Wyrok NSA, sygn. akt III SA 186/94
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1994-09-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatki inne
Działalność gospodarcza
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 6 w zw. z art. 15, art. 11
journal: Dz.U. 1989 nr 27 poz. 147
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 21 kwietnia 1989 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o podatku dochodowym.
Teza: Skoro udziały w czystym zysku są z mocy prawa własnością każdego ze wspólników po zatwierdzeniu bilansu, to z tym momentem są one faktycznie uzyskanym pożytkiem, a więc przychodem w rozumieniu art. 7 ust. 6 w związku z art. 15 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o podatku dochodowym /t.j. Dz.U. 1989 nr 27 poz. 147 ze zm./.

Podlegający opodatkowaniu dochód stanowią przychody ze źródła przychodów stanowiące nadwyżkę nad kosztami ich uzyskania /art. 11 cyt. ustawy/.

TEZY

Skoro udziały w czystym zysku są z mocy prawa własnością każdego ze wspólników po zatwierdzeniu bilansu, to z tym momentem są one faktycznie uzyskanym pożytkiem, a więc przychodem w rozumieniu art. 7 ust. 6 w związku z art. 15 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o podatku dochodowym /t.j. Dz.U. 1989 nr 27 poz. 147 ze zm./.

Podlegający opodatkowaniu dochód stanowią przychody ze źródła przychodów stanowiące nadwyżkę nad kosztami ich uzyskania /art. 11 cyt. ustawy/.


SENTENCJA

oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego określającą wysokość zobowiązania M. S. w podatku dochodowym za 1991 r. Powodem dokonania podatku było uznanie przez organy administracji podatkowej za przychód podatnika jego udziału w zysku Spółki z o.o. "K". Nie uznały one za zasadne wywodów podatnika, że z mocy uchwały zgromadzenia wspólników kwota zysku przekraczająca 503 mln zł przeznaczona została na zakupy inwestycyjne i zwiększenie funduszu obrotowego spółki i nie stanowi w związku z tym przychodu.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o podatku dochodowym w zw. z art. 7 ust. 6 tej ustawy, przychodami są udziały w zyskach osób prawnych. Art. 191 par. 1 Kh tworzy prawo wspólników do udziału w zysku. Wyłączenie czystego zysku od podziału wymaga wyraźnego postanowienia umowy spółki. Umowa zawarcia spółki "K." wyłączenie takie zawiera w par. 20 co do 20 procent czystego zysku. par. 14b i par. 22 umowy, wbrew poglądowi podatnika, nie zawierają postanowienia o wyłączeniu od podziału pozostałej części czystego zysku. Powołane postanowienia umowy potwierdzają jedynie prawo wspólników do udziału w czystym zysku proporcjonalnie do posiadanych udziałów w spółce. W zakresie 90 procent zysku bilansowego zawiera postanowienie upoważniające zgromadzenie wspólników do dysponowania zyskiem poszczególnych udziałowców.

Ostateczną decyzję Izby Skarbowej M.S. zaskarżył do NSA, wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu I instancji z powodu naruszenia art. 7 ust. 6 i art. 16 ustawy o podatku dochodowym oraz art. 7, art. 77 i art. 107 Kpa w zw. z art. 191 Kh. W ocenie skarżącego w zaskarżonej decyzji wadliwie interpretuje się par. 14 lit. "b" i par. 22 umowy spółki, ponieważ powyższe postanowienia wyłączają zysk od podziału i tworzą prawo dla uchwały wspólników do dowolnego gospodarowania czystym zyskiem.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty skargi nie są trafne. Argumentacja zawarta w jej uzasadnieniu wynika z próby odczytania przepisów kodeksu handlowego wyłącznie na użytek sprawy podatkowej. Tymczasem będący przedmiotem sporu art. 191 Kh ma w istocie zupełnie inną funkcję. Podział i wypłata zysków jest podstawowym prawem wspólników spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Z mocy art. 191 par. 1 udział w czystym zysku każdego wspólnika staje się jego własnością z mocy prawa z chwilą zatwierdzenia bilansu spółki. Wyłączenie czystego zysku od podziału nastąpić może jedynie w drodze wyraźnego postanowienia umowy spółki.

Art. 191 par. 2 Kh nie burzy tej zasady i nie daje możliwości wyłączenia czystego zysku od podziału na drodze uchwały wspólników, jak to wywodzi skarżący. Przepis ten stwarza możliwość, że w umowie spółki można zastrzec dla uchwały wspólników rozporządzenia czystym zyskiem. Jest to już rozporządzanie czystym zyskiem stanowiącym własność poszczególnych wspólników. Przepisy te mają przede wszystkim znaczenie ochronne dla wspólników, szczególnie dysponujących pojedynczymi udziałami lub niewielką ich liczbą.

Pozbawienie wspólnika prawa do czystego zysku, jako odjęcie mu podstawowego uprawnienia wynikającego z przystąpienia do spółki, wymaga jego bezpośredniej i świadomej akceptacji, a więc dokonane musi być w umowie spółki, ponieważ podpisanie umowy jest decyzją każdego ze wspólników. To samo dotyczy ewentualnej zmiany tej umowy. Czynności dokonywane przez uchwałę wspólników wymagają podjęcia uchwały bezwzględną większością głosów /art. 236 Kh/, a więc mogą być dokonane wbrew woli małych wspólników. Wyłączenie zysku od podziału leży zazwyczaj w interesie wspólników mających dużą liczbę udziałów w spółce i przede wszystkim dążących do jej rozwoju. Skoro udziały w czystym zysku są z mocy prawa własnością każdego ze wspólników po zatwierdzeniu bilansu, to z tym momentem są one faktycznie uzyskanym pożytkiem, a więc przychodem w rozumieniu art. 7 ust. 6 w zw. z art. 15 ustawy o podatku dochodowym z dnia 16 grudnia 1972 r. Podlegający opodatkowaniu dochód stanowią przychody ze źródła przychodów stanowiące nadwyżkę nad kosztami ich uzyskania /art. 11 cyt. ustawy/.

Umowa spółki powołująca do życia spółkę "K." zawiera wyłączenie zysku od podziału w par. 20 i powyższe zostało przez organy podatkowe wzięte pod uwagę; par. 22 tej umowy jedynie potwierdza, że wyłączenia po 10 par. na fundusz rezerwowy i fundusz rozwoju są jedynymi wyłączeniami zysku od podziału.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę oddalił.