Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 464/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-07-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a w zw. z zart. 190
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 60a ust. 1 pkt 1, 60 ust. 2 pkt 10, 95 pkt 4, 96 ust. 1a
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Tomasz Szmydt (spr.) Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2013 r. sprawy ze skargi Ministra Skarbu Państwa na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia podziału nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącego Ministra Skarbu Państwa kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania E. S.A., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uchyliło decyzję Prezydenta W. z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] odmawiającą zatwierdzenia podziału nieruchomości położonej w W. przy [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr [...], którą stanowi zabudowana działka gruntowa nr ew. [...] o pow. [...] ha w obrębie [...] na działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, wykazane na mapie stanowiącej załącznik do decyzji, i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. przedstawiło następujący stan faktyczny i prawny i sprawy:

Decyzją z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] Prezydent W. odmówił zatwierdzenia podziału przedmiotowej nieruchomości położonej w W. przy [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr [...], którą stanowi zabudowana działka gruntowa nr ew. [...] o pow. [...] ha w obrębie [...] na działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, wykazane na mapie stanowiącej załącznik do decyzji. W uzasadnieniu organ wskazał, że postępowanie podziałowe wszczęte zostało w celu realizacji roszczeń do dawnej nieruchomości [...], wynikających z art. 7 ust. 2 i 3 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279). Jednocześnie Prezydent wskazał, że ostateczną decyzją z dnia [...] października 2010 r. nr [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków nie zezwolił na podział przedmiotowej nieruchomości.

Niezgadzając się z powyższą decyzją spółka E.S.A., reprezentowana przez r.pr. A. S., wniosła odwołanie wskazując na naruszenie przepisu art. 28 k.p.a. w związku z art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r., poprzez nieuwzględnienie w rozdzielniku odwołującego się (następcy prawnego dawnych właścicieli) jako strony formalnej postępowania, zaś uwzględnienie Ministra [...], Ministra [...] i Prezydenta W. Ponadto zarzucono naruszenie art. 7 ust. 1 dekretu w zw. z art. 95 pkt 4 w zw. z art. 96 ust 1 i 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.) poprzez pominięcie okoliczności, że wyłączną i wystarczającą podstawą materialnoprawną decyzji rozstrzygających w sprawach wniosków dekretowych są przepisy dekretu warszawskiego, zatem nie mają zastosowania przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami o podziałach nieruchomości.

Następnie przy piśmie z dnia [...] sierpnia 2011 r. spółka E.S.A. nadesłała dokumenty, z których wynika, że jest następcą prawnym byłego właściciela nieruchomości położonej przy [...] róg [...] w W., oznaczonej nr hipotecznym [...].

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...], uchyliło decyzję Prezydenta W. z dnia [...] maja 2011 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania.

Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. Minister Skarbu Państwa wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 18 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 2177/11, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji z dnia [...] lipca 2012 r. W uzasadnieniu wyjaśnił, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. skierowana została do osoby nie będącej stroną postępowania, tj. do Ministra [...] zamiast do państwowej jednostki organizacyjnej – Ministerstwa [...]. Minister jest bowiem organem administracji, a nie trwałym zarządcą nieruchomości, którym w niniejszej sprawie jest Ministerstwo [...] i to jemu przysługuje przymiot strony w postępowaniu podziałowym.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uchyliło decyzję Prezydenta W. z dnia [...] maja 2011 r. i przekazało sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że z akt sprawy wynika, że przedmiotową nieruchomość stanowi zabudowana działka gruntu nr ew. [...] o pow. [...] ha, której właścicielem jest Skarb Państwa w zarządzie Ministerstwa [...]. Postępowanie podziałowe w niniejszej sprawie zostało wszczęte w celu realizacji roszczeń do dawnej nieruchomości warszawskiej, wynikających z art. 7 ust. 2 i 3 dekretu z dnia 26 października 1945 r. Kolegium zwróciło uwagę na kwestię interesu prawnego wskazując, że orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego konsekwentnie akceptuje tezę, iż ustalenie interesu prawnego osoby uczestniczącej w postępowaniu administracyjnym następuje ostatecznie w wyniku konkretyzacji właściwego przepisu prawa materialnego. Zatem źródłem tego interesu, zdaniem organu, jest przepis prawa materialnego, kształtujący sytuację prawną podmiotu w zakresie stosunku prawnego regulowanego tym przepisem. Kolegium wskazało ponadto, że w postępowaniu podziałowym, wszczętym w celu realizacji roszczeń wynikających z dekretu warszawskiego, prawa strony przysługują także podmiotom, które zgłosiły roszczenia na podstawie art. 7 dekretu. W sprawie niniejszej Kolegium uznało zatem za stronę postępowania E. S.A. – następcę prawnego byłego właściciela nieruchomości położonej przy [...] róg [...], oznaczonej nr hipotecznym [...]. Organ podniósł przy tym, że co prawda w piśmie z dnia [...] września 2011 r. Prezydent stwierdził, że E.S.A. nie przysługuje przymiot strony, jednakże nie można uznać, że spółka została pozbawiona czynnego udziału w postępowaniu podziałowym. Doręczono mu zarówno zawiadomienie o toczącym się postępowaniu podziałowym jak również decyzje kończącą postępowanie przed organem pierwszej instancji, od której wniósł odwołanie.

Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że podział nieruchomości jest dopuszczalny co do zasady tylko wtedy, gdy jest zgodny z ustaleniami planu miejscowego lub decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku gdy nieruchomość nie jest objęta planem miejscowym oraz przepisami szczególnymi. Jednocześnie organ wskazał, że przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami przewidują możliwość podziału nieruchomości w celu realizacji roszczeń dekretowych. Kolegium stanęło ponadto na stanowisku, że ustawowy obowiązek realizacji roszczenia wynikającego z dekretu warszawskiego powinien stanowić prymat nad wolą wyrażoną przez wojewódzkiego konserwatora zabytków. Tym samym w niniejszej sprawie w ocenie organu odwoławczego brak było podstaw do odmowy zatwierdzenia podziału nieruchomości położonej w W. [...] pomimo negatywnej decyzji Prezydenta W. [...] Konserwatora Zabytków z dnia [...] października 2010 r. nr [...]. Zgoda ta bowiem w warunkach postępowania podziałowego prowadzonego na podstawie art. 95 pkt 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie jest, zdaniem organu, wymagana.

Podzielił również stanowisko odwołującego, że wyłączną i wystarczającą podstawę materialnoprawną decyzji rozstrzygających w sprawach wniosków dekretowych są przepisy dekretu warszawskiego, zatem nie mają zastosowania przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Jednocześnie Kolegium wskazało, że w warunkach rozpatrywanej sprawy za stronę postępowania Prezydent prawidłowo uznał Skarb Państwa, którego w odniesieniu do uprawnień właścicielskich w tym przypadku reprezentuje Minister [...]. Zatem, błędnie za stronę uznano Ministra [...], gdyż prawo trwałego zarządu przysługuje Ministerstwu [...], co potwierdził wiążący w sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lipca 2012 r.

Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. Minister [...] wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie prawa materialnego:

• art. 4 pkt 1 i 2 oraz art. 36 ust. 1 pkt 8 ust 3 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.) w zw. z art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, poprzez przyjęcie, że ustawowy obowiązek realizacji roszczenia wynikającego z dekretu z dnia 26 października 1945 r. powinien stanowić prymat nad wolą wyrażoną przez wojewódzkiego konserwatora zabytków;

• art. 96 ust. 1a w zw. z art. 95 pkt 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, poprzez przyjęcie, że w przypadku podziału nieruchomości dokonywanego w celu realizacji roszczeń nie ma konieczności pozyskiwania pozwolenia wojewódzkiego Konserwatora zabytków;

oraz naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a mianowicie art. 107 § 1 k.p.a., poprzez niewskazanie podstaw prawnych rozstrzygnięcia.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej uzasadnienia rozstrzygnięcia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

W pierwszym rzędzie należało odnieść się do wniesionego na rozprawie z dnia [...] lipca 2013r. zarzutu braku legitymacji Ministra [...] do zaskarżenia przedmiotowej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. Podnieść przy tym trzeba, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 lipca 2012r. sygn. akt I SA/Wa 2177/11 stwierdził nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2012 roku. Wyrok został wydany na skutek skargi wniesionej przez Ministra [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając merytorycznie przedmiotową skargę oraz wydając rozstrzygnięcie wskazanej wyżej treści rozstrzygnął pozytywnie o legitymacji Ministra [...] w niniejszym postępowaniu, bowiem przy braku legitymacji przez wskazany podmiot, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie miałby możliwości orzeczenia o nieważności zaskarżonej decyzji.

Niezależnie od powyższych rozważań legitymacja Ministra [...] do występowania w przedmiotowej sprawie wynika bezpośrednio z art. 60a ust. 1 pkt. 1 oraz art. 60 ust. 2 pkt 10 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz.U. Nr50, poz.279 ze zm.) zwanej dalej "u.g.n.". Zgodnie z treścią wskazanych przepisów nieruchomościami wchodzącymi w skład zasobów Skarbu Państwa przeznaczonymi na potrzeby m.in. ministerstw gospodaruje minister właściwy do spraw Skarbu Państwa. W ramach gospodarowania podejmuje on czynności w postępowaniach sądowych i administracyjnych, w szczególności w sprawach dotyczących własności lub innych praw rzeczowych na nieruchomości, o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie, dotyczących podziału nieruchomości, a także w sprawach ze stosunku najmu, dzierżawy lub użyczenia, w odniesieniu do nieruchomości nieoddanych w trwały zarząd.

Przechodząc do kwestii dotyczących samodzielnego funkcjonowania przepisów zawartych w dekrecie z dnia 26 października 1945 roku, należało wskazać, że regulacje zawarte w mniejszym akcie prawnym obowiązują do dnia dzisiejszego, lecz funkcjonują w ramach obecnego systemu prawnego. Nie mogą być normą abstrakcyjną, oderwaną od współczesnych norm prawnych i regulacji (podobnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 lipca 2012r., sygn. akt I SA/Wa 731/10). Jak słusznie wskazywał skarżący realizację roszczeń dekretowych umożliwia i ułatwia m.in. art. 95 pkt 4 u.g.n., zgodnie, z którym podział nieruchomości w celu realizacji roszczeń do części nieruchomości, wynikających z przepisów niniejszej ustawy lub z odrębnych ustaw, może nastąpić niezależnie od ustaleń planu miejscowego, a w przypadku braku planu – niezależnie od decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Natomiast art. 96 ust. 1a u.g.n. w odniesieniu do nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków decyzje o podziale nieruchomości wydaje się po uzyskaniu pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków. W przedmiotowej sprawie Prezydent W. [...] Konserwator Zabytków działając m.in. na podstawie porozumienia z dnia 1 czerwca 2005r. w sprawie powierzenia miastu W. prowadzenia niektórych spraw z zakresu Właściwości Wojewody [...], realizowanych przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (Dz. Urz. Woj. [...] Nr [...], poz. [...]) oraz aneksów do tego porozumienia nr [...] z dnia [...] czerwca 2006r. (Dz.Urz.Woj. [...] Nr [...], poz. [...]) i nr [...] z dnia [...] grudnia 2007r. (Dz.Urz.Woj. [...] Nr [...], poz. [...]) i nr [...] z dnia [...] lipca 2010r. decyzją z dnia [...] października 2010r. nr [...] nie pozwolił W. na podział nieruchomości przy [...] w W. zgodnie z załączoną Mapą sytuacyjną ujawnioną w KW [...] z projektem podziału do rewindykacji, [...] maja 2010r. Decyzja z dnia [...] października 2010r. jest decyzja ostateczną. Jako, że [...] są częścią [...] założenia urbanistycznego, wpisanego do rejestru zabytków pod nr [...] decyzją z dnia [...] lipca 1965r., brak pozwolenia [...] Konserwatora Zabytków wyklucza podział nieruchomości zgodnie z wnioskiem.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. dokonało, więc nieprawidłowej wykładni obowiązujących przepisów, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji organu odwoławczego.

Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 190 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie. Rozstrzygnięcie o kosztach zostało oparte o treść art. 200 p.p.s.a.