Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 2226/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2004-07-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Inne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Bogusław Szumacher (spr.) Sędzia NSA Stanisław Nowakowski Asesor WSA Krzysztof Retyk Protokolant Beata Kaczmar po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. G., B. M. "A" s.c. [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia 8 października 2002 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oddala skargę


UZASADNIENIE

Po rozpatrzeniu odwołania M. G. i B. M. – "A" spółka cywilna [...] w [...] Dyrektor Izby Celnej [...] decyzją z dnia 8 października 2002 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] z dnia 11 lipca 2002 r., którą zgłoszenie celne nr SAD [...] z dnia 23 lutego 2000 r. w części dotyczącej zastosowania stawki celnej uznał za nieprawidłowe i określił kwotę wynikającą z długu celnego z zastosowaniem stawki celnej konwencyjnej w wysokości 19,7%.

W podstawie prawnej decyzji powołano art. 13 § 1 i § 3 pkt 1 i 2, art. 65 § 4 pkt 2 lit.b i § 5, art. 83 § 1 i § 3, art. 85 § 1, art. 222 § 1, art. 226 § 1, art. 230 § 1,

art. 231 § 1, art. 262 i art. 270 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz.U. Nr 107,

poz. 1217 ze zm.), art. 2, art. 16, art. 21 oraz art. 32 Protokółu Nr 4 do Układu Europejskiego zmienionego porozumieniem między Rzecząpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi podpisanym w Brukseli dnia 24 czerwca 1997 r. (Dz.U.

Nr 104, poz. 662 ze zm.), a także § 11 i § 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz.U. Nr 130, poz. 851 ze zm.).

Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji podał, że na podstawie zgłoszenia celnego z dnia 23 lutego 2000 r. Dyrektor Urzędu Celnego [...] objął procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym odzież używaną zakupioną w niemieckiej firmie "B" na podstawie faktury nr [...] z dnia 21 lutego 2000 r. Faktura ta zawierała deklarację o preferencyjnym niemieckim pochodzeniu odzieży używanej sporządzoną przez eksportera towaru. Przedmiotowy towar został objęty wnioskowaną przez importera procedurą celną z zastosowaniem obniżonej stawki celnej.

Podczas kontroli przeprowadzonej w określonej wyżej firmie przez niemieckie władze celne ustalono, że eksportując przedmiotowy towar do Polski niezasadnie złożono deklarację o preferencyjnym jego pochodzeniu. Wynik kontroli przeprowadzonej u eksportera zawarty został w piśmie Głównego Urzędu Ceł w Bochum z dnia 29 listopada 2001 r. znak [...], które to pismo za pośrednictwem centrali w Munster zostało przekazane do Głównego Urzędu Ceł [...] przy piśmie z dnia 13 grudnia 2001 r. znak [...]. Wśród zakwestionowanych deklaracji znalazła się deklaracja złożona na fakturze stanowiącej załącznik do zgłoszenia celnego. Z pisma Głównego Urzędu Ceł w Bochum wynikało, że towar objęty przedmiotową deklaracją nie był towarem pochodzącym w myśl umowy zawartej między Wspólnotą Europejską a Rzecząpospolitą Polską (Protokół Nr 4 do Układu Europejskiego).

Organ odwoławczy na wstępie rozważań stwierdził, że art. 13 § 1 Kodeksu celnego stanowi, że cła określane są na podstawie taryfy celnej lub innych środków taryfowych. Zgodnie z art. 13 § 3 pkt 4 Kodeksu celnego Taryfa celna obejmuje obniżone stawki celne określone w umowach zawartych przez Rzeczpospolitą Polską z niektórymi krajami lub grupami krajów. Stawki te stosowane są na wniosek zgłaszającego, o ile towary do których to się odnosi spełniają warunki do ich zastosowania.

Obowiązujące w dniu dokonania zgłoszenia celnego przepisy ustępu 5 postanowień wstępnych do Taryfy celnej (A. Stawki celne), stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999 r. oraz przepisy art. 2, art. 13, art. 16 i art. 21 Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego (wg brzmienia z dnia

24 czerwca 1997 r.) wprowadziły możliwość stosowania stawek celnych obniżonych w przypadku jednoczesnego spełnienia następujących warunków:

- towar pochodzi z państwa członkowskiego Wspólnoty w rozumieniu postanowień Protokołu Nr 4;

- pochodzenie towaru zostało udokumentowane prawidłowo sporządzonym świadectwem przewozowym EUR 1 lub deklaracją na fakturze;

- spełniony został warunek bezpośredniego przywozu towaru do Polski.

Następnie organ odwoławczy opisał zasady składania deklaracji na fakturze (wartość towaru do 6000 euro) podkreślając, że w takim przypadku eksporter sam ustala status pochodzenia towaru, a tym samym bierze na siebie odpowiedzialność za wiarygodność deklaracji składanej na fakturze. Jednocześnie importer godzący się na przyjęcie dowodu pochodzenia towaru sporządzonego w ten sposób musi się liczyć z tym, że oświadczenie eksportera o preferencyjnym pochodzeniu towarów nigdy wcześniej nie były weryfikowane przez władze celne kraju eksportu, oraz że weryfikacja taka może nastąpić po wyeksportowaniu towarów, co zostało przewidziane w przepisach Protokołu Nr 4.

Na mocy art. 31 pkt 2 Protokołu Nr 4 w ramach wzajemnej pomocy w celu właściwej realizacji Protokołu Wspólnota i Polska udzielą sobie wzajemnej pomocy za pośrednictwem kompetentnych władz celnych w zakresie weryfikacji autentyczności świadectw przewozowych EUR 1 lub deklaracji na fakturze oraz poprawności informacji podanych na tych dokumentach. W oparciu o postanowienia art. 32 pkt 1 Protokołu Nr 4 dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia przeprowadzana jest wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprowadzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów Protokołu.

Przechodząc na grunt sprawy niniejszej organ odwoławczy podał, że weryfikacji dowodów pochodzenia towarów niemiecki Urząd Celny dokonał z własnej inicjatywy podczas kontroli przeprowadzonej u eksportera. Uzyskane w drodze współpracy administracyjnej ustalenia niemieckich władz celnych dotyczące weryfikacji przedmiotowej deklaracji dostarczyły dowodu pozwalającego na wszczęcie z urzędu postępowania celnego i wydanie rozstrzygnięcia nie budzącego wątpliwości, a opartego na urzędowych dokumentach. Organ odwoławczy podkreślił, iż polskie organy celne nie mają prawa kwestionowania uzyskanych oficjalną drogą informacji, ani tym bardziej domagania się od władz weryfikujących udowodnienia, że weryfikacja przeprowadzona została zgodnie z przepisami obowiązującymi w kraju eksportu.

Informacja niemieckich władz celnych potwierdzająca, że przedmiotowa odzież nie była towarem pochodzącym w rozumieniu przepisów Protokołu Nr 4 spowodowała, iż brak było podstaw do zastosowania wobec towaru objętego zgłoszeniem celnym obniżonej zerowej stawki celnej. Skoro towar nie miał preferencyjnego unijnego pochodzenia, to nie mógł korzystać w obrocie handlowym między Polską a Unią Europejską z postanowień umowy międzynarodowej i winien był zostać dopuszczony do obrotu na zasadach ogólnych.

W pozostałej części decyzji odwoławczej organ odwoławczy udzielił odpowiedzi na tę część zarzutów odwołania, która nawiązywała do naruszenia zasad ogólnych Ordynacji podatkowej i prowadzonego postępowania dowodowego.

W skardze z dnia 14 października 2002 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. G. i B. M. "A" spółka cywilna [...] w [...] wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej zarzuciła zaskarżonym decyzjom naruszenie art. 121 § 1, art. 122, art. 123, art. 124, art. 187 § 1 oraz art. 191 – Ordynacji podatkowej oraz art. 13 § 1, § 3 pkt 2 i 4, § 4, art. 83 § 3, art. 85 § 1-3 – Kodeksu celnego, a ponadto art. 5, art. 6, art. 16, art. 21, art. 24 oraz art. 32 Protokołu Nr 4 dotyczącego definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej stanowiącego załącznik do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z drugiej strony, sporządzonego w Brukseli dnia 16 grudnia 1991 r. oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1999 r. w sprawie ustanowienia taryfy celnej (Dz.U. Nr 107, poz. 1217 ze zm.).

W części wstępnej uzasadnienia skargi zaprezentowano wydarzenia, które doprowadziły do wszczynania postępowań weryfikacyjnych w stosunku do dowodów pochodzenia wystawianych dla odzieży używanej importowanej z krajów Unii Europejskiej w latach 1997-2000.

W dalszej części zakwestionowano podstawy prowadzonego postępowania weryfikacyjnego, w szczególności zwracając uwagę na ten aspekt sprawy, iż weryfikacja przeprowadzona została z inicjatywy niemieckich władz celnych, nie zaś na wniosek polskich organów celnych, czym naruszono postanowienia art. 32 Protokołu Nr 4. Podkreślono również, iż dodatkowym zagadnieniem w sprawie jest przepis art. 32 ust. 6 Protokołu Nr 4 zezwalający na odstąpienie od zastosowania wobec kwestionowanego zgłoszenia celnego negatywnych wyników przeprowadzonej weryfikacji. W kontekście stanu faktycznego uznać należało, iż przesłanki z tego przepisu zaistniały w sprawie i wobec tego okoliczność tę powinny uwzględnić organy celne.

W odpowiedzi na skargę z dnia 18 grudnia 2002 r. wnoszono o jej oddalenie.

Zgodnie z przepisem art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Pomijając rys historyczny zawarty w części wstępnej skargi oraz odwołanie się do "prawa wspólnotowego" płaszczyzna, na której powinna być przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji obejmuje tylko postępowanie weryfikacyjne, gdyż dalszy skutek związany z tym postępowaniem (rodzaj stawki celnej) zależny jest od potwierdzenia (lub zanegowania) prawidłowości tego postępowania.

Przedmiot sporu (oraz obszerne rozważania w skardze) wynika z treści

art. 32 zatytułowanego "weryfikacja dowodów pochodzenia" ust. 1 opisanego wcześniej Protokołu Nr 4 stanowiącego, że dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia jest przeprowadzona wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprowadzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego Protokołu.

Wykładni przytoczonego przepisu nie można dokonać bez oderwania od przepisu go poprzedzającego, a mianowicie art. 31 zatytułowanego "wzajemna pomoc" ust. 2, który stanowi, iż w celu zapewnienia właściwej realizacji niniejszego Protokołu Wspólnota i Polska udzielą sobie wzajemnej pomocy, za pośrednictwem kompetentnych władz celnych, w zakresie weryfikacji autentyczności świadectw przewozowych EUR 1 lub deklaracji na fakturze oraz poprawności informacji podanych w tych dokumentach.

Zgodnie zatem z systematyką Protokołu Nr 4 przede wszystkim w przepisie art. 31 ust. 2 znajduje się podstawa do weryfikacji deklaracji na fakturze w ramach wzajemnej pomocy, co jest pojęciem dostatecznym pojemnym by pomieścić zarówno inicjatywę zagraniczną organu celnego, jak i polskiego. Natomiast przepis art. 32

ust. 1 jest dopełnieniem tej ogólnej reguły poprzez określenie, że weryfikacja może być przeprowadzona wyrywkowo lub gdy istnieją wątpliwości po stronie władz celnych kraju importu. Nie można tych przepisów tłumaczyć w ten sposób, że inicjatywa zagranicznego organu celnego wyklucza zastosowanie przepisu art. 32 ust. 1.

Zgodzić się należy ze stanowiskiem organów celnych, wbrew zarzutom skargi, iż wynik weryfikacji deklaracji na fakturze co do pochodzenia towaru jest wiążący dla polskiego organu celnego, bowiem jest to jedyna możliwość sprawdzenia deklaracji złożonej na fakturze przez eksportera, a co jest przedmiotem Protokołu Nr 4, gdyż stanowi on o "produktach pochodzących" i metodach współpracy administracyjnej i w tym celu został on sporządzony.

Nie można zgodzić się ze stanowiskiem skargi, iż w sprawie zaistniały takie wyjątkowe okoliczności, które zezwalałyby na odstąpienie od nie stosowania preferencyjnych stawek celnych, o czym stanowi art. 32 ust. 6. Podzielenie tego stanowiska musiałoby poprzedzać gromadzenie dowodów w zakresie polityki gospodarczej Unii Europejskiej, a następnie ich ocena i zastosowanie w zaskarżonej decyzji. Do takiego postępowania nie upoważniały żadne przepisy Kodeksu celnego i Ordynacji podatkowej i to zarówno po stronie organu celnego, jak i sądu administracyjnego.

Uznając przeto, iż w sprawie niniejszej nie nastąpiło takie naruszenie prawa, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy, to uznając skargę za bezzasadną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił ją.