Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1158/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędziowie sędzia WSA Krystyna Kleiber, asesor WSA Artur Kot (spr.), Protokolant Emilia Kasperowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2006 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz Fundusz Pracy 1) uchyla zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i utrzymaną nią w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr[...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącej kwotę 89 zł 52 gr. (słownie: osiemdziesiąt dziewięć złotych i pięćdziesiąt dwa grosze) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynęło 1 marca 2004 r. pismo M. W., opatrzone datą 27 marca 2004 r., zawierające wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz Fundusz Pracy za okres od lipca do września 1996 r., a także należnych odsetek za zwłokę i kosztów upomnienia. Uzasadniając wniosek zobowiązana powołała się na swoją trudną sytuację majątkową, zdrowotną i rodzinną. Oświadczyła, że nie posiada żadnego majątku. Posiada natomiast status osoby bezrobotnej, bez prawa do zasiłku. Korzysta z pomocy rodziców. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dwiema córkami (19 i 12 lat) pobierającymi nauki w szkole podstawowej i liceum. Przedstawiła okoliczności towarzyszące powstaniu zaległości. Powołała się nadto na pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - powoływanego dalej jako "Zakład", które otrzymała w marcu 2003 r., informujące ją o zaległościach z tytułu należnych składek. Wyraziła zdumienie, że w lutym 2004 r. komornik poinformował ją o zadłużeniu w łącznej wysokości ok. 2.500 zł, gdy według niej zadłużenie wynosi 490,65 zł. Oświadczyła nadto, że od 2002 r. leczy się w poradni [...]. Cierpi również na inne schorzenia. Z mężem pozostaje w nieformalnej separacji.

Decyzją z [...] sierpnia 2004 r. - działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 2 - 3 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.s.u.s.", a także art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074 ze zm.) - Zakład odmówił skarżącej umorzenia należności składkowych. Uzasadniając swoje stanowisko Zakład powołał się na argumentację prezentowaną przez skarżącą. Stwierdził następnie, że prowadziła ona działalność gospodarczą w okresie od maja do października 1996 r. W 2003 r. zobowiązana osiągnęła dochód w wysokości 9.492,60 zł. Podniósł, że organ egzekucyjny stwierdził nieściągalność zaległości w maju 2004 r., ale z protokołu o stanie majątkowym wynika, że mąż zobowiązanej osiąga dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.800 zł netto.

Po rozpoznaniu wniosku Zakład stwierdził, że nie wystąpiły przesłanki do stwierdzenia całkowitej nieściągalności należności składkowych. Pomimo nieskutecznej egzekucji, nie znalazł podstaw do umorzenia zaległości, gdyż odpowiada za nie również mąż skarżącej, który osiąga dochody. Argumentację przedstawioną przez skarżącą uznał za niewystarczającą do umorzenia należności składkowych. Zauważył nadto, że skarżąca nie wykazała dobrej woli co do spłaty zadłużenia. Nie wywiązywała się bowiem z umowy dotyczącej spłaty należności składkowych w układzie ratalnym, który z tej przyczyny musiał zostać zerwany. W ocenie Zakładu, brak zainteresowania ze strony skarżącej posiadanym zadłużeniem, negatywnie rzutuje na całokształt postępowania płatnika. Ponownie powołując się na art. 28 u.s.u.s. zauważył, że przepis ten oparty jest na konstrukcji uznania administracyjnego, co oznacza, że Zakład może, ale nie musi umorzyć zaległości.

Korzystając z pouczenia zawartego w decyzji Zakładu, skarżąca pismem z 16 września 2004 r. wystąpiła do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (powoływanego dalej jako "Prezes Zakładu") z wnioskiem o ponowne rozpatrzenia sprawy. Odnosząc się do argumentacji przedstawionej w decyzji Zakładu, szczegółowo przedstawiła przyczyny, które uniemożliwiają jej spłatę zadłużenia. Podniosła między innymi, że w 2003 r. osiągnęła dochód, gdyż przebywała na zwolnieniu lekarskim. Mąż jej płaci natomiast miesięcznie 1.200 zł tytułem świadczeń alimentacyjnych na utrzymanie trojga dzieci.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - zwanej dalej "K.p.a."), decyzją z [...] listopada 2004 r. Prezes Zakładu utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Stwierdził bowiem, że skarżąca nie przedstawiła "żadnych nowych okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na zmianę decyzji".

Pismem z 20 grudnia 2004 r. M. W. wniosła skargę na decyzję Prezesa Zakładu, podtrzymując w zasadzie argumentację prezentowaną w trakcie postępowania administracyjnego. Dodatkowo wyraziła przypuszczenie, że objęcie egzekucją dochodów męża mogłoby spowodować zaprzestanie udzielania pomocy, jakiej mąż udziela jej w utrzymaniu dzieci, a ponadto mąż mógłby podjąć próbę odebrania jej praw rodzicielskich.

Odpowiadając na skargę, Prezes Zakładu podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenia.

Wyrokiem z 15 kwietnia 2005 r. (sygn. akt III SA/Wa 319/05), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję, gdyż została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadniając wyrok Sąd zauważył, że orzekanie w ramach "uznania administracyjnego" nie oznacza dowolności rozstrzygnięcia. Należy zatem przeprowadzić postępowanie w zgodzie z obowiązującymi przepisami K.p.a. Wskazując na wady zaskarżonej decyzji zauważył nadto, że przepisy postępowania zostały naruszone zarówno przez Prezesa Zakładu, jak i przez Zakład.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, działając na podstawie art. 83 ust. 4 u.s.u.s., decyzją z [...] stycznia 2006 r. Prezes Zakładu utrzymał w mocy decyzję Zakładu z [...] sierpnia 2004 r. Uzasadniając swoje stanowisko powołał się na przepisy art. 28 ust. 1 - 3a i ust. 4, art. 32 oraz art. 83 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s., a następnie stwierdził, że przedstawione przez skarżącą okoliczności nie uzasadniają umorzenia należności składkowych. Podniósł, że mimo zagwarantowania prawa do czynnego udziału w postępowaniu, skarżąca nie była w stanie wskazać na żadną okoliczność, która mogłaby doprowadzić do zmiany stanowisko Zakładu (podkreślenie Sądu). Stwierdził nadto, że "Dokonując ponownej oceny całości sprawy Zakład uwzględnił fakt zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej w 1996 r., a także bezskuteczność prowadzonej (...) egzekucji". Odmówił wiary twierdzeniom skarżącej, iż nie posiada ona wiedzy co do wysokości dochodów jej męża. Zauważył, że skoro skarżąca wykazuje gotowość do podjęcia pracy, to nie można uznać jej argumentów dotyczących złego stanu zdrowia. Wyraził przypuszczenie, że w przypadku podjęcia pracy sytuacja finansowa skarżącej może ulec istotnej poprawie. Wskazał nadto na ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej. Reasumując stwierdził, że "Zakład nie znalazł podstaw do zmiany decyzji odnoście umorzenia składek i podtrzymuje swoje stanowisko w tym zakresie, zawarte w decyzji z dnia [...] sierpnia 2004 r.".

Pismem z 2 marca 2006 r. M. W. wniosła skargę na decyzję Prezesa Zakładu, wnosząc o umorzenie należności składkowych. Oświadczyła, że nie jest w stanie spłacić zadłużenia. Ponownie wskazała na swoją trudną sytuację finansową, zdrowotną i rodzinną.

Odpowiadając na skargę, pełnomocnik Prezesa Zakładu podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych względów, niż w niej podniesione.

I. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm. - powoływanej dalej jako u.p.s.a.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 u.p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Podkreślić na wstępie należy, że Sąd nie ma kompetencji do zmiany merytorycznej wydanego przez organ, a następnie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Bada jedynie, czy nie doszło do naruszenia przepisów postępowania lub niewłaściwej wykładni przepisu materialnoprawnego. Odnosząc powyższe uwagi do sprawy niniejszej Sąd wyjaśnia, że nie jest władny orzec o umorzeniu należności składkowych skarżącej, gdyż kompetencję wydania rozstrzygnięcia w powyższej kwestii ustawodawca powierzył w pierwszej instancji Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, zaś w drugiej Prezesowi Zakładu - zgodnie z art. 83 ust. 4 u.s.u.s., w brzmieniu obowiązującym od 24 sierpnia 2005 r.

II. Przedmiotem sporu w sprawie niniejszej jest decyzja Prezesa Zakładu

w przedmiocie odmowy umorzenia należności składkowych. Zastosowanie mają zatem przepisy art. 28 u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 144, poz. 1365 - zwanego dalej "rozporządzeniem". Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2 - 4. Z przepisów tych wynika zaś, że należności składowe mogą być umarzane, z zastrzeżeniem ust. 3a, tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, tj. gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej,

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W myśl natomiast art. 28 ust 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Na mocy ustawowej delegacji (art. 28 ust. 3b u.s.u.s.) Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej określił szczegółowe zasady umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne rozporządzeniem z dnia 31 lipca 2003 r. Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Wymienił przy tym przykładowe sytuacje, uzasadniające umorzenie należności składkowych w całości lub w części.

III. Analizując treść powyższych przepisów warto podkreślić, że prawodawca, dopuszczając możliwość umorzenia należności z tytułu składek, posłużył się zwrotem "może umorzyć" ("mogą być umorzone"). Oznacza to, że w każdym wypadku decyzja będzie wydana w ramach uznania organu. Uznanie administracyjne jest natomiast konstrukcją prawną, pozwalającą organowi administracji publicznej na wybór konsekwencji prawnych powstałej sytuacji, do której odnosi się hipoteza normy prawnej. Inaczej mówiąc, dysponując prawem do umorzenia należności na zasadzie uznania administracyjnego, organ może, ale nie musi, umorzyć należność z tytułu składek lub odsetki za zwłokę, mimo zajścia określonych przesłanek. Uznanie to jest ograniczone kierunkowymi dyrektywami wyboru wskazanymi w przywołanych przepisach.

Tak duży zakres swobody decyzyjnej oznacza jednocześnie, że na organie spoczywa szczególny obowiązek pełnego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia, celem wykazania, że zbadał on sprawę w zakresie ustawowych dyrektyw, jak również zebrał i rozważył cały materiał dowodowy. W przypadku decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego uzasadnienie spełnia bowiem szczególnie istotną rolę, gdyż pozwala na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Powyższe stanowisko znalazło wielokrotnie wyraz w ugruntowanym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyrok z 28 lutego 1996 r., sygn. akt SA/Gd 320/95; wyrok z 30 września 1996 r., sygn. akt SA/Wr 3095/95; wyrok z 26 października 1995 r., sygn. akt SA/Gd 2096/95 lub wyrok z 21 lutego 1997 r., sygn. akt SA/Bk 1120/95).

Wydanie przez Zakład decyzji w przedmiocie umorzenia należności poprzedza postępowanie, które prowadzone jest w oparciu o przepisy K.p.a., zgodnie z art. 180 § 1. Na podstawie art. 83 ust. 4 u.s.u.s., stronie niezadowolonej z rozstrzygnięcia Zakładu przysługuje prawo do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wniosek ten rozpatrywany jest przez Prezesa Zakładu, na podstawie przepisów K.p.a. dotyczących postępowania odwoławczego. Oznacza to, że wydając decyzję w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Prezes Zakładu związany jest ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, określonymi w Rozdziale 2 Działu I K.p.a., w tym zasadą praworządności, wyrażoną w art. 6 K.p.a. Ma zatem obowiązek prawidłowego zastosowania przepisów nie tylko prawa materialnego, ale i procesowego.

IV. Przechodząc na grunt sprawy niniejszej Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja Prezesa Zakładu oraz poprzedzająca ją decyzją Zakładu wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wypełniona została zatem przesłanka ich uchylenia decyzji, określona w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a.

Sąd zauważył, że dokonując analizy zgromadzonego w sprawie materiału, Prezes Zakładu nie dopatrzył się przesłanek umorzenia zaległości, wymienionych zarówno w art. 28 u.s.u.s., jak i w § 3 rozporządzenia, a następnie stwierdził, że nie zachodzą przesłanki uchylenia decyzji Zakładu. Swojego stanowiska w tej mierze nie uzasadnił jednakże w sposób należyty. W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 1 i 3 K.p.a. Z przepisów tych wynika, że decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne, wskazujące w szczególności fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także uzasadnienie prawne, obejmujące wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Sąd stwierdził nadto, że uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Prezes Zakładu nie odniósł się należycie do argumentacji podniesionej przez skarżącą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

V. Istota postępowania prowadzonego w trybie art. 138 K.p.a. polega na ponownym, merytorycznym rozpoznaniu sprawy, z uwzględnieniem ewentualnej zmiany zakresu wniosku. Za niedopuszczalne należy uznać przy tym uzależnienie rozstrzygnięcia wydanego po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od tego, czy zobowiązany przedstawił nowe okoliczności w sprawie, czy też ich nie przedstawił. Rozpoznając sprawę w trybie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., organ odwoławczy (w tym przypadku Prezes Zakładu) obowiązany jest ponownie rozpatrzyć ją w całości i dokonać oceny prawidłowości decyzji organu pierwszej instancji, po ponownym zapoznaniu się ze stanem faktycznym sprawy i dokonaniu jego oceny. Organ odwoławczy musi zatem ocenić, czy na tle określonego stanu faktycznego organ I instancji podjął właściwe rozstrzygnięcie. Obowiązany jest nadto odnieść się szczegółowo do argumentacji skarżącego podniesionej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a jego rozstrzygnięcie powinno uwzględniać zmianę zakresu wniosku. Może przy tym prowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, jeżeli uzna to za konieczne. Sąd zauważył nadto, że zarówno w zaskarżonej decyzji, jak i odpowiadając na skargę, Prezes Zakładu wypowiada się niekiedy w imieniu Zakładu, co mogłoby wskazywać na to, że decyzja została wydana przez niewłaściwy organ. Taki stan rzeczy powodowałby zaś konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Prezes Zakładu obowiązany będzie zatem konsekwentnie wskazywać właściwy organ, jeżeli będzie ponownie rozpoznawał sprawę.

Podkreślenia wymaga, że badając stan faktyczny w celu rozpoznania wniosku o umorzenie należności, organy administracji publicznej obowiązane są brać pod uwagę przede wszystkim okoliczności bieżące sprawy. Zdarzenia przyszłe i niepewne, a w szczególności przypuszczenia i twierdzenia o charakterze prognostycznym, nie mogą stanowić wyłącznej (podkreślenie Sądu) podstawy do wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Mogą mieć oczywiście pewien wpływ na orzeczenie, ale wtedy powinny zostać uprawdopodobnione, zgodnie z zasadami logiki, dostępnej wiedzy i doświadczenia życiowego (zdrowego rozsądku). Rozstrzygnięcie sprawy nie może ograniczać się do lakonicznego stwierdzenia, że sytuacja majątkowa zobowiązanego może ulec w przyszłości poprawie, jeżeli podejmie zatrudnienie. Szczególne w sytuacji, gdy zobowiązany powołuje się na zły stan zdrowia.

VI. W ocenie Sądu, działanie organów dotknięte jest wadą naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 7 K.p.a., w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Jest ono również sprzeczne z zasadą pogłębiania zaufania do organu, wyrażoną w art. 8 K.p.a. Prawidłowość uzasadnienia decyzji należy oceniać również w kontekście zawartej w art. 11 K.p.a. zasady przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony określonego obowiązku, bez potrzeby stosowania środków przymusu.

Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Zakładu naruszają przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, powodując konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Ponownie rozpoznając sprawę Zakład obowiązany przy tym będzie do prawidłowego wskazania kwoty zaległości z tytułu należności składkowych, bowiem kwoty wskazane w decyzji z [...] sierpnia 2004 r. różnią się od kwot podanych przez Prezesa Zakładu w decyzji z [...] stycznia 2006 r., co miało wpływ na wyeliminowanie z obrotu prawnego również decyzji Zakładu. W pierwszej jednak kolejności Zakład obowiązany będzie zająć stanowisko w kwestii ewentualnego przedawnienia należności składkowych przed dniem 1 stycznia 2003 r.

Jeżeli należności te nie uległy przedawnieniu, to Zakład obowiązany będzie wyjaśnić, jakie widzi możliwości wyegzekwowania tych należności, skoro z akt sprawy wynika, że egzekucja okazała się bezskuteczna. Zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na wniosek, że Zakład nie podjął innych działań, zmierzających do odzyskania swoich należności, choć z uzasadnienia zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji Zakładu wynika, że w zasadzie jedynym racjonalnym powodem odmowy umorzenia należności składkowych są dochody osiągane przez męża skarżącej, który może zostać obciążony odpowiedzialnością za ich spłatę. Zakład obowiązany będzie nadto rozważyć, czy nie przyczynił się do powstania należności z tytułu odsetek za zwłokę w wysokości stanowiącej ok. trzykrotność kwoty głównej, odstępując od obowiązku informowania zobowiązanej o istniejących zaległościach z tytułu należności składkowych.

Sąd, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, w pełni podziela poglądy Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażone w wyroku z 12 kwietnia 2000 r. (sygn. akt I SA/Ka 1740/98), iż "Obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy (art. 9 kpa) powinien być rozumiany tak szeroko, jak to jest możliwe. Udowodnione naruszenie tego obowiązku powinno być rozumiane jako wystarczająca podstawa do uchylenia decyzji, szczególnie wówczas, gdy urzędnik stwierdza (lub powinien stwierdzić), że strona zamierza podjąć działania wiążące się dla niej z niekorzystnymi skutkami, lub nawet ryzykiem wystąpienia podobnych skutków. W takim wypadku urzędnik ma wyraźny obowiązek w możliwie jasny sposób wyjaśnić całość okoliczności sprawy stronie i równie wyraźnie wskazać na ryzyko wiążące się z zaplanowanymi działaniami. Jest to jedyny odpowiadający zasadzie art. 1 Konstytucji sposób rozumienia art. 9 kpa.".

Jeżeli Zakład uzna, że w dalszym ciągu nie widzi podstaw do umorzenia istniejących należności składkowych w całości lub w części, to obowiązany będzie do przedstawienia w decyzji zarówno uzasadnienia faktycznego jak i uzasadnienia prawnego, a po dokonaniu oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, zobowiązany będzie także do wyciągnięcia stosownych wniosków, pozwalających w konsekwencji zakończyć postępowanie w sprawie umorzenia należności składkowych w zgodzie z zasadami postępowania administracyjnego. Obowiązany nadto będzie odnieść się należycie do argumentacji podniesionej przez skarżącą, również co do rzeczywistych możliwości płatniczych jej męża.

Uchylenie decyzji nastąpiło z przyczyn procesowych i nie oznacza, że sytuacja skarżącej uzasadnia umorzenie w całości należności składkowych, jeżeli takowe istnieją.

Z uwagi na przedstawione wyżej rozważania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 134 § 1, art. 135 oraz art. 152 u.p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji.