Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 345/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 33 § 1 pkt 1, art. 34 § 1, art. 34 § 4
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt lit a, art. 135, art. 200
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Protokolant: st. sekr. sąd. Joanna Świdłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2016 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutu jako nieuzasadnionego I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] r., nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w [...] na rzecz skarżącej kwotę [...],- zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego P. [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] listopada 2015 r., na podstawie art. 33 § 3 i art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm. dalej: u.p.e.a.) , oddalił zarzut I. M.- B. w związku z postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. wystawionych przez [...] S.A. jako nieuzasadniony.

Pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. I. M.- B. (dalej: strona, skarżąca) złożyła zażalenie na powyższe postanowienie organu egzekucyjnego, w którym wniosła o zawieszenie postępowania w ww. sprawie, nie wskazując jednakże co zarzuca skarżonemu postanowieniu. W uzasadnieniu zażalenia wskazała, że w dniu [...] października 2015 r. złożyła do KRRiT wniosek o umorzenie zaległości z tytułu abonamentu rtv, jednak do tej pory nie otrzymała odpowiedzi. Wobec powyższego odwołała się do [...] z prośbą o wyjaśnienie pominięcia jej w sprawie, w którym ponowiła wniosek o umorzenie dochodzonych należności.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), oraz art. 33 i art. 34 u.p.e.a. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że Naczelnik Urzędu Skarbowego P. [...] na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] do nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. wystawionych przez [...] S.A., obejmujących nieuiszczone należności z tytułu opłat abonamentowych rtv za lata 01/2009-11/2013 wszczął i prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku I. M.- B.. Zawiadomieniem nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego w [...]. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem ww. tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanej w dniu [...] lutego 2014 r., natomiast dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu [...] lutego 2014 r. W dniu [...] marca 2014r. [...] częściowo zrealizował zajęcie przekazując kwotę [...]zł na konto urzędu, którą przekazano na konto sum depozytowych. W międzyczasie pismem z dnia [...] marca 2014 r. zobowiązana wniosła do organu egzekucyjnego pismo zatytułowane odwołanie w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, w którym wniosła o wstrzymanie przedmiotowej egzekucji do czasu wyjaśnienia pisma skierowanego do [...] o wyjaśnienia roszczeń objętych tytułami wykonawczymi. Oddzielnym pismem z dnia [...] marca 2014 r. strona za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego P. [...] złożyła skargę na dokonaną czynność egzekucyjną, w której zawarła wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnych.

Pismem z dnia [...] marca 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...], w związku z ww. pismami wezwał zobowiązaną o sprecyzowanie przedmiotowych wniosków i złożenie oświadczenia czy stanowią one wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, zawieszenie postępowania egzekucyjnego, albo złożenie zarzutów nieistnienia obowiązku objętego przedmiotowymi tytułami wykonawczymi, ze wskazaniem, iż w razie barku udzielenia odpowiedzi zakwalifikuje przedmiotowe pisma jako wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego i jako wniesienie zarzutów w trybie art. 33 pkt 1 u.pe.a. tj. zarzutu nie istnienia obowiązku. W odpowiedzi na powyższe strona pismem z dnia [...] marca 2014 r. sprecyzowała, iż powyższe wnioski dotyczą zarzutu nieistnienia obowiązku wraz z prośbą o zawieszenie postępowania egzekucyjnego.

Mając na uwadze dyspozycję art. 34 § 1 u.p.e.a. Naczelnik Urzędu Skarbowego P. [...] pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. przekazał zarzuty zobowiązanej wierzycielowi - [...] S.A., celem zajęcia stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów. Jednocześnie postanowieniem nr [...] działając na podstawie przepisu art. 35 § 1 u.p.e.a. zawiesił ww. postępowanie egzekucyjne do czasu ostatecznego orzeczenia w sprawie wniesionych zarzutów.

W dniu [...] października 2015 r. wierzyciel wydał postanowienie nr [...], w którym uznał wniesione zarzuty za niezasadne. W uzasadnieniu postanowienia wierzyciel odniósł się do podnoszonej przez zobowiązaną kwestii nieistnienia obowiązku objętego przedmiotowymi tytułami wykonawczymi. Stwierdził w nim, iż rejestracja odbiorników rtv używanych pod adresem: ul. [...], [...] zgłoszone zostały na imię i nazwisko zobowiązanej. Po wydaniu rejestracji została wydana książeczka o nr [...], stanowiąca dowód zarejestrowania używanych odbiorników. W momencie wejścia w życie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych został przyporządkowany indywidualny nr identyfikacyjny abonenta [...]. Podkreślić należy, iż użytkownicy odbiorników rtv, którzy dokonali rejestracji odbiorników na podstawie przepisów wykonawczych wynikających z ustawy o radiofonii i telewizji z dnia 29 grudnia 1992 r. oraz wcześniejszych uregulowań prawnych, poprzedzających ustawę o opłatach abonamentowych, pozostali abonentami zobowiązanymi do uiszczenia opłat abonamentowych. Na podstawie obowiązujących przepisów nie anulowano zgłoszonych przez użytkowników wniosków rejestracyjnych, a wyłącznie imienną książeczkę opłat zastąpiono indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Następnie wierzyciel wskazał, iż zgodnie z wnioskiem zobowiązanej skierowanym do [...] S.A o wydanie z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów dokumentów stanowiących podstawę żądania należności z tytułu abonamentu rtv, pismem z dnia [...] czerwca 2014 r. udzielone zostały informacje o obowiązujących przepisach z zakresu abonamentu rtv, w tym o nadaniu indywidualnego nr identyfikacyjnego oraz przesłany został duplikat zawiadomienia o nadaniu identyfikacyjnego potwierdzony podpisem upoważnionego do tego pracownika Centrum Obsługi Finansowej [...] S.A.

W odniesieniu natomiast do przekazanej informacji, iż od 2004 r. I. M. - B. nie zamieszkuje lokalu nr [...] ul. [...], [...], wierzyciel wskazał, że zmianę danych zawartych we wniosku rejestracyjnym zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, należało zgłosić w terminie 7 dni od dnia powstania zmiany na odcinku "W" lub "Z" stanowiącym integralną część obowiązujących wówczas książeczek radiofonicznych. Wierzyciel podkreślił, że zasady postępowania w określonych sytuacjach, także w przypadku wyrejestrowania odbiorników rtv, zawarte były na stronie drugiej książeczki radiofoniczno -telewizyjnej, wydanej przez urząd pocztowy w wyniku dopełnienia formalności rejestracji odbiorników rtv. Zdaniem wierzyciela, wyłącznie podjęcie przez abonenta działań zmierzających do wyrejestrowania odbiorników rtv, opisanych w powołanych wyżej przepisach, może doprowadzić do ustania obowiązku opłacania abonamentu. Jeżeli abonent nie dokona skutecznego prawnie wyrejestrowania odbiornika, to nadal jest obowiązany do uiszczania opłat abonamentowych. Wierzyciel w wydanym postanowieniu zaznaczył, iż nie posiada dokumentu potwierdzającego fakt wyrejestrowania przez zobowiązaną odbiorników rtv i zmianę adresu zamieszkania co oznacza, iż wszczęcie egzekucji jest uzasadnione. Ponadto wierzyciel wskazał, iż [...] S.A. pomimo braku obowiązku informowała o zaległościach narastających na koncie zobowiązanej. W dniu [...] grudnia 2012 r. [...] S.A. skierowała do zobowiązanej upomnienie nr UP Z [...]. Postanowienie wierzyciela było doręczone zobowiązanej w trybie doręczenia zastępczego w dniu [...] października 2015 r. Z uwagi na upływ terminu do wniesienia zażalenia w dniu [...] listopada 2015 r. stało się ono orzeczeniem ostatecznym. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał na przepisy art. 33 § 1, art. 34 § 1 u.p.e.a., podkreślając, że w zaskarżonym postanowieniu organ egzekucyjny przytoczył stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutu nieistnienia obowiązku. Rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu Skarbowego P. [...] zawiera prawidłową ocenę wniesionych zarzutów, którą Dyrektor Izby Skarbowej podziela. Ponadto było ono wydane na podstawie ostatecznego orzeczenia wierzyciela ( uprawomocniło się z dniem [...] listopada 2015 r). Podkreślenia wymaga, że obowiązki związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz z uiszczaniem opłat za ich użytkowanie, wynikają bezpośrednio z przepisów prawa. Ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2014r. poz.1204) nakłada bowiem na posiadaczy odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych jednoznaczny obowiązek rejestrowania odbiorników oraz obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej, który powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (art. 2 ust. 3 ww. ustawy). Opłatę abonamentową uiszcza się z góry do 25 dnia miesiąca, za który opłata jest należna, przy czym opłata może być uiszczona z góry za cały rok albo za wybrane miesiące (art. 3 ust. 4 ww. ustawy).

Odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku z uwagi na fakt, iż strona jak twierdzi od 2004 r. nie zamieszkuje pod adresem wskazanych w tytułach wykonawczych, a tytuły te obejmują zaległości w opłacaniu abonamentu rtv za lata 2009-20013, Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, iż jak wskazał wierzyciel w przypadku zmiany miejsca zamieszkania użytkownik odbiorników rtv zobowiązany jest zgłosić ten fakt i po zaktualizowaniu danych adresowych kontynuować opłaty abonamentowe. Jeżeli w nowym miejscu zamieszkania opłaty z tytułu abonamentu rtv regulowane są przez osobę pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym lub z odbiorników rtv nie korzysta się, należy dopełnić w urzędzie formalności związane ze zgłoszeniem zaprzestania korzystania z odbiorników. Wierzyciel nie stwierdził przez zobowiązaną dopełnienia formalności związanych z wyrejestrowaniem przedmiotowych odbiorników lub zmianą adresu zamieszkania co oznacza, że wszczęcie egzekucji było uzasadnione. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej zarzut nieistnienia obowiązku okazał się niesłuszny, bowiem na mocy obowiązujących przepisów prawa, zarejestrowanie odbiornika bez późniejszego jego wyrejestrowania, jak również nie zgłoszenie uprawnień do zwolnienia z opłat abonamentowych, przesądza o obowiązku uiszczania tych opłat. Tym samym przesłanki umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie nie występują.

Pismem z dnia [...] stycznia 2016 r. I. M.- B. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej wnosząc o jego uchylenie oraz oddalenie roszczeń [...] S.A. W uzasadnieniu wskazała te same argumenty, które powołała w zażaleniu tj. że w dniu [...] października 2014 r. złożyła do KRRiT wniosek o umorzenie zaległości z tytułu abonamentu rtv , jednak do tej pory nie otrzymała odpowiedzi. Z uwagi na brak doręczenia nowego numeru identyfikacyjnego użytkownika odbiorników RTV obligującego do opłat zdaniem skarżącej, tytuły wykonawcze zostały wystawione bezpodstawnie. Skarżąca podniosła również, iż nie otrzymała postanowienia wierzyciela w sprawie zarzutów i pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. wniosła do [...] S.A. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Dodatkowo Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że pismem z dnia [...] stycznia 2016 r. [...] S.A. anulowała swoje pismo nr [...] z dnia [...] grudnia 2015. i stwierdziła, iż I. M.- B. złożyła zażalenie na postanowienie wierzyciela w sprawie wniesionych zarzutów zatem postanowienie z dnia [...] października 2015 r., w oparciu o które organ egzekucyjny wydał w dniu [...] listopada 2015 r. swoje orzeczenie. Organ egzekucyjny jak i organ nadzoru o powyższym fakcie zostały powiadomione dopiero po wydaniu orzeczenia przez organ II Instancji (wpływ do Urzędu Skarbowego w dniu [...] stycznia 2016 r.) jak i po złożeniu przez stronę skargi do WSA (wpływ do Dyrektora Izby Skarbowej w dniu [...] stycznia 2016 r.). Zatem nie mogło to być uwzględnione na etapie wydawania postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego P. [...] w dniu [...] listopada 2015 r. jak i na etapie wydawania postanowienia przez Dyrektora Izby Skarbowej w dniu [...] grudnia 2015 r.

Pismem z dnia [...] marca 2016 r. w odpowiedzi na otrzymaną odpowiedź Dyrektora Izby Skarbowej na skargę, skarżąca ustosunkowała się do jej treści, podnosząc, że nie sprawdzono dokładnie jej adresu. We wszystkich pismach wskazywała ona zmianę adresu ponieważ lokal przy ul. [...] opuściła w 2004 r. i podała nowy adres do korespondencji przy ul. [...], gdzie mieszka jej rodzina. Do starego lokalu i skrzynki pocztowej nie miała już żadnego dostępu, lokal jest do dziś niezamieszkały, a właściciel mieszka w W.. [...] jednak nie uwzględniła tej zmiany i swoje postanowienie ostateczne przesłała na stary adres. W ten sposób decyzja ta nie mogła do niej dotrzeć i otrzymała ją dopiero jako kopię od Urzędu Skarbowego już po wydaniu postanowienia przez Dyrektora Izby Skarbowej. Na dowód tego skarżąca przedłożyła postanowienie [...] z dnia [...].10.2015 r. kierowane na błędny adres ul. [...]/ oraz pisma z dnia [...] grudnia 2015 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być zarzut nieistnienia obowiązku. Z kolei w myśl art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

W niniejszej sprawie skarżąca podniosła zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), bowiem jak wskazała w wyjaśnieniach składanych do wierzyciela od 2004 r. nie zamieszkuje pod adresem wskazanych w tytułach wykonawczych, których podstawą wystawienia były zaległości w opłacaniu abonamentu rtv za lata 2009-2013.

Organ egzekucyjny zgodnie z ww. przepisami prawa, swoje rozstrzygnięcie wydał w oparciu o postanowienie wierzyciela nr [...] z dnia [...] października 2015 r. Z kolei organ odwoławczy w ramach swoich uprawnień kontrolnych, ocenił zgromadzony materiał dowodowy, uwzględniając stan faktyczny stwierdzony w czasie wydania decyzji (postanowienia) przez organ w pierwszej instancji, jak również zmiany stanu faktycznego, które zaszły pomiędzy wydaniem decyzji organu pierwszej instancji, a wydaniem decyzji w postępowaniu odwoławczym. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż organ nadzoru, przy ocenie legalności decyzji (postanowienia) bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają. Stanowisko organów wynikało z informacji wierzyciela uzyskanej telefonicznie przez organ egzekucyjny w dniu [...] listopada 2015 r. ( notatka służbowa z dnia [...] listopada 2015 r.) co potwierdziło następnie pismo wierzyciela nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., z którego wynikało, iż postanowienie wierzyciela w przedmiocie zarzutów zostało uznane za doręczone w trybie doręczenia zastępczego, w dniu [...] listopada 2015 r. a na powyższe strona nie wniosła zażalenia.

Na dzień orzekania przez Sąd, z akt sprawy wynika jednak, że I. M. - B. złożyła zażalenie na postanowienie wierzyciela w sprawie wniesionych zarzutów, zatem postanowienie z dnia [...] października 2015 r., w oparciu o które organ egzekucyjny wydał w dniu [...] listopada 2015 r. swoje orzeczenie nie było ostateczne. W związku z powyższym pismem z dnia [...] stycznia 2016 r. [...] S.A. anulowała swoje pismo nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r.

W świetle powyższego nie mogło ostać się postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...], oparte na nieostatecznym postanowieniu wierzyciela z dnia [...] października 2015 r. Zgodnie z art. 34 § 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela. W przedmiotowej sprawie, jak wynika z akt to postanowienie nie było ostateczne, ponieważ skarżąca złożyła na nie zażalenie. Zatem stan faktyczny w sprawie, na dzień orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny uległ zmianie w taki sposób, że rozstrzygnięcia w niej podejmowane nie mogły się ostać. Doszło bowiem do naruszenia przepisu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Dlatego też Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt lit a i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. dalej; p.p.s.a.) orzekł jak w punkcie I wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.