Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 420/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie WSA Małgorzata Brachel-Ziaja / spr. / WSA Ewa Rynczak Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2010 r. sprawy ze skargi A.K.-T. na decyzję Wojewody z dnia 20 stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania I. uchyla zaskarżoną decyzję II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej A.K.-T. kwotę 457 / czterysta pięćdziesiąt siedem / złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. znak [...], Wojewoda działając na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21. 08. 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. Nr 261, poz. 2603 z 9 grudnia 2004 r.) oraz art. 138 par. 2 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołań: Prezydenta Miasta K. , C. i K.W. oraz A.C.-G. od decyzji Starosty K. z [...] sierpnia 2008 r., nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję Starosty K. z [...] sierpnia 2008 r. nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji.

W uzasadnieniu swojej decyzji Wojewoda wskazał, że zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] Starosta K. orzekł: w pkt. 1 o; ustaleniu odszkodowania na rzecz: B.L. , W.L. , H.Z. , Ł.Ś... , M.B.-S. K.W. , G.B. , A.K.-T. , M.M., . M.K.-K. , B.K.-M. , M.S. , M.K. , K.K. , G.R. , Z.G. , A.C.-G. , W.J. , S.G. w imieniu którego działa kurator spadku M.S. . w wysokości 1.032.321,13 zł (jeden milion trzydzieści dwa tysiące trzysta dwadzieścia jeden 13 /100), za udział wynoszący 553/625 części nieruchomości oznaczonej jako działki nr 1 o pow. 0,0237 ha, nr 2 o pow. 0.2027 ha i nr 3 o pow. 0,0333 ha, położone w obr. [...]. ewid K.-P. , objęte księgą wieczystą Nr [...], zajęte pod drogę publiczną o kategorii drogi gminnej - ul. [...] K. , której własność nabyła z mocy prawa z dniem l stycznia 1999 r. Gmina K. , na podstawie decyzji Wojewody z dnia [...] maja 2007 r. Nr [...], sprostowanej postanowieniem z dnia [...] stycznia 2008 r. Nr [...]; w pkt. 2 o; wypłacie odszkodowania ustalonego w pkt. l w wysokości 1032321,13 zł (jeden milion trzydzieści dwa tysiące trzysta dwadzieścia jeden 13/100) na rzecz:

B.L. za udział wynoszący 44/750 cz. w kwocie [...] zł W.L. za udział wynoszący 44/750 cz. w kwocie [...]zł H.Z. za udział wynoszący 88/750 cz. w kwocie [...] zł Ł.S. za udział wynoszący 88/750 cz. w kwocie [...] zł M.B.-S. j za udział wynoszący 59/2250 cz.w kwocie [...] zł K.W. za udział wynoszący 59/2250 cz. w kwocie [...] zł G.B. za udział wynoszący 59/2250 cz. w kwocie [...] zł A.K.-T. za udział wynoszący 9/1250 cz. w kwocie [...] zł M.M., za udział wynoszący 59/750 cz. w kwocie [...] zł M.K.-K. za udział wynoszący 9/1250 cz. - kwocie [...] zł B.K.-M. , za udział wynoszący 9/1250 w kwocie [...] zł M.S. za udział wynoszący 9/1250 cz. w kwocie 8 400,44 zł M.K. za udział wynoszący 9/1250 cz. w kwocie [...] zł K.K., za udział wynoszący 18/250 cz. w kwocie [...] zł G.R. za udział wynoszący 15/250 cz. w kwocie [...] zł Z.G. , za udział wynoszący 15/250 cz. w kwocie [...] zł A.O.-G. za udział wynoszący 18/625 cz. w kwocie [...] zł W.J. za udział wynoszący 59/750 cz. w kwocie [...] zł S.G. za udział wynoszący 10/250 cz. w- kwocie [...] zł w pkt. 3. o; odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz C.W. i K.W. na prawach wspólności ustawowej za nieruchomość oznaczoną jako działki nr 1 o pow. 0,0237 ha, nr 2 o pow. 0,2027 ha i nr 3 o pow. 0,0333 ha, położone w obr. [...], objęte księgą wieczystą Kw [...], zajęte pod drogę publiczną o kategorii drogi gminnej - ul. [...] w K. , której własność nabyła z mocy prawa z dniem l stycznia 1999 r. Gmina K. , na podstawie decyzji Wojewody z dnia [...] maja 2007 r. Nr [...], sprostowanej postanowieniem z dnia [...] stycznia 2008 r. Nr [...].

w pkt. 4 o; odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz A.C.-G. za udział wynoszący 72/625 części nieruchomości oznaczonej jako działki nr 1 o pow. 0,0237 ha, nr 2 o pow. 0.2027 ha i nr 3 o pow. 0,0333 ha, położone w obr. [...], objęte księgą wieczystą Kw [...], zajęte pod drogę publiczną o kategorii drogi gminnej - ul. S. w K. , której własność nabyła z mocy prawa z dniem l stycznia 1999 r. Gmina K. , na podstawie decyzji Wojewody z dnia [...] maja 2007 r. Nr [...], sprostowanej postanowieniem z dnia [...] stycznia 2008 r. Nr [...];

w pkt. 5-o tym, że do wypłaty odszkodowania ustalonego niniejszą decyzją zobowiązuje się Gminę K. reprezentowaną przez Prezydenta Miasta K. w terminie 14 dni od dnia. w którym decyzja o odszkodowaniu stała się ostateczna;

3 w pkt. 6 o; zobowiązaniu Gminy K. reprezentowanej przez Prezydenta Miasta K. do złożenia odszkodowania ustalonego w pkt. 2 decyzji na rzecz S.G. - do depozytu sądowego.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ l instancji przytoczył przepisy art. 73 ust. l i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, póz. 872 z późn. zm.), zgodnie z którymi nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich-własności, a zajęte pod drogi publiczne z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

Właścicielom nieruchomości zajętych pod drogi publiczne przysługuje odszkodowanie ustalone i wypłacone wg zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właścicieli złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 roku do dnia 31 grudnia 2005 r.

Na podstawie treści księgi wieczystej Nr [...] organ l instancji ustalił, że w dniu 31 grudnia 1998 r. współwłaścicielami m.in. działek nr 1 o pow. 0,0237 ha. nr 2 o pow. 0,2027 ha i nr 3 o pow. 0,0333 ha (która powstała z podziału działki nr 4 o pow. 0.0364 ha na działki nr 5 i nr 3 ), obr. [...] byli: M.M. w 59/750 cz., B.B. w 59/750 cz., W.J. w 59/750 cz., Z.G. w 15/250 cz., G.R. w 15/250 cz., S.G. w 10/250 cz., A.C.-G. w 18/625 cz., K.G.-P. w 72/625 cz., A.K. w 9/250 cz., K.K. w 18/250 cz.. L.S. w 88/750 cz., H.Z. w 88/750 cz. i A.L. w 88/750 cz.

Na podstawie załączonych do akt przedmiotowej sprawy postanowień spadkowych Starosta ustalił, iż spadek po A.K. zmarłej w 2003 roku nabyli: M.K.-K., B.K.-M. M.S. A.K.-T. oraz M.K. - każdy po 1/5 części. Natomiast prawo do spadku po L.S. zmarłym w 2003 roku nabył Ł.W.S. w całości, a spadek po B.T.B. zmarłej w 2007 roku nabyli: G.H.B. , K.T.W. zd/ B. i M.M.B.-S. - każdy po 1/3 części. Kuratorem spadku nieobjętego po S.G. została ustanowiona M.S.

Decyzją z [...] maja 2007 r. Nr [...] Wojewoda uchylił ostateczną decyzję Wojewody z [...] czerwca 2002 r. Nr [...] i stwierdził równocześnie, że z dniem l stycznia 1999 r. Gmina K. , nabyła z mocy prawa własność nieruchomości położonej w jedn. ewid. K.-P. , obr. [...] oznaczonej jako działki nr 1 o pow. 0,0237 ha. nr 2 o pow. 0,2027 ha, nr 3 o pow. 0,0333 ha, stanowiącej w dniu 31 grudnia 1998 r. 4

współwłasność: B.B. c. T. i F. w 59/750 cz., M.M. c. T. i F. w 59/750 cz.. W.J. s. T. i F. w 59/750 cz., G.R. c. W i B. w 15/250 cz., Z.G. s. F. i S. w 15/250 cz., A. C.G. c. M. i M. w 18/625 cz., K.G.-P. w 72/625 cz., S.G. w 10/250 cz., A.K. c.e.i W. w 9/250 cz., K.K. c. E. i A. w 18/250 cz., L.S. s. W. i A. w 88/750 cz., H.Z. c. W. i A. w 88/750 cz. oraz A.L. c. W. i A. w 88/750 cz., zajętej pod drogę gminną-ul. [...] w K.

Następnie postanowieniem Wojewody z [...] stycznia 2008 r.. Nr [...] sprostowano oczywistą omyłkę pisarską w wyżej powołanej decyzji z [...] maja 2007 r.

Jak ustalono, wnioski o wypłatę odszkodowania za przedmiotowe działki w niniejszej sprawie zostały złożone przez uprawnione osoby w wyznaczonym przez ustawodawcę terminie tj. pomiędzy l stycznia 2001 r. a 31 grudnia 2005 r. Jedynie K.G. – P. nie skorzystała z przysługującego jej uprawnienia do złożenia omawianego wniosku. Wartość odszkodowania z tytułu nabycia z mocy prawa przez Gminę K. prawa własności przedmiotowej nieruchomości ustalona została w oparciu o operat szacunkowy z 21 lutego 2008 r., sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego J.W. ., Operat określa wartość przedmiotowych działek według ich stanu z 29 października 1998 r., tj. dnia wejścia wżycie ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną - oraz ich wartość w dniu 21 lutego 2008 r. Wartość działki nr 1 o pow. 0,0237 ha została określona na kwotę 105 109,50 zł, działki nr 2 o pow. 0.2027 ha na kwotę 898 974.50 zł. a działki nr 3 o pow. 0,0333 ha na kwotę 147 685.50 zł, tj 443,50 zł za l m, co daje łączną kwotę 1 151 769,50 zł.

Natomiast zgodnie z aneksem z 31 marca 2008 r. załączonym do omawianego operatu, wartość działki nr 1 o pow. 0,0237 ha została określona na kwotę 106 474,62 zł, działki nr 2 o pow. 0,2027 ha - na kwotę 910 650.02 zł, działki nr 3 o pow. 0.0333 ha - na kwotę 149 603.58 zł tj. 449,26 zł za l m2, co daje łączną kwotę 1.166 728,22 zł.

W oparciu o powyższe Starosta , zaskarżoną decyzją z [...].08. 2008 r. orzekł o ustaleniu i wypłacie odszkodowania w kwocie l 032 321.13 zł. stosownie do udziałów we współwłasności nieruchomości poszczególnych osób.

Odwołanie od decyzji Starosty z [...].08..2008 r. nr [...] złożyli: A.C.-G. , C. i K.W. oraz Prezydent Miasta K. .

Odwołująca się A.C.-G. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Starosty oraz orzeczenie o odszkodowaniu na jej rzecz zgodnie z wcześniejszym żądaniem.

Natomiast C. i K. /małż./W. zarzucili zaskarżonej decyzji "naruszenie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną, przez przyjęcie, że do uzyskania odszkodowania, o którym mowa w tym przepisie, nie są uprawnione osoby, które nabyły udziały we własności nieruchomości od osób będących współwłaścicielami nieruchomości w dniu l stycznia 1999 r.".

Prezydent Miasta K. , w odwołaniu z dnia 5.09.2008 r. podniósł, iż wątpliwości Gminy Miejskiej K. budzą transakcje przyjęte przez rzeczoznawcę majątkowego do porównań. Wskazał ponadto, iż kwota wartości nieruchomości winna być wyrażona w pełnych złotych, zgodnie z § 6 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207. póz. 2109 ze zm.).

Wojewoda rozpatrując odwołanie oraz całość materiału dowodowego zabranego w sprawie stwierdził, że przedmiotem niniejszego postępowania jest kwestia ustalenia i wypłaty odszkodowania za i udział wynoszący 553/625 części nieruchomości oznaczonej jako działki nr 1 o pow. 0,0237 ha, nr 2 o po w. 0,2027 ha i nr 3 o pow. 0,0333 ha, położone w obr. [...], objęte księgą wieczystą Nr [...], zajęte pod drogę publiczną o kategorii drogi gminnej - ul. S. w K. , której własność nabyła z mocy prawa z dniem l stycznia 1999 r. Gmina K. , na podstawie decyzji Wojewody z [...] maja 2007 r. Nr [...], sprostowanej postanowieniem z [...] stycznia 2008 r. Nr [...].

Określenie wartości nieruchomości, dla potrzeb postępowania o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, następuje poprzez wycenę nieruchomości, przedstawioną w formie operatu szacunkowego przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego. Stosownie do art. 130 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wysokość odszkodowania ustala się według stanu i wartości wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu. W przypadku, gdy starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, wysokość odszkodowania ustala się według stanu nieruchomości w dniu pozbawienia praw (w tym przypadku przyjmuje się stan na 29 października 1998 r.) oraz jej wartości w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu. Wobec brzmienia art. 73 ust. 4 ustawy z 13 października 1989 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, przepis ten stanowi podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną.

Ustalenie odszkodowania na podstawie opinii rzeczoznawcy i wydanie w tym samym dniu decyzji o ustaleniu i wypłacie odszkodowania stanowiłoby jednak naruszenie art. 10 § l k. p. a., gdyż organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie .się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Strony postępowania powinny mieć możliwość zapoznania się ze sporządzonym operatem szacunkowym oraz ustosunkowania się do jego treści. Należy uznać, że intencją ustawodawcy było, aby decyzja o ustaleniu odszkodowania była wydana w jak najkrótszym okresie czasu po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy-tak, by uniknąć sytuacji, w której ze względu na znaczny upływ czasu od daty sporządzenia operatu, wskutek zmian cen nieruchomości, operat szacunkowy utraci swą aktualność. • Wartość odszkodowania z tytułu nabycia z mocy prawa przez Gminę K. prawa własności przedmiotowej nieruchomości ustalona została w oparciu o operat szacunkowy sporządzony 21 lutego 2008 r. przez rzeczoznawcę majątkowego J.W. . Aneks do omawianego operatu, w wyniku którego została zmieniona łączna wartość nieruchomości, został przedstawiony przez autora operatu 31 marca 2008 r. Wprawdzie operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, jednak zgodnie z treścią art. 156 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami ,, Operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154". Oznacza to, że wartość nieruchomości ustalona przez biegłego w operacie szacunkowym zachowuje aktualność przez wspomniany wyżej okres, jeżeli na lokalnym rynku nieruchomości nie nastąpią w tym czasie zmiany m.in. co do cen nieruchomości, które w konsekwencji powodowałyby, iż wartość nieruchomości, określona w operacie szacunkowym, utraci jednak swą aktualność przed upływem 12 miesięcy od dnia jego sporządzenia. Następstwem zmiany wartości nieruchomości będzie niemożność wykorzystania operatu szacunkowego dla celów, dla których został sporządzony w danej sprawie. Jak zauważył bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 14 września 2007 r. sygn. akt II SA/Kr 106/07 ,, Mając na uwadze oczywisty i bezsporny wzrost wartości, nieruchomości w spornym okresie uznać należy, iż przyjęcie wysokości odszkodowania w kwocie wskazanej w decyzji ostatecznej nie odpowiada już aktualnym w dniu jej wydania cenom nieruchomości. (...) Nadto zdaniem sądu w okresie następnym wzrost cen osiągnął poziom jeszcze wyższy. Skutkiem tego niemożliwe jest pozostawienie zaskarżonej decyzji w obrocie prawnym. Konsekwencją winno być również uchylenie decyzji organu l instancji, tak aby stronom postępowania zapewnić dwuinstancyjność postępowania w myśl art. 15 k.p.a. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy konieczne będzie zatem przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego na nowo, w tym sporządzenie nowego operatu, uwzględniającego obecne ceny nieruchomości, a także ich tendencje wzrostowe w badanym okresie. Trzeba wskazać, iż wobec szybkiego wzrostu cen decyzja powinna być oparta na możliwie najbardziej aktualnym operacie".

W świetle powyższego, w ocenie tut. Organu, nie można zatem sporządzonego w przedmiotowej sprawie operatu szacunkowego z 21 lutego 2008 r., zmienionego nawet aneksem z 31 marca 2008 r., uznać za miarodajny i prawidłowy dowód na okoliczność ustalenia wartości działek nr 1, nr 2 i nr 3, obr. [...], a w konsekwencji ustalenia odszkodowania za te działki, właśnie wobec zmian na krakowskim rynku cen nieruchomości, jakie miały miejsce również w roku 2008. Ustalenie odszkodowania przez Starostę za w/w działki nastąpiło w decyzji nr [...] z [...] sierpnia 2008.0, czyli po upływie 6' miesięcy od daty sporządzenia przedmiotowego operatu szacunkowego, a 5 miesięcy od sporządzenia aneksu do tego operatu.

Tak długi okres czasu pomiędzy sporządzeniem operatu szacunkowego, a wydaniem w oparciu o jego treść decyzji przez Starostę , uzasadnia obawy organu odwoławczego, co do zmiany wartości działek nr 1, 2 , 3 obr.[...], mających bezpośredni wpływ na łączną, stosunkowo dużą wysokość odszkodowania. Z uwagi na fakt, iż wykorzystany przez organ l instancji operat szacunkowy, sporządzony przez J.W. nie odpowiada już aktualnym cenom nieruchomości, Starosta powinien pozyskać nowy aktualny operat szacunkowy dla potrzeb ustalenia zgodnie z art. 130 u.g.n aktualnej wartości przedmiotowych działek. , a następnie w celu wyeliminowania sytuacji jaka miała miejsce przed wydaniem decyzji Starosty , winien wykorzystać sporządzoną opinię biegłego w możliwie najkrótszym okresie czasu od daty jej sporządzenia i wydać w oparciu o nią nową decyzję w sprawie.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, skarżąca A.K.-T. , wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji zarzucając jej rażące naruszenie przepisów;

- postępowania mających wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. art. 81, 77 par 1 , 107 par 1 i 3 k.p.a. przez bezpodstawne przyjęcie nie poparte żadnymi dowodami, że operat szacunkowy rzeczoznawcy J.W. zawiera wyliczenia nieaktualne i nieprzystające do obecnej sytuacji rynkowej. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji nie wskazał na czym oparł swoje przekonanie, co czyni takie ustalenie dowolnym bez możliwości weryfikacji.

- prawa materialnego tj. art. 156 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez jego niewłaściwe zastosowanie przejawiające się na przyjęciu, że operat szacunkowy z lutego nie powinien być używany do celów dla których został sporządzony w razie istotnej czynników, podczas gdy nie doszło do żadnej istotnej zmiany określonych w ustawie czynników.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznając skargę zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 134 par. 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga "w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja narusza prawo albowiem organ' odwoławczy nieprawidłowo zastosował przepis art. 138 par. 2 k. p. a.

Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego ujęta w przepisie art. 15 k.p.a., oznacza, że stronie przysługuje prawo do dwukrotnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy. Decyzja organu II instancji jest takim samym aktem stosowania prawa jak decyzja organu l instancji, a działanie organu odwoławczego nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu i instancji fT. Woś, J. Zimmerman glosa do uchwały SA z dnia 23 09 1986 r. IIAZP 11/86, OSN 1987/11167, PiP 1989/8/145/,

Realizacja tej zasady została ukształtowana w przepisie art. 138 par 1 k.p.a. regulującym postępowanie administracyjne przed organem odwoławczym Przepis ten wprowadza jako zasadę postępowanie merytoryczne przed organem II instancji, w związku z tym również, taki charakter mają decyzje podejmowane w trybie art. 138 par 1 pkt 2 k. p. a. merytoryczno - reformacyjne ukierunkowane na rozstrzygnięcie, co do istoty sprawy.

Rozstrzygnięcia kasacyjne przewidziane par 2 art. 138 k,p, a. stanowią wyjątek od zasady merytorycznego charakteru postępowania odwoławczego i mają miejsce wówczas gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części Przy interpretacji tego przepisu nie jest dopuszczalna wykładnie rozszerzająca.

Wypracowane i ugruntowane na przestrzeni lat stanowisko judykatury i zgodna z nim z doktryna, pozwalają na przyjęcie; że Wydanie decyzji kasacyjnej może nastąpić tylko wtedy, gdy organ l instancji nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego albo postępowanie takie przeprowadził z rażącym naruszeniem prawa procesowego /por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 11. 2003, IV SA1496/02 M Prawn. 2004/2/60, wyrok NSA z dnia 2. 04 2001 r. IVSA 208/99 Lex nr 547/45.W. Dawidowicz "Postępowanie administracyjne. Zarys wykładu" WP. W-wa 1983 - str. 223, Zbigniew Janowicz "Kodeks postępowania administracyjnego" - str. 301 i nast. M. Wierzbowski "Postępowanie administracyjne". C.H Befck W-wa 2004, str. 207/

Wniesienie odwołania powoduje więc w myśl powyższego przeniesienie kompetencji do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy przez organ II instancji. Ocenie organu odwoławczego podlega całe postępowanie wyjaśniające przeprowadzone w sprawie przed organem l instancji, a zwłaszcza materiał dowodowy zebrany i przeanalizowany przez ten organ. Organ odwoławczy w ramach swoich uprawnień może materiał ten ocenić inaczej niż organ l instancji, co więcej organ odwoławczy może z urzędu lub na żądanie strony przeprowadzić dodatkowe postępowanie dowodowe. Przepis art, 136 k.p.a.. stanowi, że organ odwoławczy może przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo może zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Jeżeli organ odwoławczy nie ma wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy i prawnego a stwierdził potrzebę przeprowadzenia dowodu ma obowiązek przeprowadzić ten dowód w ramach swoich uprawnień z art. 136 k. p. a. zamiast uchylać sprawę do ponownego rozpoznania.

W świetle powyższego trzeba stwierdzić, że w ramach postępowania wyjaśniającego organ l instancji zgromadził dostępne, a mające zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie materiały dowodowe. Zresztą z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynika, iż nie ma on wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy, to jest co do faktu;

- pozostawania we władaniu Skarbu Państwa przedmiotowych nieruchomości zajętych pod drogę publiczną - ul. [...] w K. , których własność następnie na mocy z mocy prawa z dniem 1. 01. 1999 r. nabyła Gmina K. na podstawie decyzji Wojewody z dnia [...] . 05. 2007 r. sprostowanej odnośnym postanowieniem, wydanej w trybie art. 73 ustawy -Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną;

- kręgu właścicieli zajętych pod drogę nieruchomości;

- złożenia wniosków o odszkodowanie przez właścicieli nieruchomości z zachowaniem ustawowego terminu w przedziale pomiędzy 1.01. 2001 r. a 31.12. 2005 r.

Organ odwoławczy nabrał jedynie wątpliwości, co do tego czy operat szacunkowy rzeczoznawcy majątkowego J.W. 'sporządzony w dniu 21. 02. 2008 r. zmieniony aneksem z dnia 31. 03. 2008 r. nie stracił swojej aktualności w dacie podejmowania decyzji przez organ l instancji o ustaleniu i wypłacie odszkodowania na rzecz właścicieli zajętych nieruchomości pod drogę publiczną.

Trzeba zauważyć, że stosownie do treści art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13. 10 .1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną odszkodowanie za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne będzie ustalone i wypłacone wedle zasad i trybu przewidzianych przepisami o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości zamieszczonych w rozdziale piątym ustawy z dnia 21. 08. 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, w formie operatu szacunkowego - określającej wartość nieruchomości, według jej stanu z dnia wejścia w życie ustawy reformującej (art. 73 ust. 5). Operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu dla którego został sporządzony przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników o których mowa w art. 154 u.g.n.

Po upływie okresu 12 miesięcy operat szacunkowy, może być wykorzystywany po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego. Potwierdzenie aktualności operatu następuje przez umieszczenie stosownej klauzuli w operacie szacunkowym przez rzeczoznawcę, który go sporządził/art. 156 ust. 4 u.g.n./ stosownie do wymogu określonego w par 57 ust. 1 i par 58 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dn. 21.09.2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego /Dz. U. Nr 207, póz. 2109 ze zm../

Bezsporną jest okoliczność, że operat szacunkowy dot. określenia wartości przedmiotowych nieruchomości został sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego mgr inż. J.W. w dniu 21. 02. 2008 r. Aneks do tego operatu rzeczoznawca sporządził w dniu 31 marca 2008 r. Decyzja organu l instancji w niniejszej sprawie została podjęta w dniu 2. 08. 2008 r., a decyzja organu II instancji w dniu 20.01. 2009 r. Zatem decyzje obu instancji został wydane w terminie, który umożliwiał wykorzystanie operatu szacunkowego dla celu dla którego został sporządzony. Bowiem termin 12 miesięcy o którym mowa w art. 156 ust. 3 u.g.n. dotyczy również organu odwoławczego.

Organ odwoławczy rozpatrując sprawę błędnie przyjął, że aneks jest dowodem miarodajnym na szybki wzrost cen na [...] rynku nieruchomości. Podczas gdy aneks do operatu szacunkowego, wyraźnie określa swój cel "sprostowanie omyłki w tabeli pn. "Arkusz poprawek" /vide tom III k. Sprostowanie omyłki dotyczy dwóch atrybutów nieruchomości; "otoczenia" (l.p.3) i "topografii" (l.p.5). Rzeczoznawca w aneksie do operatu przyjął dla obu wymienionych atrybutów 10 % wpływu na wartość wycenianej nieruchomości zamiast przyjętych błędnie w operacie szacunkowym 5%. / [...]. Rzeczoznawca dokonał sprostowania operatu aneksem po rozprawie przeprowadzonej w dniu 26.03. 2008 r., w czasie której wyjaśnił, iż popełnił błąd w ocenie atrybutów nieruchomości mający wpływ na ich wycenę, który skoryguje y aneksem do operatu szacunkowego. /vide protokół rozprawy k. [...]/. Skorygowana więc aneksem wartość nieruchomości gruntowej do wysokości 1.166 728, 22 zł w miejsce podanej w operacie (1.151,769,50 zł) nie była wynikiem zwyżki cen na [...] rynku nieruchomości, a tylko wynikiem sprostowania omyłki popełnionej w ocenie atrybutów mających wpływ na wartość szacowanej nieruchomości.

Trafnie więc skarżąca zarzuca, że organ odwoławczy bezpodstawnie przyjmuje, że operat szacunkowy zawiera wyliczenia nieaktualne i nie przystające do sytuacji

rynkowej. Taka konstatacja organu odwoławczego nie poparta, żadnymi dowodami jest dowolna. Zwłaszcza, że organy administracji publicznej mają dostęp do informacji o rynku nieruchomości, w sposób przewidziany w rozdziale 3 działu IV ustawy o gospodarce nieruchomościami /art. 173a do 173c u.g.n./, a w szczególności do informacji o wartości nieruchomości, cen transakcyjnych nieruchomości, analiz rynku itp. Jednakże organ nie powołał się na żadną analizę rynku nieruchomości, a poziom cen nieruchomości czy też trend zwyżkujący bądź zniżkujący nie był faktem powszechnie znanym. Dlatego słusznym też jest zarzut skarżącej, nie doszło do istotnej zmiany czynników , o których mowa w art 154 u.g.n. Ten przepis w ogóle nie przystaje do okoliczności sprawy. Organ nie dokonał analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego z naruszeniem art. 77 k.p.a.. Korektę wyceny wynikającą z aneksu przyjął jako dowód zwyżki nieruchomości na rynku [...], a nie jako sprostowanie błędu w ocenie atrybutów nieruchomości we wskazanym w aneksie zakresie.

W końcu organ II instancji orzekając (20. 01. 2009 r.) przed upływem 12 miesięcy od dnia sporządzenia operatu, a więc w czasie gdy nadawał się on do wykorzystania w prowadzonym postępowaniu, uznając potrzebę "aktualizacji" mógł zasięgnąć opinii biegłego przesłuchując rzeczoznawcę, co mieści się w kompetencji organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania wyjaśniającego art. 136 k.p.a. Obecnie organ odwoławczy z uwagi na upływ 12 miesięcy od sporządzenia operatu szacunkowego będzie musiał uzyskać klauzulę aktualności o jakiej mowa w art. 156 ust. 4 u.g.n. i w powołanym już wyżej par 58 rozporządzenia z dnia 21.08. 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego potwierdzającą aktualność operatu gdyż tylko w takim przypadku może być wykorzystywany dla celu, dla którego był sporządzony. O ile takiej klauzuli aktualności organ nie uzyska to zajdzie konieczność zlecenia rzeczoznawcy sporządzenia operatu szacunkowego. W takiej sytuacji organ rozważy czy zleci w trybie art. 136 k.p.a. przeprowadzenie w tym zakresie postępowania organowi, który wydał decyzję czy przeprowadzi ten dowód z urzędu, względnie w zależności od wyników postępowania podejmie inną decyzję.

Należy jeszcze stwierdzić, że organ odwoławczy w ogóle nie rozpoznał odwołania C. i K. małż. W. oraz odwołania A.C.-G. . Nie odniósł się do zarzutów tych stron zawartych w ich odwołaniach. Ograniczył się tylko rozpoznania odwołania Prezydenta Miasta K. kwestionującego wysokość przyznanego odszkodowania za przedmiotową zajętą pod drogę nieruchomość. Rozpoznając więc ponowienie sprawę organ odwoławczy rozpozna odwołania wszystkich odwołujących się stron.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd na podstawie art. 145 par 1 pkt 1 lit "a" i "c" oraz art. 200 ustawy z dnia 30.08. 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.