Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 17/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Odrzucono wniosek
Powołane przepisy: article: art.58 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art.10 ust 4
journal: Dz.U. 2015 poz 2126
law: Ustawa z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych - tekst jedn.
article: art.101 ust 2 i 7
journal: Dz.U. 2016 poz 930
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski, Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.), po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza W. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem W. a Prezydentem Miasta Ł. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy dotyczącej zwrotu kosztów pogrzebu W. B. postanawia: odrzucić wniosek.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2017 r. Burmistrz W. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta Ł. przez wskazanie organu właściwego do refundacji kosztów pochówku W.B. zmarłego w dniu [...] września 2016 r. w K.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w dniu [...] sierpnia 2016 r. W. B. jako bezdomny został przetransportowany z terenu Gminy W. do Szpitala św. Jerzego w K. , gdzie [...] września 2016 r. zmarł.

W związku z tym, że ostatnim adresem zameldowania W.B. na pobyt stały była Ł., ul. [...], Burmistrz W., po konsultacjach z Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Ł., zlecił pochówek Przedsiębiorstwu w K. na najbliższym cmentarzu. Równocześnie wskazał Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Ł. jako zobowiązanego do opłacenia faktur.

W dniu [...] września 2016 r. do Burmistrza W. wpłynęły faktury wystawione przez Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej w K. dotyczące pochówku bezdomnego W.B. z informacją, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Ł. odmówił zapłaty za usługę pochówku.

Wnioskodawca, uzasadniając właściwość Prezydenta Miasta Ł. wskazał, że ustawa z dnia [...] stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (Dz.U. z 2015 r. poz. 2126 ze zm.) stanowi, że osoba bezdomna, za którą został uznany zmarły W.B. , jest chowana przez gminę właściwą ze względu na miejsce zgonu. W.B. zmarł w K., a zatem pochówku dokonał Burmistrz W.. Jednakże art. 10 ust. 4 w/w ustawy nie wyklucza żądania zwrotu kosztów na podstawie innych ustaw. W tej sprawie zastosowanie ma artykuł 101 ust. 2 i 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 930 ze zm.). W tym też zakresie zostało wystosowane wezwanie do zwrotu poniesionych kosztów przez Burmistrza W. .

Prezydent Miasta Ł. zwrócił notę księgową, nie uznając zasadności zwrotu kosztów pogrzebu.

W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Ł. podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w piśmie z dnia [...] grudnia 2016 r. skierowanym do Burmistrza W.. W jego ocenie, obowiązek sprawienia pochówku zmarłego W.B. spoczywał na gminie właściwej ze względu na miejsce zgonu, natomiast na gruncie ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych oraz ustawy o pomocy społecznej żądanie zwrotu kosztów poniesionych przez gminę Wolin na sprawienie pochówku zmarłego od gminy Ł. na znajduje uzasadnienia. Organ wskazał, że katalog świadczeń przyznawanych z pomocy społecznej nie uwzględnia kosztów sprawienia pogrzebu. W tym zakresie bowiem przepis szczególny art. 96 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że w przypadku pokrycia kosztów pogrzebu przez gminę poniesione wydatki podlegają zwrotowi z masy spadkowej, jeżeli po osobie zmarłej nie przysługuje zasiłek pogrzebowy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego). Rozstrzyganie sporów o właściwość, o których mowa w art. 4 P.p.s.a., objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).

Jako spór o właściwość można określić obiektywnie istniejącą sytuację prawną, w której zachodzi rozbieżność poglądów między organami administracji publicznej co do zakresu ich działania, w tym przede wszystkim co do upoważnienia do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia tej sprawy administracyjnej. Chodzi tu więc nie o każdą sprawę, którą uprawniony jest załatwić organ administracji publicznej, ale wyłącznie indywidualną sprawę administracyjną należącą do jego właściwości, a więc nie tylko rozstrzyganą przez organ administracyjny, ale też w postępowaniu regulowanym procedurą administracyjną.

Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, iż przedmiotowa sprawa nie ma charakteru sprawy administracyjnej, podlegającej kognicji sądów administracyjnych, a spór powstały na tle tej sprawy nie ma charakteru sporu o właściwość, który mógłby zostać rozstrzygnięty przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Problematykę chowania zwłok ludzkich reguluje w sposób szczegółowy ustawa o cmentarzach i chowaniu zmarłych, która w art. 10 ust. 1 potwierdza prawo pochowania zwłok ludzkich jako przysługujące najbliższej rodzinie osoby zmarłej, a mianowicie: pozostałemu małżonkowi, krewnym zstępnym, wstępnym, krewnym bocznym do 4 stopnia pokrewieństwa oraz powinowatym w linii prostej do 1 stopnia. W odniesieniu do zwłok niepochowanych i nieprzekazanych w celach naukowych szkołom wyższym obowiązek pochowania obciąża ośrodek pomocy społecznej miejsca zgonu (ust. 3 ustawy). Stosownie zaś do art. 10 ust. 4 tej ustawy obowiązek pochowania zwłok, określony w ust. 3, nie wyklucza żądania zwrotu kosztów na podstawie innych ustaw.

Jak wynika z akt sprawy, Burmistrz W. wystąpił na podstawie wskazanego wyżej art. 10 ust. 4 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych w zw. z art. 101 ust. 2 i 7 ustawy o pomocy społecznej do Prezydenta Miasta Ł. (organu gminy na terenie której W.B. miał ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały) o zwrot poniesionych kosztów pochówku zmarłego. W następstwie nieuwzględnienia przez Prezydenta Miasta Ł. powyższego żądania, Burmistrz W. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu w sprawie zwrotu kosztów sprawienia pogrzebu. W uzasadnieniu zaś wskazał, że w jego ocenie, to Prezydent Miasta Ł. jest zobowiązany do zwrotu poniesionych kosztów. Wnioskodawca domaga się zatem de facto stwierdzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny, że Prezydent Miasta Ł. jest zobowiązany do zwrotu poniesionych przez Ośrodek Pomocy Społecznej w W. kosztów pogrzebu osoby bezdomnej. Tak określone żądanie nie mieści się jednak w katalogu spraw załatwianych w drodze administracyjnej. Żądanie zwrotu kosztów pogrzebu ma bowiem charakter roszczenia cywilnoprawnego, którego podstawę stanowią przepisy Kodeksu cywilnego. Spory o właściwość, o których stanowią przepisy art. 4 i 15 § 2 P.p.s.a., dotyczą bowiem spraw indywidualnych należących do właściwości organów jednostek samorządu terytorialnego załatwianych w drodze decyzji administracyjnej. Wniosek Burmistrza W. nie dotyczy sprawy załatwianej w drodze decyzji administracyjnej, bądź też postanowienia lub innego aktu, do którego miałyby zastosowanie przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23).

Z powyższych względów wniosek podlegał odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 P.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania, ponieważ ani art. 200 ani też art. 203 i art. 204 P.p.s.a. nie miały zastosowania w tej sprawie.