Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 2838/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 1a ust 3, art. 7a ust 2
journal: Dz.U. 2010 nr 95 poz 613
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity.
article: art, 21 ust 1
journal: Dz.U. 2010 nr 193 poz 1287
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, Sędzia NSA Antoni Hanusz, Sędzia WSA del. Marek Olejnik (sprawozdawca), Protokolant Katarzyna Nowik, po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. G. i R. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 26 maja 2015 r. sygn. akt I SA/Ol 75/15 w sprawie ze skargi M. G. i R. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 19 grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 r. oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

1. Wyrokiem z dnia 26 maja 2015 r. o sygn. I SA/Ol 75/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie - po rozpoznaniu sprawy ze skargi M.G. i R. G. (dalej: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie (dalej "SKO") z dnia 19 grudnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 r. oddalił skargę. Wyrok jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej "CBOSA".

2. Przebieg postępowania przed organami podatkowymi (przedstawiony przez WSA w Olsztynie).

2.1. Prezydent O. decyzją z dnia 28 sierpnia 2014 r. ustalił R.G., K. I., A. L., J. Z., W. D., U. H., M. Z., K. I., M. M., M. G. i W. M., jako współwłaścicielom nieruchomości o numerze ewidencyjnym [...] o powierzchni 308 m2 położonej w O. przy ul. P., zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości na 2014 r. w kwocie 95 zł. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż opodatkowana nieruchomość została sklasyfikowana w ewidencji gruntów i budynków jako droga, a przy tym nie stanowi majątku przedsiębiorstwa żadnego z jej współwłaścicieli.

Utrzymując w mocy tę decyzję, Samorządowe Kolegium Odwoławcze odwołało się do brzmienia art. 2 ust. 1 i ust. 2, art. 3 ust. 1, ust. 4 i ust. 5 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 ze zm., dalej jako: "u.p.o.l."). Organ II instancji wskazał m.in., że stosownie do art. 3 ust. 4 u.p.o.l., jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 5, w myśl którego jeżeli wyodrębniono własność lokali, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości od gruntu oraz części budynku stanowiących współwłasność ciąży na właścicielach lokali w zakresie odpowiadającym częściom ułamkowym wynikającym ze stosunku powierzchni użytkowej lokalu do powierzchni użytkowej całego budynku. Organ dodał, że podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, o czym stanowi art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.). Dane te mają walor dokumentu urzędowego, zaś domniemanie prawdziwości oraz zgodności z prawdą dokumentu urzędowego może być obalone przez zaprzeczenie prawdziwości dokumentu lub przez udowodnienie, że oświadczenie organu zawarte w danym dokumencie urzędowym, wystawionym przez ten organ, nie jest zgodne z prawdą.

Wskazując na te unormowania, organ odwoławczy stwierdził, że podstawę ustalenia zobowiązania podatkowego w sprawie stanowił wypis z ewidencji gruntów, z którego wynika, że skarżący są współwłaścicielami nieruchomości gruntowej nr [...] położonej w O. przy ul. P. o powierzchni 0,0308 ha, sklasyfikowanej jako "dr" - drogi. Mając to na uwadze, uznał, że organ I instancji dokonał prawidłowego wymiaru zobowiązania podatkowego, gdyż zarówno strona podmiotowa, jak i przedmiotowa tego zobowiązania jest zgodna z danymi wynikającymi z wypisów z ewidencji gruntów.

3. Stanowiska stron w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie (Sądem pierwszej instancji).

3.1. Na ww. decyzję skarżący wnieśli skargę do WSA w Olsztynie wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Zarzucili jej naruszenie przepisów ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U z 2013 r. poz. 1381) oraz art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. Wskazali, że zgodnie z art. 12 ustawy o podatku rolnym grunty rolne klasy piątej nie podlegają opodatkowaniu. Podnieśli też, że przekształcenie nieruchomości na drogę zostało przeprowadzone z naruszeniem art. 61 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), tj. bez zgody współwłaścicieli nieruchomości na jej podział na dwie działki o nr [...] i nr [...]. Odwołali się również do przepisów rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2001 r. Nr 38, poz. 454 ze zm.), stwierdzając, że grunty zajęte pod wewnętrzną komunikację zalicza się do przyległej działki, czyli w niniejszej sprawie do działki nr [...], z której wydzielono działkę nr [...].

Skarżący wskazali również na swą sytuację majątkową, podnosząc, że po uiszczeniu kosztów utrzymania pozostaje im miesięcznie kwota nieprzekraczająca 500 zł na osobę. Natomiast uzupełniając skargę pismem z dnia 27 stycznia 2015 r., przedłożyli kopie pism Urzędu Miasta O. z dnia 16 października 2003 r. oraz z dnia 6 stycznia 2005 r.

3.2. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalanie skargi oraz podtrzymało dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie.

4. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie (Sądu pierwszej instancji).

4.1. Według WSA skarga okazała się niezasadna.

Po przypomnieniu istoty sporu pomiędzy stronami Sąd pierwszej instancji podkreślił, że decyzja SKO nie narusza prawa, a ustalony stan faktyczny znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Ustalenia te Sąd w całości podzielił, uznając je za niewadliwe.

Sąd wskazał, że zgodnie z treścią art. 21 Prawa geodezyjnego i kartograficznego podstawę wymiaru podatków i świadczeń stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych ewidencja gruntów i budynków jest niewątpliwie urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych i w każdym przypadku, gdy dane zawarte w deklaracji, czy informacji złożonej przez podatnika są niezgodne z danymi wynikającymi z ewidencji, rozstrzygające znaczenie dla opodatkowania gruntów mają zapisy wynikające z ewidencji. Organy podatkowe, nie są bowiem uprawnione do przyjęcia innych danych niż dane wskazane w ewidencji gruntów. Co więcej, w postępowaniu podatkowym nie jest także możliwe przeprowadzenie postępowania zmieniającego dane zawarte w przedmiotowej ewidencji. Dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art.194 Ordynacji podatkowej (Dz.U. z 2012 r. poz.749 ze zm., dalej "O.p."), stanowią więc dowód tego co zostało w nich urzędowo stwierdzone.

Odwołując się do uchwały siedmiu sędziów NSA z dnia 18 listopada 2013 r., sygn. akt II FPS 2/13, podkreślił, że NSA wskazał jednak na przypadki, w których ta reguła bezwzględnego związania danymi ewidencyjnymi może zostać w ramach postępowania podatkowego podważona, nawet bez potrzeby uprzedniej zmiany samej ewidencji. Odstępstwo od tej reguły przykładowo może mieć miejsce w sytuacji, gdy informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków pozostają w sprzeczności z danymi zamieszczonymi w innych rejestrach publicznych, których pierwszeństwo wynika z bezwzględnie obowiązujących przepisów, lub też w przypadku, gdy posłużenie się wyłącznie danymi ewidencyjnymi musiałoby się wiązać z pominięciem przepisów zawartych w ustawie podatkowej, mających wpływ na wymiar podatku (możliwe do zastosowania symbole ewidencyjne nie przewidują oznaczenia dla pewnych przedmiotów opodatkowania wymienionych wprost w ustawie podatkowej).

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z wyjątkiem o którym mowa w ww. uchwale bowiem skarżący próbowali podważyć swój obowiązek podatkowy wyłącznie na podstawie okoliczności faktycznych, twierdząc, że nieruchomość o numerze ewidencyjnym [...] położona w O. przy ul. P. nie stanowi drogi, lecz użytek rolny. Ze znajdującej się w aktach sprawy informacji z danych ewidencji gruntów i budynków sporządzonej dnia 17 września 2014 r. oraz wypisu z rejestru gruntów sporządzonego na dzień 16 stycznia 2015 r. wynika jednak, że nieruchomość ta została sklasyfikowana jako droga. Przy czym według informacji Urzędu Miasta O. z dnia 16 stycznia 2015 r. w 2014 r. nie były dokonywane zmiany dotyczące ww. nieruchomości. Zmiana klasyfikacji z dotychczasowej "dr/RV" na "dr" nastąpiła na mocy decyzji z dnia 30 czerwca 2003 r.

Tym samym, za prawidłowe uznał Sąd pierwszej instancji stanowisko organów podatkowych, które podejmując rozstrzygnięcie w sprawie, nie uwzględniły zarówno sygnalizowanego przez skarżących sposobu przeznaczenia nieruchomości, jak również podnoszonych przez nich nieprawidłowości w toku postępowania w sprawie zmian w rejestrze gruntów.

5. Stanowiska stron w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

5.1. Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Olsztynie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli skarżący reprezentowani przez pełnomocnika z urzędu. Sformułowali również wniosek o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono :

1/ na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego tj.: art. 21 ust. Prawa geodezyjnego i kartograficznego poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż wyłącznie dane z ewidencji gruntów mogą stanowić podstawę do umiaru podatku w sytuacji, gdy w toku postępowania podatkowego podatnik wykazywał, że dane te są niezgodne ze stanem rzeczywistym albowiem w ocenie skarżących przedmiotowa nieruchomość winna być zwolniona z podatku z uwagi na to, że nieruchomość ta nie stanowi drogi a użytki rolne klasy V, które nie podlegają opodatkowaniu,

2/ na podstawie art.174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie prawa procesowego tj. :

a) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. w zw. art. 138 par. 1 pkt 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na tym, że Sąd pierwszej instancji w wyniku niewłaściwej kontroli działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie w sytuacji gdy winien dokonać ustaleń, że zaskarżona decyzja organu była wadliwa i winna zostać uchylona, co nie nastąpiło, a tym samym doszło do naruszenia przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 194 § 3 i w zw. z art. 122 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznanie, że wyciągi z ewidencji gruntów i budynków jako dokumenty urzędowe nie mogą być kwestionowane innymi dowodami, przykładowo dowodem z oględzin budynku, wypisem z księgi wieczystej, zeznaniami stron, podczas gdy w prawidłowo prowadzonym postępowaniu winno dojść co dopuszczenia kontrdowodu.

5.2. SKO nie wniosło odpowiedzi na skargę kasacyjną.

6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

6.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

6.2. Na wstępie należy zauważyć, że ustawa u.p.o.l. nawiązuje do ewidencji gruntów i budynków w art. 1a ust. 3, a także w art. 7a ust. 2. Pierwszy z wymienionych przepisów nakazuje dokonywać kwalifikacji funkcji użytkowych gruntów w oparciu o dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z tym przepisem przez użyte w ustawie określenia: 1) użytki rolne,2) lasy, 3) nieużytki, 4) użytki ekologiczne, 5) grunty zadrzewione i zakrzewione, 6) grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, 7) grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi, 8) grunty pod morskimi wodami wewnętrznymi - rozumie się grunty sklasyfikowane w ten sposób w ewidencji gruntów i budynków. Z kolei w art. 7a ust. 2 u.p.o.l., wprowadzonym do ustawy podatkowej z dniem 1 stycznia 2005 r., określono sposób budowy ewidencji podatkowej w systemie informatycznym, z uwzględnieniem m.in. danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków.

Regulacja zawarta w art. 1a ust. 3 u.p.o.l. poprzez odesłanie do art.21 ust.1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego wskazuje, że wyszczególnione w ewidencji gruntów i budynków cechy użytkowe gruntów są przy wymiarze podatków dla organu podatkowego bezwzględnie wiążące, co więcej przesądzają także o rodzaju mającego zastosowanie - w odniesieniu do określonego gruntu – podatku od nieruchomości, zaś o związaniu tym jest mowa wprost z ustawie podatkowej (zob. S. Bogucki, K. Winiarski, Zakres związania danymi z ewidencji gruntów i budynków w sprawach wymiaru podatków lokalnych, "Przegląd Podatków Lokalnych i Finansów Samorządowych" 2015, nr 2).

Konieczne jest w związku z tym przypomnienie, jakie to inne informacje zawiera ewidencja gruntów i budynków. Zgodnie z art. 20 ust. 1 u.p.g.k., ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące: (1) gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty; (2) budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych; (3) lokali - ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej. W myśl natomiast art. 20 ust. 2 u.p.g.k., w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także: (1) właścicieli nieruchomości, a w przypadku: (a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości, (b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania.

Zamiarem ustawodawcy przy wprowadzaniu w art. 21 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego ogólnej klauzuli związania danymi ewidencyjnymi, m.in. przy wymiarze podatków, było uporządkowanie, ujednolicenie sposobu postrzegania szeregu istotnych parametrów nieruchomości i to w ogólnym kontekście (wymiaru podatków, statystyki, planowania przestrzennego, prowadzenia ksiąg wieczystych itd.). W praktyce podatkowej wątpliwości co do zakresu związania najczęściej powstają w przypadku kolizji między stanem faktycznym nieruchomości, a informacjami zawartymi w ewidencji gruntów i budynków.

6.3. W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmowany jest pogląd, podzielany również przez skład orzekający rozpatrujący niniejszą sprawę, w świetle którego, stosownie do przywołanej regulacji, organ podatkowy nie może samodzielnie dokonywać klasyfikacji funkcji nieruchomości, lecz powinien odwołać się do odpowiednich zapisów ewidencji gruntów i budynków (por. m.in. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 27 kwietnia 2009 r., sygn. akt II FPS 1/09,opubl. CBOSA). Oznacza to, że co do zasady o sposobie kwalifikacji gruntu (budynku), dla celów podatkowych w podatku od nieruchomości, nie tyle decyduje sposób rzeczywistego wykorzystania nieruchomości, ile jej funkcje (przeznaczenie) wskazane w ewidencji gruntów i budynków. W ten tok rozumowania wpisuje się również pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 21 grudnia 2012 r., sygn. akt II FSK 986/11 (opubl. CBOSA), w którym zaakcentowano, że w świetle art. 21 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego podstawą wymiaru podatków nie jest stan faktyczny, lecz stan ujawniony (zapisany) w ewidencji gruntów i budynków oraz, że w tym kontekście można mówić o formalnym związaniu ewidencją, która dla wymiaru podatku ma znaczenie rozstrzygające, niezależnie od tego, jaki w określonym czasie jest charakter danych gruntów.

Jednakże, na co również zwracał uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, m.in. w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 18 listopada 2013 r., sygn. akt II FPS 2/13 (opubl. CBOSA), wskazana reguła bezwzględnego związania danymi ewidencyjnymi, w pewnych - niejako wyjątkowych - przypadkach może zostać w ramach postępowania podatkowego podważona, nawet bez potrzeby uprzedniej zmiany samej ewidencji.

6.4. Zdaniem rozpatrującego niniejszą sprawę składu orzekającego NSA, odstępstwa od bezwzględnego związania wpisami zawartymi w ewidencji gruntów i budynków mogą mieć miejsce w sytuacji, gdy informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków pozostają w sprzeczności z danymi zamieszczonymi w innych rejestrach publicznych, których pierwszeństwo (przed danymi ewidencyjnymi) wynika z regulujących ich prowadzenie bezwzględnie obowiązujących przepisów lub też w przypadku, gdy posłużenie się wyłącznie danymi ewidencyjnymi musiałoby się wiązać z pominięciem przepisów zawartych w ustawie podatkowej, mających wpływ na wymiar podatku (możliwe do zastosowania symbole ewidencyjne nie przewidują oznaczenia dla pewnych przedmiotów opodatkowania, wymienionych wprost w ustawie podatkowej). W takim przypadku organ podatkowy obowiązany będzie do pominięcia informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, sprzecznych z prawnie wiążącymi danymi innego rejestru publicznego lub tych danych ewidencyjnych, które wykluczają zastosowanie regulacji zawartych w ustawie podatkowej, mających znaczenie dla wymiaru podatku.

Uwzględniając zatem kryterium mocy wiążącej ewidencji gruntów i budynków dla wymiaru podatku od nieruchomości, tj. ustalenia elementów przedmiotowych i podmiotowych zobowiązania podatkowego, zawarte w niej informacje można podzielić na dwie kategorie. Pierwszą z nich tworzą dane bezwzględnie wiążące organ podatkowy (dopóki ewidencja nie zostanie zmieniona w przewidzianym prawem trybie administracyjnym, dane te nie mogą być przez organ w toku postępowania podatkowego samodzielnie korygowane). Drugą kategorię stanowią natomiast informacje o względnej mocy wiążącej, tj. takie, których zgodność z rzeczywistym stanem prawnym lub faktycznym może być przy wymiarze podatku weryfikowana, przy zastosowaniu dopuszczalnych instrumentów procesowych (art. 180 § 1 w związku z art. 194 § 3 O.p.).

6.5. Do pierwszej grupy zaliczyć można dane ewidencyjne wskazujące położenie, granice i powierzchnię gruntów oraz rodzaj użytków gruntowych i klasy gleboznawcze, a w odniesieniu do budynków i lokali stanowiących odrębny przedmiot własności – także informacje dotyczące ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i powierzchni użytkowej lokali (art. 20 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego).

W drugiej grupie znajdą się z kolei: (-) dane dotyczące tych elementów przedmiotowych, które zostały wskazane w ustawie podatkowej (jako podlegające opodatkowaniu bądź nie), a jednocześnie przepisy dotyczące prowadzenia ewidencji gruntów i budynków nie przewidują dla tych kategorii oznaczenia stosownym, skonkretyzowanym symbolem geodezyjnym (por. ww. uchwała z dnia 18 listopada 2013 r., sygn. akt II FPS 2/13), (-) czy też np. informacje dotyczące zlokalizowanych na działce gruntu budynków, które w rzeczywistości nie istnieją (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1647/12, opubl. CBOSA). Ewidencja gruntów nie może również przesądzać o własności nieruchomości (prawie użytkowania wieczystego), co przekłada się na ustalenie podmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości. W tym zakresie, zgodnie z rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece), należy w pierwszej kolejności uwzględniać wpisy ujawnione w dziale drugim księgi wieczystej (dotyczące własności i użytkowania wieczystego). Rękojmia ta jest natomiast wyłączona w odniesieniu do informacji zawartych w dziale pierwszym księgi, dot. właśnie opisu nieruchomości.

Księgi wieczyste, podobnie zresztą jak ewidencja gruntów i budynków, stanowią rejestr publiczny, przy czym wpisy dotyczące oznaczenia właściciela (użytkownika wieczystego) nieruchomości zawarte w ewidencji nie mogą podważać domniemania prawdziwości danych zawartych w dziale drugim księgi wieczystej, obejmującym wpisy dotyczące własności i użytkowania wieczystego (art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 9 października 2013 r., sygn. akt V CSK 450/12 (LEX nr 1415129) powództwo o uzgodnienie stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, oparte na art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, jest w zasadzie jedynym sposobem wzruszenia domniemania prawnego z art. 3 tej ustawy, w myśl którego prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Tym samym w sytuacji, gdy podatnik wykaże w postępowaniu podatkowym w trybie art. 194 § 3 Op., że wbrew wskazanym w ewidencji gruntów danym dotyczącym właściciela (użytkownika wieczystego), rzeczywisty stan własności (prawa użytkowania wieczystego) odmiennie reguluje dział drugi właściwej księgi wieczystej, organy podatkowe muszą taką okoliczność zweryfikować, aby podjąć rozstrzygnięcie odnoszące się do rzeczywistego, tj. ujawnionego w księdze wieczystej właściciela (użytkownika wieczystego) nieruchomości, będącego w rozumieniu przepisów u.p.o.l. podatnikiem. Taką możliwość podważenia wpisów ewidencyjnych na podstawie art. 194 § 3 O.p. należy traktować jako sytuację wyjątkową, zdeterminowaną koniecznością respektowania innych bezwzględnie obowiązujących regulacji prawnych.

6.6. W przedmiotowej sprawie nie zaszła żadna z ww. okoliczności, która pozwoliłaby na zakwestionowanie zapisów w ewidencji gruntów i budynków. Skarżący próbowali podważyć swój obowiązek podatkowy wyłącznie na podstawie okoliczności faktycznych, twierdząc, że nieruchomość o numerze ewidencyjnym [...] położona w O. przy ul. Po. nie stanowi drogi, lecz użytek rolny. Ze znajdującej się w aktach sprawy informacji z danych ewidencji gruntów i budynków sporządzonej dnia 17 września 2014 r. oraz wypisu z rejestru gruntów sporządzonego na dzień 16 stycznia 2015 r. wynika jednak bezspornie, że nieruchomość ta została sklasyfikowana jako droga. Przy czym według informacji Urzędu Miasta O. z dnia 16 stycznia 2015 r., w 2014 r. nie były dokonywane zmiany dotyczące ww. nieruchomości. Zmiana klasyfikacji z dotychczasowej "dr/RV" na "dr" nastąpiła na mocy decyzji z dnia 30 czerwca 2003 r. Skoro zatem zapisy ewidencji gruntów i budynków w zakresie przeznaczenia stanowiącej współwłasność skarżących nieruchomości wskazywały na to, że w 2014 r. stanowiła ona drogę, to organy podatkowe nie miały podstaw i nie były uprawnione do dokonywania w tym zakresie odmiennych ustaleń w ramach postępowania w sprawie podatku od nieruchomości i uznania, zgodnie z wolą skarżących, że nieruchomość ta powinna podlegać zwolnieniu od podatku rolnego na mocy art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym.

Tym samym, za prawidłowe należy uznać stanowisko organów podatkowych, które podejmując rozstrzygnięcie w sprawie, nie uwzględniły zarówno sygnalizowanego przez skarżących sposobu przeznaczenia nieruchomości, jak również podnoszonych przez nich nieprawidłowości w toku postępowania w sprawie zmian w rejestrze gruntów. Nie można bowiem zignorować wpisu do ewidencji, dając pierwszeństwo faktycznemu wykorzystaniu gruntów. Ewentualne zaś nieprawidłowości w toku postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia 30 czerwca 2003 r., którą dokonano zmiany klasyfikacji tej nieruchomości, nie mogły być przedmiotem badania w toku prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania podatkowego. Dopiero w sytuacji, gdy w postępowaniu administracyjnym przed właściwym starostą podatnicy doprowadzą do zmiany w ewidencji gruntów i budynków, pojawi się możliwość zmiany sposobu opodatkowania nieruchomości. Natomiast do czasu tej zmiany, obowiązujące zapisy ewidencji są wiążące; a ujawniona w nich klasyfikacja gruntów nie może być kwestionowana w postępowaniu w sprawie podatku od nieruchomości.

7.1. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

7.2. W odniesieniu do wniosku pełnomocnika skarżących, ustanowionego w ramach prawa pomocy, o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne, należy stwierdzić, że w niniejszym wyroku nie zawarto rozstrzygnięcia dotyczącego tej kwestii. Naczelny Sąd Administracyjny bowiem nie rozpatruje wniosku pełnomocnika ustanowionego z urzędu o przyznanie wynagrodzenia z tytułu udzielonej pomocy prawnej w postępowaniu kasacyjnym, gdyż orzeka o tym w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, w drodze odrębnego postanowienia, wydanego na posiedzeniu niejawnym, referendarz sądowy (art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.) albo sąd w składzie jednego sędziego (art. 16 § 2 p.p.s.a). Na postanowienie wydane w przedmiocie wynagrodzenia pełnomocnika ustanowionego z urzędu przysługuje odpowiednio sprzeciw (art. 259 § 1 i 2 p.p.s.a.) lub zażalenie (art. 227 p.p.s.a.). W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny jest uprawniony do orzekania w przedmiocie wynagrodzenia dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu, w sprawach należących do właściwości wojewódzkich sądów administracyjnych, w ramach kontroli instancyjnej postanowień rozstrzygających wspomnianą kwestię (por. postanowienie NSA z dnia 10 lutego 2014 r., I FPS 3/13).