Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 614/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2014-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.107 § 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 21 ust. 2 pkt 2, art. 31 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek Sędziowie WSA Tomasz Smoleń WSA Jarosław Szaro / spr./ Protokolant sekr. sąd. Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 30 września 2014r. sprawy ze skargi E. O. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej za 2013 rok 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2014r. nr [...], 2) określa, że decyzje wymienione w pkt. 1) nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej E. O. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej ARiMR), po rozpatrzeniu odwołania E. O., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości z sankcjami wieloletnimi.

Jak wynika z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonej decyzji, E. O. (dalej strona lub skarżąca) złożyła w dniu 26 kwietnia 2013 r. wniosek o przyznanie na rok 2013 m.in. płatności rolnośrodowiskowej. W formularzu - Deklaracja pakietów rolnośrodowiskowych w ramach PROW 2007-2013 zadeklarowała realizację Pakietu nr 2 - Rolnictwo ekologiczne, i w jego ramach: wariant nr 2.1 - Uprawy rolnicze na powierzchni 2,11 ha; wariant nr 2.3 - Trwałe użytki zielone na powierzchni 2,44 ha; wariant nr 2.5 - Uprawy warzywne na powierzchni 0,45 ha; wariant nr 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe na powierzchni 10,66 ha. Następnie strona złożyła korektę do wniosku, w której pomniejszyła deklarację w ramach wariantu 2.3 do powierzchni 2,17 ha.

W dniach od 23 do 25 lipca 2013 r. w gospodarstwie strony odbyła się kontrola na miejscu z zakresu programu rolnośrodowiskowego. W jej trakcie inspektorzy terenowi stwierdzili, że na działce rolnej I nie znajduje się deklarowana uprawa, na działkach A, C, E, G, M, N, P zadeklarowana powierzchnia całkowita jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej natomiast na działkach HH i T zadeklarowana powierzchnia jest większa od stwierdzonej. Wykryto również, że na działkach A, B, C, D, E, K, L, Ł, materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymagań i nie jest utrzymana minimalna obsada drzew i krzewów.

W reakcji na wyniki ww. kontroli strona wyjaśniła, że w okresie między wrześniem a październikiem uzupełniła obsadę drzew na działkach ewidencyjnych nr 168, 179/2, 195, 220, 221, 288/2, 295, 296/2 położonych w miejscowości Budzyń gmina Radymno, które zostały zniszczone przez dzikie zwierzęta między majem a lipcem 2013 roku. Poprosiła również o ponowną kontrolę na miejscu w celu potwierdzenia obecnego stanu działek.

W toku postępowania jednostka certyfikująca "A" Sp z o.o. sporządziła wykaz, w którym potwierdziła, że w gospodarstwie strony ma miejsce produkcja metodami ekologicznymi na powierzchniach zadeklarowanych do wariantów: 2.1, 2.3, 2.5, 2.10. W związku z powyższym organ I instancji wezwał jednostkę do wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy wynikami kontroli na miejscu a danymi zawartymi w ww. wykazie w odniesieniu do działek rolnych zadeklarowanych w ramach wariantu 2.10. W odpowiedzi na powyższe jednostka certyfikująca wskazała, że rozporządzenie Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 (Dz. Urz UE L.2007.189.1 ze zm.), nie ustanawia norm dotyczących obsady drzew i krzewów w uprawach ekologicznych oraz nie obejmuje postępowania jednostek w zakresie liczenia drzew i krzewów w uprawach. Jednostka certyfikująca nie wykazała więc nieprawidłowości w przestrzeganiu przepisów dotyczących rolnictwa ekologicznego w gospodarstwie strony.

Organ I instancji, opierając się na wynikach kontroli na miejscu stwierdził, że z powodu wystąpienia nieprawidłowości przy realizacji wariantu 2.10, które polegały na niespełnianiu przez materiał szkółkarski określonych wymagań i na nieutrzymaniu minimalnej obsady drzew i krzewów (kod E2 i E7) na płatność została nałożona sankcja 100 % w stosunku do powierzchni działek rolnych A, B, C, D, E, K, L i Ł i w konsekwencji płatność została pomniejszona o kwotę 18.810 zł.

Jeśli zaś chodzi o płatność w wariancie 2.5. to organ I instancji ustalił, że na działce rolnej I zadeklarowano marchew na powierzchni 0,10 ha. Podczas kontroli stwierdzono zaś warzywnik na tej powierzchni dlatego zastosowano kody nieprawidłowości DR6 i DR 52. Na działce T zadeklarowano ziemniaki na powierzchni 0,35 ha natomiast podczas kontroli stwierdzono, że uprawa ta ma powierzchnię 0,23 więc zastosowano kod nieprawidłowości DR13+.

Mając na względzie powyższe Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w dniu [...] lutego 2014 r. wydał decyzję o nr [...], w której, po uwzględnieniu wyników kontroli na miejscu, przyznał płatności z tytułu realizowanych wariantów w następujący sposób:

- dla wariantu nr 2.1 do powierzchni 2,11 ha w kwocie 1.666,90 zł,

- dla wariantu nr 2.3 do powierzchni 2,17 ha w kwocie 564,20 zł,

- dla wariantu nr 2.10 do powierzchni 10,66 ha w kwocie 378,00 zł.;

Organ I instancji odmówił natomiast przyznania płatności do wariantu nr 2.5, nakładając jednocześnie sankcję w łącznej wysokości 286,00 zł.

Od tej decyzji E. O. wniosła odwołanie, w którym wskazała, że nie zgadza się z zastosowaniem kodu E7, ponieważ miała wymaganą obsadę drzew, która w chwili obecnej znacznie przekracza poziom minimalny wynikający z rozporządzenia. Skarżąca nie zgodziła się również z zastosowaniem kodu E2, gdyż prowadzi ona sad czereśniowy, który zgłasza do płatności trzeci rok, a nie szkółkę materiału szkółkarskiego w kategorii elitarny. Ponadto odwołująca podniosła, że z otrzymanych z Agencji dokumentów nie wynika na jakiej podstawie stwierdzono, że jej drzewka nie spełniają wymogów jakościowych materiału szkółkarskiego kategorii elitarny w określonych ilościach, sztukach na poszczególnych działkach. Nie udostępniono jej również dokumentów potwierdzających kwalifikacje osób przeprowadzających kontrolę. Natomiast w raporcie z czynności kontrolnych zdaniem odwołującej nie odnotowano jakie średnie wymiary miały drzewka, które nie spełniły norm jakościowych. Odwołująca zakwestionowała zasadność wykluczenia działki rolnej I ze względu na brak rośliny deklarowanej na działce, ponieważ jej zdaniem, marchew jest warzywem więc wchodzi w zakres uprawy stwierdzonej przez inspektorów, którzy określili uprawę jako warzywniak.

Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] maja 2014 r. utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w odniesieniu do działek rolnych A, B, C, D, E, K, L, Ł oraz I inspektorzy terenowi bardzo precyzyjnie określili ilość sztuk drzewek niekwalifikujących się do płatności w ramach wariantu 2.10 oraz powierzchnię wykluczoną z płatności ze względu na stwierdzenie innej rośliny niż deklarowana w odniesieniu do wariantu 2.5. Powyższe dane potwierdzają widoczne na szkicach pomiary działek oraz obszerna dokumentacja fotograficzna.

Organ odwoławczy, po ponownej analizie protokołów z kontroli na miejscu oraz dokumentacji fotograficznej stwierdził, że na działkach rolnych A, B, C, D, E, K, L, Ł oraz I strona nie wypełniła wymagań w odniesieniu do zadeklarowanych wariantów 2.5 oraz 2.10. Tym samym nie przestrzegała wymagań dla wariantu 2.10, określonych w § 9 ust. 2 pkt 3 oraz załącznika nr 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolno środowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. nr 33, poz. 262 ze zm.) w związku z § 50 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm.) – dalej rozporządzenie rolnośrodowiskowe. Ten ostatni przepis stanowi bowiem, że w przypadku pakietu "rolnictwo ekologiczne" płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako sady, w których są uprawiane drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, jeżeli wszystkie uprawiane drzewa są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla drzewek owocowych w przepisach dotyczących szczegółowych wymagań co do wytwarzania oraz jakości materiału siewnego. Ponadto podmiot realizujący program rolnośrodowiskowy w zakresie pakietu "rolnictwo ekologiczne" zobowiązany jest do utrzymania minimalnej obsady drzew i krzewów, która dla uprawy czereśni wynosi 125 szt./ha. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w raporcie z czynności kontrolnych w części dotyczącej spełniania wymogów stawianych działkom zadeklarowanym do wariantu 2.10 odnotowano średnie wysokości drzewek oraz średnie średnice pnia dla drzewek, nie spełniające wymogów określonych w przepisach. W związku z powyższym organ odwoławczy uznał zasadność przyznania płatności rolnośrodowiskowej dla wariantu 2.10 w zmniejszonej wysokości w części dotyczącej działek rolnych A, B, C, D, E, K, L oraz Ł w stosunku do których kontrola na miejscu stwierdziła uchybienia polegające na braku utrzymania minimalnej obsady z uwagi na niespełnienie wymagań dotyczących wysokości i grubości materiału szkółkarskiego.

Organ odwoławczy wskazał, że w odniesieniu do wariantu 2.5 strona na działce rolnej I zadeklarowała uprawę "marchew" jednak w trakcie kontroli na miejscu

inspektorzy terenowi stwierdzili, że na wskazanej działce rolnej uprawiany jest "warzywnik". Z treści załącznika nr 4 rozporządzenia rolno środowiskowego wynika natomiast, że uprawa "warzywnik" nie jest rośliną dotowaną. W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w prawidłowy sposób wykluczył działkę rolną I z płatności w ramach wariantu 2.5.

Odnośnie podnoszonej w odwołaniu kwestii szkód, jakie w okresie od maja do lipca 2013 r. powstały na przedmiotowych działkach przez dzikie zwierzęta, organ odwoławczy wskazał, że E. O. nie zgłosiła przedmiotowego faktu w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba jest w stanie dokonać takiej czynności na podstawie art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji WE nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. L 368 z dnia 23.12.2006 r. str. 15 ze zm.). W związku z powyższym organ I instancji nie mógł uznać tej informacji za zgłoszenie wystąpienia siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności ponieważ o fakcie wystąpienia szkody odwołująca dowiedziała się w dniu rozpoczęcia kontroli na miejscu.

E. O. zaskarżyła powyższą decyzję do sądu administracyjnego. W uzasadnieniu skargi podniosła, że wbrew twierdzeniom organu odwoławczego, w raporcie z czynności kontrolnych nie ma informacji określających średnią wysokość drzewek i średnią średnicę pnia drzewek, dlatego też nie wiadomo jakiej wysokości i średnicy były drzewka nie spełniające wymagań dotyczących wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego. W powyższym raporcie znajdują się jedynie uwagi o drzewkach spełniających wymogi, z podaniem średniej wysokości i grubości. W związku z powyższym skarżąca podniosła, że organ powinien wyjaśnić przyjętą metodę pomiaru drzewek, gdyż w rzetelnym raporcie należałoby podać pomiary rzeczywistej wysokości i grubości pnia każdego drzewka z osobna.

Skarżąca zakwestionowała również ustalenia organu, dotyczące znajdowania się na działce I niezadeklarowanej uprawy. E. O. wskazała, że zastosowane przez organy określenie warzywnik jest niezrozumiałe, gdyż nie wiadomo, jakiej tak naprawdę rośliny dotyczy. Na powierzchni 10 arów działki I uprawiana była marchew a na około 1 arze rosły rośliny współrzędne (tj. pietruszka, cebula, buraki ćwikłowe), które są uprawiane w celu pozyskania nasion na kolejny sezon wegetatywny. Powierzchnia zadeklarowana tej działki nie została zmniejszona, gdyż wynosi 11 arów. W związku z powyższym skarżąca podniosła, że z uwagi na spełnienie przez nią odpowiednich wymagań należy przywrócić płatność rolnośrodowiskową w pełnym wymiarze.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału ARiMR wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Rzeszowie miał na uwadze, co następuje:

Skarga jest uzasadniona albowiem organy nie wykazały, aby skarżąca naruszyła zobowiązanie rolnośrodowiskowe w zakresie opisanym w zaskarżonej decyzji. Zalegające w aktach sprawy dowody w postaci protokołów z kontroli nie pozwalają na obecnym etapie postępowania stwierdzić, czy rzeczywiście doszło do nieprawidłowej realizacji tego zobowiązania.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, podstawą przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości z sankcjami było nieprawidłowe realizowanie zobowiązań rolnośrodowiskowych przez rolnika E. O., co miało polegać, z jednej strony, na niespełnianiu norm przez drzewka owocowe gatunku czereśnia (wariant 2.10 na powierzchni 10,66 ha) na obszarze poddanym kontroli, jak także na braku upraw marchwi (wariant 2.5 na powierzchni 0,45 ha).

Odnośnie tej pierwszej uprawy organy jako podstawę przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości przyjęły stwierdzoną w trakcie kontroli okoliczność polegającą na tym, że drzewka owocowe gatunku czereśnia nie spełniały wymagań stawianych tego typu roślinom. W protokołach kontroli zaznaczono ile drzewek nie spełniało takich wymagań, jak także wskazano średnią grubość pnia oraz średnią wysokość drzewka. W ocenie organu jest to wystarczające do przyznania płatności w pomniejszonej wysokości.

Trzeba jednak w tym miejscu zauważyć, że w zaskarżonej decyzji, ani też w decyzji I instancji, nie wskazano aktu prawnego, w którym zawarte są normy drzewek, jakie powinny zostać spełnione, aby uzyskać dopłatę w ramach programu rolnośrodowiskowego.

Kwestia dopłat do pakietów ekologicznych w ramach zobowiązań rolnośrodowiskowych aktualnie została uregulowana w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy", objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361). Zastosowanie w przypadku E. O. miałby przepis § 10 pkt 2 lit c stanowiący, że płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1: w ramach wariantu dziewiątego i dziesiątego - jest przyznawana, jeżeli rolnik zobowiązał się do utrzymania minimalnej obsady drzew określonej w załączniku nr 4a do rozporządzenia na gruntach, do których zostanie mu przyznana ostatnia płatność rolnośrodowiskowa z tytułu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w zakresie tych wariantów, przez 2 lata od zakończenia realizacji tego zobowiązania, z tym, że w przypadku sadów mających nie mniej niż 15 lat, minimalna obsada drzew wynosi 125 drzew na hektar, a co najmniej 90% tych drzew jest uprawianych nie krócej niż 15 lat.

Liczba drzew wskazana w załączniku 4a do tego rozporządzenia dla gatunku czereśnia wynosi 500 szt./ha. Jednocześnie w myśl załącznika nr 3 do tego rozporządzenia - II Pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne - wymogi są spełnione jeżeli, w przypadku wariantu dziewiątego, dziesiątego, jedenastego i dwunastego: jest tyle drzew w okresie owocowania lub na podkładkach karłowych lub półkarłowych, ile jest wymagane do spełnienia warunku określonego w § 12 ust. 2 pkt 3, a uprawa tych drzew jest prowadzona nie krócej niż rok.

Z kolei przepis § 12 ust. 2 pkt 3 tego rozporządzenia przewiduje, że w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako sady, w których są uprawiane drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w ust. 1a załącznika nr 4 do rozporządzenia, jeżeli jest utrzymana, z tolerancją do 10%, minimalna obsada drzew i krzewów, określona w załączniku nr 4a do rozporządzenia, z tym że w przypadku sadów mających nie mniej niż 15 lat, minimalna obsada drzew wynosi 125 drzew na hektar, a co najmniej 90% tych drzew jest uprawianych nie krócej niż 15 lat - w przypadku wariantu dziewiątego, dziesiątego, jedenastego i dwunastego.

Wnioski wskazane w protokołach kontroli zawartych w aktach sprawy nakazują przyjąć, że E. O. nie spełnia norm wskazanych w tym rozporządzeniu, bowiem obsada drzewek na wskazanych przez nią działkach nie osiąga liczby 500 szt./ha, jak też nie osiąga obsady 125 sztuk drzew co najmniej 15- letnich na hektar.

Uchylając poprzednie rozporządzenie rolnośrodowiskowe w § 50 Minister Rolnictwa dopuścił jednak możliwość, że rolnik, który podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe na podstawie rozporządzenia, o którym mowa w § 58, w zakresie wariantu dziewiątego, dziesiątego, jedenastego lub dwunastego pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, może kontynuować realizację tego zobowiązania zgodnie z wymogami określonymi dla tych wariantów w przepisach rozporządzenia, o którym mowa w § 58.

Rozporządzenie, o którym mowa w tym przepisie to rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262, ze zm.) - dalej stare rozporządzenie rolnośrodowiskowe.

Rozporządzenie to może mieć zastosowanie w niniejszej sprawie, zaś rolnik E. O., aby być uprawniona do otrzymania płatności rolnośrodowiskowych powinna spełnić wymagania zawarte w tym akcie prawnym.

Przepis § 9 ust.2 pkt 3 tego rozporządzenia przewiduje, że w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2, płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako sady, w których są uprawiane drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, jeżeli wszystkie uprawiane drzewa są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego.

W załączniku nr 4 do starego rozporządzenia rolnośrodowiskowego, drzewo gatunku czereśnia jest wymienione jako roślina uprawniająca do dopłat z tytułu rolnictwa ekologicznego (wariant 2.10 pkt 4).

Jednocześnie załącznik nr 3 w części II. Pakiet 2 Rolnictwo ekologiczne przewiduje minimalną obsadę drzew gatunku czereśnia na poziomie 125 sztuk na hektar.

Jak wynika z przepisu § 9 ust.2 pkt 3 starego rozporządzenia rolnośrodowiskowego, drzewka w sadzie podlegającym dopłatom muszą spełniać wymagania dla elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego. Przepisy te, to aktualnie ustawa z dnia 9 listopada 2012 r. o nasiennictwie (Dz. U. poz. 1512 ze zm.). W myśl art. 1 ust. 1 reguluje ona m in. sprawy rejestracji odmian oraz wytwarzania, oceny i kontroli materiału siewnego, odmian gatunków roślin uprawnych określonych w szeregu rozporządzeń Rady (wskazanych w ustawie) a także wytwarzania, oceny i kontroli materiału siewnego innych roślin uprawnych.

W art. 66 ust. 1 definiuje ona elitarny i kwalifikowany materiał szkółkarski jako materiał siewny, materiał spełniający wymagania w zakresie wytwarzania i jakości, określone w przepisach wydanych na podstawie art. 72 pkt 2, odmian:

1) chronionych wyłącznym prawem do odmiany;

2) wpisanych do krajowego rejestru;

3) powszechnie znanych.

W art. 70 ust. 1 wskazuje, że oceny polowej materiału siewnego kategorii elitarny i kategorii kwalifikowany roślin sadowniczych dokonuje wojewódzki inspektor właściwy ze względu na położenie plantacji na wniosek dostawcy. Natomiast w art. 72 pkt 2 ustala dla ministra właściwego dla spraw rolnictwa delegację ustawową do wydania rozporządzenia do określenia m.in. wymagania w zakresie wytwarzania i jakości materiału siewnego kategorii elitarny lub kategorii kwalifikowany roślin sadowniczych, materiału szkółkarskiego CAC, materiału rozmnożeniowego i materiału nasadzeniowego roślin warzywnych i ozdobnych oraz sadzonek winorośli. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi do chwili obecnej nie wydał takiego rozporządzenia. W takiej sytuacji w myśl art. 139 tej ustawy zastosowanie muszą mieć wymogi w aktach podustawowych wydanych pod rządem poprzednio obowiązującej ustawy. Ustawa ta (z dnia 26 czerwca 2003 r. o nasiennictwie - Dz. U. z 2007 r. Nr 41, poz. 271 ze zm.) w art. 53 ust.1 również zawierała upoważnienie dla ministra właściwego dla spraw rolnictwa do wydania rozporządzenia regulującego m.in. szczegółowe wymagania dotyczące jakości materiału siewnego roślin rolniczych, warzywnych i sadowniczych oraz materiału rozmnożeniowego i nasadzeniowego roślin warzywnych, ozdobnych i winorośli.

Na mocy tego upoważnienia Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał w dniu 1 lutego 2007 r. rozporządzenie w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania i jakości materiału siewnego (Dz. U. z 2007 r., Nr 29, poz. 189). Rozporządzenie określa m.in. szczegółowe wymagania dotyczące wytwarzania materiału siewnego roślin rolniczych, warzywnych, sadowniczych i winorośli, z uwzględnieniem w szczególności: liczby i terminów dokonywanych ocen stanu plantacji w odniesieniu do poszczególnych grup roślin i gatunków, izolacji przestrzennej od innych upraw, czystości gatunkowej i odmianowej, wieku roślin sadowniczych, zdrowotności oraz zmianowania roślin, sposobu oznaczania plantacji nasiennych.

Z kolei przez materiał siewny w myśl art.3 ust.1 pkt 8 lit. d ustawy o nasiennictwie należy rozumieć rośliny lub ich części przeznaczone do siewu, sadzenia, szczepienia, okulizacji lub innego sposobu rozmnażania roślin, spełniające wymagania w zakresie wytwarzania i jakości dla danej kategorii w tym materiał szkółkarski obejmujący części roślin, w tym podkładki, zrazy, wstawki i oczka, całe rośliny oraz nasiona, przeznaczone do rozmnażania i produkcji roślin sadowniczych.

W myśl § 17 rozporządzenia w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania i jakości materiału siewnego, szczegółowe wymogi dotyczące wytwarzania i jakości materiału szkółkarskiego roślin sadowniczych i winorośli zostały określone w załączniku nr 9 do tego rozporządzenia. Pod literą A.I pkt 1 tego załącznika wskazano, że za elitarny materiał szkółkarski uważa się materiał, do którego wytwarzania użyto składników elitarnych, zaś pod literą A.I. pkt 2 wskazano, że za kwalifikowany materiał szkółkarski uznaje się materiał, do którego wytwarzania użyto składników kwalifikowanych lub elitarnych.

Szczegółowe wymagania dla materiału szkółkarskiego określono w lit. B jakość elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego roślin sadowniczych. W pkt II wskazano, że elitarny i kwalifikowany materiał szkółkarski powinien spełniać minimalne wymagania jakościowe:

1. Dla drzewek owocowych:

1) wysokość powinna wynosić nie mniej niż 80 cm, mierząc od szyjki korzeniowej;

2) średnica pnia powinna wynosić nie mniej niż 8 mm, mierząc na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetniania;

3) powinny mieć korzeń główny i nie mniej niż 3 korzenie boczne albo wiązkę korzeni drobnych, albo korzenie przerastające całą objętość gleby w pojemniku.

Powyższy wywód wskazuje, że w tym akcie prawnym zawarto wymagania dla drzewek owocowych, jakie powinny zostać spełnione, by w myśl § 9 ust.2 pkt 3 starego rozporządzenia rolnośrodkowiskowego, działka na której są zasadzone mogła otrzymywać dopłaty rolnośrodowiskowe z tytułu prowadzenia rolnictwa ekologicznego. Wysokość drzewek musi wynosić co najmniej 80 cm, zaś średnica pnia co najmniej 8 mm, na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetniania.

Z protokołów kontroli zawartych w aktach sprawy nie wynika, który z tych parametrów nie został spełniony, skoro wskazane średnie ich poziomy przekraczają te wymagania. Wątpliwości są tym większe, że organy nie wskazały w zaskarżonej a także utrzymanej nią w mocy decyzji, z jakich przepisów wynikają wymogi, których nie spełniają drzewka znajdujące się na działkach skarżącej.

Dlatego też w ponownym rozpoznaniu sprawy kwestia ta powinna być wyjaśniona tak, by po pierwsze wskazano, jakie są te wymagania i z jakiego aktu prawnego wynikają a po drugie, nie budziła wątpliwości kwestia, jaka ilość drzewek tych wymagań nie spełnia. Podanie średniej wysokości drzewek czy średniej grubości pnia nie jest wystarczające i może prowadzić do błędnych wniosków. Aby to zilustrować można posłużyć się przykładem. Jeżeli wysokość minimalna to 80 cm i poddamy ocenie dwa drzewka – jedno o wys. 90, zaś drugie o wys. 60 cm, to średnio mają po 75 cm. A więc dwa drzewka nie spełniają normy. Wniosek podjęty z tego typu wnioskowania jest oczywiście błędny.

Z tych względów Sąd uznał, że w tym zakresie organy naruszyły prawo procesowe w zakresie prowadzenia postępowania dowodowego – wyjaśnienia wszystkich okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz obszarów wiejskich – tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 173 ze zm.) oraz w zakresie podania podstawy prawnej decyzji – art.107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) w zakresie braku podstawy prawnej i wyjaśnienia podstawy prawnej w zakresie minimalnych wymagań co do elitarnego lub kwalifikowanego materiału szkółkarskiego. Naruszenie to ma istotny wpływ na treść decyzji.

Organy naruszyły również prawo procesowe w części dotyczącej dopłat do wariantu 2.5 w zakresie dopłat do uprawy warzyw. W tym zakresie nie jest jasny wynik kontroli działki, na której ujawniono "warzywnik". Pojęcie to nie występuje w języku prawnym i jest pojęciem języka potocznego. Użycie go w protokole kontroli bez podania jego znaczenia uniemożliwia sądowi właściwą ocenę prawną podjętej decyzji przez organy Agencji. W poszczególnych decyzjach również nie wyjaśniono co to pojęcie znaczy.

W ocenie Sądu przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy powinny przeprowadzić dowody celem wyjaśnienia użytego przez kontrolerów pojęcia tak, by bez żadnej wątpliwości móc następnie ustalić, czy stwierdzona uprawa mieściła się w podjętym zobowiązaniu rolnośrodowiskowym, czy też nie. Kwestia ta powinna być wyjaśniona przy użyciu zawartego w załączniku nr 4 do starego rozporządzenia rolnośrodowiskowego wykazu gatunków roślin, gatunków ptaków, jednostek fitosocjologicznych i siedlisk przyrodniczych oraz ras zwierząt, objętych płatnością rolnośrodowiskową w tym sensie, czy są to rośliny tu tak wskazane, czy też nie a następnie w odniesieniu do konkretnego zobowiązania skarżącej. Dla umożliwienia Sądowi kontroli tych ustaleń kopia zobowiązania powinna być dołączona do akt sprawy. Uzupełnienie materiału dowodowego w tym zakresie umożliwi Sądowi kontrolę postępowania organów pod względem ich zgodności z prawem materialnym.

Sąd nie podzielił natomiast zarzutów strony skarżącej, zgłoszonych na rozprawie, że osoby przeprowadzające kontrole nie miały stosowanych upoważnień od Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa do dokonywania oceny polowej materiału szkółkarskiego roślin sadowniczych. Należy bowiem wskazać, że kwestie dotyczące upoważnień osób przeprowadzających kontrole w ramach płatności rolnośrodowiskowych zostały uregulowane w sposób autonomiczny w ustawie z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 173). W art. 31 ust. 1 tej ustawy wskazano, że czynności w ramach kontroli na miejscu oraz czynności w ramach wizytacji w miejscu, zwane dalej "czynnościami kontrolnymi", są wykonywane przez osoby posiadające imienne upoważnienie do ich wykonywania wydane przez organ agencji płatniczej lub przez właściwy organ podmiotu wdrażającego. Jest to norma o charakterze szczególnym, która określa specjalne warunki przeprowadzania kontroli na miejscu w ramach płatności rolnośrodowiskowych. Zatem ma ona pierwszeństwo stosowania przed innymi regulacjami określającymi zakres posiadania stosownych upoważnień. Skoro więc w przypadku kontroli na miejscu w ramach płatności rolnośrodowiskowych mowa jest wyłącznie o konieczności posiadania stosownego upoważnienia od odpowiedniego organu agencji płatniczej, to też należało uznać, że w niniejszej sprawie osób kontrolujących nie dotyczył obowiązek posiadania upoważnienia od Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa

Z tych względów Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z 2012 r. ze zm.) - dalej P.p.s.a. uchylił zaskarżone decyzje.

Pozostałe rozstrzygnięcia znajdują uzasadnienie w przepisach art. 152 i 200 P.p.s.a.