Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 133/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-07-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 200 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2017 poz 2183
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jedn.
article: § 12 ust.  1 ,  § 13 ust. 2, § 14 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2016 poz 558
law: rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 13 kwietnia 2016 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Protokolant st. sekr. sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2019 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Rektora [...] z dnia [...] 2018 r. Nr [...] w przedmiocie stypendium doktoranckiego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Rektora [...] na rzecz skarżącego kwotę 697,- (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] 2018 r. nr [...], wydana na podstawie art. 200 ust. 1-3 i art. 207 ust. 1-2 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym, §13 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 sierpnia 2017r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich, § 60 ust. 1-3 Statutu Uniwersytetu [...], stanowiącego załącznik do obwieszczenia nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] z dnia 25 września 2017 roku w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu statutu Uniwersytetu [...] § 1 zarządzenia Rektora Uniwersytetu [...] nr [...] z dnia [...] 2016r. w sprawie zakresu obowiązków prorektorów w kadencji [...] z późn. zm., § 1-4 Zasad przyznawania stypendiów doktoranckich stanowiących załącznik do Zarządzenia Rektora [...] z dnia [...] 2015r., § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 2 grudnia 2016r. w sprawie warunków wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą dla pracowników zatrudnionych w uczelni publicznej oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego, Rektor Uniwersytetu [...] w P. odmówił przyznania A. M. stypendium doktoranckiego w roku akademickim [...]

W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z przepisami § 13 ust. 2 w/w rozporządzenia z dnia 9 sierpnia 2017r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich oraz postanowieniami zasad przyznawania stypendiów doktoranckich stypendium doktoranckie może otrzymać doktorant, który terminowo realizuje program studiów doktoranckich, wykazał się zaangażowaniem w prowadzeniu zajęć dydaktycznych w ramach praktyk zawodowych lub w realizacji badań naukowych prowadzonych przez jednostkę organizacyjną uczelni oraz w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego wykazał się postępami w pracy naukowej i przygotowywaniu rozprawy doktorskiej. Dalej zauważono, że w świetle art. 200 ust. 5 ww. ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym przyznanie stypendiów doktoranckich, w oparciu o powyższe kryteria, jest możliwe tylko w ramach środków, o których mowa w art. 98 ust. 1 w/w ustawy. Wskazano, że ich ilość jest ograniczona i nie ma możliwości przyznania większej liczby stypendiów niż wskazanych w planie. Zarówno wielkość stypendiów, jak też ilość osób, które je otrzymają uzależniona jest od ilości pieniędzy przeznaczonych na ten cel. Z powodu braku wystarczających środków budżetowych, została podjęta decyzja odmowna.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniósł A. M. wskazując, iż decyzja w przedmiocie stypendium doktoranckiego, jakkolwiek jest decyzją uznaniową to jednak wymaga wyczerpującego uzasadnienia. Tymczasem decyzja z 31 sierpnia 2018 r. nie wskazuje merytorycznych powodów negatywnego rozpatrzenia wniosku. Zdaniem A. M. z § 13 ust. 2 pkt 3) rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich jak i z § 1 ust. 3 Załącznika nr 1 do Zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] 2017 roku zmieniającego Zarządzenie nr [...] dnia 19 marca 2015 roku w sprawie określenia zasad przyznawania stypendiów doktoranckich w Uniwersytecie [...] w P. wynika, że w postępowaniu w przedmiocie przyznania stypendium doktoranckiego należy dokonać oceny postępów w pracy naukowej i w przygotowywaniu rozprawy doktorskiej w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku, co w powiązaniu z przepisami dot. sprawozdań doktoranckich interpretować należy jako rok akademicki, za który ma zostać doktorantowi przyznane stypendium. Ocena tych osiągnięć następuje według Załącznika nr 1 do Zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 12 lipca 2017 loku. W konsekwencji należy uwzględniać wszelkie osiągnięcia doktoranta w roku akademickim poprzedzającym rok akademicki, na który ma zostać doktorantowi przyznane stypendium. W rozpoznawanym przypadku ocenie podlegać powinny wszelkie osiągnięcia doktoranta z roku akademickiego 2017/2018, tj. od dnia 1 października 2017 roku do dnia 30 września 2018 roku. Następnie A. M. przytoczył swoje rok akademicki 2017/2018 osiągnięcia i stwierdził, że w postępowaniu w przedmiocie przyznania mi stypendium doktoranckiego na rok 2018/2019 ocenione powinny zostać na łączną liczbę punktów 35. Tymczasem z informacji powziętych w Sekretariacie Kierownika Studiów Doktoranckich wynika, że stypendia doktoranckie przyznawane były osobom legitymującym się już 28 punktami.

Decyzją z [...] 2018 r. o nr [...] Rektor Uniwersytetu [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] 2018 r. nr [...], w sprawie nieprzyznania A. M. stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2018/2019.

W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że decyzja o przyznaniu stypendium ma charakter uznaniowy i spełnienie warunków określonych w § 13 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 sierpnia 2017r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich nie oznacza automatycznego jego przyznania. Jak wynika z brzmienia art. 200 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym o wysokości stypendium doktoranckiego decyduje rektor. Nie można w tym zakresie pomijać kwestii posiadanych środków, bowiem zarówno wielkość stypendiów, ilość osób, które je otrzymają uzależniona jest od ilości pieniędzy przeznaczonych na ten cel.

Następnie Rektor wyjaśnił, że na podstawie wniosku A. M. o przyznanie stypendium doktoranckiego oraz zebranych przez doktorancką komisję stypendialną na Wydziale Prawa i Administracji dokumentów w sprawie, należy stwierdzić, iż uzyskał wnioskodawca 11 punktów za artykuł naukowy, 8 punktów za udział w konferencjach, 1 punkt za czynny udział w debacie, 1 punkt za wygłoszenie referatu w cyklu [...], 1 punkt za czynny udział w organizacji konferencji, 2 punkty za pełnienie roli członka Rady [...] oraz 3 punkty za zajęcia dydaktyczne – razem 27 punktów. W procedurze odwoławczej komisja nie uwzględniła artykułu naukowego ,,[...]" - [...] (data wydania lipiec 2018 roku). Zgodnie z "Zasadami przyznawania stypendiów doktoranckich", § 4 ust. 4. wniosek (o stypendium doktoranckie) należy kierować kierownika studiów doktoranckich. Termin złożenia wniosku upływa z dniem 30 czerwca każdego roku. Wskazany artykuł ukazał się lipcu 2018 roku, czyli już po terminie na złożenie wniosku o stypendium doktoranckie. W ramach otrzymanych środków możliwe było przyznanie stypendium doktorantom zajmującym miejsca od 1 do 10 na liście rankingowej doktorantów III roku w roku akademickim. 10 osoba na liście uzyskała 28 punktów, natomiast A. M. z wynikiem 27 punktów, zajął 11 miejsce i nie był rekomendowany przez doktorancką stypendialną do przyznania stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2018/2019.

A. M. wniósł skargę na powyższe rozstrzygniecie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

Skarżący podniósł, iż zarówno § 13 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich jak i pierwszy akapit Załącznika nr 1 do Zarządzenia nr [...]/2017 Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 12 lipca 2017 roku zmieniającego Zarządzenie nr [...]/2015z dnia 19 marca 2015 roku w sprawie określenia zasad przyznawania stypendiów doktoranckich w Uniwersytecie [...] przewidują, że stypendium doktoranckie na drugim roku i kolejnych latach studiów doktoranckich może być przyznane doktorantowi, który w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego wykazał się postępami w pracy naukowej i w przygotowywaniu rozprawy doktorskiej. Zaakcentowano, iż rok akademicki trwa od 1 października do 30 września, zatem nie ma racji organ wskazując, że ustalenie terminu na złożenie wniosku o stypendium doktoranckie na dzień 30 czerwca ( §4 ust. 4 Zasad przyznawania stypendiów doktoranckich) przesądza o okresie, za który badane osiągnięcia. Zdaniem skarżącego jeśli stypendium ma zostać przyznane za osiągnięcia w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego, to de facto złożenie takiego wniosku powinno nastąpić w roku akademickim następującym po tym, za który maja być ustalono osiągnięcia doktoranta. Skoro wniosek ma być złożony do dnia 30 czerwca to konieczna jest taka wykładnia przepisów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, aby możliwe było zastosowanie poszczególnych uregulowań w zgodzi z przepisami powszechni obowiązującego prawa. W ocenie Skarżącego obowiązek złożenia wniosku do dnia 30 czerwca nie powinien ograniczać możliwości wykazania się osiągnięciami uzyskanymi po tej dacie, lecz jeszcze przed końcem roku akademickiego, co znajduje oparcie w przepisach ww. rozporządzenia. Odmienna wykładnia doprowadziłaby do sytuacji, w której doktorant pozbawiony by został możliwości wykazania się osiągnięciami w okresie od 1 lipca do 30 września. Zakwalifikowanie osiągnięć z tego okresu w kolejnym roku akademickim nie znajduje natomiast oparcia w obowiązujących przepisach. Podkreślono też, że skarżący już w pierwotnym wniosku uwzględnił i udokumentował osiągnięcie w postaci artykułu naukowego "[...]" – [...], ISSN: [...]

W ocenie skarżącego, gdyby organ rozpoznając sprawę skarżącego właściwie zastosował przepisy prawa dotyczące przyznania stypendium doktoranckiego uznałby, że skarżący uzyskał w postępowaniu stypendialnym liczbę punktów równą 35 co skutkowałoby znalezieniem się na liście rankingowej na pozycji od 1 do 10, co w danym roku uprawniałoby go do otrzymania stypendium doktoranckiego.

Odpowiadając na skargę pełnomocnik Rektora Uniwersytetu [...] wniósł o jej oddalanie.

Organ wskazał, że określony w § 4 ust. 4 Zasad przyznawania stypendiów doktoranckich stanowiących załącznik do Zarządzenia Rektora [...] z dnia 19 marca 2015r., przyznawane jest na wniosek doktoranta. Termin złożenia wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego upływa 30 czerwca każdego roku i co do zasady mieści się w granicach roku akademickiego, który zgodnie z §6 ust. 1 Regulaminu studiów trwa od 01 października do 30 września następnego roku. W postępowaniu konkursowym dotyczącym stypendium doktoranckiego organ ustalił termin złożenia wniosku na 30 czerwca, który pokrywa się z terminem złożenia sprawozdania rocznego doktoranta, ponieważ co do zasady 01 października - 30 czerwca jest okresem roku akademickiego, w którym odbywają się zajęcia dydaktyczne. Ustalenie terminu ma także związek z procedurą przyznawania stypendium doktoranckiego. Stosownie do § 2 ust. 1 Zasad Stypendium wnioski o przyznanie stypendium doktoranckiego podlegają opinii doktoranckiej komisji stypendialnej właściwej jednostki organizacyjnej , w której prowadzone są studia doktoranckie. Na podstawie §2 ust. 5 Zasad komisja przekazuje Rektorowi listę doktorantów, których rekomenduje do przyznania stypendium. Komisja przekazuje również listę doktorantów, którzy złożyli wniosek o stypendium, ale zajęli niską pozycję w rankingu i nie są rekomendowani do przyznania stypendium. W związku ze wskazaną procedurą ustalenie późniejszego terminu złożenia wniosku doprowadziłoby do znacznego opóźnienia w wydaniu decyzji w przedmiocie stypendium doktoranckiego, a co za tym idzie, do późnej wypłaty tego stypendium. Zwrócono uwagę, że termin ten jest znany uczestnikom konkursu przed jego rozpoczęciem. Uwzględnienie publikacji , skarżącego które ukazały się po terminie mogłoby narazić na zarzut nierównego traktowania wszystkich uczestników.

Zdaniem organu, biorąc pod uwagę autonomię uczelni wyższej oraz specyfikę postępowania w sprawie przyznawania stypendium doktoranckiego i dużą liczbę wniosków o ponowne rozpatrzenie wniosków składanych w tym przedmiocie, zaskarżone decyzje odpowiadają wymogom prawa i wbrew twierdzeniom skarżącego nie zachodzą podstawy do ich uchylenia. Skarżone decyzje zawierają mm wszystkie elementy wskazane w art. 107 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługiwał na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w rozpoznanej sprawie jest decyzja Rektora [...] (w imieniu którego działali właściwi Prorektorzy) w przedmiocie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2018/2019. Rozstrzygniecie to zapadło na gruncie ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym Dz. U. z 2017 r. poz. 2183, z późn. zm.; w skrócie "p.s.w.") i aktów wykonawczych wydanych na podstawie tej ustawy

W tym miejscu zaznaczyć trzeba, iż zgodnie z art. 286 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1669) doktoranci, którzy rozpoczęli stacjonarne studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020, mogą otrzymywać stypendium doktoranckiego, o którym mowa w art. 200a ust. 1 p.s.w. na zasadach dotychczasowych. Zatem w kontrolowanej sprawie słusznie Organ orzekał na podstawie przepisów dotychczasowych, tj. ustawy Prawo o szkolnictwie.

Zgodnie z art. 200 ust. 1 p.s.w. uczestnik stacjonarnych studiów doktoranckich może otrzymywać stypendium doktoranckie. Decyzję o przyznaniu stypendium doktoranckiego, okresie jego pobierania oraz wysokości podejmuje w uczelni rektor, a w jednostce naukowej - jej dyrektor (art. 200 ust. 3 p.s.w.).

W rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 9 sierpnia 2017 r.) w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich ( Dz.U. 2017. poz. 1696- dalej w skrócie zwane jako: "rozporządzenie z 9 sierpnia 2017 r.") , wydanym na podstawie art. 201 ust. 1 p.s.w., w § 12 ust. 1 określono, iż stypendium doktoranckie przyznaje rektor uczelni albo dyrektor jednostki naukowej, po zaopiniowaniu wniosków o przyznanie stypendium przez doktorancką komisję stypendialną jednostki organizacyjnej uczelni albo jednostki naukowej, zwaną dalej "komisją". Z koli zgodnie z § 13 ust. 2 tego rozporządzenia stypendium doktoranckie na drugim roku i kolejnych latach studiów doktoranckich może być przyznane doktorantowi, który:

1) terminowo realizuje program studiów doktoranckich;

2) wykazuje się zaangażowaniem w:

a) prowadzeniu zajęć dydaktycznych w ramach praktyk zawodowych lub

b) realizacji badań naukowych prowadzonych przez jednostkę organizacyjną uczelni albo jednostkę naukową;

3) w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego wykazał się postępami w pracy naukowej i w przygotowywaniu rozprawy doktorskiej.

Stypendium doktoranckie przyznawane jest na wniosek doktoranta składany do kierownika studiów doktoranckich, który zawiera m.in. informacje potwierdzające spełnienie kryteriów, o których mowa w § 13 ( § 14 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia).

Komisja, po zaopiniowaniu wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego, przekazuje rektorowi uczelni albo dyrektorowi jednostki naukowej listę doktorantów, którzy złożyli wnioski o przyznanie stypendium, zawierającą dane, o których mowa w ust. 2 pkt 1, wraz z uzasadnioną propozycją przyznania albo odmowy przyznania stypendium ( § 14 ust 3 powoływanego rozporządzenia).

Dalej zauważyć należy, iż zarządzeniem nr [...]/2015 z dnia [...] 2015 r. Rektor [...] (dalej : Rektor [...]) określił zasady przyznawania stypendiów doktoranckich w [...] ( dostępny pod adresem: [...]). Powyższe zarządzenie zostało zmienione Zarządzeniem Rektora [...] z dnia 12 [...] roku w zakresie załącznika określającego kryteria przyznawania stypendium doktoranckiego na Wydziale [...] (dostępne pod adresem: [...]

Wymienione wyżej akty powszechnie obowiązujące oraz wewnętrzne UAM stanowiły podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Niewątpliwie decyzja w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego jest tzw. decyzją uznaniową, o czym świadczy brzmienie przepisu art. 200 ust. 1 p.s.w. Korzystanie z uznania administracyjnego oznacza, iż organ ma w rozpatrywanej sprawie prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, jednakże wybór taki nie może być dowolny, a więc musi wynikać z zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w następnej kolejności z jego wyczerpującego uzasadnienia.

Zgodnie z art. 207 ust. 1 p.s.w. przy podejmowanych decyzji w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, organy uczelni winny stosować odpowiednio przepisy ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.). Przyznanie stypendium uczestnikom studiów doktoranckich należy niewątpliwie do kategorii spraw, o których mowa w tym przepisie. Odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. oznacza konieczność zachowania przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony. Jakkolwiek w świetle wyrażonej w art. 77 ust. 5 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. zasady autonomii szkół wyższych decyzje organów uczelni nie muszą spełniać tak surowych kryteriów jak decyzje organów administracji publicznej, to jednak, skoro zostały poddane kontroli pod względem zgodności z prawem prowadzonej przez sądy administracyjne muszą one spełniać wymogi umożliwiające przeprowadzenie takiej kontroli.

Tym samym organy uczelni w postępowaniu w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego winny przestrzegać ogólnych zasad postępowania administracyjnego i respektować podstawowe założenia procedury. Powinny poczynić ustalenia w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a następnie podjęte rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania bądź odmowy przyznania stypendium doktoranckiego uzasadnić zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a.

Zauważyć także trzeba, ze sądowa kontrola rozstrzygnięć podejmowanych w ramach uznania administracyjnego ogranicza się z kolei do tego, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem z zachowaniem przewiedzianych procedur. Ocena pod kątem kryteriów słuszności i celowości prowadzona jest wyłącznie w zakresie ustalenia, czy organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, albowiem podejmowanie decyzji uznaniowej nie może oznaczać dowolności i arbitralności. Należy mieć przy tym na uwadze, że niewątpliwie postępowanie o przyznanie stypendium doktoranckiego jest postępowaniem konkursowym, zaś stypendium może być przyznane tylko niektórym doktorantom.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak określonych granicach Sąd powziął wątpliwości co do zachowania właściwego trybu rozpoznania wniosku A. M. o przyznanie stypendium doktoranckiego. Jak wynika z powołanego wyżej § 12 rozporządzenia z 9 sierpnia 2017 r. stypendium doktoranckie przyznaje rektor uczelni albo dyrektor jednostki naukowej, po zaopiniowaniu wniosków o przyznanie stypendium przez doktorancką komisję stypendialną jednostki organizacyjnej uczelni albo jednostki naukowej, zwaną dalej "komisją". Z kolei § 14 ust. 3 tego rozporządzenia wskazuje, iż komisja, po zaopiniowaniu wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego, przekazuje rektorowi uczelni albo dyrektorowi jednostki naukowej listę doktorantów, którzy złożyli wnioski o przyznanie stypendium, zawierającą dane, o których mowa w ust. 2 pkt 1, wraz z uzasadnioną propozycją przyznania albo odmowy przyznania stypendium.

Również powołane wyżej Zasady przyznawania stypendiów doktoranckich w [...] wprowadzone Zrządzeniem nr [...] dnia 19 marca 2015 r. Rektora [...] przewidują, iż wnioski o przyznanie stypendium doktoranckiego podlegają opinii doktoranckiej komisji stypendialnej właściwej jednostki organizacyjnej - § 2 ust. 1 tych Zasad. Komisja przekazuje Rektorowi listę doktorantów, których rekomenduje do przyznania stypendium. Komisja przekazuje również listę doktorantów, którzy złożyli wniosek o stypendium, ale zajęli niską pozycję w rankingu i nie są rekomendowani do przyznania stypendium ( § 2 ust. 5 Zasad). Komisja ta także ustala liczbę punktów wynikających z oceny osiągnięć doktoranta w oparciu o zasady wskazane we właściwym dla danego studium w załączniku do niniejszego Regulaminu ( § 2 ust. 6 Zasad).

Wskazane powyżej rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, jak i zarządzenie Rektora [...] jednoznacznie statuują obowiązek opiniowania wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego przez stosowną komisję. Dopiero, po przekazaniu zaopiniowanego wniosku, organ uczelni podejmuje decyzję w sprawie stypendium doktoranckiego.

W realiach rozpatrywanej sprawy istnieją uzasadnione wątpliwości co do tego, czy przedstawiony powyżej modelowy tryb postępowania w odniesieniu do wniosku skarżącej został zachowany.

W aktach sprawy przekazanych Sądowi brak jest opinii komisji opiniującej wniosek skarżącego doktoranta o przyznanie stypendium doktoranckiego. Informacji o takiej istnieniu opinii brak jest także w pierwszej decyzji Rektora z 31 sierpnia 2018 r. Z kolei w zaskarżonej decyzji z 15 listopada 2018 r. r. organ wskazał, iż wydając rozstrzygnięcie opierał się na podstawie "zebranych przez doktorancką komisję stypendialną na Wydziale [...] dokumentów w sprawie" oraz, że nie był rekomendowany przez doktorancką stypendialną do przyznania stypendium doktoranckiego w roku akademickim [...]. Nie ma natomiast w aktach sprawy opinii jak tez listy doktorantów rekomendowanych do przyznania stypendium doktoranckiego jak też listy doktorantów, którzy złożyli wniosek o stypendium, ale zajęli niską pozycję w rankingu i nie są rekomendowani do przyznania stypendium.

Należy w tym miejscu podkreślić, że sąd administracyjny nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania ustaleń faktycznych w sprawie, w tym na podstawie domysłów bądź przypuszczeń. Ustaleń tych dokonują określone organy, przy czym dokonane ustalenia muszą znajdować odzwierciedlenie w zgromadzonym przez te organy materiale dowodowym. Wtedy to istnieje przypuszczenie, że organ przed wydaniem decyzji zapoznał się z dokumentacją stanowiącą podstawę ustalenia stanu faktycznego sprawy. Sąd administracyjny w świetle art. 133 § 1 p.p.s.a. orzeka na podstawie akt sprawy skompletowanej przez organ administracji publicznej, w których zawarty został materiał faktyczny i dowodowy pozwalający na określenie stanu wiedzy umożliwiającej dokonanie kontroli sądowej w związku ze złożeniem skargi do sądu administracyjnego.

W przedmiotowej sprawie trudno potwierdzić czy wymagany i istotny dokument w postaci opinii właściwej komisji stypendialnej został w ogóle sporządzony, a jeżeli taka opinia została sporządzona to Sąd nie ma możliwości potwierdzenia korelacji treści opinii z treścią uzasadnienia zaskarżonej decyzji z 6 listopada 2017 r. Nie można też ustalić czy skład osobowy komisji, której opinia jest konieczna do wydania decyzji jest zgodny z ww. "Zasadami przyznawania stypendiów doktoranckich w [...]" wprowadzonymi Zrządzeniem nr [...] z dnia 19 marca 2015 r. Rektora [...]. Z przekazanych Sądowi dokumentów nie też w jaki sposób określono limitu punktów, których uzyskanie warunkowało przyznanie stypendium doktoranckiego.

Podkreślenia wymaga, iż ww. rozporządzenie z 9 sierpnia 2017 r. w § 12 ust. 1 i w § 14 ust. 3 przewiduje nie tylko obowiązek opiniowania wniosku ale również obowiązek uzasadnienia propozycji przyznania albo odmowy przyznania stypendium doktoranckiego. Tym samym potencjalny brak opinii, jak i uzasadnienia propozycji odmowy przyznania stypendium, nie może być obojętny dla treści podejmowanego przez rektora uczelni wyższej rozstrzygnięcia w sprawie stypendium doktoranckiego.

Powyższe uchybienia polegające na niepełnym zgromadzeniu materiału dowodowego stanowi w ocenie Sądu orzekającego uchybienie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i stanowi samodzielna podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem przepisów postępowania, to jest art. 7, art. 8 § 1, art. 11 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz § 12 ust. 1 i § 14 ust. 3 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich oraz § 2 ust. 1, 4 i 5 Zasad przyznawania stypendiów doktoranckich w [...] wprowadzone Zrządzeniem nr [...]/2015 z dnia 19 marca 2015 r. Rektora [...].

Niezależnie od powyższego, w ocenie Sąd za zasadny należy uznać zarzut skarżącego dotyczący odmowy uwzględnienia przez organ uczelni, przy ocenie postępów w pracy naukowej i w przygotowywaniu rozprawy doktorskiej, opublikowanego w czasopiśmie [...] [...] artykułu naukowego pt. "[...]". Jako przyczynę odmowy uwzględnienia punktów za publikację tego artykułu wskazano datę jego publikacji – lipiec 2018, a więc po terminie do złożenia wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego.

Przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym jak też rozporządzenie z 9 sierpnia 2017 r. nie określa daty do której winien być złożony wniosek o przyznanie stypendium doktoranckiego. Kwestie te uregulowano natomiast w akcie wewnętrznym [...] – "Zasady przyznawania stypendiów doktoranckich w [...] "wprowadzone Zrządzeniem nr [...] z dnia 19 marca 2015 r. Rektora [...] (dalej w skrócie zwane jako: "Zasady"). W myśl § 4 ust. 4 Zasad termin do złożenia wniosku o stypendium doktoranckie upływa z dniem 30 czerwca każdego roku. Natomiast zgodnie z § 3 ust. 2 pkt 3 Zasad stypendium doktoranckie na drugim roku i kolejnych latach studiów doktoranckich, może być przyznane doktorantowi, który w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego wykazał się postępami w pracy naukowej i w przygotowywaniu rozprawy doktorskiej. Jak stanowi natomiast § 3 ust. 5 Zasad przez postępy w pracy naukowej rozumie się w szczególności: publikacje będące rezultatem pracy badawczej doktoranta, wystąpienia na konferencjach naukowych, udział w projektach badawczych, praktyczne zastosowania prac badawczych.

Trzeba zauważyć, że użyty w cytowanych postanowieniach Zasad zwrot: "w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku" nawiązuje najpewniej do takiego samego zwrotu użytego w § 13 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia z 9 sierpnia 2017 r. (który w pełnym rozwinięciu brzmi: "Stypendium doktoranckie na drugim roku i kolejnych latach studiów doktoranckich może być przyznane doktorantowi, który: [...] 3) w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego wykazał się postępami w pracy naukowej i w przygotowywaniu rozprawy doktorskiej. Na tle § 3 ust. 5 Zasad ww. zwrot nie może być rozumiany literalnie – jako odnoszący się do poprzedniego roku akademickiego zakończonego przed dniem złożenia wniosku – gdyż przy takiej interpretacji np. dla wniosku złożonego do 30 czerwca 2018 r. punktem odniesienia musiałby być rok akademicki [...], co rzeczywiście pozbawione byłoby sensu (argumentum ad absurdum). Należy więc przyjąć, że chodzi w tym przypadku o rok akademicki, którego rozpoczęcie poprzedzało złożenie wniosku (a więc, posiłkując się ww. przykładem – rok [...]). Wydaje się, iż takie stanowisko podziela także pełnomocnik Rektora, który w odpowiedzi na skargę wyjaśnia, iż zakreślony w § 3 ust. 5 termin złożenia wniosku "mieści się w granicach roku akademickiego".

W ocenie Sądu w świetle przyjętych przez Rektora [...] "Zasad przyznawania stypendiów doktoranckich w [...]" wprowadzonych Zrządzeniem nr [...] z dnia 19 marca 2015 r. i zmienionych Zarządzeniem nr [...] Rektora [...] z dnia [...] 2017 roku brak jest podstaw do odmowy uwzględnienia przy ocenie postępów w pracy naukowej i w przygotowywaniu rozprawy doktorskiej, artykułu naukowego autorstwa A. M. opublikowanego w lipcu 2018 r. Zgodnie z powołanymi Zasadami - § 4 ust. 2 pkt 4 wniosek o przyznanie stypendium naukowego zawiera m.in. dokumenty potwierdzające spełnienie kryteriów, o których mowa w § 3 (załączone dokumenty). W załączniku do Zarządzeniem nr [...]/2017 Rektora [...] z dnia 12 lipca 2017 określono kryteria sporządzania listy rankingowej ubiegających się o przyznanie stypendium doktoranckiego na Wydziale [...]. W kryteriach tych określono m.in. sposób punktacji z postępu w pracy naukowej i w przygotowaniu pracy doktorskiej. Określono ilość punktów, które można otrzymać za konkretne publikację i wskazano, że "do wskazanego w sprawozdaniu artykułu należy dołączyć pełen jego tekst w wydruku papierowym ze wskazaniem ISSN i ISBN, a gdy artykuł został opublikowany tylko w formie elektronicznej (on-line) - eISSN. Dany artykuł można przedstawić w sprawozdaniu tylko raz. Punkty przyznawane są za artykuły, których objętość stanowi co najmniej 0,5 arkusza wydawniczego. W odniesieniu do glos nie obowiązuje wymóg minimalnej objętości." W kryteriach tych nie wskazano natomiast jednoznacznie, iż artykuł naukowy winien zostać opublikowany do dnia 30 czerwca 2018 r.

Jak wynika z nadesłanych do Sądu akt sprawy A. M. swój wniosek złożył w dniu 2 lipca 2018 r. (poniedziałek), wskazując, iż w 2018 r. termin składnia wniosków upływał w tym dniu. Jakkolwiek powyższej okoliczności, tj przesunięcia daty złożenia wniosków o przyznania stypendium doktoranckiego, nie potwierdza jakikolwiek dokument zgromadzony w sprawie, lecz wobec braku zakwestionowania przez organy uczelniane tej okoliczności, oraz mając na uwadze, iż w 2018 r. dzień 30 czerwca przypadał w sobotę, należy uznać, że wniosek ten złożono w terminie. Do złożonego wniosku A. M. załączył pełen tekst wydruk papierowy artykułu naukowego opublikowanego już w czasopiśmie "[...]" nr [...] pt. "[...]" wskazując jednocześnie identyfikator wydawnictwa ISSN. Wniosek A. M. spełniał zatem wymogi określone w "Zasadach przyznawania stypendiów doktoranckich w [...]" i "kryteriach" stanowiących załącznik do Zarządzeniem nr [...] Rektora [...] z dnia [...] 2017 r. Z regulacji tych nie wynika bowiem jednoznacznie, aby w postępowaniu o przyznanie stypendium doktoranckiego nie można było uwzględnić publikacji naukowych opublikowanych po 30 czerwca 2018 r. skoro publikacja ta został wykazana we wniosku we właściwej formie. Zatem doktorant już w przyjętym i rozpoznanym merytorycznie przez organy uczelni wniosku wykazał, iż w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku (tj roku akademickim [...]) opublikował ww. artykuł w czasopiśmie [...]

Należy też zauważyć, że niewątpliwie na dzień wydania pierwszej decyzji w sprawie wniosku o przydanie stypendium naukowe tj. 31 sierpnia 2018 r. , artykuł ten był już opublikowany, a zgodnie z obowiązującą na gruncie ogólnej procedury administracyjną zasadą orzekania, organ administracji (tu: Rektor) powinien orzekać według stanu prawnego i faktycznego aktualnego na dzień wydania decyzji.

Z tych też przyczyn Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja został wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1lit. c P.p.s.a. i orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.

Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia żądania skargi dotyczącego zobowiązania organu do wydania decyzji o określonej treści albowiem treści art. 145a § 1 p.p.s.a. jasno wynika, iż przepis ten znajduje zastosowanie tylko w przypadku, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub pkt 2 p.p.s.a., tj. w razie uchylenia przez sąd decyzji lub postanowienia z powodu istotnego naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, lub wystąpienia przesłanki nieważnościowej. Tymczasem w okolicznościach kontrolowanej sprawy uchylenie zaskarżonej decyzji nastąpiło z powodu, o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., tj. naruszenia (innego niż wskazano w lit. b) przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

O kosztach postępowania (pkt II sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1it. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( t.j. Dz.U.2018.265) zasądzając na rzecz Skarżącej kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na zasądzoną kwotę złożyły się koszty: wpisu sądowego od skargi (200 zł), opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenia radcy prawnego według stawek minimalnych (480 zł).