Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 28/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2004-05-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Stanisław Nowakowski po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2004 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 23 listopada 2001 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 18 września 2001 r., nr [...] oraz zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącej E. B. kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 23 listopada 2001 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 127 § 3, 138 § 1 i 105 § 1 k.p.a. oraz art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.), nie uwzględniając wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 18 września 2001 r., którą na mocy art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym (...) umorzono postępowanie z wniosku E. B. o przyznanie świadczenia pieniężnego.

W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 4 ust. 5 cyt. ustawy o świadczeniu pieniężnym (...) wnioski o przyznanie świadczenia pieniężnego należało złożyć w terminie do dnia 31 grudnia 1999 r. Skarżąca złożyła wniosek po terminie. W ocenie organu administracji uzasadniało to umorzenie postępowania administracyjnego bez merytorycznego rozpatrzenia wniosku.

E. B. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której, poza podniesieniem zarzutów merytorycznych, wywodziła, że decyzja ta jest dla niej krzywdząca.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, wskazując, że skoro wniosek został złożony po terminie, tj. po dniu 31 grudnia 1999 r., to postępowanie, jako bezprzedmiotowe, podlegało umorzeniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie będąc związany granicami skargi (por. art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Oznacza to, że rozpatrując skargę po dniu 1 stycznia 2004 r. wojewódzki sąd administracyjny uprawniony jest także do jej rozpatrzenia w trybie uproszczonym, jeżeli spełnione zostały ustawowe przesłanki określone w art. 119 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

Zgodnie z art. 119 pkt 1 tej ustawy sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 k.p.a. lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania.

Powołany jako podstawa prawna rozstrzygnięcia przepis art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.), obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, stanowił, że wnioski, o których mowa w ust. 1 tego przepisu (tj. wnioski o przyznanie świadczenia pieniężnego), zainteresowane osoby mogły składać do Kierownika Urzędu do dnia 31 grudnia 1999 r.

Wyrokiem z dnia 17 czerwca 2003 r., sygn. akt 24/02 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 z 1998 r. Nr 162, poz. 1118, z 1999 r. Nr 28, poz. 257 oraz z 2001 r. Nr 154, poz. 1788) jest niezgodny z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższy wyrok został opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 27 czerwca 2003 r., Nr 110, poz. 1060. Z tym też dniem, zgodnie z art. 89 ust. 4 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643), stanowiącym, że orzeczenie Trybunału o niezgodności ustawy z Konstytucją (...) jest ostateczne i powoduje uchylenie ustawy lub tych przepisów z dniem ogłoszenia w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej obwieszczeniem prezesa Trybunału o utracie mocy obowiązującej, stracił moc obowiązującą art. 4 ust. 5 ustawy o świadczeniu pieniężnym.

Zgodnie z art. 145 a k.p.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja.

W świetle przytoczonych wyżej przepisów prawa wymienione orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności art. 4 ust. 5 ustawy o świadczeniu (...) z Konstytucją stawiło przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 119 pkt 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit b Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Na marginesie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publiczne, która to kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Rozstrzygnięcia WSA mają w zasadzie charakter kasacyjny, co oznacza, że sąd administracyjny nie posiada kompetencji do zastąpienia organu administracji w wydaniu decyzji merytorycznej o przyznaniu świadczenia pieniężnego.

W dalszym postępowaniu administracyjnym w niniejszej sprawie organ administracji stosując przepisy ustawy świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich winien rozpoznać merytorycznie wniosek skarżącej o przyznaniu świadczenia pieniężnego i zakończyć sprawę wydaniem decyzji administracyjnej.

Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia, o jakim mowa w art. 152 Prawa o postępowaniu (...), gdyż zaskarżona decyzja, umarzająca postępowanie administracyjne w sprawie z wniosku o przyznanie świadczenia pieniężnego nie nadaje się do wykonania.

Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 119 pkt 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit b i w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) uchylił zaskarżone decyzje organów obydwu instancji.