Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SAB/Wa 129/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-12-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Zobowiązano organ do wydania aktu
Stwierdzono, iż bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 7 art. 8 art. 9 art. 12 art. 35 art. 36
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 149 par. 1 pkt 1 i  pkt 3 art. 149 par. 1a
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Janeczko Asesor WSA Anna Milicka-Stojek (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A S na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o wszczęcie postępowania 1. zobowiązuje Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] do wydania aktu z wniosku A S z 21 grudnia 2021 r. o wszczęcie postępowania w odniesieniu do części budynku zakładu stolarskiego położonego na dz. nr [...] przy ul. [...] w [...] ("Obiekt nr [...]"), w terminie jednego miesiąca od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku; 2. stwierdza, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] na rzecz skarżącej A S kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

A. S. (dalej jako "skarżąca") pismem z 2 czerwca 2022 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. (powoływanego dalej jako "PINB" lub "organ") w przedmiocie rozpoznania jej wniosku z 21 grudnia 2021 r. o wszczęcie postępowania, na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.b.", w odniesieniu do części budynku zakładu stolarskiego położonego na dz. nr [...] przy ul. [...] w L., określonego przez PINB w protokole z oględzin przeprowadzonych w dniu 10 marca 2009 r. "obiektem nr 1". W uzasadnieniu skargi wskazała, że z uwagi na brak skierowanego do skarżącej zawiadomienia o wszczęciu ww. postępowania, w dniu 27 stycznia 2022 r. złożyła do Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej jako "WINB") ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie, na które również nie uzyskała odpowiedzi. Wobec powyższego wniosła o zobowiązanie organu do przeprowadzenia postępowania i wydania decyzji w przedmiotowej sprawie w terminie miesiąca oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz umorzenie postępowania i wskazał, że pismem z 10 kwietnia 2009 r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie obiektów wybudowanych samowolnie w latach 1975-1993 na terenie dz. nr [...], w obr. [...] przy ul. [...] w L. W trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu 10 marca 2009 r. stwierdzono, że na ww. nieruchomości usytuowany jest m.in. budynek warsztatowy stolarski oznaczony jako "obiekt nr 1" na szkicu graficznym stanowiącym załącznik do protokołu. Kwestia legalności tego obiektu była przedmiotem postępowania wyjaśniającego. Jak bowiem ustalono, obiekt ten wybudowano jako budynek gospodarczy na podstawie pozwolenia na budowę z [...] sierpnia 1973 r. nr [...] wydanego przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. i obecnie jest użytkowany na podstawie decyzji Urzędu Miejskiego w L. z [...] grudnia 1978 r. zezwalającej na zmianę sposobu użytkowania z budynku gospodarczego na zakład meblarski. W konsekwencji PINB decyzją z [...] września 2016 r. nr [...] umorzył postępowanie administracyjne w sprawie sposobu użytkowania ww. budynku, zaś WINB decyzją z 7 czerwca 2017 r. nr WOP.7721.1620.2016.MD utrzymał tę decyzję w mocy. W związku ze skierowanym do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wnioskiem skarżącej o stwierdzenie nieważności ww. decyzji, PINB nie jest obecnie w posiadaniu akt sprawy. Organ zauważył również, że na przestrzeni lat prowadził szereg postępowań odnoszących się do przedmiotowej nieruchomości, w tym postępowanie zakończone decyzją z [...] kwietnia 2011 r. nr [...] orzekającą o nakazie rozbiórki znajdujących się na terenie ww. działki budynków określonych na szkicu graficznym stanowiącym załącznik do protokołu kontroli przeprowadzonej w dniu 10 marca 2009 r., jako "obiekt nr 2 i nr 3". Decyzja ta została utrzymana w mocy przez WINB, zaś akta tej sprawy przekazane zostały do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i nie są obecnie w posiadaniu organu. Na koniec, odnosząc się do zarzutów skargi, PINB podkreślił, że w sprawie budynku stolarskiego pismem z 10 kwietnia 2009 r. wszczęto już dwa postępowania, których zakres znany jest skarżącej.

Skarżąca w pismach procesowych z 8 sierpnia 2022 r. i z 27 września 2022 r. wskazała, że organ w odpowiedzi na skargę nie wyjaśnił przyczyn, z powodu których pozostaje bezczynny, jak też nie wspomniał o złożonym przez nią wniosku z 21 grudnia 2021 r. o wszczęcie postępowania na podstawie art. 48 P.b. Tłumaczenie zaś, że nie jest w posiadaniu akt, potwierdza tylko jego bezczynność. Niemniej jednak przedmiotowe akta były w dyspozycji organu co najmniej do 1 marca 2022 r., kiedy to skarżąca złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji PINB z [...] września 2016 r. nr [...]. Oznacza to, że organ miał akta przez ponad dwa miesiące i mógł rozpoznać sprawę. Skarżąca wyjaśniła dalej, że również pozostałe twierdzenia organu zawarte w odpowiedzi na skargę są nieprawdziwe. Postępowanie prowadzone przez PINB w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości wszczęte zostało bowiem w 2009 r. Początkowo organ uznał, wyłącznie na podstawie oświadczenia inwestora, że część budynku gospodarczego, w którym prowadzony jest zakład stolarski nazwany "obiektem nr 1" została wybudowana na podstawie decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. z [...] sierpnia 1973 r. Wobec tego w dniu 10 kwietnia 2009 r. wszczął postępowanie jedynie w sprawie zmiany sposobu użytkowania części budynku gospodarczego na zakład stolarski ("obiektu nr 1"). W odniesieniu do pozostałej części budynku gospodarczego wszczął postępowanie w sprawie samowoli budowlanej ("obiekty nr 2 i nr 3"). Oznacza to, że postępowanie w sprawie zmiany sposobu użytkowania zostało podjęte bez ustalenia stanu faktycznego dotyczącego "obiektu nr 1" oraz bez posiadania dokumentacji budowlanej. Tymczasem ww. decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. z [...] sierpnia 1973 r. oraz projekt budowlany została przedstawiona organowi dopiero w dniu 8 kwietnia 2011 r. Przez dwa lata organ prowadził zatem postępowanie w przedmiocie samowolnej zmiany sposobu użytkowania, mimo że inwestor nie okazał pozwolenia na budowę oraz projektu budowlanego. Z kolei po przedstawieniu tych dokumentów organ nie dokonał ich oceny, mimo że część budynku gospodarczego "obiekt nr 1" różni się w sposób zdecydowany od budynku gospodarczego przedstawionego w projekcie. W dniu 27 września 2016 r. inwestor po raz kolejny przedstawił oryginał decyzji o pozwoleniu na budowę oraz nowy projekt budowlany, który różni się już od projektu przedstawionego w dniu 8 kwietnia 2011 r. W nowym projekcie pojawiło się bowiem 5 nowych stron, a "projekt nabudowy budynku mieszkalnego i gospodarczego", który był odrębnym dokumentem stał się integralną częścią projektu budowlanego. PINB nie przeprowadził oceny również tego dowodu, zaś w dniu [...] września 2016 r. wydał decyzję nr [...] umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na zakład stolarski, pobudowanego na terenie dz. nr [...] w obr. [...] położonej przy ul. [...] w L. i usytuowanej w ostrej granicy z dz. nr [...] w obr. nr [...] położnej przy Al. [...] w L. Zbieg dat wskazuje, że decyzja ta została wydana bez analizy złożonego nowego projektu budowlanego, a z części opisowej i graficznej tego projektu wynika, że część budynku gospodarczego w którym prowadzony jest zakład stolarski nazwany "obiektem nr 1", nie mógł być wybudowany na podstawie decyzji z [...] sierpnia 1973 r. W konsekwencji skarżąca zleciła opracowanie opinii biegłemu sądowego z zakresu budownictwa w celu ustalenia, czy część budynku gospodarczego nazwanego "obiektem nr 1" mogła powstać na podstawie decyzji [...] sierpnia 1973 r. oraz przedstawionego projektu budowlanego. Z uzyskanej opinii ww. biegłego wynika, że część budynku nazwanego "obiektem nr 1" bez wątpienia nie mogła być wybudowana na podstawie tej decyzji oraz tego projektu budowlanego. Podobnie decyzja Naczelnika Miasta L. z 8 grudnia 1978 r., którą organ uznał za decyzję zezwalająca na zmianę sposobu użytkowania część budynku gospodarczego nazwanego "obiektem numer 1" na zakład stolarski, nie mogła dotyczyć części budynku gospodarczego nazwanego "obiektem nr 1". Skarżącej znane jest zatem postępowanie prowadzone od 2009 r. przez PINB i znane są nieprawidłowości tego postępowania, dlatego właśnie wnioskiem z 21 grudnia 2021 r. wystąpiła o wszczęcie postępowania na podstawie art. 48 P.b. w odniesieniu do "obiektu nr 1", załączając dowód w postaci ww. opinii biegłego sądowego wykazującej w sposób jednoznaczny, że część budynku gospodarczego nazwanego "obiektem nr 1" stanowi samowolę budowlaną. PINB nigdy nie prowadził bowiem postępowania w sprawie legalności budowy części budynku gospodarczego, w którym prowadzony jest zakład stolarski, oznaczonego jako "obiekt nr 1". Z kolei PINB zamiast ustosunkować się do przedstawionej opinii, nie podejmuje żadnych czynności, nawet takich, które dążyłyby do wykazania, że jest ona nieprawidłowa. W tym stanie rzeczy wniesiona skarga na bezczynność organu jest w pełni uzasadniona.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia.

Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 K.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu Sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę obowiązującego trybu jej załatwienia.

W rozpoznawanej sprawie uznać należało, że PINB dopuścił się bezczynności, bowiem od 29 grudnia 2021 r., kiedy to otrzymał wniosek skarżącej z 21 grudnia 2021 r. o wszczęcie postępowania na podstawie art. 48 P.b. w odniesieniu do części przedmiotowego budynku zakładu stolarskiego określonego jako "obiekt nr 1", do dnia wyrokowania nie rozpoznał tego wniosku poprzez wydanie stosownego aktu. Z materiału dokumentacyjnego nadesłanego do akt niniejszej sprawy nie wynika bowiem, by dotychczas prowadzono postępowanie w powyższym trybie w odniesieniu do części ww. nieruchomości, na której znajduje się "obiekt nr 1", ani by w odniesieniu do wniosku skarżącej o wszczęcie takiego postępowania wydano jakiekolwiek rozstrzygnięcie.

W tym miejscu wyjaśnić trzeba, że przesłanką skuteczności żądania wszczęcia postępowania jest oparcie danego rodzaju postępowania na zasadzie skargowości. W razie gdy norma prawa materialnego expressis verbis ustanawia zasadę oficjalności - wszczęcie postępowania z urzędu, jednostka co do zasady nie może skutecznie domagać się wszczęcia postępowania, a w następstwie zarzucać bezczynności organu. W sytuacji zatem, gdy norma prawa materialnego wprowadza zasadę oficjalności, wyłączając zasadę skargowości, co do zasady trudno zarzucić bezczynność organowi administracji publicznej. Niemniej jednak zasada ta doznaje w niektórych przypadkach ograniczenia. Ograniczenia te dotyczą sytuacji, kiedy przepis prawa wprost przesądza, że postępowanie administracyjne prowadzone jest z urzędu, ale krąg stron tego postępowania nie ogranicza się jedynie do adresata decyzji – podmiotu, na którego mogą być nałożone określone obowiązki, ale obejmuje też inne podmioty, których interesu prawnego postępowanie także dotyczy a podmioty te, poprzez nałożenie obowiązku na adresata decyzji, mogą uzyskać określone korzyści lub ochronę.

Przykładem takiego przepisu jest art. 53a P.b. (znajdujący się w rozdziale 5a "Postępowanie w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy", który to obejmuje m.in. przepis art. 48 P.b.), który stanowi, że postępowania uregulowane w niniejszym rozdziale wszczyna się z urzędu. Jak jednak wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, art. 53a ust. 1 P.b. należy rozumieć w ten sposób, że organy nadzoru budowlanego są uprawnione i zobowiązane do wdrożenia stosownego postępowania z Rozdziału 5a P.b. Przepis ten nakazuje bowiem organom prowadzić postępowania legalizacyjne i naprawcze z urzędu, ale nie wyłącza możliwości wszczęcia postępowania na wniosek w sytuacji, gdy uzna, że żądanie wnioskodawcy może być zasadne. Jednocześnie w sytuacji, gdy okaże się, że z wnioskiem występuje osoba nie mająca interesu prawnego, bądź gdy ustalono, że naruszeń uzasadniających postępowanie nie było, to organ winien zastosować art. 61a § 1 K.p.a. (por wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 grudnia 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 2158/21, z 28 września 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 1220/21 i VII SA/Wa 1222/21 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 9 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Po 864/21; https://cbois.nsa.gov.pl). Co jednak ważne, poprzez odmowę wszczęcia postępowania w trybie art. 61a § 1 K.p.a. załatwiane są jedynie sprawy, w których jest oczywistym, że podmiot domagający się wszczęcia postępowania przymiotu strony nie ma (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 września 2021 r. sygn. akt II GSK 429/21; LEX nr 3264934) lub zachodzi oczywistość, że postępowanie nie może być wszczęte, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania. W sytuacji, kiedy oczywistość taka nie zachodzi i dopiero po wszczęciu postępowania organ dochodzi do wniosku, że zachodzi bezprzedmiotowość postępowania lub podmiot inicjujący to postępowanie nie ma przymiotu strony (sprawa nie dotyczy jego interesu prawnego) powinien postępowanie umorzyć jako bezprzedmiotowe z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Jeżeli zaś sprawa nie jest bezprzedmiotowa a organ ma obowiązek prowadzić postępowanie z urzędu, podmiot inicjujący postępowanie nie ma zaś przymiotu strony, organ powinien sprawę prowadzić dalej, tyle że bez udziału tego podmiotu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 grudnia 2021 r. sygn. akt III OSK 497/21, LEX nr 3275797).

Inaczej mówiąc, jeżeli do organu nadzoru budowlanego wpłynie wniosek o zajęcie się sprawą, która leży w kompetencjach tego organu (jak ma to miejsce w niniejszej sprawie), powinien przeprowadzić czynności kontrolne, po których bądź wszczyna i prowadzi postępowanie z udziałem wnioskodawcy (gdy sprawa dotyczy także jego interesu prawnego) bądź bez udziału tego podmiotu (jeżeli sprawa nie dotyczy jego interesu prawnego) lub odmówić wszczęcia postępowania, gdy zachodzi oczywistość, że nie można go prowadzić bądź podanie w sprawie, która może być wszczęta jedynie na żądanie strony zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną. Ustalenie w trakcie postępowania, że sprawa jest bezprzedmiotowa, np. nie zachodzą podstawy by prowadzić postępowanie, uprawnia organ do umorzenia postępowania administracyjnego.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt spraw dotyczących bezczynności organu, w pierwszej kolejności wskazać należy, że instytucja skargi na bezczynność organu lub przewlekle prowadzone przez niego postępowanie, ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Rozpoznając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzone przez niego postępowanie, sąd kontroluje jedynie, czy w sprawie zaistniał stan bezczynności lub przewlekłości, tzn. czy organ podjął określone czynności i załatwił sprawę na danym etapie postępowania lub dążył do tego załatwienia bez zbędnej zwłoki. Jak już bowiem wskazano powyżej, z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności, wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.

Nawet zatem w sytuacji, gdy organ pismo wniesione do niego przez skarżącą w dniu 29 grudnia 2021 r. potraktował jako wniosek dotyczący sprawy już przez niego rozpoznanej (jak wynika bowiem z odpowiedzi na skargę organ uznał, że "kwestia legalności obiektu była przedmiotem postępowania wyjaśniającego"), podczas gdy pismo to ma na celu zainicjowanie postępowania administracyjnego w określonym trybie (tj. art. 48 P.b.), do którego ten organ jest kompetentny, zachodzi stan bezczynności. Organ nie może wniosku tego pozostawić w aktach bez nadawania mu dalszego biegu, jak to uczynił, a powinien wszcząć w tej sprawie postępowanie z udziałem (jeżeli wnioskodawca miał interes prawny w tym postępowaniu) lub bez jego udziału jeżeli interesu prawnego po stronie wnioskodawcy brak. Jeżeli zaś organ po czynnościach kontrolnych uznałby, że nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 48 P.b., powinien odmówić wszczęcia postępowania w sprawie na podstawie art. 61a K.p.a., czy to z uwagi na jego bezprzedmiotowość, czy też uznając, że podmiot inicjujący postępowania nie ma przymiotu strony i nie zachodzą podstawy do wszczęcia postępowania z urzędu.

W ocenie Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, w specyficznych sprawach dotyczących legalności robót budowlanych normowanych przepisami zamieszczonymi w rozdziale 5a P.b. odmawiając wszczęcia postępowania w niektórych wypadkach, wbrew liberalnemu brzmieniu art. 61a § 1 K.p.a., organ powinien niejako kumulatywnie stwierdzić, że strona inicjująca takie postępowanie nie ma interesu prawnego i zachodzi oczywistość braku podstaw do prowadzenia tego postępowania. Stanowisko to motywowane jest faktem że, jak mowa wyżej, pomimo że postępowanie w tych sprawach toczy się urzędu, trudno pozbawić podmioty np. zagrożone robotami budowalnymi, prawa do składania żądań wszczęcia postępowania w tym trybie, przy czym organ może przymiot ten (strony) w stosunku do podmiotów inicjujących to postępowanie zakwestionować, jednocześnie stwierdzając, że brak podstaw do prowadzenia postępowania z urzędu.

Inaczej mówić, jeżeli pismo inicjujące postępowanie w takiej sprawie składa podmiot, który ma przymiot strony takiego postępowania (roboty budowlane wykonane na działce sąsiedniej bezpośrednio go dotyczą), a organ po dokonaniu czynności kontrolnych stwierdza, że okoliczności takie nie mają miejsca, odmawia wszczęcia postępowania z uwagi na to, że postępowanie nie może być wszczęte (byłoby bezprzedmiotowe). Jeżeli zaś stwierdzi, że podanie nie pochodzi od strony, ale roboty budowlane stwarzają zagrożenie bądź są nielegalne, powinien wszcząć postępowanie z urzędu. Jeżeli zaś stwierdza, że postępowanie byłoby bezprzedmiotowe (jak chociażby sprawa w takim samym przedmiocie już się toczyła i została zakończona), zaś podanie nie pochodzi od strony, to w ocenie Sądu powinien odmówić jego wszczęcia na podstawie art. 61a § 1 K.p.a., powołując się na obie te przesłanki.

Sytuacja taka zaistniała w niniejszej sprawie. Skarżąca zawnioskowała bowiem o wszczęcie postępowania w trybie art. 48 P.b., wskazując na okoliczności, które w jej ocenie uzasadniały wszczęcie postępowania w sprawie (roboty budowlane wykonywano w sposób nielegalny, tj. bez pozwolenia na budowę lub też niezgodnie z wydanym pozwoleniem, na dowód czego przedłożyła opinię biegłego sądowego). Wskazuje też swój interes prawny, jako właściciel działki sąsiedniej. Skarżąca domaga się zatem od organu reakcji na stwierdzone nieprawidłowości. Organ pisma tego nie powinien zatem pozostawiać w aktach bez nadawania mu dalszego biegu. Winien natomiast, po dokonaniu czynności kontrolnych, bądź wszcząć postępowanie z urzędu bądź też odmówić jego wszczęcia, powołując się na przesłanki z art. 61a § 1 K.p.a.

Mając na uwadze brak jakiejkolwiek reakcji organu na wniosek skarżącej, nie budzi wątpliwości Sądu, że PINB nie wywiązał się z ustawowego obowiązku rozstrzygnięcia sprawy bez zbędnej zwłoki, a zatem koniecznym było wydanie wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania powyższego wniosku. Wyznaczając, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy, Sąd miał na względzie możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Zdaniem Sądu, realnym terminem, w jakim możliwe jest rozpoznanie wniosku z 21 grudnia 2021 r., jest termin jednego miesiąca od daty zwrotu do organu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Sąd wziął bowiem pod uwagę, że organ dysponuje obszernym materiałem dowodowym zgromadzonym w toku postępowania dotyczącego zmiany sposobu użytkowania przedmiotowego budynku, tj. "obiektu nr 1", jak też przedkładanymi w toku tego postępowania projektami budowlanymi budynku oraz załączoną do wniosku opinią biegłego sądowego z zakresu budownictwa odnoszącą się do ww. projektów budowlanych i wykonanego obiektu. Wskazać przy tym należy, że bezczynności PINB przez okres ponad jednego roku, jak w niniejszej sprawie, nie usprawiedliwia podnoszona w odpowiedzi na skargę okoliczność, że akta sprawy przekazał innemu organowi w celu rozpoznania wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] września 2016 r. nr [...]. Po pierwsze, jak słusznie wskazała skarżąca, akta te były w dyspozycji organu co najmniej do 1 marca 2022 r., kiedy to skarżąca złożyła ww. wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji. Po drugie zaś, nic nie stało na przeszkodzie, aby akta te wypożyczyć i rozpoznać niniejszą sprawę.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał również, że w przedmiotowej sprawie bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie, bowiem organ od dnia otrzymania w dniu 29 grudnia 2021 r. wniosku skarżącej z 21 grudnia 2021 r., do dnia przekazania do Sądu skargi na jego bezczynność nie podejmował żadnych czynności w sprawie, jak też nie poinformował jej o przewidywanym terminie jej załatwienia oraz przyczynach zwłoki, do czego zobligowany był art. 36 § 1 i § 2 K.p.a. Do działania organu nie zmobilizowało przy tym ani wniesione przez skarżącą ponaglenie do wydania decyzji, ani też pisma WINB, którymi zwracał się on o wskazanie czynności podjętych w sprawie.

Z powyższego wynika, że postępowanie zainicjowane wnioskiem skarżącej prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, art. 35 i art. 36 K.p.a. Organ w sprawie działał opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin jej załatwienia, w sytuacji gdy mogła ona być rozstrzygnięta dużo wcześniej.

Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3, art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) orzekł jak w pkt 1 i pkt 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 ww. ustawy w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265), na które to koszty składa się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w wysokości 480 zł, wpis od skargi w wysokości 100 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.

Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.