Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 502/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2020-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8, art. 134, art. 144
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak,, Sędzia WSA Maria Grabowska (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 marca 2020 r. sprawy ze skargi Dyrektora (...) Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 31 października 2019 r. nr (...) w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz Dyrektora (...) Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 31 października 2019 r., nr (...) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. (Dyrektor) na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.), art. 17 i 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej u.p.e.a) stwierdził, że zażalenie Dyrektora (...) Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 9 października 2019 r. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia 26 września 2019 r. znak (...) w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec D. P. i M. P. (odpowiedzialnej majątkiem wspólnym) na podstawie tytułu wykonawczego nr (...) z dnia 31 sierpnia 2016 r. – zostało wniesione z uchybieniem terminu.

W uzasadnieniu wskazano, że postępowanie egzekucyjne wobec majątku D. P. i majątku wspólnego M. P. i D. P. zostało wszczęte przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O., na podstawie tytułu wykonawczego z 31 sierpnia 2016 r. wystawionego przez wierzyciela – Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z tytułu nienależnie pobranych płatności z tytułu przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Postanowieniem z 26 września 2019 r. organ egzekucyjny Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec D. P. i M. P. Postanowienie zostało odebrane przez wierzyciela w dniu 1 października 2019 r., przez D. P. w dniu 1 października 2019 r., przez M. P. w dniu 15 października 2019 r., w trybie art. 44 k.p.a. W dniu 11 października 2019 r. do Urzędu Skarbowego w O. wpłynęło zażalenie wierzyciela na wskazane postanowienie (data nadania 9 październik 2019 r.).

Zgodnie z art. 17 § 1 u.p.e.a., o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie służy zażalenie, jeżeli ustawa lub k.p.a. tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. O powyższym strona została pouczona w zaskarżonym postanowieniu. Z akt sprawy wynika, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z 26 września 2019 r. zostało doręczone wierzycielowi w dniu 1 października 2019 r. (dowód potwierdzenie odbioru). Termin do złożenia zażalenia upływał 8 października 2019 r., natomiast zażalenie zostało nadane w Urzędzie Pocztowym w dniu 9 października 2019 r., a więc 1 dzień po terminie. Z akt sprawy nie wynika, by strona wraz z zażaleniem złożyła prośbę o przywrócenie terminu.

Warunkiem skuteczności czynności procesowej – wniesienia zażalenia jest zachowanie ustawowego terminu jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność zażalenia (art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a.). Złożenia zażalenia po terminie skutkuje tym, że organ drugiej instancji nie ma podstaw prawnych do merytorycznego rozpatrzenia zażalenia.

Na powyższe postanowienie Dyrektor (...) Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Zarzucił naruszenie:

- art. 40 § 1 k.p.a. w zw. z art 41 § 1 k.p.a. w zw. z art. 29 ustawy o ARiMR przez niedoręczenie postanowienia z 26 września 2019 r. stronie w dniu 1 października 2019 r. i uznanie, że strona - Dyrektor (...) Oddziału Regionalnego ARiMR w K. złożyła zażalenie po terminie, podczas gdy ze stanu faktycznego i prawnego wynika, że pismem z dnia 10 stycznia 2017 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. zawiadomił organ egzekucyjny o zmianie wierzyciela wynikającej z art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 października 2016 r. o zmianie ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2016 r. poz. 2048), jednocześnie Dyrektor (...) Oddziału Regionalnego ARiMR w K. pismem z 16 lutego 2017 r. wskazał nowy adres do doręczeń, strona otrzymała skarżone postanowienie w dniu 8 października 2019 r.

- art. 134 k.p.a. w zw. z art 141 § 2 k.p.a. w zw. z art 144 k.p.a. w zw. z art 57 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że strona uchybiła terminowi do wniesienia zażalenia, podczas gdy strona w ustawowym terminie 7 dni od doręczenia skarżonego postanowienia wniosła zażalenie do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego w O.

Dyrektor (...) Oddziału Regionalnego ARiMR w oparciu o wskazane zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, przekazanie sprawy do merytorycznego rozpatrzenia Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w K. i zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

Uzasadniejąc zarzuty wskazał, że jakkolwiek tytuł egzekucyjny w stosunku do zobowiązanego D. P. i M. P. został wystawiony przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O., to w związku z wprowadzoną z dniem 31 grudnia 2016 r. zmianą art. 29 ust. 10 ustawy 8 maja 2008 r. ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, uprawnienia wierzyciela przysługują Dyrektorowi Oddziału Regionalnego ARiMR. O ustawowej zmianie wierzyciela Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. powiadomił organ egzekucyjny, przekazując akta sprawy według właściwości Dyrektorowi (...) Oddziału Regionalnego ARiMR. Dodatkowo Dyrektor (...) Oddziału Regionalnego ARiMR w K. w pierwszym piśmie skierowanym do organu egzekucyjnego z 16 lutego 2017 r, poinformował Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. o zmianie wierzyciela, wskazując na jaki adres należy przekazywać korespondencję. Dalsza koresponencja kierowana przez organ egzekucyjny była prawidłowo dostarczana na adres wierzyciela (...) . Postanowienie z 26 września 2019 r. Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. o umorzeniu postepowania egzekucyjnego w stosunku do D. P. i M. P. zostało przekazane na adres ARiMR (...) i doręczone 1 października 2019 r. Prezes ARiMR pismem z 4 października 2019 r., które wpłynęło w dniu 7 października 2019 r. przekazał postanowienie według właściwości Dyrektorowi (...) Oddziału Regionalnego ARiMR w K.. Zdaniem wierzyciela, skoro przedmiotowe postanowienie zostało doręczone wierzycielowi 7 października 2019 r., bieg siedmiodniowego terminu do złożenia zażalenia rozpoczął się 8 października 2019 r. i upływał 14 października 2019 r. Zażalenie nadane w dniu 9 października 2019 r. zostało wniesione zatem przed upływem terminu. Skarżący podkreślił, że organ egzekucyjny mimo, że był w posiadniu wiedzy, że wierzycielem w postępowaniu egzekucyjnym jest Dyrektor (...) Oddziału Regionalnego ARiMR w K. błędnie skierował postanowienie o umorzeniu postępowania na adres (...). Uznanie skutecznego doręczenia postanowienia w terminie dostarczenia go innemu organowi – jakim jest Prezes ARiMR jest niewłaściwe. Błąd po stronie egzekucyjnego w doręczeniu postanowienia nie może szkodzić stronie skarżącej. W opinii skarżącego, skoro nie uchybił terminowi do złożenia zażalenia nie było podstaw do składania wniosku o jego przywróenie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U.2019.2167 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy

z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(t.j. Dz.U.2018.1302 ze zm.), dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 119 pkt 3 ustawy p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Poruszając się w tak zakreślonych ramach kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądowej jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej stwierdzające, że zażalenie Dyrektora (...) Oddziału Regionalnego ARiMR na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z 26 września 2019 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec D. P. i M. P. zostało wniesione z uchybieniem terminu.

Podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowią ustalenia, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z 26 września 2019 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z 31 sierpnia 2016 r., wystawionego przez wierzyciela Kierownika Biura Powiatowego ARiMR zostało doręczone D. P. w dniu 1 października 2019 r., M. P. w dniu 15 października 2019 r. w trybie art. 44 k.p.a., zaś wierzycielowi w dniu 1 października 2019 r. Zażalenie na wskazane postanowienie zostało wniesione przez Dyrektora (...) Oddziału Regionalnego ARiMR, w dniu 9 października 2019 r., jeden dzień po terminie. Zdaniem organu, wierzyciel uchybił terminowi wniesienia zażalenia, co skutkuje koniecznością wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu stosownie do art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a.

Stanowiska organu Sąd nie podziela.

Analiza akt administracyjnych wskazuje, że postępowanie egzekucyjne w stosunku do zobowiązanego D. P. i M. P. było prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. na podstawie tytułu wykonawczego Nr (...) wystawionego w dniu 31 sierpnia 2016 r. przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. Ustawą z 21 października 2016 r. o zmianie ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz o podatku dochodowym od osób fizycznych wprowadzono zmianę art. 29 ust. 10 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w zakresie kompetencji wierzyciela. Uprawnienia wierzyciela określone w ustawie egzekucyjnej przyznano m. inn. dyrektorowi oddziału regionalnego w przypadku, gdy jest on właściwy do rozstrzygania w sprawach o przyznanie płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1, ewentualnie jest organem wyższego stopnia - gdy organem właściwym do rozstrzygania w sprawach o przyznanie płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1, jest kierownik biura powiatowego. Zgodnie z art. 3 ustawy zmieniającej do postępowań w sprawach wszczętych na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych do dnia wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Z powyższego wynika, że od daty wejścia w życie ustawy zmieniającej Dyrektor (...) Oddziału Regionalnego ARiMR uzyskał uprawnienia wierzyciela, jako organ wyższego stopnia nad organem właściwym w sprawach płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego. W aktach znajdują się pisma Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z 10 stycznia 2017 r. oraz Dyrektora (...) Oddziału Regionalnego ARiMR z 16 lutego 2017 r. powiadamiające Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. o zmianie organu mającego uprawnienia wierzyciela, adresie pod który korespondencja winna być kierowana. W toku postępowania korespondencja była kierowana pod wskazanym w piśmie adresem. Z kolei postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego zostało skierowane i doręczone w dniu 1 października 2019 r. na adres ARiMR (...).

Uwzględniając materiał dowodowy sprawy nie może budzić wątpliwości, że wbrew ustaleniom zawartym w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nie zostało doręczone wierzycielowi w dniu 1 października 2019 r. W tym dniu postanowienie zostało doręczone organowi, któremu nie przysługiwały uprawnienia wierzyciela. Wierzyciel otrzymał postanowienie w dniu 7 października 2019 r., po przekazaniu przez Prezesa Agencji. W postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności doręczeń pism, która oznacza, że tylko prawidłowe doręczenie, tzn. dokonane zgodne z zasadami określonymi w k.p.a. pozwala na przyjęcie jako skutecznych czynności podejmowanych przez organ. Nieprawidłowe, czyli niezgodne z przepisami k.p.a. doręczenie pisma należy uznać za naruszenie tej zasady, mogące spowodować pozbawienie strony możliwości obrony swych praw. W rozpatrywanej sprawie w ocenie Sądu, strona powzięła wiadomość o treści postanowienia, wniosła zażalenie i brak było podstaw do nakazania powtórnego, prawidłowego doręczenia postanowienia organowi, któremu przysługują uprawnienia wierzyciela. Strona nie może natomiast ponosić negatywnych konsekwencji płynących z wadliwego doręczenia pisma. Z zasady oficjalności doręczeń wynika, że odpowiedzialność za prawidłowe doręczanie pism spoczywa na organie i wadliwość doręczenia nie może być wykładana na niekorzyść strony. Uznanie przez organ, że w przedmiotowej sprawie doszło do uchybienia terminu, liczonego od doręczenia innemu, niż wierzyciel podmiotowi, pod innym adresem, narusza wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadę pogłębiania zaufania do władzy publicznej. Wskazana zasada jest przepisem do którego przestrzegania organy zobowiązane są na równi z innymi przepisami zawierającymi wytyczne co do ich działań. Jej źródła należy upatrywać w art. 2 Konstytucji RP, czyli w zasadzie demokratycznego państwa prawnego. W świetle tej zasady organy są zobowiązane do zachowania, które nie powoduje ujemnych skutków dla strony postępowania, działającej w dobrej wierze, która ma zaufanie do aktów danego organu i je wykonuje. Jednocześnie organy podatkowe nie mogą na stronę przerzucać negatywnych konsekwencji własnych działań i zaniechań. Nakaz prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych wyznacza określone standardy - organ nie może obciążać strony negatywnymi skutkami okoliczności faktycznej, na którą nie ma ona wpływu ani błędami lub uchybieniami popełnionymi przez organy w procesie stosowania obowiązujących przepisów prawa.

Wydając zaskarżone postanowienie organ odwoławczy z naruszeniem zasady określonej w art. 8 k.p.a., konsekwencjami wadliwego doręczenia postanowienia obciążył wierzyciela. Naruszył tym samym przepis art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie w stopniu mającym istotny wpływ na wynik. Załączone do skargi pismo Prezesa Agencji, potwierdza, że postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego Dyrektor (...) Oddziału Regionalnego ARiMR otrzymał w dniu 7 października 2019 r. (data wpływu) co oznacza, że nie było podstaw do przyjęcia, że odwołanie zostało wniesione po upływie terminu.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ, uwzględniając powyżej przedstawione stanowisko Sądu, przyjmie, iż zażalenie zostało wniesione przez Dyrektora (...) Oddziału Regionalnego ARiMR w przewidzianym prawem terminie i rozpozna je merytorycznie.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania (pkt 2 wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy p.p.s.a. Zasądzone koszty obejmują wpis od skargi – 100 zł.