Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1798/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok w części i zaskarżone postanowienie w części
Powołane przepisy: article: art. 58 § 1, art. 111 § 1 i 2, art. 129 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 25 stycznia 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych R.N. oraz M.M. i J.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 656/16 w sprawie ze skarg R.N. oraz M.M. i J.M. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1) uchyla zaskarżony wyrok w zakresie oddalenia skargi R.N. oraz uchyla pkt 3 zaskarżonego postanowienia w części dotyczącej R.N.; 2) uchyla zaskarżony wyrok w zakresie oddalenia skargi M.M. i J.M. na pkt 2 zaskarżonego postanowienia oraz uchyla pkt 2 zaskarżonego postanowienia; 3) oddala skargę kasacyjną M.M. i J.M. w zakresie oddalenia skargi M.M. i J.M. na pkt 1 i 3 zaskarżonego postanowienia; 4) zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz R.N. kwotę 1.037 (słownie: tysiąc trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 5) zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi solidarnie na rzecz M.M. i J.M. kwotę 1.020 (słownie: tysiąc dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 grudnia 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 656/16 po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym skarg R.N. oraz M.M. i J.M. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania – oddalił skargi.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...]:

1) przywrócił termin do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] przez Pocztę Polską S.A. z siedzibą w Warszawie;

2) odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji przez M.M. i J.M.;

3) odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji przez A.K., T.G., B.R., R.N., S.N. i N.N.

W uzasadnieniu postanowienia podał, że powołaną w rozstrzygnięciu decyzją Wojewoda [...] stwierdził, że:

1) parcele budowlane [...] i parcele gruntowe [...] stanowiące [...] oraz parcele [...] stanowiące zespół pałacowo-parkowy w [...], objęte wypisem hipotecznym [...], nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945r. nr 3, poz. 13 ze zm.);

2) parcela budowlana [...] i parcele gruntowe [...] położone w [...], objęte wypisem hipotecznym [...] podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e ww. dekretu.

Od powyższej decyzji odwołania złożyli: 1) H.S., J.Z., M.Z., M.Z., A.Z. i I.Z.; 2) A.K., T.G., B.R., R.N., S.N. i N.N.; 3) Poczta Polska S.A. z siedzibą w Warszawie; 4) [...] S.A. z siedzibą w [...]; 5) Gmina [...]; 6) M.M. i J.M.

Pierwsze z odwołań zawierało wniosek o uzupełnienie w/w decyzji Wojewody [...], złożony na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej w skrócie "K.p.a.").

Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. nr [...] odmówił uzupełnienia swojej decyzji z dnia [...] marca 2015 r. nr [...]. Podał, że zgodnie z art. 111 § 2 K.p.a., w tym przypadku termin dla strony do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r. rozpoczął bieg od dnia doręczenia przedmiotowego postanowienia.

W dniu 20 października 2015 r. H.S., J.Z., M.Z., M.Z., A.Z. i I.Z. wnieśli ponownie odwołanie od w/w decyzji z dnia [...] marca 2015 r.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] stwierdził niedopuszczalność przedwcześnie wniesionych odwołań od decyzji z dnia [...] marca 2015 r. m.in. przez R.N. oraz M.M. i J.M.

Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi M.M. i J.M., R.N., Gminy [...] i [...] S.A. z siedzibą w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Jednocześnie Poczta Polska S.A. z siedzibą w Warszawie oraz M.M. i J.M., a także A.K., T.G., B.R., R.N., S.N. i N.N. złożyli do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wnioski o przywrócenie terminu do wniesienia odwołań.

Poczta Polska S.A. podała, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu, gdyż postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r. o odmowie uzupełnienia decyzji z dnia [...] marca 2015 r. nie zostało jej prawidłowo doręczone. W ocenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w sprawie zaistniały przesłanki określone w art. 58 § 1 i 2 K.p.a. i należało przywrócić termin do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r. przez Pocztę Polską S.A. z siedzibą w Warszawie.

M. i J. M. wskazali, że nie ponoszą winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, gdyż pouczenie zawarte w postanowieniu Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r. o odmowie uzupełnienia decyzji z dnia [...] marca 2015 r. było błędne. Podano w nim, że od dnia doręczenia tego postanowienia biegnie termin do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2013 r., a nie wydanej w niniejszej sprawie decyzji z dnia [...] marca 2015 r. Nie byli zainteresowani wniesieniem odwołania od decyzji z dnia [...] maja 2013 r.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, rozważając kwestię winy wyżej wymienionych w uchybieniu terminu stwierdził, że faktycznie Wojewoda [...] w pouczeniu zawartym w postanowieniu z dnia [...] października 2015 r. omyłkowo wskazał decyzję wydaną w innej sprawie. Uznał jednak, że powyższe uchybienie nie zmienia istoty pouczenia, które sprowadza się do informacji, iż wydanie postanowienia o uzupełnieniu decyzji lub o odmowie uzupełnienia decyzji sprawia, że bieg terminu do wniesienia odwołania rozpoczyna się na nowo. Zdaniem organu, M. i J. M. reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika bez trudu mogli odczytać właściwe brzmienie pouczenia, tym bardziej że prawidłowo powołano w nim treść art. 111 § 2 K.p.a. Postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r. o odmowie uzupełnienia decyzji z dnia [...] marca 2015 r. zostało doręczone pełnomocnikowi skarżących w dniu 17 października 2015 r. i w terminie 14 dni od dnia doręczenia, przy zachowaniu należytej staranności, mieli możliwość wniesienia odwołania, czego nie uczynili. Istnienie po stronie zobowiązanego do dokonania czynności choćby winy nieumyślnej, niedbalstwa, stanowi negatywną przesłankę do przywrócenia terminu na podstawie art. 58 § 1 K.p.a.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, odnosząc się do zarzutu M. i J. M. dotyczącego art. 112 K.p.a. wyjaśnił, że na ten przepis może powołać się strona, która zastosowała się do błędnego pouczenia, czego oni nie uczynili. W tej sytuacji nie można przyjąć, aby uprawdopodobnili oni brak winy. Z tego względu odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r. przez M.M. i J.M.

A.K., T.G., B.R., R.N., S.N. i N.N. podali, że nie ponoszą winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, ponieważ działali w zaufaniu do organów administracji. Pierwotnie złożone odwołanie z dnia 12 kwietnia 2015 r. zostało przez Wojewodę [...] przyjęte, przekazane organowi odwoławczemu i aż do stycznia 2016 r. nie była kwestionowana jego prawidłowość. Dopiero z chwilą doręczenia im postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2016 r. stwierdzającego niedopuszczalność wniesionego przez nich wcześniej odwołania powzięli wiedzę o tym, że termin na wniesienie odwołania nie rozpoczął się przed doręczeniem postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r. o odmowie uzupełnienia decyzji z dnia [...] marca 2015 r.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, oceniając winę wyżej wymienionych w uchybieniu terminu wskazał, że postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r. zostało ich pełnomocnikowi prawidłowo doręczone w dniu 24 października 2015 r. W pouczeniu postanowienia podano, że jest ono niezaskarżalne oraz że zgodnie z art. 111 § 2 K.p.a. od dnia jego doręczenia biegnie termin do wniesienia odwołania od decyzji. Mieli oni zatem możliwość wniesienia odwołania w terminie 14 dni od doręczenia postanowienia, czego nie uczynili. Organ wyjaśnił, że w orzecznictwie przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu nie uprawdopodabnia przeoczenie wynikające ze słabej znajomości procedury, brak staranności strony w zapoznaniu się z treścią pouczeń czy nieznajomość prawa. Stwierdził, że wprawdzie w pouczeniu postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r. jest mowa o odwołaniu od decyzji wydanej w innej sprawie, to jednak uznał , iż nie zmienia to istoty pouczenia i nie może wpływać na ocenę winy strony w uchybieniu terminu, tym bardziej, że strony we wniosku nie wskazały tej omyłki jako okoliczności mającej uprawdopodobnić brak winy.

Powyższe postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi stało się przedmiotem skarg R.N. oraz M.M. i J.M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

R.N. zaskarżonemu postanowieniu w zakresie pkt 3 zarzucił naruszenie:

1) art. 58 § 1 K.p.a., poprzez jego niezastosowanie ze względu na błędne przyjęcie, że skarżący ponosi winę w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r. ze względu na nieznajomość prawa lub niedokładne zapoznanie się z pouczeniami, podczas gdy skarżący złożył odwołanie w przepisanym terminie 14 dni od doręczenia mu decyzji administracyjnej kierując się dosłownym brzmieniem przepisów postępowania administracyjnego oraz stosownie do pouczenia zawartego w decyzji Wojewody [...] i nie mógł przypuszczać, że później wydane przez Wojewodę [...] postanowienie z dnia [...] października 2015 r. o odmowie uzupełnienia decyzji spowoduje bezskuteczność złożonego przez niego wcześniej odwołania, tym bardziej że nie wskazywało na to pouczenie zawarte w tym postanowieniu Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r., a skarżący dowiedział się o bezskuteczności złożonego przez siebie odwołania dopiero z postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o niedopuszczalności odwołania z dnia 8 stycznia 2016 r., doręczonego mu w dniu 18 stycznia 2016 r.;

2) naruszenie art. 8 w zw. z art. 9 K.p.a., poprzez brak informowania skarżącego o konsekwencjach czynności organów, a w szczególności o konieczności ponownego wniesienia tego samego odwołania ze względu na wydanie przez Wojewodę [...] postanowienia z dnia [...] października 2015 r. o odmowie uzupełnienia decyzji, podczas gdy organ prowadząc postępowanie powinien był kierować się interesem obywatela oraz udzielać wyjaśnień dotyczących sprawy, a z dosłownego brzmienia przepisów postępowania administracyjnego nie wynikała konieczność ponownego wniesienia odwołania po doręczeniu postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r. o odmowie uzupełnienia decyzji, a pomimo to Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r.

Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w części, tj. w pkt 3.

W uzasadnieniu skargi rozwinął podniesione w niej zarzuty.

Skarżący M.M. i J.M. zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie:

1) przepisów postępowania, a mianowicie art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 2 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a., poprzez niewyjaśnienie w sposób wszechstronny stanu faktycznego sprawy oraz błędną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego poprzez co doszło do naruszenia zasady prawdy obiektywnej;

- art. 9 K.p.a. w związku z art. 112 K.p.a., poprzez rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] przez M. i J. M., w sytuacji błędnego pouczenia strony o możliwości odwołania od decyzji w postanowieniu Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r. nr [...], przez co doszło do naruszenia obowiązku należytego i wyczerpującego informowania przez organ stron o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Wskazując na powyższe zarzuty wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.

W uzasadnieniu skargi rozwinęli podniesione w niej zarzuty.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na skargi wniósł o ich oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 5 grudnia 2017 r. skargi M.M. i J.M. (sygn. akt I SA/Wa 657/16) i R.N. (sygn. akt I SA/Wa 656/16) połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz prowadzenia pod sygn. akt I SA/Wa 656/16.

Sąd pierwszej instancji uznał, że skargi nie zasługują na uwzględnienie.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu stwierdził, że nie zawiera ono wad powodujących konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego. Podzielił argumentację organu zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Powołując treść art. 58 § 1 i 2 K.p.a. wskazał, że o przywróceniu terminu do dokonania czynności procesowej decyduje łączne spełnienie czterech przesłanek: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu (1); wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (2); jednocześnie z wnioskiem zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin (3); we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu oraz powstaną ujemne dla strony skutki w zakresie postępowania (4). Podał, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu zachodzi w przypadku, gdy zachowanie strony postępowania odpowiada obiektywnemu miernikowi staranności, a więc staranności w prowadzeniu spraw, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Nawet lekkie niedbalstwo przy dokonywaniu czynności w toku postępowania wyklucza przywrócenie terminu. O braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku i jeśli przeszkoda ta powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej (np. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 października 2012 r. sygn. akt II SA/Po 648/12, CBOSA).

Przywrócenie terminu usprawiedliwia zaistnienie obiektywnych, występujących bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, nieprawidłowe doręczenie pisma (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2012 r. sygn. akt I FSK 2179/11, wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 marca 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 2210/13, CBOSA). Tylko w takich warunkach można przyjąć brak winy strony w uchybieniu terminu.

Przy ocenie winy strony lub jej braku w niedochowaniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2008 r. sygn. akt I OZ 354/08, CBOSA). O braku winy strony w niedopełnieniu obowiązku można mówić w przypadku, gdy nie mogła ona dopełnić tego obowiązku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, z powołanych orzeczeń wynika, że miernik staranności do wykonywania czynności procesowych został określony wysoko, gdyż nawet lekkie niedbalstwo jest oceniane jako zawinione. Wniosek o przywrócenie terminu powinien zatem powoływać się na okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności wniosku. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność twierdzenia o jakimś fakcie. W odróżnieniu od udowodnienia, uprawdopodobnienie nie musi uczynić określonego faktu pewnym. W postępowaniu administracyjnym, uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu dla podjęcia czynności procesowej ma na celu stworzenie w świadomości organu orzekającego przekonania o prawdopodobieństwie, wiarygodności okoliczności podawanych przez stronę.

Sąd pierwszej instancji przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy przyjął, że okolicznością bezsporną jest, iż skarżący uchybili terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r. Wyjaśnił, że zagadnienie dotyczące trybu i terminu wniesienia odwołania jest zawarte w art. 129 § 1 i § 2 K.p.a. Przepis ten stanowi, że odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od daty jej doręczenia. Kwestia uzupełnienia decyzji albo sprostowania zamieszczonego w decyzji pouczenia jest uregulowana w art. 111 § 1 i § 2 K.p.a. Z przepisu tego wynika, że strona może w terminie czternastu dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji zażądać jej uzupełnienia co do rozstrzygnięcia bądź co do prawa odwołania, wniesienia w stosunku do decyzji powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego albo sprostowania zamieszczonego w decyzji pouczenia w tych kwestiach. W przypadku wydania postanowienia, o którym mowa w § 1b, termin dla strony do wniesienia odwołania, powództwa lub skargi biegnie od dnia jego doręczenia lub ogłoszenia.

W niniejszej sprawie strony postępowania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015r. nr [...] wniosły odwołania z zachowaniem terminu. Jednocześnie H.S., J.Z., M.Z., M.Z., A.Z. i I.Z. w odwołaniu wnieśli o uzupełnienie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. nr [...] odmówił uzupełnienia własnej decyzji z dnia [...] marca 2015 r. W dniu 20 października 2015 r. H.S., J.Z., M.Z., M.Z., A.Z. i I.Z. ponownie wnieśli odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...]. Pozostałe strony postępowania ponownie odwołań nie wniosły. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] stwierdził niedopuszczalność przedwcześnie wniesionych odwołań od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...].

Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przedstawił regulację zawartą w art. 111 § 2 K.p.a. i podał, że postanowienie o uzupełnieniu decyzji lub o odmowie uzupełnienia decyzji nie ma samodzielnego bytu prawnego, nie podlega odrębnemu zaskarżeniu, a termin dla strony do wniesienia odwołania biegnie od dnia jego doręczenia lub ogłoszenia. Wskazał, że wprawdzie w pouczeniu postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r. o odmowie uzupełnienia decyzji z dnia [...] marca 2015 r. błędnie powołano decyzję z dnia [...] maja 2013 r., to jednak stwierdził, iż stanowiło to oczywistą omyłkę pisarską. Z treści przedmiotowego postanowienia i z jego uzasadnienia w sposób oczywisty wynika, że dotyczy ono decyzji z dnia [...] marca 2015 r. Ponadto w pouczeniu tym poinformowano o treści art. 111 § 2 K.p.a. W konsekwencji przyjął, że błędne pouczenie w zakresie podania decyzji wydanej w innej sprawie nie może zostać uznane za usprawiedliwienie niewniesienia odwołania we wskazanym w pouczeniu terminie, lecz świadczy o nienależytej dbałości strony o własne interesy.

Sąd pierwszej instancji wyjaśnił również, iż dla wystąpienia skutku, o którym mowa w art. 112 K.p.a., nie jest wystarczające, że w decyzji zawarto błędne pouczenie, konieczne jest bowiem, aby strona zastosowała się do tego pouczenia, tj. zgodnie z pouczeniem wniosła środek zaskarżenia przewidziany w tym przepisie.

W rozpoznawanej sprawie organ słusznie zauważył, iż błąd w pouczeniu nie dotyczył żadnego z wymienionych elementów oraz nie występuje sytuacja, w której strony zastosowały się do błędnego pouczenia. Brak winy w uchybieniu terminu nie uprawdopodabnia przeoczenie wynikające ze słabej znajomości procedury, brak staranności strony w zapoznaniu się z treścią pouczeń czy nieznajomość prawa. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżone postanowienie uznał za odpowiadające prawu, a zarzuty skarg jako bezzasadne.

Sąd pierwszej instancji podał także, iż skarga M.M. i J.M. została oddalona w części dotyczącej zaskarżonego postanowienia odnoszącej się do pkt 1 i 3 z powodu braku interesu prawnego do jego zaskarżenia w tej części. Skarżący posiadają interes prawny w zaskarżeniu przedmiotowego postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 lutego 2016 r. wyłącznie co do jego pkt 2, a nie w całości. Skarga R.N. spełnia powyższy warunek, gdyż dotyczy wyłącznie pkt 3 zaskarżonego postanowienia.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), orzekł, jak w sentencji wyroku.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł R.N., reprezentowany przez adwokata i zaskarżając wyrok w części, w jakiej Sąd pierwszej instancji oddalił skargę R.N., na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucił mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie naruszenie przepisów postępowania, tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 K.p.a., poprzez odmowę uwzględnienia przez Sąd skargi w stanie, gdy organ odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania stronie, która bez winy uchybiła terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r. w sytuacji gdy strona najpierw złożyła odwołanie w przepisanym terminie 14 dni od doręczenia mu decyzji administracyjnej kierując się dosłownym brzmieniem przepisu art. 129 § 2 K.p.a. i stosownie do pouczenia zawartego w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r. i nie mogła przypuszczać, że wydane później przez Wojewodę [...] postanowienie z dnia [...] października 2015 r. o odmowie uzupełnienia decyzji zniweczy czynność złożenia odwołania, a strona dowiedziała się o bezskuteczności złożonego przez siebie odwołania dopiero z postanowienia z dnia [...] stycznia 2016 r. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o niedopuszczalności odwołania, doręczonego w dniu 18 stycznia 2010 r. i złożyła w ustawowym terminie wniosek o przywrócenie terminu wraz z odwołaniem.

Wskazując na powyższy zarzut wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie, w jakim Sąd pierwszej instancji oddalił skargę R.N. oraz rozpoznanie skargi i uchylenie postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 lutego 2016 r. w części, tj. w pkt 3 oraz przekazanie sprawy do dalszego prowadzenia Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Ponadto wniósł o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego i kosztów postępowania przed Sądem pierwszej instancji, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych oraz wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawił argumentację mającą wykazać zasadność podniesionego w niej zarzutu. Podał, że Sąd pierwszej instancji oddalił skargę R.N., uznając iż uchybienie terminu do wniesienia odwołania (odwołania wniesionego przez I.K. w imieniu A.K., B.K., S.N., N.N. oraz R.N.) miało charakter zawiniony przez stronę.

Odwołanie złożone w imieniu R.N. przed upływem 14 dni od doręczenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r. (tj. zgodnie z terminem przewidzianym w art. 129 § 2 K.p.a. i zawartym w decyzji Wojewody [...] pouczeniem) na mocy postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2016 r., doręczonego w dniu 18 stycznia 2016 r. uznane za niedopuszczalne. W dacie doręczenia tego postanowienia skarżący kasacyjnie dowiedział się o nieznanej mu wcześniej okoliczności uznania złożonego odwołania z dnia 12 kwietnia 2015 r. za bezskuteczne, pomimo że odwołanie złożono w terminie wyznaczonym przez przepis art. 129 § 2 K.p.a. Z treści przepisów prawa, jak i pouczeń zawartych w orzeczeniach Wojewody [...] nie wynikało, że złożenie odwołania z dnia 12 kwietnia 2015 r. stanie się czynnością bezskuteczną wskutek innych zdarzeń. Skarżący dowiedział się o bezskuteczności odwołania z dnia 12 kwietnia 2015 r. dopiero w dniu 18 stycznia 2016 r. i celem przywrócenia terminu złożył w terminie stosowny wniosek wraz z odwołaniem od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r.

Zdaniem autora skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku błędnie wskazał, jakoby R.N. w skardze powoływał się na zasadność przywrócenia terminu ze względu na nieznajomość procedury przez stronę, niezapoznanie się z pouczeniem lub brak staranności. Strona wymaganej od niej staranności dochowała składając odwołanie w terminie 14 dni od doręczenia jej decyzji, zgodnie z treścią art. 129 § 2 K.p.a. i nie mogła przypuszczać, że wiele miesięcy później organ uzna, że odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu. W niniejszej sprawie uchybienie terminu do złożenia odwołania nie miało charakteru oczywistego, nie wynikało z oczywistej normy prawnej, a rozstrzyganie czy wydanie postanowienia o odmowie uzupełnienia decyzji czyni wcześniej złożone odwołanie bezskutecznym wymagałoby od strony znajomości reguł kolizyjnych stosowania art. 129 § 2 K.p.a. i art. 111 § 2 K.p.a., czego nie sposób wymagać od strony postępowania administracyjnego nie reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika. Skarżącemu kasacyjnie nie można zatem przypisać winy w tym, że nie spodziewał się uznania jego odwołania za niedopuszczalne, w sytuacji gdy złożył je w terminie określonym w art. 129 § 2 K.p.a. Dopiero uznanie w postanowieniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 stycznia 2016 r. odwołania za niedopuszczalne było zdarzeniem z którym wiąże się powzięcie wiedzy o braku złożenia właściwego (wymaganego przez organ) odwołania i od którego należy liczyć termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. W związku z powyższym uznać należy, iż we wniosku o przywrócenie terminu uprawdopodobniono, że do uchybienia terminu wymaganego przez organ nie doszło wskutek okoliczności zawinionych przez stronę, a Sąd pierwszej instancji oddalając skargę [...] naruszył przepisy postępowania wskazane w petitum skargi kasacyjnej.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli również M.M. i J.M., reprezentowani przez radcę prawnego i zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. zarzucili:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj.:

- naruszenie art. 58 K.p.a. w zw. z art. 9 K.p.a. oraz z art. 112 K.p.a., poprzez odmowę przywrócenia terminu z uwagi na uznanie, że błędne pouczenie skarżących nie stanowi uzasadnienia przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sytuacji, gdy skarżący uprawdopodobnili, że uchybienie terminu nastąpiło z uwagi na obiektywne okoliczności, bez ich winy, bowiem wynikało to z błędnego pouczenia ich przez Wojewodę [...] w postanowieniu z dnia [...] października 2015 r. o możliwościach odwołania, co stanowiło naruszenie przez organ obowiązku należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy oraz uznanie, że skarżący nie zastosowali się do pouczenia wskazanego w w/w postanowieniu;

- naruszenie art. 113 K.p.a. polegające na błędnym przyjęciu, że powołanie przez organ w treści pouczenia błędnie: "decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2013 r. znak: [...]", zamiast: "decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r. znak [...]", stanowi oczywistą omyłkę pisarską;

2) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 P.p.s.a. i art. 7 K.p.a. w zw. art. 77 § 1 K.p.a. art. 107 § 3 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a., poprzez oddalenie skargi na postanowienie Ministra Rolnictwa Rozwoju Wsi z dnia 25 lutego 2016 r., w sytuacji niewyjaśnienia w sposób wszechstronny stanu faktycznego sprawy oraz błędną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, przez co doszło do naruszenia zasady prawdy obiektywnej, tj. poprzez uznanie, że błędne pouczenie strony o prawie odwołania od decyzji w postanowieniu Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r. nie szkodzi stronie, która zastosowała się do tego pouczenia oraz nie narusza obowiązku należytego i wyczerpującego informowania przez organ stron o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy oraz że nie jest obiektywną okolicznością występującą bez woli skarżących, która ma wpływ na dokonanie czynności w terminie.

Wskazując na powyższe zarzuty wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenie zaskarżonego postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2016 r. w pkt 2. Ponadto wnieśli o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz oświadczyli, że zrzekają rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawili argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów. Podali, że błędne pouczenie ich o odwołaniu, zawarte w postanowieniu z dnia [...] października 2015 r., naruszało obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. Błędna informacja co do prawa, trybu i terminu złożenia przysługujących środków prawnych nie może powodować dla strony negatywnych konsekwencji. Strona nie może ponosić negatywnych skutków błędnego pouczenia, które jest integralną częścią decyzji administracyjnej. Wskazali, że w świetle omawianych regulacji prawnych oraz powołanego orzecznictwa, uznanie przez Sąd pierwszej instancji, że skarżącym nie przysługuje przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, stanowi przerzucenie na stronę skarżącą odpowiedzialności za skutki naruszenia przez organ obowiązku prawidłowego pouczenia strony, tj. wskazania w pouczeniu prawidłowego oznaczenia daty i orzeczenia mogącego być przedmiotem zaskarżenia. Skarżący kasacyjnie zaznaczyli, że zastosowali się do pouczenia zawartego w postanowieniu z dnia [...] października 2015 r., nie wnosząc odwołania od wskazanej w nim decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2013 r., gdyż nie byli zainteresowani zaskarżaniem tego orzeczenia, gdyż rozstrzygnięcie w nim zawarte było dla nich korzystne. W ich ocenie, w niniejszej sprawie nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz nie wyjaśniono w sposób wszechstronny stanu faktycznego sprawy, przez co dokonano błędnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i w konsekwencji nieprawidłowo uznano, że błędne pouczenie strony o prawie odwołania od decyzji w postanowieniu Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r. nie szkodzi stronie, która zastosowała się do tego pouczenia oraz nie narusza obowiązku należytego i wyczerpującego informowania przez organ stron o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy oraz że nie jest obiektywną okolicznością występującą bez woli skarżących, która ma wpływ na dokonanie czynności w terminie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Na wstępie zauważyć należy, iż Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie wiadomym jest z urzędu, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 grudnia 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 343/16 oddalił skargi Gminy [...], [...] S.A. z siedzibą w [...], M.M. i J.M. oraz R.N. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. Na skutek wniesienia od powyższego wyroku skarg kasacyjnych przez M.M. i J.M., Gminę [...] oraz R.N. sprawę rozpoznawał Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 6 grudnia 2018 r. sygn. akt I OSK 2005/18 uchylił zaskarżony wyrok oraz postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania m.in. w pkt 2 w części dotyczącej R.N. oraz w pkt 5, dotyczącym M.M. i J.M. W uzasadnieniu wyroku wskazał, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpozna merytorycznie odwołania objęte punktem I (pierwszym) i II (drugim) sentencji wyroku I OSK 2005/18 i odwołania, które uznał za wniesione w terminie.

Istota zarzutu skargi kasacyjnej wniesionej przez R.N. zmierza do wykazania, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nieprawidłowo podzielił stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, który postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w pkt 3 odmówił mu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] wobec nieuprawdopodobnienia braku winy. Zdaniem skarżącego kasacyjnie, w ogóle nie uchybił on terminowi do wniesienia odwołania, gdyż zgodnie z treścią art. 129 § 2 K.p.a. oraz stosownie do zawartego w niej pouczenia, odwołanie od przedmiotowej decyzji złożył w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. Wskazał, iż nie mógł przypuszczać, że wydane później przez Wojewodę [...], na skutek wniosku innych stron postępowania, postanowienie z dnia [...] października 2015 r. nr [...] o odmowie uzupełnienia w/w decyzji zniweczy czynność złożenia odwołania, a o bezskuteczności złożonego przez siebie odwołania dowiedział się dopiero z postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] o niedopuszczalności odwołania, doręczonego mu w dniu 18 stycznia 2010 r.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna R.N. zasługuje na uwzględnienie. Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, że w sprawie jest bezsporne, iż wyżej wymieniony uchybił terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...], gdyż termin na jego wniesienie rozpoczął się dopiero po doręczeniu postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r. nr [...] o odmowie uzupełnienia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...], co nastąpiło w dniu 24 października 2015 r. Powyższe ustalenie skutkowało wydaniem przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, postanowienia z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...], stwierdzającego niedopuszczalność odwołania m.in. w pkt 2 w części dotyczącej R.N., które, jak wyżej podano, zostało przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 grudnia 2018 r. sygn. akt I OSK 2005/18 uchylone. Nieprawidłowo również uznał, że w tej sprawie wydanie przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowienia z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w części dotyczącej R.N., było zasadne.

Wyjaśnić należy, iż złożenie przez stronę wniosku w trybie art. 111 § 1 K.p.a. służy usunięciu braków nieistotnych, w przeciwieństwie do środków odwoławczych, skargi czy powództwa, które zmierzają do zakwestionowania samej istoty rozstrzygnięcia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2010 r., sygn. akt II OSK 373/10). Z kolei przepis art. 111 § 2 K.p.a. nie stanowi lex specialis w stosunku do przepisów regulujących terminy do złożenia środków odwoławczych i nie wyłącza ich zastosowania na rzecz innej regulacji, ale je uzupełnia. Nie można uznać, że wniosek o uzupełnienie decyzji oraz skarga, odwołanie czy też powództwo są dla siebie środkami konkurencyjnymi. Strona, która wniosła odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji zgodnie z zawartym w niej pouczeniem ma prawo oczekiwać, że jej odwołaniu zostanie nadany bieg, a sprawa będzie podlegać całościowemu rozpoznaniu przez organ wyższej instancji. Wniesienie przez inną stronę postępowania wniosku o uzupełnienie decyzji nie pozbawia wniesionego skutecznie środka odwoławczego bytu prawnego, nie likwiduje go, nie niweczy skutku prawnego w postaci zaskarżenia decyzji, a zatem termin, o którym mowa w art. 111 § 2 K.p.a., liczony od doręczenia stronie postanowienia w przedmiocie uzupełnienia decyzji, jest terminem dodatkowym, jedynie wydłużającym termin wynikający z art. 129 § 2 K.p.a. Niedopuszczalna jest zatem taka wykładnia art. 111 § 2 i art. 129 § 2 K.p.a., że złożenie przez stronę odwołania jest dopuszczalne wyłącznie w terminie, o którym mowa w pierwszym ze wskazanych przepisów (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 6 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Wr 649/17).

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wadliwie określił rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia odwołania przez R.N. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...], tj. od dnia doręczenia postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r. nr [...] o odmowie uzupełnienia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...], co nastąpiło w dniu 24 października 2015 r. Odwołanie R.N. od w/w decyzji z dnia [...] marca 2015 r., datowane na dzień 12 kwietnia 2015 r., zostało skutecznie wniesione w terminie (art. 129 § 1 i 2 K.p.a.).

W konsekwencji oznacza to, że w sprawie brak było podstaw do wydania przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zarówno postanowienia z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] stwierdzającego niedopuszczalność odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] m.in. w pkt 2 w części dotyczącej R.N., przyjęcia, iż uchybił on terminowi do wniesienia odwołania i wydania postanowienia z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...], w pkt 3 odmawiającego przywrócenia mu terminu do wniesienia odwołania od w/w decyzji.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, z tego samego powodu na uwzględnienie zasługuje również skarga kasacyjna M.M. i J.M.

Odwołanie M.M. i J.M. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...], datowane na dzień 25 kwietnia 2015 r., zostało skutecznie wniesione w terminie (art. 129 § 1 i 2 K.p.a.). W sprawie brak było podstaw do wydania przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zarówno postanowienia z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] stwierdzającego niedopuszczalność odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] m.in. w pkt 6 dotyczącym M.M. i J.M., przyjęcia, iż uchybili oni terminowi do wniesienia odwołania i wydania postanowienia z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w pkt 2 odmawiającego przywrócenia im terminu do wniesienia odwołania od w/w decyzji.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 9 w zw. z art. 112 K.p.a. oraz art. 113 K.p.a. stwierdzić należy, iż jest on zasadny. Ustawodawca jednoznacznie wskazuje, że błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia (art. 112 K.p.a.). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że błędne pouczenie w decyzji to zarówno błędne określenie środka służącego do zaskarżenia decyzji, jak i błędne pouczenie co do terminu wniesienia środka zaskarżenia. Jeżeli przepis prawa z mocy prawa udziela stronie ochrony prawnej, a tak expressis verbis stanowi art. 112 K.p.a., nie ma podstaw do wyprowadzenia rażącego naruszenia prawa w działaniu organu, który zastosował tę ochronę. Nie ma podstaw do odsyłania jednostki na inną drogę ochrony prawnej (prośbę o przywrócenie terminu), jeżeli ta ochrona jest przyznana z mocy prawa (wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1553/11, Lex 1269625). Ponadto w orzecznictwie przyjmuje się, że obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy (art. 9 K.p.a.), winien być rozumiany szeroko, jak to jest tylko możliwe. W tym przypadku Wojewoda [...] w pouczeniu o terminie i środkach zaskarżenia, zawartym w postanowieniu z dnia [...] października 2015 r. jednoznacznie wskazał, że "Na niniejsze postanowienie – zgodnie z art. 141 § 1 i art. 142 K.p.a. – nie służy zażalenie. Stosownie do art. 111 § 2 K.p.a. termin do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...].05.2013 r. znak: [...] biegnie od dnia doręczenia niniejszego postanowienia". Nie można zatem uznać, że organ sprostał obowiązkowi udzielenia pouczenia w możliwie jasny i pełny sposób (art. 9 K.p.a.). Niedopuszczalne jest bowiem, aby strona poniosła szkodę na skutek utraty możliwości skorzystania z kontroli instancyjnej, wobec zastosowania się do błędnego pouczenia w postanowieniu co do prawa odwołania się od decyzji z dnia [...] marca 2015 r. (art. 112 K.p.a.). Z tego względu stwierdzić należy, iż stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, aprobujące pogląd Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, nie znajduje oparcia w prawidłowej wykładni art. 9 i art. 112 K.p.a. Jednocześnie zauważyć należy, iż w rozpoznawanej sprawie nie sposób przyjąć, że błędne pouczenie co do przedmiotu zaskarżenia, stanowiło wyłącznie oczywistą omyłkę w rozumieniu art. 113 K.p.a., skoro prowadziło do błędnego przeświadczenia odwołujących się, że od innych zdarzeń procesowych należy liczyć termin do złożenia odwołania. Organ nie podjął żadnych działań dla rektyfikacji tej wady.

W konsekwencji trafny okazał się także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. i art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 107 § 3 i art. 80 K.p.a.

Oczekiwanego skutku nie mógł natomiast osiągnąć zarzut naruszenia art. 135 P.p.s.a., gdyż Sąd pierwszej instancji, kontrolując postanowienie wydane na podstawie z art. 58 K.p.a., nie miał podstaw do kontroli merytorycznej decyzji z dnia [...] marca 2015 r. i postanowienia z dnia [...] października 2015 r.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok. Jednocześnie uznał, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona i rozpoznał skargę poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia w pkt 3 w tej części, która dotyczy R.N. oraz w pkt 2, dotyczącym M.M. i J.M. (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.), o czym orzekł, jak w pkt 1 i 2 wyroku.

Jednocześnie oddalił skargę kasacyjną M.M. i J.M. w zakresie oddalenia skargi M.M. i J.M. na pkt 1 i 3 zaskarżonego postanowienia, bowiem – na co prawidłowo zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji – w tej części zaskarżonego przez nich w całości rozstrzygnięcia, po stronie wyżej wymienionych zachodzi brak interesu prawnego. M.M. i J.M. posiadają interes prawny w zaskarżeniu postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2016 r. wyłącznie co do dotyczącego ich pkt 2 tego rozstrzygnięcia, a nie jego całości.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 209 P.p.s.a. oraz art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).