Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA 2663/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Robotowska Sędziowie: WSA Grażyna Śliwińska (spraw.) Asesor WSA Andrzej Czarnecki Protokolant Arkadiusz Zawada po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2004 r. sprawy ze skargi Z. z/s w K. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lipca 2002r. Nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia patentu na wynalazek 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Urzędu Patentowego z dnia [...] grudnia 1999r.; 2. zasądza od Urzędu Patentowego RP na rzecz skarżącego Z. z/s w K. kwotę 715,-(siedemset piętnaście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Z. S.A. z/s w K. w dniu [...] października 1995r. pod nr [...] zgłosiły w Urzędzie Patentowym RP projekt wynalazczy pt. "[...] " - w celu udzielenia patentu. Projekt zawierał 4 zastrzeżenia patentowe:

Pierwszy sposób polegał on "na dodawaniu surowca stałego do stopu lub roztworu azotanu amonowego i ewentualnie siarczanu amonowego, a następnie granulowaniu uzyskanej mieszaniny i suszeniu granul, znamienny tym, że jako surowiec stały stosuje się rozdrobniony i wysuszony siarczan wapniowy o średnim wzorze CaS04nH20, gdzie n=0-3, korzystnie z co najmniej jednym dodatkiem w postaci siarczanu amonowego i/lub czynnika alkalicznego i/lub surowca mikroelementowego w ilości 10-40% wagowych".

Drugi sposób "według zastrzeżenia 1, znamienny tym, że jako czynnik alkaliczny stosuje się dolomit, magnezyt, wapniak lub odpady technologiczne, zawierające węglany wapnia i/lub magnezu".

Trzeci sposób "według zastrzeżenia 1, znamienny tym, że jako surowiec mikroelementowy stosuje się odpady technologiczne, zawierające związki boru, miedzi, cynku lub molibdenu".

Czwarty sposób "według zastrzeżenia 1, znamienny tym, że do surowców dodaje się celowo wydzielone frakcje granul pochodzenia końcowego".

Urząd Patentowy zawiadomieniem z dnia [...] września 1999r. poinformował stronę, że sposób wytwarzania nawozów wieloskładnikowych według wskazanego projektu nie nadaje się do opatentowania z powodu oczywistości rozwiązania, bowiem składniki do otrzymywania tego nawozu sa typowe i znane np. z polskiego opisu patentowego nr [...] - składniki do otrzymywania nawozu, z patentu nr [...] - pył (wydzielone frakcje granul) i efekt w postaci granulowanej z przygotowanej mieszaniny składników, granulowanie w wieży granulacyjnej nie stanowi wynalazku i jest rozwiązaniem oczywistym, a mikroelementy są typowymi komponentami nawozów i wezwał stronę do wypowiedzenia się w zakreślonym terminie.

Strona nie podzieliła stanowiska Urzędu opisując różnice swojego produktu w porównaniu z wymienionymi w zawiadomieniu rozwiązaniami patentowymi twierdząc, że analiza tekstów przeciwstawnych patentów nie potwierdza oczywistości rozwiązania. Uznała, że efekt poprawy jakości produktu nawozu azotowo-siarkowego w wyniku zastosowania surowca stałego zgodnie ze zgłoszeniem jest nieoczywisty, wobec: wzrostu wytrzymałości granul i ich trwałości przy długotrwałym przechowywaniu, a zgłoszony do

opatentowania sposób ma charakter uniwersalny w odniesieniu do metod granulacji. Zgłaszający za istotę swojego zgłoszenia uznał zastosowanie nowego surowca: wysuszonego siarczanu wapniowego ( gipsu) o różnym stopniu uwodnienia, lub innych surowców zawierających w swym składzie CaS04 - w znanym sposobie wytwarzania nawozu opartego na granulacji mieszaniny składników wyjściowych. Produkt końcowy, nawóz azotowo-siarkowy otrzymany metodą wynalazku cechują zaskakujące właściwości użytkowe w porównaniu z innymi nawozami: gładka bardziej kulista powierzchnia granuli, znikoma higroskopijność i skłonność do zbrylania.

Urząd Patentowy decyzją z [...] grudnia 1999r. odmówił udzielenia patentu. Postawił zgłoszonemu projektowi zarzut, że nie ma cech nieoczywistości wynikającej ze stanu techniki ( art. 10 ustawy z dnia 19X.1972r. o wynalazczości (tekst jedn. Dz.U.Nr 26,poz.117 z 1993r.) - w świetle polskich opisów patentów7, które wymienił wcześniej w zawiadomieniu. Składniki do otrzymywania tego nawozu są typowe i znane z patentu nr [...] (rozdrobniony siarczan amonu, gips, dolomit), z opisu patentowego nr [...] -pył, tj. wydzielone frakcje granul i opisywane otrzymywanie nawozów w postaci granulowanej z przygotowanej mieszaniny wszystkich składników Uznał, że sporządzanie nawozu wieloskładnikowego według projektu ze znanych składników zastosowanych zgodnie z przeznaczeniem w typowy sposób przez granulowanie zgodnie z przeznaczeniem nie stanowi wynalazku i jest rozwiązaniem oczywistym. Ponadto sam zgłaszający przyznaje, że istotą wynalazku jest znany sposób, w którym zastosowano nowy surowiec, siarczan wapniowy o różnym stopniu uwodnienia, które wymaga jedynie przeprowadzenia pewnej ilości dodatkowych doświadczeń, ponieważ pod postacią gipsu jest już wykorzystywany do tego typu kompozycji w opisie patentowym nr [...]. Urząd stwierdził ponadto, że stwierdzenie zgłaszającego o wprowadzeniu dodatku CaS04*nH20 w innej fazie procesu nie ma potwierdzenia w treści zastrzeżeń.

W odwołaniu złożonym do Komisji Odwoławczej Zgłaszający powoływał się na dotychczasowe argumenty, iż informacje i fakty zawarte w przeciwstawnych opisach patentowych nie potwierdzają stanowiska Urzędu Patentowego, a zgłoszone rozwiązanie różni się od rozwiązań przeciwstawionych przez organ 1 instancji zarówno pod względem stawianych celów, zastosowanych środków technicznych jak i uzyskiwanych rezultatów.

Odniósł się i przeanalizował rozwiązania przeciwstawione odwołując się do swojego obszernego stanowiska zajętego w piśmie z dnia [...].X.1999r. Podniósł w szczególności:

- W przypadku patentu [...] (wykorzystanie w produkcji przemysłowej saletry amonowej pochodzących z innej instalacji pyłów saletrzaku ) nie pełni tych samych funkcji i nie przynosi tego samego rezultatu, ponieważ zespół cech

technicznych zgłoszonego wynalazku me obejmuje zawrotu surowca. Otrzymany produkt jest saletrą amonową, wynikiem powiązania procesu wytwarzania saletry amonowej z procesem wytwarzania saletrzaku w taki sposób, że pył saletrzakowy i podziarno pochodzące z chłodzenia i sortowania saletrzaku kieruje się wraz z pyłem saletry amonowej do mieszalnika saletry amonowej. Jest nawozem nieporównywalnym do nawozu azotowo-siarkowego według zgłoszenia. Powstały granulat ma wytrzymałość około 0,23 kG dla granul o średnicy 2,2 mm.

- W przypadku patentu [...] ma on na celu zmodyfikowanie procesu wytwarzania granulowanego saletrzaku dolomitowego lub wapniakowego, w którym do krystalicznej saletry amonowej dodaje się mączkę dolomitową lub wapniakową, granulat saletry, a następnie niewielką ilość rozdrobnionego siarczanu amonu lub gipsu (czyli CaS04●2H20) i poddaje granulacji aglomeracyjnej z użyciem wodnego roztworu saletry amonowej. Cel zostaje osiągnięty w wyniku eliminacji głębokiego zatężenia roztworu i przeróbki płynnego stopu, poprzez wytworzenie w komorze ekspansyjnej kryształów saletry amonowej; sklejenie, zlepienie ich z innymi sproszkowanymi materiałami jak: wapniak, dolomit, siarczan amonu przy pomocy nie zatężonego (40-90%) roztworu saletry amonowej służącej jako ciecz wiążąca. Powstałe ze sproszkowanych składników wyjściowych granule zestalają się bez operacji chłodzenia, stąd wprowadzona z cieczą granulacyjną woda pozostaje w granuli jako woda krystalizacyjna związana z poszczególnymi składnikami stałymi. Powstały granulat ma wytrzymałość około 2,5-4,0 kG dla granul o średnicy 3,15-4,0 mm.

Zgłaszający podnosił, że celem wynalazku [...] jest sposób wytwarzania nawozów wieloskładnikowych zawierających azotan amonowy. Do stopu lub roztworu azotanu amonowego (identycznego z patentu [...]) i ewentualnie siarczanu amonowego stosuje się środek techniczny w postaci dodawania innego surowca stałego, a następnie granulowaniu uzyskanej mieszaniny i suszeniu granul. Surowiec ten to rozdrobniony i wysuszony siarczan wapniowy o średnim wzorze CaS04●nH20, gdzie n=0-3 (różny stopień uwodnienia). Taki surowiec nie jest znany z przeciwstawionych opisów patentowych.

Wprawdzie w sposobie przedstawionym w opisie patentowym [...] stosowany jest ( i to ewentualnie) rozdrobniony gips, czyli CaS04●2H20, ale jest on dodawany do krystalicznej saletry amonowej. W sposobie wg przedstawionego zgłoszenia możliwe jest nie tylko użycie gipsu (także w kompozycji z innymi surowcami) , ale i innych surowców zawierających w składzie Ca S04: gips mineralny, budowlany, palony; anhydryt, fosfogips, borogips, odpadowe gipsy z procesów odsiarczania spalin i inne odpady zawierające minerał CaS04. Stosowanie zmielonego, wysuszonego surowca stałego według wynalazku prowadzi do osiągnięcia nieoczywistych efektów,

którymi są poprawa jakości produktu przejawiająca się wzrostem wytrzymałości granul, ich trwałości podczas długiego przechowywania.

Powstały granulat nawozu siarkowo-azotowego ma wytrzymałość około 5,5-10,0 kG przy gładkiej powierzchni granuli, jej kulistego kształtu, jednakowej wielkości, znikomej higroskopijności i skłonności do zbrylania.

Decyzją Izby Odwoławczej Urzędu Patentowego z dnia [...] lipca 2002r. utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję Urzędu Patentowego, podzielając stanowisko organu I instancji co do braku cech nieoczywistości rozwiązania. Natomiast różnice o których pisze Zgłaszający zarówno w piśmie z [...].11.1999r. jak i w uzasadnieniu odwołania nie mają swojego uzasadnienia biorąc pod uwagę zakres żądanej oclirony patentowej. W powołanym piśmie strona wskazała, że w rozwiązaniu według projektu można stosować różne inne surowce zawierające siarczan wapnia, a wśród nich znajduje się fosfogips jako wypełniacz znany i stosowany. Izba Odwoławcza podkreśliła, iż z dokumentacji zgłoszenia (opis i zastrzeżenia) wynika, że sposób jako taki jest znany, a projekt polega na zastosowaniu innego niż dotychczas stosowanego wypełniacza. Według stanu techniki projektu wypełniaczem tym był dotychczas fosfogips, natomiast w rozwiązaniu według projektu zastosowany jest siarczan wapnia. Przeciwstawiony opis patentu nr [...] wymienia min. ten składnik jako stosowany wprost, albo pośrednio przez tworzenie się w trakcie procesu. Izba zwróciła nadto uwagę, że odmowa udzielenia patentu na zgłoszone rozwiązanie została spowodowana zarzutem oczywistości, a nie nowości.

W obszernej skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Zgłaszający zarzucił naruszenie prawa poprzez uznanie oczywistości zgłoszonego rozwiązania. W ocenie skarżącego analogi chemiczne korzystają ze swoistej taryfy ulgowej. Cytując zasady wykładni podnosił, iż dopuszczalność uznania ich nieoczywistości zależy w dużej mierze od całości rozwiązania, a przede wszystkim od tego, czy produkt końcowy cechują zaskakujące własności użytkowe.

Jego zdaniem uznanie rozwiązania zgłoszonego jako analogu rozwiązania chronionego lub rozwiązania ujawnionego polega na stwierdzeniu tożsamości produktów i stwierdzeniu tożsamości sposobów otrzymywania. Ponownie analizując powołane przez Urząd opisy patentowe ujęte w stanie techniki, argumenty obu instancji Urzędu, wywodził, że sposoby wytwarzania tam ujęte prowadzą do otrzymywania nawozu wieloskładnikowego o podwyższonej zawartości siarki obok wapnia i magnezu jako pełnowartościowego składnika agrochemicznego. Skarżący podnosi zatem, że w porównaniu mamy do czynienia z innym produktem końcowym, który na polu rolnika ma uwalniać ściśle zdefiniowane składniki.

Skoro wytwarzane w przeciwstawionych patentach saletrzaki uwalniają aniony azotanowe, kationy amonowe, wapniowe, magnezowe, a nawóz

analizowany dodatkowo aniony siarczanowe, to składniki czynne porównywanych nawozów nie są tożsame i nie można mówić o tożsamości produktów uzyskiwanych w przeciwstawionych patentach i badanym zgłoszeniu.

W tym przypadku mamy do czynienia tylko z podobieństwem wytwarzania nawozów przeciwstawionych i nawozu zgłoszonego, natomiast podobieństwo, z nawet tożsamość zastosowania nie może być podstawą zaliczenia zgłoszonego rozwiązania w poczet rozwiązań analogów. Skoro porównywane produkty posiadają tylko jeden składnik wspólny, błędny jest wniosek , że są tożsame i uznanie oczywistości zgłoszonego rozwiązania.

Zdaniem skarżącego skoro Urząd potraktował wszystkie produkty jako bardzo podobne nawozy sztuczne zawierające azotan amonu, to sposoby analogi prowadzące do wytworzenia podobnych produktów powinny charakteryzować się użyciem ekwiwalentnych lub podobnych środków technicznych, a sposoby wytwarzania w żadnym z przeciwstawionych patentów nie wykorzystują porównywalnych środków technicznych.

Zgłaszający zastrzega surowiec stały, którym jest siarczan wapnia o różnej zawartości wody, korzystnie w mieszaninie z innymi zastrzeganymi składnikami.

Taktowanie przez Urząd tego surowca jako gipsu jest nieścisłe, a ponadto dokonał on uproszczenia przez rozszerzenie zakresu ochrony zgłoszonego rozwiązania, a zgłaszający bardzo ściśle określił zakres ochrony. Dla tego obszaru techniki dobranie rozwiązań przeciwstawnych opiera się jedynie o kryterium obecności w produkcie nawozowym azotanu amonu, a Izba Odwoławcza ukierunkowała badanie nieoczywistości rozwiązania w obszar wszelkich sposobów prowadzących do wytwarzania produktów zawierających azotan amonu.

Skarżący podkreślał nadto, że zakres patentu określają jego zastrzeżenia, w szczególności ujęte tam środki techniczne, a nie tytuł wynalazku. Zasadnicze, różniące szczegóły dotyczą natomiast użytych środków technicznych przeciwstawianych rozwiązań i nie stanowią o tożsamości sposobów i produktów, biorąc pod uwagę w szczególności zaskakujące właściwości fizykochemiczne o wysokim bezpieczeństwie procesu przemysłowego.

Jako bezpodstawny uznał zarzut Urzędu, jakoby nie ma potwierdzenia w treści zastrzeżeń, że wprowadzenie mieszaniny surowców stałych następuje w innej fazie procesu - w porównaniu ze sposobami przeciwstawionymi. Zdaniem Zgłaszającego zawiera to wiersz 2 zastrzeżenia.

Podkreślał, że zaskakująca dla fachowca wiedza objawia się w końcowym produkcie w postaci bardzo wysokiej odporności granuli na zgniatanie, zawilgocenie, litej i jednorodnej jej budowy. Przyjęta przez Urząd Patentowy jedna metoda do oceny nieoczywistości rozwiązania wykazuje na błędność wniosków Urzędu, który pominął całkowicie przesłanki pozytywne.

Urząd Patentowy w odpowiedzi na skargę wnosił ojej oddalenie. Podnosił, że rozwiązania według projektu nie kwalifikował jako analogu, ponieważ rezultatem takiego zaszeregowania byłaby odmowa pod zarzutem braku nowości rozwiązania. Zaprzeczył zarzutowi rozszerzenia zakresu ochrony zgłoszonego rozwiązania, natomiast odniósł się do wprowadzenia do azotanu amonu określonego surowca stałego jakim jest siarczan wapniowy. Sam proces granulowania surowców nie był przedmiotem rozwiązania, skoro informacja o tym powszechnie znanym procesie została umieszczona przed słowami "znamienny tym" zastrzeżenia niezależnego. Wiersz 2 zastrzeżenia niezależnego nie zawiera informacji o wprowadzaniu mieszaniny surowców w innej fazie procesu niż w znanych.

Urząd zarzucił, że rozwiązanie według projektu nie określa ściśle składu jakościowego ani ilościowego stosowanych surowców. Określa jedynie dwa składniki stałe bez podania ich ilości. Reszta jest stosowana tylko korzystnie. Zarzut oczywistości rozwiązania wysoce uprawdopodabnia stosowanie tej technologu przez innych wytwórców.

Cel wynalazku określił zgłaszający i zawarty jest on w tytule zgłoszenia, w opisie i zastrzeżeniach. Wysoka jakość nie została zdaniem Urzędu udowodniona. Zgłaszający wskazał fosfogips jako źródło siarczanu wapnia, jest on podany w opisie jako wypełniacz w połączeniu z azotanem amonu, a jednocześnie jest znany w opisach przeciwstawionych, a nadto gips z przeciwstawionych opisów stanowi również uwodniony siarczan wapnia.

Przed rozprawą w dniu 27 lutego 2004r. Skarżący złożył pismo z wnioskami dowodowymi i nowymi zarzutami. M.in. zaprezentował wyniki badań pracy doktorskiej pt. "[...] " na okoliczność nieoczywistości i nowości rozwiązania będącego przedmiotem zgłoszenia patentowego. Ponadto podnosił uchybienia, a nawet nieprawidłowości w przeprowadzonym badaniu zdolności patentowej zgłoszonego rozwiązania co w istotny sposób zniekształciło wynik badania. Min. powołane na karcie zgłoszenia i badania wynalazku wszystkie zgłoszenia są zarejestrowane w UP z datą 5 miesięcy późniejszą, niż sporne rozwiązanie posiadające datę zgłoszenia na [...].10.1996r. Skarżący zarzucił niedbały sposób przeprowadzonego badania i jego nierzetelność, wobec faktu, że merytoryczna dyskusja z Urzędem nie wyszła poza zakres traktowania rozwiązania jako mieszaniny, której jeden ze składników jest znany i stosowany nie dostrzegając różnic pomiędzy surowcami, produktami i technologiami przeciwstawionymi. Nie zgodził się na potraktowanie przez Urząd Patentowy siarczanu wapnia o różnym stopniu uwodnienia za surowiec o tożsamych właściwościach fizykochemicznych, skoro każdy z surowców ma odmienne własności i z tego samego surowca można otrzymać różne półprodukty o różnych właściwościach. Zdaniem Skarżącego tak odmienna ocena rozwiązania przedstawionego przez stronę umożliwiała zasięgnięcie niezbędnej opinii znawcy tj. specjalisty chemika. Wskazała nadto przykłady opatentowanych rozwiązali innych firm przy zastosowaniu podobnych surowców do otrzymywania nawozów zawierających azotan amonu - zgłoszonych później niż wniosek Skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 97 § 1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz. U. z dnia 20 września 2002 r. Nr 153, poz.1271 ze zm.) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wniosek o udzielenie patentu został zgłoszony w Urzędzie Patentowym w dniu [...] października 1995r., a więc przed wejściem w życie ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2001 r. Nr 49, poz. 508 ze zm.), co nastąpiło w dniu 22 sierpnia 2001 r. Stosownie do art. 315 ust. 1 tej ustawy prawa w zakresie wynalazków, wzorów użytkowych, wzorów zdobniczych, topografii układów scalonych, znaków towarowych oraz projektów racjonalizatorskich, istniejące w dniu wejścia w życie ustawy, pozostają w mocy. Do praw tych stosuje się przepisy dotychczasowe, o ile przepisy działu II nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 315 ust. 2 do stosunków prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Z kolei w świetle art. 315 ust. 3 ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu, prawa ochronnego albo prawa z rejestracji ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia wynalazku, wzoru użytkowego, znaku towarowego albo topografii układów scalonych w Urzędzie Patentowym. W myśl powyższych przepisów ocena zdolności patentowej zarejestrowanego wynalazku podlega przepisom ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (Dz. U. z 1993 r. Nr 26, poz. 117 ze zm).

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. (Dz.U.02.153.1269) Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U.02.153.1270) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, Sąd nie orzeka co do istoty sprawy danego przypadku, stanowiącego przedmiot postępowania administracyjnego, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego

w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Analizując pod tym kątem skargę, trzeba stwierdzić, że zasługuje ona na uwzględnienie.

Przesłanką materialnoprawną wydanej decyzji jest z art. 10 cytowanej ustawy o wynalazczości, na mocy której wynalazkiem podlegającym opatentowaniu jest nowe rozwiązanie o charakterze technicznym, me wynikające w sposób oczywisty ze stanu techniki i mogące się nadawać do stosowania. Innymi słowy wynalazek podlegający opatentowaniu powinien spełniać przesłanki :

1. posiadać przymiot nowości o charakterze technicznym,

2. posiadać poziom wynalazczy (nieoczywistość rozwiązania),

3. nadawać się do zastosowania w określonej dziedzinie techniki.

W niniejszej sprawie nie jest sporne, iż wnioskowane rozwiązanie polega na opracowaniu metody otrzymania substancji chemicznej o określonych właściwościach, zaś jego techniczny charakter, nowość, zastosowalność nie były kwestionowane. Natomiast przeszkodą dla uznania go za wynalazek nadający się do opatentowania jest - według Urzędu Patentowego okoliczność, że wynika on w sposób oczywisty ze stanu techniki.

Zatem istota sporu sprowadzała się do rozstrzygnięcia zagadnienia, czy zgłoszony do opatentowania wynalazek spełnia kryterium nieoczywistości rozwiązania w świetle stanu techniki z daty zgłoszenia go do ochrony. W odniesieniu do poziomu wynalazczego wynalazku (nieoczywistości rozwiązania) brak jest kryteriów ustawowych, a zatem obiektywnych, co z kolei stwarza konieczność dokonywania ustaleń w zakresie poziomu wynalazczego w oparciu o kryteria w dużej mierze subiektywne.

Przeciwko tak nieostremu pojęciu jak "nieoczywistość" rozpatrywanego projektu argumentów poszukiwać można nie tylko poprzez przeciwstawienie przedmiotowi zgłoszenia konkretnych znanych rozwiązań, ale także poprzez zestawianie pozytywnych i negatywnych jego przesłanek. Nie można bowiem pominąć zarówno całości rozwiązania jak i tego, czy produkt końcowy cechują zaskakujące własności użytkowe. W doktrynie i orzecznictwie znajdziemy pogląd, iż wśród typów projektów, co do których istnieje zwykle domniemanie oczywistości są m.in. pomysły analogi, które największą rolę odgrywają w dziedzinie chemii. Sposobem analogiem jest metoda wytwarzania pewnej substancji oparta na wykorzystaniu znanych reakcji, wykazujących pewne cechy swoiste np. w jakiej fazie syntezy związku chemicznego lub w zakresie użytkowych substancji finalnej. W dziedzinie chemii metody - analogi korzystają do pewnego stopnia z taryfy ulgowej. Ich zdolność patentowa w tej dziedzinie zależy od oceny całości rozwiązania, a przede wszystkim od tego, czy produkt końcowy wykazuje zaskakujące właściwości użytkowe. ( por.

St.Sołtysiński i inni "Komentarz do prawa wynalazczego" I.P.P. S.A. Wyd.Prawn.1990, dec.KO UP z 25.XI.1966 "Temar" WiR 1970,nr 1).

W świetle powyższego poglądu zauważyć należy, iż Urząd Patentowy nie zakwalifikował projektu do analogów, bo w jego ocenie rezultatem takiego zaszeregowania byłaby odmowa udzielenia patentu pod zarzutem braku nowości. Natomiast za oczywisty uznał sposób, w którym zastosowano podstawowy surowiec - siarczan wapnia o różnej łącznej zawartości wody i o różnym sposobie jej związania - jako wypełniacz w postaci rozdrobnionej i wysuszonej, ponieważ może to być zarówno gips jak i może różnić się składem chemicznym od surowca o znanym składzie z patentu [...]. Z drugiej strony na rozprawie jego pełnomocnik nie wykluczył, że gdyby opis w zastrzeżeniach był bardziej szczegółowy, decyzja Urzędu mogłaby być inna.

Organ zarzucił, że zgłaszający nie udowodnił wysokiej jakości zgłoszonego wynalazku. Natomiast nie ustosunkował się co do podnoszonych zaskakujących właściwości użytkowych produktu finalnego: nawozu wieloskładnikowego o podwyższonej zawartości siarki obok wapnia i magnezu. W rezultacie nie wyjaśnił, czy objęty zastrzeżeniami sposób wytwarzania stanowi inny produkt końcowy niż we wskazanych produktach przeciwstawionych mimo, iż zgłaszający także podnosił tę okoliczność. Czy znany składnik siarczan wapniowy w przeciwstawionym patencie użyty jest także w postaci stałej jako surowiec rozdrobniony i wysuszony? Tylko bowiem w takiej postaci ( gips o różnym stopniu uwodnienia lub inny surowiec zawierający w swoim składzie CaS04 ) daje - według zgłaszającego -zaskakujące właściwości użytkowe produktu końcowego - nawozu azotowo-siarkowego o podwyższonej zawartości siarki obok wapnia - jako innego produktu końcowego i pełnowartościowego składnika agrochemicznego.

Nie wyjaśnienie, czy zgłoszony wynalazek prowadzi do oczywistych efektów, a z drugiej strony arbitralne stanowisko Urzędu budzi wątpliwości, czy sprawa została należycie przez organ wyjaśniona. Tym bardziej, że w świetle poglądów orzecznictwa Komisji Odwoławczych można spotkać się z odmienną oceną. Np: 1/ w decyzji KOUP z dn.1995.12. [...][...] (LEX nr 57328) uznała ona, iż zastąpienie w masie o znanym składzie chemicznym jednego składnika innym nie może być uznane za oczywiste tylko z tej przyczyny, że ogólnie znane są możliwości zastępowania tego składnika innym; 2/ w decyzji KOUP z dn.1995.10. [...][...] (LEX nr 57304) uznała ona. że zdolność patentową wieloetapowego sposobu wytwarzania określonego wyrobu należy oceniać jako całościowe rozwiązanie tak w zakresie formalnej nowości jak i uzyskanego dzięki temu procesowi nieoczekiwanego skutku technicznego; 3/ w decyzji KOUP z dn.1995.06. [...][...] (LEX nr 57266) orzekła, iż fakt, że poszczególne środki techniczne użyte do realizacji danego rozwiązania są znane, nie przesądza jeszcze o braku zdolności patentowej, bowiem wzajemne połączenie tych znanych środków może stanowić rozwiązanie techniczne nowe i nieoczywiste.

Z powyższych względów należało uznać, że lakoniczne ustosunkowanie się do zarzutów skarżącego podniesionych w odwołaniu nie może być uznane za dostatecznie wyjaśniające do rozstrzygnięcia, a w nadesłanych aktach brak jest dowodów, które byłyby podstawą do dokonania ustaleń. Podnieść przy tym należy, iż kryterium uznania wynalazku za rozwiązanie oczywiste ma charakter ramowy (kryterium "przeciętnego fachowca") i do jego stosowania nie wystarcza posłużenie się -jak to wynika z zaskarżonych decyzji - ogólnikowymi formułkami o oczywistości kierunku (celu) rozwiązania i o użyciu dla jego realizacji znanych środków technicznych.( vide: wyrok SN z dnia 23.03.1983r. w sprawie IV PRN 2/83 OSNC 1983/10/164).

Zgłoszone w toku postępowania zarzuty, także te na rozprawie, wymagały porównania poszczególnych środków technicznych pod względem budowy i funkcji jakie pełnią, wzajemnego ich powiązania oraz rezultatów do jakich prowadzi ich zastosowanie w dziedzinie przeznaczenia. Zatem dla wykazania oczywistości rozwiązania winna być przeprowadzona analiza porównawcza środków stanowiąca podstawę do rozstrzygnięcia. Zarzut oczywistości powinien być stawiany całemu rozwiązaniu, a nie tylko poszczególnym elementom z dwóch przeciw stawionych wynalazków.

Należy dodatkowo zauważyć, że organ dopiero na etapie skargi podniósł, że rozwiązanie według projektu me określa ściśle składu jakościowego ani ilościowego stosowanych surowców. Gdyby argumenty te legły u podstaw wydanej decyzji, zaistniałyby wątpliwości co do stosowalności projektu. Także ta okoliczność potwierdza zarzuty skarżącego o nienależytym wyjaśnieniu sprawy.

Z kolei nietrafny jest zarzut organu co do nie udowodnienia przez zgłaszającego podnoszonych cech technicznych wynalazku (postać składnika uzyskanego w wyniku zastosowanego wynalazku), bowiem o ile istniały braki w zakresie okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy - winny być przez organ orzekający z własnej inicjatywy uzupełnione, zgodnie z przepisami art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Organ administracji zobowiązany był podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak i w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Także pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Powyższe argumenty stanowią, że sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona, zaś zaskarżonej decyzji można postawić zarzut naruszenia art. 7, 77 i 107 § 3 kpa. Z tych względów zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca podlegały uchyleniu na mocy art. 145 § 1 pkt 1 litera c, zaś rozstrzygnięcie o kosztach nastąpiło w oparciu o art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.02.,Nr 153, poz. 1270).