Wyrok NSA, sygn. akt II SA 1165/84
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1984-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 2 pkt 5
journal: Dz.U. 1983 nr 43 poz. 193
law: Obwieszczenie Ministra Handlu Wewnętrznego i Usług z dnia 21 lipca 1983 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o wykonywaniu handlu oraz niektórych innych rodzajów działalności przez jednostki gospodarki nie uspołecznionej.
Teza: 1. Zakres pojęcia "wykroczenia przeciwko interesom konsumentów", zawartego w art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o wykonywaniu handlu oraz niektórych innych rodzajów działalności przez jednostki gospodarki nie uspołecznionej /Dz.U. 1983 nr 43 poz. 193 ze zm./, jest szerszy od takiego samego pojęcia użytego w tytule rozdziału XV ustawy z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń /Dz.U. nr 12 poz. 114 ze zm./ i obejmuje nie tylko wykroczenia przeciwko interesom materialnym lub przepisom finansowym, lecz także zdrowiu konsumentów.

2. Wprowadzenie do obrotu handlowego artykułów spożywczych uszkodzonych w znacznym stopniu przez gryzonie jest wykroczeniem przeciwko interesom zdrowotnym konsumentów.

TEZY

1. Zakres pojęcia "wykroczenia przeciwko interesom konsumentów", zawartego w art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o wykonywaniu handlu oraz niektórych innych rodzajów działalności przez jednostki gospodarki nie uspołecznionej /Dz.U. 1983 nr 43 poz. 193 ze zm./, jest szerszy od takiego samego pojęcia użytego w tytule rozdziału XV ustawy z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń /Dz.U. nr 12 poz. 114 ze zm./ i obejmuje nie tylko wykroczenia przeciwko interesom materialnym lub przepisom finansowym, lecz także zdrowiu konsumentów.

2. Wprowadzenie do obrotu handlowego artykułów spożywczych uszkodzonych w znacznym stopniu przez gryzonie jest wykroczeniem przeciwko interesom zdrowotnym konsumentów.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Janiny J. na decyzję Wojewody Płockiego z dnia 31 maja 1984 r. w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na działalność handlową.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 26 kwietnia 1984 r. Naczelnik Miasta K. cofnął Janinie J. zezwolenie nr 9/81 z dnia 20 października 1981 r. na prowadzenie handlu warzywami owocami i innymi artykułami spożywczymi w lokalu przy ul. K. nr 29 z tego powodu, że w 1983 r. i 1984 r. dwukrotnie była karana za wykroczenia przeciwko interesom konsumenta.

Od decyzji tej Janina J. odwołała się, ale Wojewoda Płocki decyzją nr H.7530-1-9/84 z dnia 31 maja 1984 r. utrzymał decyzję organu I instancji w mocy, stwierdzając między innymi, że Janina J. była dwukrotnie karana przez kolegium do spraw wykroczeń: w dniu 28 listopada 1983 r. z art. 134 kodeksu wykroczeń i art. 16 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o miarach i narzędziach pomiarowych /Dz.U. nr 23 poz. 148/ za pobieranie wyższych należności przy zakupach kontrolnych dokonywanych przez inspektorów Państwowej Inspekcji Handlowej i ORMO, zawyżanie cen detalicznych warzyw i owoców oraz używanie narzędzi pomiarowych z nieaktualną, bądź nieczytelną cechą legalizacji, oraz w dniu 13 marca 1984 r. z art. 111 kodeksu wykroczeń, na wniosek terenowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej, w związku z wprowadzeniem do obrotu wafli towarowych w znacznym stopniu uszkodzonych przez gryzonie. Wafle te zostały uznane za produkty o niewłaściwej jakości zdrowotnej, niezgodnej z wymaganiami ustawy z dnia 29 listopad 1970 r. o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia /Dz.U. nr 29 poz. 245/. Wojewoda uznał, że wprowadzenie do obrotu towarów niewłaściwych ze względu na ochronę zdrowia jest również działaniem na szkodę konsumenta, choć art. 111 Kw nie mieści się w rozdziale tego kodeksu zatytułowanym "Wykroczenia przeciwko interesom konsumenta".

Decyzja Wojewody była przedmiotem skargi Janiny J. do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wniosła ona o uchylenie decyzji, ponieważ była tylko raz ukarana przez kolegium za wykroczenie przeciwko interesom konsumenta /art. 134 Kw/, a zatem brak jest podstawy w art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o wykonywaniu handlu oraz niektórych innych rodzajów działalności przez jednostki gospodarki nie uspołecznionej /Dz.U. 1983 nr 43 poz. 193/ do cofnięcia jej zezwolenia na prowadzenie handlu.

Odpowiadając na skargę, dyrektor Wydziału Handlu Urzędu Wojewódzkiego w Płocku oświadczył, że nie znalazł podstaw do zmiany lub uchylenia własnej decyzji. Ponadto wyjaśnił, że nie podziela poglądu skarżącej, jakoby ukaranie za wykroczenie z art. 111 Kw. nie mogło być uznane za wykroczenie przeciwko interesom konsumenta, skoro sprzedaż wafli uszkodzonych przez gryzonie może spowodować bezpośrednie zagrożenie zdrowia kupujących.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Podstawowy problem, który musi być rozstrzygnięty, sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy zakres pojęcia "wykroczenia przeciwko interesom konsumentów", użytego w art. 8 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o wykonywaniu handlu oraz niektórych innych rodzajów działalności przez jednostki gospodarki nie uspołecznionej /Dz.U. 1983 nr 43 poz. 193/ jest identyczny z tym, który zawarto w rozdziale XV kodeksu wykroczeń i zatytułowano również "Wykroczenia przeciwko interesom konsumentów".

Na tak postawione pytanie odpowiedź jest negatywna, gdyż identyczność określenia /sformułowania/ nie oznacza identyczności treści, która może być ustalona na podstawie analizy także kontekstu owych wyrażeń w poszczególnych aktach prawnych, a także celu, systematyki itp. tych aktów prawnych.

W kodeksie wykroczeń wyodrębniono dla celów porządkowych pewną grupę wykroczeń, które pomieszczono w rozdziale XV, zatytułowanym "Wykroczenia przeciwko interesom konsumentów". Tytuł ten jest zbyt szeroki, gdyż w gruncie rzeczy grupuje tylko niektóry przepisy o wykroczeniach przeciwko interesom konsumentów, a mianowicie te, które dotyczą ich interesów materialnych lub finansowych. Natomiast zakres pojęcia "interesu konsumentów", zawarty w art. 8 ust. 2 pkt 5 cytowanej ustawy z dnia 18 lipca 1974 r., jest znacznie szerszy, obejmuje bowiem zarówno dobra materialne, jak i zdrowie konsumentów, chronione przepisami zawartymi nie tylko w kodeksie wykroczeń, ale także w innych aktach prawnych.

Wprowadzenie do obrotu handlowego artykułów spożywczych uszkodzonych w znacznym stopniu przez gryzonie grozi niebezpieczeństwem zakażenia konsumentów różnymi chorobami, a zatem jest niewątpliwie wykroczeniem przeciwko ich interesom zdrowotnym. W konsekwencji należało uznać, że organy administracji trafnie oceniły wykroczenie z art. 111 Kw. jako wykroczenie przeciwko "interesom konsumentów", o których mowa w art. 8 ust. 2 pkt 5 cytowanej ustawy z dnia 18 lipca 1974 r.

Skoro Janina J. była ponadto w 1983 r. uznana winną popełnienia wykroczenia z art. 134 Kw., była podstawa do cofnięcia jej zezwolenia na prowadzenie handlu.

Decyzje spowodowane przyczynami wymienionymi w art. 8 ust. 2 omawianej ustawy z dnia 18 lipca 1974 r., jako fakultatywne, powinny być podejmowane na podstawie oceny całokształtu okoliczności sprawy. W sprawie niniejszej dodatkowymi okolicznościami były: ogólny brud i nieład w prowadzonym sklepie oraz posługiwanie się nie ocechowaną należycie wagą. Wszystkie te okoliczności sprawiają, że zaskarżoną decyzję należało uznać za całkowicie zgodną z powszechnie obowiązującym prawem, a skoro tak, to skarga - jako niezasadna - musiała być oddalona na podstawie art. 207 par. 5 Kpa.

Na taką ocenę decyzji przez Sąd nie miały wpływu oczywiste uchybienia procesowe, jakich dopuściły się organy administracji, ponieważ - zgodnie z dyrektywą zawartą w art. 8 ust. 4 tej ustawy- powinny były one przed wydaniem decyzji zasięgnąć opinii właściwego Zrzeszenia prywatnego handlu. temu warunkowi nie czyniło zadość wcześniejsze zawiadomienie Wojewódzkiego Zrzeszenia Prywatnego Handlu i Usług, w wyniku którego Zrzeszenie to wystosowało do Janiny J. "ostateczne ostrzeżenie". Sąd uznał, że powyższe uchybienia, a także niewysłuchanie wyjaśnień zainteresowanej, nie miały wpływu na treść decyzji, którą determinowały dwa prawomocne ukarania za wykroczenia.