Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 475/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2022-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność aktu prawa miejscowego w części
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 250
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - tekst jednolity
article: art. 28 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 741
law: Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym -  t.j.
article: art. 147 § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Piątek (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Rogalski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 października 2022 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego na uchwałę Rady Miejskiej z dnia 24 czerwca 2010 r., nr XLI/335/10 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta [...] stwierdza nieważność § 60 ust. 3 pkt 2 i pkt 3 zaskarżonej uchwały.


UZASADNIENIE

Rada Miejska w dniu 24 czerwca 2010 r. podjęła uchwałę nr XLI/335/10 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta. Podstawę materialnoprawną uchwały stanowiły przepisy art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., poz. 1591, aktualnie: t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 559, dalej jako: u.s.g.), art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003 r., poz. 71, aktualnie: t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 503 ze zm., dalej jako: u.p.z.p.), a także uchwała nr XIV/129/07 Rady Miejskiej z dnia 28 grudnia 2007 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta [...] oraz uchwała nr XXI/169/08 Rady Miejskiej z dnia 8 lipca 2008 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego osiedla [...] po stwierdzeniu zgodności planu z ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy uchwalonego uchwałą nr XII/130/99 Rady Miejskiej z dnia 29 grudnia 1999 r. w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy, zmienionego uchwałą Nr XXI/168/08 Rady Miejskiej z dnia 8 lipca 2008 r. w sprawie zmiany nr 1 studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy.

W § 60 ust. 3 pkt 2 ww. uchwały Rada ustaliła w zakresie odprowadzenia ścieków bytowych i komunalnych dopuszczenie w okresie przejściowym budowy zbiorników bezodpływowych. W pkt 3 powyższego paragrafu uchwalono natomiast, iż docelowo po wybudowaniu sieci kanalizacyjnej ustala się obowiązek podłączenia do niej wszystkich terenów zabudowanych.

Pismem z dnia [...] czerwca 2022 r. Prokurator Okręgowy wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na powyższą uchwałę Rady Miejskiej z dnia 24 czerwca 2010 r., nr XLI/335/10, w części obejmującej § 60 ust. 3 pkt 2 i 3, zarzucając jej naruszenie:

- art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j.: Dz.U. z 2022 r., poz. 1297, dalej jako: u.c.p.g.) poprzez wprowadzenie rozwiązań, które stanowią przekroczenie delegacji ustawowej i nałożenie bardziej rygorystycznych obowiązków, niż wskazują na to przepisy wskazanej powyżej ustawy, w tym zakazanie właścicielom działek budowlanych budowy przydomowych oczyszczalni ścieków na terenach nieobjętych kanalizacją komunalną lub nakazanie właścicielom istniejących przydomowych oczyszczalni (spełniających normy oczyszczania regulowane odrębnymi przepisami) podłączanie nieruchomości do zbiorczej sieci kanalizacyjnej;

- art. § 26 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 1225, dalej jako: Rozporządzenie) poprzez wprowadzenie ograniczenia właścicielom nieruchomości w zakresie możliwości budowy przydomowych oczyszczalni ścieków;

- art.87 ust.2 i 2 Konstytucji RP poprzez naruszenia konstytucyjnego systemu hierarchii źródeł prawa poprzez sformułowanie w § 60 ust. 3 pkt 2 i 3 zaskarżonej uchwały zapisu wskazującego na prymaty zapisów uchwały nad ustawą.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów strona skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności uchwały Rady Miejskiej co do § 60 ust. 3 pkt 2 i 3.

W uzasadnieniu wniesionej skargi Prokurator Okręgowy wyjaśnił, że akty prawa miejscowego nie mogą inaczej regulować materii należących do przepisów wyższego rzędu, w szczególności bez wyraźnego upoważnienia nie mogą nakładać bardziej rygorystycznych obowiązków, niż wskazują przepisy ustawy. Strona przedstawiła treść art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. i podniosła, że przepis ten w pierwszej kolejności przewiduje obowiązek podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, a po drugie – gdy tej sieci nie ma lub jest ona ekonomicznie nieuzasadniona dopuszcza wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy lub w przydomową oczyszczalnię ścieków. Zaznaczyła, że kwestionowany w skardze plan zagospodarowania przestrzennego w § 60 ust. 3 pkt 2 i 3 zawiera ustalenia zasad uzbrojenia terenów w zakresie odprowadzania ścieków bytowych i komunalnych, dopuszczając możliwość budowy zbiorników bezodpływowych w okresie przejściowym, do czasu wybudowania rozdzielczej sieci kanalizacyjnej, a docelowo po wybudowaniu sieci kanalizacyjnej ustala obowiązek podłączenia do niej wszystkich terenów zabudowanych. Powyższe uregulowanie zdaniem skarżącej oznacza, że plan miejscowy jest bardziej rygorystyczny niż ustawa, czyli akt prawny wyższego rzędu.

Strona skarżąca uznała za sprzeczne z prawem dopuszczenie w planie zagospodarowania przestrzennego wyposażenie nieruchomości (wobec braku sieci kanalizacyjnej) tylko w bezodpływowy zbiornik, podczas gdy art. 5 ust. 1 pkt 2 u.p.c.g. dopuszcza równorzędnie dwie formy – zbiornik bezodpływowy i przydomową oczyszczalnię ścieków. Nadto w ocenie skarżącej wprowadzony uchwałą Rady Miejskiej zapis zakazujący właścicielom działek budowlanych budowy przydomowych oczyszczalni ścieków na terenach nieobjętych kanalizacją komunalną lub nakazujący właścicielom istniejących przydomowych oczyszczalni (spełniających normy oczyszczania regulowane odrębnymi przepisami) podłączanie nieruchomości do zbiorczej sieci kanalizacyjnej narusza § 26 ust. 3 Rozporządzenia. Strona zwróciła również uwagę, iż odmiennie do zapisów kwestionowanej uchwały, Rozporządzenie dopuszcza w razie braku warunków przyłączenia sieci wodociągowej i kanalizacyjnej do działki, o której mowa w ust. 1, wykorzystanej pod zabudowę budynkami przeznaczonymi na pobyt ludzi, możliwość korzystania z indywidualnego ujęcia wody, a także zastosowania zbiornika bezodpływowego lub przydomowej oczyszczalni ścieków, jeżeli ich ilość nie przekracza 5 m3 na dobę. Jeżeli ilość ścieków jest większa od 5 m3, to ich gromadzenie lub oczyszczanie wymaga pozytywnej opinii właściwego terenowo inspektora ochrony środowiska.

Dalej skarżąca podniosła, że organy uchwałodawcze gmin nie mają kompetencji do rozstrzygania w przedmiocie negatywnego oddziaływania na środowisko oczyszczalni ścieków i zakazu ich budowania. Podkreśliła przy tym, że ograniczenie właścicieli w ich prawie własności, czego można spodziewać się po miejscowym planie zagospodarowania, uzasadnia tylko cel publiczny, w sytuacji braku innego rozwiązania, a gmina powinna kierować się zasadą proporcjonalności. Wskazała, że zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego władztwo planistyczne nie może być traktowane jako nieumotywowana przekonywująco ingerencja gminy w prawa właścicielskie. Ingerencja ta jest możliwa, ale musi też uwzględniać proporcjonalnie wyważony interes publiczny z uprawnieniami właścicielskimi. Wymaga to więc od gminy wnikliwego i wszechstronnego rozważenia interesu indywidualnego i publicznego oraz uzasadnienia prawidłowości przyjętych rozwiązań planistycznych, ich celowości i słuszności.

W odpowiedzi na skargę Rada Miejska, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o jej oddalenie. Zdaniem organu skarga Prokuratora jest uzasadniona w części dotyczącej stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały, w zakresie § 60 ust. 3 pkt 2, ponieważ mimo braku zakazu budowy przydomowych oczyszczalni ścieków plan miejscowy jako akt prawa miejscowego nie może wskazywać jednego z rozwiązań związanych z utrzymaniem czystości na nieruchomości do czasu realizacji sieci kanalizacji sanitarnej, skoro ustawa przewiduje dwa równorzędne rozwiązania. Organ podniósł, iż w treści planu zagospodarowania przestrzennego brak jest zapisu o zakazie budowy przydomowych oczyszczalni ścieków. Językowa wykładnia zapisu, zgodnie z którym, w okresie przejściowym dopuszcza się szczelne zbiorniki bezodpływowe świadczyć może o wyborze przez uchwałodawcę tej formy utrzymania czystości na nieruchomości do czasu realizacji sieci kanalizacji sanitarnej. Nadto organ podkreślił, że dopuszczenie gromadzenia ścieków w zbiornikach bezodpływowych wynikało z uzgodnień planu zagospodarowania przestrzennego z Regionalnym Zarządem Gospodarki Wodnej Zarządem Zlewni [...], który dwukrotnie w pismach z dnia [...] sierpnia 2008 r. wskazywał , że planowane rozwiązanie przestrzenne w zakresie gospodarki ściekowej powinny uwzględniać dopuszczenie do czasu jej wybudowania, odprowadzania ścieków do szczelnych szamb. Natomiast Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w piśmie z dnia [...] sierpnia 2008 r. zgłaszając wnioski w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta wskazał, że należy ustalić zakaz wykonywania zbiorników bezodpływowych na ścieki oraz przydomowych oczyszczalni ścieków z drenażem rozsączającym. Zdaniem organu okoliczność, że w planie przewidziano budowę rozdzielczej sieci kanalizacyjnej (§ 60 ust. 3 pkt 1 zaskarżonej uchwały) do czasu docelowego rozwiązania gospodarki ściekowej, poprzez budowę kanalizacji nie może przesądzać o tym, że właściciele nieruchomości objętej planem nie będą mieli prawa do budowy urządzeń stanowiących przydomowe oczyszczalnie ścieków.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. organ wyjaśnił, iż przepis ten nie rozróżnia bezpośrednio sytuacji, w której istnieją podstawy do budowy sieci kanalizacyjnej lecz sieć taka nie jest zrealizowana, ani sytuacji właścicieli nieruchomości w razie planowania przez gminę budowy sieci, bądź zaniechania takich planów, mimo istnienia podstaw do budowy sieci. Zapis ustawy, iż w razie wybudowania sieci kanalizacyjnej przez gminę właściciele nieruchomości mają obowiązek przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, jednak przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych, dotyczy wszystkich stanów faktycznych, w których doszło do budowy przydomowej oczyszczalni ścieków przed wybudowaniem kanalizacji sanitarnej. Także takich sytuacji, gdy budowa kanalizacji sanitarnej była uzasadniona i planowana przez gminę. Organ wskazał, że przepis ten nie uzależnia prawa właściciela nieruchomości do wybudowania oczyszczalni ścieków i jej dalszego posiadania po wybudowaniu kanalizacji sanitarnej przez gminę od jakichkolwiek przesłanek. Prowadzi to do wniosku, iż właściciel nieruchomości przed wybudowaniem kanalizacji sanitarnej na danym terenie ma wynikające z ustawy prawo do zapewnienia utrzymania czystości na nieruchomości w zakresie odprowadzania ścieków poprzez realizację przydomowej oczyszczalni ścieków. Organ po dokonaniu analizy powyższego unormowania uznał, iż zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g., właścicielowi przysługuje prawo do budowy oczyszczalni ścieków zarówno w sytuacji, gdy budowa kanalizacji nie jest uzasadniona jak i w sytuacji, gdy jest ona uzasadniona ale sieć taka nie została jeszcze zrealizowana. Plany inwestycyjne gminy odnośnie wybudowania na danym terenie sieci kanalizacyjnej nie mogą wyłączyć uprawnienia właściciela nieruchomości do budowy przydomowej oczyszczalni ścieków.

Organ podkreślił, iż wbrew twierdzeniom strony sam fakt planowania przez gminę budowy kanalizacji, pozostaje bez wpływu na zakres uprawnień właściciela w przedmiocie wyboru formy odprowadzania ścieków w postaci oczyszczalni. Dopiero realne istnienie kanalizacji może wyłączyć prawa właściciela w tym zakresie. Gmina w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego nie może zatem zakazać właścicielowi nieruchomości położonej na terenie, na którym sieć kanalizacyjna nie jest zrealizowana, budowy przydomowej oczyszczalni ścieków z uwagi na planowaną w przyszłości budowę sieci kanalizacyjnej, bowiem uregulowanie takie jest sprzeczne z ww. przepisem i pozbawia właściciela nieruchomości uprawnienia wyraźnie przyznanego mu przez ustawę. Przepis ustawy zatem wprowadzając obowiązek przyłączenia nieruchomości do wybudowanej sieci kanalizacyjnej jednocześnie przewiduje wyjątek od tego obowiązku jeżeli nieruchomość jest przed wybudowaniem sieci wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Uchwała zatem w zakresie § 60 ust. 3 pkt 3 nie nakłada dodatkowego obowiązku, który wynika przecież z ustawy, również nie znosi określonego w ustawie wyjątku od tego obowiązku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest opisana na wstępie uchwała Rady Miejskiej z dnia 24 czerwca 2010 r., nr XLI/335/10 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego. Stosownie zaś do art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5, stwierdza nieważność aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.

Odnośnie aktów organów gmin powyższe przepisy pozostają w związku z art. 91 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 713, aktualnie: t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1372, dalej jako: u.s.g.), który stanowi, że uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne.

Przepis art. 28 ust. 1 u.p.z.p. stanowi, że istotne naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części. Występujące w powołanym przepisie pojęcie "trybu sporządzania planu miejscowego" (inaczej zwanego też "procedurą planistyczną") – którego zachowanie stanowi przesłankę formalną zgodności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z przepisami prawa – odnosi się do sekwencji czynności, jakie podejmuje organ w celu doprowadzenia do uchwalenia planu miejscowego, począwszy od uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu, a na jego uchwaleniu skończywszy. W orzecznictwie przyjmuje się, że pojęcie zasad sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego należy wiązać ze sporządzaniem aktu planistycznego, a więc z jego zawartością (obejmującą część tekstową, graficzną tj. rysunek planu i załączniki), zawartych w nim ustaleń, a także standardów dokumentacji planistycznej (por. wyroki NSA z dnia 11 września 2008 r., II OSK 215/08 i 25 maja 2009 r., II OSK 1778/08, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA). Przepisy art. 28 ust. 1 u.p.z.p. oraz 91 ust. 4 u.s.g., wyróżniają dwie kategorie wad uchwały organów gminy w zakresie planu miejscowego: istotne naruszenie prawa i nieistotne naruszenie prawa. Ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "istotnego naruszenia prawa", ani też nie wyliczył rodzaju wad, które należy w ten sposób kwalifikować. Według wypracowanego przez piśmiennictwo i orzecznictwo stanowiska przyjmuje się, że nieistotne naruszenia prawa obejmują naruszenia mało istotne i niedotyczące istoty zagadnienia. Nieistotne naruszenie prawa, jak błąd lub nieścisłość prawna nie mająca wpływu na istotną treść uchwały, jest zatem mniej doniosłe niż inne wadliwości. Jako przykłady tego rodzaju uchybień wskazuje się nieodpowiednie oznaczenie uchwały, przywołanie niewłaściwej podstawy prawnej uchwały (przy założeniu, że istnieje przepis prawa umocowujący do jej podjęcia), oczywistą omyłkę pisarską lub rachunkową. Natomiast rodzaje naruszeń, które należy zaliczyć do kategorii istotnych, to naruszenia znaczące, wpływające na treść uchwały lub zarządzenia, dotyczące meritum sprawy, jak np. naruszenie przepisów podstawy prawnej podejmowanych uchwał, przepisów ustrojowych, przepisów prawa materialnego - przez wadliwą ich wykładnię - oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał (zob. P. Chmielnicki, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w Polsce, Warszawa, LexisNexis 2006, s. 94-95 oraz przywołane tam orzeczenia NSA). Stwierdzenie nieważności uchwały może zatem nastąpić tylko wówczas, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określoną normą prawną, która jest oczywista i wynika wprost z treści przepisu prawa.

Skarga została wniesiona przez uprawniony podmiot, tj. Prokuratora Okręgowego. Zgodnie z art. 8 § 1 p.p.s.a., prokurator oraz Rzecznik Praw Obywatelskich mogą wziąć udział w każdym toczącym się postępowaniu, a także wnieść skargę, skargę kasacyjną, zażalenie oraz skargę o wznowienie postępowania, jeżeli według ich oceny wymagają tego ochrona praworządności lub praw człowieka i obywatela. W takim przypadku przysługują im prawa strony. Z przytoczonego przepisu wynika, że prokurator i Rzecznik Praw Obywatelskich nie działają w sprawie we własnym interesie, lecz w interesie ogólnym - ochrony praworządności lub praw człowieka i obywatela. Zadaniem Prokuratury jest, w szczególności strzeżenie praworządności. W postępowaniu sądowoadministracyjnym prokurator realizuje zadania w zakresie ochrony praworządności, uczestnicząc w tym postępowaniu na podstawie art. 8 § 1 p.p.s.a. i korzystając z uprawnień i instytucji procesowych przewidzianych w tym przepisie. W orzecznictwie wskazuje się, że do skargi prokuratora nie mają zastosowania ograniczenia wynikające z art. 101 ust. 1 u.s.g. Legitymacja prokuratora do wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie jest ograniczona przesłankami materialnoprawnymi. Prokurator wnosi skargę w sprawie dotyczącej interesów innych osób i jedyną podstawą jego legitymacji skargowej jest ochrona obiektywnego porządku prawnego. Nie ma więc w tym przypadku konieczności wykazania naruszenia interesu prawnego określonej jednostki lub interesu społecznego (wyrok NSA z dnia 13 października 2006 r., I OSK 978/06, wyrok WSA w Lublinie z dnia 17 maja 2018 r., III SA/Lu 79/18, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA).

Zgodnie z § 60 ust. 3 pkt 2 zaskarżonej uchwały w zakresie odprowadzenia ścieków bytowych i komunalnych w okresie przejściowym dopuszcza się budowę zbiorników bezodpływowych. Z kolei § 60 ust. 3 pkt 3 uchwały stanowi, iż docelowo po wybudowaniu sieci kanalizacyjnej ustala się obowiązek podłączenia do niej wszystkich terenów zabudowanych.

W ocenie Sądu rozwiązanie przyjęte we wskazanym powyżej postanowieniu planu pozostaje w sprzeczności z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. Przepis ten stanowi, że właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez: przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Z powyższego przepisu wynika, że w sytuacji gdy sieć kanalizacyjna nie istnieje lub jej budowa jest techniczne lub ekonomicznie nieuzasadniona - wówczas właścicielowi nieruchomości przysługuje wybór między wyposażeniem nieruchomości w 1) zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych, 2) przydomową oczyszczalnię ścieków. Przy czym oba te urządzenia muszą spełniać wymagania określone w przepisach odrębnych.

Oceniając zgodność z prawem kwestionowanego przez skarżącego przepisu uchwały nie można pominąć unormowania zamieszczonego w § 26 ust. 3 Rozporządzenia. Stosownie do tego przepisu w razie braku warunków przyłączenia sieci wodociągowej i kanalizacyjnej działka, o której mowa w ust. 1, może być wykorzystana pod zabudowę budynkami przeznaczonymi na pobyt ludzi, pod warunkiem zapewnienia możliwości korzystania z indywidualnego ujęcia wody, a także zastosowania zbiornika bezodpływowego lub przydomowej oczyszczalni ścieków, jeżeli ich ilość nie przekracza 5 m3 na dobę. Jeżeli ilość ścieków jest większa od 5 m3, to ich gromadzenie lub oczyszczanie wymaga pozytywnej opinii właściwego terenowo inspektora ochrony środowiska.

W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że niedopuszczenie przez lokalnego pracodawcę w planie zagospodarowania przestrzennego budowy przydomowych oczyszczalni ścieków, na które ustawodawca zezwala, pod warunkiem spełnienia określonych technicznych wymogów nie da się pogodzić z racjonalnością stosowania prawa i jego funkcją (celem), którym jest, jeżeli chodzi o przepisy z dziedziny planowania przestrzennego, zapewnienie możliwości realizacji inwestycji z uwzględnieniem ładu przestrzennego, walorów architektonicznych i krajobrazowych, wymagań ochrony środowiska, ochrony zdrowia, bezpieczeństwa ludzi i mienia, walorów ekonomicznych przestrzeni, prawa własności, potrzeb interesu publicznego (art. 1 ust. 2 u.p.z.p, zob. orzeczenia NSA z dnia: 14 czerwca 2012 r., II OSK 472/11; z 3 października 2008 r., II OSK 1115/07; z 23 lipca 2009 r., II OSK 1221/08; z 3 grudnia 2009 r., II OSK 1894/08; z 9 czerwca 2010 r., II OSK 953/09, z 27 stycznia 2011 r., II OSK 83/10; z dnia 13 stycznia 2017 r., II OSK 1092/15, z 3 października 2017 r., II OSK 2367/16, CBOSA). Przepisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie mogą być rozumiane w sposób sprzeczny z treścią przepisów ustawowych, a więc nie mogą eliminować regulacji zawartej w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (zob. wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2018 r., II OSK 1734/16, CBOSA). W orzecznictwie zwrócono uwagę, że plany inwestycyjne gminy odnośnie wybudowania na danym terenie sieci kanalizacyjnej nie mogą wyłączyć uprawnienia właściciela nieruchomości do budowy przydomowej oczyszczalni ścieków. Sam fakt planowania przez gminę budowy kanalizacji pozostaje bez wpływu na zakres uprawnień właściciela w przedmiocie wyboru formy odprowadzania ścieków w postaci oczyszczalni. Dopiero realne istnienie kanalizacji może wyłączyć prawa właściciela w tym zakresie (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 14 kwietnia 2010 r., II SA/Gd 49/10, CBOSA).

Należy podkreślić, że przepis art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. wyraźnie reguluje uprawnienia i obowiązki właścicieli w okresie istnienia sieci kanalizacyjnej oraz w okresie przed jej powstaniem. Plan zawiera zatem niezgodne z aktem wyższego rzędu ograniczenie możliwości korzystania przez właściciela działki z przydomowej oczyszczalni ścieków (§ 60 ust. 3 pkt 2 uchwały), dokonując tym samym nieuprawnionej modyfikacji przepisu ustawowego oraz ingerując w uprawnienia właścicieli nieruchomości przyznane im przez ustawę. Nadto w ocenie Sądu nie posiada istotnego znaczenia to, czy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego zawiera zapisy o dopuszczeniu urządzeń jedynie danego typu (np. jak w niniejszym postepowaniu dopuszcza tylko gromadzenie ścieków w zbiornikach bezodpływowych), czy zakazuje wprost stosowania konkretnych rozwiązań (np. budowy przydomowych oczyszczalni ścieków). Istotą jest to, że plan miejscowy nie może zawierać zapisów o wykluczeniu pewnych rozwiązań, których dopuszcza ustawa. Nie ma przy tym znaczenia, czy wprost tego zakazuje, czy dopuszcza niektóre tylko rozwiązania w sytuacji, kiedy ustawa dopuszcza rozwiązania także inne. W obu przypadkach prowadzi to do tego samego rezultatu. Z kolei regulacja zawarta w § 60 ust. 3 pkt 3 zaskarżonej uchwały pozbawia właścicieli nieruchomości wyposażonych w przydomową oczyszczalnię ścieków przyznanego przepisem ustawowym prawa obejmującego zwolnienie z obowiązku przyłączenia do później wybudowanej sieci kanalizacyjnej. W orzecznictwie wskazuje się, że w przypadku nieistnienia sieci kanalizacyjnej w chwili uchwalania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przepis art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. przewiduje możliwość gromadzenia ścieków w przydomowych oczyszczalniach ścieków, bez ograniczeń czasowych i jednocześnie kontynuację tego sposobu odprowadzania ścieków nawet po zrealizowaniu sieci kanalizacyjnej (zob. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 25 lutego 2020 r., II SA/Ol 3/20, CBOSA). Nadto § 60 ust. 3 pkt 3 uchwały jest nie tylko sprzeczny z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g., ale jednocześnie narusza ust. 7 tej ustawy, bowiem obowiązek przyłączenia do sieci w przypadku, w którym zainteresowany go nie realizuje, może nakładać jedynie organ monokratyczny gminy w drodze decyzji administracyjnej (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 21 grudnia 2018 r., II SA/Gl 748/18, CBOSA).

Należy zatem stwierdzić, że zaskarżona regulacja zawarta w § 60 ust. 3 pkt 2 i 3 planu jest bardziej rygorystyczna aniżeli regulacja ustawowa, z którą plan nie powinien być sprzeczny. Rada dokonała nieuprawnionej modyfikacji przepisu ustawowego poprzez ingerencję w uprawnienia właścicieli nieruchomości przyznane im przez ustawę. Doszło zatem do niedopuszczalnego ograniczenia prawa własności nieruchomości objętych planem. Z tego względu wprowadzona regulacja stanowi nieuprawnione przekroczenie granic władztwa planistycznego gminy. Powyższe świadczy o naruszeniu zasad sporządzania planu, a konkretnie art. 15 ust. 1 u.p.z.p., w świetle którego projekt planu miejscowego, zawierający część tekstową i graficzną powinien być zgodny z przepisami odrębnymi (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 6 grudnia 2018 r., II SA/Łd 766/18, wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 13 lutego 2019r., II SA/Go 2/19, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 3 marca 2021 r., IV SA/Po 1673/20, CBOSA).

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji wyroku.