Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 2431/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej

SENTENCJA

Dnia 24 czerwca 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędziowie: NSA Andrzej Kozerski NSA Janusz Nowacki (spr.) Protokolant: referent stażysta Jarosław Szkudlarek po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2004 roku na rozprawie przy udziale sprawy ze skargi A. G. i W. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Ł. na rzecz A. G. i W. G. solidarnie kwotę 265 /dwieście sześćdziesiąt pięć/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] Dyrektor Urzędu Celnego w Ł. na podstawie art.207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. ordynacja podatkowa/Dz.U. nr 137 poz.926 z późn. zm./ w związku z art.23,30 § 1 pkt.1a, 65 § 4 pkt.2b, 83, 85 § 1, 231 § 1 pkt.1, 242 § 2 i art.262 kodeksu celnego uznał zgłoszenie celne nr [...] z dnia [...] za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej zgłoszonego towaru i określił kwotę wynikającą z długu celnego.

W uzasadnieniu stwierdzono, iż w dniu [...] przyjęto zgłoszenie celne nr [...] i objęto procedurą celną dopuszczenia do obrotu towaru w postaci cukru. Wartość celną towaru ustalono w oparciu o dane zawarte w dokumentach załączonych do zgłoszenia celnego. W trakcie kontroli celnej przeprowadzonej w spółce "A" ujawniono umowę pośrednictwa przy zawieraniu umów dotyczących importu cukru zawartą pomiędzy spółką "A" a polską firmą oraz fakturę wystawioną przez polską firmę B obciążającą spółkę "A" kwotą 13980,46 zł. Zostało wszczęte postępowanie dotyczące zgłoszenia celnego w czasie którego ustalono, iż firma "A" w marcu 2000r. sprowadziła w ramach kontyngentu taryfowego 97 ton cukru z Niemiec z firmy C. Sprowadzony cukier zakupiła zgodnie z kontraktem nr [...] zawartym w dniu [...]. Jednocześnie spółka "A" w dniu [...] zawarła umowę pośrednictwa handlowego z polską firmą B. Z treści umowy pośrednictwa handlowego wynika , iż firma B zobowiązała się do pośrednictwa przy zawieraniu umów dotyczących importu cukru. W umowie zastrzeżono, iż spółka B nie jest uprawniona do zawierania umów importowych w imieniu spółki "A". Z wyjaśnień strony udzielonych podczas postępowania celnego wynika, iż tylko dzięki działaniom pośrednika - firmy B doszło do zawarcia umowy importu cukru . Za swoje pośrednictwo firma B wystawiła fakturę VAT na kwotę 13 980,46 zł.

Zgodnie z treścią art.23 Kodeksu celnego wartością celną towaru jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny , ustalona , o ile jest to konieczne , z uwzględnieniem art. 30 i art. 31. W myśl art.30 § 1 pkt.1a kodeksu celnego w celu określenia wartości celnej z zastosowaniem przepisu art.23, do ceny faktycznie zapłaconej lub należnej za przywożone towary dodaje się poniesione przez kupującego , lecz nie ujęte w cenie faktycznie zapłaconej lub należnej za towary, koszty prowizji i pośrednictwa, z wyjątkiem prowizji od zakupu. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ celny uznał, iż ujawnione w czasie kontroli koszty w kwocie 13980,46 zł stanowią koszty pośrednictwa, które należy doliczyć do ceny faktycznie zapłaconej za towar. Mając to na uwadze organ celny orzekł jak w sentencji decyzji.

Odwołanie od wymienionej decyzji złożyli A. G. i W. G. podnosząc, iż sporna kwota stanowiła prowizję od zakupu i nie powinna zwiększać wartości celnej towaru.

Decyzją nr [...] z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. na podstawie art.233 § 1 pkt.2a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. ordynacja podatkowa/Dz.U. nr 137 poz.926 z późn. zm./ oraz art.23 § 1 w związku z art.30 § 1 pkt.1a, 85 § 1 i 262 kodeksu celnego uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej podstawy prawnej przyjmując, iż podstawą taką jest art.23 § 1 kodeksu celnego zaś w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu stwierdzono, iż zgodnie z treścią art.30 § 1 pkt.1a kodeksu celnego w celu określenia wartości celnej do ceny faktycznie zapłaconej lub należnej za towary dodaje się poniesione przez kupującego lecz nie ujęte w cenie faktycznie zapłaconej, koszty prowizji i pośrednictwa z wyjątkiem prowizji od zakupu. W myśl zaś art.22 § 1 pkt.5 kodeksu celnego prowizją od zakupu jest opłata poniesiona przez kupującego na rzecz jego agenta za usługę polegającą na reprezentowaniu go przy zakupie towarów dla których jest ustalana wartość celna.

W przypadku gdy działania agenta ograniczają się do dokonywania czynności faktycznych (umowa o typie pośrednictwa) to wynagrodzenie (prowizja) płacone agentowi jest kosztem pośrednictwa. W przypadku natomiast gdy działanie agenta będzie polegać na dokonywaniu czynności prawnych w imieniu dającego zlecenie (reprezentowaniu), to prowizja płacona agentowi jest prowizją od zakupu rozumianą zgodnie z art.22 § 1 pkt 5 kodeksu celnego, jako opłata za reprezentowanie przy zakupie.

Jak wynika z zebranego materiału dowodowego importer jako zleceniodawca podpisał umowę pośrednictwa handlowego ze spółką B z W. jako zleceniobiorcą. Zgodnie treścią § 3 tej umowy zleceniobiorca nie jest uprawniony do zawierania umów importowych w imieniu zleceniodawcy. Treść tego przepisu wskazuje, iż prowizja wypłacona pośrednikowi jest kosztem pośrednictwa podlegającym doliczeniu do wartości celnej stosownie do art.30 § 1 pkt.1a kodeksu celnego. Skoro bowiem pośrednik nie mógł zawrzeć kontraktu w imieniu zleceniodawcy to znaczy że nie mógł reprezentować zleceniodawcy przy zakupie towaru a jest to bezpośredni warunek definicji zawartej w art.22 § 1 pkt 5 kodeksu celnego pozwalający na uznanie ponoszonych na rzecz agenta kosztów prowizji jako prowizji od zakupu.

Pośrednik rzeczywiście nie zawierał w imieniu importera umowy z dnia [...] na zakup cukru. Umowa została zawarta przez stronę i eksportera zaś pośrednik podejmował jedynie czynności faktyczne poprzedzające zawarcie umowy na zakup cukru a w szczególności polegające na wyszukiwaniu dostawców. Organ celny I instancji nie powołał w sentencji pełnej podstawy prawnej decyzji. Powołano jedynie art.23 kodeksu celnego podczas gdy prawidłowym było powołanie art.23 § 1 tego kodeksu. Mając to na uwadze organ odwoławczy orzekł jak w sentencji decyzji.

Na wymienioną decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyli A. G. i W. G..

W uzasadnieniu podniesiono, iż organy celne nie wyjaśniły rzeczywistego charakteru umowy pośrednictwa i związanego z nią wynagrodzenia. Nadto naruszony został przepis art.130 § 1 pkt.5 kodeksu celnego gdyż w obu instancjach orzekał ten sam pracownik a mianowicie F. C. Podpisał się on bowiem pod decyzją organu celnego I instancji działając z upoważnienia Dyrektora Urzędu Celnego w Ł. oraz pod decyzją organu celnego II instancji działając z upoważnienia Dyrektora Izby Celnej w Ł. W konkluzji skarżący wnosili o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz uchylenie decyzji organu administracji I instancji.

Dyrektor Izby Celnej w Ł. w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga A. G. i W. G. jest uzasadniona.

Należy zaznaczyć, iż z dniem 1 stycznia 2004r., na podstawie art.1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę-prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz.1271/ weszła w życie ustawa z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych/Dz.U. nr 153 poz.1269/ oraz ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz.1270/.

Zgodnie z treścią art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę-prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skarga A. G. i W. G. została wniesiona przed dniem 1 stycznia 2004r. i do tego dnia postępowanie nie zostało zakończone. Skarga ta winna więc zostać rozpoznana na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaś sądem właściwym do jej rozpatrzenia jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, utworzony z dniem 1 stycznia 2004r. dla obszaru województwa łódzkiego.

Zgodnie z treścią art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych/Dz.U. nr 153 poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl zaś art.1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz.1270/ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:

a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy

b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego

c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy

2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach

3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z przepisu art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. wynika, iż zaskarżona decyzja podlega uchyleniu między innymi w razie stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie organ celny naruszył prawo, a mianowicie przepis art.130 § 1 pkt.6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. ordynacja podatkowa/Dz.U. nr 137 poz.926 z późn. zm./ i naruszenie to stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Zgodnie z treścią art.130 § 1 pkt.6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. pracownik urzędu skarbowego, urzędu gminy/miasta/, urzędu marszałkowskiego, izby skarbowej, Ministerstwa Finansów oraz członek samorządowego kolegium odwoławczego podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawach dotyczących zobowiązań podatkowych oraz innych spraw normowanych przepisami prawa podatkowego, w których brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji.

Z wymienionego przepisu wynika, iż pracownik organu celnego jest wyłączony od udziału w postępowaniu w sprawach w których brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Przez "branie udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji" należy rozumieć nie tylko wydawanie decyzji ale także podejmowanie szeregu innych czynności w postępowaniu administracyjnym takich jak gromadzenie materiału dowodowego czy ustalanie stanu faktycznego. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 października 1999r. w sprawie III S.A. 37/99/ONSA nr 4 z 2000r. poz.159/. Celem przepisu art.130 § 1 pkt.6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. jest zapewnienie obiektywizmu w rozstrzyganiu konkretnej sprawy. Chodzi o to aby wykluczyć sytuację, iż pracownik, który orzekał w pierwszej instancji mógł ponownie orzekać w organie drugiej instancji w tej samej sprawie. Oznaczałoby to, że orzekałby "we własnej sprawie" a więc w sprawie wcześniej przez siebie rozstrzygniętej. Stanowiłoby to naruszenie bezstronności przy rozstrzyganiu konkretnej sprawy.

Jak wynika z zebranego materiału dowodowego w wydaniu decyzji przez organ celny I instancji brał udział F. C. Był on wówczas Zastępcą Dyrektora Urzędu Celnego w Ł. i podpisał się pod decyzją organu I instancji. Oznacza to, iż wydał on tę decyzję. F. C. wydawał również postanowienia w postępowaniu przed organem I instancji takie jak postanowienie o wszczęciu postępowania, o wezwaniu strony do złożenia dowodów czy o wezwaniu strony do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Brał zatem udział także w czynnościach procesowych w postępowaniu przed organem celnym I instancji. Nie ma tutaj znaczenia okoliczność, iż F. C. działał z upoważnienia Dyrektora Urzędu Celnego co wynika z treści pieczątek pod decyzją organu I instancji i pod postanowieniami wydanymi w czasie postępowania. Działanie z upoważnienia Dyrektora Urzędu Celnego oznacza jedynie to, iż Dyrektor upoważnił F. C. do wydawania decyzji i postanowień. F. C. był zatem upoważniony do wydawania decyzji i postanowień. Nie zmienia to jednak faktu, iż wydał on zarówno decyzję organu I instancji jak i postanowienia w czasie postępowania przed tym organem.

Jak wynika z akt administracyjnych F. C. wydał również zaskarżoną decyzję. W tym czasie był on Zastępcą Dyrektora Izby Celnej w Ł. i podpisał się pod decyzją organu celnego II instancji. Świadczy to o tym, iż wydał on tę decyzję. F. C. brał udział w wydaniu decyzji przez organ I instancji a więc z mocy prawa był wyłączony od udziału w postępowaniu odwoławczym. Wydanie przez niego zaskarżonej decyzji stanowi zatem naruszenie przepisu art.130 § 1 pkt.6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r.

W rzeczywistości F. C. wydał decyzje w obu instancjach. Orzekł więc niejako "we własnej sprawie" czyli w sprawie wcześniej przez siebie rozstrzygniętej. Należy wykluczyć sytuację, iż doszło jedynie do przypadkowej zbieżności imienia i nazwiska osoby, która wydała decyzje w obu instancjach. Jak wynika bowiem z oświadczenia pełnomocnika Izby Celnej złożonego na rozprawie w dniu 24 czerwca 2004r. F. C. był tą samą osobą, która decyzje organu I-ej i II-iej instancji.

Reasumując sąd uznał, iż doszło do naruszenia prawa a mianowicie przepisu art.130 § pkt.6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Naruszenie tego przepisu stanowi podstawę do wznowienia postępowania co wynika z treści przepisu art.240 § 1 pkt.3 wymienionej ustawy. Naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, zgodnie z treścią art.145 § 1 pkt.1b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r., skutkuje natomiast uchyleniem zaskarżonej decyzji. Mając to na uwadze sąd uchylił decyzję z dnia [..]. Z uwagi na to, iż skarga została uwzględniona na podstawie art.200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. w związku z § 14 ust.2 pkt.1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu/Dz.U. nr 163 poz.1349 z późn. zm./ sąd zasądził od Dyrektora Izby Celnej w Ł. na rzecz skarżących solidarnie kwotę 265 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na sumę tę złożyła się: kwota 10 zł tytułem zwrotu wpisu sądowego, kwota 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz kwota 15 zł tytułem zwrotu opłaty skarbowej.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy winno zostać rozpoznane odwołanie A. G. i W. G. od decyzji organu I instancji przy czym od udziału w postępowaniu winny zostać wyłączone osoby wymienione w art.130 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r.