Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 364/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2012-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.28 ust.1-3 i ust.3a;
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art.7,77 par.1,80,107 par.3;
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par.3 ust.1 pkt 1 i 3;
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tadeusz Piskozub, Sędziowie sędzia WSA Zofia Skrzynecka, sędzia WSA Renata Kantecka (sprawozdawca), Protokolant p.o. specjalisty Jolanta Piasecka, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 19 września 2012r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącego kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia "[...]" (który wpłynął do organu "[...]".) Z. K. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne oraz Fundusz Pracy. We wniosku strona opisała swoją sytuacją materialną i zdrowotną

i stwierdziła, że zaistniały przesłanki do umorzenia zaległości. W szczególności wskazała na pozostawanie bez pracy, utrzymywanie się ze stałego zasiłku otrzymywanego z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej oraz konieczność sprawowania opieki nad schorowanym ojcem i synem. Wyjaśniła również, iż jej sytuacja materialno-bytowa oraz zdrowotna uległa pogorszeniu.

Decyzją z dnia "[...]"Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek wraz z odsetkami na:

- ubezpieczenie społeczne za okres od 06.2000r. do 06.2002r. w łącznej kwocie 25.631,80 zł,

– ubezpieczenie zdrowotne za okres od 06.2000r. do 06.2002r. w łącznej kwocie 5.936,13 zł,

– Fundusz Pracy za okres od 06.2000r. do 06.2002r. w łącznej kwocie 1.894,95 zł.

W uzasadnieniu organ powołał treść art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz.U. z 2009r. nr 205, poz. 1585 ze zm., dalej jako "u.s.u.s.") oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365, dalej jako "rozporządzenie"). Organ stwierdził, że stosownie do żądania zawartego we wniosku z dnia 20 stycznia 2012r. dokonał oceny wniosku pod kątem zastosowania umorzenia należności z tytułu składek w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s.. Odnosząc się do przesłanek umorzenia określonych w § 3 rozporządzenia, organ wskazał, że sytuacja finansowa i zdrowotna zobowiązanego jest trudna. Źródłem utrzymania wnioskodawcy jest zasiłek stały w wysokości 444,00 zł. Posiada mieszkanie o powierzchni 19 m2 – obciążone kredytem hipotecznym. Zobowiązany posiada liczne zadłużenia:

w Spółdzielni Mieszkaniowej w kwocie 7.849,83 zł, u osób fizycznych wynosi 16.000 zł, zobowiązanie z tytułu zaciągniętego kredytu hipotecznego w X.Banku w kwocie 744,93 zł, zobowiązania w banku M.w kwocie 3.000 zł, zobowiązania na rzecz P. W. w kwocie 1.134,38 zł, w V. S.A. w kwocie 1.555,86 zł, M. P. S.A w kwocie 770,90 zł oraz zobowiązania alimentacyjne zaległe i bieżące wobec 13-letniego syna. Wnioskodawca zarejestrowany jest w Urzędzie Pracy jako osoba poszukująca pracy. Ustalono, iż wnioskodawca jest osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, zdolną do pracy w warunkach chronionych. Oceniając sytuację materialną wnioskodawcy Zakład stwierdził zaistnienie przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Wskazał jednak, że "interes publiczny", którym kieruje się organ przy umarzaniu należności sprzeciwia się podjęciu takiego rozstrzygnięcia, pomimo wykazania przez zobowiązanego słusznego interesu strony. Zakład stwierdził, że w stosunku do zobowiązanego nie zaistniała przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 2 z oczywistych przyczyn zaprzestania prowadzenia przez niego działalności gospodarczej. Podobnie stwierdził, że nie wykazano zaistnienia przesłanek określonych w § 1 ust. 1 pkt 3. Wnioskodawca podniósł, że trzy razy w tygodniu opiekuje się swoim synem, który od wielu lat jest chory i jest pod ścisłą kontrolą medyczną. Ponadto sprawuje opiekę nad schorowanym ojcem. Organ wyjaśnił, iż konieczność sprawowania opieki nad nieletnim dzieckiem, czy sprawowanie opieki nad ojcem nie stanowi okoliczności nadzwyczajnej, która uniemożliwiałaby podjęcie zobowiązanemu zatrudnienia.

W ocenie organu wnioskodawca wykazał zaistnienie przesłanki świadczącej o tym, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, jednak odmówił umorzenia przedmiotowych należności stwierdzając, że umorzenie to oznaczałoby w konsekwencji przeniesienie ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej na budżet państwa, a ZUS nie może ponosić negatywnych konsekwencji prowadzonej działalności strony. Organ nie ma obowiązku umorzenia należności, gdyż decyzje w tym zakresie, mają charakter uznaniowy, co oznacza, że udzielenie tego rodzaju ulgi jest prawem, a nie obowiązkiem organu.

Zaskarżając powyższą decyzję zobowiązany wskazał, że ocena jego sytuacji materialno-bytowej, zdrowotnej, wyliczenia dotyczące możliwości spłaty zadłużenia oraz możliwości zatrudnienia są nieadekwatne do stanu faktycznego. Zwrócił uwagę, na fakt jego statusu w Urzędzie Pracy. Podkreślił, iż nie ma innej możliwości pobierania zasiłku stałego z MOPS, jak konieczność zarejestrowania się w Urzędzie Pracy jako osoba poszukująca pracy. Wynika to z określonych procedur, co nie oznacza jednak, że jest on osobą intensywnie poszukującą pracy.

Decyzją z dnia "[...]", nr "[...]", Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy opisaną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia podkreślono, że dokonano oceny wniosku pod kątem zastosowania umorzenia należności w oparciu

o art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz wystąpienia przesłanek określonych w § 3 ust. 1 rozporządzenia. Na podstawie zgromadzonego przez Zakład w sprawie materiału uznano, że strona znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Wskazano, że wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i utrzymuje się z zasiłku stałego. Stałe wydatki zobowiązanego wynoszą 300 zł, natomiast koszty leczenia 100 zł. Posiada zadłużenie z różnych tytułów, nie udokumentował jednak zobowiązań wobec M. na kwotę 3.000 zł oraz wobec osób fizycznych na kwotę 16.000 zł. Zakład wyjaśnił, iż fakt posiadania zobowiązań w innych instytucjach nie może stanowić przesłanki przemawiającej za umorzeniem należności wobec ZUS. Wskazano również, iż wnioskodawca nie wykazał, aby przewlekła choroba lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiała wnioskodawcę możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Zakład zauważył, że w stosunku do zobowiązanego wydano orzeczenie o zaliczeniu go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, co oznacza iż jest on zdolny do pracy w warunkach pracy chronionej. W konsekwencji uznano, iż sytuacja zdrowotna nie uniemożliwia wnioskodawcy podjęcia pracy. Ponadto określony stopień niepełnosprawności nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby. Odnosząc się do orzeczonego, wobec syna wnioskodawcy, stopnia niepełnosprawności wymagającego stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, wskazano, że wnioskodawca opiekuje się chorym dzieckiem trzy razy w tygodniu, nie zamieszkuje z nim we wspólnym gospodarstwie domowym i nie sprawuje nad nim wyłącznej opieki. Stwierdzono, iż konieczność sprawowania opieki nad nieletnim dzieckiem nie stanowi okoliczności nadzwyczajnej, uniemożliwiającej podjęcie pracy zobowiązanemu. Końcowo zaznaczono, że strona wykazała zaistnienie przesłanki umożliwiającej dokonanie umorzenia należności w oparciu o rozporządzenie (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia), ale umorzenie to oznaczałoby przeniesienie ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej na budżet państwa, a ma ono bardzo wyjątkowy charakter.

Na powyższą decyzję Z.K.złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, wnosząc o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi administracji. Wniósł także o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego: art. 28 ust. 1, 2 i 3 oraz 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia oraz przepisów postępowania: art. 7, art. 88, art. 107 § 1 i 3, art. 89 §1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 123 u.s.u.s..

W uzasadnieniu skargi podał, że przesłanka konieczności sprawowania opieki nad chorym dzieckiem została w jego przypadku spełniona i udowodniona. Wskazał, że zgodnie z §3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia nie jest konieczne pozostawanie niepełnosprawnego dziecka pod wyłączną opieką zobowiązanego. W jego ocenie nie jest do przyjęcia stanowisko, że sprawowanie faktycznej opieki nad dzieckiem nie jest okolicznością nadzwyczajną, uniemożliwiającą podjęcie zatrudnienia. Podniósł, iż organ nie zakwestionował faktu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem przez trzy dni w tygodniu. Nie zakwestionowano również dowodu z orzeczenia Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełosprawności, zgodnie z którym syn skarżącego został uznany za osobę niepełnosprawną wymagającą stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Tym samym wykazane zostało, iż sprawuje stałą opiekę nad chorym dzieckiem, zaś zakres tej opieki uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia.

Nie zgodził się również ze stanowiskiem Zakładu odmawiającym umorzenia należności, pomimo spełnienia przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, z uwagi na uznaniowość decyzji. Podniósł, iż uzasadnienie decyzji jest zbyt ogólne i niewystarczające do dokonania oceny decyzji Zakładu. Wskazał, że wydanie decyzji negatywnej, przy uznaniu że spłata zadłużenia pozbawia zobowiązanego zaspokojenia niezbędnych potrzeb, nie może ograniczać się jedynie do stwierdzenia, że skutkiem byłoby przeniesienie ryzyka prowadzenia działalności na państwo. Zdaniem skarżącego za pomocą takiego argumentu można odmówić umorzenia każdego zobowiązania. Konkludując stwierdził, iż ZUS nadużył prawa w zakresie tzw. uznania administracyjnego i nie wydał wystarczająco przekonującego uzasadnienia swego stanowiska.

Na zakończenie podniósł, iż zaskarżona decyzja została wydana wyłącznie w oparciu o spełnienie przesłanek o których mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s.. Zarzucił, że Zakład całkowicie pominął analizę materiału dowodowego w kontekście spełnienia przesłanek umorzenia określonych w art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s. Stwierdził, iż organ z urzędu niezależnie od wniosku strony winien rozpoznać spełnienie przesłanki całkowitej nieściągalności. W konsekwencji uznał, że również ze względu niepełności rozstrzygnięcia w tym zakresie, decyzja winna być uchylona.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zwarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 3 §1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012r., poz. 270, cyt. dalej jako "p.p.s.a.") zadaniem sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

O uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzygają jednak organy administracji, co w niniejszym przypadku oznacza, że rozstrzygnięcie w sprawie umorzenia przedmiotowych należności należy do kompetencji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, tj. dokonania umorzenia należności. Tym samym Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Uznaniowość decyzji o umorzeniu należności z tytułu składek nie wyklucza jednakże szeroko rozumianej kontroli prawidłowości jej podjęcia. Kontrola ta musi przebiegać z uwzględnieniem prawnych przesłanek określających granice luzu administracyjnego dopuszczalnego przy podjęciu decyzji uznaniowej. Sąd ma obowiązek skontrolować zarówno prawidłowość przeprowadzonego postępowania dowodowego, jak i ocenę zgromadzonych dowodów oraz ustaleń poczynionych na ich podstawie. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości, czy słuszności.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, wydanej przez ZUS, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000r. nr 98, poz.1071 z późn. zm., dalej cyt. jako "k.p.a."), jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, oraz

w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd stwierdził zarówno naruszenie prawa materialnego - w szczególności art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, jak i prawa procesowego, tj. art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1,

art. 80 i art.107 § 3 k.p.a., co uzasadniało jej uchylenie.

Wobec treści wniosku skarżącego, wszczynającego kontrolowane przez Sąd postępowanie administracyjne, zastosowanie w sprawie miał przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s., w którym ustawodawca przewidział instytucję umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Przesłanki umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 ust. 1 rozporządzenia, gdzie wskazane zostały okoliczności związane

z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. W punktach 1, 2 i 3 tego przepisu wskazano przypadki uzasadniające umorzenie, tj.:

- pozbawienie, na skutek opłacenia należności z tytułu składek, możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych zobowiązanego i jego rodziny;

- poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących brak możliwości dalszego prowadzenia działalności;

- przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającą zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Nie ulega wątpliwości, że decyzje podejmowane na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. są decyzjami uznaniowymi. Uznaniowy charakter decyzji podejmowanych na podstawie powołanych przepisów nie zwalnia jednakże organu od obowiązku przeprowadzenia prawidłowego postępowania. Organ ma obowiązek wypełnić zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w art. 77 §1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Opisany obowiązek organu nie ma oczywiście charakteru absolutnego

i nie oznacza, że w niektórych sytuacjach strona zwolniona jest od dowodzenia

i wykazywania okoliczności, na które się powołuje lub, które mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Zaznaczyć przy tym należy, że organ zgodnie z art. 80 k.p.a. zobligowany został również do oceny czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

W wyroku z dnia 28 kwietnia 2003 r., o sygn. akt II SA 2486/01 (publ. LEX nr 149543), Naczelny Sąd Administracyjny zawarł tezę, iż: "Podejmując decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art. 7 k.p.a. ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych".

W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd nie podzielił stanowiska Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, iż umorzenie należności z tytułu składek, w sytuacji wystąpienia przesłanek umożliwiających zastosowanie ulgi, stanowić będzie kolizję

z interesem publicznym. Z akt sprawy wynika, iż wnioskodawca jest osobą bezrobotną

i niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, zaś jego ojciec i syn wymagają opieki. Skarżący utrzymuje się jedynie z zasiłku stałego otrzymywanego z MOPS w wysokości 444,00 zł. Ponadto, jak wyliczył organ w uzasadnieniu decyzji posiada wysokie zadłużenie z różnych tytułów. Pomimo stwierdzenia, że opłacenie należności pozbawiłoby skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, odmowę umorzenia tych zaległości organ uznał jednak za uzasadnioną. Przeważający przy ocenie okoliczności sprawy był bowiem interes społeczny i konieczność zapewnienia wpływów na rzecz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Organ nie wyjaśnił, jak w takiej sytuacji finansowej zobowiązany ma realizować swoje zobowiązanie, nawet w sposób ratalny.

Dokonana przez Zakład w oparciu o powyższe kryteria, ocena stanu faktycznego pod kątem zaistnienia przesłanek umorzenia należności z tytułu składek, narusza zdaniem Sądu opisaną wyżej zasadę uznania administracyjnego, jak i wykracza poza reguły swobodnej oceny dowodów. Jest też sprzeczna z treścią wskazanego wyżej § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, zgodnie z którym to przepisem, właśnie niemożność opłacenia należności ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną - powodująca zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego w zakresie zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, jest przesłanką umorzenia zaległości. Oparte na zgromadzonym materiale dowodowym, rozważania organu, że wystąpiła przesłanka umorzenia należności ZUS określona w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, jednak, że nie zachodzą podstawy do umorzenia, gdyż umorzenie ich oznaczałoby w konsekwencji przeniesienie ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej na budżet państwa, są w ocenie Sądu wewnętrznie sprzeczne i nieprzekonywujące. Zdaniem Sądu organy obu instancji zbagatelizowały fakt, że skarżący korzysta z pomocy społecznej, tj. pomocy finansowej państwa, a otrzymywane z tej pomocy środki stanowią jedyne stałe źródło jego utrzymania. Uzyskiwane środki finansowe nie wystarczają zdaniem Sądu na zaspokojenie egzystencjalnych potrzeb życiowych skarżącego. O bardzo złej sytuacji materialnej świadczy nie tylko wysokość zasiłku stałego, ale również liczne zadłużenia skarżącego, w tym w szczególności z tytułu czynszu za mieszkanie, opłat abonamentowych, czy też alimentów i rat kredytu. Rodzaj tych wydatków przemawia za stwierdzeniem, że skarżący rzeczywiście nie posiada środków na pokrycie kosztów należących do sfery jego elementarnych potrzeb – posiadania środków niezbędnych do przeżycia i miejsca zamieszkania.

Wskazać również należy, iż organ dokonał pobieżnej analizy dochodów

i wydatków skarżącego ograniczając się jedynie do wskazania, iż dochód skarżącego wynosi 444,00 zł, a wydatki 400 zł (300 zł wydatki stałe i 100 zł koszty leczenia).

W konsekwencji stwierdził, iż sytuacja materialna wnioskodawcy jest zła. Zdaniem Sądu dla oceny możliwości umorzenia należności nie jest wystarczające powołanie się na uzyskiwane przez skarżącego dochody. "Zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych" rodziny, o czym mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, wymaga przeanalizowania dochodów skarżącego, ale także ustalenia, jakie niezbędne wydatki musi ponosić skarżący. Z decyzji nie wynika by były one przedmiotem jakiejkolwiek analizy. Niezbędne potrzeby życiowe to oprócz opłat stałych przede wszystkich wyżywienie, środki czystości, odzież, opał. W przypadku osób chorych czy niepełnosprawnych także wydatki związane z leczeniem i rehabilitacją. W świetle wiedzy i doświadczenia życiowego trudno uznać, aby ze środków w wysokości otrzymywanego przez skarżącego zasiłku stałego, możliwe było pokrycie wszystkich wymienionych wyżej wydatków zaliczanych do "niezbędnych potrzeb życiowych". Potwierdzeniem takiego stanowiska jest zadłużenie skarżącego. Przyznać bowiem należy, że nie jest on w stanie pokryć kosztów swojego utrzymania.

Abstrahując od powyższego Sąd zauważa, że nie w każdym przypadku korzystanie z pomocy społecznej musi przesądzać, że sytuacja danej osoby jest na tyle trudna, iż może uzasadniać zastosowanie wnioskowanej przez nią ulgi w spłacie zadłużenia. Nie należy jednak tracić z pola widzenia faktu, że celem pomocy społecznej jest wsparcie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życia w warunkach niezagrażających ich egzystencji.

W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie korzystanie przez skarżącego z takiej pomocy stanowi istotną okoliczność mogącą przemawiać za uwzględnieniem jego żądania o umorzenie zadłużenia.

Analizując treść rozstrzygnięć organów obu instancji nie można oprzeć się wrażeniu, że z uznaniowego charakteru decyzji wywiodły one umocowanie do wydania decyzji odmownej w każdych okolicznościach sprawy. Uzasadniając odmowę brakiem wystąpienia interesu publicznego, organ skupił się na jedynym argumencie, iż ZUS nie może ponosić negatywnych skutków prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej. Zdaniem Sądu interes publiczny to nie tylko zapewnienie maksymalnych środków po stronie dochodów budżetu państwa, ale też ograniczenie wydatków z budżetu państwa np. na pomoc społeczną. Dlatego też, jeżeli sytuacja ekonomiczna skarżącego zmusza go do korzystania z pomocy społecznej, to odmawiając umorzenia należności organ powinien w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wykazać dlaczego okoliczności konkretnej sprawy nie uzasadniają do potraktowania jej w sposób szczególny. Z uzasadnienia decyzji nie wynika jednak, dlaczego w odniesieniu do sytuacji skarżącego interes publiczny przemawia przeciwko umorzeniu należności. Tak więc uzasadnienie to nie spełnia wymogu, o którym mowa w art. 107 §3 k.p.a. W motywach uzasadnienia organ nie ocenił należycie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, a podając przyczyny, dla których odmówił umorzenia zadłużenia, ogólnie powołał się na uznaniowy charakter decyzji, nie rozważając wynikających z art. 7 k.p.a. przesłanek interesu publicznego i słusznego interesu obywateli. W orzecznictwie przyjmuje się, że interes publiczny nie powinien być rozumiany, jako sprzeczny z indywidualnym interesem obywatela. Sytuacja, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa, nie jest bowiem zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest również zgodna z interesem publicznym (por. wyrok NSA z dnia 20 marca 2007r. sygn. akt II GSK 345/06 orzeczenie dostępne w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa. gov.pl). Biorąc pod uwagę, że skarżący w niniejszej sprawie obecnie utrzymuje się wyłącznie ze środków pomocowych, trudno przyjąć, że wyegzekwowanie od niego zaległych należności, może pozostawać w zgodzie z interesem publicznym i słusznym interesem obywatela.

Odnosząc się do przesłanek umorzenia określonych w §3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, zgodzić należy się z Zakładem, iż skarżący nie wykazał spełnienia przesłanki określonej w tym przepisie. Wnioskodawca nie wykazał, że nie może podjąć pracy ze względu na chorobę lub konieczność sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny (synem, ojcem). Z akt sprawy wynika, iż skarżący jest osobą niepełnosprawną, która może podjąć pracę w warunkach chronionych. Zarejestrowanie się w Urzędzie Pracy w celu otrzymywania zasiłku MOPS, nie oznacza, że skarżący takiej pracy nie może otrzymać i podjąć. Sąd nie kwestionuje również okoliczności związanych z niepełnosprawnością syna skarżącego, czy też koniecznością sprawowania opieki nad ojcem. Nie może jednak uznać, iż okoliczności te, bez wątpienia szczególne, uniemożliwiają podjęcie skarżącemu pracy.

Sąd nie podziela również zarzutu wydania decyzji z pominięciem przesłanek,

o których mowa w art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s.. Postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek jest szczególnym postępowaniem zainicjowanym "na wniosek" strony. Jako postępowanie wnioskowe nie może wyjść poza ramy wyznaczone treścią wniosku. Określony przez stronę zakres wniosku wiąże organ, który nie ma obowiązku badać z urzędu wystąpienia innych przesłanek, poza wskazanymi przez stronę.

Reasumując należy stwierdzić, że przytoczona przez organ argumentacja nie uzasadnia wydanego rozstrzygnięcia w sposób rzetelny i dokładny, wskazując tym samym na dokonanie uproszczonej oceny stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy, bez uwzględnienia powołanych powyżej okoliczności.

W ponownym postępowaniu organ powinien zatem dokonać, uwzględniającej powyższe uwagi i wskazania Sądu, wszechstronnej analizy całokształtu okoliczności sprawy, a w szczególności - dokładnej analizy przesłanek będących ograniczeniem swobody uznania administracyjnego, sformułowanych w art.28 u.s.u.s. i wskazanym rozporządzeniu. Uzasadnienie decyzji powinno zawierać pełną ocenę występujących w sprawie faktów, nawet wtedy, gdyby fakty te nie znalazły uznania

u organu rozstrzygającego sprawę. Powinno ono również zawierać umotywowaną ocenę stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa oraz wskazywać jaki związek zachodzi między tą oceną, a treścią rozstrzygnięcia.

W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji, przy czym na zasadzie art. 152 p.p.s.a. orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art.209 p.p.s.a. oraz na podstawie § 14 ust. 2 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych ... (Dz.U. nr 163 , poz. 1349 ze zm.). Zasądzona kwota obejmuje koszty zastępstwa procesowego (240 zł) .