Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1718/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 106 § 3, art. 133 § 1 i 2, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 8, art. 9, art. 64 § 2, art. 77 § 1, art. 64 § 2, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 3 ust. 4
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 14, art. 21, pkt 26 Preambuły, art. 58
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) Sędzia del. WSA Urszula Wilk Protokolant Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 marca 2015 r. sygn. akt III SA/Lu 699/14 w sprawie ze skargi D. T. na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 26 marca 2015 r., sygn. akt III SA/Lu 699/14, oddalił skargę D. T. na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E. z dnia [...] maja 2014 r., w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej.

I

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...] maja 2010 r. D. T. złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010 r. do powierzchni 26,50 ha w ramach pakietu Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, wariant Ochrona siedlisk lęgowych ptaków (4.1) oraz w ramach pakietu Rolnictwo ekologiczne, wariant Trwałe użytki zielone, dla których zakończono okres przestawiania (2.3).

W dniu [...] maja 2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Lublinie wpłynął wniosek D. T. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, kontynuujący realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego, w ramach pakietu - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, wariant Ochrona siedlisk lęgowych ptaków (4.1). Organ wezwał wnioskodawcę do wyjaśnień, w związku z brakiem deklaracji na wniosku o przyznanie płatności na rok 2013 w ramach pakietu Rolnictwo ekologiczne, wariant Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności).

W odpowiedzi na powyższe wezwanie złożono korektę do wniosku wraz z wyjaśnieniem, że wpisane we wniosku działki 95/1 i 95/2 są użytkowane jako użytki zielone ekologiczne (z certyfikatem), natomiast pakietu 2.3. nie wpisano przez pomyłkę.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. Kierownik BP ARiMR w Chełmie przyznał D. T. płatność rolnośrodowiskową na rok 2013 w wysokości 31.800 zł z tytułu Ochrony zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, wariant Ochrona siedlisk lęgowych ptaków (4.1) oraz odmówił przyznania płatności z tytułu pakietu Rolnictwo ekologiczne, wariant Trwałe użytki zielone, dla których zakończono okres przestawiania (2.3).

Decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego, po rozpatrzeniu odwołania, uchylił powyższą decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z dnia [...] marca 2014 r. Kierownik BP ARiMR w Chełmie przyznał wnioskodawcy płatność rolnośrodowiskową na rok 2013 w wysokości 31.800 zł z tytułu Ochrony zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, wariant Ochrona siedlisk lęgowych ptaków (4.1) oraz odmówił przyznania płatności z tytułu pakietu Rolnictwo ekologiczne, wariant Trwałe użytki zielone, dla których zakończono okres przestawiania (2.3).

Decyzją z dnia [...] maja 2014 r. Dyrektor Lubelskiego Oddziału Regionalnego ARIMR utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że we wniosku o przyznanie płatności na rok 2013 skarżący ubiegał się o przyznanie płatności do pakietu - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, wariant Ochrona siedlisk lęgowych ptaków (4.1) do powierzchni 26,50 ha (działka rolna A położona na działkach ewidencyjnych nr 95/1 i 95/2). Dopiero po wezwaniu organu skorygowano wniosek i oświadczono, że działki 95/1 i 95/2 są użytkowane jako użytki zielone ekologiczne (z certyfikatem), natomiast pakietu 2.3. nie wpisano przez pomyłkę. Organ wskazał na treść art. 14 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., str. 1, ze zm.; powoływanego dalej jako: rozporządzenie nr 1122/2009) i stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie korekta wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej nastąpiła po wezwaniu organu wskutek stwierdzonych nieprawidłowości. W związku z powyższym organ nie mógł uwzględnić korekty.

W zakresie przyznania płatności do pakietu 4.1 organ podniósł, że przeprowadzona u rolnika kontrola wykazała, że powierzchnia działek rolnych wyniosła 26,50 ha. Ponieważ stawka płatności do 1 ha uprawy w wariancie Ochrona siedlisk lęgowych ptaków wynosi 1.200 zł, płatność przyznano w wysokości 31.800 zł. W latach 2010-2012 D. T. deklarował do płatności dwie działki ewidencyjne Nr 95/1 oraz Nr 95/2 o powierzchniach 21,00 ha oraz 5,50 ha. Na obu tych działkach do płatności w latach ubiegłych skarżący zgłaszał jedną działkę rolną A o łącznej powierzchni 26,50 ha. We wniosku z dnia 10 maja 2013 r. skarżący ubiegał się jedynie o przyznanie płatności z tytułu realizacji pakietu 4.1 na powierzchni 26,50 ha. Chęć ubiegania się o pakiet Rolnictwo ekologiczne, wariant trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) na powierzchni 26,50 ha zgłosił dopiero w dniu 23 września 2013 r., a więc po terminie przewidzianym na składanie wniosków oraz zmian do wniosków. Organ wyjaśnił, że możliwość wprowadzenia przez rolnika zmian w treści wniosku, przewidziana w art. 14 ust. 1 i art. 25 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009, jest wyłączona w przypadku, kiedy to organ, a nie rolnik z własnej inicjatywy, dostrzegł błąd. Po wygaśnięciu terminu składania pojedynczego wniosku można dodać do pojedynczego wniosku poszczególne działki rolne lub indywidualne uprawnienia do płatności, jak również można dokonać zmian dotyczących użytkowania lub systemu pomocy odnośnie poszczególnych działek rolnych lub odnośnie uprawnień do płatności zadeklarowanych w pojedynczym wniosku, pod warunkiem że przestrzegane są wymogi w ramach odnośnych systemów pomocy. Poprawki te nie są dozwolone odnośnie działek rolnych, których dotyczą nieprawidłowości, jeśli właściwy organ poinformował już rolnika o nieprawidłowościach w pojedynczym wniosku lub jeśli powiadomił go o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu, jeżeli ta kontrola ujawni nieprawidłowości. Zdaniem organu odwoławczego, nie można przyjąć, że zmiana zakresu wniosku może być dokonana w każdym czasie w trybie art. 21 rozporządzenia nr 1122/2009, który dopuszcza poprawianie we wniosku jedynie oczywistych błędów. Za oczywisty błąd nie można bowiem uznać nieprawidłowości mającej wpływ na zakres żądania, która może być usunięta w trybie art. 14 lub art. 25 rozporządzenia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie D. T. wniósł o uchylenie powyższej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący podniósł, że niezaznaczenie we wniosku pakietu Trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) stanowiło oczywisty błąd. Skarżący został wezwany do wyjaśnień, złożył korektę, która została przyjęta przez pracownika Agencji. Zdaniem strony, pracownik organu powinien powiadomić go o zaistniałym uchybieniu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wyrokiem z dnia 26 marca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.

Sąd I instancji stwierdził, że spór w sprawie dotyczy prawidłowości złożenia przez skarżącego korekty wniosku. W ocenie organu korekta wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej nastąpiła w wyniku wezwania wysłanego przez organ, po terminie do jej złożenia, zatem organ nie mógł uwzględnić korekty. Zdaniem skarżącego zaś, korekta została dokonana prawidłowo, w terminie wskazanym w wezwaniu, organ potwierdził jej przyjęcie, zatem należało mu przyznać płatność z tytułu pakietu Rolnictwo ekologiczne, wariant Trwałe użytki zielone, dla których zakończono okres przestawiania (2.3).

WSA wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 14 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173; powoływanej dalej jako: ustawa o wspieraniu rozwoju), realizacja Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich obejmuje m.in. działanie "Program rolnośrodowiskowy". Natomiast w myśl art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy, pomoc jest przyznawana na wniosek osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej. Wnioskodawca zatem sam określa treść swojego żądania, a decyzję w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej organ wydaje w oparciu o dane podmiotowe i przedmiotowe podane we wniosku. Powołując się na treść art. 14 oraz art. 23 ust. 2 akapit 2 rozporządzenia nr 1122/2009, Sąd wskazał, że rolnik ma prawo wnieść poprawki do złożonego wniosku, jednak może to uczynić najpóźniej do dnia 31 maja danego roku kalendarzowego. Możliwość wprowadzenia zmian przez rolnika została wyłączona w przypadku, kiedy to organ - a nie rolnik z własnej inicjatywy - dostrzegł błąd, o czym stanowi art. 14 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009. WSA podkreślił, że bezspornym jest, iż w rozpoznawanej sprawie błąd w złożonym wniosku dostrzegł organ, a nie rolnik. Skarżący nie mógł, zatem dokonać poprawki wniosku bez konsekwencji dla przyznawanej płatności rolnośrodowiskowej.

Ponadto WSA przywołał również treść § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361) i stwierdził, że z załączonego do akt sprawy planu działalności rolnośrodowiskowej wynika, iż skarżący podjął się realizacji pakietu Rolnictwo ekologiczne, wariant Trwałe użytki zielone, dla których zakończono okres przestawiania (2.3), zatem był zobowiązany do realizacji pakietu przez cały okres zobowiązania rolnośrodowiskowego. W ocenie Sądu, organy prawidłowo przyznały zatem skarżącemu płatność rolnośrodowiskową na rok 2013 z tytułu Ochrony zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, wariant Ochrona siedlisk lęgowych ptaków (4.1) oraz odmówiły przyznania płatności z tytułu pakietu Rolnictwo ekologiczne, wariant Trwałe użytki zielone, dla których zakończono okres przestawiania (2.3). We wniosku kontynuacyjnym o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej skarżący zaznaczył jedynie pakiet 4.1, nie wskazał natomiast pakietu oznaczonego symbolem 2.3, do którego realizacji się zobowiązał. Organy zasadnie przyjęły, że złożona w dniu 23 września 2013 r. korekta wniosku nie może zostać uznana za dopuszczalną, ponieważ została złożona po upływie terminu przewidzianego na składanie wniosków, tj. po 31 maja, a ponadto, została złożona w następstwie powiadomienia przez Agencję o nieprawidłowościach. Zgodnie zaś powołanymi powyżej przepisami rozporządzenia nr 1122/2009, działania takie są niedopuszczalne.

II

Skargę kasacyjną złożył D. T., zaskarżając powyższy wyrok w całości oraz wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. przepisów:

1. art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. poprzez błędne oznaczenie granic i przedmiotu sprawy i przyjęcie, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwestia prawidłowości złożenia przez skarżącego korekty wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, z pominięciem oceny prawidłowości wypełnienia, złożenia oraz przyjęcia wniosku złożonego dnia [...] maja 2013 r.;

2. art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez wydanie wyroku bez zapoznania się z kompletnymi aktami sprawy w sytuacji, gdy Sąd nie dysponował pełnymi aktami sprawy (dokumentacją z kontroli kompletności oraz kontroli administracyjnej wniosku złożonego dnia [...] maja 2013 r.), lecz jedynie pojedynczymi dokumentami. W związku z tym zamknięcie rozprawy nastąpiło przedwcześnie, a Sąd bezpodstawnie uznał sprawę za dostatecznie wyjaśnioną;

3. art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na:

a) wydaniu orzeczenia przy braku dostatecznego wyjaśnienia sprawy, tj. bez uprzedniego zweryfikowania poprawności wypełnienia wniosku złożonego w dniu [...] maja 2013 r. oraz zawierania przez niego braków formalnych, jako punktu wyjścia do oceny prawnej stanu faktycznego spornej sprawy;

b) braku odniesienia się do wszystkich wskazanych w skardze zarzutów, w szczególności braku odniesienia się do zarzutu uzyskania przez skarżącego od pracownika Biura Powiatowego ARiMR w Chełmie potwierdzenia odnośnie kompletności zbożnego wniosku;

c) sporządzeniu wadliwego uzasadnienia zaskarżonego wyroku, z którego nie wynika, aby sąd dokonał wszechstronnej kontroli ustaleń faktycznych przyjętych przez organy w postępowaniu administracyjnym, w szczególności w kwestii poprawności wniosku o płatność złożonego dnia [...] maja 2013 r.;

4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 w zw. z art. 64 § 2 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego ( t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; powoływanej dalej jako: k.p.a.), poprzez wadliwe wykonanie przez sąd funkcji kontrolnej wobec zaskarżonego orzeczenia, polegające na nieuwzględnieniu skargi, pomimo że organy administracyjne obu instancji nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz nie wykonały obowiązku wezwania strony do usunięcia braków wniosku, co doprowadziło do niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie niezbędnym do jej rozstrzygnięcia.

II. naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 21 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. oraz art. 3 ust. 4 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, pomimo że pomyłkę skarżącego należy traktować jako błąd oczywisty, który może być poprawiony w każdym momencie.

Szczegółową argumentację na poparcie zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.

W piśmie procesowym z dnia [...] maja 2015 r. skarżący kasacyjnie przedstawił uzupełnienie skargi kasacyjnej w zakresie uzasadnienia podstaw kasacyjnych, dotyczących naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 w zw. z art. 64 § 2 i art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem kasatora, zaznaczenie na pierwszej stronie formularza wniosku o przyznanie płatności na rok 2013 znakiem "X" pola, które odnosi się do płatności rolnośrodowiskowej, a nie wpisanie przy działce numeru 2.3 należało potraktować jako oczywisty błąd.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie może być uwzględniona.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. W skardze kasacyjne sformułowano zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego.

Sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty oparte zostały na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a. W tej sytuacji, co do zasady, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje w pierwszej kolejności zarzuty naruszenia przepisów postępowania, ponieważ ich uwzględnienie mogłoby uczynić przedwczesnym albo bezprzedmiotowym odniesienie się do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego. Do kontroli subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można zatem przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony (por. wyroki NSA z 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 819/11, LEX nr 1217424 oraz wyrok z 26 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 1842/08, LEX nr 596025).

W skardze kasacyjnej zarzucono Sądowi I instancji naruszneie art. 134 § 1 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że "sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną". Podnieść należy, że zarzut taki może być uzasadniony wówczas, gdyby sąd wyszedł poza granice danej sprawy, albo gdyby w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne i przy tym oczywiste, iż sąd powinien je dostrzec i uwzględnić, niezależnie od treści zarzutów podniesionych w skardze do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Analiza akt sprawy w zestawieniu z treścią zaskarżonego wyroku jasno wskazuje, że sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia tego przepisu należało uznać za chybiony, zwłaszcza że Sąd I instancji nie pominął oceny prawidłowości wypełnienia, złożenia oraz przyjęcia wniosku złożonego dnia [...] maja 2013 r., ale w sposób oczywisty odniósł tą kwestię do prawidłowości złożenia przez skarżącego korekty wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. Nie jest też uzasadniony zarzut naruszenia art. 135 p.p.s.a. W myśl tego przepisu sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Stawiając ten zarzut kasator nie dostrzega istoty regulacji zawartej w przytoczonym przepisie, sprowadzającej się do umożliwienia zastosowania środków pozostających do dyspozycji sądu administracyjnego do aktów administracyjnych innych niż te wskazane bezpośrednio w skardze, a tym samym do rozszerzenia zakresu kontroli sprawowanej przez ten sąd na wszelkie postępowania, o ile są prowadzone w granicach danej sprawy. Kasator związków takich nie wykazał i z tego powodu zarzut nie zasługiwał na uwzględnienie. Dodatkowo Sąd I instancji nie mógł naruszyć regulacji art. 135 p.p.s.a. ponieważ z treści przywołanego przepisu wynika jednoznacznie, że ma on zastosowanie tylko w razie uwzględnienia skargi - podstawą do jego zastosowania jest bowiem stwierdzenie przez sąd, że nie tylko akt lub czynność bezpośrednio do sądu zaskarżone, ale także akt lub czynność poprzedzająca wydanie zaskarżonego aktu lub podjętej czynności naruszyły przepisy prawa materialnego lub procesowego (por. wyrok NSA z dnia 23 sierpnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1678/11, dostępny: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Tymczasem w rozpatrywanej sprawę Sąd pierwszej instancji skargę oddalił.

Nie jest zasadny również zarzut naruszenia art. 133 § 1 i 2 p.p.s.a. Sąd administracyjny orzeka więc na podstawie akt sprawy, rozpatrując ją na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu. Obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy - rozumiany, jako oparcie rozstrzygnięcia na istotnych w sprawie faktach udokumentowanych w aktach sprawy - oznacza orzekanie na podstawie materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy i stanowiącego podstawę faktyczną wydania zaskarżonego aktu oraz zakaz wykraczania poza ten materiał. Konsekwencja powyższego, jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracynym, jest to, że naruszenie zasady określonej w art. 133 § 1 p.p.s.a., może stanowić, w ramach art. 174 pkt 2 p.p.s.a., usprawiedliwioną podstawę kasacyjną, jeżeli polega w szczególności na: 1) oddaleniu skargi, mimo niekompletnych akt sprawy, 2) pominięciu istotnej części tych akt, 3) przeprowadzeniu postępowania dowodowego z naruszeniem przesłanek wskazanych w art. 106 § 3 p.p.s.a. i 4) oparciu orzeczenia na własnych ustaleniach sądu, tzn. dowodach lub faktach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, o ile nie znajduje to umocowania w art. 106 § 3 p.p.s.a. (por. np. wyrok NSA z dnia 26 maja 2010 r., sygn. akt I FSK 497/09). Naruszeniem art. 133 § 1 p.p.s.a. będzie więc takie przeprowadzenie kontroli legalności zaskarżonego aktu, które doprowadzi do przedstawienia przez sąd administracyjny I instancji stanu sprawy w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy i ustaleń dokonanych w zaskarżonym akcie administracyjnym, przy jednoczesnym niekwestionowaniu tych ustaleń (por. np. wyrok NSA z dnia 19 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1645/09, dostępny na stronie internetowej pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zarzuty naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a., z punktu widzenia istoty zawartej na ich gruncie regulacji, nie mogą być uznane za usprawiedliwione. W uzasadnieniu wskazanego zarzutu podkreślono, że Sąd nie dysponował pełnymi aktami sprawy (dokumentacją z kontroli kompletności oraz kontroli administracyjnej wniosku złożonego dnia [...] maja 2013 r.), lecz jedynie pojedynczymi dokumentami. Ponownie odwołując się do konsekwencji wypływających z treści art. 174 pkt 2 w związku z art. 176 p.p.s.a. podnieść należy, że autor skargi kasacyjnej powtarzając w tym względzie wyłącznie sformułowanie ustawowe o "istotnym wpływie na wynik sprawy", nie wyjaśnił na czym w istocie wpływ zarzucanego naruszenia tego przepisu na wynik sprawy polegał. Skoro w niniejszej sprawie spór nie dotyczy treści wniosku złożonego dnia [...] maja 2013 r., ale kwestii konsekwencji prawnych wynikających z tego wniosku oraz złożonej w następstwie wezwania organu korekty tego wniosku, to pominięcie przez autora skargi kasacyjnej wyjaśnienia kwestii wpływu na wynik sprawy ewentualnego braku dokumentacji z kontroli kompletności oraz kontroli administracyjnej wniosku złożonego dnia [...] maja 2013 r. powoduje, że zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. nie może być uznany za zasadny.

W ocenie NSA nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. W tym kontekście należy wskazać, iż w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2012 r. sygn. akt II OSK 1485/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Treść uzasadnienia powinna umożliwić zarówno stronom postępowania, jak i - w razie kontroli instancyjnej - Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności bądź niezgodności z prawem zaskarżonego aktu. Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, że w razie wniesienia skargi kasacyjnej nie powinno budzić wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż zaskarżony wyrok został wydany po gruntownej analizie akt sprawy i że wszystkie wątpliwości występujące na etapie postępowania administracyjnego zostały wyjaśnione (por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2013 r. sygn. akt II OSK 1751/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sąd I instancji realizuje powyższe wymagania. Wynika z niego, jaki stan faktyczny został w tej sprawie przyjęty przez Sąd, dokonano też jego oceny, jak również zawarto rozważania dotyczące wykładni i zastosowania art. 14 rozporządzenia nr 1122/2009. To, że art. 21 rozporządzenia nr 1122/2009 stanowi o korekcie oczywistych błędów, nie oznacza, że Sąd popełnił błąd uznając, że poprawki do wniosku, o których mowa w art. 14 tego rozporządzenia to korekta wniosku. W ocenie Naczelnego Sądu nie doszło także do niewłaściwego zastosowania tego przepisu To, że strona skarżąca nie zgadza się z dokonaną przez Sąd oceną prawną, nie oznacza, że został naruszony przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. i nie uprawnia do czynienia takiego zarzutu. Za pomocą tego zarzutu nie można bowiem zwalczać zaaprobowanej przez Sąd podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, czy też stanowiska co do wykładni lub zastosowania prawa materialnego (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 27 lipca 2012 r., sygn. akt I FSK 1467/11 oraz z dnia 13 maja 2013 r., sygn. akt II FSK 358/12, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), a taką próbę podejmuje strona skarżąca kasacyjnie, polemizując ze stwierdzeniami zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku jednoznacznie wynika również, że Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny zaskarżonej decyzji w zakresie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych i prawnych, co oznacza, że zarzuty dotyczące naruszenia wskazanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie są trafne. Kontrolowane przez Sąd I instancji decyzje zostały wydane w postępowaniu, które zostało przeprowadzone zgodnie ze standardami procedury administracyjnej. WSA w Łodzi, oddalając rozpatrywaną skargę, nie złamał wytykanych mu przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 w zw. z art. 64 § 2 i art. 107 § 3 k.p.a.

Niezasadne są także zarzuty naruszenia prawa materialnego. Naruszenie prawa materialnego miało zdaniem kasatora polegać na niezastosowaniu art. 21 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. oraz art. 3 ust. 4 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, pomimo że pomyłkę skarżącego należy traktować jako błąd oczywisty, który może być poprawiony w każdym momencie.

W tym kontekście należy zauważyć, że zgodnie z punktem 26 preambuły ww. rozporządzenia – w przypadku, gdy wnioski o przyznanie pomocy zawierają oczywiste błędy, w każdej chwili powinna istnieć możliwość ich sprostowania. Zgodnie z art. 3 ust. 4 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/11 ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 27 stycznia 2011 r. w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz art. 21 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 wnioski o wsparcie, wnioski o płatność i inne deklaracje mogą być skorygowane w każdym momencie po ich złożeniu, jeżeli właściwe organy stwierdzą w nich oczywisty błąd. Nie naruszając przepisów art. 11-20, wniosek o przyznanie pomocy może być poprawiony w każdym momencie po jego złożeniu, w przypadku gdy właściwy organ wykrył oczywiste błędy. Zatem przepisy te regulują nieograniczoną dopuszczalność korekty oczywistych błędów we wniosku. Powstaje natomiast zasadniczy problem, które nieprawidłowości we wniosku mogą zostać uznane za "oczywiste" błędy, a które nie, co ma ten skutek, że – po ich wykryciu przez organ - są one nieusuwalne, co z kolei powoduje konsekwencje z art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 tj. ograniczenie lub wykluczenie z pomocy.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 października 2013 r. sygn. akt II GSK 942/12 (opubl. w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych) w art. 21 rozporządzenia Komisji nr 1122/2009 (podobnie art. 3 ust. 4 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/11) mowa jest o "oczywistym błędzie wniosku" nie zaś np. o "oczywistej omyłce pisarskiej lub rachunkowej". Istota problemu tkwi zatem w łatwości wykrycia błędu, która decyduje o jego oczywistym charakterze. Skład orzekający podziela w całości pogląd wyrażony w cytowanym wyroku, że błąd jest oczywisty, jeśli bez żadnych dodatkowych informacji od wnioskodawcy, bądź konfrontacji z innymi dokumentami wynika on z weryfikacji samego wniosku przez organ. Jeżeli z porównania kolejnych części wniosku wynika występująca między nimi sprzeczność, która powoduje, że wniosek jest niespójny, to błąd jest oczywisty i może być poprawiony w każdym czasie. Sytuacja, w której błąd we wniosku niejako musi być wykryty z racji swej oczywistości, nie może powodować dyskwalifikacji wniosku i wywoływać dla rolnika konsekwencji związanych z próbą uzyskania nienależnych, zawyżonych dopłat.

Sąd I instancji trafnie wywiódł, że przepis ten nie znajdował zastosowania w stanie faktycznym niniejszej sprawy, ponieważ we wniosku kontynuacyjnym o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej skarżący zaznaczył jedynie pakiet 4.1, nie wskazał natomiast pakietu oznaczonego symbolem 2.3. Korekta przewidziana w cytowanym przepisie odnosi się natomiast do oczywistych błędów, nie mających znaczenia dla merytorycznego rozpatrzenia wniosków, a więc nie wpływających na zakres żądania. Na zakres żądania niewątpliwie wpływa natomiast deklaracja dotycząca wariantu prowadzonych upraw i wynikających z tego tytułu płatności jakie przysługują rolnikowi. Jeżeli zatem wniosek w określonym zakresie w ogóle nie został złożony nie można tego uznać za oczywisty błąd w rozumieniu art. 21 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1122/2009 oraz art. 3 ust. 4 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011.

Dodatkowo należy zauważyć, że konsekwencją zastosowania przez Sąd I instancji właściwej wykładni przepisu art. 14 i art. 21 rozporządzenia 1122/2009 jest również to, że organy ARiMR – wbrew zarzutom skargi kasacyjnej – prawidłowo zastosowały przepisy postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 64 § 2 k.p.a.

Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.