Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 258/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2010-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1 - 3b, art. 30
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: par. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Kantecka, Sędziowie Sędzia WSA Zofia Skrzynecka (spr.),, Sędzia WSA Tadeusz Piskozub, Protokolant Krzysztof Dzieliński, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2010r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]"nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu wniosku J.P. o ponowne rozpatrzenie sprawy, uchylił w całości decyzję z dnia "[...]" i odmówił umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne w części finansowanej przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami składek w łącznej kwocie 3.492,04 zł wraz z finansowanymi przez płatnika odsetkami za zwłokę należnymi od składek w części finansowanej przez osoby ubezpieczone w kwocie 3.239 zł oraz umorzył należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy wraz z odsetkami za zwłokę w części finansowanej przez płatnika składek w łącznej kwocie 178,48 zł.

Z przedstawionych Sądowi wraz ze skargą akt administracyjnych sprawy wynikało, że zaskarżona decyzja jest kolejnym rozstrzygnięciem w przedmiocie wniosku J.P. z dnia 7 stycznia 2008 r. o umorzenie należności z tytułu składek. Wydana uprzednio w toku postępowania administracyjnego decyzja z dnia "[...]" została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 listopada 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 2219/08. Sąd wskazał wówczas, że organ poza rozważaniami pozostawił kwestię słusznego interesu skarżącego w kontekście skutków orzeczenia Sądu Okręgowego Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, który wyrokiem z "[...]", sygn. akt "[...]", zmienił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z "[...]" i na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), powoływanej dalej jako u.s.u.s., umorzył należności z tytułu składek w łącznej kwocie 17.179,40 zł. Zdaniem Sądu, z okoliczności sprawy wynikało, że skarżący miał prawo pozostawać w przekonaniu, że wszystkie obciążające go zaległości zostały umorzone wyrokiem z dnia "[...]". Sąd wskazał, iż nie bez znaczenia w tym względzie był brak jakichkolwiek informacji ze strony organu o istniejących zaległościach, który dopiero pismami z 8 listopada 2007 r. i 12 grudnia 2007 r. powiadomił skarżącego o stanie konta. Ponadto Sąd ten zwrócił uwagę, że w aktach sprawy znajdowało się pismo Zakładu, z którego wynikało, że zaległości na koncie skarżącego ujawnione zostały w dniu 5 listopada 2007 r., kiedy to "po raz pierwszy rozliczono konto w systemie FW w związku ze złożonym przez płatnika pismem z dnia 8 października 2007 r. w sprawie prowadzonej przez ZUS przymusowej egzekucji". Sąd wskazał ponadto, iż mając na względzie motywy umorzenia należności wskazane w wyroku Sądu Okręgowego z "[...]" i obecną (w ocenie Sądu w zasadzie niezmienioną) sytuację materialną skarżącego oraz w szczególności fakt, iż zasadniczą część zadłużenia stanowią odsetki za zwłokę naliczone według stanu na 9 stycznia 2008 r., organ winien rozważyć możliwość umorzenia należności w części finansowanej przez płatnika.

W odniesieniu do należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne w części finansowanej przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek, Sąd zauważył, że zawarte w art. 30 u.s.u.s. wyłączenie stosowania unormowań obejmujących m.in. umarzanie należności z tytułu składek, dotyczy jedynie składek opłacanych przez pracodawcę za ubezpieczonego pracownika. Powołując wyrok NSA z 9 września 2008 r., sygn. akt II GSK 322/08 (niepubl.), Sąd zauważył jednak, że nie można w żadnym razie utożsamiać ani zamiennie posługiwać się precyzyjnie wyodrębnionymi pojęciami – składek i należności z tytułu składek – z których ostatnie ma strukturę wieloczłonową.

Wydaną po ponownie przeprowadzonym postępowaniu decyzją z dnia "[...]" Prezes Zakładu uchylił w całości decyzję z dnia "[...]" i odmówił umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych wraz z odsetkami za zwłokę oraz umorzył należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika.

Powyższa decyzja została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 6 sierpnia 2009 r., sygn. akt I SA/Ol 453/09, który w motywach wskazał, że w niniejszej sprawie Prezes Zakładu związany był oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 listopada 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 2219/08.

Odnosząc się do kwestii składek finansowanych przez pracowników zobowiązanego, Sąd uznał, że skoro art. 30 u.s.u.s. odnosi się jedynie do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, organ miał obowiązek rozpatrzyć wniosek strony o umorzenie należności z tytułu składek (z wyłączeniem samych składek) finansowanych przez pracowników (m.in. odsetki za zwłokę od składek), w oparciu o przesłanki wymienione w art. 28 u.s.u.s.. Z uwagi na treść przepisu art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s., który znajduje zastosowanie wyłącznie do składek na ubezpieczenia społeczne płatników składek będących jednocześnie osobami ubezpieczonymi, Sąd stwierdził, iż do należności z tytułu składek finansowanych przez pracowników nie znajduje zastosowania regulacja szczególna przewidziana w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

W konsekwencji Sąd uznał, iż jedyną przesłanką, która mogłaby w niniejszej sprawie wywołać skutek w postaci umorzenia należności z tytułu składek jest przewidziane w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. kryterium całkowitej ich nieściągalności. Jednakże, w ocenie Sądu, analiza motywów zaskarżonej decyzji wskazywała, iż przeprowadzona przez Prezesa Zakładu ocena okoliczności powoływanych przez stronę nie odpowiadała wyrażonej uprzednio przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ocenie prawnej. Zdaniem Sądu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 20 listopada 2008 r. w sposób wyraźny zaznaczył, że przy ocenie przesłanki całkowitej niewypłacalności organ powinien wziąć pod uwagę motywy, jakimi kierował się Sąd Okręgowy Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, który wyrokiem z "[...]", sygn. akt "[...]", umorzył należności strony z tytułu składek w łącznej kwocie 17.179,40 zł. Dodał, iż sytuacja materialna i rodzinna skarżącego, która w ocenie Sądu Okręgowego wypełniała ustawową przesłankę całkowitej niewypłacalności, w zasadzie nie uległa zmianie.

Decyzją z dnia "[...]" Zakład Ubezpieczeń Społecznych uchylił w całości decyzję z dnia "[...]" i odmówił umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne w części finansowanej przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami składek wraz z finansowanymi przez płatnika odsetkami za zwłokę należnymi od składek w części finansowanej przez osoby ubezpieczone oraz umorzył należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy wraz z odsetkami za zwłokę w części finansowanej przez płatnika składek.

W uzasadnieniu organ zaznaczył, że w toku postępowania ustalono, iż wnioskodawca nie posiada nieruchomości. Na podstawie uzyskanych informacji z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców oraz Starostwa Powiatowego stwierdzono, iż dłużnik posiadał samochody, które zostały sprzedane, jednak nigdy nie zostały przerejestrowane na nabywców. Strona była zatrudniona na ½ etatu na stanowisku sprzedawcy. Ze złożonego przez pracodawcę, Przedsiębiorstwo A, raportu RCA za wrzesień 2009 r. wynikało, że uzyskiwane przez stronę miesięczne wynagrodzenie wynosi 638 zł brutto. Ponadto rodzice wnioskodawcy w toku postępowania oświadczyli, iż częściowo pokrywają koszty jego utrzymania. Skarżący nie korzystał z pomocy społecznej. W oświadczeniu o stanie majątkowym wskazał, że nie posiada zaległości z tytułu podatków, zaciągniętych kredytów w bankach, instytucjach, u osób fizycznych, a także zobowiązań alimentacyjnych.

Uwzględniając powyższe, organ wskazał, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła wymieniona w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. przesłanka umorzenia należności z tytułu składek, jaką jest stwierdzenie całkowitej ich nieściągalności. Dokonując oceny w tym zakresie, organ wziął pod uwagę uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego z dnia "[...]". Jak wskazał organ, podstawą rozstrzygnięcia Sądu było ustalenie, że wnioskodawca nie posiada żadnego majątku ruchomego i nieruchomego, a prowadzona egzekucja jest bezskuteczna. Jednakże, zdaniem organu, sytuacja finansowa wnioskodawcy uległa zmianie, gdyż osiąga on dochód z tytułu zatrudnienia oraz ma wsparcie ze strony rodziny. Ponadto brak jest przesłanek stwierdzenia całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, gdyż organ egzekucyjny nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi w stosunku do strony postępowanie egzekucyjne. Ponadto wysokość nieopłaconych należności z tytułu składek przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Z uwagi na fakt, iż strona otrzymuje wynagrodzenie, nie jest oczywiste, iż nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W dalszej części uzasadnienia decyzji organ poddał złożony wniosek ponownej analizie w oparciu o art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s. i stwierdził brak przesłanek określonych w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. Jednakże biorąc pod uwagę ważny interes dłużnika, organ wyjątkowo umorzył należności z tytułu składek finansowanych przez płatnika, które powstały po wydaniu wyroku Sądu Okręgowego z dnia "[...]".

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skardze strona zaskarżyła powyższą decyzję w pkt 2 i 3, dotyczącym odmowy umorzenia należności z tytułu składek. Wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji, strona zarzuciła jej naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s.

W uzasadnieniu skarżący podkreślił, iż przedmiotem sporu jest ocena jego stanu majątkowego w przeszłości. Organ podniósł, że stan ten może się poprawić, a zatem nie ma podstaw do umorzenia należności. Strona, nie zgadzając się z powyższą oceną, wskazała, że należności z tytułu składek są całkowicie nieściągalne. Okoliczność, iż podjęła ona pracę za wynagrodzeniem w wysokości 638 zł brutto nie daje żadnych podstaw do przyjęcia, iż może ona uregulować należności. Zdaniem strony, organ powinien dokonywać oceny stanu faktycznego w oparciu o obecną sytuację. Nie powinien natomiast przyjmować, że zobowiązany w przyszłości może wzbogacić się. Skarżący podkreślił, że egzekucja należności, która trwa już 9 lat, jest bezskuteczna. Pomimo tego organ wciąż upatruje możliwości zmiany sytuacji materialnej strony. Końcowo skarżący dodał, że obecnie nie pracuje nawet na ½ etatu.

W odpowiedzi na skargę Zakład podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Podczas rozprawy w dniu 29 kwietnia 2010 r. skarżący oświadczył, że od dnia 1 stycznia 2010 r. nie pracuje, gdyż jego brat, u którego był zatrudniony, zakończył działalność gospodarczą. Pracuje tylko dorywczo, bez żadnej umowy, i z tego tytułu osiąga średni miesięczny dochód w wysokości ok. 500 zł. Nadal mieszka z rodzicami. Zdaje sobie sprawę z konieczności opłacenia składek, chodzi mu jedynie o umorzenie odsetek od tych składek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny przeprowadza kontrolę aktów wydawanych przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Sąd jest władny wzruszyć zaskarżony akt tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa. Jednakże nie każde naruszenie prawa przez organy administracji publicznej daje sądowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Artykuł 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej powoływanej jako p.p.s.a., określa, kiedy decyzje podlegają uchyleniu.

Mając z kolei na uwadze treść art. 153 p.p.s.a., wskazać należy, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Wobec dokonania w zapadłych w sprawie prawomocnych wyrokach z dnia 20 listopada 2008 r. i 6 sierpnia 2009 r. wykładni przepisów leżących u podstaw wydanej w sprawie decyzji, oraz, jak już wskazano, wobec związania tym stanowiskiem, kontrola sądowa zaskarżonej decyzji na obecnym etapie sprowadza się do zbadania, czy zaskarżona decyzja uwzględnia wyrażone uprzednio ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania.

Tytułem wstępu, należy również zaakcentować, że sprawa rozpoznawana przez Sąd dotyczyła negatywnie rozpoznanego wniosku skarżącego o umorzenie należności z tytułu składek. Okolicznością bezsporną jest to, że wydana decyzja ma charakter decyzji uznaniowej. Ta forma działania organów administracji publicznej sprowadza się, jak słusznie zauważyły organy, do możliwości wyboru konsekwencji prawnych stwierdzonego stanu faktycznego. Przyjęcie pewnego rodzaju elastyczności w stosowaniu prawa wynika głównie z konieczności ustalenia relacji pomiędzy wartościami respektowanymi przez społeczeństwo oraz indywidualnie na potrzeby konkretnej sytuacji. Ponadto w doktrynie podkreśla się, że swoboda organu w postaci luzu decyzyjnego stanowi dogodny mechanizm zapewnienia z jednej strony stabilności prawa, a z drugiej umożliwienia organom prowadzenia własnej polityki poprzez dokonywanie wyborów i środków działania (M.Jaśkowska [w:] Z.Duniewska, R.Hauser, M.Jaśkowska, M.Matczak, Z.Niewiadomski, A.Wróbel, System Prawa Administarcyjnego, Tom I Instytucje prawa administracyjnego, Warszawa 2010 r., s.219).

Swoisty charakter decyzji uznaniowych znajduje odzwierciedlenie przy desygnowaniu zakresu kontroli sądowej sprawowanej w tym zakresie. Uzupełniając wnioski płynące z uzasadnień wydanych dotychczas w niniejszej sprawie orzeczeń sądowych, wskazać by należało, że bogate orzecznictwo sądowe kształtuje trwałą i jednolitą linię, zgodnie z którą kontrola ta przeprowadzana według kryterium legalności, w pierwszej kolejności obejmuje zbadanie, czy organ administracji publicznej podjął wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz wszechstronnego i wnikliwego jego rozważenia. W doktrynie i orzecznictwie dobitnie podkreśla się, że uznaniowy charakter decyzji nie zwalnia organu od obowiązku przeprowadzenia prawidłowego postępowania oraz wydania decyzji spełniającej wymogi określone w przepisach art. 107 K.p.a. Pozostawienie swobody organowi w dokonaniu wyboru określonego sposobu rozstrzygnięcia nie może bowiem w żadnym wypadku oznaczać dowolności.

Poddając zaskarżoną decyzję ocenie według przedstawionych wyżej kryteriów, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa, które skutkowałoby koniecznością jej uchylenia, a tym bardziej stwierdzenia nieważności, o co wnosiła strona w skardze.

Zauważyć należy, że stosownie do oceny prawnej wyrażonej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 listopada 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 2219/08, Zakład w zaskarżonej decyzji przeanalizował ponownie możliwość umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika tych składek i umorzył je w oparciu o przesłanki wymienione w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Przedmiotem sporu na obecnym etapie jest natomiast odmowa umorzenia należności z tytułu składek finansowanych przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami składek, tj. składek w części finansowanej przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami składek oraz odsetek za zwłokę finansowanych przez płatnika, należnych od składek w części finansowanej przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami składek.

Uwzględniając oceną prawną wyrażoną w wydanych w rozpoznawanej sprawie wyrokach z dnia 20 listopada 2008 r. i 6 sierpnia 2009 r., ponownie podnieść należy, że umorzenie wskazanych powyżej należności jest możliwe wyłącznie w oparciu o art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. Przesłanki umorzenia należności z tytułu składek wymienione w w/w rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003 r., zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s., znajdują zastosowanie jedynie do należności z tytułu składek ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Zatem, wniosek skarżącego z dnia 7 stycznia 2008 r., w części dotyczącej należności z tytułu składek finansowanych przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami składek, mógł być przez organ rozpatrzony wyłącznie w kontekście istnienia przesłanki ich całkowitej nieściągalności, o której stanowi art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Przypomnieć w związku z tym należy, że art. 28 ust. 3 u.s.u.s. doprecyzowuje w tym względzie ust. 2 tego artykułu, zawiera bowiem zamknięty katalog sytuacji, w których zachodzi całkowita nieściągalność:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (tj. z 2005r. Nr 8, poz. 60, ze zm.),

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Uznając, iż jedyną przesłanką, która mogłaby, w odniesieniu do należności wymienionych w pkt 2 i 3 rozstrzygnięcia organu administracji, wywołać skutek w postaci umorzenia należności jest przewidziane w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. kryterium całkowitej ich nieściągalności, Sąd zbadał, czy dokonana przez organ ocena, oparta na zebranym materiale dowodowym i wyrażona następnie w uzasadnieniu, odpowiadała prawu. Analiza motywów zaskarżonej decyzji pozwoliła zaś na wniosek, iż przeprowadzona przez organ analiza okoliczności powoływanych przez stronę, w aspekcie przyznania ulgi w postaci umorzenia, nie wykraczała poza granice przyznanego organowi uznania administracyjnego i nie nosiła cech dowolności. Jak wskazał organ, żadna z wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. okoliczności nie zachodziła w stosunku do strony skarżącej, w szczególności organ egzekucyjny nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję (pkt 5), a wysokość nieopłaconych należności z tytułu składek przekraczała kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym (pkt 4a). Ponadto w toku postępowania nie było oczywiste, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (pkt 6). Jak ustalono, strona nie posiadała majątku nieruchomego i ruchomego. Osiągała dochód w wysokości 638 zł brutto z tytułu zatrudnienia na stanowisku sprzedawcy w wymiarze ½ czasu pracy oraz uzyskiwała pomoc rodziców. W odniesieniu do przebiegu postępowania egzekucyjnego, organ opierając się m.in. na informacji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 9 grudnia 2009 r., ustalił, że podjęte środki egzekucyjne w postaci zajęcia rachunków bankowych oraz wynagrodzenia za pracę okazały się nieskuteczne. Z akt administracyjnych sprawy wynika jednak, że prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego postępowanie egzekucyjne jest cały czas w toku. Wystawione tytuły wykonawcze, skierowane zostały do realizacji przez organ egzekucyjny, który mimo trudności w prowadzeniu postępowania, nie orzekł o bezskuteczności egzekucji. Tym samym, do czasu stwierdzenia przez organ egzekucyjny braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, przy założeniu nieistnienia pozostałych przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 pkt 1 – 4a i 6 u.s.u.s., zarzut strony, iż w sprawie istnieje przesłanka całkowitej nieściągalności, nie może być uwzględniony (p. wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 marca 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 342/07).

W takim stanie rzeczy, nie było pozbawione podstaw twierdzenie organu, iż nie wystąpił stan całkowitej nieściągalności. W ocenie Sądu, prawidłowo zatem zostało ustalone na dzień wydania zaskarżonej decyzji, iż w stosunku do skarżącego nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności, a w konsekwencji brak było prawnej możliwości – jak wyżej wyjaśniono – umorzenia należności w oparciu o to kryterium.

Zakład w prawidłowy sposób wypełnił również wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 listopada 2008 r. i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie 6 sierpnia 2009 r., obligujące go do przeanalizowania możliwości umorzenia należności w kontekście wniosków płynących z wyroku Sądu Okręgowego z dnia "[...]". W tym zakresie słusznie organ zauważył, że nastąpiła zmiana sytuacji strony w odniesieniu do tej opisanej w uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego, która stanowiła wówczas podstawę stwierdzenia bezskuteczności egzekucji i umorzenia należności we wnioskowanym zakresie. Organ poddając tę kwestię szczegółowej analizie, zastrzegł, że w chwili rozpatrywania wniosku o umorzenie należności na obecnym etapie nie istniała przesłanka całkowitej nieściągalności należności. W tym miejscu wskazać należy, że wniosek o umorzenie należności powinien być rozpatrywany w oparciu o aktualną sytuację majątkową i rodzinną zobowiązanego, ustaloną w toku postępowania. Organ, wydając zaskarżoną decyzję, uwzględnił powyższą zasadę i wykazał przy tym, że sytuacja finansowa strony uległa zmianie. Tym samym organ naprawił dotychczasowe wady postępowania i uzupełnił istniejące uprzednio braki w uzasadnieniu decyzji.

Jak już wyżej zaznaczono, Sąd podziela zaprezentowane w uzasadnieniu skargi stanowisko co do obowiązku rozstrzygania przez organ w oparciu o aktualną sytuację majątkową strony. Na uwzględnienie zasługuje również twierdzenie, iż orzekając w przedmiocie wniosku o umorzenie należności, nie powinno się co do zasady przyjmować, że zobowiązany może w przyszłości wzbogacić się. Trafnie strona wywiodła, że takie rozumowanie przekreślałoby sens regulacji art. 28 u.s.u.s. Jednakże, zauważyć należy, że czym innym jest odmowa umorzenia należności w sytuacji, gdy w świetle akt sprawy brak jest uzasadnionych podstaw do przypuszczenia, iż sytuacja zobowiązanego ze względu na wiek, stan zdrowia lub sytuację finansową i rodzinną ulegnie zmianie, a czym innym uwzględnianie przez organ ewentualnych przyszłych możliwości płatniczych zobowiązanego. Zatem, w sytuacji uzyskiwania przez stronę wynagrodzenia z tytułu zatrudnienia, mimo iż było ono objęte ochroną wynikającą z art. 87¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.), stwierdzenie, że strona rzeczywiście takowe zdolności płatnicze posiada, nie było bezpodstawne.

Podkreślić jeszcze raz należy, iż nawet zaistnienie przesłanki umorzenia należności nie tworzy automatycznie po stronie Zakładu obowiązku jej umorzenia. Instytucja umorzenia jest bowiem oparta na zasadzie uznania administracyjnego, które powoduje, iż nawet stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności świadczące o spełnieniu określonych przepisami przesłanek, może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. Organ wydający decyzję, korzystając z uznania administracyjnego, dokonuje wyboru rozstrzygnięcia i może – mimo istnienia przesłanki – odmówić uwzględnienia wniosku strony.

W odniesieniu do powołanych w skardze okoliczności, które nastąpiły po dniu wydania zaskarżonej decyzji, Sąd zwraca uwagę, że ewentualne zmiany w sytuacji życiowej i majątkowej strony, które miały miejsce już po dniu wydania przez organ rozstrzygnięcia, mogą uzasadniać jedynie złożenie ponownego wniosku o umorzenie zaległości podatkowych. Nie mogą zaś mieć wpływu na ocenę ustaleń organu, który orzekał w oparciu o zgromadzony na dzień wydania decyzji materiał dowodowy.

Mając na uwadze powyższe, Sąd nie dopatrzył się podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa skutkującego koniecznością jej uchylenia.

Wobec tego, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało skargę oddalić.