Wyrok NSA, sygn. akt OSK 903/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2004-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 122 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 1997 nr 98 poz 602
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym.
article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 1999 nr 88 poz 994
law: Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 października 1999 r. w sprawie kierowania na badania lekarskie przeprowadzane w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.
article: par. 2 ust. 5
journal: Dz.U. 2004 nr 2 poz 15
law: Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami
Teza: Informacja z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o pobieraniu przez taksówkarza renty stanowi podstawę do skierowania taksówkarza na dodatkowe badania w celu sprawdzenia, czy stan zdrowia taksówkarza-rencisty nie wpływa negatywnie na wykonywanie przez niego zawodu.

TEZY

Informacja z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o pobieraniu przez taksówkarza renty stanowi podstawę do skierowania taksówkarza na dodatkowe badania w celu sprawdzenia, czy stan zdrowia taksówkarza-rencisty nie wpływa negatywnie na wykonywanie przez niego zawodu.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Włoskiewicz, Sędziowie NSA Roman Hauser (spr.), Edward Janeczko, Protokolant Edyta Pawlak, po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2004 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Adama N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 16 marca 2004 r. sygn. akt 3/II SA/Lu 739/03 w sprawie ze skargi Adama N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia 8 maja 2003 r. (...) w przedmiocie skierowania na badanie sprawności w zakresie kierowania pojazdami oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 16 marca 2004 r. /3/II SA/Lu 739/03/ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę Adama N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z 8 maja 2003 r. (...) w przedmiocie skierowania na badanie sprawności w zakresie kierowania pojazdami.

W uzasadnieniu wyroku Sąd Wojewódzki podkreślił, że pismem z dnia 16 września 2002 r. (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. poinformował właściwy w sprawie organ administracji publicznej /starostę powiatu/, że "skarżący uzyskał uprawnienia rentowe, przyznane ze względu na występujące u niego schorzenia". Zarówno organy administracji, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały, że pismo ZUS jest "inną informacją", o której mowa w par. 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 19 października 1999 r. w sprawie skierowania na badania lekarskie przeprowadzane w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami /Dz.U. nr 88 poz. 994/. W tym stanie rzeczy - zdaniem Sądu - istniały podstawy do wydania decyzji o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie w trybie określonym w art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z 20 czerwca 1997 r. o ruchu drogowym /Dz.U. nr 98 poz. 602 ze zm./.

Sąd podkreślił, że organy administracji nie kwestionowały, że skarżący ma świadectwo kwalifikacji stwierdzające jego zdolność do kierowania pojazdami mechanicznymi, ale okoliczności ujawnione przez ZUS dawały podstawę do zastosowania trybu z przepisu art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o ruchu drogowym.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie wyroku w całości, zarzucając naruszenie przepisu art. 122 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy - Prawo o ruchu drogowym w związku z przepisem par. 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia w sprawie kierowania na badania lekarskie przez błędną wykładnię wyrażającą się w bezzasadnym uznaniu, że pismo ZUS stanowi "inną informację", o jakiej mowa w tym rozporządzeniu. Skarżący zarzucił również naruszenie przepisu art. 61 par. 4 Kpa.

W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że pismo ZUS "nie podaje żadnej informacji wskazującej na występowanie jakichkolwiek przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem przez skarżącego". Skarżący zwrócił uwagę, że pismo ZUS "nie sugeruje również wcale konieczności ani nawet ewentualnej potrzeby skierowania na kolejne badania, lecz tylko sprawdzenie, czy stan zdrowia pozwala na bezpieczne wykonywanie pracy". Z tego wynika - zdaniem Skarżącego - że "fakt posiadania uprawnień rentowych pozostaje bez wpływu na możliwość wykonywania przez Adama N. zawodu i nie może być traktowany jako samodzielna przesłanka do powtórzenia badań, których wyniki są wciąż aktualne".

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego.

W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę podkreślono, że nie jest zasadny zarzut naruszenia przepisu art. 122 ust. 1 pkt 5 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, ponieważ przepis ten nie miał zastosowania w rozpatrywanej sprawie i nie stanowił podstawy prawnej decyzji. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego brak jest również podstaw do przyjęcia, że naruszono przepis art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, ponieważ zgodnie z jego treścią badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany na takie badania decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Szczegółowe warunki i tryb kierowania na badania lekarskie określa rozporządzenie w sprawie kierowania na badania lekarskie /wskazane wyżej/. Stosownie do przepisu par. 3 ust. 1 tego rozporządzenia starosta może wydać skierowanie na badania lekarskie, m.in. wtedy, gdy otrzyma "inną informację" wskazującą na występowanie przeciwwskazań zdrowotnych. Taka informacja została podana w piśmie ZUS z 16 września 2002 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło również, że w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym nie doszło do naruszenia przepisu art. 61 par. 4 Kpa, ponieważ przepis ten nie był podstawą postępowania toczącego się przed sądem.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 15 par. 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych.

W rozpatrywanej sprawie zaskarżony został wyrok z dnia 16 marca 2004 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie oddalający skargę Adama N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia 8 maja 2003 r. w przedmiocie skierowania na badanie sprawności w zakresie kierowania pojazdami.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd Wojewódzki przyjął, że pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 16 września 2002 r. o uzyskaniu przez skarżącego uprawnień rentowych jest "inną informacją" w rozumieniu przepisu par. 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 19 października 1999 r. w sprawie skierowania na badania lekarskie przeprowadzane w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami /Dz.U. nr 88 poz. 994/. Na podstawie tego pisma organ administracji mógł wydać decyzję w trybie przepisu art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. nr 98 poz. 602 ze zm./.

Przepisy ustawy - Prawo o ruchu drogowym wskazują enumeratywnie w art. 122 ust. 1 w pktach 1-6 sytuacje, w których osoby fizyczne podlegają badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. W szczególności zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt 4 badaniu takiemu podlega kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Przesłanki wydania takiej decyzji określone zostały w par. 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 października 1999 r. w sprawie kierowania na badania lekarskie przeprowadzane w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Starosta może wydać taką decyzję m.in. w przypadku otrzymania innej informacji /innej niż wnioski wskazane w par. 3 ust. 1 pkt 1 i 2 wskazanego rozporządzenia/ wskazującej na występowanie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem /par. 3 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia/. Przepis nie określa od koga taka informacja powinna pochodzić ani też w jakiej formie winna być przekazana. Rozstrzygnięcie czy informacja przekazana w konkretnym przypadku stanie się podstawą wydania decyzji pozostawiają przepisy rozporządzenia staroście uprawnionemu do wydania decyzji. Wydanie takiej decyzji pozostawiono zatem uznaniu organu administracji publicznej. W takich przypadkach w konkretnej sprawie badać należy czy uprawniony organ nie przekroczył granic tego uznania.

Zasadnie w orzekanej sprawie przyjęto, że jeśli informacja pochodzi od organu rentowego i wynika z niej, że kierujący pojazdem pobiera świadczenie rentowe przyznane z tytułu uszczerbku na zdrowiu to, że może to być informacja wskazująca na występowanie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Przesądza o tym to, że informacja pochodzi od organu państwowego jakim jest ZUS i że wydana została w zakresie właściwości tego organu.

Należy podkreślić, że uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami oznacza posiadanie wymaganej sprawności przez kierującego na dzień uzyskania takich uprawnień. Nie ulega wątpliwości, iż kondycja zdrowotna uprawnionego może ulec pogorszeniu. Celem postanowień, zawartych w przepisie art. 122 ust. 1 pkt 4 wskazanej wyżej ustawy jest umożliwienie kontroli posiadania przez kierującego wymaganej sprawności po dacie uzyskania przez kierującego stosownych uprawnień. Dodatkowo brzmienie przepisu par. 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia wskazuje na szeroką definicję "innych informacji", które mogą być podstawą do zastosowania przepisu art. 122 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy. W piśmiennictwie podkreśla się, iż "podstawą wydania decyzji o skierowaniu na badania mogą stanowić tylko te przesłanki, które z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazują na istotne zmniejszenie się sprawności kierującego pojazdem" /W. Kotowski, Komentarz do ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, ABC 2002 r./.W rozpatrywanej sprawie informacja przekazana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych o posiadaniu przez skarżącego uprawnień rentowych ze względu na stan zdrowia powzięta po dacie przyznania skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami może powodować istotne wątpliwości co do posiadania przez niego wymaganej sprawności.

Skierowanie na badania mające wykazać brak istnienia przeciwwskazań do dalszego prowadzenia działalności przez skarżącego jest w okolicznościach sprawy najwłaściwszą formą dozwolonej kontroli posiadanych przez skarżącego uprawnień. Fakt wykonywania przez skarżącego przewozów publicznych dodatkowo uzasadnia konieczność weryfikacji powziętych przez organy wątpliwości.

Taka interpretacja przepisów wskazanego rozporządzenia znajduje dodatkowe uzasadnienie w treści nowych unormowań uregulowanych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami /Dz.U. nr 2 poz. 15/. Otóż par. 2 ust. 5 stanowi, że starosta może również skierować na badania lekarskie osobę, co do której powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach w stanie zdrowia tej osoby, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów.

Dodatkowo wskazać należy, że samo skierowanie na badania nie pozbawia skarżącego możliwości prowadzenia pojazdu, zaś od orzeczenia w sprawie stanu zdrowia można wnosić środki zaskarżania.

Nie ma też znaczenia w sprawie przedłożenie przez skarżącego na rozprawie zaświadczenia ZUS, że aktualnie pobiera on rentę rodzinną. Sąd administracyjny bada legalność decyzji administracyjnej wydanej w stanie faktycznym i prawnym z chwili orzekania przez organ administracji publicznej. W szczególności też przedstawione zaświadczenie nie zmienia faktu, że w chwili orzekania przez organy administracji publicznej skarżący pobierał rentę ze względu na stan zdrowia, co wynika z zebranej w aktach dokumentacji w sprawie i co prawidłowo ustalono w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym.

W związku z powyższym nie znajduje uzasadnienia stanowisko skarżącego, że pismo ZUS "nie podaje żadnej informacji wskazującej na występowanie jakichkolwiek przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem przez skarżącego". Z pisma ZUS wynika, że skarżący pobiera świadczenie rentowe przyznane mu ze względu na stan zdrowia i już z tego powodu powstają uzasadnione wątpliwości czy stan zdrowia skarżącego pozwala mu na kierowanie pojazdami mechanicznymi. Skarżący stwierdza, że pismo ZUS "nie sugeruje również wcale konieczności ani nawet ewentualnej potrzeby skierowania na kolejne badania, lecz tylko sprawdzenie, czy stan zdrowia pozwala na bezpieczne wykonywanie pracy". W związku z tym należy wyjaśnić, że ZUS nie jest uprawniony do kierowania na kolejne badania dla kierujących pojazdami, ani też takiej sugestii nie może zgłaszać. Nie taki jest też charakter informacji przekazanej w konkretnej sprawie przez ZUS.

Nie ma usprawiedliwionych podstaw zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 61 par. 4 Kpa. Wskazany przepis nie był podstawą postępowania sądu I instancji.

Mając powyższe na uwadze skargę uznano za nieuzasadnioną. Z tych względów Sąd na podstawie art. 184 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Wobec oświadczenia pełnomocnika organu administracji publicznej, zgłoszonego na rozprawie, a pozostawiającego uznaniu Sądu rozstrzygnięcie o kosztach postępowania ze skargi kasacyjnej, Sąd postanowił odstąpić od obciążania skarżącego kosztami postępowania należnymi organowi. Stanowisko takie wynika z faktu, że skarżący wiązał wydanie decyzji o skierowaniu go na badania z doniesieniem złożonym przez osoby trzecie a także z faktu, że koszty wskazanego badania będą obciążały skarżącego. Rozstrzygnięcie takie znajduje podstawę w art. 207 par. 2 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.