Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1317/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2018-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją decyzje
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200 w zw. z art. 205
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 44 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1405
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko.
article: art. 127 par. 3, art. 31, art. 156, art. 107 par. 3, art. 37
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.),, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Alicja Poznańska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 lutego 2018 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz strony skarżącej Stowarzyszenia A. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r., Nr [...], wydaną na podstawie art.138 §1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257r.), zwanej dalej "K.p.a.", po rozpatrzeniu wniosku Stowarzyszenia A., reprezentowanego przez G. M.-H. i E. S., zwanego dalej "Stowarzyszeniem", o ponowne rozpatrzenie sprawy objętej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., Nr [...], orzekającą o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] r., znak: [...], ustalającej środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie zespołu [...] elektrowni wiatrowych typu [...] o mocy [...] każda na terenie sołectw J. i J. w Gminie D., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Kolegium stwierdziło, że działając na wniosek Stowarzyszenia z dnia 15 grudnia 2016 r., postanowieniem z dnia [...] r. wszczęło postępowanie w żądanej sprawie, tzn. w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...]. znak: [...] Następnie Kolegium decyzją z dnia [...] r. orzekło o umorzeniu uprzednio wszczętego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, uznając, że Stowarzyszenie nie ma legitymacji do występowania z takim wnioskiem.

Stowarzyszenie, nie zgadzając się ze stanowiskiem Kolegium określonym w tej decyzji Kolegium zwróciło się do Kolegium o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji Wójta Gminy S. , podnosząc

iż nieruchomości części mieszkańców sołectw J. , J. i D.

gm. D., "wchodzą w skład gospodarstw agroturystycznych, co ma przełożenie na ograniczenie w postaci immisji, tzn. hałasu i pola elektromagnetycznego. Ponadto Kolegium pominęło w swojej ocenie fakt skumulowanego oddziaływania elektrowni będących przedmiotem oceny, a to ustalenie nie wymaga wiadomości specjalnych, gdyż wynika wprost z przepisów, na co Stowarzyszenie wskazywało już wcześniej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. po zapoznaniu się z treścią uzasadnienia zaskarżonej decyzji Kolegium z dnia [...] r. oraz aktami sprawy dotyczącymi badanej ostatecznej decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] r. stwierdziło, że istotą ponownego postępowania, o którym mowa w art.127 § 3 K.p.a., w sprawie stwierdzenia nieważności ww. ostatecznej decyzji Wójta Gminy S. , jest tylko i wyłącznie weryfikacja "pierwszoinstancyjnego" postępowania Kolegium, a więc przedmiotem niniejszego postępowania jest kontrola uprzedniej decyzji Kolegium orzekającej o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji Wójta Gminy S. .

Następnie wskazując na brzmienie decyzji "pierwszoinstancyjnej" stwierdziło,

że przywołując art. 31 K.p.a., poprzedni Skład wskazał, iż stanowi on o tym,

że organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować

z żądaniem wszczęcia postępowania lub dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Natomiast art. 44 ustawy z dnia z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2017 r., poz.1405), zwanej dalej "ustawą o udostępnianiu informacji o środowisku" stanowi, iż organizacje społeczne mogą uczestniczyć na prawach strony w postępowaniu dotyczącym spraw z zakresu ochrony środowiska, jeżeli prowadzą działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub w zakresie ochrony przyrody przez okres minimum 12. miesięcy przed dniem wszczęcia postępowania. Mając na uwadze ten warunek poprzedni Skład wskazał, iż Stowarzyszenie działa dopiero od 28 stycznia 2014 r. natomiast postępowanie w sprawie wydania środowiskowych uwarunkowań realizacji wnioskowanego przedsięwzięcia zostało zakończone decyzją z dnia [...] r. co powoduje, że Stowarzyszenie nie może powoływać się na przepisy art. 44 ww. ustawy. Oznacza to również, że żądanie swoje w niniejszej sprawie Stowarzyszenie może opierać wyłącznie na przepisach art. 31 K.p.a. Obecny Skład Orzekający podzielił ten wywód.

Następnie poprzedni Skład zauważył, iż w złożonym wniosku o wszczęcie postępowania "nieważnościowego" Stowarzyszenie nie wskazało podstawy prawnej swego działania czyli art. 31 K.p.a., ani też nie uzasadniło to celami statutowymi, jak

i nie wykazało, że za żądaniem wszczęcia postępowania nadzwyczajnego przemawia interes społeczny. Obecny Skład Orzekający przeanalizował wnikliwie wniosek Stowarzyszenia i potwierdził stanowisko poprzedniego Składu, iż w jego treści nie można znaleźć uzasadnienia, iż żądanie Stowarzyszenia spowodowane jest celami statutowymi oraz wykazania interesu społecznego.

Poprzedni Skład podkreślił, że przesłankami inicjatywy procesowej organizacji społecznej, które muszą wystąpić łącznie jest cel statutowy działalności i względy interesu społecznego. Obecny Skład Orzekający podziela powyższy wywód poprzedniego Składu, gdyż oparty jest on na tezach ugruntowanego już orzecznictwa sądowoadministracyjnego dotyczącego art. 31 K.p.a.

W dalszej kolejności poprzedni Skład Orzekający dokonał badania § 7 Statutu Stowarzyszenia, w którym określono jego cele stwierdzając, iż są one określone na tyle ogólnie, że sprawa ustalenia środowiskowych uwarunkowań mieści się w zakresie celów statutowych. Natomiast spełnienie drugiej przesłanki, tj. wykazanie interesu społecznego winno znaleźć się we wniosku o wszczęcie postępowania. Tymczasem -jak stwierdził poprzedni Skład - Stowarzyszenie we wniosku nie zawiera żadnych argumentów wskazujących na to, że za wszczęciem postępowania nadzwyczajnego przemawia interes społeczny. Poprzedni Skład zwrócił też uwagę, iż Stowarzyszenie uzasadniając swój wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji, podnosi zarzuty co do wadliwego sposobu uchwalania przez Gminę D. zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i wadliwego podawania do publicznej wiadomości o tym, oraz na naruszenie art. 79 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, poprzez nie opublikowanie projektu dokumentu wymagającego udziału społeczeństwa w prasie o odpowiednim do rodzaju dokumentu zasięgu, gdy tymczasem postępowanie prowadzące do wydania przedmiotowej decyzji Wójta Gminy S. prowadzone było na podstawie przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska, a nie na podstawie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Podsumowując, poprzedni Skład stwierdził, iż w każdej sprawie wszczynanej na podstawie art. 31 § 1 K.p.a. organizacja społeczna musi wykazać oprócz tego, że sprawa dotyczy innej osoby i jest to uzasadnione celami statutowymi, że przemawia za tym również interes społeczny, co samo przez się nie wynika z faktu posiadana statusu organizacji społecznej, a takim działaniem w interesie społecznym i zgodnie z celami statutowymi byłoby, gdyby Stowarzyszenie zainicjowało przeprowadzenie pomiarów w obszarze oddziaływania elektrowni wiatrowych. W końcowej części decyzji poprzedni Skład wskazał, iż dokonał też analizy możliwości wszczęcia postępowania nadzwyczajnego w żądanej sprawie

z urzędu, jednakże nie znalazł podstaw prawnych do jego wszczęcia.

Obecny Skład po zbadaniu treści wniosku Stowarzyszenia zgodził się

z powyższą oceną dokonaną przez poprzedni Skład, że nie wykazało ono konkretnego zagrożenia interesu społecznego, który zamierza chronić, jako wnioskodawca postępowania nadzwyczajnego, czyli stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] r. znak: [...] W ocenie obecnego Składu, powoływanie się przez Stowarzyszenie na naruszenie ogólnych zasad ochrony środowiska nie stanowi, że za wszczęciem postępowania z urzędu przemawia interes społeczny, bowiem Stowarzyszenie nie wykazało powiązania zagrożeń dla środowiska, w tym społeczności lokalnej, z konkretami rozstrzygnięcia zawartego w przedmiotowej decyzji Wójta Gminy S. . Zarzuty podniesione we wniosku Stowarzyszenia nie uprawdopodobniają, że przedmiotowa decyzja Wójta Gminy S. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, lub dotknięta jest jedną z pozostałych wad nieważności wymienionych w art.156 § 1 K.p.a. Obecny Skład Orzekający podziela również stanowisko poprzedniego Składu, iż nie znaleziono też podstaw do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji Wójta Gminy S. .

W końcowej części uzasadnienia Kolegium stwierdziło: "Reasumując powyższe, w ocenie obecnego Składu Orzekającego, tak jak Składu poprzedniego, Stowarzyszenie nie uprawdopodobniło zagrożenia dla konkretnego dobra społecznie chronionego - interesu społecznego, które uzasadniałoby wszczęcie zarówno

na "wniosek" jak i "z urzędu" postępowania o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...]. co świadczy o tym,

że wniosek złożony został przez podmiot nie posiadający legitymacji do jego złożenia. W związku z czym wszczęte postępowanie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe."

Powyższa decyzja została zaskarżona przez Stowarzyszenie A. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.

Skarżące Stowarzyszenie wniosło o:

- uchylenie ww. decyzji,

- przeprowadzenie rozprawy przed sądem,

- o zobowiązanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz Wójta Gminy S. do dostarczenia oryginałów dokumentów związanych z wydaniem decyzji przez Wójta Gminy S. z dnia [...] r.

oraz

- z uwagi na treść art. 134 w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - o wyeliminowanie z obiegu prawnego ostatecznej decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] r. ustalającej środowiskowe uwarunkowania przedsięwzięcia polegającego na budowie [...] elektrowni wiatrowych typu [...] o mocy [...] każda, zlokalizowanych na terenie sołectwa J. i J. w Gminie D.,

- stwierdzenie rażącego naruszenia prawa przez nierozpoznanie w terminach wskazanych w ustawie naszego wniosku o stwierdzenie nieważności ww. decyzji.

- o zasądzenie kosztów postępowania od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K..

Stowarzyszenie nie zgodziło się ze stanowiskiem zajętym przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., uznając je za chybione i podnosząc zarzuty wobec decyzji wydanych w sprawie budowy elektrowni wiatrowych, w tym decyzji środowiskowej.

Zdaniem Stowarzyszenia, Wójt Gminy S. nie powinien wydawać decyzji środowiskowej na terenie obejmującym obszar J. , tylko Wójt Gminy D.. Wójt Gminy D. nie miał żadnego interesu majątkowego na tym terenie. Ponadto planowane wiatraki w J. będą w zbyt bliskiej odległości od istniejących już elektrowni wiatrowych. W obwieszczeniach Wójta Gminy S. brak było rzetelnej informacji. Podawano informację w następujący sposób: ".... podaje do publicznej wiadomości informację o wydaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach polegających na budowie i eksploatacji farmy wiatrowej J. , J. w gminie D.. Przedsięwzięcie jest realizowane przez [...] siedzibą przy ul [...], [...]".

Z powyższej treści nie wynika żadna w miarę precyzja informacja o lokalizacji planowanej farmy, łącznie z przebiegiem np. kabli, dróg, itp. Nie są tym samym spełnione wymogi ustawy z dnia 03.10.2008 r.

W świetle powyższego skarga jest w pełni uzasadniona, jak również zawarte w niej wnioski.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 1 lutego 2018 r. sąd oddalił wnioski o połączenie niniejszej sprawy ze sprawą II SA/Sz 1316/17 uznając, że nie ma przeszkód prawnych by rozpoznawać je osobno oraz o przeprowadzenie dowodu (zawarty w skardze) uznając, że na tym etapie postępowania są one zbędne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.).

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że rozpatrując sprawę w oparciu

o art. 127 § 3 K.p.a. samorządowe kolegium odwoławcze rozpoznaje wniosek

o ponowne rozpatrzenie sprawy w taki sam sposób, jak rozpatruje odwołanie strony. Jego zadaniem jest ponowne rozpatrzenie sprawy w jej całokształcie, nie zaś zbadanie, czy wydana uprzednio decyzja jest zgodna z prawem. Takie bowiem uprawnienie przysługuje jedynie sądom administracyjnym, zaś postępowanie administracyjne daje stronom gwarancję dwukrotnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności tego postępowania.

W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. ponownie rozpatrując wniosek Stowarzyszenia o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] r. w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie zespołu elektrowni wiatrowych składającego się z [...] elektrowni wiatrowych typu [...] o mocy [...] każda, w miejscowości J. i J. gm. D., w zasadzie ograniczyło się do akceptacji decyzji tego Kolegium z dnia [...] r. (umarzającej postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji), uznając ją za wydaną zgodnie z prawem. Co prawda z treści uzasadnienia decyzji Kolegium z dnia [...] r. wynika również, że organ zapoznał się z całością akt sprawy, jednakże w świetle zawartych w decyzji stwierdzeń o badaniu jedynie zgodności z prawem, pozostają wątpliwości co do zakresu ponownego rozpatrzenia wniosku Stowarzyszenia.

Przechodząc do badania poprawności merytorycznej wydanych decyzji wskazać należy, iż zgodnie z art. 44 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony, jeżeli prowadzą działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody, przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia tego postępowania (przepisu art. 31 § 4 K.p.a. nie stosuje się). Zdaniem Kolegium, postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w postępowaniu, w którym udział społeczeństwa był zapewniony, jest niejako kontynuacją postępowania o wydanie decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia. Z tego względu, skoro wydanie decyzji w tej sprawie nastąpiło dnia [...] r., a Stowarzyszenie rozpoczęło działalność dopiero [...] r., to powoduje to brak podstaw do stosowania do Stowarzyszenia art. 44 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku.

Zdaniem sądu, postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jako postepowanie nadzwyczajne jest postępowaniem oddzielnym od prowadzonego wcześniej postępowania, w którego efekcie wydana została decyzja środowiskowa, co przy stosowaniu art. 44 ust. 1 ww. ustawy powoduje, że upływ 12. miesięcznego terminu winien być liczony od dnia wszczęcia postępowania nadzwyczajnego. W tym więc zakresie sąd nie podziela stanowiska Kolegium.

Bezsporne jest, że do postępowania zakończonego ww. decyzją Wójta Gminy S. miały zastosowania – w ówczesnym brzmieniu przepisy - art. 31-39 ustawy Prawo ochrony środowiska, gwarantujące społeczeństwu udział w postępowaniu

w sprawie ochrony środowiska. Tym samym postępowanie to było postępowaniem, które w aktualnym stanie prawnym zostało wymienione w art. 44 ust. 1 ustawy

o udostępnianiu informacji o środowisku, jako postępowanie wymagające udziału społeczeństwa.

W ocenie sądu, należy stwierdzić, że przepis art. 44 ust. 1 przyznaje organizacjom ekologicznym, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia, prawo udziału w każdym postępowaniu - rozumianym jako mogącym doprowadzić do wzruszenia decyzji wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa. Nie jest więc istotne, w jakiego rodzaju postępowaniu administracyjnym organizacja ekologiczna zgłasza chęć udziału, lecz należy badać, czy w ramach tego postępowania możliwe jest doprowadzenie do sytuacji wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, przy wydaniu której wymagany był udział społeczeństwa (wyrok NSA sygn. akt II OSK 1523/16.

W niniejszej sprawie mamy do czynienia z organizacją ekologiczną, która nie zgłosiła chęci uczestniczenia w toczącym się postępowaniu, a złożyła wniosek – wspólnie z innymi osobami – o stwierdzenie nieważności decyzji środowiskowej, wydanej w postępowaniu, w którym wcześniej nie uczestniczyła. Kolegium rozpoznało wnioski Stowarzyszenia i pozostałych osób odrębnymi decyzjami.

Z kolei dopuszczenie organizacji społecznej do postępowania w sprawach

z zakresu ochrony środowiska, na zasadzie art. 31 § 1 K.p.a., nawet gdy uzasadniają

to cele statutowe wnioskodawcy, nie może być niejako automatyczne. Jego zasadność musi być rozważana z uwzględnieniem wszystkich realiów konkretnej sprawy, mając na uwadze, że za dopuszczeniem organizacji społecznej do udziału w konkretnym postępowaniu muszą przemawiać także określone względy interesu publicznego. Uwarunkowania sprawy muszą być tego rodzaju, że przez wzgląd na ochronę określonych dóbr o charakterze ogólnospołecznym lub istotnych dla społeczności lokalnych, w powiązaniu ze specyfiką planowanych działań, wzmocnienie tzw. czynnika społecznego w postępowaniu jest uzasadnione. W wyroku z dnia 10 grudnia 2015 r. II OSK 949/14 (dostępny w internecie) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że interes społeczny w postępowaniach administracyjnych prowadzonych w trybach zwykłych i nadzwyczajnych należy interpretować podobnie i nie ma podstaw do jego różnicowania w zależności od trybu, w którym toczy się postępowanie środowiskowe.

Stosownie do treści art. 31 § 1 K.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: wszczęcia postępowania, dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony (art. 31 § 3 K.p.a.). Żądanie wszczęcia postępowania organizacja społeczna może wnieść tylko w sprawie, w której organ administracji władny jest wszcząć postępowanie z urzędu (J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2006, s. 226-227, s. 230; tamże B. Adamiak, s. 646). Poza sporem pozostaje, że Stowarzyszenie nie miało i nie posiada żadnego własnego interesu prawnego w tym postępowaniu. Skarżące Stowarzyszenie z uwagi na swój statut może działać jedynie jako organizacja społeczna, a więc jako podmiot na prawach strony.

Regulacja uprawnień procesowych podmiotów na prawach strony została

w ograniczonym zakresie unormowana w sposób szczególny. Dotyczy to dopuszczalności żądania wszczęcia postępowania, a zwłaszcza skuteczności tego żądania. W przypadku organizacji społecznej kryterium ograniczającym skuteczność tego żądania jest wyznaczona dwiema przesłankami: po pierwsze, cel statutowy tej organizacji, a po drugie, przemawia za wszczęciem postępowania w sprawie interes społeczny.

Jak stwierdziło Kolegium, nie ma wątpliwości, że cel statutowy Stowarzyszenia przemawia za wszczęciem postępowania, natomiast według organu brak jest interesu społecznego po stronie Stowarzyszenia.

Organizacja społeczna winna powołać okoliczności, które przemawiają za uznaniem, że interes społeczny uzasadnia w danej sprawie wszczęcie postępowania przez organ z urzędu. Należy jednak mieć na uwadze, że organizacja społeczna winna uprawdopodobnić, a nie udowodnić, że istnieje interes społeczny, aby w danej sprawie wszcząć postępowanie z urzędu. Na tym etapie nie można domagać się od organizacji społecznej, aby wykazała określone okoliczności, a to z kilku istotnych względów. Po pierwsze, organizacja społeczna, która nie jest dopuszczona do udziału w postępowaniu, tak jak w niniejszej sprawie o wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, nie ma przymiotu strony, czy uczestnika postępowania, a zatem nie ma wglądu w akta administracyjne danego postępowania. Tym samym nie posiada takich informacji, które pozwoliłyby jej na wskazanie bardzo szczegółowych, konkretnych okoliczności popartych materiałem dowodowym. Po drugie, ustawodawca w przepisie art. 31 § 1 K.p.a. używa sformułowania "uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione". Takie sformułowanie przepisu nie daje podstaw do żądania od organizacji społecznej udowodnienia konkretnych okoliczności już na etapie wstępnym, tj. składania wniosku.

Wniosek z dnia 15 grudnia 2016 r. i jego uzasadnienie wskazują,

że Stowarzyszenie podało wiele okoliczności, które jego zdaniem, uzasadniają wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. Podkreślić należy,

iż wszczęcie przez organ z urzędu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji (art. 31 § 1 pkt 1 i § 2 K.p.a.) nie oznacza, że ostatecznie organ stwierdzi nieważność tej decyzji, lecz oznacza, że organ zbada, czy decyzja jest dotknięta, czy też nie jest dotknięta, wadą nieważności (art. 156 K.p.a.) i orzeknie stosownie do wyników tego postępowania.

Stowarzyszenie, podnosząc naruszenie stosownych przepisów ustawy

o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa

w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko, wskazało, że każdy ma prawo do uczestniczenia w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, natomiast "brak poinformowania społeczeństwa w formie nakazanej ustawą o planowanych zmianach w tym środowisku jest rażącym naruszeniem interesu społecznego. Powyższa zasada powszechnego dostępu do informacji o środowisku stanowi fundament udziału społeczeństwa w sprawach z zakresu ochrony środowiska. Każde działanie sprzeczne z powyższą zasadą jest podważeniem tego fundamentu, co jednoznacznie prowadzi do konieczności ochrony tego interesu."

Ponadto Stowarzyszenie podało, że z uwagi na nieprawidłowości postępowania z udziałem społeczeństwa, z decyzjami środowiskowymi wydanymi przez Wójta Gminy S. , tak mieszkańcy Gminy D., jak i Stowarzyszenie, mieli możliwość zapoznania się dopiero w listopadzie 2016 r. Pomimo, że planowane inwestycje mają przełożenie na znaczące pogorszenie warunków zdrowia i życia, większość mieszkańców nie zna lokalizacji farm wiatrowych oraz ich oddziaływania.

W ocenie sądu, Stowarzyszenie, wnosząc o wszczęcie postępowania nadzwyczajnego, przytoczyło okoliczności konkretyzujące interes społeczny, wskazując na możliwość naruszenia, zapewnionego ustawowo, dostępu do informacji o środowisku.

Podkreślić należy, iż udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym ma zagwarantować, że określone okoliczności zostaną sprawdzone w toku czynności wyjaśniających przez organ administracji publicznej przed wydaniem decyzji w danej sprawie. Na etapie rozstrzygania w przedmiocie wniosku organizacji społecznej, o jakim mowa w o jakim mowa w art. 31 § 1 K.p.a., organy administracji publicznej mają prawo żądać uzupełnienia uzasadnienia wniosku.

W niniejszej sprawie zostało wszczęte postępowanie administracyjne

w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, a następnie jak stwierdził organ

w zaskarżonej decyzji: "Reasumując powyższe, w ocenie obecnego Składu Orzekającego, tak jak Składu poprzedniego, Stowarzyszenie nie uprawdopodobniło zagrożenia konkretnego dobra społecznie chronionego – interesu społecznego, które uzasadniałoby wszczęcie zarówno na "wniosek" jak i "z urzędu" postępowania

o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] r. co świadczy o tym, że wniosek złożony został przez podmiot nie posiadający legitymacji do jego złożenia. W związku z czym wszczęte postępowanie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe."

Z taką oceną Kolegium, skład sądu orzekający w niniejszej sprawie, nie może się zgodzić. Dodać należy, że skoro organ przed umorzeniem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zajmował się jedynie badaniem legitymacji Stowarzyszenia do występowania z wnioskiem, wszelkie odniesienia się do wskazanych we wniosku przesłanek nieważnościowych należy uznać za przedwczesne.

Biorąc pod uwagę powyższe, sąd uznał, że wydanie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej nastąpiło z naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 31 § 1 i art. 127 § 3 K.p.a., w zw. z art. 107 § 3 K.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd pozostawił bez rozpoznania, zawarty w skardze, wniosek o "stwierdzenie rażącego naruszenia prawa przez nierozpoznanie w terminach wskazanych w ustawie" wniosku o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji. Kwestie związane z bezczynnością organu należą do postępowań odrębnych, prowadzonych w oparciu o art. 37 K.p.a.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję pierwszoinstancyjną. Rozstrzygnięcie w pkt II sentencji wyroku zapadło na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 ww. ustawy.

Rozpatrując ponownie sprawę organ winien podjąć rozstrzygnięcie uwzględniając przedstawioną powyżej ocenę sądu i uzasadnić je zgodnie z regułami obowiązującymi w postępowaniu administracyjnym.