Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 397/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-07-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 7 lit. d) i pkt 10; art. 10; art. 12; art. 23 ust. 1 i 1a; art. 25
journal: Dz.U. 2018 poz 554
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a) i c)
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędzia WSA Andrzej Matan, Protokolant Specjalista Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2019 r. ze skargi W.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego i zobowiązania do ich zwrotu uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. nr [...].


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta C. postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], wydanym na podstawie art. 61 § 1 i 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm., dalej "k.p.a."), wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia i zwrotu przez W. N. (dalej: "strona" lub "skarżąca") nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego (k. 30 akt administracyjnych).

Decyzją Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 104 i art. 109 k.p.a. oraz art. 2 pkt 7 lit. d) i pkt 10, art. 12, art. 23 ust. 1, ust. 1a, ust. 5-7 i art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 554 z późn. zm., zwanej dalej: "ustawa"), art. 56 ustawy z dnia 9 listopada 2015 r. o zmianie ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, ustawy - kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 1830), ustalił stronie kwotę 4 000,00 zł., jako nienależnie pobrane świadczenie z funduszu alimentacyjnego oraz kwotę 271,47 zł. odsetek ustawowych za opóźnienie, naliczonych od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń na dzień wydania niniejszej decyzji oraz dalszych odsetek ustawowych za opóźnienie, naliczanych po dniu wydania niniejszej decyzji do dnia ich spłaty, a także orzekł o zwrocie wymienionych kwot na wskazane konto bankowe.

W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że decyzją z dnia [...]r. stronie zostało przyznane świadczenia z funduszu alimentacyjnego w kwocie po 500 zł. miesięcznie, na okres od dnia 01 października 2016 r. do dnia 30 września 2017 r. Następnie stronie przyznano świadczenia w tej samej wysokości na okres późniejszy, tj. od dnia 1 października 2017 r. do dnia 30 września 2018 r. W toku czynności urzędowych organ powziął wiadomość, że w dniu [...] marca 2018 r., czyli w okresie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, strona otrzymała alimenty od dłużnika alimentacyjnego (ojca) w kwocie 7 000 zł., niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28 ust. 1 ustawy. W związku z powyższym w dniu [...] r. wszczął postępowanie w sprawie ustalenia i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz uznał, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego pobrane w wysokości części wpłaty z dnia [...] marca 2018 r., tj. w kwocie 4 000 zł. za okres od 01 lutego do 30 września 2017 r., stanowią świadczenia nienależnie pobrane. Z tego powodu strona zobowiązana jest do zwrotu pobranych świadczeń wraz z ustawowymi odsetkami, w oparciu o art. 23 ust. 1 i 1a w związku z art. 2 ust. 7 lit. d) ustawy.

Od powyższej decyzji strona odwołała się wyrażając niezadowolenie z treści otrzymanego rozstrzygnięcia. Wyjaśniła, że w 2008 r. zostały jej przyznane sądownie alimenty w wysokości 600 zł. miesięcznie z powodu niemożności wyegzekwowania tych alimentów od dłużnika alimentacyjnego zaczęła otrzymywać świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości 500 zł. miesięcznie, aż do miesiąca marca 2018 r., kiedy to pełnomocnik dłużnika w osobie adwokata przekonał ją do umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez komornika. Poinformowała, że przed podjęciem decyzji w tej sprawie konsultowała się z komornikiem prowadzącym egzekucję i organem I instancji wypłacającym świadczenie alimentacyjne, oraz że otrzymała od adwokata dłużnika alimentacyjnego (ojca) zapewnienie, że zaproponowana ugoda jest zgodna z prawem. Wówczas wspólnie z adwokatem udała się do siedziby organu I instancji, gdzie złożyła wniosek o zaprzestanie wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego od miesiąca kwietnia 2018 r., po czym podpisała ugodę z dnia [...] r. i otrzymała określoną w niej kwotę 7 000,- zł., będącą wyrównaniem różnicy pomiędzy świadczeniami z funduszu alimentacyjnego a wysokością zasądzonych od ojca alimentów. Zdaniem strony nie była świadoma konsekwencji podpisania ugody przygotowanej przez osobę wykonującą zawód zaufania publicznego adwokata - pełnomocnika dłużnika alimentacyjnego. Teraz uważa, że została wprowadzona w błąd nie z własnej winy. Wyjaśniła, że wówczas była w trakcie sesji egzaminacyjnej II roku studiów [...] w K. i pilnie potrzebowała pieniędzy na zapłatę zaległego czynszu oraz niezbędnych kosztów utrzymania na studiach. Nadto, to adwokat skontaktował się z nią przysyłając list na adres uczelni. Podała, że dopiero po złożeniu wniosku w organie I instancji o zaprzestanie wypłaty świadczeń i złożeniu podpisu na ugodzie w siedzibie organu adwokat wręczył jej pieniądze.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (dalej "SKO"), po rozpoznaniu odwołania, działając na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. w związku z art. 2 pkt 7 lit. d) oraz art. 23 ust. 1, ust. 1a, ust. 5, ust. 6, ust. 7 ustawy, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] r. W uzasadnieniu decyzji podzieliło ustalenia stanu faktycznego i przytoczyło treść art. 2 pkt 7, art. 18 ust. 1, art. 23 ust. 1 i 1a, art. 27 ust. 1 i art. 28 ust. 1. Zaakcentowało, że organ I instancji w dniu [...] r. wydał decyzję przyznającą stronie świadczenia z funduszu alimentacyjnego w kwocie 500,00 zł. miesięcznie, na okres od 01 października 2016 r. do 30 września 2017 r. W tej decyzji zawarto pouczenie (punkt 1), że nienależnie pobrane świadczenia oznaczają świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone w przypadkach wymienionych w art. 2 pkt 7 ustawy, w tym wypłacone w przypadku, gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty oraz że dłużnik alimentacyjny powinien przekazywać wszystkie wpłaty do właściwego komornika sądowego. Pouczenie zawiera również pełne brzmienie art. 2 pkt 7 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz informuje o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. SKO podniosło również, że składając wniosek o przyznanie świadczenia strona podpisała oświadczenie, że jest świadoma odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Strona została zatem poinformowana o ustawowej definicji nienależnie pobranego świadczenia. Złożenie podpisu na formularzu wniosku stanowi dowód na zrozumienie i przyjęcie do wiadomości podpisanej treści. Art. 2 pkt 7 lit. d) ustawy nie pozostawia wątpliwości, że dla uznania wypłaconych świadczeń za nienależnie pobrane bez znaczenia pozostaje okres za jaki strona otrzymała alimenty - istotny jest sam fakt, że w okresie, w którym otrzymuje świadczenie z funduszu alimentacyjnego otrzymuje również alimenty, bez względu na to, czy są one wypłacane za miesiące bieżące, czy za miesiące poprzednie. Wszystkie otrzymywane od dłużnika alimentacyjnego środki wierzyciel alimentacyjny winien przekazać komornikowi sądowemu lub organowi właściwemu wierzyciela, o czym strona w sposób wyraźny została pouczona w decyzji przyznającej świadczenie z dnia [...] r. W czasie pobierania świadczenia z funduszu alimentacyjnego wierzyciel alimentacyjny nie ma możliwości zaliczenia na poczet zaległości alimentacyjnej kwoty alimentów dobrowolnie uiszczonej przez dłużnika. W sposób konkretny kolejność zaspokajania roszczeń z kwot uzyskanych od dłużnika alimentacyjnego reguluje art. 28 ustawy, który przewiduje, iż w pierwszej kolejności środki te przekazywane są na poczet zobowiązań dłużnika istniejącego z tytułu wypłaconych zastępczo przez gminę świadczeń z funduszu, zaliczek alimentacyjnych, a dopiero w dalszej kolejności z

tytułu należności wierzyciela. Poza sporem pozostaje, że w okresie pobierania świadczenia z funduszu alimentacyjnego strona uzyskała od dłużnika alimentacyjnego kwotę 7 000 zł. z tytułu alimentów. Biorąc pod uwagę przyjętą w art. 28 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów kolejność zaspokajania dłużnika alimentacyjnego nie miało żadnego znaczenia, że intencją dłużnika alimentacyjnego było wyrównanie stronie różnicy pomiędzy świadczeniem wypłacanym przez fundusz alimentacyjny a wysokością alimentów zasądzonych w 2008 r., tj. 100,- zł. miesięcznie.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona wywiodła, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem i wniosła o jego uchylenie, bowiem w sposób niewyczerpujący rozpatrzono jej wyjaśnienia i niewłaściwie je oceniono, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ustalenie, że nienależnie pobrała świadczenie z funduszu alimentacyjnego oparte jest na treści podpisanej w dniu [...] r. ugody z adwokatem jej ojca (dłużnika alimentacyjnego). Zdaniem strony w zawartej ugodzie nie było mowy o wypłacanych jej alimentach. Tak też tłumaczył sprawę adwokat. Przyjęte środki w wysokości 7 000,- zł. stanowiły jedynie wyrównanie różnicy pomiędzy rentą alimentacyjną otrzymywaną z Funduszu Alimentacyjnego i wypłacaną przez organ I instancji w wysokości 500, - zł. a zasądzoną wyrokiem wysokością alimentów po 600,- zł. miesięcznie. W zawartej ugodzie podano, że kwota ta obejmuje okres od kwietnia 2014 r. do 31 marca 2018 r., łącznie 49 miesięcy po 100, -zł., tj. kwotę 4 900, -zł. oraz odsetki zwłoki od tej kwoty w wysokości 2 100, - zł. (razem 7 000, - zł.). Zdaniem strony, była to próba zrekompensowania braków finansowych w związku z jej potrzebami jako studentki IV roku wydziału [...], będącej na utrzymaniu matki. Pieniądze te zostały przeznaczone na zapłatę zaległego i bieżącego czynszu za wynajmowanie mieszkania, aby uniknąć kolejnej eksmisji w trakcie sesji egzaminacyjnej. Podniosła, że należności, o których mowa w ugodzie nie przyjęła ze świadomością, że jej się one nie należą. Jej zdaniem, nie doszło do jednoczesnego pobierania przez nią świadczeń z funduszu alimentacyjnego i otrzymywania alimentów od dłużnika alimentacyjnego, gdyż w momencie podpisania ugody zaprzestała pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wnosząc o jej oddalenie. Zdaniem SKO, z art. 28 ust. 1 ustawy, regulującego kolejność zaspokajania należnościom z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej, jednoznacznie wynika, że jeżeli w okresie otrzymywania przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego nastąpi uzyskanie jakichkolwiek kwot od dłużnika alimentacyjnego, kwoty te mają zaspokoić w pierwszej kolejności należności wobec funduszu alimentacyjnego - do wysokości wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń. Należności przypadające osobie uprawnionej znajdują się dopiero na trzecim miejscu. Nie ma przy tym znaczenia, czy kwoty uzyskane od dłużnika stanowią całość czy też część zobowiązań alimentacyjnych. Nie ma również znaczenia wola dłużnika lub wierzyciela co do tego, czy uzyskana kwota zaspokoić ma zaległe czy bieżące alimenty. Bez znaczenia pozostaje okres za jaki strona otrzymała alimenty. Istotny jest fakt, że strona w okresie, w którym otrzymuje świadczenie z funduszu alimentacyjnego otrzymuje również alimenty, bez względu na to, czy są one wypłacane za miesiące bieżące, czy za miesiące poprzednie. W związku z powyższym osoba pobierająca świadczenie z funduszu alimentacyjnego ma obowiązek powstrzymywania się od bezpośredniego pobierania alimentów od dłużnika alimentacyjnego lub pobierania ich za pośrednictwem komornika sądowego. Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w skardze SKO podało, że strona w dniu [...] r. złożyła prośbę o zaprzestanie wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego z powodu porozumienia z dłużnikiem. Z tego powodu świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie przysługują jej od miesiąca kwietnia 2018 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018r. poz. 1302 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie, w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpatrywanej sprawie stan faktyczny jest bezsporny. Skarżącej decyzją organu I instancji z dnia [...] r. zostały przyznane i wypłacone świadczenia z funduszu alimentacyjnego w kwocie po 500 zł. miesięcznie, na okres od dnia 01 października 2016 r. do dnia 30 września 2017 r

Skarżąca na podstawie ugody z dnia [...] r. otrzymała kwotę 7 000, -zł. od pełnomocnika dłużnika alimentacyjnego (ojca), będącego adwokatem i złożyła w organie I instancji wniosek o zaprzestanie wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego od miesiąca kwietnia 2018 r.

Kwestią sporną jest natomiast, czy pobrane przez skarżącą od dnia 01 lutego 2017 r. do dnia 30 września 2017 r. świadczenia z funduszu alimentacyjnego były świadczeniami nienależnie pobranymi, w rozumieniu ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 554 z późn. zm., zwanej w skrócie jak dotychczas: "ustawa").

Zdaniem skarżącej, kwoty otrzymanej w dniu [...] marca 2018 r. od dłużnika alimentacyjnego nie można uznać za alimenty, gdyż stanowi ona wyrównanie różnicy pomiędzy rentą alimentacyjną otrzymywaną z Funduszu Alimentacyjnego, wypłacaną w wysokości 500, - zł. a kwotą alimentów po 600,- zł. miesięcznie, przyznaną wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] r. sygn. akt [...], należnych od dnia 1 maja 2007 r. W odwołaniu skarżąca akcentowała, że została wprowadzona w błąd przez pełnomocnika wykonującego zawód zaufania publicznego, a treść zawartej w dniu [...] r. ugody nie mówiła o alimentach (k. 35 akt administracyjnych).

Organy administracji uznały natomiast, że skarżąca w dniu [...] marca 2018 r., czyli w okresie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego za późniejszy okres niż wskazany w decyzji organu I instancji z dnia [...] r. (od dnia 01 października 2016 r. do dnia 30 września 2017 r.), otrzymała alimenty od ojca w kwocie 7 000 zł., zatem niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28 ust. 1 ustawy mimo, iż była prawidłowo pouczona o przysługujących jej prawach i obowiązkach. Dlatego świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone za okres od 01 lutego do 30 września 2017 r. w kwocie 4 000,- zł. stanowią część wpłaty alimentów dokonanej faktycznie w dniu [...] marca 2018 r. i są świadczeniami nienależnie pobranymi. Z tego powodu skarżąca zobowiązana jest do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami, w oparciu o art. 23 ust. 1 i 1a w związku z art. 2 pkt 7 lit. d) i art. 28 ustawy.

Zaznaczyć w tym miejscu przyjdzie, że art. 2 pkt 7 lit. d) ustawy ma następującą treść: "Art. 2. Ilekroć w ustawie jest mowa o: (...)

7) nienależnie pobranym świadczeniu - oznacza to świadczenia z funduszu alimentacyjnego: (...),

d) wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów.".

Dodatkowo, art. 28 ust. 1 ustawy przewiduje, że: "W okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego, z kwoty uzyskanej z egzekucji od dłużnika alimentacyjnego organ prowadzący postępowanie egzekucyjne zaspokaja w następującej kolejności: 1) należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy - do ich całkowitego zaspokojenia, 2) należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej - do ich całkowitego zaspokojenia, 3) należności wierzyciela alimentacyjnego - do ich całkowitego zaspokojenia, 4) należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałe z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym - do ich całkowitego zaspokojenia - po należnościach określonych w art. 1025 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, a przed należnościami określonymi w art. 1025 § 1 pkt 2-10 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.".

Zgodnie z przytoczoną definicją nienależnie pobranym świadczeniem jest świadczenie z funduszu alimentacyjnego "wypłacone", w przypadku gdy osoba uprawniona "w okresie ich pobierania otrzymała" zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów (art. 2 pkt 7 lit. d) ustawy). Wprowadzono zatem zakaz jednoczesnego pobierania przez osobę uprawnioną świadczeń alimentacyjnych z budżetu państwa (funduszu alimentacyjnego) oraz alimentów zaległych lub bieżących od dłużnika. Dopiero pobierając jednocześnie świadczenie z funduszu alimentacyjnego i otrzymując w tym czasie alimenty osoba uprawniona znajduje się w sytuacji, którą należy zakwalifikować jako naruszenie kolejności zaspokojenia przez dłużnika alimentacyjnego wierzycieli, określonej w art. 28 ustawy. Jest to okoliczność obiektywna, której zaistnienie prowadzić musi do uznania, że wypłacone w takich uwarunkowaniach świadczenia są nienależnie pobrane, tym samym, stosownie do art. 23 ust. 1 i ust. 1a ustawy, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Organy obydwu instancji oparły się wyłącznie na interpretacji a nie literalnym brzmieniu zacytowanych przepisów, pomijając stan faktyczny sprawy, który skarżąca akcentowała zarówno w odwołaniu, jak również w skardze.

Skarżącej decyzją organu I instancji z dnia [...] r. zostały przyznane i wypłacone świadczenia z funduszu alimentacyjnego w kwocie po 500 zł. miesięcznie, na okres od dnia 01 października 2016 r. do dnia 30 września 2017 r., a dopiero na podstawie ugody z dnia [...] r. otrzymała kwotę 7 000, -zł. od pełnomocnika dłużnika alimentacyjnego (ojca), będącego adwokatem i złożyła w organie I instancji wniosek o zaprzestanie wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego od miesiąca kwietnia 2018 r. W podanym powyżej okresie wypłaty i pobierania świadczenia z funduszu alimentacyjnego skarżąca nie otrzymała wymienionej kwoty, wskazanej w ugodzie jako "wyrównania różnicy pomiędzy rentą alimentacyjną otrzymywaną przez nią z Funduszu Alimentacyjnego (za pośrednictwem [...] Centrum Świadczeń i Komornika), co skutkuje koniecznością uwzględnienia jej skargi.

Istotnym jest również, że wprowadzając warunek stosownego pouczenia ustawodawca zmierzał do tego, aby obowiązek zwrotu świadczenia nienależnie pobranego ciążył wyłącznie na osobach, które pobierały dane świadczenie w sposób w pełni świadomy w tym znaczeniu, że zdawały sobie sprawę, iż świadczenie im nie przysługuje. Pouczenie nie może ograniczać się do przytoczenia przepisów prawa i nie może też przyjąć postaci zbyt ogólnikowych, ale powinno być zindywidualizowane, konkretne i wyczerpujące, oraz tak sformułowane, aby każda osoba uprawniona miała świadomość pobierania świadczenia nienależnego.

Podkreślić należy, że orzecznictwo sądowoadministracyjne wypracowało w tej kwestii stanowisko, które Sąd w składzie obecnym w pełni podziela, że pouczenie spełnia wymogi prawidłowego wówczas, gdy jest zredagowane w sposób zrozumiały

dla konkretnej osoby i w taki sposób, aby mogła jego treść odnieść do swojej sytuacji, by następnie wiedzieć, że określona okoliczność w jej sytuacji ma znaczenie dla przyznania jej uprawnienia, a jej zaistnienie rodzi po jej stronie obowiązek poinformowania organu o tym fakcie (por. wyrok NSA: z 8 marca 2013 r. sygn. akt I OSK 1529/12 i z dnia 27 października 2010 r. sygn. akt I OSK 981/10, dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA, dalej: "CBOS"). Nadto kierowane do strony pouczenie powinno być dostępne dla niej w każdym czasie, tak żeby miała ona możliwość skontrolowania sytuacji, w jakiej się znajduje z okolicznościami podniesionymi w pouczeniu (por. wyroki NSA z dnia: 1 kwietnia 2011 r. sygn. akt I OSK 2078/10; 4 października 2011 r. sygn. akt I OSK 762/11; 25 września 2013 r. sygn. akt I OSK 2949/12, CBOS).

W rozpatrywanej sprawie skarżąca w pouczeniu znajdującym się w decyzji organu I instancji z dnia [...] r., przyznającej jej świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres od dnia 01 lutego 2017 r. do dnia 30 września 2017 r., została poinformowana o treści art. 2 pkt 7 ustawy oraz w punkcie 1 zaznaczono pogrubioną trzcionką, że nienależnie pobrane świadczenia oznaczają świadczenia wypłacone, w przypadku otrzymania alimentów (k. 9 akt administracyjnych). Nie sposób zatem uznać, że skarżąca została poprawnie pouczona o konsekwencjach podpisania ugody na warunkach jej przestawionych.

W świetle powyższego należy stwierdzić, że organy nie podważyły twierdzenia skarżącej, że nie wiedziała, że otrzymuje alimenty gdyż w ugodzie o tym nie było mowy. Skoro tak, trzeba uznać jej twierdzenia za prawdziwe. Jest to tym bardziej zasadne, z uwagi na treść art. 81a § 1 k.p.a., w świetle którego jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony. W sytuacji kiedy kwota otrzymanych alimentów nie zaspokaja wszystkich zaległych alimentów, a tym samym nie można jej zaliczyć na bieżące zaspokojenie potrzeb (równoległych do wypłacanych zaliczek alimentacyjnych z funduszu), to nie sposób uznać, że mamy do czynienia z jednoczesnym otrzymaniem świadczeń z tego samego tytułu. Organy administracji nie podały żadnego argumentu wskazującego na to, że skarżąca mogła już wcześniej dowiedzieć się, że po

wyczerpaniu okresu pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, w tym

przypadku określonego w decyzji organu I instancji z dnia [...] r. przyznającej jej świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres od dnia 01 lutego 2017 r. do dnia 30 września 2017 r., nienależnie pobrane świadczenia wypłacone w dniu [...] marca 2018 r. stanowią alimenty a nie oznaczają różnicy pomiędzy rentą alimentacyjną otrzymywaną przez nią z Funduszu Alimentacyjnego (za pośrednictwem organu i instancji), co wynika z treści § 2 ust. 1 ugody z dnia [...] r.

Ocena świadomości osoby pobierającej świadczenia musi być dokonywana z uwzględnieniem wszystkich okoliczności danej konkretnej sprawy, w tym również odpowiedzi na pytanie, czy zachowanie skarżącej było ukierunkowane na niezgodne z prawem korzystanie ze środków publicznych. Trudno pogodzić z jednej strony wspieranie osób, których roszczenia alimentacyjne nie zostały zaspokojone przez dłużników i które wskutek tego wymagają wsparcia, ze względu na szczególną sytuację materialną, a z drugiej strony rygorystyczne egzekwowanie zwrotu świadczeń nienależnych w sytuacji obiektywnego braku możliwości uzyskania wiedzy o okoliczności skutkującej utratą prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, na co powołuje się skarżąca zarówno w odwołaniu, jak i w skardze.

Stwierdzenie niespornego faktu, że to sama skarżąca zgłosiła pobranie kwoty 7 000, - zł. i od miesiąca kwietnia 2018 r. nie pobierała już świadczeń z funduszu alimentacyjnego wskazuje na spełnienie warunku określonego w art. 19 ustawy. Jednakże do wydania rozstrzygnięcia zobowiązującego do zwrotu świadczenia nienależnie pobranego konieczne było stwierdzenie, że skarżąca wiedziała o tym fakcie, a pomimo to pobrała świadczenie nienależnie, nie informując w odpowiednim czasie organu. Taka sytuacja nie miała miejsca w sprawie. Organy obydwu instancji skupiły się wyłącznie na tym, że w decyzji o przyznaniu świadczenia, skarżąca została pouczona o wspomnianym obowiązku. W związku z tym organy wywodziły tezę, że skoro skarżąca została pouczona, to miała świadomość, że pobrała świadczenie nienależne. Jest to teza chybiona w świetle okoliczności znajdujących odzwierciedlenie w dokumentach znajdujących się w aktach sprawy.

Powyższe rozważania prowadzą do konkluzji, że organy dopuściły się naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, naruszając tym samym obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia

całego materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), oraz wadliwe zastosowały przepisy prawa materialnego, tj. art. 23 ust. 1 w związku z art. 2 pkt 7 lit. d) ustawy, co skutkuje koniecznością uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Ponadto, w ocenie składu orzekającego w rozpoznawanej sprawie zachodzi podstawa do umorzenia postępowania administracyjnego, bowiem

w świetle zaistniałych i udokumentowanych okoliczności, nie można mówić o

spełnieniu przesłanek nienależnie pobranego świadczenia, podlegającego zwrotowi, zatem dalsze prowadzenie postępowania administracyjnego jest bezcelowe.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 oraz art. 145 § 3 p.p.s.a., Sąd, orzekł jak w sentencji wyroku.