Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 514/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-08-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Dnia 26 sierpnia 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek (spr.), Sędziowie NSA Irena Krzemieniewska, p.o. Sędziego WSA Małgorzata Łuczyńska, Protokolant asystent sędziego Krzysztof Rybicki, po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2004 roku na rozprawie przy udziale - - - - sprawy ze skargi E. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Ł. na rzecz E. K. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego, 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego nr II w Ł. uznał zgłoszenie celne nr [...] z dnia [...] za nieprawidłowe w zakresie wartości celnej towaru oraz określił wartość celną towaru zastępczą metodą wyceny, przewidzianej w art. 29 § 1 Kodeksu celnego, tzw. "metodą ostatniej szansy". Do ustalenia wartości celnej towaru posłużyła organowi celnemu ekspertyza z dnia [...] wykonana przez rzeczoznawcę w zakresie wyrobów własnych.

E. K. w odwołaniu od tej decyzji zarzuciła, że organ celny zakwestionował bez podania przyczyny wartość celną towaru. Wyjaśniła, że jej firma zajmuje się przede wszystkim wykańczaniem tkanin surowych, a następnie po uszlachetnieniu przeznacza je do sprzedaży. Inwestycja, którą skarżąca poczyniła - zakup nowego parku maszynowego - nie pozwala jej na importowanie gotowych tkanin. Dopiero po wielu procesach technologicznych, nabywają one cech użytkowych. Zarzuciła, że powołanie się w decyzji na ceny hurtowe brutto, które stosują bezpośredni importerzy – hurtownicy, m.in. firma A. z M. , jest nieadekwatna do profilu ich działalności, gdyż te firmy eksportują wykończone tkaniny do bezpośredniego konfekcjonowania, podczas gdy jej firma nie jest hurtownią tkanin, ale ich producentem. Wyjaśniła, że importowana tkanina poliestrowa – obrusowa surowa jest poddawana procesom technologicznym i dopiero po ich zakończeniu tkanina nadaje się do sprzedaży. Podnosiła, że w zgłoszeniu celnym błędnie podano nazwę tkaniny jako satynę, a jej prawidłowa nazwa brzmi tkanina poliestrowa obrusowa surowa – 100% poliestru. Poinformowała, że w decyzji wkradł się błąd polegający na podaniu złego numeru faktury.

Dyrektor Izby Celnej w Ł. decyzją z dnia [...] [...] uchylił decyzję organu I instancji i orzekł w następujący sposób:

Pole 42 (wartość pozycji): podano 27.138,66, winno być 26.418,66

Pole 46 (wartość statystyczna): podano 105.169, winno być: 102.375

Pole 47 (obliczani opłat):

Typ Podstawa opłaty Stawka Kwota

Podano: 111 105.169 9 9.465,20

Winno być: 111 102.375 9 9.213,80

Dyrektor Izby Celnej wskazał, że zgodnie z art. 23 § 7 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (tj. Dz. U. z 2001 r., nr 75, poz. 802 ze zm.) wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną, w wypadku gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podkreślono, że o zakwestionowaniu wiarygodności dołączonej do zgłoszenia faktury zadecydowała niska cena tkaniny poliestrowej w porównaniu do cen tkaniny poliestrowej sprzedawanej przez innych importerów na podstawie analizy bazy danych TWCP, tj. ogólnopolskiego systemu zbierania wartości celnej importowanych towarów. Wartość celną tkaniny organy ustaliły na kwotę 26.418,66 zł, na podstawie art. 29 § 1 Kodeksu celnego stosują tzw. "metodą ostatniej szansy".

Organy celne wyjaśniły dlaczego nie mógł zastosować metod określonych w art. 25 i 26 Kodeksu celnego. W sprawie organ I instancji ustalając wartość celną towaru przyjął tzw. podstawę wyliczeń ekspertyzę nr [...] z dnia [...] , sporządzoną przez rzeczoznawcę Z. B. , która ustalił cenę 1 m.b. Importowanej przez stronę tkaniny w kwocie 0,90 USD.

Oceny dokonano metodą organoleptyczną, polegającą na zbadaniu losowo pobranej próby. Następnie przeprowadzono analizę cen hurtowych u bezpośrednich importów tkanin zajmujących się hurtowym handlem tkaninami na rynku polskim.

Stwierdzono, że tkanina jest pełnowartościowym wyrobem do dalszego przerobu, wykończenia. Przy szacowaniu wartości rynkowej 1 mb tkaniny uwzględniono: skład surowcowy, jakość przędzy, koszt produkcji. Porównano ceny podobnych tkanin u innych bezpośrednich importerów i ustalono cenę netto 1 mb badanej tkaniny w wysokości 0,90 USD. Rzeczoznawca wyjaśnił, że cena netto jest ceną po odjęciu kosztów dodatkowych (cła, podatku, marży) oraz zawiera cenę przędzy, wszystkie koszty składowe związane z wyprodukowaniem, pakowaniem i znakowaniem sztuk tkaniny w kraju jej wytworzenia.

Po przeliczeniu ustalonej przez rzeczoznawcę 1 mb tkaniny przez zaimportowaną ilość mb otrzymano następującą wartość celną towaru 26.418,66 USD.

Porównując cenę towaru ustalona na podstawie opinii biegłego tj. 26.418,66 USD przyjętą przez organ celny jako podstawę określenia wartości celnej i cenę deklarowana przez Stronę - 15.264,12 USD należy zauważyć, iż ta ostatnia jest o ok. 60% niższa od rzeczywistej ceny ustalonej na podstawie ww. ekspertyzy.

Należy także dodać, że zgodnie z orzecznictwem NSA, ustalenie nowej wartości celnej dokonane przez organ celny w oparciu o ekspertyzę rzeczoznawczą należy uznać po pierwsze - za dowód, że faktura przedłożona przy objęciu towaru procedurą dopuszczenia do obrotu nie potwierdza rzeczywistych cen towarów w niej wymienionych, a po drugie - za zgodne z art. 29 Kodeksu celnego, określającego metodę tzw. ostatniej szansy (por. wyrok NSA z dnia 02.06.2000 r. - sygn. akt I SA/Kr 2013/99 ).

W świetle wyżej powiedzianego organ celny I instancji miał prawo do odmówienia wiarygodności podanej na fakturze cenie transakcyjnej, zwłaszcza gdy wyliczona w dalszym postępowaniu cena odbiegała od ceny zawartej w rachunku. Tak więc zakwestionowanie wartości sprowadzonego towaru należy uznać za w pełni uzasadnione.

Należy także wyjaśnić, iż w przedmiotowej sprawie organ celny I instancji błędnie doliczył do ustalonej przez biegłego wartości tkaniny - koszty transportu. Z informacji zawartych w ekspertyzie wynika, że cena tkaniny została ustalona na podstawie danych uzyskanych w hurtowniach na rynku polskim, a więc niewątpliwie cena ta obejmuje koszty transportu.

Mając powyższe na uwadze zasadnym było skorygowanie niniejszą decyzją wartości pozycji (pola 42), wartości statystycznej (pola 46), a w konsekwencji kwoty wynikającej z długu celnego.

W odwołaniu Strona podnosi, że powoływanie się w decyzji przez organ celny i instancji na ceny hurtowe brutto, które stosują bezpośredni importerzy - hurtownicy jest nieadekwatne do profilu działalności, jaką prowadzi Strona, gdyż firmy te importują tkaniny w stanie wykończonym do bezpośredniego konfekcjonowania, podczas gdy firma Strony nie jest hurtownią tkanin, ale producentem. Odpowiadając na powyższe wyjaśniam, że w ekspertyzie rzeczoznawca ustalił, że jest to tkanina 100% poliester surowa do dalszego przerobu i ustalona cena netto w wysokości 0,90 USD/mb również dotyczy tkaniny poliestrowej surowej do dalszego przerobu.

W kwestii błędnie określonej w zgłoszeniu celnym nazwy towaru tkanina poliestrowa - surowa (satyna), zamiast tkanina poliestrowa - surowa 100% poliester, błędnego podania nr faktury oraz daty postanowienia wyjaśniam, że pomyłki te nie mają wpływu na prawidłowość wydanej decyzji i prawidłowe określenie wartości celnej

Odnosząc się do załączonych do odwołania kserokopii faxów z dnia [...] , [...] , [...] dotyczących wysłanej próbki, zapytania odnośnie akceptacji ceny, oraz podanych ostatecznie cen towarów stwierdzam, iż w całokształcie zebranego materiału dowodowego ww. dokumenty nie mogą stanowić wiarygodnego dowodu, który byłby podstawą do uznania roszczeń Strony. Jak zauważył NSA w wyroku z dnia 30.06.1998 r. (I SA/Łd 505/97) "cena podana w dokumentach przedstawionych przez Stronę w toku postępowania celnego nie jest bezwzględnie wiążąca dla organów celnych. Wartość transakcyjna nie zawsze odpowiada wartości celnej towaru".

Dokumenty takie nie stanowią wiarygodnych dokumentów w sytuacji, gdy podana w nich cena transakcyjna budzi poważne wątpliwości - tj. gdy w oczywisty sposób nie odzwierciedla ona rzeczywistej wartości towaru, lub też jej wysokość budzi poważne wątpliwości co do tego, czy nie została zawyżona względnie zaniżona, - "wiarygodność dokumentów w rozumieniu tego przepisu nie oznacza bowiem tylko ich autentyczności. Nie chodzi zatem o ich wiarygodność formalną" (wyrok NSA sygn. akt SA/Ka 1615/94 z dnia 17.01.1995 r.).

Reasumując; dokumentacja załączona przez Stronę do zgłoszenia celnego na równi z innymi dowodami zgromadzonymi w sprawie, została poddana wnikliwej analizie.

Zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów zawartą w art. 191 Ordynacji podatkowej organ celny uprawniony jest do ustalenia prawdy obiektywnej według swej wiedzy, doświadczenia oraz przekonania o wartości dowodowej poszczególnych środków dowodowych oraz ustalenia wpływu udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności. Organ uprawniony jest do wyboru faktów, które uznał za udowodnione i dowodów na których się oparł.

Nadmieniam także, iż jedną z podstawowych zasad ogólnych dotyczących postępowania administracyjnego jest wyrażona w art. 122 Ordynacji podatkowej zasada prawdy obiektywnej. Z zasady prawdy obiektywnej wynika konieczność uzyskania takiego materiału dowodowego i takiego obrazu stanu faktycznego, który jest zgodny z rzeczywistością i który w końcowej fazie pozwoli na właściwe rozstrzygnięcie sprawy. Z ww. zasadą współbrzmi procesowa zasada zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej) stanowiąca, że organ administracji obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Należy zauważyć, iż nie oznacza to, że Strona zwolniona jest z obowiązku poszukiwania i przedstawienia dowodów, tym bardziej, iż leży to w jej dobrze pojętym interesie.

Obowiązek organu zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego jest wyrazem tego, że organ nie jest związany w gromadzeniu materiału dowodowego wnioskami stron, lecz sam zakreśla granice postępowania wyjaśniającego, kierując się własnym rozeznaniem i przekonaniem co do konieczności udowodnienia pewnych faktów.

Organ ma pełną swobodę w kształtowaniu zakresu postępowania wyjaśniającego mając jednak na uwadze, że zebrany materiał ma doprowadzić do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy. Dążąc do realizacji prawdy obiektywnej, organ celny podjął wszelkie niezbędne działania do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy przez wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie.

E. K. w skardze na tą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuciła:

1) naruszenie art. 23 § 5 i art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz.U. z 2001 r., nr 75, poz. 802 ze zm.) poprzez ich niezastosowanie,

2) naruszenie przepisów postępowania art. 122 i 123 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa w zw. z art. 7, 10 § 2, 77 i 81 kpa

Podniosła, że przy określeniu wartości celnej towaru należy uwzględnić różnice w poziomach handlu (hurt, detal), różnice ilościowe, koszty wymienione w art.30 Kodeksu celnego oraz koszty ponoszone przez sprzedawcę przy transakcjach, w których kupującym jest osoba niepowiązana. Zgodnie z art. 29 § 2 Kodeksu celnego przy zastosowaniu metody "ostatniej szansy" wartość celna nie może być określona na podstawie cen sprzedaży na polskim obszarze celnym towarów wytworzonych na tym obszarze oraz arbitralnych bądź nieprawdziwych wartościach.

Izba Celna pominęła te przepisy przy dokonywaniu oceny stanu faktycznego i zgromadzonego materiału dowodowego, gdyż nie uwzględniła faktu, że rzeczoznawca nie wskazał w jakich hurtowniach funkcjonujących na rynku polskim dokonał rozpoznania ceny; ograniczył się jedynie do wskazania miast – siedzib hurtowni. W tej sytuacji skarżąca nie mogła się odnieść do przedstawionego wyliczenia ceny.

W ocenie skarżącej prawidłowo sporządzona opinia powinna zawierać oznaczenie nazwy i siedziby hurtowni, oznaczenie badanej tkaniny pod względem jej podobieństwa z próbką tkaniny dostarczonej prze skarżącą, wskazanie cen netto i brutto z uwzględnieniem wszystkich cech kształtujących cenę, kraju pochodzenia i okresu, w którym nastąpił import. Brak tych danych nie pozwala na uznanie opinii biegłego za dowód w sprawie. Ekspertyza nie zawiera istotnych informacji pozwalających na poddanie jej merytorycznej ocenie, zgodnie z wymogami stosowanymi dla środków dowodowych mających istotne znaczenie dla określenia zobowiązania celnego.

Opinia jest również niespójna; z jednej strony biegły stwierdza, że tkanina jest pełnowartościowym wyrobem do dalszego przerobu, a z drugiej strony podnosi, że nie jest znany mu przypadek, aby w cenie hurtowej pełnowartościowych tkanin brak było marży. W tej sytuacji należy stwierdzić, że biegły dokonał wyceny wartości wyrobu będącego jedynie półproduktem przeznaczonym do dalszego przerobu z produktami w pełni wykończonymi i przeznaczonymi do sprzedaży bezpośredniej. Takie porównanie jest niedopuszczalne bez koniecznych korekt, uwzględniających odmienny charakter badanych tkanin.

Kolejną wadą opinii, która osłabia jej moc dowodową, jest brak wskazania sposobu wyliczenia ceny netto 1 metra bieżącego badanej tkaniny. Biegły nie wskazuje, czy podana przez niego wartość jest średnią arytmetyczną wszystkich cen podobnych tkanin u bezpośrednich importerów, czy tez posłużył się inną metodą obliczeniową. Nie wskazał też na jaki dzień przyjął kurs USD i według jakiego kursu. Wskazała na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z dnia 6 maja 1998 r. I SA/Ka 1604/98, zgodnie z którym sąd nie może ograniczać się jedynie do powołania na konkluzję zawartą w opinii biegłego, lecz jest obowiązany sprawdzić na jakich przesłankach biegły oparł tę konkluzję i skontrolować prawidłowość rozumowania biegłego. W uzasadnieniu wyroku Sąd Administracyjny sprecyzował w jaki sposób powinna przebiegać kontrola opinii biegłego oraz jakie są uprawnienia strony i obowiązki organu administracyjnego.

Ponadto organ II instancji powołał się na dane z ogólnopolskiego systemu zbierania wartości celnej importowanych towarów TWCP, zgodnie z którymi w okresie złożenia zgłoszenia celnego przez skarżącą dokonano dwóch innych zgłoszeń towarów podobnych, a mimo to twierdzi, że nie było możliwe zastosowanie art. 26 § 1 Kodeksu celnego z uwagi na to, że analiza bazy danych TWC nie dała oczekiwanych rezultatów. To zaś oznacza, że albo organ I instancji nie dochował należytej staranności przy sprawdzeniu bazy danych, albo istnieją inne przyczyny nie wskazane w uzasadnieniu, dla których była niemożliwa wycena zgodnie z art. 26 § 1 Kodeksu celnego. Taki sposób argumentacji powoduje, że skarżąca nie zna przyczyny utrzymywania przez Izbę Celną stanowiska wyrażonego przez Urząd Celny i w tym zakresie decyzja nie poddaje się kontroli. To zaś pozostaje w sprzeczności z ustaloną linią orzeczniczą – wyrok NSA O/Z w Białymstoku z dnia 8 stycznia 1999 r., SA/Bk 627/98, w którym stwierdzono, że organ administracyjny prowadzący postępowanie ma obowiązek dokładnie ustalić stan faktyczny sprawy i ocenić go w świetle obowiązujących przepisów prawa, czyli zastosować konkretne normy prawa materialnego.

Izba Celna błędnie ustaliła, że cena tkaniny była wyrażona w Euro, a z przedłożonych przez skarżącą dokumentów wynika, że cena została wyrażona w USD. Izba Celna dokonuje zatem porównania cen podobnych towarów wyrażonych w dwóch różnych walutach i na tej podstawie wywodzi, że cena zgłoszona przez skarżącą jest tak niska, że rodzi wątpliwości co do wiarygodności przedstawionych przez skarżącą dokumentów.

Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi.

Odnosząc się do jej zarzutów wyjaśnił, że bezpodstawny jest zarzut naruszenia art. 23 § 5 Kodeksu celnego, gdyż przepis ten dotyczy ustalenia wartości celnej pomiędzy podmiotami powiązanymi, a zgodnie z oświadczeniem Strony zawartym na Deklaracji Wartości Celnej (karta 10) przedmiotowa transakcja została pomiędzy podmiotami, które nie są ze sobą powiązane.

Przy rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy dokładnie zostały kolejno przeanalizowane metody ustalenia wartości celnej. Ponieważ organy celne nie dysponowały materiałami, które umożliwiałyby zastosowanie metod opisanych w art. 25 - metoda wartości transakcyjnej towarów identycznych, w art. 26 - metoda wartości transakcyjnej towarów podobnych, w art. 27 metoda ceny jednostkowej towarów podobnych oraz w art. 28 - metoda wartości kalkulowanej, konieczne stało się ustalenie wartości celnej importowanego towaru metoda opisaną w art. 29 § 1 Kodeksu celnego, czyli metodą "ostatniej szansy". Metoda ta pozwala bowiem na ustalenie wartości celnej towaru przy uwzględnieniu jednej z poprzednich metod (tj. art. 25-28), z zastosowaniem pewnej tolerancji co do kryteriów w nich zawartych, a w szczególności z uwzględnieniem specyfiki towaru, co zostało szczegółowo omówione w zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 29 § 2 Kodeksu celnego poprzez ustalenie wartości na podstawie cen sprzedaży towarów wytworzonych na tym obszarze, systemu polegającego na przyjmowaniu do ustalania wartości celnej wyższej z dwóch alternatywnych wartości, ceny towarów na rynku wewnętrznym kraju wywozu, kosztów produkcji innych niż wartość kalkulowana, która została ustalona dla identycznych lub podobnych towarów na podstawie art. 28, cen, po których towary są sprzedawane w kraju wywozu z przeznaczeniem poza polski obszar celny, minimalnych wartości celnych, arbitralnych bądź nieprawdziwych wartości to wyjaśniam, iż powyższa sytuacja nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie, albowiem organ celny l instancji zastosował metodę opisaną w art. 29 §1 Kodeksu celnego z dozwoloną elastycznością. Jak bowiem wynika z akt sprawy Naczelnik Urzędu Celnego II w Ł. miał prawo do odmówienia wiarygodności podanej w fakturze nr jw. cenie transakcyjnej tkaniny poliestrowej, która jego zdaniem była zaniżona. Organy celne są bowiem uprawnione nie tylko do oceny dokumentów pod względem formalnym, ale również maja możliwość badania dokumentów pod względem merytorycznym, w sytuacji gdy z uzasadnionych przyczyn wysokość podanej w nich ceny transakcyjnej budzi uzasadnione wątpliwości co do jej wiarygodności. Prawdziwość przedłożonej faktury nie może bowiem ograniczać się do jej oceny pod względem formalnym lecz może także dotyczyć danych w niej zawartych. Podobny pogląd na gruncie Prawa celnego wyraził NSA stwierdzając, że organ celny przy ustaleniu wartości celnej towaru, nie jest bezwzględnie związany treścią składanych w tym postępowaniu dokumentów ani deklarowana wartością i w razie ich zakwestionowania obowiązany jest ustalić te wartość w trybie art. 23-30b Prawa celnego (por. wyrok NSA z dnia 09.03.1998r., sygn. akt l S.A./Ka 1268/96).

W przedmiotowej sprawie Naczelnik Urzędu Celnego II w Ł. ustalił wartość celną importowanego towaru na podstawie ekspertyzy wykonanej przez rzeczoznawcę panią Z. B. (karta 54-56). Biegły określił cenę towaru 1mb w wysokości 0,90 USD opierając się na badaniach marketingowych dotyczących podobnych tkanin u innych importerów. Przyjęta na podstawie ww. opinii wartość celna importowanego towaru nie może być kwestionowana, gdyż wyceny dokonano w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami prawa, w oparciu o art. 29 §1 Kodeksu celnego. Porównując cenę towaru ustaloną na podstawie ekspertyzy (26.418,66 USD) przyjętą przez organ celny jako podstawę ustalenia wartości celnej towaru i cenę zadeklarowana przez Stronę (15.264,12 USD) należy zauważyć, iż ta ostatnia jest niższa o ok.60% od ceny ustalonej na podstawie ekspertyzy. Świadczy to niewątpliwie o zaniżeniu wartości importowanego towaru.

Odpowiadając na zarzut Skarżącej, dotyczący ekspertyzy biegłego tj. nie wskazania przez rzeczoznawcę nazwy i siedziby hurtowni!, w których dokonał rozpoznania ceny, porównania przedmiotowej tkaniny, która jest półproduktem do dalszego przerobu z produktami w pełni wykończonymi, brak wskazania sposobu wyliczenia ceny netto 1 mb badanej tkaniny zauważam, ze organ celny l instancji powołując rzeczoznawcę postąpił prawidłowo. Wykorzystując dla oceny jakości i wartości towaru ekspertyzę rzeczoznawcy naczelnik urzędu Celnego II w Ł. zapewnił wydawanej opinii bezstronny i obiektywny charakter. Podnoszone powyższe zarzuty dotyczące wydanej ekspertyzy są nowe i nie podnoszone w odwołaniu, pomimo, iż przed wydaniem decyzji nr [...] z dnia [...] zapewniono Stronie czynny udział w postępowaniu, była zawiadomiona o powołaniu rzeczoznawcy, mogła uczestniczyć w pobraniu próbek przez biegłego, zadawać ewentualnie pytania do biegłego, jak również otrzymała ekspertyzę. Z akt sprawy wynika, że Strona nie kwestionowała wyników ekspertyzy, zawsze miała możliwość powołania i przedstawienia opinii innego rzeczoznawcy, jednak nie skorzystała z tego prawa.

W kwestii zacytowanego przez Skarżącą w uzasadnieniu skargi wyroku NSA Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach i w Gdyni wyjaśniam, że zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

W skardze Strona podnosi, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołano się na dane z ogólnopolskiego systemu zbierania wartości celnej importowanych towarów - TWCP w okresie od 29 października do 21 listopada 2002 r., zgodnie z którym w okresie zgłoszenia celnego przez Skarżącą dokonano dwóch innych zgłoszeń towarów podobnych, a mimo to nie było możliwe zastosowania art. 26 §1 Kodeksu celnego. Odnosząc się do powyższego wyjaśniam, że zgodnie z art. 26 § 1 Kodeksu celnego za wartość celną przyjmuje się wartość transakcyjną podobnych towarów sprzedanych i wprowadzonych na polski obszar celny w tym samym lub zbliżonym czasie co towary, dla których ustalana jest wartość celna. W rozumieniu Kodeksu celnego za towary podobne uważa się towary wytworzone w tym samym kraju, które nie będąc podobnymi pod każdym względem, posiadają podobne cechy i skład materiałowy, co pozwala im pełnić te same funkcje i być towarami handlowo zamiennymi: jakość towarów, znak towarowy i renoma, jaką posiadają, są czynnikami, które należy uwzględnić przy ustalaniu podobieństwa towarów. Porównywany towar z materiałów porównawczych, który posłużył do zakwestionowania wartości celnej sprowadzonego towaru (SAD [...] z dnia [...] i SAD [...] z dnia [...] ) nie odpowiada definicji towaru podobnego (art. 22 § 1 pkt 3 Kodeksu celnego). Jest to tkanina poliestrowa, o podobnym składzie chemicznym (100% poliestru), zaklasyfikowana do tego samego kodu taryfy celnej, pochodząca z Tajwanu i Czech, sprowadzona w zbliżonym czasie, na tych samych warunkach dostawy. Przedstawienie ww. materiałów w pełni uzasadniało powzięcie przez organ celny wątpliwości i zakwestionowanie wartości transakcyjnej. Należy także zauważyć, że ww. sprawach organ celny nie pobrał próbek towaru, dlatego też w świetle orzecznictwa NSA, według którego nie można dokonywać porównania materiałów poprzez mechaniczne porównywanie cen sprzedaży ustalenie wartości celnej metodami z art. 25 i art. 26 Kodeksu celnego byłoby nie prawidłowe. Przedstawiony materiał porównawczy mógł posłużyć organom celnym do zakwestionowania wartości celnej, jednakże nie do ustalenia wartości celnej. Dlatego też, nie było możliwe ustalenie wartości celnej na podstawie metody określonej w art. 26 § 1 Kodeksu celnego w oparciu o metodę transakcyjną towarów podobnych. Ponownie wyjaśniam, że organ celny pierwszej instancji przeanalizował kolejno metody ustalenia wartości celnej i prawidłowo ustalił wartość celną towaru w oparciu o metodę określoną w art. 29 § 1 Kodeksu celnego.

W zaskarżonej decyzji (str. 3) błędnie podano, że wskazana w fakturze cena jednostkowa wynosi 0,52 EUR/M, zamiast 0,52 USD/M. Nie miało to jednak wpływu na prawidłowe określenie wartości celnej towaru.

Należy także wyjaśnić, że porównując ceny tkaniny poliestrowej sprowadzonej przez innych importerów podano w zgłoszeniu celnym nr [...] z dnia [...] ceny tkaniny poliestrowej wynoszą 0,65 EUR/M i 0,66 EUR/M, kwoty te przeliczone na walutę transakcji według kursu z dnia przedmiotowego zgłoszenia wynoszą odpowiednio 0,67 USD/M i 0,68 USD/M. W zgłoszeniu celnym nr [...] z dnia [...] cena tkaniny poliestrowej wynosi 1,38 EUR/M, co po przeliczeniu na walutę transakcji wynosi 1,42 USD/M. Z porównania cen tkaniny poliestrowej wynika, że ceny porównywanego, podobnego towaru były w tym okresie znacznie wyższe o ok. 28%.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Należy zaznaczyć, że z dniem 1 stycznia 2004 r. na podstawie art. 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2004 r. przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1271) weszła w życie ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) oraz ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270).

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów w administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skarga E. K. została wniesiona przed dniem 1 stycznia 2004 r. i do tego dnia postępowanie nie zostało zakończone. Skarga ta winna więc zostać rozpoznana na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej.

W myśl art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art. 145 § 1 tejże ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b. naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c. inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonej decyzji tzn. czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd stwierdził, że zostały naruszone przepisy postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z treścią art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 137, poz. 926 ze zm.) w zw. z art. 262 ustawy Kodeks celny w toku postępowania organy celne podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

W tym celu – po myśli art. 187 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa w zw. z art. 262 ustawy Kodeks ceny – organ celny jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 § 1 ordynacji podatkowej).

Zgodnie z art. 197 § 1 ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego w przypadku, gdy wymagane są wiadomości specjalne, organ celny może powołać na biegłego osobę dysponującą takimi wiadomościami w celu wydania opinii.

Organ administracyjny nie jest związany opinią biegłego. "Organ ocenia swobodnie opinię biegłego na podstawie zasad wiedzy, nie jest więc skrępowany tą opinią. Może ją przyjąć, jeśli uważa ją za trafną, ale może ją całkowicie lub częściowo zdyskwalifikować i przyjąć odmienną, własną, opartą na nauce lub doświadczeniu. Należy pamiętać, że organ, a nie biegły, decyduje o załatwieniu sprawy, że biegły jest powołany tylko do wydania opinii w kwestii faktycznej, której rozstrzygnięcie jest niezbędne do wydania przez organ decyzji. Opinia biegłego jest dla organu tylko materiałem, który powinien mu pomóc w rozstrzygnięciu kwestii faktycznej (...), ale musi on rozstrzygnąć tę kwestię sam, we własnym imieniu. Organ nie może ograniczyć się w uzasadnieniu decyzji do powołania się na konkluzję zawartą w opinii biegłego, lecz obowiązany jest sprawdzić na jakich przesłankach biegły oparł swoją konkluzję i skontrolować prawidłowość rozumowania biegłego" (Ordynacja podatkowa. Komentarz 2003, Unimex Oficyna Wydawnicza, str. 645-646).

Opinia powinna zawierać uzasadnieni, które pozwoliłoby dokonać analizy poprawności wniosków bez wkraczania w sferę wiedzy specjalistycznej. Nie może zatem sprowadzić się tylko do zdania biegłego, ale musi przekonywać jako logiczna całość. Biegły winien zatem wskazać i wyjaśnić przesłanki, które doprowadziły go do przedstawionej konkluzji. Brak fachowego uzasadnienia wniosków końcowych uniemożliwia ocenę jej mocy dowodowej.

Ekspertyza wykonana w niniejszej sprawie uniemożliwia jej ocenę oraz analizę poprawności wniosków. Ustalona kwota netto za 1 metr bieżący badanej tkaniny została wskazana przez rzeczoznawcę na podstawie bliżej nieokreślonych cen u innych importerów, bez ich wskazania, określenia cen, rodzaju tkanin, stopnia ich wykończenia, wyjaśnienia sposobu wyliczenia tej kwoty.

Należy zwrócić uwagę, że biegła nie zastosowała się do zakresu badań określonego w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2002 r.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję. O wykonaniu decyzji i kosztach postępowania orzekł stosownie do art. 152 i 200 tejże ustawy.