny jest bardziej precyzyjny i pozwala na dokładniejsze obliczenia, z których mogą wyniknąć pewne różnice, ale nie takie które pozbawiają właściciela połowy powierzchni gruntu. Starosta w żadnej mierze nie pochylił się nad tym, skąd wzięły się takie rozbieżności i na czyją rzecz powiększono kosztem skarżących grunt. Zdaniem skarżących Starosta nie dokonał pomiarów sąsiadujących nieruchomości celem zbadania, czy brakujący skarżącym grunt nie powiększa działek sąsiednich.

Ewidencja gruntów i budynków nie ma charakteru prawotwórczego. Jej zadaniem jest odzwierciedlanie w sposób prawidłowy aktualnego stanu prawnego, a nie tworzenie stanu prawnego nowego. W pojęciu "aktualizacji" ewidencji gruntów i budynków mieści się usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów bazy danych ewidencyjnych. Tym niemniej, jak zauważa doktryna i orzecznictwo, czym innym jest prostowanie błędnych wpisów w ewidencji, mających charakter oczywistych (w świetle złożonych dokumentów) pomyłek, a czym innym merytoryczne ustalanie przez organ prowadzący ewidencję m.in. przebiegu granic pomiędzy sąsiadującymi działkami czy ich powierzchni. Wpisy w ewidencji są wtórne w stosunku do stanu prawnego i nie mogą kształtować nowego stanu prawnego. Ewentualne nieprawidłowości ewidencji nie mogą pozbawiać nabytego prawa własności, a z taką sytuacją, zdaniem skarżących mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej jako "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie opiera się na usprawiedliwionych podstawach.

Powołany jako materialnoprawna podstawa kasacyjna przepis art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2015 poz. 520 ze zm.) stanowi, że informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z wykrycia błędnych informacji.

Przepis ten został poddany właściwej wykładni i trafnie zastosowany przez sąd I instancji. Trafnie zwrócono uwagę w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że dokonana aktualizacja ewidencji nie zmienia granic działek, a jedynie określenie powierzchni terenu objętego tymi granicami. Zatem w żadnej mierze skarżący nie utracili wskutek zmian w ewidencji przedmiotu swej własności. Tym przedmiotem jest bowiem grunt wyznaczony granicami, które nie uległy zmianie.

Przepis Prawa geodezyjnego i kartograficznego powołany jako materialnoprawna podstawa kasacyjna nie zawiera przedmiotowego ograniczenia błędnych informacji, które podlegają weryfikacji w ramach aktualizacji ewidencji gruntów. Tym bardziej nie jest zasadna teza, jakoby chodziło w nim jedynie o błędy z łatwością dostrzegalne. Celem tego przepisu jest natomiast doprowadzenie do tego, by ewidencja gruntów w maksymalny możliwy sposób odzwierciedlała stan rzeczywisty.

Oczywiście, aktualizacja ewidencji gruntów nie może zastępować innych szczególnych trybów postępowania, np. nie może prowadzić do rozstrzygania sporów granicznych, skoro w tym zakresie przepisy ustawy przewidują postępowanie rozgraniczeniowe. Taka sytuacja w niniejszej sprawie jednakże nie miała miejsca.

Skarżący nie kwestionowali w żadnej mierze w toku postępowania prac geodezyjnych, które stały się podstawą zmian w ewidencji. Trudno zatem stwierdzić na czym miałoby polegać niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego czy niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego – co zarzucono w skardze kasacyjnej w ramach podstawy prawnoprocesowej (art. 7, 8, 12, 77 k.p.a.). Wydaje się, że zarzut ten wiąże się z twierdzeniem skarżących, jakoby utracili oni częściowo swe prawo własności. Ich zdaniem organ administracji powinien rozważyć, czy i w jaki sposób doszło do popełnienia błędu skutkującego wprowadzeniem do ewidencji wadliwej powierzchni działek oraz jak można zrekompensować skarżącym ustalenie mniejszej powierzchni ich gruntów niż uwidoczniona dotychczas w ewidencji.

Zarzuty te są nietrafne, podobnie jak zarzut naruszenia art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. dotyczących uzasadnienia decyzji administracyjnej. Słusznie bowiem przyjęły organy administracji, zaś sąd I instancji stanowisko to zaakceptował, że z punktu widzenia przedmiotu niniejszej sprawy – dotyczącej aktualizacji ewidencji gruntów i nie prowadzącej do zmian granic nieruchomości, nie ma znaczenia ustalenie przyczyn popełnionego w przeszłości błędu. Postępowanie aktualizacyjne nie może także oczywiście doprowadzić do przyznania skarżącym prawa własności jakiejkolwiek innej nieruchomości – jako rekompensaty za powierzchnię, która wcześniej była uwidoczniona w ewidencji, zaś po dokonanej aktualizacji uległa pomniejszeniu.

W tym stanie sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny uznając skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, oddalił ją na podstawie art. 184 p.p.s.a. jak w sentencji wyroku.