Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 360/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-07-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kramek, Sędzia WSA Andrzej Siwek (spr.), Sędzia WSA Jadwiga Smołucha, , Protokolant specjalista Ewa Sawicka-Bożek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2019 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] grudnia 2018 r. znak [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. (dalej "PWIS"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a."), art. 2351 i art. 2352 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy (dalej: "k.p.") oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 1367), po rozpatrzeniu odwołania P. M. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. (dalej: "PPIS") z dnia [...] października 2018 r. nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u P. M. choroby zawodowej: przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy – przewlekłe zapalenie kaletki maziowej, wymienionej w poz. 19.2 wykazu chorób zawodowych - utrzymał w mocy ww. decyzję.

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. w dniu 29 lipca 2016 r wpłynęło pismo przekazujące zgodnie z właściwością miejscową zgłoszenie z dnia [...] lipca 2016 r. podejrzenia choroby zawodowej, wniesione osobiście przez P. M. (dalej jako "strona", "skarżący") do Państwowej Stacji Sanitarno- Epidemiologicznej w [...] o podejrzeniu choroby zawodowej, wymienionej w poz. 19.3 wykazu chorób zawodowych: przewlekłe choroby układu ruchu wywołane sposobem pracy – przewlekłe zapalenie kaletki maziowej. Jako czynnik narażenia podano pracę jako kierowca autobusu – praca siedząca długookresowa, natomiast w dniu 28 lipca 2016 r. wpłynął protokół przesłuchania strony z dnia 18 lipca 2016 r. W związku z powyższym, PPIS wszczął w dniu [...] sierpnia 2016 r. postępowanie w sprawie o ustalenie choroby zawodowej u skarżącego, o czym zawiadomił strony postępowania.

W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. na podstawie zgromadzonych świadectw pracy P. M. oraz przesłuchania strony – P. M. ustalił, że:

- w okresie zatrudnienia (od 1 września 1969 r. do 20 stycznia 1973 r.) w W. Zakładach Radiowych, ul. P., [...]; (aktualnie [...] Spółka Akcyjna, ul. P., [...]), skarżący pracował na stanowisku ślusarza;

- w okresie zatrudnienia (od 26 lutego 1973 r. do 31 maja 1974 r.) we W. Fabryce Maszyn Urządzeń Przemysłu Spożywczego we W., ul K., [...], (obecnie W. Fabryka Maszyn i Urządzeń Przemysłu Spożywczego "[...]" Spółka Akcyjna, ul. K., [...]), skarżący zajmował stanowisko ślusarza;

- w okresie zatrudnienia (od 1 lipca 1974 r. do 30 kwietnia 1975 r.) w "[...]" Specjalistycznej Spółdzielni Pracy w W., ul. M., [...], skarżący pracował jako ślusarz;

- w okresach zatrudnienia (od 5 maja 1975 r. do 23 września 1980 r.; od 15 grudnia 1986 r. do 3 lutego 1987 r. oraz od 5 czerwca 1997 r. do 31 października 2002 r.) w Miejskich Zakładach Komunikacyjnych w W. (obecnie M. Sp. z o.o. ul. W., [...] skarżący pracował na stanowisku kierowcy autobusu’

- w okresach zatrudnienia (od 10 kwietnia 1981 r. do 31 października 1986 r. oraz od 21 czerwca 1990 r. do 8 stycznia 1991 r.) w Przedsiębiorstwie Państwowej Komunikacji Samochodowej w W. ul. W. (obecnie P. Al. J., [...]), skarżący pracował pracownik jako kierowca autobusu; mechanik napraw pojazdów samochodowych;

- w okresie zatrudnienia (od 1 czerwca 1987 do 30 czerwca 1987 r.) skarżący pracował jako pracownik fizyczny w "Usługi odkażania tępienia owadów i sprzątania wnętrz S. T.", ul. P., W.

- w okresie zatrudnienia (od 1 lipca1987 r. do 28 lutego 1990 r.) w Zakładzie Usług Robót Budowlanych L. Z., [...], skarżący pracował jako malarz budowlany;

- w okresie zatrudnienia (od 1 lipca 2005 r. do 30 września 2005 r.) skarżący pracował w Studenckim Ośrodku Kształcenia "[...]" O. G., ul. Z. [...] jako kierowca autobusu;

- w okresie zatrudnienia (od 12 stycznia 2009 r. do 16 marca 2009 r.) w A. Sp. z o.o. ul. G., [...], skarżący pracował na umowę zlecenie jako pracownik gospodarczy, traktorzysta;

- w okresie zatrudnienia (od 16 stycznia 2009 r. do 16 marca 2009 r.) w Przedsiębiorstwo A. Sp. z o.o., ul. G., [...], skarżący pracował na umowę zlecenie pracownik gospodarczy, traktorzysta;

- w okresie zatrudnienia (od 6 września 2010 r. do 30 listopada 2010 r.) w M. Sp. z o.o. M. [...], skarżący pracował na stanowisku kierowcy autobusu.

- w okresie zatrudnienia (od 23 września 2011 r. do 31 grudnia 2011 r.) w Firmie Handlowo Usługowej "[...]" J. N., ul. [...],[...], Pan P. M. pracował jako kierowca autobusu;

- w okresie zatrudnienia (od 20 listopada 2012 r. do 14 lutego 2013 r.) w Przedsiębiorstwie Komunikacji Samochodowej w G. ul. C., 0[...], Pan P. M. był zatrudniony na stanowisku kierowcy autobusu.

PPIS dokonał oceny narażenia zawodowego P. M. w zakładach pracy, w których skarżący był zatrudniony, przeprowadził postępowanie wyjaśniające, a następnie sporządził "Karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej", które wraz ze "Skierowaniem na badania w związku z podejrzeniem choroby zawodowej" i załącznikami pismem z dnia 22 maja 2017 r. przesłał do [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w P. Oddział w W.

[...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w P. Oddział w W., tj. jednostka orzecznicza I stopnia wydała w dniu [...] listopada 2017 r. orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej: przewlekłe choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy – przewlekłe zapalenie kaletki maziowej Na podstawie badania podmiotowego i przedmiotowego, po zapoznaniu się z danymi zawartymi w karcie informacyjnej leczenia szpitalnego oraz danymi zawartymi w karcie oceny narażenia zawodowego uznano, że "(...) w trakcie pracy na wszystkich wymienionych powyżej stanowiskach czynności wykonywane przez Pana P. M. nie wymagały opierania łokci na twardym podłożu w długich przedziałach czasowych, wykonywania pracy w pozycji kucznej, lub w przysiadzie ze zgiętymi kolanami przy jednoczesnej rotacji zewnętrznej podudzia, ani w długich przedziałach czasowych ruchów podnoszenia ciężarów z równoczesną rotacją wewnętrzną (...). W trakcie diagnostyki w tutejszej Poradni po przeprowadzeniu konsultacji neurologicznej, ortopedycznej oraz wykonaniu badań obrazowych: RTG obu rąk, stawów łokciowych i stawów barkowych z dnia 10.07.2017 r., USG obu nadgarstków, łokci i barków dnia 10.07.2017 r. u Pana P. M. nie rozpoznano przewlekłego zapalenia kaletki maziowej występującej jako samodzielnej jednostki (...). Reasumując, na podstawie udostępnionej dokumentacji medycznej, wywiadu chorobowego, stanu klinicznego, wyników wykonywanych badań i konsultacji oraz przede wszystkim analizy sposobu wykonywania pracy (...) która nie potwierdziła, by czynności wykonywane przez badanego w czasie pracy zawodowej mogły doprowadzić do powstania przewlekłego zapalenia kaletki maziowej pochodzenia zawodowego".

Po otrzymaniu powyższego orzeczenia lekarskiego skarżący wniósł o ponowne badanie w jednostce badawczo-rozwojowej medycyny pracy.

Rozpatrująca sprawę w trybie odwoławczym jednostka orzecznicza II stopnia - Instytut Medycyny Pracy im. J. [...] w Ł. - orzeczeniem lekarskim nr [...] podtrzymała stanowisko jednostki orzeczniczej I stopnia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią "Przewlekłej choroby układu ruchu wy wdanej sposobem wykonywania pracy - przewlekłe zapalenie kaletki maziowej. W uzasadnieniu do wydanego orzeczenia wskazano iż: "Na podstawie przeprowadzonej podczas aktualnej hospitalizacji w IMP w Ł. konsultacji ortopedycznej u badanego rozpoznano lewostronny zespół bolącego barku z podejrzeniem zapalenia kaletki podbarkowej oraz polineuropatię obwodową obu kończyn górnych. Postawione w toku postępowania diagnostyczno - orzeczniczego u pacjenta rozpoznanie "podejrzenie zapalenia kaletki podbarkowej" jest składową szerszego rozpoznania jakim jest "zapalenie okołostawowe barku". W przedmiotowej sprawie w przypadku rozstrzygnięcia czy przewlekłe zapalenie kaletki maziowej (poz. 19.2 wykazu chorób zawodowych) ma etiologię zawodową decydującym byłoby wykazanie związku choroby ze sposobem wykonywania pracy, analogicznie jak w przypadku przewlekłego okołostawoweego zapalenia barku (poz. 19.4 wykazu chorób zawodowych). Zgodnie z Kodeksem pracy chorobą zawodową jest choroba wymieniona w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących u środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Przeprowadzona ocena narażenia zawodowego nie potwierdza, aby czynności wykonywane na zajmowanym stanowisku kierowcy autobusu stwarzały warunki do przewlekłego przeciążenia stawów barkowych. Badany nie wykonywał pracy monotypowej wymagającej unoszenia kończyn górnych powyżej poziomu barków lub wymagającej stałej lub przez większą część zmiany roboczej pozycji wymuszonej z uniesionymi kończynami górnymi, ani wymagającej ciągłego podnoszenia i dźwigania ciężarów przez większość zmiany roboczej ".

Po otrzymaniu powyższego orzeczenia PPIS wystosował w dniu 9 lipca 2018r. pismo do jednostki orzeczniczej II stopnia z prośbą o obszerniejsze uzasadnienie wydanego orzeczenia w postępowaniu odwoławczym, a w szczególności wskazanie, czy "lewostronny zespół bolesnego barku z podejrzeniem zapalenia kaletki podbarkowej oraz polineuropatię obwodową obu kończyn górnych" jest rozpoznaniem choroby w postaci przewlekłego zapalenia kaletki maziowej, a jeśli tak czy nierozpoznanie choroby zawodowej pod tą postacią wynika z braku powiązania z wykonywanymi czynnościami (brak etiologii zawodowej).

Pismem z dnia 3 października 2018 r. jednostka orzecznicza II stopnia uzupełniła swoje orzeczenie, wskazując że: "Zawarte w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...].06.2018 r. rozpoznanie "lewostronny zespół bolesnego barku z podejrzeniem zapalenia kaletki podbarkowej oraz polineuropatia obwodowa obu kończyn górnych" świadczy o stwierdzeniu w badaniu ortopedycznym cech klinicznych mogących wskazywać na stan zapalny kaletki podbarkowej. Jednocześnie, w ocenie narażenia zawodowego nie potwierdzono, aby w trakcie wykonywania pracy zawodowej badany był narażony na sposób wykonywania pracy, który mógłby bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem doprowadzić do rozwoju powyższego schorzenia w związku z wykonywaną pracą".

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. decyzją z dnia [...] października 2018 r. nr [...] nie stwierdził u P. M. choroby zawodowej – przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy – przewlekłe zapalenie kaletki maziowej, wymienionej w poz. 19.2 wykazu chorób zawodowych.

Jak wyjaśnił organ I instancji, zgodnie z art. 2351 k.p. za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, Zatem dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędne jest równoczesne wystąpienie dwóch przesłanek:

• zdiagnozowania choroby wymienionej w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jednolity Dz U. z 2013 r., poz. 1367) dalej "rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych",

• pracy w warunkach narażenia zawodowego.

Natomiast zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Zdaniem PPIS spełniona została pierwsza przesłanka wymagana do stwierdzenia choroby zawodowej, albowiem została zdiagnozowana choroba wymieniona w poz. 19.2 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Jak wskazano w uzupełnieniu orzeczeniu jednostki orzeczniczej II stopnia "lewostronny zespół bolesnego barku z podejrzeniem zapalenia kaletki podbarkowej oraz polineuropatia obwodowa obu kończyn górnych" świadczy o stwierdzeniu w badaniu ortopedycznym cech klinicznych mogących wskazywać na stan zapalny kaletki podbarkowej.".

Natomiast zdaniem organu I instancji w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego w sprawie podejrzenia choroby zawodowej u skarżącego wykazano, że czynności wykonywane podczas pracy zawodowej nie były związane z nadmiernym obciążeniem/przeciążeniem kaletek maziowych.

Potwierdzeniem tego jest orzeczenie lekarskie jednostki orzeczniczej I stopnia, w którym wskazano: "(...) Jak wynika z kart oceny narażenia zawodowego (...) w trakcie pracy na wszystkich wymienionych powyżej stanowiskach czynności wykonywane przez Pana P. M. nie wymagały opierania łokci na twardym podłożu w długich przedziałach czasowych, wykonywania pracy w pozycji kucznej, lub w przysiadzie ze zgiętymi kolanami przy jednoczesnej rotacji zewnętrznej podudzia, ani w długich przedziałach czasowych mchów podnoszenia ciężarów z równoczesną rotacją wewnętrzną. (...)" oraz orzeczenie lekarskie jednostki orzeczniczej II stopnia, w którym zaznaczono, że: "Przeprowadzona ocena narażenia zawodowego nie potwierdza, aby czynności wykonywane na zajmowanym stanowisku kierowcy autobusu stwarzały warunki do przewlekłego przeciążenia stawów barkowych Badany nie wykonywał pracy monotypowej wymagającej unoszenia kończyn górnych powyżej poziomu barków lub wymagającej stałej lub przez większą część zmiany roboczej pozycji wymuszonej z uniesionymi kończynami górnymi, ani wymagającej ciągłego podnoszenia i dźwigania ciężarów przez większość zmiany roboczej "

.Zdaniem organu I instancji nie została spełniona zatem druga z przesłanek niezbędna do stwierdzenia choroby zawodowej, w postaci pracy w warunkach narażenia zawodowego albowiem, upoważnione do wydawania orzeczeń jednostki orzecznicze nie rozpoznały u skarżącego choroby wymienionej w pozycji 19.2 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych: "Przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy - przewlekłe zapalenie kaletki maziowej". Orzeczenia jednostek orzeczniczych wraz z uzupełnieniem nie budzą żadnych wątpliwości.

Na podstawie otrzymanych orzeczeń lekarskich i danych uzyskanych w przeprowadzonym postępowaniu a zawartych w karcie oceny narażenia zawodowego, PPIS uznał, że nie zaistniały łącznie obie przesłanki niezbędne do uznania choroby zawodowej.

Pismem z dnia 16 listopada 2018 r. skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając błędną podstawę faktyczną oraz prawną i wnoszą o zmianę decyzji poprzez uznanie stwierdzenia, że ma chorobę zawodową. Skarżący wskazał, że niezrozumiałe jest dla Niego "rozbijanie" schorzeń. Zanegował treść orzeczeń lekarskich, twierdząc że został błędnie zbadany, a przeprowadzone badania zostały źle zinterpretowane, ponieważ jego schorzenie w oczywisty sposób powstało w związku z wykonywaną pracą. Zaznaczył, że ma szereg problemów ze zdrowiem, które są następstwem wieloletniej pracy w charakterze kierowcy autobusów, wymagającej użycia siły, wymuszonej pozycji ciała i wiązały się m.in. ze stresem oraz narażeniem na hałas i wibrację. Wskazał, że ruch kończyn kierowcy autobusu starego typu jest dokładnie taki jak opisywany w kwestionowanej decyzji, tj. wielokrotnie powtarzane ruchy prostowania, odwracania i nawracania, utrzymywanie łokci w pozycji zgiętej, wykonywanie ciężkich prac fizycznych obciążających barki, obciążających stawy, powtarzanych ruchów kierownica oraz dźwignią skrzyni biegów, przełącznikami, w warunkach wibracji i drgań. Skarżący podkreślił, że nie przeanalizowano dodatkowego narażenia w postaci stresu i nadmiaru czasu pracy, którego wpływ nie powinien budzić wątpliwości na powstanie spornego schorzenia.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, powtarzając argumentację w niej zawartą. Organ odwoławczy podkreślił, że orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany i nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego, iż nie przeanalizowano jego dodatkowego narażenia na stres i nadmierny czas pracy, organ odwoławczy wyjaśnił, że jak wynika z akt sprawy, organ I instancji w toku postępowania administracyjnego uzyskał ocenę ryzyka zawodowego na stanowisku kierowcy autobusu w Przedsiębiorstwie Komunikacji Samochodowej w G. Sp. z o.o., w której wskazano, cyt.: "Stres zawodowy (duże obciążenie psychiczne - konieczność bezpiecznej jazdy, przestrzeganie reżimu czasowego) dotrzymanie grafiku - presja czasu prac". Organ I instancji ww. dokument przekazał do [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Oddział w W. pismem z dnia 22 maja 2017 r. Ponadto, dane dotyczące zakresu, sposobu wykonywania czynności oraz czasu pracy skarżącego zawarte zostały w kartach oceny narażenia zawodowego, które także były znane lekarzom orzecznikom (zostały przekazane do jednostki orzeczniczej I stopnia wraz załącznikami ww. pismem z dnia 22 maja 2017 r.).

Odnosząc się do twierdzeń skarżącego, iż pracował również w narażeniu na hałas, drgania mechaniczne oraz spaliny, PWIS wyjaśnił, iż w rozpatrywanym przypadku nie ma to wpływu na meritum sprawy, ponieważ jednostki orzecznicze I i II stopnia nie rozpoznały u skarżącego schorzenia z wykazu chorób zawodowych

Organ wskazał, że nie podważa prawa skarżącego do wyrażania subiektywnych poglądów dotyczących przyczyn powstania schorzenia, negujących opinie lekarskie. Jednakże w ocenie organu odczucie skarżącego, że schorzenie powstało podczas wykonywania pracy zawodowej, nie może jednak stanowić podstawy do kwestionowania orzeczeń lekarskich, wydanych przez jednostki orzecznicze uprawnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych, wskazanych cytowanymi wyżej przepisami prawa.

Odnosząc się do zawartego w odwołaniu wniosku dotyczącego zmiany decyzji I instancji, PWSI podniósł, że nie jest możliwe uwzględnienie wniosku o uchylenie decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia [...] października 2018 r. i stwierdzenie choroby zawodowej, ponieważ bezspornym jest, iż skarżący cierpi na szereg schorzeń, ale dla stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest ustalenie, że choroba zamieszczona jest w odpowiednim wykazie oraz, że spowodowana została bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem warunkami pracy narażającymi na jej wystąpienie. W ocenie organu odwoławczego w analizowanym przypadku nie wystąpiła żadna z ww. przesłanek, albowiem u strony nie rozpoznano cech klinicznych przewlekłego zapalenia kaletki maziowej, a rozpoznano jedynie zmiany w obrębie kaletki (ujawniono zapalenie kaletki maziowej wchodzące w obraz przewlekłego zapalenia okołostawowego barku). Ponadto w środowisku pracy nie wystąpiło narażenie mogące być przyczyną choroby zawodowej.

Z tą decyzją nie zgodził się P. M., wnosząc pismem datowanym na 10 stycznia 2019 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Powtórzył argumentacje zawartą w odwołaniu. Dodatkowo wskazał, że jest chory na przewlekłe zapalenie kaletki maziowej i wykonywał pracę w warunkach narażenia na tę chorobę, tj.z uniesionymi kończynami górnymi. Kierowca pracuje w takich warunkach, trzymając ręce wysoko, na kierownicy, manipulując dźwigniami.

Do skargi załączono lekarskie zaświadczenie o stanie zdrowia z dnia [...] grudnia 2018 r., w którym wskazano m.in., iż stwierdzono zapalenie kaletki podbarkowej barku prawego, konflikt podbarkowy i zmiany degeneracyjne barku prawego i lewego.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.).

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż organy wydając zaskarżoną decyzję oraz decyzję I instancji nie naruszyły przepisów postępowania administracyjnego oraz przepisów prawa materialnego.

Na wstępie podkreślić należy, że istota sprawy będącej przedmiotem rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sprowadza się do ustalenia zakresu luzu decyzyjnego i swobodnego orzekania organów Inspekcji Sanitarnej w zakresie stwierdzania choroby zawodowej, jak również związania organów w tych granicach orzeczeń lekarskich o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania.

Zgodnie z art. 2351 Kodeksu pracy, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Zatem, do stwierdzenia choroby zawodowej muszą być spełnione dwie przesłanki: rozpoznana choroba musi być wymieniona w obowiązującym wykazie chorób zawodowych oraz lekarze orzecznicy po zapoznaniu się z oceną narażenia zawodowego potwierdzą że ma ona związek z wykonywaną pracą.

Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2018 r. Nr 125, poz. 1155, ze zm.) zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, wymienionych w tym rozporządzeniu.

Lekarz wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego (§ 6 ust. 1 rozporządzenia).

Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia, jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji, o której mowa powyżej, jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz występuje o ich uzupełnienie do:

1) pracodawcy - w zakresie obejmującym przebieg oraz organizację pracy zawodowej pracownika lub byłego pracownika, w tym pracę w godzinach nadliczbowych, dane o narażeniu zawodowym, obejmujące także wyniki pomiarów czynników szkodliwych wykonanych na stanowiskach pracy, na których pracownik był zatrudniony, stosowane przez pracownika środki ochrony indywidualnej, a w przypadku narażenia pracownika na czynniki o działaniu uczulającym (alergenów) - także o przekazanie próbki substancji, w ilości niezbędnej do przeprowadzenia badań diagnostycznych;

2) lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, którego dotyczy podejrzenie choroby zawodowej - w zakresie dokonania uzupełniającej oceny narażenia zawodowego oraz o udostępnienie dokumentacji medycznej wraz z wynikami przeprowadzonych badań profilaktycznych;

3) lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub innego lekarza prowadzącego leczenie pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie choroby zawodowej - o udostępnienie dokumentacji medycznej w zakresie niezbędnym do rozpoznania choroby zawodowej;

4) właściwego państwowego inspektora sanitarnego - w zakresie oceny narażenia zawodowego, zwłaszcza na podstawie dokumentacji archiwalnej oraz informacji udostępnianej na jego wniosek przez odpowiednie jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej i służby medycyny pracy w odniesieniu do zakładów pracy, które uległy likwidacji;

5) pracownika lub byłego pracownika - w zakresie uzupełnienia wywiadu zawodowego przeprowadzonego przez lekarza wykonującego zawód w ramach wykonywania działalności leczniczej lub zatrudnionego w podmiocie leczniczym albo właściwego państwowego inspektora sanitarnego wydającego skierowanie na badanie w związku z podejrzeniem choroby zawodowej.

Zgodnie zaś z § 8 ust. 1 i 2 cyt. rozporządzenia, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej organ państwowej inspekcji sanitarnej wydaje na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa powyżej, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału.

Wyżej wskazany ust. 2 § 8 rozporządzenia określa więc jednoznacznie, że wyłącznie w wypadku uznania przez państwowego inspektora sanitarnego braku wystarczającego materiału dowodowego może on podejmować określone w przepisie czynności dodatkowe. Jeżeli ocena orzeczenia lekarskiego pozwala na uznanie, że nie jest ono wątpliwe w świetle dowodów, na podstawie których – zgodnie z cyt. w. § 6 ust. 1 i § 5 ust. 1 rozporządzenia) – lekarz wydawał orzeczenie, wówczas inspektor sanitarny jest treścią takie orzeczenia związany i nie może sam przeprowadzać żadnego postępowania dowodowego w zakresie objętym orzeczeniem lekarskim.

Nie jest kwestionowane w orzecznictwie sądowym, że orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organa administracji publicznej, prowadzące postępowanie w przedmiocie choroby zawodowej nie mają prawa do dokonywania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącego do odmiennego rozpoznania choroby zawodowej, jeżeli nie budzi ona wątpliwości w świetle pozostałych dowodów (tak np. słusznie NSA w wyroku z dnia 23 kwietnia 2015 r., II OSK 2237/14 CBOSA). Co więcej, organ administracji nie ma niezbędnej wiedzy specjalistycznej do dokonywania oceny dokumentacji lekarskiej, zaś orzeczenia lekarskie nie są aktem administracyjnym i nie podlegają kontroli działalności administracji publicznej, zaś organ państwowej inspekcji sanitarnej wydając decyzję jest związany jej treścią i nie ma prawa swobodnej oceny dokumentacji lekarskiej (por. wyrok WSA w Olsztynie z 5 grudnia 2013 r., II SA/Ol 961/13, wyrok WSA w Łodzi z 1 sierpnia 2013 r., III SA/Łd 432/13). Oznacza to, że organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie mogą wydać decyzji stwierdzającej istnienie choroby zawodowej wbrew lub niezgodnie z orzeczeniem lekarskim (o co wnioskuje skarżący), jeżeli zostało ono wydane z zachowaniem norm zamieszczonych w rozporządzeniu, nie jest sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym oraz nie budzi zastrzeżeń co do rozpoznania choroby.

Podkreślić należy, że w sporządzonych podczas postępowania wyjaśniającego przez organ I instancji kartach oceny narażenia zawodowego ujęto opis zakresu i sposobu wykonywania czynności zawodowych przez skarżącego. Według akt sprawy, P P. M. pracował jako: ślusarz (1969-1975), pracownik fizyczny (1987), malarz budowlany (1987-1990), traktorzysta (2009), także mechanik pojazdów samochodowych (1986), a najdłużej jako kierowca autobusu (w latach: 1975-1980, 1981-1986, 1986¬1987, 1990-1991, 1997-2002, 2005 i 2010-2013). Dokumentacja zawiera informacje: o markach autobusów, które prowadził skarżący, długości tras, czasie pracy i godzinach nadliczbowych, a także dotyczące samego prowadzenia autobusów starszego typu, m.in. polegające na trzymaniu i skręcaniu kierownicy oburącz, co wymagało znacznego wysiłku, opieraniu się dłońmi o kierownicę, która nie miała wspomagania w 75%, używania lewarka zmiany biegów, co również wymagało dużej siły (zmiana biegów w ciągu zmiany roboczej wynosiła kilka tysięcy, a przy jednej zmianie biegów trzeba było wykonać 7-8 pojedynczych ruchów), uciążliwości fotela kierowcy w autobusach marki [...]. W ostatnim zakładzie, tj. w Przedsiębiorstwie Komunikacji Samochodowej w G., do obowiązków zawodowych skarżącego należało kierowanie autobusem marki [...], wyposażonym w automatyczną skrzynię biegów oraz wspomaganie kierownicy.

Informacje zgromadzone podczas postępowania wyjaśniającego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej u P. M. dotyczące wszystkich stanowisk pracy, w tym kierowcy autobusu, były znane jednostkom orzeczniczym.

Prawidłowo więc, w ocenie Sądu, organ I instancji przesłał formularze kart oceny narażenia zawodowego wraz ze skierowaniem P. M. na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej do jednostki orzeczniczej I stopnia - [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w P. Oddział w W. W orzeczeniu [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w P. Oddział w W. z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] podniesiono, że nie rozpoznano u skarżącego przewlekłego zapalenia kaletki maziowej występującej jako samodzielnej jednostki i stwierdzono jednocześnie, że badany podczas pracy zawodowej nie wykonywał czynności, które wymagały opierania łokci na twardym podłożu w długich przedziałach czasowych, wykonywania pracy w pozycji kucznej, lub w przysiadzie ze zgiętymi kolanami przy jednoczesnej rotacji zewnętrznej podudzia, ani w długich przedziałach czasowych ruchów podnoszenia ciężarów z równoczesną rotacją wewnętrzną. W konkluzji podano, że nie znaleziono podstaw do rozpoznania u P. M. przewlekłego zapalenia kaletki maziowej pochodzenia zawodowego.

Rozpatrujący sprawę w trybie odwoławczym Instytut Medycyny Pracy w L. w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. zawarł w uzasadnieniu, iż na podstawie przeprowadzonej podczas aktualnej hospitalizacji w IMP w Ł. konsultacji ortopedycznej u badanego rozpoznano lewostronny zespół bolącego barku z podejrzeniem zapalenia kaletki podbarkowej oraz polineuropatię obwodową obu kończyn górnych. Postawione w toku postępowania diagnostyczno - orzeczniczego u pacjenta rozpoznanie "podejrzenie zapalenia kaletki podbarkowej" jest składową szerszego rozpoznania jakim jest "zapalenie okołostawowe barku". W przedmiotowej sprawie w przypadku rozstrzygnięcia czy przewlekłe zapalenie kaletki maziowej (poz. 19.2 wykazu chorób zawodowych) ma etiologię zawodową decydującym byłoby wykazanie związku choroby ze sposobem wykonywania pracy, analogicznie jak w przypadku przewlekłego okołostawowego zapalenia barku. Zdaniem jednostki orzeczniczej II stopnia przeprowadzona ocena narażenia zawodowego nie potwierdza, aby czynności wykonywane na zajmowanym stanowisku kierowcy autobusu stwarzały warunki do przewlekłego przeciążenia stawów barkowych. Badany nie wykonywał pracy monotypowej wymagającej unoszenia kończyn górnych powyżej poziomu barków lub wymagającej stałej lub przez większą część zmiany roboczej pozycji wymuszonej z uniesionymi kończynami górnymi, ani wymagającej ciągłego podnoszenia i dźwigania ciężarów przez większość zmiany roboczej. Jednostka orzecznicza II stopnia podsumowując stwierdziła, że w oparciu o analizę całości zgromadzonej dokumentacji lekarskiej, narażenia zawodowego oraz na podstawie konsultacji ortopedycznej, nie znaleziono podstaw do rozpoznania u P. M. przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy - przewlekłego zapalenia kaletki maziowej.

Podkreślić należy, że po otrzymaniu powyższego orzeczenia, organ I instancji r. zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. o dodatkowe uzasadnienie Jednostka orzecznicza II stopnia wyjaśniła że zawarte w uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego nr [...] rozpoznanie, "lewostronny zespół bolesnego barku z podejrzeniem zapalenia kaletki podbarkowej oraz polineuropatia obwodowa obu kończyn górnych" świadczy o stwierdzeniu w badaniu ortopedycznym cech klinicznych mogących wskazywać na stan zapalny kaletki podbarkowej. Jednocześnie, w ocenie narażenia zawodowego nie potwierdzono, aby w trakcie wykonywania pracy zawodowej badany był narażony na sposób wykonywania pracy, który mógłby bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem doprowadzić do rozwoju powyższego schorzenia w związku z wykonywaną pracą.

Nie uszła uwadze Sądu występująca decyzjach I i II instancji rozbieżność co do wystąpienie pierwszej z przesłanek niezbędnych do stwierdzenia choroby zawodowej, tj. zdiagnozowania choroby wymienionej w załączniku do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. W ocenie organu I instancji ta przesłanka została spełniona, natomiast w ocenie organu II instancji przesłanka ta nie została spełniona, bowiem u skarżącego nie rozpoznano przewlekłego zapalenia kaletki maziowej występującej jako samodzielnej jednostki. Niemniej w decyzjach obydwu instancji zgodnie podkreślono, że nie wystąpiła druga z omawianych przesłanek, tj. praca w warunkach narażenia zawodowego.

W ocenie Sądu zasadnie więc - i po wyczerpaniu prawem przewidzianego trybu postępowania przed jednostkami orzeczniczymi - PPIS, na podstawie ww. opinii lekarzy orzeczników i orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy im. Prof. J. [...] w Ł. oraz oceny narażenia zawodowego, wydał decyzję o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego przedmiotowej choroby zawodowej, utrzymanej następnie w mocy przez PWIS.

W ocenie Sądu postępowanie przed organem I, jak i II instancji było przeprowadzone bardzo starannie i w sposób uwzględniający interes skarżącego. Uzasadnienia obu decyzji są wyczerpujące i obiektywne.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego, że ma szereg problemów ze zdrowiem, które są następstwem wieloletniej pracy w charakterze kierowcy autobusów, wymagającej użycia siły, wymuszonej pozycji ciała i wiązały się m.in. ze stresem oraz narażeniem na hałas i wibrację oraz że ruch kończyn kierowcy autobusu starego typu jest dokładnie taki jak opisywany w kwestionowanej decyzji, tj. wielokrotnie powtarzane ruchy prostowania, odwracania i nawracania, utrzymywanie łokci w pozycji zgiętej, wykonywanie ciężkich prac fizycznych obciążających barki, obciążających stawy, powtarzanych ruchów kierownica oraz dźwignią skrzyni biegów, przełącznikami, w warunkach wibracji i drgań, należy ponownie podkreślić, że analiza dokumentacji lekarsko-medycznej pracownika pod kątem ewentualnej zawodowej etiologii schorzenia należy do kompetencji lekarzy orzeczników. Lekarze orzecznicy jako specjaliści medycyny pracy, posiadają wiedzę, kwalifikacje i kompetencje do oceny wpływu sposobu wykonywania pracy, które może skutkować może powstaniem przewlekłego zapalenia kaletki maziowej. Przy rozpoznawaniu chorób zawodowych posiłkują się ściśle określonymi kryteriami diagnostyczno-orzeczniczymi. Subiektywne przekonanie skarżącego, że stwierdzone dolegliwości mają związek z wykonywaną pracą, w świetle orzeczeń lekarskich, nie może zmienić tej oceny. Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie mogą stwierdzić choroby zawodowej, jeżeli właściwe jednostki orzecznicze (pierwszego i drugiego stopnia) nie dokonały rozpoznania klinicznego choroby zawodowej i wypowiadają się w danej sprawie negatywnie.

W świetle powyższego także załączone przez skarżącego do skargi zaświadczenie lekarskie nie ma żadnego wpływu na wynik sprawy. To lekarz orzecznik, wydając orzeczenie lekarskie, kieruje się sztuką medyczną, uwzględnia całość wiedzy naukowej i wydaje bezstronne orzeczenie, gdyż nie kieruje nim żaden interes co do rozstrzygnięcia.

Odnosząc się do zarzutu P. M., iż nie przeanalizowano jego dodatkowego narażenia na stres i nadmierny czas pracy, należy zgodzić się z organem odwoławczym, że jak wynika z akt sprawy, że organ I instancji w toku postępowania administracyjnego uzyskał ocenę ryzyka zawodowego na stanowisku kierowcy autobusu w Przedsiębiorstwie Komunikacji Samochodowej w G. Sp. z o.o., w której wskazano, cyt.: "Stres zawodowy (duże obciążenie psychiczne - konieczność bezpiecznej jazdy, przestrzeganie reżimu czasowego) dotrzymanie grafiku - presja czasu pracy". Dokument ten przekazano do [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Oddział w W. Także dane dotyczące zakresu, sposobu wykonywania czynności oraz czasu pracy skarżącego zawarte zostały w kartach oceny narażenia zawodowego i były znane lekarzom orzecznikom

Odnosząc się do zarzutów skarżącego, że pracował również w narażeniu na hałas, drgania mechaniczne oraz spaliny, należy podzielić stanowisko organu odwoławczego, iż w rozpatrywanym przypadku nie ma to wpływu na meritum sprawy, ponieważ jednostki orzecznicze I i II stopnia nie rozpoznały u skarżącego przedmiotowego schorzenia z wykazu chorób zawodowych występującego jako samodzielna jednostka chorobowa.

Reasumując, bezsporne w sprawie jest, że skarżący cierpi na szereg schorzeń, ale dla stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest ustalenie, że choroba zamieszczona jest w odpowiednim wykazie oraz że spowodowana została bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem warunkami pracy narażającymi na jej wystąpienie. Jednostki medyczne uprawnione do orzekania zajęły zgodne stanowisko, że środowisko pracy nie może być przyczyną stwierdzonych u P. M. schorzeń.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazuje ponadto, że organy obu instancji nie naruszyły art. 8 k.p.a., dlatego, że organ I i II instancji w pełni odniósł się do treści żądania skarżącego i przeprowadził poprawnie postępowanie dowodowe w sprawie. W tym miejscu wskazać należy, że przez odniesienie się do zarzutów rozumieć należy nie tyle ich przytoczenie, co uzasadnienie stanowiska odmiennego, a to organ uczynił. Wobec należytego wyjaśnienia przez oba organa podstaw prawnych i faktycznych decyzji, decyzjom obu instancji nie można zarzucić naruszenia art. 11 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Organy obu instancji nie naruszyły również zasady praworządności, wyrażonej w art. 6 i prawdy obiektywnej wynikającej z art. 7, ani zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 k.p.a.

W ocenie Sądu, dokonana w uzasadnieniach obu decyzji analiza stanu faktycznego i prawnego sprawy uwzględnia nie tylko ustalony na podstawie wymaganych prawem dowodów stan faktyczny, ale dokonuje także prawidłowej subsumcji prawnej.

Powyższe uzasadnia również brak naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie wyjaśnienia wszelkich istotnych okoliczności faktycznych.

W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.