Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 176/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 28 ust. 2 w zw z art.28 ust. 3 i 3a
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 176/10 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 kwietnia 2010r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Inga Gołowska (spr.), Sędziowie: WSA Beata Cieloch, WSA Ewa Długosz-Ślusarczyk, Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2010r., sprawy ze skargi Z. K., na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 27 listopada 2009r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za osobę prowadzącą działalność gospodarczą, - s k a r g ę o d d a l a -


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 27 listopada 2009r. po rozpatrzeniu odwołania Z.K., Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 sierpnia 2009r. znak: [...] w części dotyczącej należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za osobę prowadzącą działalność gospodarczą obejmujące okres 07.1999r. do 10.1999r. i w tym zakresie umorzył postępowanie w I instancji a w pozostałym zakresie utrzymał decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał się na ustalenia stanu faktycznego dokonane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Z ustaleń tych wynika, że decyzją z dnia 13 sierpnia 2009r. znak: [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił skarżącemu umorzenia należności za osobę prowadzącą działalność gospodarczą z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres 07.1999r. – 12.2007r. w kwocie 45.738,70 zł z odsetkami za zwłokę w wysokości 36.793,00 zł , należności za pracowników w części finansowanej przez płatnika z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za 01. 2000r. w kwocie 325,02 zł z odsetkami za zwłokę w wysokości 604,00 zł, uznając, iż w sprawie nie zostały spełnione przesłanki umorzenia określone w art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U z 2007r. Nr 11, poz. 74 ze zm. dalej- u.s.u.s) tj. całkowita nieściągalność oraz ważny interes zobowiązanego oraz umorzono postępowanie w zakresie umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne za okres 02.1998r.- 31.12.1998r. w kwocie 3.394,40 zł oraz na ubezpieczenia społeczne za okres 01.-06. 1999r. w kwocie 1.357,10 zł z uwagi na przedawnienie należności.

Odnosząc się do poszczególnych zarzutów i argumentów przedstawionych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że Z.K. prowadzi działalność gospodarczą od 14 kwietnia 1988r. w zakresie usług remontowo-budowlanych i specjalistycznych i z tytułu wykonywanej działalności gospodarczej zobowiązany był do opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne o Fundusz Pracy a niedopełnienie tego obowiązku doprowadziło do powstania zaległości. Decyzją z dnia 8 lipca 2008r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził w związku z ustaniem z dniem 31 stycznia 1998r. prawa do renty, podleganie przez Z.K. obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu w okresie od 1 lutego 1998r. do 31 grudnia 1998r. oraz obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu w okresie od 1 stycznia 1999r. do 31 grudnia 2007r. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Decyzja ta została zaskarżona do Sądu Okręgowego w K., który wyrokiem z dnia 18 listopada 2008r. wydanym do sygn. akt: [...] oddalił odwołanie Z.K.. Należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres luty 1998r. -31 grudzień 1998r. w kwocie 3.394,40 zł, oraz należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (emerytalne, rentowe i wypadkowe) za kres styczeń 1999r. – październik 1999r. w kwocie 2.550,64 zł i należności na Fundusz Pracy za okres styczeń 1999r. – październik 1999r. w kwocie 186,29 zł uległy przedawnieniu. Zobowiązany nie pobiera świadczeń emerytalno-rentowych, w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą , jest właścicielem lokalu mieszkalnego w budynku przy ul. K., jest właścicielem kilku pojazdów, przyczepy. Nie korzysta z pomocy społecznej, w okresie od 24 stycznia 2008r. do 29 stycznia 2007r. był hospitalizowany , posiada zobowiązanie kredytowe w Banku BPH SA w wysokości 120.000,00 zł. Miesięczne wydatki na utrzymania mieszkania, zakup lekarstw, spłata kredytu wynoszą 5.110 zł.

Organ wskazał, że rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy ustalił, że należność z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres 07. 1999r. – 10.1999r. w kwocie 1.193,54 zł z odsetkami za zwłokę w wysokości 2.385,00 zł uległy przedawnieniu. Wysokość zaległości objętych przedmiotowym postępowaniem wynosi: 44.545,16 zł z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres 11.1999r. – 12.2007r. i 33.408,00 zł odsetek za zwłokę.

Ponownie rozpoznając wniosek Z.K. i oceniając całokształt zebranego materiału dowodowego w kontekście mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa z uwzględnieniem interesu zabezpieczenia społecznego i słusznego interesu obywateli, organ uznał, iż w stosunku do skarżącego nie zostały spełnione przesłanki umorzenia należności określone w art.28 ust. 2 w zw z art. 28 ust. 3 i 3a u.s.u.s. Dokonane ustalenia stanu faktycznego nie pozwalają na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności, której przypadki enumeratywnie określono w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. W stosunku do skarżącego nie zachodzi żaden z przypadków określonych w §3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003r. Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U Nr 141, poz. 1365). Sytuacja majątkowa Z.K. nie uzasadniała umorzenia przedmiotowego zadłużenia. Osiągany dochód w przeliczeniu na jeden miesiąc to kwota 7.048,57 zł. a po odliczeniu kosztów utrzymania skarżący do dyspozycji ma 1.938,51 zł. Sytuacja skarżącego upoważnia do stwierdzenia, że podjęcie spłaty zadłużenia nie grozi niezaspokojeniu niezbędnych potrzeb życiowych. W przedmiotowej sprawie dopuszczalne jest zawarcie układu ratalnego celem spłaty zadłużenia.

Organ wskazał również, że po ustaniu warunków powodujących wyłączenie z obowiązku ubezpieczenia społecznego powinien zawiadomić o tym fakcie Oddział ZUS w ciągu 10 dni. Od dnia 1 lutego 1998r. skarżący utracił prawo do renty a zatem miał obowiązek zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego. Z tytułu wykonywanej działalności gospodarczej zgłosił się jedynie do ubezpieczenia społecznego.

W ocenie organu zasadności umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne nie można wywodzić z faktu , iż w 2004 i 2005 ZUS wydał skarżącemu zaświadczenie o nie zaleganiu ze składkami i w związku z tym nie ponosi on żadnej winy w nieopłaceniu składek. Taka sytuacja nie może stanowić przesłanki umorzenia składek. Skarżący z tytułu działalności gospodarczej dokonał jedynie zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego. ZUS ma co najmniej 10 letni okres na sprawdzenie prawidłowości obliczania składek przez płatnika.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję złożył Z.K. w części dotyczącej odmowy umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika oraz odsetek za zwłokę finansowanych także przez płatnika na ubezpieczenie społeczne za okres od 11.1999 do 12.2007r. w kwocie 44.545,16 zł i w kwocie 33.408, 00 zł z tytułu odsetek- zarzucając dokonanie błędnych ustaleń faktycznych poprzez przyjęcie , że wnioskodawca nie znał obowiązujących przepisów prawa, naruszenie art.28 ust. 3a u.s.u.a. w zw z §3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, powagi rzeczy osądzonej wynikającej z wyroku z dnia 18 listopada 2008r. w którym Sąd w uzasadnieniu stwierdził, że wnioskodawca ,, powinien być w całości zwolniony z zapłaty odsetek skoro to ZUS utrzymywał go w przekonaniu o działaniu zgodnym z prawem", naruszenie art. 7, art.77§1 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia sprawy oraz nie rozpoznanie całego materiału dowodowego zebranego w sprawie.

W uzasadnieniu skargi wskazał, że organy ZUS nie zastosowały się do wytycznych Sądu w przedmiocie umorzenia skarżącemu w całości odsetek od składek na ubezpieczenie społeczne, nadto podniósł, że działał w przekonaniu , ze jest zwolniony od uiszczania składek a także podkreślił , że spłata zadłużenia pozbawi jego o jego rodzinę możliwości zaspakajania niezbędnych potrzeb.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 184 Konstytucji w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.-Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz.1270 ze zm.)dalej- p.p.s.a., kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Kontrola zgodności z prawem dotyczy właściwości organu administracyjnego w sprawie, jego kompetencji do załatwienia spraw decyzjami administracyjnymi, poprawnego zastosowania przepisów postępowania administracyjnego oraz załatwienia sprawy na podstawie prawidłowo stosowanych, pod względem zakresu obowiązywania i treści, przepisów prawa materialnego. Sąd zwraca również uwagę na treść art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, iż Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Cytowany przepis daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy strona nie podniosła w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że sprawy w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz składek na określone fundusze (Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych) należą do sądów administracyjnych (art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2004r. Sąd administracyjny na skutek zaskarżenia decyzji Prezesa ZUS nie przejmuje sprawy administracyjnej, jako takiej do końcowego załatwienia, lecz jedynie kontroluje (ocenia) działalność tego organu pod względem zgodności z prawem. W związku z powyższym wniosek o umorzenie zadłużenia z tytułu składek, skierowany do sądu administracyjnego, nie może być uwzględniony.

Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., jak również dokonując analizy zarzutów sformułowanych w skargach, Sąd nie dopatrzył się takiego naruszenia prawa, które skutkuje koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Orzekanie na podstawie akt sprawy oznacza, że Sąd oceniając legalność zaskarżonego aktu bierze pod uwagę okoliczności, które z tych akt wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Przepis ten nie służy zatem do zwalczania wniosków jakie zostały wyprowadzone z materiału dowodowego, lecz nakazuje sądowi konkretne zachowanie przy podejmowaniu orzeczenia.

Ocena zaskarżonych decyzji według kryterium legalności nie dała Sądowi podstaw do wyeliminowania badanych indywidualnych aktów organów podatkowych z obrotu prawnego. Kwestionowane decyzje znajdują bowiem dostateczne podstawy w obowiązującym prawie, ich zaś wydanie poprzedzone zostało postępowaniem przeprowadzonym bez uchybień proceduralnych, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, również zarzuty skargi oraz mające je wesprzeć argumenty nie mogą podważyć prawidłowości podjętych rozstrzygnięć organów podatkowych.

Analiza akt postępowania oraz zarzutów skargi doprowadziły Sąd do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Ocena stanu faktycznego ustalonego przez organ.

Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione przez organ administracji publicznej (organy podatkowe) albowiem stan faktyczny został ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej. Ustalony w postępowaniu administracyjnym stan faktyczny stał się stanem faktycznym przyjętym przez Sąd.

Granice niniejszej sprawy nakreślone zostały we wniosku skarżącego z dnia 20 kwietnia 2009r., którym wszczęte zostało postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, emerytalne , rentowe i wypadkowe.

Zgodnie z art. 32 u.s.u.s. do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.

W tym zakresie art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. stanowi, iż należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wskazał siedem przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia.

Zgodnie z treścią wymienionego art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego przepisu.

Całkowita nieściągalność zachodzi gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2) sad oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa,

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienie w postępowaniu egzekucyjnym,

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w powołanym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec ZUS zadłużenia. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia.

Podkreślenia wymaga fakt, że sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja uprawnionego organu. Kontrola ta obejmuje zatem zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy oraz rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia wnioskowanej ulgi.

Decyzja o umorzeniu (albo o odmowie umorzenia) należności z tytułu składek ma zatem charakter uznaniowy. Oznacza to, iż do organu orzekającego należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Organ ten dysponuje pewnym marginesem swobody w odniesieniu do zaistniałej w danej sprawie sytuacji faktycznej. W świetle ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie sądów administracyjnych koncepcji interpretacyjnej przepisów zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego, nawet stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności świadczące o spełnieniu określonych przepisami przesłanek może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. Prawem do umorzenia należności dysponuje w tym przypadku Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który może, ale nie musi przychylić się do pozytywnego załatwienia wniosku o umorzenie należności.

Należy podkreślić, że uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny, w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających przesłankom umorzenia, ale w możliwości negatywnego dla zobowiązanego rozstrzygnięcia nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek umorzenia. Z tego też względu sama odmowa umorzenia należności z tytułu składek nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca. Oczywistym jest przy tym, że stwierdzenie braku przesłanek umorzenia skutkować może wyłącznie odmową udzielenia tej ulgi. (vide wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 grudnia 2006r. sygn. akt: II SA/Wa 2427/06 LEX nr 328895).

W uchwale z dnia 6 maja 2004r. (sygn. akt: II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że ,,(...) Przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. (...) jest oparty na konstrukcji tzw. ,,uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone." Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.

Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdzie nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec skarżącego.

W ocenie Sądu prawidłowo, zatem zostało ustalone na dzień wydania zaskarżonej decyzji, iż w stosunku do skarżącej nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności, a w konsekwencji brak było prawnej możliwości - jak wyżej wyjaśniono - umorzenia należności w oparciu o to kryterium.

Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 u.s.u.s.). Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r., gdzie, jako przesłanki umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wskazane zostały okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny.

Podkreślenia jednak wymaga, iż w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s w związku z § 3 rozporządzenia także mamy do czynienia, z tzw. uznaniem administracyjnym. Uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny, w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających przesłankom umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ale w możliwości negatywnego dla zobowiązanego rozstrzygnięcia, nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek umorzenia. Z tego też względu sama odmowa umorzenia należności z tytułu składek nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca. Oczywistym jest przy tym, że stwierdzenie braku przesłanek umorzenia skutkować może wyłącznie odmową udzielenia tej ulgi.(vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 22grudnia 2006r. sygn. akt: III SA/Wa 2427/06 LEX nr 328895).

Ponadto jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzja, o której stanowi art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności, organ może odmówić ich umorzenia. (vide: wyrok NSA w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2007r. sygn. akt: II GSK 141/07 LEX nr 368197, wyrok NSA w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2007r. sygn. akt: II GSK 141/07 LEX nr 368197).

Również i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi. Może on, ale nie musi umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności, oczywiście, gdy inne względy ustawowe przemawiają przeciwko takiemu umorzeniu.

Oceniając sprawę pod tym kątem organ odwoławczy, powołując się na zebrany w sprawie materiał dowodowy, stwierdził, iż posiadane składniki majątkowe, wiek pozwalają na spłatę zadłużenia. Sytuacja materialna skarżącego nie jest na tyle ciężka, aby mogła prowadzić do umorzenia zadłużenia. W konsekwencji prawidłowa była kwalifikacja prawna tych okoliczności dokonana przez organy orzekające, które wskazały na te elementy stanu faktycznego i wyciągnęły z nich wniosek, iż nie została spełniona wskazana wyżej przesłanka umorzenia.

Organ jest władny w świetle prawa egzekwować na drodze przymusu administracyjnego (sądowego) określone kwoty, to tym bardziej należy przyjąć istnienie możliwości ich dobrowolnego uiszczania przez zobowiązanego. W tej sytuacji nie bez znaczenia jest również mocno akcentowana przez organy orzekające możliwość wystąpienia do Zakładu o zawarcie układu ratalnego, co bez wątpienia ma wpływ na wysokość odsetek ze względu na opłatę prolongacyjną, która jest o połowę niższa.

Dodatkowo należy wskazać, że przyczyną uchylenia decyzji uznaniowej nie może być niezadowolenie skarżącego z zawartego w niej rozstrzygnięcia, nawet jeśli w jego odczuciu sytuacja finansowa i życiowa uzasadnia umorzenie przedmiotowej należności. Przyczyną uchylenia decyzji w sprawie odmowy umorzenia zaległości nie może być również przekonanie, iż zwłoka w wydaniu decyzji dotyczącej umorzenia należności doprowadziła do naliczenia przez organ odsetek przewyższających wartość zaległości z tytułu niezapłaconych składek. (vide wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2006r. sygn. akt: III SA/Wa 495/06 LEX nr 213825).

Wskazać należy także, że podnoszona przez Skarżącego okoliczność uzyskania z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zaświadczeń, iż w 2004 i 2005 ZUS nie zalegał ze składkami i w związku z tym nie ponosi on żadnej winy w nieopłaceniu składek nie stanowi przesłanki umorzenia składek o której mowa w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Sąd zwraca jednocześnie uwagę, iż wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskaniu nowych dowodów Skarżący może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej.

W tym stanie rzeczy skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz.1270 ze zm.) gdyż zaskarżonym decyzjom nie można postawić zarzutu naruszenia prawa zarówno procesowego a przeprowadzone postępowanie rozpoznawcze wykazało nieistnienie naruszenia prawa w działalności organu administracji , której skarga dotyczy. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji.