Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 513/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Dziełak, Sędziowie Asesor WSA Maciej Kurasz, Asesor WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (sprawozdawca), Protokolant Anna Kurdej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2007 r. sprawy ze skargi P. sp. z o.o. w W. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie zaliczenia nadpłaty z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na zaległości 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] stycznia 2006 r., nr[...], 2) stwierdza, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Ministra Pracy i Polityki Społecznej na rzecz P. sp. z o.o. w W. kwotę 340 zł (słownie: trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do Sądu postanowieniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2006r. Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych nr [...] z dnia [...] stycznia 2006r.

Jak wynika z akt sprawy Prezes Zarządu PFRON postanowieniem z dnia [...] stycznia 2006r. wydanym w trybie art. 76 §1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm., powoływanej dalej " ord. pod.") zaliczył z urzędu nadpłatę w kwocie [...]zł. powstałą w sierpniu i październiku 2005r. oraz w wyniku dosłania korekt deklaracji w dniu 27 września 2000r. na skutek dokonania przez Skarżącą – P. sp. z o.o. wpłat wyższych od należnych na poczet zaległości z tytułu wpłat na PFRON za marzec, kwiecień, maj 1997r., styczeń, luty, marzec, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, październik, listopad i grudzień 1998r. oraz styczeń, luty, marzec i maj 1999r.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości oraz o umorzenie prowadzonych postępowań ([...],[...]). W uzasadnieniu Strona podniosła, iż prowadzone postępowania dotyczą należności PFRON z okresu od 1997 do 2000r. Mając na uwadze upływ pięcioletniego terminu liczonego od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin ich płatności, wszystkie one uległy przedawnieniu. Z uwagi na powyższe brak jest podstawy prawnej do wydawania orzeczeń dotyczących przedawnionych obowiązków

Minister Pracy i Polityki Społecznej podzielił w całości stanowisko organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż PFRON po dokonaniu analizy deklaracji i wpłat posiadanych dokumentów podmiotu, zgodnie z art. 55 § 1 i 2 ord. pod. stwierdził istnienie nadpłaty powstałej w sierpniu i październiku 2005r. oraz w wyniku dosłania korekt deklaracji w dniu 27 września 2000r., którą zaliczył z urzędu na poczet zaległości. Odnośnie zarzutu przedawnienia zobowiązania za okres od 1997 do 2000r., organ wyjaśnił, iż zaległości Spółki z tytułu wpłat na PFRON były wymagalne w momencie złożenia przez nią korekt deklaracji i powstałej w związku z tym nadpłaty. Również nadpłata powstała w roku 2005 została prawidłowo zaksięgowana na pokrycie zaległości, to jest za sierpień 2000r.

Odnosząc się natomiast do wniosku Strony o umorzenie postępowań [...] oraz [...] Minister Pracy i Polityki Społecznej wyjaśnił, iż zarówno pismo z dnia 18 stycznia jak i z dnia 28 stycznia to korespondencja prowadzona między organem pierwszej instancji a Stroną. Organ odwoławczy nie może zatem ustosunkowywać się do przedmiotowych pism.

W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie, Skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] grudnia 2006r. oraz poprzedzającego go postanowienia Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] stycznia 2006r., umorzenie postępowania w sprawie wszczętej postanowieniem z dnia [...] lipca 2004r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła :

- art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ( Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.), w zw. z art. 70 §1 ord. pod, poprzez uznanie, iż termin płatności składek na PFRON uzależniony jest od złożenia przez Stronę deklaracji

- art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w zw. z art. 47 ord. pod., poprzez uznanie, że termin przedawnienia zobowiązań z tytułu składek na PFRON uległ przerwaniu wskutek złożenia przez Stronę korekt deklaracji.

W pierwszej kolejności Spółka wskazała, iż termin wymagalności zobowiązań z tytułu składek na PFRON wynika wprost z ustawy i nie jest uzależniony od jakiejkolwiek czynności strony zobowiązanej. Żaden przepis prawa nie wymienia tez wśród zdarzeń powodujących przerwanie biegu przedawnienia zobowiązania z tytułu składek na PFRON złożenia przez zobowiązanego do ich zapłaty deklaracji korygujących. Powołując się na przepis art. 70 § 1 ord. pod. Strona wskazała, iż w rozpoznawanej sprawie zobowiązania z tytułu składek za 1997r. przedawniły się z końcem 2002r., za 1998r.- z końcem 2003r., zaś za 1999r. z upływem 2004r. Powyższe wnioski zachowują swoją aktualność mimo tego, iż w odniesieniu do części dochodzonych zobowiązań zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne. Pierwsza czynność egzekucyjna podjęta została bowiem w dniu [...] stycznia 2004r., jednakże klauzula o skierowaniu tytułu do egzekucji została nadana dopiero w dniu [...] stycznia 2004r. W tym stanie rzeczy wszelkie działania egzekucyjne podjęte przed [...] stycznia 2004r. były bezprawne i nieskuteczne.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270; z 2004 r. Nr 162, poz. 1692; powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zaskarżone postanowienie jak również poprzedzające je postanowienie Prezesa Zarządu PFRON należało uchylić, aczkolwiek z powodów innych niż wskazane przez Skarżącego.

Stosownie do art. 76 § 1 i art. 76 a § 1 i § 2 ord. pod. nadpłaty wraz z ich oprocentowaniem podlegają zaliczeniu z urzędu na poczet zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę oraz bieżących zobowiązań podatkowych, a w razie ich braku podlegają zwrotowi z urzędu, chyba że podatnik złoży wniosek o zaliczenie nadpłaty w całości lub w części na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych. Zaliczenie nadpłaty na poczet zaległości podatkowych następuje w przypadku nadpłat określonych w art. 73 § 1 pkt 1 ord. pod. (a taki charakter, jak wskazały organy, miały nadpłaty Strony skarżącej) z dniem powstania nadpłaty tj. dokonania wpłat w wysokości wyższej od należnej. Przy zaliczaniu nadpłat na zaległości podatkowe przepisy art. 55 § 2 i art. 62 § 1 ord. pod. stosuje się odpowiednio. W sprawach zaliczenia nadpłaty na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań podatkowych wydaje się postanowienie, na które służy zażalenie. Postanowienie to winno odpowiadać wymogom określonym w art. 217 § 1 i 2 oraz 210 § 4 w związku z art. 219 ord. pod.

Prawidłowe zastosowanie wskazanych wyżej przepisów art. 76 i 76a ord. pod., nakłada na organy obowiązek wykazania istnienia określonych w nich przesłanek dopuszczalności zaliczenie nadpłaty. Obowiązkiem organów jest bezsporne ustalenie przed dokonaniem przerachowania istnienia nadpłaty i zaległości w określonych kwotach. Ważkim elementem jest także określenie momentu powstania nadpłaty. W przypadku nadpłat określonych w art. 73 §1 pkt 1 ord. pod., z datą powstania nadpłaty następuje bowiem zaliczenie nadpłaty na poczet zaległości podatkowych. Moment ten ma także istotne znaczenie przy obliczaniu odsetek od zaległości podatkowych, które naliczane są od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin płatności zaległego podatku do dnia wygaśnięcia zobowiązania na skutek zaliczenia nadpłaty. .

Sąd stwierdził, iż w zaskarżonym postanowieniu, jak również w poprzedzającym je postanowieniu Prezesa Zarządu PFRON brak jest wskazania szczegółowych danych i wyliczeń, jakie składają się na proces zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości wobec PFRON. W sentencji rzeczonych postanowień wskazano jedynie miesiące w których powstała nadpłata (i to jedynie w zakresie sierpnia i października 2005r), łączną kwotę tej nadpłaty, jak również miesiące, w których powstały zaległości, na poczet których zaliczono nadpłatę. Z treści postanowienia organu pierwszej instancji nie wynika jakie konkretnie kwoty, z jakiego tytułu, z jakim dniem powstałe, składają się na wskazaną w sentencji postanowienia kwotę nadpłaty w wys. [...]zł. W tym zakresie za niedopuszczalne uznać należy zawarte w sentencji postanowienia z dnia [...] stycznia 2006r enigmatyczne sformułowanie o nadpłacie "powstałej w wyniku dosłania korekt deklaracji w dniu [...] września 2000r.", tym bardziej, iż do kwestii tej nie odniesiono się także w uzasadnieniu postanowienia. Z treści postanowienia organu pierwszej instancji nie wynika także, z jakiego źródła formalnoprawnego organ przyjął wysokość zaległości we wpłatach na PFRON. Podobnie, postanowienie organu odwoławczego z dnia [...] grudnia 2006r, w żaden sposób nie wyjaśnia tych kwestii, posługując się jedynie stwierdzeniem, iż : "PEFRON dokonał analizy deklaracji i wpłat oraz posiadanych dokumentów podmiotu zgodnie z art. 55 § 1 i 2 ord. pod. i stwierdził istnienie nadpłaty powstałej w sierpniu i październiku 2005r. oraz w wyniku dosłania korekt deklaracji w dniu [...] września 2000r".

Świadczy to uchybieniach w zakresie obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jak również w zakresie uzasadnienia faktycznego postanowień (art. 122, 187 § 1 ord. pod. oraz art. 210§4 w zw. z art. 219 ord. pod.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stanowisko organu odwoławczego dowodzi przy tym, iż organ nie dokonał własnego sprawdzenia prawidłowości dokonanego rozliczenia (zarachowania), uznając za wystarczające w tej mierze analizy przeprowadzone przez PFRON. To z kolei stanowi naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania wyrażonej w art. 127 ord. pod., która wymaga od organu odwoławczego nie tylko oceny działania organu pierwszej instancji, ale także pełnego ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy. Na podstawie tak lakonicznie sformułowanych sentencji i uzasadnień postanowień wydanych w sprawie, Sąd nie był wstanie ocenić, czy w efekcie w sposób prawidłowy dokonano Skarżącemu zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości z tytułu wpłat na PFRON.

Odnosząc się do zarzutów skargi, Sąd stwierdził, iż rozpatrywanie ich jest na obecnym etapie postępowania przedwczesne. Jak wskazano wyżej orzekające w sprawie organy nie wyjaśniły dokładnie stanu faktycznego sprawy, w tym nie wskazały w jakich kwotach i w jakich datach powstała nadpłata związana z przesłaniem przez Stronę korekt deklaracji.

Wyjaśnić jednak należy, iż zaliczenie nadpłaty podatku na poczet zaległości jest czynnością materialnotechniczną, a postanowienie, o którym mowa w art. 76a § ord. pod. jest warunkiem formalnym zaliczenia nadpłaty na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań podatkowych. Dzień wydania postanowienia nie jest dniem zaliczenia nadpłaty. Zgodnie z komentowanym przepisem zaliczenie nadpłaty na poczet zaległości, w przypadku, o którym mowa w art.73 §1 1 pkt 1 ord. pod. następuje z dniem powstania tej nadpłaty. Dla skutecznego zaliczenia nadpłaty istotne jest to, aby zaległości na poczet których nadpłata ma zostać zarachowana istniały (nie były przedawnione) w dacie dokonania zaliczenia. Data wydania postanowienia, o którym mowa w art. 76 a §1 ord. pod. nie ma w tym względzie decydującego znaczenia. Postanowienie to wywołuje bowiem skutki wsteczne, w tym sensie, iż na dzień zaliczenia nadpłaty przestaje istnieć zaległość podatkowa.

Odnosząc się końcowo do zawartego w skardze wniosku o umorzenie postępowania w sprawie wszczętej postanowieniem z dnia 2 lipca 2004r.wskazać należy, iż sąd administracyjny nie ma kompetencji do umarzania postępowania administracyjnego. Sąd ten orzeka o zgodności z prawem - w niniejszej sprawie postanowienia- i w przypadku braku tej zgodności może jedynie uchylić postanowienie lub stwierdzić jego nieważność, ewentualnie stwierdzić wydanie postanowienia z naruszeniem prawa. Nie może natomiast przyznawać praw, nakładać obowiązków lub z nich zwalniać.

W tym stanie rzeczy, Sąd działając na podstawie art. 145§1 pkt c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 wyżej powołanej ustawy, Sąd stwierdził, że uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu w całości. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 cyt. ustawy.