Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 915/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2018-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych
Hasła tematyczne: Lasy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 135, art. 200 w zw. z art. 205 par. 2, art. 153
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 68 par. 1, art. 21 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 67
journal: Dz.U. 2017 poz 2077
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.
article: art. 12, art. 2 ust. 1, art. 22b ust. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1161
law: Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych - tekst jedn.
article: art. 29
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędzia WSA Arkadiusz Windak Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Ciesielska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 października 2018 r. sprawy ze skargi Gminy P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty za wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty P. z dnia [...] r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz strony skarżącej Gminy P. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Starosta [...], na podstawie art. 5, art. 12 ust. 1, 6, 7, 13, 14 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. z 2017 r. poz. 1161) ustalił Gminie P. (w treści rozstrzygnięcia wskazano Urząd Gminy P. ) należność z tytułu wyłączenia z produkcji rolniczej gruntów o powierzchni [...] ha, klasy RIIIa wytworzonych z gleb pochodzenia mineralnego w działce ewidencyjnej nr [...], położonej w obrębie ewidencyjnym P. w gminie P. w wysokości [...] zł – płatną w terminie do 60 dni od daty uprawomocnienia się tej decyzji. Ponadto, w pkt 2. decyzji ustalono także stałą opłatę roczną z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej wymienionych w pkt 1 w wysokości [...] zł – uiszczaną przez okres 10 lat w terminie do 30 czerwca każdego roku począwszy od roku 2018 do roku 2027.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w dniu [...] r. Urząd Gminy w P. wystąpił z wnioskiem o naliczenie opłat za wyłączony grunt z produkcji rolniczej, który zgodnie z decyzją Starosty [...] z dnia [...] r. "uzyskał zezwolenie na wyłączenie z produkcji rolniczej gruntu o łącznej powierzchni [...] ha, wytworzonych z gleb pochodzenia mineralnego w działce ewidencyjnej nr [...], położonej w obrębie ewidencyjnym P. w gminie P. . Wnioskodawca oświadczył przy tym, że w dniu [...] r. nastąpiło faktyczne wyłączenie ww. gruntu z produkcji rolnej".

Organ dodał, że należność zgodnie z art. 12 ust. 6 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, pomniejsza się o wartość gruntu ustaloną według cen rynkowych stosowanych w danej miejscowości w obrocie gruntami, w dniu faktycznego wyłączenia gruntu, którą ustalono na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego w dniu [...] r. przez rzeczoznawcę majątkowego. Wartość rynkową 1 m2 gruntów wnioskodawca oszacował na [...] zł /m2. Należność wynosi zatem [...] zł /ha x [...] ha = [...] zł, zaś należność pomniejszona o wartość gruntów to [...] zł. Opłata roczna ustalona zgodnie z art. 4 pkt 13 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych wynosi 10 % należności niepomniejszonej o wartość gruntu, tj. [...] zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji Gmina zaskarżonej decyzji zarzuciła:

- naruszenie art. 28 i 29 k.p.a. w zw. z art. 68 ustawy o finansach publicznych w zw. z art. 22b ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych wyrażające się w prowadzeniu postępowania z udziałem jednostki niemogącej być stroną (tj. z udziałem Urzędu Gminy P. ) oraz bez udziału podmiotu, który winien być stroną (tj. bez udziału Gminy P. ),

- naruszenie przepisu art. 68 ustawy Ordynacja podatkowa w zw. z art. 68 ustawy o finansach publicznych w zw. z art. 22b ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, wyrażające się w braku uwzględnienia okoliczności, że zobowiązania z tytułu należności z tytułu wyłączenia z produkcji rolniczej gruntów oraz z tytułu stałej opłaty rocznej nie powstały,

- naruszenie art. 70 ustawy Ordynacja podatkowa w zw. z art. 68 ustawy o finansach publicznych w zw. z art. 22b ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych wyrażająca się w braku ustalenia, że zobowiązania z tytułu należności z tytułu wyłączenia z produkcji rolniczej gruntów oraz z tytułu stałej opłaty rocznej przedawniły się,

- naruszenie art. 105 k.p.a. w zw. z art. 68 ustawy o finansach publicznych w zw. z art. 22b ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, wyrażające się w braku umorzenia niniejszego postępowania pomimo, że stało się ono bezprzedmiotowe.

W uzasadnieniu odwołania Gmina wskazała, że z treści zaskarżonej decyzji wynika, iż jako stronę postępowania traktowano Urząd Gminy P. . Powyższe stanowiło oczywiste naruszenie prawa ponieważ Urząd Gminy nie ma zdolności prawnej i nie może być stroną postępowania.

Strona podniosła ponadto, że do należności ustalonych zaskarżoną decyzją zastosowanie znajduje przepis art. 22b ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, zgodnie z którym przedmiotowa należność i opłaty stanowią dochód budżetu województwa. W myśl art. 68 ustawy o finansach publicznych, do należności tych stosuje się przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ustawy Ordynacja podatkowa.

Z kolei art. 68 ustawy Ordynacja podatkowa stanowi, że zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.

Zdaniem Gminy, cytowany przepis znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie. Rozpoczęcie biegu wskazanego wyżej 3-letniego terminu do doręczenia decyzji należy wiązać z dniem 31 grudnia 2011 r. Powstanie samego obowiązku uiszczenia należności i opłat wiązać bowiem należy z faktycznym wyłączeniem z produkcji rolnej. W niniejszej sprawie faktyczne wyłączenie z produkcji rolnej nastąpiło w dniu [...] r., o czym Starosta został poinformowany pismem z dnia [...] r., a następnie pismem z dnia [...] r. Tym samym decyzja ustalająca wysokość zobowiązań mogła być wydana i doręczona najpóźniej 31 grudnia 2014 r. Powyższe nie nastąpiło, w związku z czym zobowiązanie w ogóle nie powstało.

Strona zaznaczyła, że nawet gdyby nie podzielić poglądu, zgodnie z którym w niniejszej sprawie odpowiednie zastosowanie znajdzie przepis art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej (tj. nawet gdyby nie podzielić poglądu, że zobowiązanie w niniejszej sprawie powstało po doręczeniu decyzji ustalającej) to i tak należność i opłaty przedawniły się. W takim bowiem wypadku zastosowanie znajdzie przepis art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Nawet gdyby więc uznać, że zobowiązanie do zapłaty powstało w dniu faktycznego wyłączenia z produkcji rolnej (tj. [...] r.) to przedawniło się ono z dniem 31 grudnia 2016 r. (5 lat licząc od końca roku, w którym nastąpiło faktyczne wyłączenie z produkcji rolnej).

Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości (w pkt 1. decyzji) oraz ustaliło dla Gminy P. należność z tytułu wyłączenia z produkcji rolniczej gruntów o powierzchni [...] ha, klasy RIIIa wytworzonych z gleb pochodzenia mineralnego w działce ewidencyjnej nr [...], położonej w obrębie ewidencyjnym P. w gminie P. w wysokości [...] zł – płatną w terminie do 60 dni od daty uprawomocnienia się tej decyzji. Ponadto, w pkt 2.II decyzji ustalono także stałą opłatę roczną z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej wymienionych w pkt I w wysokości [...] zł – uiszczaną przez okres 10 lat w terminie do 30 czerwca każdego roku począwszy od roku 2018 do roku 2027.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium zwróciło uwagę, że w przedmiotowej sprawie organ nie wskazał wobec kogo wydaje decyzję, czyli komu ustala należności i opłaty z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej. Wskazał jedynie, że wydanie decyzji nastąpiło po rozpatrzeniu wniosku Urzędu Gminy P. .

Organ zaznaczył, że podmiotowość w sprawie opłat i należności z tytułu wyłączenia gruntu z produkcji posiada Gmina. Oczywistym jest przy tym, że wójt (burmistrz, prezydent miasta) wykonując zadania gminy posługuje się urzędem gminy jako jednostką pomocniczą do realizacji nałożonych na niego zadań, skoro gmina nie posiada własnych struktur organizacyjnych pozwalających na ich realizację. Nie oznacza to jednak, że tego rodzaju przedsięwzięcia realizowane przez pracowników urzędu gminy są podejmowane w imieniu urzędu gminy, skoro należą do kompetencji gminy i stanowią realizację obowiązków i uprawnień wójta (burmistrza, prezydenta miasta), który w tym zakresie - stosownie do art. 30 i art. 31 u.s.g. - wykonuje uchwały rady gminy i zadania gminy określone przepisami prawa oraz kieruje bieżącymi sprawami gminy, jak również reprezentuje ją na zewnątrz.

W świetle powyższego, nie można uznać, że doszło do naruszenia przepisów postępowania poprzez brak udziału Gminy P. w toczącym się postępowaniu w wyniku kierowania pism do Urzędu Gminy P. a nie do Gminy P. . Gmina miała świadomość toczącego się postępowania i brała w nim udział o czym świadczy złożone przez nią odwołanie.

Kolegium wskazało, że w decyzji należało wprost wskazać komu organ I instancji ustalił należność i opłaty roczne z tytułu wyłączenia gruntu z produkcji rolniczej. W związku z tym, że w rozstrzygnięciu z dnia [...] r. tego nie dokonano, a treść decyzji może sugerować, że zobowiązanym jest urząd gminy P. , który nie może być podmiotem zobowiązań, Kolegium uchyliło decyzję organu I instancji i ustaliło wysokość należności z tytułu wyłączenia gruntu oraz o wysokości opłaty rocznej.

Odnosząc się do zarzutu przedawnienia podniesionego w odwołaniu, Kolegium wskazało, że wyłączenie z produkcji jest czynnością faktyczną, która zgodnie z art. 11 ust. 1 wspomnianej ustawy może nastąpić tylko po wydaniu decyzji zezwalającej na takie wyłączenie i w jej następstwie.

Zatem art. 12 cytowanej ustawy wiąże pojawienie się obowiązku uiszczenia należności z faktycznym wyłączeniem gruntów z produkcji, a nie z wydaniem decyzji w przedmiocie wyłączenia.

W przedmiotowym przypadku, termin przedawnienia do ustalenia należności i opłaty rocznej, o którym mowa w art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej biegnie od daty, gdy organ został przez stronę powiadomiony o faktycznym wyłączeniu gruntu z produkcji rolniczej, do czego zobowiązał stronę w decyzji z dnia [...] r., wskazując na obowiązek poinformowania Starostwa o dniu faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej oraz o ich aktualnej cenie rynkowej w celu naliczenia jednorazowej należności i opłaty rocznej, należnych za wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej. Kolegium zaznaczyło, że organ I instancji dwukrotnie ([...] r. i [...] r.) przypominał pisemnie Gminie P. o obowiązku wynikającym m.in. z decyzji Starosty [...] z [...] r. Złożenie do Starosty Powiatowego w P. przez Wójta Gminy P. pism w dniu [...] r. i [...] r. nie wypełnia przesłanki powiadomienia organu o dacie faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji rolnej, gdyż pisma te podawały odmienną datę od ostatecznego wskazania faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej, dotyczyły części działki i były niekompletne.

Gmina P. dopiero pismem z dnia [...] r. poinformowała, że faktyczne wyłączenie z produkcji rolniczej nastąpiło w dniu [...] r. i w załączeniu przedłożyła informację o wartości gruntu sporządzoną [...] r. przez rzeczoznawcę majątkowego.

Zdaniem Kolegium, organ I instancji zachował termin do wydania decyzji ustalającej.

Ponadto, w ocenie organu, należności z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej należy uiścić w terminie do 60 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna (art. 12 ust. 13 u.o.g.r.l.), zaś opłatę roczną za dany rok uiszcza się w terminie do dnia 30 czerwca tego roku (art. 12 ust. 14 u.o.g.r.l.). Zatem, data wydania zaskarżonej decyzji przez organ I instancji jednoznacznie wskazuje, że 5-letni termin, o jakim mowa w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej jeszcze nie upłynął.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, Gmina P. zarzuciła powyższej decyzji:

1. naruszenie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 67 ust. 1 ustawy o finansach publicznych w zw. z art. 22b ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych poprzez niedopuszczalne ustalenie należności oraz stałej opłaty rocznej z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej na rzecz podmiotu, który nie był stroną postępowania I instancji, co skutkuje nieważnością decyzji w tym zakresie;

2. naruszenie art. 139 k.p.a. w zw. z art. 67 ust. 1 ustawy o finansach publicznych w zw. z art. 22b ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych poprzez wydanie decyzji na niekorzyść odwołującej się Gminy P. oraz pogorszenie jej sytuacji w stosunku do tej, jaką miała przed wniesieniem odwołania,

3. naruszenie art. 68 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa w zw. z art. 67 ust. 1 ustawy o finansach publicznych w zw. z art. 22b ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, wyrażające się w braku uwzględnienia okoliczności, że zobowiązania w postaci należności oraz stałej opłaty rocznej z tytułu wyłączenia z produkcji rolniczej gruntów nie powstały ze względu na przedawnienie prawa do wydania decyzji w tym przedmiocie;

4. naruszenie art. 80 k.p.a. w zw. z art. 67 ust. 1 ustawy o finansach publicznych w zw. z art. 22b ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów - pism z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r. i błędne przyjęcie w ustaleniach faktycznych, że Starosta [...] nie dowiedział się z ww. pism o zmianie przeznaczenia gruntów i nie mógł na ich podstawie podjąć działań celem wyliczenia opłaty.

W uzasadnieniu skargi, Gmina ponownie podniosła argument dotyczący przedawnienia prawa do wydania decyzji ustalającej wysokość należności i opłat rocznych (z uwagi na upływ 3 lat od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy). Zaznaczyła, że termin przedawnienia powinien biec od momentu faktycznego wyłączenia gruntu z produkcji rolnej, które w niniejszej sprawie nastąpiło w dniu [...] r.

Strona wskazała ponadto, że w jej ocenie, rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest dotknięte nieważnością - poprzez dokonanie ustaleń w zakresie należności i stałej opłaty rocznej wobec osoby niebędącej stroną w sprawie. W odwołaniu z dnia [...] r., wskazano wprost, że wyłącznie z daleko posuniętej ostrożności procesowej odwołanie składane jest zarówno w imieniu jednostki, której organ nadał przymiot strony (Urząd Gminy P. ), jak i w imieniu podmiotu, którego interesu rzeczywiście dotyczy niniejsze postępowanie (Gmina P. ). Powyższe nie uprawniało jednak organu II instancji do "zamienienia" nieuprawnionego podmiotu będącego stroną decyzji I instancji na podmiot, który rzeczywiście powinien być stroną w prowadzonej sprawie.

W ocenie skarżącej, decyzja Kolegium narusza ponadto art. 139 k.p.a., bowiem doszło do wydania decyzji na niekorzyść strony odwołującej się poprzez pogorszenie sytuacji Gminy w stosunku do tej, jaką miała przed wniesieniem odwołania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Pismem z dnia 29 sierpnia 2018 r., Gmina P. uzupełniła skargę o zarzut naruszenia przepisów art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w wystarczającym zakresie i nieustalenie przez organ administracji powierzchni gruntu faktycznie wyłączonego z produkcji rolnej, co powinno być podstawą do ustalenia opłaty za wyłączenie gruntów z produkcji rolniczej. Gmina wskazała, że łączna powierzchnia wyłączona z produkcji rolnej to [...] m2, a więc [...] ha (podczas gdy w decyzji przyjęto [...] ha).

Jednocześnie strona wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentu – projektu budowlanego z dnia 15 lutego 2010 r. wraz z załącznikami, na okoliczność wiedzy Starostwa Powiatowego w P. o powierzchni gruntu działki nr [...], faktycznie wyłączonej z produkcji rolniczej.

Na rozprawie w dniu 18 października 2018 r., na podstawie art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowił przeprowadzić dowód z opisanego wyżej projektu, stanowiącego załącznik do pisma z dnia 29 sierpnia 2018 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje :

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 2188) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Kontrola zaskarżonej decyzji, dokonana według wskazanego wyżej kryterium, doprowadziła do uznania, że decyzja ta, podobnie jak decyzja ją poprzedzająca naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie, choć nie wszystkie argumenty skarżącej zasługują na uwzględnienie.

Za nietrafny należy bowiem uznać zarzut ustalenia należności na rzecz podmiotu, który nie był stroną postępowania. Co prawda należy zgodzić się ze skarżącą, że Urząd Gminy nie może być stroną postępowania administracyjnego ani adresatem decyzji administracyjnej, gdyż jako aparat pomocniczy gminy nie posiada osobowości prawnej, a tym samym zdolności administracyjno-prawnej w myśl art. 29 k.p.a., jednakże w niniejszej sprawie – zdaniem Sądu decyzja została skierowana na rzecz podmiotu, któremu przysługuje przymiot strony a jedynie został on wadliwie oznaczony.

W decyzji z dnia [...] r. Starosta faktycznie wskazał, że ustala należność z tytułu wyłączenia z produkcji rolniczej gruntów, na wniosek Urzędu Gminy P. nie zaś Gminy P. , jednakże w okolicznościach sprawy nie ma wątpliwości co do tożsamości podmiotu, na rzecz którego wydana została decyzja. Bez wątpienia Gmina P. posiadała pełną wiedzę w zakresie toczącego się postępowania, jak również uznawała, że to właśnie ona powinna być adresatem decyzji, a potwierdzeniem powyższego jest fakt, że to właśnie Gmina wniosła najpierw odwołanie od decyzji Starosty a następnie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Uchylając zaskarżoną decyzję i ustalając należności z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej dla Gminy P. , Kolegium dokonało w istocie jedynie korekty oznaczenia strony wskazanego niewłaściwie przez Starostę w decyzji I-instancyjnej.

Nie sposób też zgodzić się ze skarżącą, że w niniejszej sprawie została wydana decyzja na niekorzyść odwołującej się Gminy. Z przyczyn, o których była mowa powyżej, za adresata decyzji ustalającej należność z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej należy uznać właśnie Gminę P. a zatem zarówno przed wydaniem decyzji Kolegium jak i po wydaniu decyzji przez ten organ, Gmina była podmiotem, któremu ustalono należność z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej. Strona nie precyzuje przy tym na czym miało polegać pogorszenie jej sytuacji w stosunku do tej, jaką miała przed wniesieniem odwołania.

Pomimo to, koniecznym stało się uchylenie opisanych wyżej decyzji z uwagi na naruszenie art. 68 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2018 r., poz. 800) w zw. z art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2017 r., poz. 2077).

Podstawę prawną ustalenia należności z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej stanowią przepisy ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1161).

Zgodnie z art. 12 ust. 1 tej ustawy, osoba, która uzyskała zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji, jest obowiązana uiścić należność i opłaty roczne, a w odniesieniu do gruntów leśnych - także jednorazowe odszkodowanie w razie dokonania przedwczesnego wyrębu drzewostanu. Obowiązek taki powstaje od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji.

Z kolei w myśl art. 12 ust. 2 ww. ustawy, właściciel, który w okresie 2 lat zrezygnuje w całości lub w części z uzyskanego prawa do wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej lub leśnej, otrzymuje zwrot należności, jaką uiścił, odpowiednio do powierzchni gruntów niewyłączonych z produkcji. Zwrot uiszczonej należności następuje w terminie do trzech miesięcy od dnia zgłoszenia rezygnacji.

Należność pomniejsza się o wartość gruntu, ustaloną według cen rynkowych stosowanych w danej miejscowości w obrocie gruntami, w dniu faktycznego wyłączenia tego gruntu z produkcji (ust. 6).

Należność uiszcza się w terminie do 60 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna (ust. 13). Opłatę roczną za dany rok uiszcza się w terminie do dnia 30 czerwca tego roku, przyjmując w odniesieniu do gruntów rolnych kwoty określone na podstawie ust. 7 (ust. 14 pkt 1).

Jednocześnie w ust. 7 art. 12 cytowanej ustawy wskazano wysokość należności za wyłączenie z produkcji 1 ha gruntów rolnych wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 1, 3 i 5 dla poszczególnych klas – w tym także dla klasy IIIa ([...] zł).

W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że decyzją Starosty [...] z dnia [...] r., zezwolono Gminie P. na wyłączenie z produkcji rolniczej gruntu o powierzchni [...] ha klasy RIIIa wytworzonego z gleb pochodzenia mineralnego w działce ewidencyjnej nr [...], położonej w obrębie geodezyjnym P. , gmina P. , przeznaczonego pod budowę boiska sportowego i placu zabaw dla dzieci i młodzieży, zgodnie z decyzją Wójta Gminy P. z dnia [...] r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. W punkcie 2. tej decyzji zobowiązano Gminę do poinformowania Starostwa o dniu faktycznego wyłączenia wymienionych wyżej gruntów z produkcji rolniczej oraz o ich aktualnej cenie rynkowej w celu naliczenia jednorazowej należności i opłaty rocznej, należnych za wyłączenie tych gruntów z produkcji rolniczej.

W związku z takim brzmieniem decyzji, nie sposób zgodzić się z sugestią skarżącej, że nie miała obowiązku złożenia "deklaracji w zakresie faktycznej daty wyłączenia spod produkcji rolnej". Obowiązek taki został bowiem sformułowany wprost w pkt 2 decyzji z dnia [...] r., a skarżąca z takim rozstrzygnięciem zgodziła się (z uwagi na niewniesienie odwołania decyzja stała się ostateczna). Powyższego nie zmienia okoliczność, że wspomniany obowiązek nie wynika wprost z treści przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Skoro bowiem ustawa wiąże powstanie obowiązku uiszczenia należności i opłaty rocznej z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej z faktycznym wyłączeniem wspomnianych gruntów z produkcji, to nie ulega najmniejszej wątpliwości, że możliwość egzekwowania tego obowiązku bez uzyskania informacji w omawianym zakresie byłaby iluzoryczna.

Nie ulega zatem wątpliwości, że skarżąca miała obowiązek poinformowania Starosty o dniu faktycznego wyłączenia gruntów wymienionych w decyzji z dnia [...] r. z produkcji rolniczej.

W sprawie poza sporem pozostaje przy tym, że Gmina P. wystosowała w dniu [...] r. pismo do Starosty [...], w którym dokonała zgłoszenia z dniem [...] r. faktycznego wyłączenia z produkcji rolnej części działki nr [...] z obrębu P. , Gmina P. , o powierzchni [...] m2, na której budowany jest plac zabaw dla dzieci o powierzchni [...] m2 wraz z chodnikiem o powierzchni [...] m2. Wartość rynkową nieruchomości określono na kwotę [...]zł.

W odpowiedzi na to pismo, Starosta zwrócił się do Gminy P. o jego uzupełnienie o mapę ewidencyjną, zawierającą oznaczone linie rozgraniczające zasięg aktualnie realizowanej części inwestycji, a także rozliczenie powierzchni gruntów oraz wyjaśnienie, czy podana wartość rynkowa nieruchomości dotyczy całej jej powierzchni czy tylko części obecnie zagospodarowywanej.

Kolejnym pismem, z dnia [...] r., Gmina P. ponownie poinformowała Starostę [...], że "z dniem [...] r. nastąpiło faktyczne wyłączenie z produkcji rolnej działki nr [...] o powierzchni [...] ha z obrębu P. , pod realizację inwestycji celu publicznego na budowę placu zabaw dla dzieci o powierzchni [...] m2 wraz z chodnikiem o powierzchni [...] m2". Wartość działki w piśmie tym określono na kwotę [...]zł.

Pomiędzy stronami sporne jest jednak, czy przesyłając Staroście pisma o cytowanej wyżej treści Gmina P. dokonała stosownego zgłoszenia – jak wskazuje strona, czy też zgłoszenie to nastąpiło dopiero pismem z dnia [...] r. – jak przyjmuje organ odwoławczy.

W ocenie Kolegium, złożenie do Starosty Powiatowego w P. przez Wójta Gminy P. pism w dniu [...] r. i [...] r. nie wypełnia przesłanki powiadomienia organu o dacie faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji rolnej, gdyż "pisma te podawały odmienną datę od ostatecznego wskazania faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej, dotyczyły części działki i były niekompletne". Jak wskazuje organ – Gmina P. dopiero pismem z dnia [...] r. poinformowała, że faktyczne wyłączenie z produkcji rolniczej nastąpiło w dniu [...] r. i w załączeniu przedłożyła informację o wartości gruntu sporządzoną [...] r. przez rzeczoznawcę majątkowego.

Powyższa kwestia ma przy tym kluczowe znaczenie z uwagi na konieczność rozstrzygnięcia, czy w niniejszej sprawie upłynął już termin przedawnienia do ustalenia należności i opłaty rocznej, o którym mowa w art. 68 § Ordynacji podatkowej. Zgodnie bowiem z tym przepisem, zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2 tej ustawy, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Natomiast w myśl art. 21 § 1 pkt 2 ww. ustawy, zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania.

Jednocześnie pomiędzy stronami nie było sporu co do tego, że z uwagi na treść art. 22b ust. 3 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, kwestia biegu terminu przedawnienia do wydania decyzji jest regulowana przez odpowiednie stosownie przepisów Ordynacji podatkowej na mocy art. 67 ustawy o finansach publicznych. Zgodnie z ostatnim z wymienionych przepisów, do spraw dotyczących należności o których mowa w art. 60 ustawy o finansach publicznych (tj. dochodów budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego będących środkami publicznymi stanowiącymi nieopodatkowane należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym) – nieuregulowanych ustawą o finansach publicznych stosuje się bowiem przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy Ordynacja podatkowa.

Samo Kolegium uznało przy tym, że w niniejszej sprawie, termin przedawnienia do ustalenia należności i opłaty rocznej, o którym mowa w art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej biegnie od daty, gdy organ został przez stronę powiadomiony o faktycznym wyłączeniu gruntu z produkcji rolniczej, do czego zobowiązał stronę w decyzji z dnia [...] r., wskazując na obowiązek poinformowania Starostwa o dniu faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej oraz o ich aktualnej cenie rynkowej.

W ocenie Sądu, wbrew stanowisku organu, strona takiego zawiadomienia dokonała już w piśmie z dnia [...] r. Wskazała w nim bowiem zarówno datę faktycznego wyłączenia z produkcji rolnej działki nr [...] (tj. [...] r.) jak i cenę rynkową nieruchomości ([...] zł). Nie ulega przy tym wątpliwości, że pismo to dotarło do Starostwa nie później niż w dniu [...] r. – ponieważ Starosta powołuje się na nie w piśmie z tej właśnie daty adresowanym do Gminy P. .

Należy podkreślić, że zawarte w pkt 2 decyzji z dnia [...] r. zobowiązanie dotyczyło wyłącznie poinformowania Starostwa o dniu faktycznego wyłączenia wyżej wymienionych gruntów z produkcji rolniczej oraz ich aktualnej cenie rynkowej. Domaganie się zatem dodatkowych dokumentów takich jak mapa ewidencyjna zawierająca oznaczenie linii rozgraniczającej zasięg aktualnie realizowanej części inwestycji wykracza poza zobowiązanie zawarte w opisanej wyżej decyzji, jak również nie znajduje uzasadnienia w przepisach ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Co prawda należy zgodzić się z organem, że z treści pisma Gminy P. z dnia [...] r. wynika, że wyłączenie z produkcji rolniczej dotyczyło jedynie części działki nr [...], jednak w świetle art. 12 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, okoliczność ta pozostaje bez znaczenia dla sprawy. Z przepisu tego odczytywanego z uwzględnieniem art. 12 ust. 1 ww. ustawy jednoznacznie wynika bowiem, że opłaty i należności winny zostać dokonane z tytułu wyłączenia z produkcji gruntów wskazanych w zezwoleniu na to wyłączenie (w tym wypadku działki nr [...] o powierzchni [...] ha). Dopiero w wypadku rezygnacji (w okresie 2 lat) w całości lub w części z uzyskanego prawa do wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej właściciel gruntu winien otrzymać zwrot należności, jaką uiścił, odpowiednio do powierzchni gruntów niewyłączonych z produkcji. Zwrot ten następuje w terminie 3 miesięcy od dnia zgłoszenia rezygnacji.

Nie zasługuje, zdaniem Sądu, na uwzględnienie stanowisko Kolegium, że pismo to, podobnie jak pismo z dnia [...] r. nie stanowią zawiadomienia organu o dacie faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji rolnej gdyż dotyczą części działki i są niekompletne. Także dyskwalifikowanie ich ze względu na wskazanie w nich innej daty wyłączenia z produkcji rolniczej niż w piśnie z dnia [...] r. nie zasługuje na aprobatę. Skoro bowiem już pismo z 2011 r. zawierało niezbędne informacje, to domaganie się kolejnych informacji – na które Gmina odpowiedziała pismem z 2017 r. nie znajduje żadnego uzasadnienia. Dodatkowo podkreślenia wymaga, że organ nie wskazał z jakich względów za wiarygodne należy uznać informacje zawarte w piśmie z dnia [...] r., ani z jakich względów pisma z [...] r. i [...] r. są – w jego ocenie – niewiarygodne. Sam fakt, że informacje w nim zawarte różnią się od informacji zawartych w pismach z 2011 r. i 2012 r. z pewnością nie świadczy o tym, że dane przedstawione w tych dwóch ostatnich pismach są nieprawdziwe.

Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że przedmiotowe zobowiązanie Gminy P. nie powstało bowiem decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona – w dniu [...] r., a zatem po upływie 3 lat, licząc od końca roku podatkowego, w którym powstał obowiązek podatkowy (najpóźniej [...] r.) a zatem od końca 2011 r.

Z tego względu, mając na uwadze, że w sprawie doszło do naruszenia art. 68 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, które niewątpliwie miało wpływ na wynik sprawy, niezbędnym stało się uchylenie – w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zarówno zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. jak i poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z dnia [...] r.

Rozstrzygnięcie w pkt II sentencji wyroku zapadło na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ww. ustawy.

Wyżej wskazane zapatrywania Sądu stanowią dla organu wytyczne, które - stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - powinien uwzględnić przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.