Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 782/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2013-08-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 70 par. 1,  art. 70  par.  6 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marek Olejnik, Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Borońska,, Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca), Protokolant: Lucyna Barańska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi A spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w D. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. orzeka, że akt wymieniony w pkt I nie podlega wykonaniu; III. zasądza na rzecz strony skarżącej od Dyrektora Izby Celnej we W. kwotę [...] (słownie: [...]) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy j/n.

Przedmiotem skargi A Sp. z o. o. z/s w D. (dalej: spółka, podatnik, strona, skarżąca) jest decyzja Dyrektora Izby Celnej we W. (dalej: Dyrektor IC) z [...] marca 2013 r. nr [...], utrzymująca

w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego we W. (dalej: Naczelnik UC) z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...], określającą zobowiązanie w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki [...] (nr nadwozia: [...])

w wysokości [...] zł. Jako podstawę prawną decyzji Dyrektor IC wskazał art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U.

z 2012 r., poz. 749 ze zm. - dalej: O.p.).

Z ustaleń faktycznych - przyjętych w sprawie za organami podatkowymi - wynika, że w/w samochód spółka nabyła na terenie Belgii w dniu 17 września 2007 r.

W następstwie przeprowadzonego postępowania podatkowego Naczelnik UC uznał, że w/w pojazd w chwili jego nabycia przez spółkę był samochodem osobowym, spełniającym kryteria klasyfikacji do kodu CN 8703 (pojazdy samochodowe przeznaczone zasadniczo do przewozu osób). Na tej podstawie organ stwierdził powstanie obowiązku w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego, co znalazło odzwierciedlenie w przywołanej na wstępie decyzji Naczelnika UC. Podstawę prawną decyzji stanowiły przepisy art. 21 § 1 pkt 1 i § 3, art. 51 § 1, art. 53 § 1 i art. 207 O.p., art. 80 ust. 2 pkt 2, art. 80 ust. 3, art. 81 ust. 1

i art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. nr 29, poz. 257 ze zm. - dalej: u.p.a.), § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz. U. nr 87, poz. 825 ze zm.) oraz art. 154 ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2009 r. nr 3, poz. 11 ze zm.).

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 3 ust. 2 u.p.a., do celów poboru akcyzy i obowiązku oznaczania znakami akcyzy w imporcie oraz w dostawie i nabyciu wewnątrzwspólnotowym, stosuje się klasyfikację wyrobów akcyzowych w układzie odpowiadającym Scalonej Nomenklaturze (CN), zgodną

z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2658/87 z dnia 23 lipca 1987 r. w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej (Dz. Urz. WE L 256 z 7 września 1987 r., str. 1, ze zm.: Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 2, t. 2, str. 382, ze zm. - dalej : rozporządzenie Rady nr 2658/87). W załączniku nr 1 do u.p.a. - wykaz wyrobów akcyzowych - w poz. 59, ujęto samochody osobowe jako pojazdy samochodowe i inne pojazdy mechaniczne przeznaczone zasadniczo do przewozu osób, inne niż te objęte pozycją 8702, włącznie z samochodami osobowo -towarowymi (kombi) oraz samochodami wyścigowymi (kod CN 8703). Notą wyjaśniającą Komisji Europejskiej w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz Wspólnej Taryfy Celnej (Dz. Urz. UE C 2007.74.1), przyjętą zgodnie z procedurą określoną w art. 10 ust. 1 rozporządzenia Rady EWG nr 2658/87, wprowadzono zmiany do Not wyjaśniających do Nomenklatury Scalonej Wspólnot Europejskich

i uszczegółowiono pojęcie pojazdów wielofunkcyjnych, czyli pojazdów mechanicznych, które mogą przewozić zarówno osoby, jak i towary. Do pojazdów wielofunkcyjnych zalicza się pojazdy typu pickup. Ten typ pojazdu posiada zazwyczaj więcej niż jeden rząd siedzeń i tworzą go dwie oddzielne przestrzenie, mianowicie zamknięta kabina do przewozu osób i otwarta lub zakryta powierzchnia do transportu towarów. Takie pojazdy mają być klasyfikowane do pozycji 8704, jeżeli maksymalna wewnętrzna długość podłogi powierzchni do transportu towarów jest większa niż 50% długości rozstawu osi pojazdu lub, jeżeli posiadają one więcej niż dwie osie. Na potwierdzenie tego stanowiska organ powołał wyrok ETS z dnia 6 grudnia 2007 r. w sprawie C-486/06.

Zdaniem organu, nabyty przez spółkę samochód posiadał wszystkie cechy przewidziane dla pojazdów objętych pozycją CN 8703. Ponadto długość rozstawu osi pojazdu wynosi 300 cm, a długość wewnętrznej przestrzeni ładunkowej z zamkniętą burtą 132,5 cm.

Mając na uwadze powyższe, organ I instancji ustalił podstawę opodatkowania

w wysokości [...] zł ([...] euro według kursu z dnia 17 września 2007 r. - [...] zł) i określił podatek akcyzowy według stawki 13,6%.

W wyniku rozpoznania odwołania, Dyrektor IC - utrzymując w mocy decyzję organu I instancji - zaznaczył, że pojazd posiada szereg cech klasyfikujących go jako samochód osobowo-towarowy, zasadniczo przeznaczony do przewozu osób, a dopiero w drugiej kolejności do transportu towarów. Nadto, długość podłogi części towarowej (132,5 cm) jest mniejsza od połowy długości rozstawu osi (150 cm). Także całość obiektywnych właściwości pojazdu, tj. wyposażenie i ogólny wygląd, wskazują na jego wykorzystanie jako pojazdu zasadniczo przeznaczonego do przewozu osób.

Wyjaśnił ponadto organ, powołując się na noty wyjaśniające do Nomenklatury Scalonej, że decydujące znaczenie przy kwalifikacji rozważanego typu pojazdu ma proporcja pomiędzy długością podłogi części towarowej a długością rozstawu osi. Podniósł dodatkowo, że uzasadnienie klasyfikacji pojazdów typu pickup marki [...] do kategorii pojazdów osobowych potwierdza Wiążąca Informacja Taryfowa nr PL-WIT-2007-00521.

Wobec powyższego, w ocenie organu odwoławczego, niezasadne były podniesione przez stronę zarzuty błędnego przyjęcia przez organ I instancji, że przedmiotowy pojazd podlega zaliczeniu do pozycji CN 8703, a nie do CN 8704 i nie uwzględnienia przez ten organ twierdzenia strony, że samochód ten jest przeznaczony zasadniczo do przewozu towarów. Organ odwoławczy nie podzielił również poglądu strony, że w sprawie dokonano błędnych pomiarów pojazdu, mianowicie przy zamkniętej burcie, nie zaś z uwzględnieniem otwartej tylnej burty. Wyjaśnił organ w tym zakresie, że przedmiotowy pojazd stanowi zamkniętą bryłę i jako taki winien być poddany badaniom. Maksymalna wewnętrzna długość podłogi w części przeznaczonej do transportu towarów ograniczona jest bowiem burtami i klapą tylną, kiedy ta ostatnia jest zamknięta. Prawidłowość takiej interpretacji potwierdza, zdaniem organu, rozporządzenie Komisji (UE) nr 316/2011 z dnia 30 marca 2011 r. dotyczące klasyfikacji niektórych towarów według Nomenklatury Scalonej (Dz. Urz. UE. L. 2011.98.61). Organ wskazał, że nie mogą być dowodami przesądzającymi o przeznaczeniu pojazdu,

a w konsekwencji określeniu właściwego kodu Taryfy Celnej, świadectwo homologacji, czy też badanie techniczne. Homologacja stwierdza bowiem zgodność pojazdu co do przypisanej mu funkcji, budowy itp., natomiast badanie techniczne potwierdza sprawność techniczną. Podkreślił, że przepisy, na podstawie których dokonuje się rejestracji samochodów na terenie kraju, nie mają zastosowania do u.p.a.

Nie zgodził się również organ z zarzutem strony, że w sprawie należy dokonać ponownych pomiarów pojazdu, z uwagi na to, że pomiarów tych dokonano przy użyciu sprzętu, co do którego nie jest wiadomym, czy był on atestowany i czy daje gwarancję dokładności uzyskanych wyników. W kontekście tym organ podniósł, że istotą pomiarów nie jest precyzyjne ustalenie - w konkretnych jednostkach miary - wielkości poszczególnych długości tylko ustalenie prostej relacji: czy długość podłogi części pasażerskiej samochodu jest większa, czy mniejsza, niż połowa długości rozstawu osi pojazdu.

Mając powyższe na uwadze, wniosek strony o dokonanie ponownego pomiaru spornego pojazdu przy udziale biegłego z dziedziny metrologii i miernictwa organ uznał za nieuzasadniony.

Za chybiony uznał organ wniosek wskazujący na konieczność zwrócenia się do Urzędu Statystycznego o udzielenie informacji w zakresie stosowania Nomenklatury Scalonej odnośnie klasyfikacji spornego pojazdu. Zauważył, że to organ podatkowy upoważniony jest do samodzielnego dokonywania klasyfikacji statystycznych wyrobów.

Nie dopatrzył się organ odwoławczy sytuacji, w której pojazdy sprowadzane

z zagranicy byłyby dyskryminowane w stosunku do pojazdów krajowych. Zauważył organ, że bez znaczenia pozostaje stosunek ładowności części pasażerskiej pojazdu do ładowności części towarowej.

W ocenie Dyrektora IC, przy zastosowaniu prawidłowej metodyki klasyfikacji

w systemie PKWiU, wbrew zarzutom skargi, nie będzie miała miejsca sytuacja, w której ten sam pojazd zostanie zaklasyfikowany do CN 8703, a do PKWiU innego niż 34.10.2.

Ocenił organ, że - prowadząc postępowanie w I instancji - Naczelnik UC uczynił zadość zasadom wynikającym z art. 120, art. 122, art. 121, art. 124 i art. 125 a także art. 165 § 2 w zw. w art. 207, art. 187, art. 180, art. 188 i art. 191 O.p.

W świetle powyższego Dyrektor IC przyjął, że brak jest podstaw do uznania zasadności podniesionych w odwołaniu zarzutów i uwzględnienia żądania uchylenia zaskarżonej odwołaniem decyzji i umorzenia postępowania w sprawie.

Ustosunkowując się do zarzutu przedawniania zobowiązania podatkowego, którego termin upływał z końcem 2012 r. (art. 70 § 1 O.p.), Dyrektor IC wskazał na zawieszenie terminu przedawnienia, z uwagi na wszczęcie - w dniu 10 grudnia 2012 r. - postępowania karnego skarbowego, o którym strona została powiadomiona 14 grudnia 2012 r. (art. 70 § 6 pkt 1 O.p.).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania sądowego, zarzucając rażące naruszenie prawa, a w szczególności:

1) art. 70 § 6 pkt 1 O.p. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji, utrzymującej decyzję organu I Instancji w mocy, w warunkach przedawnienia zobowiązania podatkowego, którego rzekoma wysokość została określona tą decyzją;

2) art. 180, art. 187 § 1, art. 192 oraz art. 122 O.p. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z oględzin i w konsekwencji nieustalenie cech fizycznych przedmiotowego pojazdu, jego proporcji oraz ładowności, jak również oparcie przez organ II Instancji rozstrzygnięcia w sprawie o stan faktyczny ustalony według treści uzasadnienia decyzji na podstawie przeprowadzonego dowodu

z oględzin pomimo tego, że dowód ten nie został w ogóle przeprowadzony, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy, który został uzależniony od proporcji pojazdu ustalonych podczas oględzin, w sytuacji, w której wiadomym jest, że poszczególne pojazdy tej samej marki, co pojazd którego dotyczy postępowanie, według ustaleń organów podatkowych, posiadają różne proporcje, co uzasadnia konieczność ich każdorazowego indywidualnego ustalania;

3) art. 2 pkt 1 u.p.a. w zw. z poz. 59 załącznika do u.p.a., poprzez błędną wykładnię zawartego w treści poz. 59 w/w załącznika, jak również, w treści pozycji CN 8703 wyrażenia "przeznaczone zasadniczo do przewozu osób" i w efekcie uznanie, że przedmiotowy samochód ma zasadnicze przeznaczenie do przewozu osób (a nie do przewozu towarów), w związku z czym stanowi wyrób akcyzowy;

4) art. 2 pkt 1 u.p.a. w zw. z poz. 59 załącznika nr 1 do u.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, prowadzące do uznania, że przedmiotowy samochód stanowi wyrób akcyzowy, tzn. jest przeznaczony zasadniczo do przewozu osób, co jest kluczowym kryterium z punktu widzenia możliwości zaklasyfikowania do CN 8703;

5) rozporządzenia Rady nr 2658/87 w sprawie nomenklatury taryfowej

i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej przez błędną wykładnię

i niewłaściwe zastosowanie reguł 1 i 6 Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej, skutkujące zaliczeniem samochodu pickup [...] do pozycji CN 8703, przy jednoczesnym nieuwzględnieniu argumentu

o zasadniczym przeznaczeniu tego typu do przewozu towarów;

6) art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. oraz art. 2 pkt 1 u.p.a. a także poz. 59 załącznika nr 1 do u.p.a. oraz art. 80 ust. 3 pkt 3 u.p.a. przez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, polegające na pominięciu rodzaju zawieszenia pojazdu, wyposażenie w silnik diesla o niskim spalaniu, możliwości efektywnego wykorzystania całości przestrzeni ładunkowej przy otwartej burcie oraz ładowności pojazdu, w konsekwencji, uznanie pojazdu za przeznaczony zasadniczo do przewozu osób, podczas gdy doświadczenie życiowe i wskazania wiedzy fachowej prowadzą do wniosku, że cechy pojazdu świadczą

o zasadniczym jego przeznaczaniu do przewozu towarów;

7) art. 121 § 1, art. 122 w zw. z art. 187 § 1 i art. 180 § 1 O.p., przez zaniechanie przeprowadzenia dowodu na okoliczność zamierzonego przez producenta fabrycznego przeznaczenia pojazdu i zaniechanie zwrócenia się do właściwego podmiotu z zapytaniem o fabryczne przeznaczenie pojazdu;

8) art. 121 § 1 oraz art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p., przez pominięcie w decyzji argumentów podnoszonych przez stronę i sporządzenie nieprzekonującego stronę uzasadnienia decyzji;

9) art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O. p. oraz art. 2 pkt 1 u.p.a. i poz. 59 załącznika nr 1 do u.p.a., poprzez zaniechanie ustalenia maksymalnej dopuszczalnej ładowności pojazdu, podczas gdy kryterium ładowności powinno przesądzać

o jego klasyfikacji towarowej, a tym samym, okoliczność ta mogła mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy;

10) art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. oraz art. 2 pkt 1 u.p.a., a także poz. 59 załącznika nr 1 do tej ustawy w świetle noty wyjaśniającej CN do pozycji 8703, poprzez błędne ustalenie wewnętrznej przestrzeni ładunkowej pojazdu,

z pominięciem długości jego tylnej burty, która - zgodnie z zamierzeniem producenta - posiada cechy fizyczne przemawiające za uznaniem, że rozłożona burta stanowi część przestrzeni ładunkowej pojazdu;

11) art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. oraz art. 2 pkt 1 u.p.a., a także poz. 59 załącznika nr 1 do u.p.a. w związku z motywem trzecim i art. 1 ust. 2 lit. a oraz art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady nr 2658/87 w sprawie nomenklatury taryfowej

i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej, a także w świetle przedmowy do not wyjaśniających do Nomenklatury Scalonej przez zastosowanie not wyjaśniających do Nomenklatury Scalonej i nadanie im nadrzędnej mocy nad notami wyjaśniającymi do Systemu Zintegrowanego;

12) art. 2 pkt 1 u.p.a. oraz poz. 59 załącznika nr 1 do u.p.a., a także art. 3 ust. 1 i ust. 2 u.p.a. oraz art. 90 Traktatu o ustanowieniu Wspólnoty Europejskiej poprzez określenie zobowiązania w podatku akcyzowym z naruszeniem zakazu dyskryminacji podatkowej;

13) art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. oraz art. 2 pkt 1 u.p.a. i poz. 59 załącznika nr 1 do u.p.a., a także art. 3 ust. 2 i 3 u.p.a. oraz art. 25 ust. 1 pkt 6, art. 25 ust. 2 oraz art. 40 ust. 1 ustawy o statystyce publicznej przez dokonanie samodzielnej klasyfikacji pojazdu art. 122, w sposób odmienny od klasyfikacji dokonywanej przez uprawniony organ;

14) art. 127 O.p. przez ograniczenie postępowania odwoławczego jedynie do rozstrzygnięcia zarzutów podniesionych w odwołaniu, a w konsekwencji, zaniechanie ponownego rozpoznania sprawy;

15) art. 188 w zw. z art. 180 § 1 oraz art. 197 § 1 O.p. przez nieprzeprowadzenie wnioskowanych przez stronę dowodów a dotyczących okoliczności istotnych

w sprawie;

16) art. 200a § 1 pkt 2 w zw. z § 3 O.p. przez wydanie postanowienia

o odmowie przeprowadzenia rozprawy, mimo że zachodziły ku temu przesłanki przewidziane w ustawie;

17) art. 165 § 2 w zw. z art. 207 § 1 i § 2 O.p. przez wydanie zaskarżonej decyzji mimo braku wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie.

Strona skarżąca wniosła także o skierowanie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytania prejudycjalnego celem ustalenia czy art. 110 Traktatu

o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) (art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejska) dopuszcza wprowadzenie przez Państwo Członkowskie rozwiązania uregulowanego w art. 2 pkt 1 oraz art. 3 ust. 1 i 2 u.pa. w zw. z poz. 59 załącznika nr 1 do u.p.a, zgodnie z którym dla opodatkowania podatkiem akcyzowym tego samego wyrobu - samochodu osobowego - w obrocie krajowym

i wewnątrzwspólnotowym stosuje się odmienne układy klasyfikacyjne, zawierające odmienne definicje tego wyrobu, co powoduje, że handel wewnątrzwspólnotowy tymi samymi wyrobami podlega akcyzie a handel krajowy nie podlega.

W uzasadnieniu zarzutów spółka przedstawiła szeroką argumentację, którą poparła orzeczeniami sądów administracyjnych.

Odpowiadając na zarzuty skargi, Dyrektor IC wniósł o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z 3 czerwca 2013 r. strona podtrzymała zarzuty skargi, eksponując zarzut przedawnienia (stwierdziła, że postępowanie podatkowe w sprawie winno zostać umorzone).

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga była zasada.

W wyniku dokonania oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził istotne naruszenie prawa materialnego, polegające na wydaniu tej decyzji po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za 2007 r., określonego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia przez spółkę samochodu osobowego.

Sąd zauważa, że w kwestii przedawnienia zobowiązania podatkowego strony

w podatku akcyzowym za 2007 r., z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia w tymże roku innego samochodu zasadniczo przeznaczonego do przewozu osób, tutejszy Sąd wypowiedział się już m. in. w wyroku z 10 maja 2013 r. (sygn. akt I SA/Wr 334/13). Stanowisko zawarte w tym wyroku jest tym bardziej cenne, że kwestia przedawniania była oceniana w oparciu o te same zdarzenia (daty ich zaistnienia) i dowody.

Sąd w składzie orzekającym w sprawie podziela w całej rozciągłości stanowisko wyrażone w powołanym wyroku. Tezy i twierdzenia w nim zawarte zostaną powielone niżej jako szczególnie trafne i mające zastosowanie w niniejszej sprawie.

Na wstępie zaznaczyć w tej kwestii trzeba, że do wskazanego zobowiązania podatkowego zastosowanie ma pięcioletni termin przedawnienia, określony w art. 70

§ 1 O.p., liczony od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku, jako że zobowiązanie to powstaje z chwilą zaistnienia określonych okoliczności, z którymi przepisy prawa podatkowego wiążą powstanie takiego zobowiązania (art. 21 § 1 pkt 1 O.p.).

Zaskarżona decyzja, jak już wyżej powiedziano, dotyczy zobowiązania podatkowego za 2007 r., a zatem termin przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 1 O.p. upłynął w dniu 31 grudnia 2012 r. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że decyzja ta została doręczona pełnomocnikowi strony w dniu 25 marca 2013 r.

Podkreślić w tym miejscu należy, że ustawodawca określił przypadki, kiedy rzeczony okres przedawnienia zobowiązania podatkowego ulega przerwaniu lub zawieszeniu. Na jeden z takich przypadków, wymieniony w art. 70 § 6 pkt 1 O.p., powołuje się organ odwoławczy.

Zgodnie ze wskazaniem art. 70 § 6 pkt 1 O.p., bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego zostaje zawieszony z dniem wszczęcia postępowania

w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiążą się z niewykonaniem tego zobowiązania.

Dla interpretacji powołanego przepisu zasadnicze znaczenie ma wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie P 30/11, w którym orzeczono, że "art. 70 § 6 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 58 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387 oraz z 2007 r. Nr 221, poz. 1650), w zakresie, w jakim wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania karnego lub postępowania w sprawie

o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym to postępowaniu podatnik nie został poinformowany najpóźniej z upływem terminu wskazanego w art. 70 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa, jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej".

Wprawdzie, jak zauważył organ odwoławczy, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego dotyczy stanu prawnego obowiązującego od dnia 1 stycznia 2003 r. do dnia 1 września 2005 r., to jednak podkreślić należy, że w punkcie 7 uzasadnienia Trybunał zwrócił uwagę na to, że po nowelizacji przepisu, tj. z dniem 30 czerwca

2005 r., która weszła w życie z dniem 1 września 2005 r. (ustawa o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw, Dz. U. nr 143, poz. 1199) zakwestionowany przepis w obecnie obowiązującym brzmieniu również zawiera normę uznaną w tym wyroku za niekonstytucyjną.

Tym samym, nie może budzić wątpliwości, że stwierdzona przez Trybunał cecha niekonstytucyjności odnosi się także do art. 70 § 6 pkt 1 O.p. w brzmieniu obowiązującym po dniu 1 września 2005 r., a zatem również do stanu prawnego niniejszej sprawy. W konsekwencji, Sąd nie podziela poglądu zawartego w powołanym przez organ odwoławczy wyroku WSA w Poznaniu z 29 października 2012 r. (sygn. akt I SA/Po 550/12).

W uzasadnieniu powołanego wyroku Trybunał zauważył, że wskutek zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie ulega ono wygaśnięciu z upływem pięcioletniego terminu przedawnienia liczonego od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy, lecz istnieje nadal i może być egzekwowane przez wierzyciela podatkowego. Podatnikowi wprawdzie nie przysługuje konstytucyjne prawo do przedawnienia, to jednak z uwagi na treść przepisów O.p. dotyczących instytucji przedawnienia ma on prawo oczekiwać, że upływ terminu przedawnienia spowoduje wygaśnięcie ewentualnych nieuregulowanych zobowiązań podatkowych. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia wydłuża ten termin o okres zawieszenia, a tym samym istotnie zmienia sytuację prawną i faktyczną podatnika. Powstaje wówczas stan niepewności co do sytuacji podatnika, który nie wie, czy jego zobowiązanie podatkowe wygasło. Zasada ochrony zaufania obywatela do państwa i prawa wymaga, by podatnik nie tkwił w owym stanie niepewności przez czas bliżej nieokreślony.

Trybunał wskazał, że zgodnie z kwestionowanym art. 70 § 6 pkt 1 O.p., skutek

w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego następuje z mocy prawa z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe. Wszczęcie takiego postępowania następuje

w drodze postanowienia, które nie jest ogłaszane lub doręczane podatnikowi, gdyż do momentu przedstawienia mu zarzutów nie jest on stroną toczącego się postępowania karnoskarbowego. Nie jest mu również doręczane postanowienie o umorzeniu postępowania "w sprawie", a zatem, jeżeli nie zostaną mu przedstawione zarzuty, może on w ogóle nie dowiedzieć się o tym, że zostało wszczęte postępowanie "w sprawie", które spowodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia jego zobowiązania podatkowego. Należy przy tym zauważyć, że ta sama czynność, tj. wszczęcie postępowania karnoskarbowego "w sprawie" nie powoduje przedłużenia biegu terminu przedawnienia karalności przestępstwa (wykroczenia) skarbowego. Zgodnie bowiem

z art. 44 § 5 k.k.s., skutek taki następuje dopiero z momentem wszczęcia postępowania "przeciwko sprawcy". Analogiczne rozwiązania występują w procedurze karnej, gdzie art. 102 k.k. skutek w postaci przedłużenia biegu terminu przedawnienia karalności przestępstwa wiąże dopiero z wszczęciem postępowania "przeciwko osobie", która popełniła przestępstwo. W obu wypadkach negatywne skutki dla sprawcy przestępstwa, a także przestępstwa (wykroczenia) skarbowego w postaci przedłużenia biegu terminu przedawnienia karalności następują dopiero w momencie wszczęcia postępowania przeciwko niemu. Inaczej jest w prawie podatkowym, gdzie skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego wywołuje już wszczęcie postępowania "w sprawie" o przestępstwo (wykroczenie) skarbowe, niezależnie od tego, czy do wszczęcia postępowania przeciwko podatnikowi w ogóle dojdzie.

Zgodnie z art. 313 § 1 k.p.k. (stosowanym na podstawie art. 113 k.k.s.

w postępowaniu karnym skarbowym), postanowienie o przedstawieniu zarzutów rozpoczynające fazę postępowania in personam jest sporządzane, jeżeli dane istniejące w chwili wszczęcia śledztwa lub zebrane w jego toku uzasadniają dostatecznie podejrzenie, że czyn popełniła określona osoba. To postanowienie ogłasza się niezwłocznie podejrzanemu i przesłuchuje się go, chyba że ogłoszenie postanowienia lub przesłuchanie podejrzanego nie jest możliwe z powodu jego ukrywania się lub nieobecności w kraju. Postanowienie o przedstawieniu zarzutów zawiera wskazanie podejrzanego, dokładne określenie zarzucanego mu czynu i jego kwalifikacji prawnej. Dopiero zatem na tym etapie podatnik uzyskuje informację o wszczętym przeciwko niemu postępowaniu karnym lub karnym skarbowym, które rodzi skutek w postaci przedłużenia biegu terminu przedawnienia karalności przestępstwa lub przestępstwa (wykroczenia) skarbowego. Dopiero też na tym etapie dowiaduje się on, że już wcześniej został zawieszony bieg terminu przedawnienia jego zobowiązania podatkowego, tj. z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo (wykroczenie) skarbowe, co znaczy, że zobowiązanie to nie przedawniło się. Mógł on

w tym czasie wyzbyć się ksiąg podatkowych i związanych z ich prowadzeniem dokumentów, gdyż zgodnie z art. 86 § 1 O.p. jest on zobowiązany do ich przechowywania tylko do czasu upływu okresu przedawnienia zobowiązania podatkowego i w ten sposób pozbawić się dowodów prawidłowego rozliczenia się

z podatków.

Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że stan nieświadomości co do zaistnienia przesłanki zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego może być znacznie rozciągnięty w czasie. Zgodnie z art. 153 § 1 k.k.s., postępowanie przygotowawcze w sprawie o przestępstwo skarbowe powinno być zakończone

w terminie 3 miesięcy, przy czym termin ten może być przedłużony na okres do

6 miesięcy, a w szczególnie uzasadnionych wypadkach - na dalszy czas oznaczony.

Z kolei art. 153 § 3 k.k.s. stanowi, że w razie niezakończenia dochodzenia w sprawie

o wykroczenie skarbowe, prowadzonego przez organ postępowania przygotowawczego w ciągu 2 miesięcy, organ nadrzędny nad tym organem może przedłużyć dochodzenie na czas oznaczony.

W ocenie Trybunału Konstytucyjnego, przedstawiony wyżej mechanizm narusza wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadę ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa w zakresie, w jakim wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym to postępowaniu podatnik nie został poinformowany najpóźniej z upływem pięcioletniego terminu przedawnienia wskazanego w art. 70 § 1 O.p. Nie znaczy to, zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, że postępowanie w sprawie

o przestępstwo skarbowe winno być jawne dla podatnika, a w szczególności, że powinien on być zawiadamiany o wszczęciu postępowania in rem. Byłoby to sprzeczne z zasadą tajności tej fazy postępowania przygotowawczego, która ma istotne znaczenie z punktu widzenia zasady prawdy materialnej. Gdyby bowiem podatnik wiedział, że

w dotyczącej go sprawie toczy się postępowanie karne skarbowe, mógłby podjąć działania utrudniające lub uniemożliwiające zebranie niezbędnego materiału dowodowego. Naruszenie zasady ochrony zaufania obywatela do państwa i prawa nie polega więc na tym, że podatnik nie jest informowany o wszczęciu postępowania

w sprawie o przestępstwo (wykroczenie) skarbowe. Co więcej, organy skarbowe

w trakcie pięcioletniego okresu przedawnienia mają prawo wszcząć i prowadzić postępowanie w sprawie o przestępstwo (wykroczenie) skarbowe, co skutkować będzie, zgodnie z zakwestionowanym przepisem, zawieszeniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Jednakże z chwilą upływu pięcioletniego terminu przedawnienia podatnik musi zostać poinformowany, że przedawnienie nie następuje, bo jego bieg został zawieszony w związku z wszczęciem postępowania karnoskarbowego. Zasada ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa wymaga, żeby podatnik wiedział, czy jego zobowiązanie podatkowe przedawniło się, czy nie. W gestii ustawodawcy pozostaje natomiast wybór instrumentów, które to zapewnią. Realizacja celów postępowania podatkowego musi jednak odbywać się bez naruszania zasady ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa.

Z powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego wynika zatem, że opisane

w przepisie art. 70 § 6 pkt 1 O.p. czynności zawieszające bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego winny być oceniane z uwzględnieniem art. 2 Konstytucji RP i tego czy podatnik miał wiedzę o ich wdrożeniu, a w istocie o tym, że zobowiązanie podatkowe, którym jest obciążany nie uległo przedawnieniu na skutek zawieszenia jego biegu.

Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy powtórzyć należy, że nominalnie zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za 2007 r. z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego przedawniłoby się z końcem 2012 r. Jak jednak organ odwoławczy podniósł w skarżonej decyzji i w odpowiedzi na skargę, zobowiązanie podatkowe nie uległo przedawnieniu, albowiem bieg terminu przedawnienia przewidziany dla tego zobowiązania uległ zawieszeniu, z powodu wszczęcia postępowania karnego skarbowego, co wynika z wezwania z dnia 10 grudnia 2012 r. skierowanego do K. J. N. (prezesa skarżącej spółki) w celu stawienia się w siedzibie Urzędu Celnego we W. w dniu 28 grudnia 2012 r.

w charakterze podejrzanego "w sprawie karnej skarbowej o przestępstwo skarbowe

z art. 54 § 1 k.k.s. w zw. z art. 6 § 1 k.k.s. w zw. z art. 9 § 3 k.k.s. w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 i 2 k.k.s.", doręczonego w dniu 14 grudnia 2012 r.

W ocenie Sądu, dokumenty, do których odwołuje się Dyrektor IC, nie dają podstaw do zaaprobowania zaprezentowanego przez organ odwoławczy stanowiska

i przyjęcia, że w rozpoznawanej sprawie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia z przyczyny określonej w art. 70 § 6 pkt 1 O.p.

Na tle powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzić bowiem należy, że wspomniane wezwanie, chociaż doręczone przed upływem terminu przedawnienia spornego zobowiązania podatkowego, nie stanowi poinformowania strony skarżącej

o prowadzonym postępowaniu karnym skarbowym i jednoczesnego postawienia jej zarzutów. W wezwaniu tym brak jest przede wszystkim dokładnego określenia (opisu) zarzucanych czynów lub czynu. Zatem strona nie mogła się z tego wezwania dowiedzieć, o jakie konkretne przestępstwo skarbowe jest podejrzana. W każdym razie samo podanie kwalifikacji prawnej czynu nie jest w tym zakresie wystarczające. Wprawdzie w dniu 10 grudnia 2012 r. zostało wydane postanowienie o przedstawieniu zarzutów, w którym opisano zarzucany podejrzanemu K. J. N. czyn oraz podano jego kwalifikację prawną, to jednak treść postanowienia nie została podejrzanemu ogłoszona, ponieważ miejsca, gdzie winna znajdować się data zapoznania się z treścią rzeczonego postanowienia oraz podpis podejrzanego potwierdzającego ten fakt, nie są wypełnione. Zapoznanie się podejrzanego z treścią ogłoszonego zarzutu nastąpiło natomiast, co zostało potwierdzone podpisem, dopiero

w dniu 14 stycznia 2013 r., kiedy przedstawiono podejrzanemu postanowienie z dnia 3 stycznia 2013 r. zmieniające postanowienie o przedstawieniu zarzutów z dnia 10 grudnia 2012 r., w części dotyczącej kwoty zobowiązania podatkowego.

Przyjąć zatem należy, że w sprawie nie doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia w związku z dokonaną w dniu 10 grudnia 2012 r. czynnością procesową wszczęcia postępowania karnego skarbowego, bowiem prezes skarżącej spółki nie został powiadomiony o podjęciu takiej czynności procesowej i jej skutkach przed upływem terminu przedawnienia, co powoduje, że decyzja organu podatkowego II instancji z [...] marca 2013 r., która została doręczona pełnomocnikowi strony 25 marca 2013 r., została wydana w warunkach przedawnienia, tj. z naruszeniem art. 70 § 1 O.p. w zw. z art. 70 § 6 pkt 1 O.p.

Stwierdzenie powyższego naruszenia czyni bezprzedmiotowym odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi.

W tym stanie rzeczy, zaskarżoną decyzję należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Orzeczenie

o wstrzymaniu wykonania w/w decyzji znalazło oparcie w treści art. 152 tej ustawy.

W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy. Na kwotę kosztów składa się wpis sądowy w wysokości [...] zł, kwota wynagrodzenia pełnomocnika - radcy prawnego w wysokości [...] zł oraz kwota opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.

Z uwagi na fakt, że w sprawie upłynął termin przedawnienia należy uznać, że postępowanie podatkowe stało się bezprzedmiotowe, wobec czego winno ono zostać przez organ podatkowy umorzone.