Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 632/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-08-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Powołane przepisy: article: art. 252 par. 2, art. 245 par. 3
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz. 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Teza: W przypadku, gdy w formularzu urzędowym o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, o którym mowa w art. 252 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/, użyto ogólnego pojęcia "zwolnienie od kosztów sądowych", dopuszczalne jest jego uszczegółowienie przez stronę w piśmie składanym łącznie z tym formularzem, poprzez wskazanie o jaki rodzaj /typ/ kosztów chodzi wnioskującemu. Skoro skarżący wnioskuje jedynie o zwolnienie go od uiszczenia wpisu sądowego, to należy to żądanie uszanować i rozważać wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie /art. 245 par. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/.

TEZY

W przypadku, gdy w formularzu urzędowym o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, o którym mowa w art. 252 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/, użyto ogólnego pojęcia "zwolnienie od kosztów sądowych", dopuszczalne jest jego uszczegółowienie przez stronę w piśmie składanym łącznie z tym formularzem, poprzez wskazanie o jaki rodzaj /typ/ kosztów chodzi wnioskującemu. Skoro skarżący wnioskuje jedynie o zwolnienie go od uiszczenia wpisu sądowego, to należy to żądanie uszanować i rozważać wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie /art. 245 par. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Tadeusza K. na decyzję Ministra Finansów z dnia 2 lutego 2004 r. (...) w przedmiocie: uchylenia decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej opłaty skarbowej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu.


UZASADNIENIE

Na podstawie Zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 28 kwietnia 2004 r. Tadeusz K. został wezwany do uiszczenia wpisu w kwocie 200 zł.

Pismem z dnia 3 czerwca 2004 r. /wpływ do Sądu w dniu 7 czerwca 2004 r./ skarżący wniósł o "zwolnienie w całości z uiszczania wpisu sądowego", załączając urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, z którego wynikało, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnienie wnioskodawca wymienił ponoszone przez siebie koszty codziennej egzystencji oraz źródła dochodów, z których je pokrywa. Wskazał także, że otrzymuje pomoc od teściowej.

Skarżący opisując swój stan majątkowy ujawnił, że posiada mieszkanie komunalne o powierzchni 69 m2 oraz nie wyremontowany lokal o powierzchni 302,02 m2. Innych składników majątku nie wymienił. W rubryce dochody wpisał wynagrodzenie żony /pracującej u niego/ w kwocie ok. 800 zł brutto.

Wnioskodawca, podając dodatkowe informację o stanie majątkowym i inne dane, które uznał za istotne, stwierdził, że jego stan majątkowy jest zły w związku z prowadzonymi sporami z organami podatkowymi oraz, a dotychczasowe koszty sądowe ponoszone razem z żoną wynoszą 500.000 zł.

Postanowieniem z dnia 5 lipca 2004 r. Referendarz Sądowy odmówił przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych.

Pismem z dnia 19 lipca 2004 r. /w ustawowym terminie/ Tadeusz K. złożył sprzeciw od powyższego postanowienia. Wniósł o uchylenie sprzeciwu w części dotyczącej zwolnienia od wpisu i zwolnienie w całości z uiszczenia wpisu sądowego.

W uzasadnieniu oświadczył, że pKrystyna K. nie otrzymała wynagrodzenia od początku zatrudnienia i nie wiadomo, kiedy otrzyma. W związku z powyższym utrzymuje się ona z renty teściowej i pomocy pracującego syna Jarosława, natomiast sam skarżący zarabia na utrzymanie dorywczymi pracami i sprzedażą złomu. Przeciętny dochód z tego tytułu to ok. 1.200 zł za ostatnie 6 miesięcy. Ostatni przychód z dnia 6 czerwca 2004 r. to kwota 360 zł. Wnioskodawca stwierdził, że uiszczenie wpisu w kwocie 200 zł spowoduje znaczny uszczerbek w jego utrzymaniu, gdyż jest to koszt jego miesięcznego utrzymania. Podkreślił także, że praktycznie prowadzi osobne gospodarstwo, gdyż żona jest zameldowana w G., a przebywając w W. świadczy pracę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Tym samym częściowe uwzględnienie sprzeciwu przez Sąd jest w świetle powyższego niedopuszczalne. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego. Jest ono traktowane - pod względem skutków prawnych -jako nieistniejące.

Sąd dodatkowo pragnie podkreślić, że wniosek Tadeusza K. z dnia 3 czerwca 2004 r., który stanowił doprecyzowanie jego żądania, zawartego w urzędowym formularzu został uwzględniony w sentencji postanowienia. Sąd stoi bowiem na stanowisku, że w przypadku, gdy w formularzu urzędowym o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, o którym mowa w art. 252 par. 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, użyto ogólnego pojęcia "zwolnienie od kosztów sądowych", dopuszczalne jest jego uszczegółowienie przez stronę w piśmie składanym łącznie z tym formularzem, poprzez wskazanie o jaki rodzaj /typ/ kosztów chodzi wnioskującemu. Pod pojęciem kosztów sądowych kryją się bowiem - stosownie do art. 211 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zarówno opłaty sądowe, jak i zwrot wydatków. Natomiast opłatami sądowymi - zgodnie z art. 212 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - są wpis i opłata kancelaryjna. Skoro więc skarżący wnioskuje jedynie o zwolnienie go od uiszczenia wpisu sądowego, to należy to żądanie uszanować i rozważać wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie /art. 245 par. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/.

W odniesieniu do meritum sprawy Sąd zauważa, że zgodnie z art. 246 par. 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, iż na stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy /zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - komentarz. Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, str. 319/. Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe /zob. J. P. Tarno, Prawo (...), str. 320/. Stosownie do art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Analiza danych zawartych we wniosku i sprzeciwie ujawnia rozbieżności i nieścisłości w twierdzeniach wnioskodawcy. Po pierwsze we wniosku pisze on, że zatrudnia żonę, która z tego tytułu osiąga dochód miesięczny brutto w kwocie ok. 800 zł. Następnie w sprzeciwie stwierdza, że nie otrzymuje ona wynagrodzenia do początku okresu zatrudnienia. Po drugie ze złożonego na urzędowym formularzu oświadczenia wynika, że wnioskodawca prowadzi z żoną wspólne gospodarstwo, natomiast w sprzeciwie znalazło się stwierdzenie, że wnioskodawca prowadzi osobne gospodarstwo domowe. Po trzecie we wniosku wskazano, że w utrzymaniu wnioskodawcy pomaga teściowa. W sprzeciwie zaś mówi się, że żona utrzymuje się z renty teściowej i pomocy pracującego syna Jarosława, o którym składający wniosek nie wspomniał. Wartość owej pomocy nie została przez niego podana. Po czwarte wreszcie, Tadeusz K. ujawnia, że ponosi opłaty w kwocie 310 zł /do 380 zł w sezonie grzewczym/ miesięcznie. Jego dochody za ostatnie 6 miesięcy, to ok. 1.200 zł, czyli nie mogą one wystarczyć nawet na pokrycie opłat, które - jak twierdzi - ponosi. Danie wiary wnioskodawcy, że prowadzi gospodarstwo domowe samodzielne, uprawnia do wyrażenia konkluzji, iż musi posiadać dodatkowe źródła dochodu, których nie ujawnił Sądowi.

Przedstawione wyżej rozbieżności, nieścisłości i luki w oświadczeniach wnioskodawcy nie pozwalają uznać, że - stosownie do wyżej przedstawionych rozważań -udowodnił, że znajduje się w sytuacji, która uprawnia do skorzystania z prawa pomocy.

Sąd zauważa także, że Tadeusz K. jest właścicielem nieruchomości o znacznej powierzchni. Posiada więc środki majątkowe - co w świetle wyżej przedstawionych poglądów doktryny - oznacza, iż powinien partycypować w kosztach postępowania. W niniejszej sprawie wpis jest stały i zaledwie o sto złotych wyższy od najniższego określonego w przepisach. Uiszczenie go spowoduje merytoryczne rozpoznanie sprawy, gdyż do momentu wydania wyroku przez sąd administracyjny I instancji są to - w zasadzie - jedyne koszty w sprawie. Brak wykazania przez skarżącego konieczności przyznania mu prawa pomocy prowadzi do wniosku, że powinien je ponieść.

Na marginesie Sąd stwierdza, że poniesione wcześniej wydatki na spory sądowe z organami podatkowymi nie mają znaczenia dla rozpoznania przedmiotowego wniosku, gdyż ocenie Sądu podlega aktualna sytuacja skarżącego i na tej podstawie wydawane jest orzeczenie.

Sąd uznał, mając na uwadze całość przedstawionej wyżej argumentacji, że wniosek p. Tadeusza K. nie mógł zostać uwzględniony. Tym samym, na podstawie art. 243, art. 245 par. 3, art. 246 par. 1 pkt 2 oraz art. 260 zd. 1 w związku z art. 254 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.