Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1123/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 16a, 17
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Barbara Pasternak (spr.) Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2014 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji


UZASADNIENIE

Wójt Gminy decyzją z dnia [...] 2013 r. znak: [...] odmówił przyznania J. G. specjalnego zasiłku opiekuńczego za okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 października 2013 r. z tytułu opieki nad S. G. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 16a ust. 1-8, art. 20 ust. 3, art. 23 ust. 4e, art. 24 ust. 1 i ust. 3, art. 25 ust. 1 art. 26 ust. 1-4, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.), art. 6 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 ze zm.) oraz § 7 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. poz. 3) i § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. poz. 959) oraz art. 104 i art. 107 kpa.

W uzasadnieniu organ I instancji podał, że dochód z gospodarstwa rolnego w rodzinie J. G. wyniósł 2.470,18 zł (0,9105 ha x 2.713 zł). Natomiast przeciętny miesięczny dochód S. G. w 2011 r. wyniósł 902,83 zł (10.833,96 zł : 12 miesięcy, w których dochód był uzyskiwany), a przeciętny miesięczny dochód J. G. z gospodarstwa rolnego w 2011 r. wyniósł 205,84 zł (2.470,18 zł : 12 miesięcy, w których dochód był uzyskiwany). Dochód rodziny wyniósł więc 1.108,67 zł, co w przeliczeniu na osobę dało kwotę 554,33 zł. Zatem wyliczony dochód w przeliczeniu na jednego członka rodziny nie przekraczał wymaganego kryterium dochodowego 623 zł.

Ponadto organ I instancji ustalił, że S. G. legitymuje się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 4 grudnia 2012 r., z którego wynika, że jest niezdolny do samodzielnej egzystencji do 31 grudnia 2013 r. Na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego stwierdzono, że S. G. jest po dwóch udarach, amputacji palców lewej ręki oraz wymaga całodobowej opieki w czynnościach życia codziennego w zakresie sporządzania posiłków, sprzątania, prania, codziennej higieny, pomocy w ubieraniu, zapewnieniu opieki lekarskiej. S. G. pozostaje w związku małżeńskim z J. G., zaś ich dzieci nie są w stanie opiekować się ojcem, gdyż W., S. i J. od dawna mieszkają we Włoszech wraz z rodzinami, a najmłodsza K studiuje w O. Dlatego opiekę nad mężem sprawuje żona, J. G. Organ ustalił, że J. G. nie ma ustalonego prawa do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno - rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów, nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Na osobę wymagającą opieki inna osoba nie jest uprawniona do świadczeń za granicą. Ponadto ustalono, że J. G. nie podejmuje pracy zawodowej, nie rejestruje się w Powiatowym Urzędzie Pracy, zaś ostatnie zatrudnienie ustało na skutek zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej w 2009 r. (wykreślenie wpisu z ewidencji działalności 1 października 2009 r.), w tym zgłoszona czasowa przerwa od 29 sierpnia 1994 r. do odwołania). Od 2 października 2009 r. do 31 maja 2010 r. J. G. rejestrowała się w urzędzie pracy, a od 1 czerwca 2010 r. do 19 grudnia 2010 r. korzystała ze świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Kolejny okres od 29 grudnia 2010 r. do 6 lipca 2011 r. to rejestracja w Powiatowym Urzędzie Pracy, tj. do daty uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem na podstawie decyzji z dnia [...] 2011 r.

W ocenie Wójta ostatnie zatrudnienie nie było rezygnacją z zatrudnienia związaną z koniecznością sprawowania opieki nad mężem, którego niepełnosprawność powstała w 2011 r., ponieważ J. G. zrezygnowała jedynie z poszukiwania pracy. Wójt wskazał, że J. G. wraz z mężem jest właścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,67 ha, w tym 0,9105 ha przeliczeniowe. J. G. składa też wnioski o jednolitą płatność obszarową ze środków Unii Europejskiej, jednak nie ma obowiązku ubezpieczania się w KRUS, ponieważ obszar gospodarstwa nie przekracza 1 ha przeliczeniowego. Wójt wyjaśnił, że przepis art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, podając definicję zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, nie wymienił prowadzenia gospodarstwa rolnego i pracy w tym gospodarstwie. Zdaniem Wójta rolnik prowadzący gospodarstwo rolne nie może w równej mierze zrezygnować z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej co osoby wykonujące formy aktywności zawodowej określone w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wójt powołał się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2012 r. sygn. akt I OPS 5/12, w której orzeczono, że prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skoro więc J. G. nie zrezygnowała z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności, a jedynie zrezygnowała z poszukiwania pracy, a ponadto prowadzi gospodarstwo rolne, to, w ocenie Wójta, nie spełnia wymagań określonych w art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Od decyzji Wójta odwołała się J. G., wyjaśniając, że starając się w 2011 r. o zasiłek opiekuńczy z tytułu opieki nad mężem, przebywała na zasiłku dla bezrobotnych bez prawa do wynagrodzenia i w tym okresie poszukiwała jakiegokolwiek zatrudnienia, jednak bez rezultatu. Odwołująca się podkreśliła, że nie otrzymywała żadnej oferty pracy i w związku z tym nie mogła zrezygnować z pracy. Wyjaśniła nadto, że na ogólną powierzchnię jej gospodarstwa składają się dwie znacznie oddalone działki, z której jedna nie jest uprawiana ze względu na brak drogi dojazdowej, natomiast na drugiej stoi dom mieszkalny oraz uprawiane są warzywa. Podkreśliła, że posiadanie gospodarstwa naraża ją na ponoszenie kosztów.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 9 maja 2013 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 3 pkt 22, art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Kolegium przytoczyło ustalenia dokonane przez organ I instancji, z których wynika, że mąż J. G., S. G., orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS, z dnia 4 grudnia 2012 r. został uznany za niezdolnego do samodzielnej egzystencji do 31 grudnia 2013 r. Kolegium wskazało, że J. G. pozostawała w ostatnim zatrudnieniu (prowadzenie działalności gospodarczej) w okresie od 17 lipca 1992 r. do 1 października 2009 r. z przerwą czasową od 29 sierpnia 1994 r. do odwołania. Zatrudnienie to ustało w wyniku wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej od dnia 1 października 2009 r. Następnie J. G. była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy od dnia 1 października 2009 r. do dnia 31 maja 2010 r., oraz od dnia 29 grudnia 2010 r. do dnia 6 lipca 2011 r. Kolegium podało też, że ostatni status osoby bezrobotnej J. G. utraciła na własny wniosek na skutek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością opieki nad mężem, zaś samodzielną działalność gospodarczą podjęła w latach 1992-1994 i w związku z zadłużeniem zmuszona była do wyjazdu poza granice kraju w celu podjęcia zatrudnienia. Kolegium wskazało, że zatrudnienie to nie było legalne, co wynika z oświadczenia z dnia 11 stycznia 2013 r. oraz protokół z dnia 15 lutego 2013r.

W świetle takich ustaleń Kolegium uznało, że odmowa przyznania J. G. specjalnego zasiłku opiekuńczego przez organ I instancji była uzasadniona, ponieważ J. G. nie zrezygnowała z ostatniego zatrudnienia, lecz zatrudnienie to ustało w wyniku wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej na wniosek strony. Ponadto mąż J. G. został uznany za niezdolnego do samodzielnej egzystencji w roku 2011, a J. G. pozostawała w zatrudnieniu do roku 2009. Kolegium uznało, że organ I instancji błędnie zakwalifikował J. G. jako rolnika, ponieważ powierzchnia gospodarstwa rolnego odwołującej się nie przekracza 1 ha przeliczeniowego i odwołująca się nie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu rolników w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję SKO J. G. zarzuciła, że w okresie od 1995 do 2005 r. przebywała za granicą w celach zarobkowych, a niewyrejestrowanie działalności gospodarczej wynikało z jej niewiedzy. Skarżąca podała, że w czasie pobytu za granicą ciężko zachorowała jej matka i dlatego zmuszona była porzucić nielegalną pracę celem sprawowania nad nią opieki. Wskazała też, że w ostatnim okresie choroby matki pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy aż do jej zgonu 19 grudnia 2010 r. Następnie zachorował mąż skarżącej. Nie jest więc prawdą, że nie zrezygnowała z pracy. Skarżąca podkreśliła, że porzuciła pracę najpierw dla chorej matki, a następnie przebywała na bezrobociu bez prawa pobierania zasiłku i w tym okresie nie znalazła żadnego zatrudnienia. Skarżąca podała, że w okresie od lipca 2011 r. do października 2012 r. przysługiwał jej specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu opieki nad chorym mężem.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, przytaczając ponownie motywy zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm), dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie - w myśl art. 135 ustawy, następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) ppsa), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) ppsa). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 ppsa), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.

Kontrola sądowa przeprowadzona z uwzględnieniem wyżej wskazanych zasad prowadzi do uznania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego i przepisów postępowania.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 16 a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r., nr 139, poz. 992 ze zm.), dalej u.ś.r., regulujący zasady przyznawania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zasiłek ten wprowadzony został do ustawy o świadczeniach rodzinnych z dniem 1 stycznia 2013r. przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012r. poz. 1548).

Zgodnie z art. 16 a ust. 1 u.ś.r. specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012r. poz. 788 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jednocześnie w art. 16a ust. 8 ustawa wskazuje, iż zasiłek ten nie przysługuje, jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę:

a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego,

b) podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów,

c) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego,

d) legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, w rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu;

3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury;

4) członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego;

5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub prawo do świadczenia pielęgnacyjnego;

6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Jak wynika z ust. 2 tego przepisu, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy, czyli przyznanie tego świadczenia zostało uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego.

Niesporne w sprawie jest, że skarżąca spełnia kryterium dochodowe do przyznania jej specjalnego zasiłku opiekuńczego. Niesporne są także okoliczności dotyczące stanu zdrowia męża skarżącej, który – jak wynika z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji do dnia 31 grudnia 2013r. (stan w dacie wydania zaskarżonej decyzji). Nie kwestionowanym przez organy faktem jest, że S. G. przebył dwukrotnie udar mózgu, jest po amputacji ręki, cierpi na liczne schorzenia i w związku z tym wymaga stałej opieki, którą całodobowo i samodzielnie sprawuje skarżąca. Stan taki trwa od 2011r.

Spór dotyczy natomiast niespełnienia przez skarżącą przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zdaniem organów skarżąca, ubiegając o przyznanie wnioskowanego świadczenia, nie pozostawała w zatrudnieniu i nie wykonywała innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 16 a wskazanej ustawy, nie spełnia więc przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, o której mowa w tym przepisie. Istotnie, jak wynika z ustaleń organu, popartych stosownym dokumentem, decyzją z dnia 1 października 2009 r. (k. 44 akt organu I inst.), Wójt Gminy orzekł o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej od dnia 1 października 2009 r. wpisu dotyczącego działalności gospodarczej zgłoszonego przez J. G. Okoliczność powyższa została uznana przez organ za równoznaczną z ustaniem zatrudnienia skarżącej oraz za jedyną decydującą dla oceny zaistnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia. Zdaniem organu, ze względu na fakt, iż ustanie zatrudnienia miało miejsce w 2009r., skarżąca nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia. Rezygnacja ta nie nastąpiła bowiem z powodu konieczności sprawowania opieki nad mężem.

Ta decydująca zdaniem organu okoliczność, nie wyczerpują jednak stanu faktycznego kontrolowanej sprawy. Jak ustalił organ, skarżąca była zarejestrowana w Urzędzie Pracy jako bezrobotna od dnia 1 października 2010r. do 31 maja 2011r. , a następnie od dnia 29 grudnia 2010r. do dnia 6 lipca 2011r. Decyzją z dnia [...] 2011r. nr [...] (k. 22 akt I inst.) Starosta Powiatu orzekł o utracie przez skarżącą z dniem 6 lipca 2011 r. statusu osoby bezrobotnej z powodu nabycia prawa doświadczenia pielęgnacyjnego. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że decyzją z dnia [...] 2011r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyznało skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad mężem. Decyzji tej, jak i akt sprawy nią zakończonej brak w aktach kontrolowanej sprawy. Organy nie rozważyły, czy i jakie znaczenie mają powyższe okoliczności dla oceny, czy skarżąca spełnia przesłankę rezygnacji z zatrudnienia, koncentrując się wyłącznie na dacie ustania pracy zarobkowej - prowadzenia działalności gospodarczej. Zdaniem Sądu, okoliczności te mają jednak istotne znaczenie dla prawidłowego zastosowania przepisu art. 16 a u.ś.r. Działania organów w niniejszej sprawie obarczone są wadą niezebrania i nierozpatrzenia wszystkich okoliczności sprawy oraz wadliwej wykładni obowiązujących przepisów. W toku postępowania skarżąca podkreślała istnienie okoliczności wskazujących na to, iż stan zdrowia męża nie pozwala na pozostawienie go bez opieki i w związku z tym nie ma możliwości podjęcia pracy zawodowej. To właśnie konieczność opieki nad mężem zmusiła ja do wyrejestrowania się z urzędu pracy, gdzie będąc zarejestrowaną, była osobą gotową do podjęcia pracy, jednak w związku z uzyskaniem prawa doświadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad mężem została z tego urzędu wyrejestrowana.

Powyższe okoliczności – istotne dla możliwości prawidłowego zastosowania art. 16 a omawianej ustawy – nie zostały w ogóle zweryfikowane i ocenione przez organ, a mogą one stanowić decydujące elementy stanu faktycznego sprawy, poprzez stwierdzenie istnienia związku rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącą z koniecznością sprawowania opieki nad mężem, bądź braku tego związku.

Podkreślenia wymaga, że w znowelizowanej u.ś.r nie ma przepisu wykluczającego osobę bezrobotną od możliwości uzyskania świadczenia o jakim mowa w art. 16 a ust. 1. Przytoczony powyżej przepis art. 16 a ust. 8 ustawy, zawiera przesłanki wyłączające prawo do omawianego świadczenia, wyliczając w sposób enumeratywny kategorie osób, którym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje. Katalog ten ma charakter zamknięty. Wśród osób pozbawionych z mocy ustawy świadczenia, o jakim mowa w art. 16 a ust. 1, nie wymieniono bezrobotnego, zatem ustawodawca nie wykluczył tej kategorii osób z możliwości uzyskania omawianego świadczenia. Analogiczną treść zawiera też art. 17 ust. 5 ustawy. Również w tej regulacji, dotyczącej zasad przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, status bezrobotnego nie został powołany przez ustawodawcę jako okoliczność wyłączająca uregulowane tym przepisem świadczenie. Obydwie te instytucje prawne zbliża do siebie fakt, że skuteczność starań o obydwa te świadczenia została powiązana z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1 i art. 16a ust. 1 ustawy).

Uregulowanie zawarte w przepisie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. j ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008r. , nr 69, poz. 415 ze zm.) definiując pojęcie bezrobotnego wskazuje, iż jest to osoba, która – przy spełnieniu innych warunków – nie pobiera na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania. W dotychczasowym orzecznictwie trafnie przyjmuje się, że treść art. 17 ust. 5 tej u.ś.r. nie stwarza podstaw do przyjęcia, że osoba bezrobotna nie może być traktowana na równi z osobą rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Przyznanie takiej osobie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skutkuje natomiast w sferze stosunków zatrudnienia i bezrobocia, stanowiąc podstawę do wszczęcia przez organ zatrudnienia postępowania w przedmiocie pozbawienia jej statusu bezrobotnego wobec niespełnienia warunków przewidzianych w art. 33 ust. 4 pkt 1, w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 lipca 2013r., sygn. akt IV SA/Wr 312/13). Status osoby bezrobotnej nie może eliminować takiej osoby z grona tych, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Za taką wykładnią przemawia także art. 17 ust. 5 u.ś.r., który określa w jakich sytuacjach świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Ustawodawca nie wykluczył nim osób bezrobotnych (z prawem do zasiłku lub bez tego prawa). Jednocześnie wskazał np., że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobie sprawującej opiekę nad dzieckiem, jeśli ta ma ustalone prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku dnia 24 października 2008r., sygn. akt I OSK 1758/07 trafnie wskazał, że gdyby ustawodawcy zależało na pozbawieniu osób bezrobotnych możliwości ubiegania się o świadczenia pielęgnacyjne, to z pewnością uczyniłby to w powyższym przepisie. Natomiast z samego faktu, że z grona osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego zostały wyeliminowane osoby z ustalonym prawem do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nie da się wyprowadzić wniosku, że również osobom bezrobotnym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Podkreślono przy tym, że status bezrobotnego jest jedną z przesłanek do ustalenia prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, których przyznanie dopiero pozbawia osobę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Inną natomiast jest sytuacja, gdy określona osoba pobiera świadczenie pielęgnacyjne, co pozbawia ją statusu bezrobotnego.

Oznacza to, że osoba zarejestrowana jako bezrobotna może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, a dopiero fakt pobrania takiego świadczenia pozbawia ją statusu bezrobotnego. Powyższe uwagi zachowują swą aktualność także w stosunku do art. 16 a ustawy o s świadczeniach rodzinnych, bowiem przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jest przesłanką przyznania zarówno świadczenia pielęgnacyjnego, jak i specjalnego zasiłku opiekuńczego (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 11 czerwca 2013r., sygn. akt II SA/Bd 463/13, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 8 sierpnia 2013r. , sygn. akt II SA/Go 555/13, wyrok WSA w Łodzi z dnia 3 grudnia 2013r., II SA/Łd 1026/13; także wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27 listopada 2013r., IV SA/Po 965/13). Niewątpliwie należy więc skarżącą uznać za osobę, która zrezygnowała z zatrudnienia, do którego podjęcia była gotowa, aż do chwili uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z powodu konieczności sprawowania opieki nad mężem. Jak słusznie zauważył WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 19 września 2013r., III SA/Gd 408/13 (poubl. http://orzeczenia.nsa.gov.pl) "fikcją byłoby wymaganie odo osób niepracujących – bowiem sprawujących faktycznie opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny – podjęcia przez takie osoby pracy po to, by następnie z niej zrezygnować w celu spełnienia przesłanki otrzymania świadczenia, którego celem jest w istocie nie forma podjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia, lecz rekompensata Państwa za sprawowanie faktycznej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, powodujące w konsekwencji niemożność wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez opiekuna".

Wobec wskazywania przez skarżącą okoliczności wskazujących na istnienie związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy jej rezygnacją z korzystania ze statusu osoby bezrobotnej tylko po to, aby sprawować opiekę nad niepełnosprawnym mężem, a w konsekwencji by pobierać świadczenie pielęgnacyjne, to rolą organów było wnikliwe zweryfikowanie tych okoliczności. Dopiero ich ocena w powiązaniu z całokształtem okoliczności sprawy umożliwiała prawidłowe zastosowanie art. 16 a u.ś.r. W ocenie Sądu w toku kontrolowanego postępowania organy naruszyły przepisy regulujące zasady gromadzenia i oceny materiału dowodowego, zawarte w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Naruszenia tych norm postępowania doprowadziły w niniejszej sprawie do niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego, tj. art. 16 a u.ś.r. Rozpatrując ponownie sprawę organy obowiązane będą ustalić stan faktyczny sprawy z uwzględnieniem okoliczności wskazywanych przez skarżącą związanych z jej rezygnacją ze statusu bezrobotnego oraz rozpatrzenia ich w kontekście spełnienia przez skarżącą przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, rozumianej w sposób wskazany w niniejszym uzasadnieniu.

W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.