Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2828/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2011 nr 212 poz 1263
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Zielińska - Śpiewak, , Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), Protokolant Spec. Eliza Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] października 2015 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia naruszeń wymagań sanitarnych i zdrowotnych i nałożenia obowiązku ich usunięcia oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 104 § 1, art. 130 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. – dalej jako "k.p.a."), art. 1 pkt 2, art. 4 ust. 1 pkt 5, art. 12 ust. 1 i art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tj. Dz. U. z 2015 r., poz. 1412) w związku z art. 207 § 1 i 2, art. 221 § 2, art. 226 pkt 1, art. 227 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 Kodeks Pracy (tj. Dz. U. z 2014 r., poz. 1502 ze zm.) oraz § 3, § 4 ust. 1, § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U. nr 33, poz.166), § 39, § 39a, § 2 ust. 1 i § 34 ust. 3 (zał. Nr 3) rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. nr 169, poz. 1650 ze zm.), art. 25 ustawy z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach (Dz. U. nr 63, poz. 322 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania K. W. (dalej jako "skarżący") od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Z akt postępowania administracyjnego wynika, że w dniu 10 lipca 2015 r. pracownicy Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] przeprowadzili w zakładzie [...]"[...]" Al. [...] w [...] (dalej jako "zakład") kontrolę z zakresu higieny pracy, z której sporządzono protokół Nr [.

Podczas kontroli stwierdzono następujące nieprawidłowości:

1) Nie okazano dokumentacji

badań lekarskich pracowników tj. orzeczeń lekarskich o braku przeciwskazań do wykonywania pracy

oceny ryzyka zawodowego

badań i pomiarów czynników szkodliwych, rejestru i kart pomiarów czynników szkodliwych

spisu stosowanych mieszanin niebezpiecznych

kart charakterystyki mieszanin niebezpiecznych

kart szkoleń bhp

odbioru odpadów niebezpiecznych.

Brak instrukcji stanowiskowych bhp.

Brak Instrukcji udzielania pierwszej pomocy.

Jednokomorowy zlewozmywak w pomieszczeniu śniadaniowym.

Brudny sufit o wyglądzie zagrzybiałego w pomieszczeniu natrysków.

Brak oznakowania pojemników z odpadami niebezpiecznymi.

Następnie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] pismem z dnia 28 lipca 2015 r. wezwał skarżącego do przedłożenia w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma brakujących podczas kontroli dokumentów.

W odpowiedzi na wezwanie K. W. dostarczył część brakujących dokumentów tj.: kserokopie aktualnych zaświadczeń lekarskich wszystkich pracowników, karty charakterystyk mieszanin chemicznych stosowanych przy lakierowaniu (pigmenty 2 rodzaje, rozcieńczalnik, żywica, lakier bezbarwny, utwardzacz), fotokopie Instrukcji BHP ogólnych i stanowiskowych pierwszej pomocy, kserokopie kart szkolenia BHP pracodawcy i pracowników oraz okresowych instruktaży stanowiskowych pracowników, kserokopię Umowy o odbiorze odpadów. Odnośnie pozostałych nieprawidłowości stwierdzonych podczas kontroli poinformował, że żądania zawarte w punktach 2, 3, 4 i 5 są sprzeczne z obowiązującymi przepisami, bowiem zarówno pracodawca jak i pracownicy nie stwierdzili żadnego zagrożenia czynnikami szkodliwymi.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...]nakazał:

Ocenić i udokumentować ryzyko zawodowe na stanowiskach pracy: lakiernik, blacharz/mechanik, pracownik biurowy.

Przeprowadzić pomiary czynników szkodliwych dla zdrowia występujących na stanowisku: lakiernik - czynniki chemiczne, blacharz/mechanik- hałas, pyły.

Założyć i prowadzić na bieżąco rejestr czynników szkodliwych dla zdrowia występujących na stanowisku pracy.

Przedstawić karty charakterystyki stosowanych mieszanin niebezpiecznych.

Sporządzić spis stosowanych mieszanin niebezpiecznych.

Zapewnić właściwy stan techniczny pomieszczeń higienicznosanitarnych: jadalni i pomieszczenia z natryskami.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył K. W. wnosząc o jej uchylenie. W ocenie skarżącego decyzja w punkach 1-5 jest sprzeczna z obowiązującymi przepisami. Skarżący wskazał, że na bieżąco monitoruje środowisko pracy pod kątem wystąpienia czynników szkodliwych dla zdrowia. Problem ten jest jednocześnie stale konsultowany z pracownikami. Zdaniem skarżącego, na chwilę obecną, przy stosowaniu lakierów wodnych posiadających wszelkie światowe atesty i dopuszczonych do stosowania bez szczególnych zabezpieczeń na całym świecie – pracodawca nie stwierdza żadnych zagrożeń. W związku z tym pracodawca nie widzi potrzeby sporządzania ocen ryzyka, robienia pomiarów, jak również prowadzenia rejestrów i spisów mieszanin niebezpiecznych. Skarżący zwrócił uwagę, że wymienione w kartach charakterystyk związki niebezpieczne są każdorazowo rozcieńczane wodą a ich stężenia są tak małe, że spełniają najostrzejsze normy niemieckie.

Po rozpatrzeniu odwołania Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 226 pkt 1 Kodeksu pracy "Pracodawca: 1) ocenia i dokumentuje ryzyko zawodowe związane z wykonywaną pracą oraz stosuje niezbędne środki profilaktyczne zmniejszające ryzyko; 2) informuje pracowników o ryzyku zawodowym, które wiąże się z wykonywaną pracą, oraz o zasadach ochrony przed zagrożeniami". Ponadto § 39a rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (tj. Dz. U. z 2003 r. nr 169, poz. 1650, ze zm.) zobowiązuje pracodawcę do oceny i dokumentowania ryzyka zawodowego występującego przy określonych pracach oraz stosowania niezbędnych środków profilaktycznych zmniejszających ryzyko. Podczas oceny ryzyka zawodowego winien uwzględnić wszystkie czynniki środowiska pracy występujące przy wykonywanych pracach oraz sposoby wykonywania prac.

Wobec powyższego, w ocenie organu odwoławczego, nakaz z pkt 1 zaskarżonej decyzji jest prawidłowy. Organ wskazał, że ocenę ryzyka zawodowego można rozumieć jako dokładne sprawdzenie i ocenę, co w miejscu pracy może zaszkodzić lub wyrządzić krzywdę pracownikom. Dzięki niej można zweryfikować czy zastosowano wystarczające środki ograniczające lub eliminujące zagrożenia oraz określić, co należy jeszcze zrobić, aby do tego doprowadzić. Na jej podstawie można oszacować, na których stanowiskach pracy wykonywane są prace bezpieczne, a na których prace stwarzające zagrożenia dla bezpieczeństwa i zdrowia pracowników. W związku z powyższym Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] nie zgodził się z twierdzeniem skarżącego, że wobec braku zagrożeń ryzyko zawodowe w zakładzie nie istnieje i że skarżący nie musi dokonywać oceny ryzyka na stanowiskach lakiernik, blacharz/mechanik, pracownik biurowy.

Odnośnie do kolejnego punktu decyzji, z którym skarżącym się nie zgadza, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] wskazał, że kwestie pomiarów reguluje m.in. rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U. 2011 r. Nr 33, poz. 166), które w § 2 pkt 2 stanowi, że "Pracodawca konsultuje z pracownikami lub ich przedstawicielami, w trybie przyjętym u danego pracodawcy, działania dotyczące: 1) rozpoznania i typowania czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy; 2) wykonywania badań, pomiarów i pobierania próbek tych czynników na stanowisku pracy". Obowiązkiem pracodawcy jest również wykonywanie pomiarów czynników szkodliwych w środowisku pracy, dla których zostały opracowane wartości dopuszczalne na stanowiskach pracy zamieszczone w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 6 czerwca 2014 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz.U. z 2014 r. poz. 817). Powyższy obowiązek został uregulowany w art. 227 § 1 pkt 2 Kodeksu Pracy, stanowiącym, że pracodawca ma obowiązek przeprowadzać, na swój koszt, badania i pomiary czynników szkodliwych dla zdrowia, rejestrować i przechowywać wyniki tych badań i pomiarów oraz udostępniać je pracownikom.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że czynniki szkodliwe w środowisku pracy definiowane są jako czynniki, których oddziaływanie na pracownika prowadzi lub może prowadzić do powstania choroby zawodowej lub innego schorzenia związanego z wykonywaną pracą. Czynniki szkodliwe w środowisku pracy to czynniki fizyczne jak hałas czy drgania mechaniczne oraz czynniki chemiczne np. benzen, toluen ale również różnego rodzaju pyły.

Organ odwoławczy wskazał, że z protokołu kontroli z dnia 10 lipca 2015 r. wynika, iż w zakładzie wykonywane są m.in. usługi lakierniczo - blacharskie (czynności zbrojenia i rozbrajania samochodów, drobne prace spawalnicze, wymiana uszkodzonych elementów na nowe i inne prace typu młotkowanie z użyciem elektronarzędzi oraz prace związane z nakładaniem podkładów szpachlowych, szlifowaniem, polerowaniem i natryskowym nanoszeniem powłok w kabinie lakierniczej). Ponadto w pomieszczeniu mycia pistoletów znajdują się szlifierki z odciągami podłączonymi do odkurzacza przemysłowego. Przy pracach związanych z nakładaniem szpachli oraz szlifowaniem elementów karoserii stosowane są rotacyjne maszyny do szlifowania, a czas szlifowania to ok. 1,5 godz./na zmianę roboczą. Podczas wykonywania pracy pracownik wyposażony jest w maski p/pyłowe; stosowana jest również maszyna polerska [...] - polerowanie ręczne.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] zauważył, że na stanowisku lakiernika występuje narażenie na czynniki chemiczne. W hali napraw na wydzielonym stanowisku w kabinie lakierniczej pracę wykonuje się poprzez ręczną metodę lakierownia z pistoletu. Z nadesłanych przez pracodawcę kart charakterystyki firmy [...] wynika, że w warsztacie stosowane są chemikalia, dla których w Sekcji 8 karty charakterystyki określone zostały parametry dot. kontroli, np. w karcie charakterystyki: produktu [...] wskazano m.in. octan butylu, produktu [...] - m.in. 2-butanol, produktu [...] - m.in. octan butylu 1 di metylobenzen. Dodatkowo w trakcie kontroli stwierdzono stosowanie produktów firmy [...], szpachli [...], rozpuszczalnika nitro [...]. Kart charakterystyki nie dostarczono.

Zdaniem organu odwoławczego ocena pracodawcy i pracowników, że w zakładzie nie występują czynniki szkodliwe nie znajduje potwierdzenia, zaś bez przeprowadzenia badań i pomiarów tych czynników pracodawca nie jest w stanie ocenić poziomu narażenia na te czynniki, a także ocenić ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy. Organ odwoławczy podkreślił, że zapewnienie pracownikom środków ochrony indywidualnej nie zwalnia pracodawcy z obowiązku przeprowadzania badań i pomiarów czynników szkodliwych w środowisku pracy. O obowiązku pracodawcy prowadzenia Rejestru czynników szkodliwych dla zdrowia występujących na stanowisku pracy, do którego należy również wpisywać na bieżąco wyniki przeprowadzonych badań i pomiarów stanowi § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz.U. nr 33, poz. 166).

Z uwagi na fakt, że zakład skarżącego jako miejsce pracy nie jest wolny od czynników szkodliwych, zatem w ocenie organu odwoławczego, nakaz z pkt 3 decyzji z dnia [...] sierpnia2015 r. założenia i prowadzenia na bieżąco rejestru czynników szkodliwych dla zdrowia występujących na stanowisku pracy jest uzasadniony.

Odnosząc się do nakazu z pkt 5 zaskarżonej decyzji, dotyczący sporządzenia spisu stosowanych mieszanin niebezpiecznych, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] wskazał, że art. 221 § 2 Kodeksu Pracy stanowi, iż niedopuszczalne jest stosowanie substancji niebezpiecznej, mieszaniny niebezpiecznej, substancji stwarzającej zagrożenie lub mieszaniny stwarzającej zagrożenie bez posiadania aktualnego spisu tych substancji i mieszanin oraz kart charakterystyki. Ponieważ w zakładzie skarżącego stosowane są mieszaniny niebezpieczne, zdaniem Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] spis taki powinien być sporządzony.

Odnosząc się do nakazu z pkt 4 zaskarżonej decyzji, czyli posiadania kart charakterystyki stosowanych na stanowiskach pracy mieszanin niebezpiecznych, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] zwrócił uwagę, że skarżący przedstawił karty charakterystyki firmy [...], ale w trakcie kontroli stwierdzono stosowanie również produktów firmy [...], szpachli [...], rozpuszczalnika nitro [...], dla których kart charakterystyki nie dostarczono. Organ odwoławczy podkreślił, że to pracodawca winien posiadać karty charakterystyki stosowanych niebezpiecznych substancji i mieszanin chemicznych, a zawarte w tych kartach informacje powinny posłużyć mu do właściwej organizacji stanowisk pracy i zapewnienia bezpiecznego stosowania takich produktów. W związku z powyższym nakaz z pkt 5 zaskarżonej decyzji organ odwoławczy uznał za uzasadniony.

Odnosząc się do pozostałych nakazów decyzji, tj. zapewnienia właściwego stanu technicznego pomieszczeń higieniczno-sanitarnych: a) jadalni, b) pomieszczenia z natryskami oraz zapewnienia zlewozmywaka dwukomorowego w jadalni, organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z § 2 ust. 1 załącznika nr 3 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (tj. Dz.U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 ze zm.), pracodawca jest obowiązany utrzymywać pomieszczenia higienicznosanitarne oraz znajdujące się w nich urządzenia w stanie zapewniającym bezpieczne i higieniczne korzystanie z nich przez pracowników. Natomiast obowiązek zapewnienia zlewozmywaka dwukomorowego wynika wprost z § 34 ust. 3 załącznika Nr 3 ww. rozporządzenia.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że co prawda skarżący w odwołaniu wskazał, że w pomieszczeniu z natryskami sufit został odnowiony i odmalowany, jednak nie przedstawił on dokumentacji, choćby fotograficznej na potwierdzenie powyższego oraz nie odniósł się do stanu technicznego jadalni.

Wobec powyższego organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Państwowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. uznając ją za prawidłową.

Skargę na powyższą decyzję złożył K. W. wnosząc o uchylenie punktów 2, 3 i 4 decyzji.

W ocenie skarżącego nakaz dostarczenia kart charakterystyk związków uznanych za szkodliwe jest całkowicie bezzasadny. Skarżący wskazał, że rzeczywista szkodliwość mieszanin lakierniczych zależy od zawartości VOC (lotnych związków organicznych) oraz sposobu aplikacji. Podniósł, że rozpuszczalniki stosowane w farbach wodorozcieńczalnych składają się głównie z wody (90 do 97%), pozostałą część stanowią składniki mało szkodliwe, należące najczęściej do grupy glikoli (np. glikol propylenowy, heksylowy), poliglikoli, eteroglikoli (np. etery glikolu propylenowego) i wyższych alkoholi. Zdaniem skarżącego aktualnie stosowane lakiery wodorozcieńczalne III-ciej generacji teoretycznie nie zawierają w ogóle rozpuszczalników z grupy VOC - w praktyce można wykryć ich śladowe ilości pochodzące jedynie z zanieczyszczeń półproduktów. Skarżący podniósł, że w jego warsztacie stosuje się jedynie najwyższej jakości lakiery wodorozcieńczalne niemieckiej firmy [...] dopuszczone do stosowania w całej UE i USA - gdzie wymagania dopuszczalnych stężeń substancji szkodliwych są co najmniej tak surowe jak w Polsce. Zdaniem skarżącego przy stosowaniu lakierów wodorozcieńczalnych rzeczywiste stężenia substancji szkodliwych są tak małe, że praktycznie niewykrywalne przez większość stosowanej aparatury pomiarowej.

Skarżący wskazał ponadto, że w jego warsztacie wszystkie fazy lakierowania są przeprowadzane w profesjonalnej, hermetycznej Kabinie Lakierniczej [...], która ma zamontowany dodatkowy system nadmuchu a także dodatkowy wentylator wyciągowy. Przy zapewnieniu okresowych badań Wskaźnika przepływów, oraz systematycznej wymianie filtrów - pozwala to uzyskać efektywną ilość wymian powietrza ponad 240 na minutę. Dzięki temu lakiernik wykonujący pracę w kabinie przebywa permanentnie w strefie czystego powietrza, nadmuchiwanego z zewnątrz. Ponadto przy projektowaniu stanowisk i technologii naprawczych była wykorzystywana najlepsza osiągalna wiedza techniczna głównie pod kontem BHP. Skarżący podkreślił, że lakiernik pracuje w specjalnym kombinezonie, okularach ochronnych i masce z wkładem węglowym, zatem już sama kabina i środki ochrony osobistej zabezpieczałyby go wystarczająco nawet przy lakierach innych niż wodorozcieńczalne.

W ocenie skarżącego żądanie prowadzenia spisu mieszanin niebezpiecznych (których de facto nie ma) i nakaz przeprowadzenia pomiarów czynników, które występują w ilościach praktycznie nieuchwytnych - świadczyć musi, że wiedza Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej na temat lakierni samochodowych zatrzymała się na poziomie sprzed 15-20 lat. O tym samym świadczą w ocenie skarżącego także nakazy pomiarów hałasu i zapylenia, które w obecnych, dobrze wyposażonych lakierniach i blacharniach, praktycznie nie występują. Usuwanie ewentualnego zapylenia realizowane jest "in statu nascendi", poprzez stosowanie szlifierek z odciągami miejscowymi podłączonymi do centralnego odkurzacza, zaś hałas związany dawniej z prostowaniem blaszanych nadwozi za pomocą młotka to już historia blacharstwa. Obecnie stosowane technologie (ramy naprawcze z siłownikami hydraulicznymi, bądź też metoda Smart Repair) emitują hałas na poziome normalnej rozmowy.

Skarżący wyjaśnił ponadto, że sufit w pomieszczeniu z natryskami został oczyszczony i odmalowany, a w jadalni zlew jednokomorowy został wymieniony na zlew wielokomorowy. Ponadto karty charakterystyk mieszanin chemicznych stosowanych obecnie przy lakierowaniu zostały dostarczone (podstawowe elementy to rozcieńczalnik, żywica, lakier bezbarwny, utwardzacz oraz pigmenty barwiące), natomiast pozostałe żądane przez organ karty charakterystyk dotyczą składników bądź już nieużywanych w ogóle, bądź używanych bardzo sporadycznie - produkty firmy [...] od kilku lat nie są używane, szpachla [...] posiada wszelkie atesty dopuszczające, ale obecnie stosowana jest rzadko i w minimalnych ilościach, rozpuszczalnik [...] nie jest stosowany w procesie produkcyjnym (służy głownie jako zmywacz do usuwania trudno zmywalnych plam ze ścian i podłogi warsztatu). Ponadto wspólnie ze Specjalistą ds. BHP ustalone zostało ryzyko zawodowe dla 3-ch kategorii zatrudnionych (blacharz, lakiernik, pracownik biurowy).

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organ wskazał, że pracownicy przeprowadzający kontrole posiadają wiedzę i umiejętności, by w trakcie czynności kontrolnych dokonać oceny występujących zagrożeń na stanowiskach pracy.

Organ odwoławczy ponadto podkreślił, że aby stwierdzić, iż przy sporadycznym stosowaniu określonych środków (rozpuszczalnika nitro [...] , szpachli [...]) nie ma narażenia, właściciel zakładu powinien zapoznać się z kartami charakterystyk, określić czas ekspozycji na dany czynnik a następnie, aby określić poziom narażenia, wykonać pomiary tego czynnika w środowisku pracy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanego przepisu, do kompetencji sądu administracyjnego należy badanie aktów administracyjnych pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 – zwanej dalej p.p.s.a.), sąd uwzględnia skargę tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym.

Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie zasługuje na uwzględnienie.

Z art. 1, art. 2, art. 3 i art. 4 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( Dz.U z 2015r., poz.1412) wynika, że organy Inspekcji Sanitarnej mają przeciwdziałać zagrożeniu życia lub zdrowia ludzi. Państwowa Inspekcja Sanitarna jest powołana do realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego, w szczególności poprzez sprawowanie nadzoru nad warunkami higienicznymi i zdrowotnymi w celu ochrony zdrowia ludzkiego przed niekorzystnym wpływem szkodliwości i uciążliwości środowiskowych, zapobiegania powstawaniu chorób, w tym chorób zakaźnych i zawodowych (art. 1). Wykonywanie tych zadań polega na sprawowaniu zapobiegawczego i bieżącego nadzoru sanitarnego oraz prowadzeniu działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych i innych chorób powodowanych warunkami środowiska, a także na prowadzeniu działalności oświatowo-zdrowotnej (art. 2). Do zakresu działania w ramach bieżącego nadzoru organu sanitarnego należy między innymi kontrola przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne, w szczególności dotyczących zakazów określonych w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii. Dostrzeżenie przez organ inspekcji sanitarnej naruszenia przepisów i zasad bezpieczeństwa higienicznego i zdrowotnego obliguje ten organ do władczej ingerencji w formach prawem przewidzianych. Organ sanitarny podejmuje zatem działania mające na celu ochronę i przywrócenie naruszonego bezpieczeństwa oraz ma za zadanie odwrócenie grożącego niebezpieczeństwa. Istotne jest przy tym to, że podejmowane przez organ sanitarny decyzje skoncentrowane są na ochronie życia i zdrowia czyli najważniejszych w społeczeństwie wartości. Konieczność podjęcia przez organ szybkich działań, zmierzających do usunięcia faktycznych zagrożeń dla życia i zdrowia, wymaga zastosowania uproszczonych procedur administracyjnych. W sytuacjach zagrożenia Państwowa Inspekcja Sanitarna działa w sposób swoisty i z użyciem przymusu, często w przyśpieszonych trybach. W przypadku stwierdzenia zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi, gwarancje procesowe strony postępowania, która owe zagrożenie generuje, ustępują miejsca nadrzędnym wartościom chronionym przez administrację państwową.

Mając na uwadze powyższe regulacje prawne oraz § 3, § 4 ust. 1, § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U. nr 33, poz.166), § 39, § 39a, § 2 ust. 1 i § 34 ust. 3 (zał. Nr 3) rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. nr 169, poz. 1650 ze zm.), art. 25 ustawy z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach (Dz. U. nr 63, poz. 322 ze zm.), Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] decyzja z dnia [...] października 2015r. utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...], nakazującą właścicielowi zakładu [...] "[...]" Al. [...] w [...]:

1.Ocenić i udokumentować ryzyko zawodowe na stanowiskach pracy: lakiernik, blacharz/mechanik, pracownik biurowy.

2.Przeprowadzić pomiary czynników szkodliwych dla zdrowia występujących na stanowisku: lakiernik - czynniki chemiczne, blacharz/mechanik- hałas, pyły.

3. Założyć i prowadzić na bieżąco rejestr czynników szkodliwych dla zdrowia występujących na stanowisku pracy.

4. Przedstawić karty charakterystyki stosowanych mieszanin niebezpiecznych.

5. Sporządzić spis stosowanych mieszanin niebezpiecznych.

6. Zapewnić właściwy stan techniczny pomieszczeń higienicznosanitarnych: jadalni i pomieszczenia z natryskami.

Wydanie decyzji poprzedzone było kontrola z której sporządzono znajdujący się w aktach sprawy protokół Nr [...]15.

Wniesiona do sadu skarga kwestionuje obowiązki nałożone w punktach 2, 3 i 4 decyzji.

Skarżący podnosi, iż w jego zakładzie stosowane są jedynie najwyższej jakości lakiery wodorozcieńczalne niemieckiej firmy [...], a przy stosowaniu lakierów wodorozcieńczalnych rzeczywiste stężenia substancji szkodliwych są tak małe, że praktycznie niewykrywalne przez większość stosowanej aparatury pomiarowej.

Jednak organy inspekcji sanitarnej stoją na uprawnionym stanowisku, iż niewystarczającym jest fakt, iż zakład stosujący lakiery wodorozcieńczalne III-generacji, nie wymaga wykonania pomiarów i sprawdzenia rzeczywistego poziomu stężeń tych substancji w œśrodowisku pracy. Z protokołu Nr [...] z dnia 10.07.2015 r. wynika, iż w hali napraw na wydzielonym stanowisku w kabinie lakierniczej pracę wykonuje się poprzez ręczną metodę lakierownia z pistoletu. Z nadesłanych przez skarżącego kart charakterystyki firmy [...] wynika, że w warsztacie stosowane są chemikalia, dla których w Sekcji 8 karty charakterystyki określone zostały parametry dotyczące kontroli narażenia, np. w karcie charakterystyki: produktu [...] wskazano m.in. octan butylu, produktu [...]— m.in. 2-butanol, produktu [...] — m.in. octan butylu i dimetylobenzen. Z protokołu kontroli wynika również, że w zakładzie skarżącego wykonywane są m.in. usługi lakierniczo — blacharskie (czynności zbrojenia i rozbrajania samochodów, drobne prace spawalnicze, wymiana uszkodzonych elementów na nowe i inne prace typu młotkowanie i z użyciem elektronarzędzi oraz prace związane z nakładaniem podkładów szpachlowych, szlifowaniem, polerowaniem i natryskowym nanoszeniem powłok w kabinie lakierniczej). W pomieszczeniu mycia pistoletów znajdują się szlifierki z odciągami podłączonymi do odkurzacza przemysłowego. Przy pracach związanych z nakładaniem szpachli oraz szlifowaniem elementów używane są szlifiarki. Podczas wykonywania powyższych prac pracownik wyposażony jest w maski przeciwpyłowe.

Stosowane chemikalia oraz sposób wykonywania poszczególnych czynności a także środki zabezpieczające wskazują na potrzebę wykonania badań i pomiarów czynników mających na celu ocenę narażenia na szkodliwe czynniki w środowisku pracy.

Organ odwoławczy podkreśla, iż skarżący nie dostarczył kart charakterystyki stosowanych produktów firmy [...], szpachli [...], rozpuszczalnika nitro [...], których występowanie na kontroli stwierdzili pracownicy Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w [...] (protokół kontroli Nr [...] z dnia 10.07.2015 r.). Skarżący co prawda twierdzi, iż powyższe produkty stosowane są sporadyczne, jednak należy podzielić stanowisko organu, że aby stwierdzić czy nie ma takiego narażenia, właściciel zakładu powinien zapoznać się z kartami charakterystyki, określić czas ekspozycji na dany czynnik a następnie, aby określić poziom narażenia wykonać pomiary tego czynnika w œśrodowisku pracy.

Stwierdzenie, o sporadycznym stosowaniu produktu nie zwalnia ze sprawdzenia narażenia jakie występuje na stanowisku pracy, na którym wykorzystywana jest dany produkt. Pewne jest, iż praca wykonywana jest w ekspozycji na ten czynnik. To na podstawie kart charakterystyki można określić, czy dana mieszanina stwarza zagrożenie, a poziom tego narażenia można określić poprzez wykonanie stosownych pomiarów.

Nie ulega wątpliwości, iż obowiązkiem pracodawcy jest wykonywanie pomiarów czynników szkodliwych w œśrodowisku pracy, dla których zostały opracowane wartości dopuszczalne na stanowiskach pracy zamieszczone w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 6 czerwca 2014 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w œśrodowisku pracy (Dz.U. z 2014 r. poz. 817). Obowiązek, o którym mowa powyżej został uregulowany w art. 227 § I pkt 2 Kodeksu Pracy, stanowiącym, że pracodawca ma obowiązek przeprowadzać, na swój koszt, badania i pomiary czynników szkodliwych dla zdrowia, rejestrować i przechowywać wyniki tych badań i pomiarów oraz udostępniać je pracownikom. Zasady i tryb przeprowadzania takich badań i pomiarów określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w œśrodowisku pracy (Dz. U. 2011 r. Nr 33, poz. 166).

Kontrola w dniu 10.07.2015 r. wykazała brak spisu stosowanych chemikaliów, a zwłaszcza brak kart charakterystyki stosowanych w warsztacie chemikaliów, a co za tym idzie brak należytej wiedzy na temat zagrożeń dla zdrowia pracowników ze strony tych chemikaliów.

Dopiero wykonanie pomiarów czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy, dla których zostały opracowane wartości dopuszczalne na stanowiskach pracy (rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 6 czerwca 2014 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w œśrodowisku pracy (Dz.U. z 2014 r. poz. 817) może wykazać, że poziom narażenia pracownika na dany czynnik jest poniżej dopuszczalnych wartości. Natomiast w przypadku przekroczenia tych wartości jest to informacja dla pracodawcy, że należy podjąć działania organizacyjno-techniczne zmierzające do obniżenia tego poziomu i zapewnienia bezpiecznych warunków pracy. Z tych względów nakaz z punktu 2 decyzji należy uznać za zgodny z prawem.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skarżącego należy wskazać, iż zgodnie z § 18 ust. 1 rozp. Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w œśrodowisku pracy (Dz.U. nr 33, poz. 166) pracodawca prowadzi rejestr czynników szkodliwych dla zdrowia występujących na stanowisku pracy. Jak wynika z protokołu pokontrolnego zakład skarżącego jako miejsce pracy nie jest wolny od czynników szkodliwych, a więc nakaz z punkt 3 dotyczący założenia i prowadzenia na bieżąco rejestru czynników szkodliwych dla zdrowia występujących na stanowisku pracy należy uznać za uzasadniony.

Zgodnie z art. 221 § 2 Kodeksu pracy, niedopuszczalne jest stosowanie substancji niebezpiecznej, mieszaniny niebezpiecznej, substancji stwarzającej zagrożenie lub mieszaniny stwarzającej zagrożenie bez posiadania aktualnego spisu tych substancji i mieszanin oraz kart charakterystyki. Słusznie więc Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarnego w [...] twierdzi, iż spis taki powinien być sporządzony (dotyczy nakazu z pkt 5 decyzji nr [...] z dnia [...].08.2015 r.), ponieważ nie ulega wątpliwości, że w zakładzie stosowane są mieszaniny stwarzające zagrożenie, o czym œświadczą chociażby dostarczone przez pracodawcę karty charakterystyki produktów firmy [...]. Należy także zauważyć, iż zgodnie z art. 25 ustawy z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 1203), dalszy użytkownik jest obowiązany ustanowić, prowadzić i aktualizować na bieżąco spis stosowanych substancji niebezpiecznych.

W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.