Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 517/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2019-05-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 219
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Sędzia NSA Jerzy Krupiński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 maja 2019 r. sprawy ze skargi K. C. na postanowienie Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 1 października 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia potwierdzającego okres podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników oraz wysokości opłacanych składek uchyla zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez K. C. było postanowienie z dnia 1 października 2018 r., nr [...] Kierownika Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego - Oddział Regionalny w Opolu, Placówka Terenowa w Nysie, działającego z upoważnienia Prezesa KRUS, mocą którego działając na podstawie art. 219 K.p.a. ( Dz.U. 2017r., poz. 1257 ze zm., obecnie Dz.U. 2018 poz.2096 ze zm.-przypis Sądu) odmówiono stronie wydania zaświadczenia potwierdzającego okres podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników oraz wysokość opłaconych składek w latach 1983-1988.

Wydanie tego postanowienia poprzedziło postępowanie administracyjne o następującym przebiegu.

Pismem z dnia 25 września 2018 r. złożonym w Placówce Terenowej KRUS w Nysie K. C. wystąpił o wydanie zaświadczenia o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników i wysokości opłaconych składek. Podniósł, że wydane wcześniej zaświadczenie datowane na dzień 19 lipca 2017 r. nie jest zgodne z prawdą. Powołał się na załączony do wniosku dokument w postaci Karty poboru składki na FER, wykazujący przypisane składki w latach 1983-1988. Zaznaczył, że w dokumentach o poborze składki prowadzonych przez Gminę [...], zapisano, że był zwolniony z opłacania składek w 50%. Jego zdaniem ten wpis jest nieprawidłowy, bo opłacał składki w pełnej wysokości. Zaznaczył też, że poprzednio wydane zaświadczenie zawiera nieprawidłowe wysokości składek.

Skarżący załączył także postanowienie Burmistrza [...], wydane 18 września 2018 r., nr [...] o odmowie wydania podobnego zaświadczenia. Z postanowienia tego wynikało, iż Gmina [...] nie posiada dokumentów potwierdzających opłacanie składek i informacji o ich wysokości za lata 1985 – 1988.

Postanowieniem z dnia 1 października 2018 r. powołanym na wstępie, KRUS odmówił wydania zaświadczenia żądanej treści, podnosząc , że strona jako dowód na opłacanie składek przedstawiła kserokopie tylko drugiej strony Karty poboru i wymiaru składek, podczas gdy Kasa jest w posiadaniu kserokopii pierwszej i drugiej strony wspomnianej Karty, z której wynika, że wysokość wykazanych składek dotyczy dwóch osób. Postanowienie zawierało pouczenie iż stronie służy prawo wniesienia zażalenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, w terminie 7 dni.

W czasie postępowania sądowego w odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, zaznaczając, że podstawę do potwierdzenia przebiegu ubezpieczenia i opłacania składek za lata 1977 – 1990 stanowi ewidencja zakładana w KRUS w oparciu o informację i dane przekazywane przez właściwe urzędy gmin. Zaznaczono, że kserokopia karty ewidencyjnej przekazanej oddziałowi KRUS przez Gminę [...] wskazuje, że ubezpieczeniem społecznym rolników objęte były dwie osoby. Wobec tego zaświadczenie wydane 19 lipca 2018 r. wskazywało na 50 % kwotę składek za ten okres. Obecnie – zdaniem organu – po ponownym złożeniu wniosku przez skarżącego organ nie ma możliwości weryfikacji okresów ubezpieczenia i wysokości opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników w okresie od 1985 roku do 1988 roku. Dodano, że sam wnioskodawca nie dostarczył innych dokumentów potwierdzających okres ubezpieczenia za który żąda wydania zaświadczenia żądanej treści. Jeżeli KRUS nie dysponuje żadnymi innymi źródłami ponad te dokumenty, w oparciu o które zostało już wydane zaświadczenie, to zdaniem organu brak jest możliwości wydania zaświadczenia o odmiennej treści.

Złożone w postępowaniu sądowego pismo procesowe z 30 listopada 2018 r. podpisała żona skarżącego W. C. Sąd wezwał ją do złożenia oświadczenia, czy pismo to należy traktować jako wniosek do KRUS, czy też jako odrębna skargę sądową, na co wezwana odpowiedziała, że jest to wniosek do KRUS, a skargę sądowoadministracyjną, zgodnie z jej formalnymi wymogami złoży odrębnie.

W toku postępowania sądowego KRUS wydał w dniu 12 grudnia 2018 r. kolejne zaświadczenie dotyczące skarżącego, gdzie w odróżnieniu od pierwotnie wydanego 19 lipca 2017 r. jako przyczynę zwolnienia z opłacania składek w latach 1985 – 1988 określonej wówczas słowem "zwolnienie" wpisano "50% z tytułu innej pracy". Pozostałe zapisy zaświadczenia z 12 grudnia 2018 r. były tożsame do poprzednich.

Na wezwanie Sądu, czy wobec wydania kolejnego zaświadczenia skarżący cofa skargę, K. C. oświadczył, że skargę podtrzymuje. Z kolei organ KRUS pytany, czy zaświadczenie z 12 grudnia 2018 r. zostało wydane na podstawie art. 54 § 3 P.p.s.a., czy też w wyniku złożenia przez stronę kolejnego wniosku, pełnomocnik organu w pismach z dnia 25 marca 2019 r. i 19 kwietnia 2019 r. odpowiedział, że było wynikiem "zażalenia na postanowienie z dnia 1 października 2018 r.".

Jednocześnie organ zaznaczył, że pouczenie zawarte w postanowieniu z dnia 1 października 2018 r. było nieprawidłowe i winno zawierać treść, iż służy od niego odwołanie do organu II instancji.

Ponadto w tymże piśmie z dnia 19 kwietnia 2019 r. KRUS zaznaczył, że organ rentowy dysponuje wyłącznie kartami ewidencyjnymi z gminy odnoszącymi się do osoby K. C. i rozstrzygnięcia dotyczące tego skarżącego były podejmowane wyłącznie na podstawie danych zawartych w karcie i ewidencji poboru składki. Podkreślono, iż istotnie organ rentowy zauważył istnienie rozbieżności pomiędzy samą treścią karty, a załącznikiem w postaci ewidencji wymiaru i poboru składki, nie mniej jednak nie miał możliwości dokonywania z urzędu jakichkolwiek wyjaśnień i korekt w tym względzie, dlatego też zwrócił się do organu gminy o wyjaśnienie treści karty ewidencyjnej i ujawnionych rozbieżności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

I. Na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2017r., poz.2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2018r., poz.302) dalej w skrócie : "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg między innymi na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty.

W myśl art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57 a.

Odnośnie do trybu administracyjnego załatwienia sprawy o wydanie zaświadczenia oraz możliwości zaskarżenia tak wydanego aktu do sądu administracyjnego.

Nie każda sprawa dotycząca działalności administracji publicznej w rozumieniu art. 3 P.p.s.a. może być rozpoznana przez sąd administracyjny, bowiem w sprawach ubezpieczeń społecznych obowiązuje odrębny tryb odwoławczy od uregulowania przyjętego w Kodeksie postępowania administracyjnego. Do ustalenia kognicji sądu administracyjnego w sprawach o wydanie zaświadczenia przez KRUS konieczne jest powołanie się na treść przepisów następujących ustaw.

Zgodnie z ustawą z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. 2017r., poz. 2336 ze zm.) - dalej też: ustawy, Rozdział 3 "Postępowanie w indywidualnych sprawach zakresu ubezpieczenia" Prezes Kasy wydaje decyzje w sprawach wymienionych w art. 36 ust. 1 pkt 1 – 10 ustawy. Prezes Kasy może upoważnić do wydawania decyzji w sprawach, o których mowa w ust. 1, pracowników Kasy. Ponadto Prezes Kasy i Prezes Zakładu mogą postanowić że określone decyzje będą wydawane, z upoważnienia Prezesa Kasy, przez pracowników zakładu ( art.36 ust. 2).

W myśl art. 36 ust. 3 ustawy od decyzji w sprawach, o których mowa w ust. 1 pkt 1–9, a także w przypadku niewydania decyzji przysługuje odwołanie do sądu w terminach i na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że przepisy ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników stanowią lex specialis w stosunku do art. 3 § 2 P.p.s.a., co wyłącza kognicję sądów administracyjnych w sprawach dotyczących ubezpieczeń społecznych rolników i decyzji wydanych przez Prezesa KRUS. Istnieją jednak od tego wyjątki określone np. w art. 41a ustawy oraz w art. 217 § 1 K.p.a.

Zgodnie z art. 52 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. 2017, poz. 1778 ze zm.) (...) ,dalej też: "ustawy systemowej". Natomiast w myśl art. 123 ustawy systemowej w sprawach uregulowanych ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Zgodnie z art. 127 § 1 K.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia , chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy ( art. 127 § 2 K.p.a. ) W myśl art. 127 § 3 K.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie. Jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Z kolei zgodnie z art. 52 § 1 P.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba, że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka.

W myśl art. 52 § 3 P.p.s.a., jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa. Z tą ostatnią sytuacją mamy w sprawie do czynienia. Wbrew nieprawidłowemu pouczeniu – co przyznał w piśmie procesowym z dnia 19 kwietnia 2019 r. sam organ – od aktu z dnia 1 października 2018 r. skarżącemu przysługiwał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 K.p.a.), albo skarga do sądu administracyjnego (art. 52 § 3 P.p.s.a.).

Strona skorzystała z tej drugiej możliwości, bez wyczerpania przysługującego jej środka zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym, i mimo nazwania skargi "zażaleniem", podlegała ona merytorycznemu rozpoznaniu przez Sąd administracyjny, spełniając przy tym wymogi z art. 46 § 1 i art. 57 § 1 P.p.s.a.

II. Przed oceną skargi konieczne jest poczynienie dalszych uwag ogólnych tak co do zaświadczeń w ogólności, jak i w związku z potwierdzaniem opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników.

II.1. Postępowanie w sprawie wydawania zaświadczeń, uregulowane jest w Dziale VII Kodeksu postępowania administracyjnego "Wydawanie zaświadczeń". Jest to postępowanie administracyjne o charakterze uproszczonym i odformalizowanym. Zaświadczenie jest urzędowym poświadczeniem określonych faktów lub stanu prawnego, potwierdzającym istnienie uprawnienia lub obowiązku. Zaświadczenie jest aktem wiedzy, a nie woli organu. Nie rozstrzyga ono żadnej sprawy, ani też nie tworzy nowej sytuacji prawnej, jak i nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego (por. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 1778/11 – opubl. w CBOIS na stronach internetowych NSA www.orzeczenia.nsa.gov.pl tak jak dalsze niżej cytowane orzeczenia).

Wskazać należy, że Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje w art. 217 dwie odrębne podstawy, w których organ administracji publicznej zobowiązany jest wydać zaświadczenie. Pierwsza z nich dotyczy sytuacji, gdy potwierdzenia określonych faktów lub stanów prawnych wymaga przepis prawa (art. 217 § 2 pkt 1 K.p.a.), druga zaś, gdy osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu faktów lub stanu prawnego (art. 217 § 2 pkt 2 K.p.a.).

Regulacja art. 218 § 1 K.p.a stanowi, że w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu, zaś § 2 tegoż artykułu, że organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające.

Art. 218 K.p.a. różnicuje zatem, w zależności od tych przypadków dotyczących wydania zaświadczenia, obowiązki organu. Organ może poprzestać na posiadanej dokumentacji jedynie wówczas, gdy chodzi o sytuację wynikającą z art. 217 § 2 pkt 2 K.p.a. Za powyższym przemawia wykładnia art. 218 § 1 K.p.a., który odwołuje się do art. 217 § 2 pkt 2 K.p.a. W sytuacji, gdy zaświadczenia wymaga przepis prawa, zgodnie z art. 218 § 2 K.p.a. organ może przed wydaniem zaświadczenia przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające.

Postępowanie o wydanie zaświadczenia ogranicza się tylko do takiego postępowania, które pozwoli na urzędowe stwierdzenie znanych faktów. Winno się ono odnosić do zbadania okoliczności wynikających z posiadanych przez organ ewidencji, rejestrów i innych danych, czy też wyjaśnienia, czy dane te odnoszą się do wnioskodawcy, faktów stanu prawnego, którego poświadczenia domaga się wnioskodawca, a także ustalenia, jakiego rodzaju ewidencja i rejestry mogą zawierać żądane dane oraz ustalenia ewentualnych dysponentów tych danych. Obowiązkiem organu jest rzetelne zbadanie całości posiadanych zasobów, w tym archiwalnych, które mogłyby wskazywać na fakty bądź stany prawne, których potwierdzenia żąda wnioskodawca.

II.2.Postępowanie w sprawach wydawania zaświadczeń stanowi rodzaj uproszczonego i w znacznym stopniu odformalizowanego postępowania o charakterze administracyjnym. Postępowanie to sprowadza się do zbadania okoliczności wynikających z ewidencji, rejestrów i innych danych, czy też wyjaśnienia czy te dane odnoszą się do osoby wnioskodawcy, faktów lub stanu prawnego, którego potwierdzenia domaga się zainteresowany, a także ustalenia jakiego rodzaju ewidencje lub rejestry, mogą zawierać żądane dane. W kontekście postępowania wyjaśniającego, o którym mowa w art. 218 § 2 k.p.a. trafnie wskazuje się, iż pełni ono jedynie pomocniczą rolę przy ustalaniu treści zaświadczenia (,,konieczny zakres"), bowiem zaświadczeniem organ nie rozstrzyga żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej, ani nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego. Co więcej, w postępowaniu tym niedopuszczalne jest dokonywanie ustaleń faktycznych i prawnych niewynikających z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (por. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2013r., sygn. akt I OSK 1778/11). Zaświadczenie jest aktem wiedzy organu, który poprzez nie potwierdza jedynie istnienie określonego obiektywnego stanu(faktycznego, prawnego) na podstawie posiadanych danych (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 16 listopada 2017r., sygn. akt III SA/Kr 620/17, wyrok WSA w Krakowie z dnia 6 marca 2018r., sygn. akt III SA/Kr 48/18).

II.3. Odnośnie do wniosku skarżącego o wydanie zaświadczenie o opłacaniu składek Sąd przypomina, że do 1983 r. przepisy ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. z 1977 r. nr 32, poz. 140, ze zm.). stanowiły, że podstawę wymiaru składki stanowił przychód szacunkowy gospodarstwa rolnego (art. 39), a ustalenia naczelnika gminy oraz organów prowadzących ewidencję sprzedaży produktów rolnych są wiążące dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i organów odwoławczych w postępowaniu rentowym przy ustalaniu prawa do świadczeń pieniężnych określonych ustawą oraz ich wysokości (art. 34 ustawy). W okresie od 1 lipca 1977 r. do 31 grudnia 1982 r. ustawodawca nie przewidział w ogóle obowiązku uiszczania składek osobowych, ale jedynie obowiązek opłacania składek z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego.

Dopiero przepisy kolejnej ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. z 1989 r., nr 24, poz. 133, ze zm.) objęły obowiązkiem ubezpieczenia wszystkich rolników prowadzących gospodarstwa rolne, w tym i przewidziały możliwość ubezpieczenia domowników. Stosownie do przepisu art. 40 ust. 1 ustawy z 14 grudnia 1982 r. terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego zobowiązany został do stwierdzania okoliczności mających wpływ na ustalenie prawa do świadczeń pieniężnych i ich wysokości. Ustalenia te były wiążące dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (art. 40 ust. 1 ww. ustawy). Od dnia 27 maja 1990 r. do właściwości organów gminy, jako zadania zlecone - zgodnie z art. 3 pkt 16 lit. c ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 1990 r., nr 34, poz. 198) – przeszły zadania stwierdzania okoliczności mających wpływ na ustalenie prawa do świadczeń rolników z ubezpieczenia społecznego (art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r.).

III. Zazwyczaj, jeżeli rolnik we wniosku o wydanie zaświadczenia w przedmiocie składek wskazuje, że wnioskowany dokument jest mu niezbędny w postępowaniu o przyznanie emerytury z ZUS, to legitymuje się interesem prawnym w jego uzyskaniu.

Dlatego rolą organu, na który ustawodawca włożył obowiązek stwierdzania okoliczności mających wpływ na ustalenie prawa do świadczeń rolników z ubezpieczenia społecznego jest przejrzenie i sprawdzenie wszelkich dostępnych dokumentów, urządzeń ewidencyjnych służących rejestrowaniu czynności dokonywanych poprzednio przez urząd gminy, a przekazanych na mocy ww przepisów do KRUS, które mogłyby potwierdzić fakt podlegania przez skarżącego ubezpieczeniu społecznemu rolników, opłacania składek z tego tytułu oraz ich wysokości.

IV. Wskazać należy, że w orzecznictwie pojęcie danych znajdujących się w posiadaniu organu interpretowane jest ściśle. Nie są to nowe informacje zebrane przez organ w postępowaniu o którym mowa w art. 218 § 2 K.p.a.(por. wyrok WSA w Białymstoku z 11 lutego 2010r. sygn. akt II SA/Bk 712/09), ani oceny oparte o orzeczenia sądowe i dokumenty innych organów( por. wyrok NSA z 29 października 2003r., sygn akt IV SA 930/02) ani też, co do zasady, dane dostarczone właściwemu organowi przez osobę ubiegającą się o zaświadczenie ( por. wyrok NSA z 21 stycznia 1997r., sygn.akt II SA/Łd 3105/95).

Wniosek o wydanie zaświadczenia może być przez organ załatwiony bądź poprzez czynność materialno - techniczną polegającą na jego wydaniu, bądź też poprzez postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia. Zgodnie bowiem z art. 219 K.p.a. odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie, jednak z zastrzeżeniem dotyczącym art. 83b ustawy systemowej, o czym niżej.

W doktrynie i orzecznictwie powszechnie wyróżnia się trzy przypadki odmowy wystawienia zaświadczenia: przy braku interesu prawnego osoby ubiegającej się o zaświadczenie; w przypadku niewłaściwości organu, do którego skierowano żądanie; gdy nie można spełnić żądania odnośnie do treści zaświadczenia czy to ze względu na treść posiadanych danych lub dokumentów, czy też ze względu na wyraźny zakaz ustanowiony w przepisach odrębnych(por. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2014r. sygn. akt I OSK 700/13).

Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie organ KRUS nieprawidłowo uznał zaistnienie podstaw do odmowy wydania zaświadczenia z uwagi na nieposiadanie bardziej szczegółowej dokumentacji. Powyższe stanowiło naruszenie przepisów procedury w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nałożony w ustawie na organ obowiązek wydawania zaświadczeń wymaga, aby tenże w sposób jasny i niebudzący wątpliwości wykazał, że nie posiada żadnych dokumentów a w rozpoznawanej sprawie takich dokumentów (w tym i archiwalnych) pozwalających na potwierdzenie konkretnych faktów lub stanu prawnego, a fakt braku dokumentów powinien być bezsporny, potwierdzony podjętymi czynnościami i w sposób wyczerpujący przedstawiony w uzasadnieniu ewentualnego aktu odmawiającego wydania zaświadczenia.

Organ winien wymienić dokumenty znajdujące się w jego zasobach, które badał, ponadto wymienić dokumentację, która ewentualnie uległa zniszczeniu w gminie i nie była przekazana do KRUS, albo wymienić dokument likwidacji akt w KRUS w tym zakresie, i wreszcie stwierdzić, czy jest to całość zasobów (także archiwalnych), które mogłyby dać odpowiedź na pytanie zawarte we wniosku.

V. Reasumując stwierdzić należy, iż przeprowadzona kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, iż dotknięte jest ono wadą skutkującą jego uchyleniem. Nie ulega wątpliwości, że w świetle uregulowań ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników organem administracji publicznej jest Prezes KRUS. Prezes Kasy może upoważnić do wydawania decyzji w sprawach wymienionych w art. 36 ust. 1 pracowników Kasy. Niezależnie od tego Prezes Kasy i Prezes Zakładu ( Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – przypis Sądu) mogą postanowić, że określone decyzje będą wydawane, z upoważnienia Prezesa Kasy przez pracowników zakładu. Zgodnie z art. 52 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (...). Z kolei w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych zawarto w art. 83b zapis, że jeżeli przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję. Takimi przypadkami są niewątpliwie wnioski ubezpieczonych rolników o wydanie zaświadczenia o podleganiu ubezpieczeniu rolniczemu na potrzeby wniosku o przyznanie emerytury z ZUS.

Procedura wydawania zaświadczeń wobec braku odrębnych przepisów w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników i ustawie systemowej określona została w Dziale VII K.p.a. "Wydawanie zaświadczeń". Do środków odwoławczych stosuje się nie art. 36 ust. 3 ustawy (terminy i zasady określone w Kodeksie postępowania cywilnego.- postępowanie odrębne w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych), lecz K.p.a. w zw. z odpowiednio stosowaną ustawą systemową.

Wydanie zaświadczenia wymaga ustalenia, czy wniosek z art. 217 § 1 K.p.a. oparty jest na przesłance z art. 217 § 2 pkt 1 czy pkt 2. Natomiast ewentualna odmowa wydania zaświadczenia następuje na podstawie art. 219 K.p.a. w zw. z art. 83b ustawy systemowej. Ponieważ zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników Prezes Kasy jest centralnym organem administracji rządowej podległym ministrowi właściwemu do spraw rozwoju wsi to od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez tegoż Prezesa nie służy odwołanie, a stronie przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do Prezesa Kasy (por. art. 123 i art. 83b ust. 4 zdanie drugie i trzecie ustawy systemowej odpowiednio stosowanym w zw. z art. 127 § 3 K.p.a.).

Wreszcie zauważyć trzeba, że zaskarżona odmowa została w toku postępowania sądowego podważona przez sam organ, a to przez czynności procesowe KRUS podjęte już po wniesieniu skargi z dnia 9 października 2018 r. Najpierw organ wydał 12 grudnia 2018 r. kolejne zaświadczenie powołując się na "odwołanie strony z 30 listopada 2018 r." (k-19 akt), które to nowe zaświadczenie nazwał "korektą zaświadczenia" wcześniej wydanego, a następnie w piśmie procesowym z 19 kwietnia 2019 r. przyznał, że mimo wydania odmownego postanowienia z 1 października 2018 r., podjął czynności wyjaśniające "w zakresie ujawnionych rozbieżności" między kartą ewidencyjną rolnika a kartą wymiaru i poboru składki na FER.

Przyznał zatem wprost, że w toku postępowania nie podjął wszystkich możliwych czynności w celu wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych co stanowiło obrazę art. 219 K.p.a. w zw. art. 218 § 2 K.p.a. i mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Tym samym wbrew wnioskom procesowym z odpowiedzi na skargę organ sam przyznał zasadność skargi.

Z tych przyczyn skarga na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) P.p.s.a. podlegała uwzględnieniu. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych zważań, przy czym w pierwszej kolejności organ ustali ponad wszelką wątpliwość, czy strona wnosi o wydanie zaświadczenia w oparciu o normę z art. 217 § 2 pkt 1, czy pkt 2 K.p.a., bo ta okoliczność w dotychczasowym postępowaniu nie została przesądzona na żadnym etapie.