Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2612/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 39 ust 3
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wilczewska - Rzepecka, Sędziowie sędzia WSA Renata Nawrot (spr.), sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 października 2017 r. sprawy ze skargi [...],[...]i [...] na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] września 2016 r. znak [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga [...],[...] i [...] na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] września 2016 r. w przedmiocie odmowy uzgodnienia zamierzenia, polegającego na rozbiórce budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr [...], obręb "[...] ", przy ul. [...].

Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy:

[...] Wojewódzki Konserwator Zabytków we [...] postanowieniem nr [...], z dnia [...] maja 2016 r. na podstawie art. 92 ust. 6 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2014 poz. 1446 t.j. ze zm., dalej ustawa o ochronie zabytków), w związku z art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2016 poz. 23) oraz art. 106 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj.Dz.U.2016, poz.23, dalej k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku Starostwa Powiatowego w [...] , w sprawie rozbiórki budynku gospodarczego w [...] , przy ul. [...] dz. nr [...] ob. [...] oraz załącznika do wniosku: Projekt rozbiórki budynku gospodarczego, postanowił odmówić uzgodnienia powyższego zamierzenia.

Organ wskazał, że po pierwsze właściwość rzeczowa organu konserwatorskiego w tej sprawie wynika z faktu, iż planowany do rozbiórki budynek gospodarczy jest częścią zabytkowego zespołu budowlanego szpitala przy ul. [...] , który to zespół ujęty został w gminnej ewidencji zabytków. Gmina Miejska [...] przekazała do tut. urzędu wydruki kart adresowych gminnej ewidencji zabytków z terenu miasta [...] . Karty adresowe zostały również opublikowane na stronie internetowej: [...] - system informacji o terenie [...] Prezydent Miasta [...]

w dniu [...] lutego 2016 r. wydał zarządzenie nr [...] w sprawie założenia gminnej ewidencji zabytków miasta [...].

Następnie wyjaśnił, że budynek gospodarczy zlokalizowany na dz. nr [...], ob. [...] wchodzi w skład zespołu budowlanego szpitala przy ul. [...]. Jest on usytuowany jest w południowo-zachodniej części zespołu i stanowi integralną część historycznego zespołu szpitalnego powstałego

w 1939 r. Zespół szpitala przy ul. [...] posiada wartości historyczne, artystyczne i naukowe, jest zabytkiem w myśl art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków

i podlega ochronie na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1c ww. ustawy. Natomiast zgodnie

z art. 6 ust. 1 pkt 1b,c ww. ustawy ochronie i opiece podlegają bez względu na stan zachowania, zabytki nieruchome będące, w szczególności zespołami budowlanymi, dziełami architektury i budownictwa.

Jak zaznaczył, dla przedmiotowej działki obowiązują zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - uchwała nr [...] Rady Miejskiej

w [...] z dnia [...] lutego 2005 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu szpitala i zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu położonego w rejonie ulic [...] i [...].

W § 13 ww. m.p.z.p. wskazano, iż zespół szpitala jest obiektem o walorach kulturowych, tym samym został on objęty formą ochrony o której mowa w art. 7 pkt 4 ustawy

o ochronie zabytków.

Zespół szpitala przy ul. [...], jest drugim w historii miasta tego typu obiektem. Inicjatywa wybudowania drugiego szpitala narodziła się w drugiej połowie lat 30 - tych XX wieku. Wraz z powiększeniem się garnizonu twierdzy [...] ,

w 1935 r., konieczna stała się budowa szpitala przeznaczonego wyłącznie na potrzeby wojska. Nowy szpital zlokalizowany został w południowej części miasta. Zespół oddano do użytku 1 września 1939 r. Budynek główny posiadał oddział chirurgiczny, wewnętrzny, laryngologiczny i dermatologiczny. Z lotu ptaka budynek główny przypomina swoim kształtem samolot. Od frontu działki, kalenicą równolegle do ul. [...] usytuowane zostały dwa budynku pomocnicze. W narożniku północno-wschodnim ulokowano budynek kostnicy. W zachodniej części zespołu, kalenicą równolegle do ul. [...], zlokalizowano budynek gospodarczy (garaż). W części południowej znajdował się park przyszpitalny. Całość zespołu otoczona jest, od strony ul. [...] i [...] historycznym ogrodzeniem - podmurówka i słupy z ciosów kamiennych z wypełnieniem stalowym (wypełnienie wtórne, pierwotne wypełnienie drewniane), część ogrodzenia wzdłuż ul. [...] jest obecnie litym murem (wypełnienie wtórne). Zespół jest jednorodny w formie, a jego układ i kompozycję architektoniczną należy uznać za "zamkniętą". Obiekt działał przez cały czas trwania działań wojennych.

Budynek gospodarczy (garaż - przedmiot niniejszego postępowania) to budynek na planie prostokąta, murowany z cegły pełnej, otynkowany, przykryty dachem czterospadowym krytym dachówką ceramiczną karpiówką, w kolorze czerwonym. Budynek jest przykładem regionalnej zabudowy gospodarczej i posiada typowe rozwiązania budowlane o lokalnej i regionalnej specyfice. Ww. budynek jak wywiódł organ wraz z zespołem szpitala winien być zachowany w istniejącej formie, szczególnie ze względu na wartości historyczne i naukowe. O wartości historycznej i naukowej zespołu zabudowy świadczy również jego zachowana historyczna kompozycja. Rozbiórka budynku gospodarczego wpłynie negatywnie na zachowanie historycznego zespołu budowlanego i w znaczący, bezpowrotny sposób uszczupli wartości historyczne i naukowe zespołu szpitala przy ul. [...] . Organ stwierdził, że stan techniczny budynku opisany w przedłożonej dokumentacji projektowej, nie może stanowić dla tut. organu konserwatorskiego podstawy do uzgodnienia jego rozbiórki.

W podsumowaniu zaznaczył, że zespół zabudowy dawnego szpitala wojskowego, ukształtowany w indywidualny sposób wyróżnia się w przestrzeni zabudowy miasta [...], które uległo niemal doszczętnemu zniszczeniu w wyniku działań wojennych, w efekcie których bezpowrotnie zniknęły całe ciągi ulic wraz

z historyczną zabudową.

W zażaleniu na powyższe postanowienie [...],[...] i [...] wnieśli o jego zmianę i uzgodnienie zamierzenia budowlanego, polegającego na rozbiórce budynku gospodarczego, według załączonej do wniosku dokumentacji projektowej, uzasadniając swoje stanowisko, że budynek znajduje się w bardzo złym stanie technicznym – śmierć techniczna budynku i jego degradacja.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego postanowieniem z dnia [...] września 2016 r. znak [...] na podstawie art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków, art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 290 ze zm.) oraz art. 17 § 2, art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a., utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, po przypomnieniu przebiegu postępowania, organ odwoławczy wskazał, iż zaskarżone postanowienie nr [...] z [...]maja 2016 r. zostało wydane w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, po uchyleniu przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, orzeczeniem z [...] kwietnia 2016 r., znak: [...] postanowienia nr [...][...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] listopada 2015 r.

Organ odwoławczy podkreślił, że w świetle regulacji art. 4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami przyjąć należy, że wszystkie działania

i rozstrzygnięcia organu konserwatorskiego winny być podejmowane dla zapewnienia odpowiednich warunków, umożliwiających zachowanie zabytków we właściwym stanie, ich odpowiedniego zagospodarowania i utrzymania, zapobiegania zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla ich wartości, udaremnienia niszczenia

i właściwego korzystania z zabytków. W związku z powyższym organ ochrony zabytków rozstrzyga w omawianej sprawie, czy projektowane prace są dopuszczalne ze stanowiska konserwatorskiego, tj. czy nie naruszają wartości zabytkowych chronionego obiektu lub obszaru.

Minister podzielił argumentację [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków i stwierdził, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa i jest słuszne merytorycznie. Uzgodnienie planowanych prac skutkowałoby unicestwieniem budynku posiadającego walory historyczne i przestrzenne. Jak wskazano w postanowieniu organu pierwszej instancji, wartość powyższego zabytku wyraża się w zachowanej bryle, formie dachu, gabarytach, zachowanej oryginalnej substancji budowlanej obiektu. Istotnym walorem tego obiektu jest jego autentyzm i usytuowanie o obrębie historycznego zespołu budowlanego. Budynek zamyka dziedziniec zespołu od strony zachodniej, stanowiąc dopełnienie kompozycji. Jest to autentyczny element historycznej kompozycji zachowany in situ, tworzący pod względem formy architektonicznej, gabarytów, rozwiązań materiałowych, spójną całość z pozostałymi historycznymi elementami zespołu szpitala. Przedmiotowy budynek powstał jako integralna część zespołu szpitalnego, oddanego do użytku 1 września 1939 r. i stanowi oryginalny element założenia, które przetrwało działania wojenne i zachowało się w niezmienionej formie do dnia dzisiejszego (za wyjątkiem rozbudowy o SOR; zachowane wszystkie elementy zespołu i jego układ przestrzenny). Rozbiórka przedmiotowego budynku uszczupliłaby wartość całego założenia przestrzennego, które straciłoby na czytelności kompozycji i pozbawiłaby je autentycznej substancji materialnej z okresu powstania zespołu szpitala.

Nadto dodał, iż budynek jest obiektem chronionym na postawie ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu szpitala i zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu położonego w rejonie ulic [...] i [...] w [...] , przyjętego uchwałą Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] lutego 2005 r. (teren 2a UPz). W § 13 pkt 1 ww. aktu prawa miejscowego dopuszczono jedynie, "w miarę potrzeb, wewnętrzną przebudowę budynków bez naruszania ich zewnętrznych gabarytów, w tym stromych dachów". W ustaleniach planu wskazano, że zespół szpitala posiada wartości kulturowe, a bryła przedmiotowego budynku podlega ochronie i żadna ingerencja w tę bryłę nie jest dopuszczalna.

Organ odwoławczy odpowiadając na zarzut nieprzeanalizowania sprawy pod kątem budowy nowego budynku usługowego na działce [...] i braku odniesienia się do jego koncepcji architektonicznej, stwierdził, że przedmiotem niniejszego postępowania, prowadzonego na wniosek Starosty [...] , jest uzgodnienie rozbiórki istniejącego na tej działce budynku, w zakresie określonym w przedłożonym projekcie budowlanym autorstwa mgr. inż. arch. [...], a nie uzgodnienia pozwolenia na budowę nowego obiektu.

Natomiast odnosząc się do oceny stanu technicznego stanowiącego przedmiot uzgodnienia budynku, Minister podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w postanowieniu z [...] kwietnia 2016 r., znak: [...] Wyjaśnił zatem, że zawarta w przedłożonej dokumentacji projektowej "Ocena stanu technicznego - ekspertyza techniczna" jest ogólnikowa, pobieżna, niepoparta dowodami i nie wyczerpuje zagadnienia, by w sposób nie budzący wątpliwości przyjąć, iż remont budynku jest niemożliwy z technicznego punktu widzenia, a obiekt należy rozebrać. Stwierdzone uszkodzenia są typowe dla historycznych budynków wyłączonych

z użytkowania, w których zaniechano systematycznych prac remontowych.

Jednocześnie wyjaśnił, że brak oględzin omawianego budynku gospodarczego w toku postępowania uzgodnieniowego nie jest naruszeniem prawa i nie świadczy

o niedostatecznym zgromadzeniu materiału dowodowego.

Podsumowując, w ocenie Ministra, organ konserwatorski I instancji, słusznie przedłożył interes społeczny nad interes strony, odmawiając uzgodnienia rozbiórki budynku gospodarczego (garażu) w zespole budynków szpitala przy ul. [...]

w [...] , ponieważ realizacja planowanej inwestycji doprowadziłaby do całkowitej destrukcji autentycznego obiektu z lat 30. XX wieku, posiadającego oryginalną bryłę

i substancję budowlaną oraz znaczące walory historyczne i przestrzenne.

Skargę na powyższe postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

z dnia [...] września 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli [...],[...] i [...] , wnosząc

o uchylenie powyższego postanowienia w całości oraz poprzedzającego je postanowienia [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] maja 2016 r., nr [...].

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono:

Naruszenie prawa materialnego

1) naruszenie art. 39 ust. 3 ustawy Prawo budowlane - poprzez odmówienie uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę budynku gospodarczego, położonego

w [...] , przy ul. [...], dz. Nr [...] ", według załączonej do wniosku dokumentacji projektowej tj. "Projektu rozbiórki budynku gospodarczego. Lokalizacja: działka nr [...] ob. ew. [...] jedn. ew. Miasto [...] . Branża: Budowlana. Inwestor: [...],[...] Projektant: [...],[...] sierpień 2015 r. - w sytuacji gdy nastąpiła śmierć techniczna tego budynku

B. Naruszenie przepisów postępowania

1) naruszenie art. 75, 77, 78, 84, 85, k.p.a. - poprzez niedopuszczenie

i nieprzeprowadzenie dowodów zawnioskowanych przez stronę, w szczególności dowodu z opinii biegłego na okoliczność stanu technicznego przedmiotowego budynku oraz oględzin przedmiotowego budynku, co spowodowało, iż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jest niepełny, nie przeprowadzono dowodu na okoliczności istotne dla sprawy, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie dawał podstaw do ustalenia okoliczności wskazywanych w zaskarżonym postanowieniu.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, iż istotne dla sprawy jest to, iż organ I instancji w żaden sposób nie odniósł się do wskazań, zawartych w decyzji Ministra uchylającej pierwsze rozstrzygniecie Wojewódzkiego [...] Konserwatora Zabytków, a postanowienie z dnia [...] maja 2016 r. jest de facto powtórzeniem wcześniejszego postanowienia organu I instancji z dnia [...] listopada 2015 r.

Dalej podnieśli, odnosząc się merytorycznie do zaskarżonego postanawiania organu II instancji, iż w przedłożonej koncepcji architektonicznej budowy nowego domu usługowego (na działce nr [...] powiększonej o działkę [...]), uwzględniono stanowisko Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków - wyrażone w piśmie nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. przez Kierownika Delegatury

w [...].

W ocenie strony skarżącej organ II instancji, wydając zaskarżone postanowienie, całkowicie pominął fakt, iż przedmiotowy budynek znajduje się bardzo złym stanie technicznym, zagrażającym bezpieczeństwu osób korzystających (użytkujących budynki sąsiednie), gdyż sam budynek właściwie nie jest użytkowany. Przedmiotowy budynek grozi zawaleniem, jego ściany i fundamenty są przemrożone, zawilgocone. Dach budynku (jego stan techniczny) w każdej chwili stwarza możliwość zawalenia. Ponadto budynek utracił wartość historyczną - zaszły następujące przesłanki utraty wartości historycznej, przy czym dla zaistnienia tej okoliczności wystarczająca jest wystąpienie jednej z przesłanek:

-) śmierć techniczna budynku;

-) jeżeli dany obiekt utracił w stopniu całkowitym walory użytkowe i architektoniczne;

-) jeżeli remont zabytkowego obiektu wymaga w rzeczywistości przeprowadzenia pełnej jego rekonstrukcji.

Strona zaznaczyła, iż w niniejszym stanie faktycznym zaszły wszystkie trzy przesłanki (a nie tylko jedna wystarczająca do przedmiotowego stwierdzenia - że nastąpiła śmierć techniczna budynku), zaś z całą pewnością potwierdziłaby to opinia biegłego - jednakże organ bezpodstawnie pominął ten wniosek strony.

Analiza przedmiotowej (w zakresie stanu technicznego budynku) sprawy jak wskazują autorzy skargi jedynie na podstawie dokumentacji fotograficznej, narusza zasady prawidłowego postępowania, w szczególności w aspekcie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia stanu sprawy i dyspozycję art. 78 § 1 k.p.a., zgodnie, z którą żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte

w zaskarżonym rozstrzygnięciu i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności

z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.).

Sąd oddalił skargę nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonego postanowienia. Przy wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia nie doszło do naruszenia przepisów w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

Przedmiotem kontroli było postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] września 2016 r. utrzymujące w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] maja 2016 r. odmawiające, w trybie art. 39 ust. 3 ustawy Prawo budowlane, uzgodnienia rozbiórki budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr [...] " przy ul. [...].

Zgodnie z powołanym przepisem w stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego wydaje właściwy organ

w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Instytucja "uzgodnienia" zakłada zatem współdziałanie organów, z których jeden prowadzi postępowanie główne (organ administracji architektoniczno-budowlanej), a drugi postępowanie subsydiarne (wpadkowe, incydentalne). W celu pozytywnego rozstrzygnięcia postępowania głównego wymagana jest zgodność stanowisk obu organów. Organ administracji architektoniczno-budowlanej rozstrzyga sprawę w drodze decyzji, natomiast stanowisko organu współdziałającego wyrażane jest w formie postanowienia.

Kwestią zasadniczą dla rozpoznania niniejszej sprawy było zatem dokonanie oceny, czy organy konserwatorskie odmawiając uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę budynku przekroczyły granice uznania administracyjnego. W obowiązujących ww. przepisach prawa ustawodawca nie wymienił przypadków, w których należy wydać pozwolenia a w jakich odmówić jego udzielenia. Ocena ta powinna zatem każdorazowo opierać się na ustaleniach dokonanych przez organ ochrony konserwatorskiej

w konkretnej sprawie.

Sąd stwierdza, że w rozpatrywanej sprawie organy w sposób rzetelny wykazały brak podstaw do wydania uzgodnienia rozbiórki przedmiotowego obiektu.

Podkreślić należy, że ochrona zabytków, w rozumieniu art. 4 pkt 1-6 ustawy

o ochronie zabytków, obejmuje ogół działań podejmowanych w odniesieniu do zabytków w celu zachowania ich wartości zabytkowej. W omawianej regulacji prawodawca zawarł przykładowy, otwarty katalog tego rodzaju działań. Ogólny charakter powołanego przepisu rodzi po stronie organu konserwatorskiego obowiązek wykazania, na czym dokładnie polega ochrona w każdej indywidualnej sprawie. Przepis art. 4 wyżej wymienionej ustawy nie może zatem stanowić samodzielnej podstawy do wydawania przez organy konserwatorskie rozstrzygnięć o charakterze władczym (reglamentacyjnym), skutkujących ograniczającą ingerencją w zespół uprawnień przysługujących właścicielowi lub użytkownikowi zabytków.

W okolicznościach sprawy niniejszej należy ocenić, że organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób wyczerpujący przedstawił racje przemawiające za pozostawieniem obiektu jako świadectwa prawem chronionego a także wykazał, że racje interesu społecznego przemawiają za daniem mu pierwszeństwa przed interesem indywidualnym reprezentowanym przez dochodzącego konserwatorskiej aprobaty, inwestora projektowanej rozbiórki.

Przede wszystkim zaznaczyć należy, że Zarządzeniem Prezydenta [...]

z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...], utworzono gminną ewidencję zabytków, w formie kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu miasta [...]. Karty adresowe zabytków ujętych w ww. zbiorze są dostępne na stronie internetowej [...] zawierającej system informacji o terenie. Kopia karty adresowej dla zespołu szpitala znajduje się w aktach sprawy.

Przypomnieć należy, że przedmiotowy budynek stanowi integralną część historycznego zespołu szpitalnego powstałego w 1939 r., zachowanego in situ w swojej pierwotnej kompozycji. Prace remontowe prowadzone na przestrzeni lat nie zmieniły zasadniczo sylwety budynku głównego, ani budynków pomocniczych. Zespół szpitala przy ul. [...] został wybudowany na potrzeby wojska, w związku

z powiększeniem garnizonu twierdzy [...] i składa się z budynku głównego, dwóch budynków pomocniczych, kostnicy, budynku gospodarczego i parku przyszpitalnego. Całość zespołu otoczona jest ogrodzeniem, częściowo historycznym. Jak podkreślono, "zespół jest jednorodny w formie, a jego układ i kompozycję architektoniczną należy uznać za zamkniętą".

Wnioskowany do rozbiórki budynek usytuowany jest w zachodniej części zespołu, kalenicą równolegle do ul. [...] , i pełnił funkcję garażu. Jest to obiekt na planie prostokąta, murowany z cegły pełnej i otynkowany, przykryty dachem czterospadowym krytym dachówką ceramiczną. Na wartość naukową i architektoniczną tego budynku składa się jego sposób usytuowania na działce, gabaryty, plan, kształt dachu, proporcje i położenie względem pozostałych obiektów wchodzących w skład zespołu.

Sąd w pełni podziela stanowisko Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, bowiem z materiału dowodowego sprawy nie wynika, że obiekt zagrożony jest katastrofą budowlaną, czy też jego stan uniemożliwia przeprowadzenie remontu. Stan obiektu potwierdzają ustalenia o zachowanej bryle i formie. Poza tym, każda z form ochrony zabytków, o której mowa w art. 7 ustawy o ochronie zabytków podlega ochronie bez względu na stan zachowania jak stanowi art. 6 ust. 1 cyt. ustawy. Dopóki zatem stopień zniszczenia obiektu zabytkowego nie osiągnie takiego rozmiaru, który pozwoli uznać, że obiekt nie przedstawia już żadnych wartości historycznych, artystycznych lub naukowych, bowiem nie da się go zachować, dopóty zabytek nie może zostać rozebrany.

Trafnie stwierdza organ odwoławczy, że istotnym walorem tego obiektu jest jego autentyzm i usytuowanie o obrębie historycznego zespołu budowlanego. Budynek zamyka dziedziniec zespołu od strony zachodniej, stanowiąc dopełnienie kompozycji. Jest to autentyczny element historycznej kompozycji zachowany in situ, tworzący pod względem formy architektonicznej, gabarytów, rozwiązań materiałowych, spójną całość z pozostałymi historycznymi elementami zespołu szpitala. Powstał on jako integralna część zespołu szpitalnego, oddanego do użytku 1 września 1939 r. i stanowi oryginalny element założenia, które przetrwało działania wojenne i zachowało się w niezmienionej formie do dnia dzisiejszego (za wyjątkiem rozbudowy o SOR; zachowane wszystkie elementy zespołu i jego układ przestrzenny). Rozbiórka przedmiotowego budynku uszczupliłaby wartość całego założenia przestrzennego, które straciłoby na czytelności kompozycji i pozbawiłaby je autentycznej substancji materialnej z okresu powstania zespołu szpitala.

Ponadto należy także uwzględnić, że jest to obiekt chroniony na podstawie ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu szpitala i zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu położonego w rejonie ulic [...] i [...] w [...] , przyjętego uchwałą Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] lutego 2005 r. (teren 2a UPz). W § 13 pkt 1 ww. aktu prawa miejscowego dopuszczono jedynie, "w miarę potrzeb, wewnętrzną przebudowę budynków bez naruszania ich zewnętrznych gabarytów, w tym stromych dachów". Dodatkowo

w ustaleniach planu wskazano, że zespół szpitala posiada wartości kulturowe, a bryła przedmiotowego budynku podlega ochronie i żadna ingerencja w tę bryłę nie jest dopuszczalna.

Zasadniczą kwestią było dokonanie oceny, czy organ konserwatorski odmawiając uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę obiektu przekroczył granice uznania administracyjnego. W obowiązujących przepisach prawa ustawodawca nie wymienił przypadków, w których należy wydać pozwolenia, a w jakich odmówić jego udzielenia. Ocena ta powinna zatem każdorazowo opierać się na ustaleniach dokonanych przez organ ochrony konserwatorskiej w konkretnej sprawie.

W ocenie Sądu, w kontrolowanej sprawie organ w sposób rzetelny,

z zachowaniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego, w oparciu

o całokształt zgromadzonego materiału dowodowego, wykazał w sposób bezsporny brak podstaw do wydania uzgodnienia rozbiórki budynku gospodarczego (dawnego garażu).

Należy zgodzić się z poglądem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, że

w świetle regulacji art. 4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami przyjąć trzeba, że wszystkie działania i rozstrzygnięcia organu konserwatorskiego winny być podejmowane dla zapewnienia odpowiednich warunków, umożliwiających zachowanie zabytków we właściwym stanie, ich odpowiedniego zagospodarowania i utrzymania, zapobiegania zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla ich wartości, udaremnienia niszczenia i właściwego korzystania z zabytków.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika również, że organ konserwatorski badając kwestię stanu technicznego omawianego budynku, przeanalizował ocenę stanu technicznego przedmiotowego obiektu, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w postanowieniu z [...] kwietnia 2016 r. Jak podał organ zawarta

w przedłożonej dokumentacji projektowej "Ocena stanu technicznego - ekspertyza techniczna" jest ogólnikowa, pobieżna, niepoparta dowodami i nie wyczerpuje zagadnienia, by w sposób nie budzący wątpliwości przyjąć, iż remont budynku jest niemożliwy z technicznego punktu widzenia, a obiekt należy rozebrać. Stwierdzone uszkodzenia są typowe dla historycznych budynków wyłączonych z użytkowania,

w których zaniechano systematycznych prac remontowych. Zły stan techniczny budynku objętego ochroną nie oznacza jeszcze, że konieczna jest jego rozbiórka, tym bardziej wówczas, gdy gruntowny remont takiego budynku jest zasadny z punktu widzenia ochrony zabytku. Należy jeszcze raz zaakcentować, że żaden z dowodów pozostających w dyspozycji organu orzekającego w niniejszej sprawie nie wskazuje na to, iż remont przedmiotowego obiektu (zachowujący jego wartości zabytkowego) z technicznego punktu widzenia nie jest możliwy. Dopóki stopień zniszczenia obiektu zabytkowego nie osiągnie takiego rozmiaru, który pozwoli uznać, że obiekt nie przedstawia już żadnych wartości historycznych, artystycznych lub naukowych, bowiem nie da się go zachować, dopóty zabytek nie może zostać rozebrany (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 832/16).

Sąd stwierdza, że nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi. Wbrew zarzutom skargi w toku postępowania administracyjnego nie doszło do naruszenia art. 75, art. 77, art. 78, art., 84 i art. 85 k.p.a.

Zwrócić uwagę należy, że organ, w kontrolowanym przez Sąd postanowieniu, rozstrzygnął sprawę po rozpoznaniu jej ponownie w całokształcie i na podstawie pełnej analizy materiału dowodowego, dokonał ustaleń faktycznych w oparciu, o które wydał zaskarżone postanowienie.

Zasada swobodnej oceny dowodów uregulowana w art. 80 k.p.a., pozwala organowi na dokonanie własnej oceny wartości poszczególnych dowodów. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji upewnia zaś, że nie doszło do przekroczenia owej swobody, w warunkach której organ orzekał. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego w wyczerpujący sposób odniósł się także do stanowiska strony odwołującej się. Nie jest prawdą jak twierdzi skarżąca, że organy opierały się jedynie na dowodach z fotografii. Zaznaczyć tu trzeba, że organy konserwatorskie przy rozpoznaniu wniosku uwzględniły inne okoliczności, po pierwsze wynikające z gminnej ewidencji zabytków, po drugie istotne znaczenie odegrały także zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu szpitala i zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu położonego w rejonie ulic [...] i [...] w [...], przyjętego uchwałą Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] lutego 2005 r. (teren 2a UPz), w szczególności zapis wynikający z § 13 pkt 1 ww. aktu. Sąd jednocześnie stwierdza, że skarżąca w żadnym stopniu nie zakwestionowała walorów budynku stanowiącego integralną część historycznego zespołu szpitalnego powstałego w 1939 r.

Również stwierdzić należy, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji w pełni odpowiada wymogom przewidzianym w art. 107 § 3 k.p.a.

Odnosząc się natomiast do argumentów skargi, sugerujących brak dokładnego wyjaśnienia sprawy, oddalenie dowodów z oględzin i opinii biegłego, stwierdzić należy, że wydające postanowienia organy konserwatorskie posiadają specjalistyczną wiedzę do dokonania oceny niezbędnych dowodów koniecznych do prawidłowego wyjaśnienia stanu danej sprawy. Nie w każdej sprawie konieczne są tożsame dowody z uwagi na różne walory architektoniczne, historyczne czy stan zachowania danego obiektu.

Sąd w kontekście argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia ocenia jako subiektywne i nie uzasadnione twierdzenie skarżącej, że cyt.: "w niniejszym stanie faktycznym zaszły wszystkie trzy przesłanki: śmierć techniczna budynku, dany obiekt utracił w stopniu całkowitym walory użytkowe

i architektoniczne, remont obiektu wymaga w rzeczywistości przeprowadzenia pełnej jego rekonstrukcji".

Wskazać należy, że zdefiniowana w ww. regulacji ochrona zabytków prowadzić powinna do zrównoważonego rozwoju rodzimej zabudowy (wyważonego przenikania się przestrzeni współczesnej i zabytkowej) przy założeniu, że o wartości obiektów zabytkowych decyduje przede wszystkim to, iż są one przekazami określonych znaczeń (świadectwa). Chodzi bowiem o utrwalenie i przekazanie pamięci o ludziach, procesach, wydarzeniach czy wyobrażeniach przez te obiekty w różnorodny sposób reprezentowanych. Tym samym w zależności od specyfiki zabytku oraz znaczeń mu przypisanych ochrona może wymagać zachowania go w stanie nienaruszonym.

W ocenie Sądu, w sprawie niniejszej Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego

w sposób w pełni przekonujący wykazał konieczność zachowania obiektu, objętego projektem rozbiórki.

Reasumując, w ocenie Sądu, mając na względzie całość materiału dowodowego, organ miał podstawy aby przyjąć, że obiekt nadal przedstawia wartości prawnie chronione, a uzgodnienie planowanych prac skutkowałoby unicestwieniem budynku posiadającego walory zabytkowe, co stoi w sprzeczności z celem ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę jako nieuzasadnioną oddalił. Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.