Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 387/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2010-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 7 lit. d, art. 24 ust. 1
journal: Dz.U. 2009 nr 1 poz 7
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Masternak - Kubiak Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.) Protokolant Katarzyna Leśniowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 30 listopada 2010 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. orzeka, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. (SKO) z dnia [...] nr[...] , po rozpatrzeniu, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, odwołania A. K. od decyzji Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. w sprawie uznania za nienależnie pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego na dziecko: M. K. na łączną kwotę 3.300 zł za okres od dnia 1 października 2008 r. do dnia 31 sierpnia 2009 r. – zaskarżoną decyzję utrzymano w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podał, że nienależnie pobrane świadczenia są to świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone, w przypadku, gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty (art. 2 pkt 7 lit. "d" ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, Dz. U. z 2009 r., nr 1, poz. 7 ze zm., dalej: ustawa). Stwierdzono, że dnia 25 sierpnia 2008 r. A. K. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Na podstawie posiadanej dokumentacji, w tym od komornika o bezskuteczności egzekucji przyznano wnioskowane świadczenia na okres od dnia 1 października 2008 r. do dnia 30 września 2009 r. W dniu 2 września 2009 r. wpłynęły do organu dowody nadania przekazu pieniężnego, z treści których wynika, iż dłużnik alimentacyjny P. K. przekazywał od października 2008 r. kwoty po 300 zł miesięcznie. W związku z tym organ wezwał stronę do złożenia wyjaśnień dotyczących otrzymanych alimentów od dłużnika alimentacyjnego. A. K. w dniu 16 września 2009 r. złożyła oświadczenie, iż w okresie od października 2008 r. do sierpnia 2009 r. otrzymała od dłużnika alimenty w wysokości po 300 zł miesięcznie. Następnie w dniu 18 września 2009 r. sprostowała oświadczenie z dnia 16 września 2009 r. w ten sposób, że stwierdziła, iż otrzymywała od dłużnika alimenty w okresie od października 2008 r. do września 2009 r. Organ stwierdził, iż z uwagi na otrzymanie alimentów od dłużnika alimentacyjnego w trakcie pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, doszło w tym czasie do nienależnego pobrania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W odniesieniu do pisma, które wpłynęło w dniu 1 lutego 2010 r. organ wskazał, iż nie jest zasadne przeprowadzenie w toku wszczętego postępowania dowodu w formie przesłuchania dłużnika alimentacyjnego, na okoliczność dokonywanych przez niego wpłat. Na tę okoliczność znajdują się w aktach sprawy potwierdzenia wpłat dokonywanych przez dłużnika oraz oświadczenie strony, które to stanowią wystarczający dowód w sprawie. Ponadto w piśmie tym strona wniosła o dopuszczenie dowodu z akt sprawy Sądu Okręgowego w Legnicy (IRC 1503/03). Natomiast organ pierwszej instancji posiada w aktach sprawy wskazany wyrok z dnia 12 stycznia 2004 r., z którego wynika, że strona ma zasądzone alimenty na syna M. K. w wysokości po 300 zł miesięcznie. Poza tym strona oświadczyła, iż otrzymane w okresie od października 2008 r. do września 2009 r. alimenty od dłużnika alimentacyjnego zaliczyła na poczet zaległych alimentów tzn. alimentów należnych przed październikiem 2008 r. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 2 pkt 7 lit. "d" ustawy za nienależnie pobrane świadczenia, uważa się świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty. Ustawa nie określa charakteru alimentów, tj. czy są to alimenty zaległe czy bieżące. Podniesiono, iż strona wniosła również o dopuszczenie dowodu z akt komorniczych II KMP 35/04, na okoliczność otrzymanych od dłużnika alimentów w okresie od października 2008 r. Organ pierwszej instancji wskazał, iż posiada zaświadczenie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Głogowie o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych z dnia 16 października 2008 r., z treści którego wynika, iż egzekucja okazała się bezskuteczna. Organ przytoczył treść art. 23 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym osoba, która nienależnie pobrała świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami. W związku z tym, że organ wypłacił świadczenia z funduszu alimentacyjnego na dziecko: M. K. od dnia 1 października 2008 r. do dnia 31 sierpnia 2009 r. w kwocie po 300 zł, a po przeprowadzeniu postępowania stwierdzono brak przesłanek do pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego w tym okresie, w związku z powyższym kwotę 3.300 zł, należało uznać za nienależnie pobraną, gdyż informacja o uzyskaniu alimentów wpłynęła do Ośrodka po dokonaniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od października 2008 r. do sierpnia 2009 r. Nie orzeczono przy tym o nienależnie pobranych świadczeniach z funduszu alimentacyjnego za okres od dnia 1 września 2009 r. do dnia 30 września 2009 r., gdyż informacja o otrzymanych alimentach od dłużnika alimentacyjnego wpłynęła przed dokonaniem wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organ pierwszej instancji przytoczył przepisy ustawy, z których wynika obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami za zwłokę i wskazał terminy naliczania odsetek od wypłaconych w poszczególnych miesiącach świadczeń. Zobowiązano stronę do wpłaty nienależnie pobranej kwoty w wysokości 3.300 zł oraz ustawowych odsetek, liczonych do dnia zapłaty w kasie MOPS lub na rachunek bankowy.

W odwołaniu od powyższej decyzji A. K. zarzuciła zaskarżonej decyzji: naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 78 § 1 i 2 kpa polegające na odmowie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania dłużnika alimentacyjnego P. K., mimo iż jego przesłuchanie miałoby znaczenie dla wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności, w szczególności ustalenia, jaki charakter miały dokonywane przez niego w okresie od dnia 1 października 2008 r. wpłaty po 300 zł miesięcznie i na poczet jakich należności były one dokonywane; naruszenie art. 80 kpa polegające na bezpodstawnym i niemającym oparcia w materiale dowodowym przyjęciu, że wpłaty dokonywane przez dłużnika alimentacyjnego P. K. od dnia 1 października 2008 r. po 300 zł miesięcznie stanowiły alimenty należne począwszy od tej daty; naruszenie art. 23 ust. 1 w związku z art. 2 pkt 7 lit. "d" ustawy, polegające na błędnej wykładni pojęcia "nienależne pobrane świadczenie" użytego w cytowanych przepisach.

Wskazując na powyższe zarzuty odwołująca się wniosła o uchylenie wydanej decyzji w całości, ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu natomiast zarzuty te rozwinęła.

SKO w uzasadnieniu decyzji ostatecznej wskazało, że problematykę świadczeń z funduszu alimentacyjnego reguluje ustawa i gdy sentencja zaskarżonej decyzji brzmi "uznać za nienależnie pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego", to w istocie orzeka się o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Według przepisu art. 2 pkt 7 lit. "d" ustawy pojęcie "nienależnie pobrane świadczenie" oznacza świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty. Zgodnie z art. 23 ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami (ust. 1). Kwoty należnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami ustalone ostateczną decyzją podlegają potrąceniu z bieżąco wypłacanych świadczeń z funduszu (ust. 5). Nienależnie pobrane świadczenia wraz z odsetkami podlegają egzekucji w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (ust. 6). Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty (ust. 7). ...

W omawianej sprawie bezsporna jest kwestia otrzymywania alimentów przez osobę uprawnioną bezpośrednio od dłużnika, w okresie od października

2008 r. do sierpnia 2009 r., w kwocie 300 zł miesięcznie, odpowiadającej kwocie przyznanych za ten okres świadczeń z funduszu alimentacyjnego - łącznie 3.300 zł.

Natomiast spór sprowadza się do interpretacji przepisu art. 2 pkt 7 lit. "d" ustawy, definiującego ustawowe pojęcie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organ pierwszej instancji przyjął, iż do nienależnego pobrania świadczeń z funduszu alimentacyjnego dochodzi w sytuacji, gdy osoba uprawniona do alimentów w okresie pobierana tych świadczeń otrzymała alimenty bez względu na to, czy są to alimenty bieżące, czy też należne tej osobie za okresy wcześniejsze niż okres, w którym organ wypłaca świadczenia. Natomiast w ocenie strony przepis ten nie dotyczy sytuacji, gdy osoba uprawniona pobiera świadczenia z funduszu alimentacyjnego i jednocześnie uzyskuje od dłużnika alimenty zaległe - należne za okres wcześniejszy niż ten, za który wypłacane są świadczenia z funduszu alimentacyjnego (...).

Istotą świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest to, że świadczenie to wypłacane jest zamiast alimentów, ale tylko w przypadku, gdy osoba uprawniona nie otrzymuje należnego jej wsparcia od dłużnika alimentacyjnego, innymi słowy w sytuacji, gdy dłużnik alimentacyjny, na którym ciąży obowiązek alimentacyjny, nie wywiązuje się z tego obowiązku. Zatem celem tej ustawy nie jest pomoc tym osobom, które otrzymują od dłużnika alimenty na bieżące utrzymanie, niezależnie od tego, czy są to alimenty zaległe, czy bieżące. W takiej sytuacji dochodzi bowiem do "podwójnego alimentowania" osoby uprawnionej, która uzyskuje alimenty w podwójnej wysokości, a zatem dwukrotnie większej, niż ustalona wyrokiem sądu. Natomiast - jak ustawodawca określił na wstępie ustawy - dostarczanie środków utrzymania osobom, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb, a w szczególności dzieciom, jest w pierwszej kolejności obowiązkiem wskazanych w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym członków ich rodziny. Dlatego w sytuacji, gdy w ocenie przedstawiciela ustawowego małoletniej osoby uprawnionej, alimenty są zasądzone w niewystarczającej, nieodpowiedniej do potrzeb dziecka kwocie, może on zwrócić się w imieniu dziecka do sądu o ich podwyższenie. Natomiast rozwiązaniem tej sytuacji nie jest jednoczesne uzyskiwanie zaległych alimentów od dłużnika i świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Potwierdzeniem prawidłowości powyższego stanowiska są dalsze przepisy ustawy (art. 27 i art. 28), dotyczące zasad spłacania przez dłużnika alimentacyjnego jego zadłużenia, które powstało w związku z wypłatą świadczeń mających zastąpić należne od niego alimenty. (...).

Z powyższych przepisów wynika, że w związku z wypłatą osobie uprawnionej świadczenia z funduszu alimentacyjnego, powstaje po stronie dłużnika alimentacyjnego obowiązek zwrotu tych należności, łącznie z ustawowymi odsetkami. Od dnia podjęcia pierwszej wypłaty z funduszu przez osobę uprawnioną, dług alimentacyjny staje się długiem wobec organu, który przyznał świadczenie z funduszu. Zatem dłużnik ma obowiązek spłaty tych należności, a na podstawie art. 28 również należności ciążących na nim w związku z realizacją poprzednich "ustaw alimentacyjnych", co wyklucza przekazywanie przez dłużnika, jak też przez komornika alimentów bezpośrednio osobie uprawnionej, do czasu spłaty wskazanych należności. Dlatego również osoba pobierająca świadczenie z funduszu nie może pobrać od dłużnika alimentów w czasie trwania okresu świadczeniowego. Trzeba mieć tu na uwadze to, że osoba uprawniona ma zabezpieczone alimenty poprzez wypłatę świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W tej sytuacji kumulacja tych świadczeń jest niedopuszczalna i w konsekwencji powoduje, że świadczenie z funduszu staje się świadczeniem nienależnie pobranym, które zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy, podlega zwrotowi wraz z ustawowymi odsetkami, przez osobę, która je pobrała (...).

Odnosząc się do podniesionych w odwołaniu zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, należy stwierdzić, iż w istocie dotyczą one nieprzeprowadzenia przez organ pierwszej instancji wskazanych przez stronę dowodów dotyczących wysokości posiadanych przez dłużnika zaległości alimentacyjnych i okresów, na które zostały zaliczone alimenty, uzyskiwane przez osobę uprawnioną od dnia 1 października 2008 r. Organ pierwszej instancji prawidłowo ocenił w wydanej decyzji, że przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego we wskazanym przez stronę zakresie było zbędne z uwagi na zgromadzenie materiału dowodowego, wystarczającego do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Ponadto przeprowadzenie żądanych przez stronę dowodów było niecelowe z tego względu, iż okoliczności, których wyjaśnienia strona się domagała nie miały wpływu na wynik sprawy.

W skardze do Sądu Administracyjnego A. K. wniosła i wywodziła podobnie jak w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie z powodów przedstawionych w uzasadnieniu decyzji ostatecznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy art. 2 pkt 7 "d" i art. 24 ust. 1 ustawy. Organy administracyjne przyjęły, że istniała podstawa do zastosowania przepisów art. 2 pkt 7 "d" i art. 24 ust. 1, gdyż w sytuacji gdy osoba uprawniona otrzymuje świadczenie alimentacyjne od osoby zobowiązanej, obojętnie czy zaległe, czy bieżące - wykluczona jest możliwość przyznania prawa do świadczeń z funduszu. W takiej sytuacji następuje bowiem kumulacja świadczeń, co powoduje, że świadczenie z funduszu staje się świadczeniem nienależnie pobranym. To zaś uzasadniało, w ocenie organów, uznanie za nienależne, pobranych świadczeń przez skarżącą z funduszu alimentacyjnego na dziecko: M. K.

Wykładnia powyższa została zakwestionowana w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. W wyroku NSA z dnia 28 lipca 2010 r., I OSK 597/10, Lex nr 603373, przedstawiono na tę okoliczność następującą argumentację:

Uchwalona w dniu 7 września 2007 r. ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wspiera osoby znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania środków na bieżące utrzymanie od osób zobowiązanych do alimentacji.

Prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się na okres świadczeniowy od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego (art. 18 ust 1 w zw. z art. 2 pkt 8 ustawy). Dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z odsetkami. W okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego komornik sądowy przekazuje wyegzekwowane od dłużnika kwoty zaliczone na poczet alimentów organowi właściwemu wierzyciela do wysokości wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami (art. 27 ust. 1 i 9).

Podstawowym warunkiem uzyskania świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest bezskuteczność egzekucji (art. 3 ust, 1 ustawy), która zdefiniowana została przez ustawodawcę w art. 2 pkt 2 ustawy jako egzekucja, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych; za bezskuteczną egzekucję uważa się również niemożność wszczęcia lub prowadzenia egzekucji alimentów przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu przebywającemu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności z powodu: a) braku podstawy prawnej do podjęcia czynności zmierzających do wykonania tytułu wykonawczego w miejscu zamieszkania dłużnika, b) braku możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą. W kontekście tak zdefiniowanej bezskuteczności egzekucji należy uznać, że dobrowolna wpłata przez dłużnika alimentacyjnego, z pomięciem komornika, do rąk przedstawicielki ustawowej wierzycieli alimentacyjnych pewnej kwoty pieniędzy na poczet istniejących zaległości alimentacyjnych, nie uprawnia do przyjęcia, że egzekucja stała się skuteczna.

Zgodnie z art. 24 ust.1 ustawy, w przypadkach wymienionych w tym przepisie tj.: jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń, egzekucja stała się skuteczna, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenia organ właściwy wierzyciela oraz marszałek województwa mogą bez zgody osoby uprawnionej albo jej przedstawiciela ustawowego zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Art. 2 pkt 7 tej ustawy wymienia sytuacje, w których świadczenie z funduszu alimentacyjnego należy zakwalifikować jako świadczenie pobrane nienależnie.

Zgodnie z art. 2 pkt 7 lit "d" ustawy, gdy mowa o nienależnie pobranym świadczeniu oznacza to świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty.

Punktem wyjścia do dalszych rozważań jest definicja ustawowa pojęcia "nienależnie pobranego świadczenia" zawarta w art. 2 pkt 7 lit. "d" ustawy. Z treści przepisu wynika, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego będzie można uznać za nienależnie pobrane wówczas, gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty.

Sformułowanie "w okresie ich pobierania otrzymała alimenty" oznacza, że uprawniony w tym samym okresie musi pobierać jednocześnie świadczenia z dwóch źródeł. W ocenie NSA obydwa świadczenia muszą być także wypłacone za ten sam okres. Świadczenia alimentacyjne są świadczeniami okresowymi przyznawanymi i płatnymi najczęściej miesięcznie i podobnie świadczenia wypłacane z funduszu alimentacyjnego na podstawie ustawy wypłacane są w okresach miesięcznych (art. 20 ust. 1 ustawy). Aby można było mówić o jednoczesności pobierania obu świadczeń musi zachodzić tożsamość okresu, za który świadczenia wypłacono, a więc świadczenie wypłacone z funduszu alimentacyjnego musi dotyczyć tego samego miesiąca, co wypłacone równocześnie alimenty. Odmienna interpretacja niweczyłaby cel ustawy, jakim było zapewnienie niezbędnych środków na bieżące utrzymanie osobom uprawnionym do alimentów, gdyż nawet jednorazowe dobrowolne wypłacenie przez dłużnika alimentacyjnego uprawnionemu niewielkiej części zaległych alimentów w trakcie pobierania świadczenia z ustawy skutkowałoby utratą tego świadczenia w okresie świadczeniowym. (Podobne stanowisko zaprezentował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 maja 2010 r., sygn. II SA/Łd 325/10 - odmienny pogląd zaprezentował Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z 16 grudnia 2009 r., sygn. IV SA/Wr 416/09 (Lex nr 603376).

Świadczenia alimentacyjne są świadczeniami okresowymi. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z 7 stycznia 2009 r., II CSK 409/08: "Tym różni się świadczenie okresowe od jednorazowego, spełnianego sukcesywnie lub ratalnie, że wpłacane okresowo kwoty nie są zaliczane na poczet jednego świadczenia. Mamy więc do czynienia z wieloma świadczeniami okresowymi, z których każde wymagalne jest w innym terminie, w innym też terminie ulega przedawnieniu. W rezultacie, każde z tych świadczeń stanowi odrębny dług, chociaż jest to dług tego samego rodzaju (...)."

W obowiązującym stanie prawnym zasady zarachowania zapłaty i kolejności spłaty długów są uregulowane w art. 451 § 1-3 Kodeksu cywilnego. M.in. przepis ten przewiduje, że dłużnik mający względem tego samego wierzyciela kilka długów tego samego rodzaju może przy spełnieniu świadczenia wskazać, który dług chce zaspokoić. To zaś, co przypada na poczet tego długu (za konkretnie wskazany okres), wierzyciel może zarachować na związane z tym konkretnym świadczeniem należności uboczne Jeżeli z kolei dłużnik nie wskazał, który z kilku długów chce zaspokoić, wierzyciel może wystawiając pokwitowanie, zaliczyć otrzymane świadczenie na poczet jednego z tych długów. W braku zaś oświadczenia dłużnika lub wierzyciela, spełnione świadczenie zalicza się na poczet najdawniej wymagalnego długu. Reasumując, zawsze zatem konieczne jest w takiej sytuacji ustalenie, na poczet którego długu (za który miesiąc) uiszczona dobrowolnie przez dłużnika kwota ma być zaliczona. Dopiero wówczas będzie możliwa ocena czy osoba uprawniona otrzymała alimenty w okresie pobierania świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w przytoczonym wyroku NSA.

Ponownie rozpoznając sprawę organy obu instancji powinny jeszcze raz rozważyć, czy zaistniała którakolwiek z przesłanek wymienionych w art. 24 ust. 1 ustawy, a w szczególności przyjęty przez Sąd I instancji przypadek pobrania przez skarżącą nienależnego świadczenia i w tym zakresie ocenić jednoczesność świadczeń.

Jeżeli zatem wypłacona dobrowolnie przez dłużnika do rąk przedstawiciela ustawowego wierzycieli kwota nie została zaliczona przez niego na poczet należności alimentacyjnych przypadających w okresie objętym decyzją przyznającą świadczenia z funduszu i prawnie skuteczne byłoby oświadczenie przedstawiciela ustawowego wierzycieli o zaliczeniu otrzymanej kwoty na poczet zaległych alimentów, nie byłoby mowy o równoczesności pobierania świadczeń. Rozstrzygnięcie tej kwestii wymaga jednak przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, gdyż jakkolwiek fakt istnienia zaległości alimentacyjnych był wykazywany przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego, nie był on przedmiotem ustaleń i oceny organu.

Organ winien zatem ustalić, czy i jakie zaległości alimentacyjne oraz za jaki okres posiada zobowiązany, a następnie ocenić prawną skuteczność oświadczenia o zaliczeniu wypłaconej kwoty na poczet zaległych alimentów. Tylko w przypadku ustalenia, że wpłacona tytułem alimentów kwota obejmowała należności alimentacyjne pokrywające się czasowo z należnościami przyznanymi z funduszu alimentacyjnego, można uznać, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego były świadczeniami nienależnie pobranymi.

Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "a" i art. 152 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.