Wyrok NSA, sygn. akt OSK 578/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2004-08-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6211 Przydział i opróżnienie lokalu mieszkalnego oraz kwatery tymczasowej w służbach mundurowych
Hasła tematyczne: Siły zbrojne
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 3, art. 41 ust. 4, art. 41 ust. 5
journal: Dz.U. 1995 nr 86 poz 433
law: Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Rausz (spr.), , Sędziowie NSA Edward Janeczko, Leszek Włoskiewicz, Protokolant Edyta Pawlak, po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2004 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Oddziału Rejonowego w G. Wojskowej Agencji Mieszkaniowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 stycznia 2004 r. sygn. akt 3 II SA/Gd 3376/00 w sprawie ze skargi Konrada M. na decyzję Dyrektora Oddziału Rejonowego w G. Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia 3 listopada 2000 r. (...) w przedmiocie zwolnienia osobnej kwatery stałej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

OSK 578/04

U Z A S A D N I E N I E

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 29 stycznia 2004 r. II SA/Gd 3376/00 uchylił decyzję Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Rejonowego w G. z dnia 3 listopada 2000 r. (...) oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Wojskowej Agencji mieszkaniowej Oddział Terenowy w G. z 20 sierpnia 2000 r. (...) w przedmiocie zwolnienia osobnej kwatery stałej.

W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, że decyzją z 3.11.2000 r. opartą na art. 13 ust. 4 i 5 pkt 2 i art. 42 ust. 1 w związku z art. 41 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. nr 86 poz. 433 ze zm./ Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Rejonowego w G. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Terenowego w G. z dnia 10.08.2000 r. w sprawie zwolnienia przez Konrada M. osobnej kwatery stałej położonej w G. przy ul. B. 18 kl.B m.15 w terminie do 30.09.2000 r. Organ wskazał, że Konrad M. wystąpił z wnioskiem o wydanie decyzji stwierdzającej zachowanie prawa do kwatery, informując o posiadaniu domu mieszkalnego. Stwierdzono też, że żona wnioskodawcy od 21.11.1983 r. zameldowana jest na pobyt stały w miejscowości Pruskie 25 gmina Osie, a wnioskodawca był tam zameldowany na pobyt czasowy. Wobec powyższego Dyrektor OT WAM w G. wszczął z urzędu postępowanie wyjaśniające w sprawie zwolnienia osobnej kwatery stałej, podczas którego Konrad M. przedstawił umowę w formie aktu notarialnego, z której wynika, że jego żona Teresa M. od 8.12.1983 r. jest właścicielką nieruchomości położonej w miejscowości W. gmina O. - gospodarstwa rolnego z czteroizbowym domem mieszkalnym.

Organ uznał, że w tym przypadku mają zastosowanie przepisy art. 41 ust. 4 i 5 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, według których, w przypadku gdy emeryt i jego małżonek posiadają odrębne lokale i za jeden z tych lokali uiszczają czynsz regulowany, są zobowiązani przekazać ten lokal do dyspozycji właściciela nieruchomości. Stąd też istniała podstawa do wydania decyzji o zwolnieniu kwatery.

Skargę na powyższą decyzję wniósł Konrad M., wnosząc o jej uchylenie. Zarzucił, że organy nie wyjaśniły kwestii jego stanu cywilnego - małżeństwo jego i Teresy M. zostało rozwiązane przez rozwód, to była żona jest właścicielką nieruchomości w miejscowości W. Skarżący nie posiada żadnego innego lokalu ani nie jest współwłaścicielem mieszkania w W., wobec czego zostałby pozbawiony dotychczasowej kwatery stałej bez żadnego zabezpieczenia kwatery zamiennej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor WAM Oddział Rejonowy w G. podniósł, iż żona skarżącego od 1983 r. była właścicielką nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym, o czym skarżący przez 17 lat nie poinformował, ani nie przekazał kwatery do zasobów WAM. Pozew o rozwód został złożony już po wszczęciu postępowania wyjaśniającego, można zatem zdaniem organu uznać, że miał on na celu obejście przepisów o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał skargę za zasadną.

Zgodnie z treścią art. 41 ust. 4 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. nr 86 poz. 433 ze zm./ na którego podstawie działały oba organy, w wypadku gdy żołnierz zawodowy i jego małżonek posiadają odrębne lokale mieszkalne w garnizonie, w którym żołnierz pełni służbę i za jeden z tych lokali uiszczają czynsz regulowany, są obowiązani przekazać ten lokal do dyspozycji właściciela /zarządcy/ nieruchomości.

Przepis ust. 4 stosuje się odpowiedni, niezależnie od miejscowości, w której posiadają lokal w stosunku do osób, o których mowa w art. 23 ust. 1 lub 2 ustawy, tj., m.in. do emeryta /rencisty/ wojskowego. Sąd podkreślił, że przepis art. 41 ust. 4 cyt. ustawy odnosi się wprost do lokali mieszkalnych. Ustawa wyraźnie rozróżnia pojęcie kwatery i lokalu mieszkalnego, co znajduje wyraz w treści art. 21 ust. 1 i 3 ustawy. Z przepisu tego wynika, że kwaterą jest lokal zasiedlony przez osoby uprawnione, wymienione w art. 24 ust. 1 w związku z art. 22 ust. 1 i 3 oraz art. 23 ust. 1 i 2 ustawy, co dotyczy także emerytów i rencistów wojskowych. Lokalami mieszkalnymi są lokale zasiedlone przez osoby inne niż określone w art. 24 ust. 1 ustawy. Ustawa posługuje się określeniami kwatera i lokal mieszkalny, rozróżniając je w zależności od rodzaju uprawnień i uznając, że kwatera ma status szczególny i podlega innej regulacji prawnej niż lokale mieszkalne. Wynika to chociażby z przepisu art. 41 powołanej ustawy, który w ust. 1 i 2 mówi o obowiązku przekazania kwatery, a w kolejnych ustępach mowa jest nie o kwaterze, a o lokalach mieszkalnych. Ponadto kwatera podlega przekazaniu do dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, zaś lokal mieszkalny - do dyspozycji właściciela /zarządcy/ nieruchomości. Sąd uznał, że w tej sytuacji przepis art. 41 ust. 4 i 5 ustawy ma zastosowanie do lokali mieszkalnych, a nie kwatery. W tej sprawie zaś niespornym jest, że skarżący zajmuje osobną kwaterę stałą, wobec czego przywołany przepis nie może mieć zastosowania. Nadto Sąd podkreślił, że właściciel nieruchomości nie uiszcza czynszu regulowanego oraz, że skarżący nie był ani właścicielem ani współwłaścicielem nieruchomości położonej w W.

Wobec powyższego Sąd uznał, że organy obu instancji błędnie zastosowały przepisy prawa materialnego i uchylił decyzje organów obu instancji.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, o którym wyżej mowa skargę kasacyjną wniósł Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Rejonowy w G. reprezentowany przez radcę prawnego Joannę A. - zaskarżając ten wyrok w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisu art. 41 ust. 4 i 5 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych - poprzez błędną jego wykładnię i wniesiono o uchylenie wyroku i rozpoznanie skargi. Wnoszący skargę kasacyjną podniósł, że bezspornym jest fakt, że Konrad M. zajmuje kwaterę stałą Nr 15 w G. przy ul. B. 18 natomiast jego żona w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego była właścicielką nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym w miejscowości P. 25 gmina O. Na dzień wydania decyzji przez organy WAM związek małżeński państwa M. nie został rozwiązany. Przepis art. 41 ust. 4 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP /Dz.U. nr 86 poz. 433 ze zm./, który stanowił podstawę rozstrzygnięcia decyzji organów WAM w przedmiotowej sprawie nie wyjaśnia pojęcia czynszu regulowanego. Jednakże osoby, które zajmują na podstawie decyzji o przydziale w budynkach pozostających w zasobach Agencji kwatery stałe, uiszczają czynsz i opłaty na zasadach obowiązujących dla lokali stanowiących własność Skarbu Państwa - art. 36 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych. W lokalach tych, zgodnie z obowiązującą w czasie wydania zaskarżonych decyzji ustawą o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych /Dz.U. nr 105 poz. 509 ze zm./ obowiązuje czynsz regulowany. Tego rodzaju czynsz obowiązywał również w kwaterach wojskowych - vide wyrok NSA w Warszawie z dnia 21.05.1999 r. I SA 1436/98. W przypadku gdy żona posiadała nieruchomość, za którą nie uiszczała czynszu regulowanego, obowiązkiem przekazania objęta była kwatera stała. Nie można więc zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną zgodzić się ze stanowiskiem Sądu, że dyspozycją przepisu art. 41 ust. 4 objęte są wyłącznie lokale mieszkalne, a nie kwatery, bowiem taka wykładnia przepisu prowadziłaby zgoła do odmiennych aniżeli założenia ustawodawcy wniosków, aby móc skorzystać z dyspozycji przepisu art. 41 ust. 4 żołnierz prócz kwatery oraz jego małżonek winni posiadać inne lokale mieszkalne. Wolą ustawodawcy w ocenie organu było zabezpieczenie potrzeb mieszkaniowych poprzez przydział kwatery tylko tym żołnierzom, którzy nie mają innych mieszkań; ci ostatni przysługujące im prawo do kwatery mogą realizować poprzez wypłatę ekwiwalentu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna wniesiona przez Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 stycznia 2004 r., o którym wyżej mowa, nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów art. 41 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. nr 86 poz. 433 ze zm./ przez błędną ich wykładnię. Zarzut ten w świetle dokumentacji rozpoznawanej sprawy nie znajduje potwierdzenia. Organy Wojskowej Agencji Mieszkaniowej orzekające w sprawie stanęły na stanowisku, że przepisy art. 41 ust. 4 i 5 mają zastosowanie w sytuacji gdy żołnierz zawodowy - emeryt wojskowy - zajmuje kwaterę stałą a jego małżonek jest jednocześnie - jak w tym przypadku - właścicielem domu mieszkalnego. Powołany przepis art. 41 ust. 4 stanowi, że w wypadku gdy żołnierz zawodowy i jego małżonek posiadają odrębne lokale mieszkalne w garnizonie, w którym żołnierz pełni służbę i za jeden z tych lokali uiszczają czynsz regulowany, są obowiązani przekazać ten lokal do dyspozycji właściciela /zarządcy/ nieruchomości. Przepis ten w kontekście uregulowań zawartych we wcześniejszych ustępach art. 41 w tym w ustępu 2 dotyczącego m.in. emerytów i rencistów wojskowych /a takim jest Konrad M./ może budzić uzasadnione wątpliwości czy odnosi się on, tak jak twierdzi wnoszący skargę kasacyjną, do użytkowników kwater. Te wcześniejsze ustępy art. 41 wyraźnie bowiem stanowią o obowiązku przekazania przez żołnierza zawodowego - emeryta wojskowego do dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej dotychczas zajmowanej kwatery w przypadku zaistnienia którejkolwiek z przesłanek w normach tych wymienionych. W sytuacji - jaką przewiduje ust. 4 art. 41 mówi się o lokalach mieszkalnych nie zaznaczając, że jeden z nich winien być kwaterą. Okoliczność ta jak to słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w zaskarżonym wyroku ma w tej sprawie istotne znaczenie. Zwrócić bowiem należy uwagę na to, że ustawa o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP wyraźnie odróżnia osobną kwaterę stałą od lokalu mieszkalnego, przy czym tym kryterium różnicującym są uprawnienia osób zajmujących te lokale. Osobne kwatery stałe przeznaczone są zgodnie z art. 21 ust. 1 powołanej ustawy na zakwaterowanie żołnierzy zawodowych pełniących czynną służbę wojskową jako służbę stałą jak również uprawnienia do nich przysługują emerytom i rencistom wojskowym. Natomiast kwatera zasiedlona przez osobę, której nie przysługuje prawo do osobnej kwatery stałej, stanowi według art. 21 ust. 3 ustawy lokal mieszkalny w rozumieniu ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych. To wyraźne rozróżnienie w ustawie kwatery i lokalu mieszkalnego nie pozwala na podzielenie stanowiska wyrażonego w skardze kasacyjnej o dokonaniu przez Sąd w zaskarżonym wyroku błędnej wykładni cyt. art. 41 ust. 4 i 5. Można reprezentować pogląd, że skoro przepis art. 41 ust. 4 ww. ustawy skierowany jest do żołnierza zawodowego - uprawnionego do kwatery - to jednym z lokali o jakich tu mowa jest zajmowana przez tego żołnierza /emeryta/ kwatera. Jednak treść tego przepisu odnosząca się do lokali mieszkalnych oznacza, że dopuszczalna jest również wykładnia tej normy taka jakiej dokonał Sąd w zaskarżonym wyroku a mianowicie, że właśnie treść tego przepisu w świetle innych przepisów ustawy wskazuje, iż nie ma on zastosowania do osobnych kwater stałych.

W sytuacji gdy nieprecyzyjność przepisu dopuszcza możliwość jego odmiennych wykładni nie można mówić o naruszeniu tego przepisu przez błędną jego wykładnię tylko dlatego, że jest ona odmienna od prezentowanej przez organ.

Prowadzi to do wniosku, że zaskarżony wyrok nie pozostaje w sprzeczności z prawem i z tego względu na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - skargę kasacyjną należało oddalić.