Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1218/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 83 par. 1, art. 88 par. 1, art. 12
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 69, 70, 79
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rząsa, Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska, sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2016 r. sprawy ze skargi L. T. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia czynności materialno-technicznej zameldowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...], na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Z. z [...] stycznia 2014 r., o uchyleniu czynności materialno-technicznej zameldowania p. L. T. na pobyt stały w lokalu nr [...] przy ul. [...] w Z. (dalej jako "lokal nr [...]"), dokonanej [...] lipca 1995 r.

Uzasadniając decyzję, Wojewoda [...] przywołał następujące uwarunkowania faktyczne i prawne sprawy:

- spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu nr [...] przysługuje p. Z. K. - wnoszącemu o uchylenie czynności zameldowania; w trakcie składania oświadczeń wyjaśnił, że p. L. T. jest jego wnuczką; w dacie jej zameldowania ([...] lipca 1995 r.), nie zamieszkiwała (ani jej matka – p. M. T.) w danym lokalu; pod tym adresem została zameldowana zaraz po urodzeniu w miejscu zameldowania stałego matki; przy tym jej matka lokal opuściła już w 1991 roku; wskazał, że w przedmiotowym mieszkaniu nigdy nie znajdowały się żadne rzeczy, które należałyby do wnuczki; p. L. T. pod tym adresem była tylko kilka razy, a jej wizyty miały charakter odwiedzin; aktualnie p. L. T. zamieszkuje wraz ze swoimi rodzicami w Z. przy ul. [...],

- przesłuchana w charakterze świadka p. H. K. (babcia p. L. T.) potwierdziła zameldowanie wnuczki zaraz po urodzeniu, ze względu na to, że jej matka posiadała w danym lokalu zameldowanie; p. H. K. początkowo nie wiedziała, że małoletnia wtedy L. T. została zameldowana pod tym adresem, gdyż jej matka już w 1991 roku opuściła lokal nr [...], natomiast wnuczka urodziła się w 1995 roku; jako świadek oświadczyła też, że w omawianym mieszkaniu nigdy nie było żadnych rzeczy należących do wnuczki, a sama zainteresowana bywała w tym mieszkaniu jedynie kilka razy w odwiedzinach; obecnie p. H. K., ani p. Z. K. nie utrzymują kontaktów z wnuczką, która zamieszkuje wraz z rodzicami w Z. przy ul. [...],

- świadek – p. Z. D. - w pisemnych wyjaśnieniach poinformowała, że nie zna osobiście p. L. T. a jedynie z opowiadań p. H. K. wie, że jest to jej wnuczka; widziała ją jedynie kilka razy, jako małe dziecko; obecnie świadek nie widuje p. L. T. i nie wie jak ona wygląda; ponadto do protokołu (5 grudnia 2013 r.) świadek wyjaśniła, że w budynku przy ul. [...] w Z. (w lokalu położonym na przeciwko lokalu nr [...]) zamieszkuje stale od 1973 roku; w jej ocenie p. L. T. nie zamieszkiwała w dacie zameldowania w przedmiotowym lokalu, nie zamieszkała w nim również w późniejszym okresie; kilka razy (dwa lub trzy), przeważnie w soboty, widziała jedynie jak L. T. bawiła się na podwórku w piaskownicy przed budynkiem nr [...], a p. H. K. jej pilnowała, przy czym sytuacje takie miały miejsce, gdy p. L. T. była jeszcze małą dziewczynką; poza tym świadek nie widziała już nigdy L. T. w danym lokalu,

- stosownie do art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), osoba, przebywająca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązana zameldować się w miejscu pobytu stałego łub czasowego trwającego ponad 3 miesiące najpóźniej w trzydziestym dniu, licząc od przybycia do tego miejsca; aby dokonać zameldowania w konkretnym lokalu należy faktycznie zamieszkiwać w nim z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust. 1) - skupienia w danym miejscu centrum życiowego; wymagana prawem przesłanka zameldowania jest zatem spełniona, gdy istnieją łącznie warunki określone w przepisie; mianowicie dana osoba przebywa w lokalu i ma zamiar stałego w nim przebywania; przebywanie pod oznaczonym adresem nie stanowi spełnienia przesłanki zameldowania, jeśli nie towarzyszą temu okoliczności wskazujące na zamiar trwałego związania się z tym miejscem pobytu; zamieszkanie w lokalu, w rozumieniu art. 6 ust 1 ustawy, winno łączyć się ze skoncentrowaniem w tym. lokalu (przeniesieniem do tego lokalu) centrum życiowego danej osoby (tak np. wyrok NSA o sygn. akt II OSK. 1672/07 – dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej dalej "CBOSA"),

- art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych upoważnia organ, prowadzący ewidencję ludności, do rozstrzygania o dokonaniu zameldowania i wymeldowania w sytuacji, gdy dane zawarte w zgłoszeniu osoby wykonującej obowiązek meldunkowy budzi wątpliwości; organ prowadzi również sprawy o uchylenie czynności materialno-technicznej zameldowania - ustala czy dana osoba spełniła obowiązek meldunkowy, zgodny z warunkami określonymi w art. 10 ust. 1 wyżej cytowanej ustawy (tak wyrok NSA z 6 sierpnia 1999 r., sygn. V SA 3/99); uchylenie czynności materialno-technicznej zameldowania jest instytucją wyjątkową, mającą zastosowanie, gdy wątpliwości - o których mówi art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych - ujawniły się już po dokonanej czynności materialno-technicznej, związanej z zarejestrowaniem faktu zameldowania,

- biorąc pod uwagę całość zgromadzonego materiału dowodowego, bezspornym pozostaje w niniejszej sprawie fakt, że p. L. T. nie zamieszkiwała stale w lokalu nr [...] w dacie dokonania zameldowania ([...] lipca 1995 r.), jak również po tej dacie; z oświadczeń p. Z. K. - zgodnych z zeznaniami p. H. K. oraz p. Z. D. - wynika, że p. L. T. w miejscu pobytu stałego została zameldowana zaraz po urodzeniu, gdyż pod tym adresem zameldowana również była jej matka, przy czym ta ostatnia nigdy w tym lokalu nie zamieszkiwała i obecnie również nie mieszka; zgromadzony materiał dowodowy jest spójny, logiczny, a przez to wiarygodny, dlatego też organ odwoławczy odstąpił od przeprowadzenia jakichkolwiek dodatkowych dowodów w sprawie; powyższe mogłoby narazić bowiem organ na zarzut, przewlekłego prowadzenia postępowania,

- zdaniem organu II. instancji, wszystkie zarzuty podniesione w odwołaniu nie zasługiwały na uwzględnienie; w żaden sposób nie mają one bowiem wpływu na ocenę zasadności i prawidłowości rozstrzygnięcia, wydanego w pierwszej instancji; nie ustosunkowanie się do wniosku o umorzenie postępowania nie miało wpływu na wydane w sprawie rozstrzygnięcie; ponadto uchybienie to zostało konwalidowane w postępowaniu odwoławczym; wniosek p. L. T. o umorzenie postępowania nie mógł być uwzględniony; umorzenie postępowania administracyjnego następuje bowiem jedynie na skutek bezprzedmiotowości jego dalszego prowadzenia; postępowanie administracyjne staje się natomiast bezprzedmiotowe, gdy sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji, albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania, albo utraciła charakter sprawy administracyjnej w toku postępowania administracyjnego; w pierwszym przypadku postępowanie stało się bezprzedmiotowe, bowiem przyczyna bezprzedmiotowości została wykryta w toku postępowania; w drugim natomiast dlatego, że przyczyna bezprzedmiotowości pojawiła się po wszczęciu postępowania, a przed jego zakończeniem; w przedmiotowej sprawie nie występowała żadna z przesłanek, które uzasadniałyby umorzenie postępowania; wręcz przeciwnie - zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że w omawianym przypadku zasadnym jest wydanie rozstrzygnięcia w sprawie, co do jej istoty,

- organ I. instancji informował strony postępowania o przeprowadzeniu dowodów z przesłuchania świadków oraz o przedłużeniach terminu; tym samym zapewnił im czynny udział w postępowaniu; zawiadomienia o przesłuchaniu świadków były kierowane do odwołującej się z zachowaniem wymagań z art. 79 K.p.a.; 5 listopada 2013 r. wniosła ona o przesłuchanie p. Z. D. i p. M. T.; z akt sprawy wynika, że podczas przeprowadzenia dowodu z zeznań p. Z. D. była ona obecna wraz z pełnomocnikiem – p. W. T.; nie wnieśli żadnych uwag do protokołu, sporządzonego z zeznań p. Z. D., nie zadali też jej żadnych pytań; ponadto p. L. T. dobrowolnie zrezygnowała z uczestnictwa w przesłuchaniu p. H. K.,

- wobec powyższego za nietrafny uznano, podniesiony w odwołaniu zarzut, co do braku wiarygodności zeznań przesłuchanych w sprawie świadków; ich wiarygodność potwierdza dodatkowo fakt, że zeznania są spójne z treścią oświadczenia złożonego przez p. Z. K.,

- za niezasadny uznano również zarzut odnoszący się do stronniczości organu I. instancji, który to odstąpił od przesłuchania w charakterze świadka p. M. T.; analiza akt sprawy wykazała, że przychylono się do wniosku odwołującej i podjęto próby przeprowadzenia dowodu z przesłuchania matki wnoszącej odwołanie; przy tym z akt sprawy wynika, że p. M. T. dwukrotnie nie stawiła się na wyznaczony termin przesłuchania,

- p. L. T. nie ustosunkowała się w żaden sposób merytorycznie do prowadzonego postępowania (nie wyjaśniła, czy zamieszkiwała w lokalu nr [...] w dacie zameldowania); pisma przez nią kierowane stanowią jedynie różnego rodzaju wnioski,

- ocena dowodów zebranych przez organ I. instancji, potwierdzających okoliczność niezamieszkiwania p. L. T. w dacie zameldowania w lokalu nr [...], mieści się w granicach wyznaczonych przepisem art. 80 K.p.a.; brak spełnienia warunku zamieszkiwania w lokalu w dacie dokonania czynności zameldowania czyni ją wadliwą; zasadnie więc wydano decyzję na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w przedmiocie jej uchylenia; czynność zameldowania od samego początku była nieprawidłowa i nie znajdowała oparcia w przepisach obowiązującego prawa.

W skardze, zarzucając wadliwość kwestionowanej decyzji, sformułowano następujące argumenty: organ pominął, że decyzja o wymeldowaniu matki skarżącej została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 marca 2014 r. (sygn. akt IV SA/Wa 45/14); wielu istotnych kwestii nie wyjaśniono – odniesiono się tylko zdawkowo do zarzutów (np. co do zagadnienia cofnięcia wniosku o wymeldowanie skarżącej, wniesienie zaś o uchylenie czynności zameldowania); postępowanie było prowadzone przewlekle; jeden ze świadków (p. Z. D.) składał sprzeczne zeznania w różnych postępowaniach, nie przesłuchano też matki skarżącej a jej ojciec nie brał udziału w postępowaniu, gdy była ona nieletnia.

Na rozprawie (k. 53) Pełnomocnik skarżącej wywodził, że przedmiotowa sprawa powinna być rozpoznawana w trybie przepisów dotyczących wymeldowania, co wynika z treści art. 69, 70 i 79 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. Nr 217, poz. 1427 ze zm.). Ponadto przywoływał okoliczność wykreślenia skarżącej z rejestru wyborców w 2014 roku, oraz uchylenie tej czynności na dwa dni przed wyborami. Podkreślił, że Skarżąca odebrała rozstrzygnięcie w tym przedmiocie pod adresem, pod którym była wcześniej zameldowania.

Uczestnik postępowania – p. Z. K. - wnosił o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu, gdyż nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa.

Na wstępie trzeba odnotować, że Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z 9 marca 2016 r. (sygn. akt II OSK 1752/14), uchylił orzeczenie sądu I. instancji o sygn. akt IV SA/Wa 45/14 i oddalił skargę na decyzję, którą utrzymano w mocy orzeczenie o wymeldowaniu matki skarżącej – p. M. T.

Uzasadniając orzeczenie Sąd ten wskazał m.in. że "w aktach sprawy znajdują się wyjaśnienia Z. K. z których wynika, że M. T. nie zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w Z. Z. K. poinformował, że M. T. wyprowadziła się z ww. lokalu w 1991 r. tj. po zawarciu związku małżeńskiego z W. T. Powyższe wyjaśnienia znajdują potwierdzenie w zebranym w niniejszej sprawie materiale dowodowym." Dalej wskazano też: "Z zebranego bowiem materiału dowodowego bezspornie wynikało, że ww. lokal opuściła w latach 90-tych i do czasu wszczęcia postępowania niniejszej w sprawie nie podjęła żadnych środków prawnych umożliwiających jej powrót do lokalu." i w końcu "Fakt tymczasowego zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu przez W. T. nie oznacza, że w krótkim czasie po ślubie M. T. nie opuściła lokalu." oraz "w okolicznościach niniejszej sprawy nie ma znaczenia ustalenie konkretnego dnia opuszczenia przez M. T. przedmiotowego lokalu tj. czy stało się to w dniu ślubu z W. T. czy też w krótkim czasie od jego zawarcia. Z akt sprawy, jak już wskazywano, bezspornie wynika, że M. T. opuściła przedmiotowy lokal na początku lat 90-tych." i "istotne znaczenie w niniejszej sprawie miała okoliczność, iż M. T. faktycznie opuściła ww. lokal blisko 20 lat wcześniej od wszczęcia postępowania w sprawie wymeldowania".

Wprawdzie przytaczane wyżej oceny, co do faktów, dotyczą przedmiotowo innej sprawy administracyjnej, lecz odnoszą się do stanów faktycznych, kluczowych w sprawie niniejszej. Przy tym, ustalenia te były w istocie czynione w oparciu o tożsamy materiał dowodowy. W niniejszej sprawie nie podnoszono żadnych nowych okoliczności ani nie przywoływano nowych dowodów w stosunku do będących przedmiotem oceny w sprawie skargi kasacyjnej, dotyczącej decyzji o wymeldowanie matki skarżącej. Skoro chodzi o ocenę tożsamego stanu faktycznego na podstawie analogicznych dowodów w państwie prawnym (w rozumieniu art. 2 Konstytucji RP) nie byłaby możliwa do zaakceptowania sytuacja, gdy ustalenia dokonane w innym postępowaniu administracyjnym (bądź sądowoadministracyjnym) byłyby odmienne. W ocenie Sądu, tego rodzaju sytuację obejmuje także reguła, wyrażona w art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Generalnie dotyczy ona związania sentencją rozstrzygnięcia. Jednakże - gdy jest ono następstwem konkretnej oceny stanu faktycznego - odmienne ustalenia w tym samym zakresie, o ile nie nastąpią obiektywne zmiany okoliczności sprawy (np. ujawnienie nowych dowodów), byłyby także - w myśl zasady związania ostatecznym orzeczeniem – niedopuszczalne (analogicznie patrz: tezy wyroku NSA o sygn. akt II GSK 1939/12 opubl. LEX nr 1447198, wyrok dostępny w CBOSA).

Wobec takich uwarunkowań formalnych, ustalenie zaakceptowane prawomocnym orzeczeniem, że matka skarżącej wyprowadziła się zaraz po ślubie (rok 1991) bądź w pierwszej połowie lat 90-tych ubiegłego wieku, przesadza o konstatacji, że czynność zameldowania jej córki w 1995 roku, ze względu wyłącznie na miejsce zameldowania matki, było wadliwa.

W danej sprawie nie mogą więc zostać skutecznie zakwestionowane ustalenia co do jej kluczowych okoliczności faktycznych, a więc to, że matka skarżącej w dniu zameldowania swojego dziecka nie zamieszkiwała już w lokalu nr [...].

W istocie trafnie też organ administracji zreferował uwarunkowania prawne sprawy (przesłanki orzeczenia o uchyleniu czynności zameldowania). Z uwagi na ich uprzednie szczegółowe przytoczenie, powtarzanie tej argumentacji nie byłoby zasadne. Odnosząc się do zarzutów Skarżącej wskazać jedynie należy, co następuje:

- nie może stanowić podstawy do kwestionowania orzeczenia okoliczność, że p. Z. K. uprzednio skierował wniosek o wymeldowanie Skarżącej a następnie go wycofał, formułując żądanie uchylenia czynności materialnotechnicznej zameldowania; na gruncie obowiązujących regulacji właśnie ta - prawidłowo przywołana - podstawa prawna (możliwość uchylenia czynności) mogła stanowić wyłącznie podstawę orzekania, gdy - jak w danym wypadku - doszło do bezpodstawnego zameldowania,

- chybiona jest argumentacja, co do naruszenia art. 69, 70 i 79 ustawy o ewidencji ludności; weszła ona w życie 1 marca 2015 r. (art. 80); nie miała więc zastosowania, gdy chodzi o wydanie zaskarżonej decyzji (z [...] marca 2014 r.),

- twierdzenia o rzekomej sprzeczności zeznań świadka (p. Z. D.) w dwu postępowaniach nie może mieć znaczenia w danej sprawie, gdyż - jak wskazano w prawomocnym wyroku o sygn. akt II OSK 1752/14 - nie podważają one konstatacji, że matka skarżącej wyprowadziła się zaraz po ślubie lub ewentualnie na początku lat 90 tych ubiegłego wieku; ocena w danym zakresie - choć dotyczy przedmowo odrębnej sprawy - musi być uznana za wiążąca, ze względu na przywoływaną już tożsamość ocenianego zdarzenia,

- nie może mieć znaczenia, odnotowana w orzeczeniu o sygn. akt II OSK 1752/14, kwestia ewentualnego zamieszkiwania w lokalu nr [...] ojca skarżącej; oczywistym jest bowiem że dziecko, bezpośrednio po urodzeniu, musiało zamieszkiwać w faktycznym miejscu stałego przebywania swojej matki,

- nie ma znaczenia w sprawie: kwestia przewlekłości postępowania – bowiem jej zwalczanie mogło być przedmiotem odrębnej skargi, ani zagadnienie aktualnego stanu faktycznego – kto zamieszkuje teraz w lokalu w tym jak odbierana jest korespondencja kierowana do Strony skarżącej; przedmiotem danej sprawy była ocena stanu historycznego – czy matka skarżącej zamieszkiwała w lokalu na dzień zameldowania swojej córki, co byłoby warunkiem skutecznego zameldowania skarżącej,

- nie stanowiło także uchybienia procedurze nie przesłuchanie matki skarżącej; jak trafnie wskazał organ, była ona wzywana do złożenia wyjaśnień, lecz nie stawiała się; z kolei, w myśl art. 83 §. 1 K.p.a., matka skarżącej mogła, co do zasady, odmówić zeznań w jej sprawie; w tej sytuacji podejmowanie dalszych czynności przez organ administracji np. w celu przymuszania świadka do stawienia się (np. w myśl art. 88 §. 1 K.p.a.) nie byłoby zasadne, wobec reguły ekonomii postepowania (art. 12 K.p.a.); wobec tego nie przesłuchanie matki skarżącej nie prowadziło do uchybienia treści art. 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a.,

- gdy chodzi o ojca strony to – o ile mógł on jakieś złożyć wyjaśnienia, które byłyby istotne w sprawie – Skarżąca, po uzyskaniu pełnoletniości, mogło wnosić o jego powołanie na świadka; z kolei Skarżąca osobiście także mogła zajmować w sprawie stanowisko na piśmie i z prawa tego korzystała (np. wnosząc odwołanie); nie sposób wobec tego uznać, aby organy obu instancji uchybiły w danej sprawie obowiązkowi zgromadzenia wszelkich istotnych dowodów.

Jedynie oczywistym błędem było, w ocenie Sądu, zamieszczenie w treści uzasadnienia passusu gdzie stwierdzono że matka skarżącej "nigdy" w lokalu nr [...] nie zamieszkiwała. Kwestia ta wykraczałaby w ogóle poza przedmiot sprawy, gdzie istotne było zamieszkiwanie matki skarżącej na dzień zameldowania swojej córki. Z kolei, z innych fragmentów uzasadnienia, wynika natomiast, że według organu administracji matka skarżącej wyprowadziła się z lokalu na początku lat 90 nie zaś jakoby, nigdy tam nie zamieszkiwała. W tej sytuacji wskazane uchybienie, co do stosownej spójności treści uzasadnienia, jako oczywisty błąd redakcyjny, nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.

Wobec bezzasadności zarzutów skargi jak i nie dostrzeżenia z urzędu wadliwości kwestionowanego aktu, które skutkowałyby potrzebą jego uchylenia, skarga została oddalona.

Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.