Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 50/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-04-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 par. 1 i art. 80
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 79 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1260
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednoloty

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędziowie WSA Anna Jarosz WSA Tomasz Grossmann (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyrejestrowania pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz G. S. kwotę [...]zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2018 r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej też jako "SKO" lub "organ II instancji"), po rozpoznaniu odwołania G. S., utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z [...] kwietnia 2018 r. (nr [...]) w przedmiocie odmowy wyrejestrowania pojazdu.

Zaskarżona decyzja SKO, jak wynika z jej uzasadnienia, zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Przywołaną wyżej decyzją z [...] kwietnia 2018 r. Starosta M. (dalej też jako "Starosta" lub "organ I instancji") – działając na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia [...] czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1260; dalej w skrócie "p.r.d.") – załatwił odmownie wniosek G. S. o wyrejestrowanie pojazdu marki Volkswagen Golf nr rejestracyjny [...], nr VIN: [...]

W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że w dniu [...] kwietnia 2017 r. do Starostwa Międzychodzkiego wpłynął wniosek G. S. o wyrejestrowanie ww. pojazdu, do którego dołączone zostały m.in.: oświadczenie wnioskodawczyni z [...] marca 2017 r., złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej, o przywłaszczeniu udziału we współwłasności przez drugiego właściciela pojazdu; postanowienie o odmowie wszczęcia dochodzenia przez Komisariat Policji w S.; postanowienie Sądu Rejonowego w S. utrzymujące zaskarżone postanowienie w mocy; dowód rejestracyjny seria/nr [...]; oświadczenie K. B. o zezłomowaniu pojazdu. Wnioskodawczyni wystąpiła o wyrejestrowanie pojazdu z powodu kradzieży, w trybie art. 79 ust. 1 pkt 2 p.r.d., argumentując to przywłaszczeniem jej udziału we współwłasności przez K. B. nieznanego z miejsca pobytu. Ponadto stwierdziła, że nie zna także miejsca, w którym pojazd może się znajdować, i nie wie, co się z nim mogło stać. Wcześniej wnioskodawczyni złożyła zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przez K. B. przestępstwa przywłaszczenia udziału we współwłasności ww. pojazdu. W tej sprawie Komisariat Policji w S. postanowieniem z [...] czerwca 2016 r. (l.dz. [...]), zatwierdzonym przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej w S., odmówił wszczęcia dochodzenia z powodu braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie jego popełniania. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez Sąd Rejonowy w S., który wskazał, że ze względu na wartość udziału we współwłasności pojazdu czyn przypisywany K. B. nie wypełnia znamion przestępstwa oraz że kierowanie sprawy do trybu postępowania w sprawach o wykroczenia byłoby niecelowe, ponieważ nastąpiło przedawnienie karalności ewentualnego wykroczenia.

Dalej organ I instancji zaznaczył, że wobec niemożności ustalenia adresu zamieszkania K. B., ustanowiony został przez Sąd Rejonowy w S. kurator, w osobie M. T..

Następnie, z powołaniem się na art. 79 ust. 1 p.r.d., określający okoliczności, w których możliwe jest wyrejestrowanie pojazdu, a także na przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2017 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, określające wymagane dokumenty, w oparciu o które można wydać decyzję orzekającą wyrejestrowanie pojazdu zgodnie z ww. przepisem ustawy, Starosta ocenił, że analiza złożonych do akt dokumentów wskazuje na to, iż wszystkie pisma dotyczą kwestii przywłaszczenia pojazdu. Utrata pojazdu nie nastąpiła w wyniku kradzieży, a wnioskodawczyni nie złożyła stosownych dokumentów, o których mowa w przepisach dotyczących wyrejestrowania.

Odwołanie od opisanej decyzji Starosty złożyła G. S., zastępowana przez ad P., który wniósł o uchylenie tej decyzji w całości oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez wyrejestrowanie przedmiotowego pojazdu – a to z powołaniem się na zarzuty naruszenia w ww. decyzji: art. 79 ust. 1 pkt 2 p.r.d. w zw. z § 21 ww. rozporządzenia, przez błędną wykładnię zawężającą, ograniczającą możliwość wyrejestrowania pojazdu do kradzieży, a także art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 8 § 1 k.p.a.

Utrzymując w mocy decyzję Starosty z [...] kwietnia 2018 r. – przywołaną na wstępie decyzją z [...] listopada 2018 r. – SKO wyjaśniło, że w postępowaniu o wyrejestrowanie pojazdu należy przede wszystkim ustalić, czy w sprawie zaistniała jedna z przesłanek określonych w art. 79 ust. 1 p.r.d., uzasadniających wyrejestrowanie pojazdu. Przesłanką wyrejestrowania, na którą powołano się we wniosku, była przesłanka z art. 79 ust 1 pkt 2 p.r.d., tj. wyrejestrowanie z powodu kradzieży pojazdu, jeżeli jego właściciel złożył stosowne oświadczenie pod odpowiedzialnością karną za fałszywe zeznania. SKO zgodziło się ze skarżącą, że w utrwalonym orzecznictwie sądowym funkcjonuje pogląd, iż przepis ten stosowany jest również w odniesieniu do przywłaszczenia pojazdu i organy nie powinny ograniczać się wyłącznie do przypadków kradzieży pojazdu.

W badanej sprawie SKO podzieliło jednak stanowisko organu I instancji o braku podstaw do wyrejestrowania przedmiotowego pojazdu w oparciu o przesłankę z art. 79 ust. 1 pkt 2 p.r.d. Zwróciło przy tym uwagę zwłaszcza na postanowienie Sądu Rejonowego w S. z [...] lutego 2017 r., utrzymujące w mocy postanowienie Komisariatu Policji w S. z [...] czerwca 2016 r. – zatwierdzone przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej w S., o odmowie wszczęcia dochodzenia w sprawie podejrzenia popełnienia w okresie od 2012 r. do maja 2015 r. w S. przestępstwa polegającego na przywłaszczeniu przedmiotowego samochodu osobowego, tj. o przestępstwo z art. 284 § 1 k.k., wobec braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie jego popełnienia – z tą zmianą, że Sąd Rejonowy ("SR") ustanowił jego podstawą art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. Sąd ten stwierdził, że cyt.: "Decyzja o odmowie wszczęcia dochodzenia jest zasadna, choć jej podstawa powinna ulec zmianie. W ocenie Sądu materiał zebrany w sprawie jest wystarczający do stwierdzenia, że przedmiotowy czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego – art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k., a więc postępowanie nie powinno być wszczęte. Jak wynika z zebranej dokumentacji pokrzywdzona jest współwłaścicielką przedmiotowego samochodu, jednak jej udział wynosi [...] części. Skoro zatem jego wartość w 2011 r. wynosiła [...] zł (k. 29), to i obecnie nie przekracza ona ustawowego progu odpowiedzialności za przestępstwo kradzieży. W tej sytuacji wszczynanie postępowania karnego o przywłaszczenie udziału byłoby niezasadne. Nadto kierowanie sprawy do trybu postępowania w sprawach o wykroczenia także jest niecelowe, gdyż nastąpiło przedawnienie karalności ewentualnego przywłaszczenia udziału." SKO zwróciło uwagę na stanowiący podstawę orzeczenia SR przepis art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k., w myśl którego nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, gdy czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego albo ustawa stanowi, że sprawca nie popełnia przestępstwa. Według SR czyn K. B. nie zawiera znamion czynu zabronionego, a to oznacza, że w sprawie nie doszło do przestępstwa przywłaszczenia pojazdu przez K. B..

W ocenie SKO, w sytuacji gdy organ dysponuje materiałem dowodowym, który zaprzecza złożonemu przez wnioskodawczynię oświadczeniu, nie jest możliwe uznanie, że w sprawie zaistniała przesłanka z art. 79 ust 1 pkt 2 p.r.d., i uwzględnienie wniosku o wyrejestrowanie pojazdu z powodu przywłaszczenia. Z materiału dowodowego wynika, że wnioskodawczyni utraciła posiadanie przedmiotowego pojazdu, jednak nie jest to równoznaczne z przywłaszczeniem pojazdu przez K. B.. Zdaniem SKO wnioskodawczyni powinna rozważyć sugerowany w decyzji I instancji sposób rozwiązania problemu związanego z wyrejestrowaniem pojazdu – w oparciu o przesłankę udokumentowanej trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu (art. 79 ust. 1 pkt 5 p.r.d.).

Na opisaną decyzję SKO z [...] listopada 2018 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła G. S. (zmiana nazwiska wywołana zamążpójściem), reprezentowana przez dotychczasowego pełnomocnika, który – zarzuciwszy organowi II instancji:

1) naruszenie przepisu prawa materialnego w postaci art. 79 ust. 1 pkt 2 p.r.d. przez jego błędną wykładnię – polegającą na niezasadnym przyjęciu przez organ, że w przypadku przywłaszczenia wypełniającego znamiona wykroczenia (a nie przestępstwa) ww. przepis nie znajduje zastosowania;

2) naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. – polegające na nieodniesieniu się przez organ do całokształtu materiału dowodowego, ani w ogóle nie poddanie tego materiału analizie, a ograniczenie się wyłącznie do uznania, że przywłaszczenie pojazdu, które z uwagi na niską jego wartość wypełnia znamiona wykroczenia, nie stanowi podstawy do wyrejestrowania pojazdu, i w konsekwencji na niezasadnym uznaniu, że materiał z postępowania przed organami ścigania i sądem karnym zaprzecza złożonemu przez skarżąca oświadczeniu o przywłaszczeniu pojazdu, co uniemożliwia uznanie, że w niniejszej sprawie zaistniała przesłanka określona w art. 79 ust. 1 pkt 2 p.r.d., gdy tymczasem, jak podkreśliła skarżąca, wskazanie przez Sąd Rejonowy, iż czyn K. B. nie stanowi przestępstwa, nie jest równoznaczne z przesądzeniem, że czyn zabroniony nie miał miejsca i że nie stanowi wykroczenia;

3) naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 107 § 3 k.p.a. i art. 8 § 1 k.p.a. – przez brak pełnego uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji, w tym nieodniesienie się do większości zarzutów odwołania, a także naruszenie zasady zaufania obywateli do władzy publicznej;

4) naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 10 k.p.a. w zw. z art. 81 k.p.a. – przez niepoinformowanie skarżącej przez SKO o zakończeniu postępowania dowodowego oraz o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem, składania na tym tle oświadczeń czy wniosków dowodowych, co w szczególności uniemożliwiło skarżącej zgłoszenie nowych wniosków dowodowych, w tym ponowne zawnioskowanie o przesłuchanie w charakterze świadka M. C.

– wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty, a także o zasądzenie od organu II instancji na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całej rozciągłości stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i treść uzasadnienia tej decyzji.

Na rozprawie w dniu [...] kwietnia 2019 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał wnioski i wywody skargi. Ponadto wskazał, że Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny uznał okoliczności sprawy za na tyle jasne, iż bez przeszkód postanowił umorzyć wymaganą wierzytelność związaną z nieopłaceniem składek ubezpieczenia OC przedmiotowego pojazdu. Na pytanie Sądu pełnomocnik wyjaśnił, że skarżącej zależy na wyrejestrowaniu pojazdu na którejkolwiek z podstaw przewidzianych w art. 79 ust. 1 p.r.d., aczkolwiek skarżąca uważa, że właściwą podstawą jest pkt 2 tego przepisu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm., w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] listopada 2018 r. oraz, na mocy art. 135 p.p.s.a., poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z [...] kwietnia 2018 r. w przedmiocie odmowy wyrejestrowania pojazdu, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Decyzje organów obu instancji zapadły bowiem z naruszeniem art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia [...] czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2018 r. poz. 1990, z późn. zm.; w skrócie "p.r.d."), który to przepis stanowi, że: "Pojazd podlega wyrejestrowaniu przez organ właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu, na wniosek jego właściciela, w przypadku: [...] kradzieży pojazdu, jeżeli jego właściciel złożył stosowne oświadczenie pod odpowiedzialnością karną za fałszywe zeznania; [...]". Wytknięte naruszenie polegało na błędnej wykładni cytowanego przepisu – przez przyjęcie, że w ogóle nie obejmuje on swym zakresem przywłaszczenia pojazdu (tak stwierdził organ I instancji), a przynajmniej przywłaszczenia niestanowiącego przestępstwa, lecz "tylko" wykroczenie z uwagi na wartość pojazdu lub udziału w jego współwłasności (tak uznał organ II instancji) – czego wynikiem było także istotne naruszenie przepisów postępowania: art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., przez niewyjaśnienie, czy w okolicznościach rozpatrywanej sprawy doszło do wskazywanego przez skarżącą przywłaszczenia jej udziału we współwłasności przedmiotowego pojazdu.

Jak z powyższego wynika, istota sporu w kontrolowanej sprawie sprowadza się do prawidłowej wykładni pojęcia "kradzież pojazdu", użytego w przepisie art. 79 ust. 1 pkt 2 p.r.d., a także w – odsyłającym do tego przepisu – § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. z 2016 r. poz. 1038), który stanowi, że "[W] celu wyrejestrowania pojazdu właściciel pojazdu składa wniosek o wyrejestrowanie pojazdu w organie rejestrującym właściwym ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu i do wniosku dołącza: [...] dowód rejestracyjny i kartę pojazdu, jeżeli była wydana, stosowne oświadczenie pod odpowiedzialnością karną za składanie fałszywych zeznań oraz zaświadczenie wydane przez właściwy organ Policji potwierdzające zgłoszenie kradzieży pojazdu albo postanowienie o umorzeniu dochodzenia w sprawie kradzieży pojazdu wystawione przez właściwy organ, w przypadku określonym w art. 79 ust. 1 pkt 2 ustawy".

Należy w tym miejscu zaznaczyć, że to właśnie przepisy ww. rozporządzenia z 2002 r., a nie, jak błędnie przyjął organ I instancji, aktualnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 11 grudnia 2017 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów oraz wymagań dla tablic rejestracyjnych (Dz. U. poz. 2355, z późn. zm.), które weszło w życie z dniem [...] stycznia 2018 r., znajdują zastosowanie w kontrolowanej sprawie. Zgodnie z bowiem z przepisem przejściowym § 52 ust. 1 ww. rozporządzenia z 2017 r. do wniosków złożonych i nierozpatrzonych przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia – a takim jest niewątpliwe wniosek skarżącej z [...] kwietnia 2017 r. inicjujący kontrolowane postępowanie (data wpływu do organu: [...] kwietnia 2017 r.) – stosuje się przepisy dotychczasowe. Wypada jeszcze zauważyć, że pierwotne zastrzeżenia co do braku w przepisie art. 76 ust. 1 p.r.d. dostatecznego upoważnienia do wydania ww. rozporządzenia z 2002 r. w części normującej warunki i tryb wyrejestrowania pojazdu, zostały ostatecznie usunięte i sanowane przez stosowną nowelizację art. 76 ust. 1 pkt 1 lit. a p.r.d., która weszła życie z dniem [...] stycznia 2016 r. (zob. szerzej wyrok WSA z 26.04.2017 r., VII SA/Wa 1235/16, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej w skrócie "CBOSA").

Wracając do wykładni terminu "kradzież" użytego w art. 79 ust. 1 pkt 2 p.r.d. oraz w związanych z nim przepisach wykonawczych, Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w myśl którego: "ratio legis tego przepisu [art. 79 ust. 1 pkt 2 p.r.d. – uw. Sądu] sprowadza się do umożliwienia właścicielowi wyrejestrowania pojazdu w każdym wypadku, gdy utracił posiadanie wbrew własnej woli, a pozbawienie władztwa stanowi przestępstwo (czyn zabroniony), bądź nawet wykroczenie z uwagi na wartość pojazdu. Wszak w rozumieniu potocznym funkcjonuje właściwie jedynie pojęcie «kradzież» jako określenie zaboru mienia. Składając zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa, poszkodowany nie jest zobowiązany do podania kwalifikacji prawnej czynu, lecz jedynie opisu przebiegu zdarzenia. Dopiero organy ścigania na podstawie okoliczności sprawy dokonują jego kwalifikacji prawnej. Nie sposób wymagać od obywateli znajomości prawa, pozwalającej na właściwą ocenę prawną przestępstwa. W każdym wypadku przestępstwa przeciwko mieniu, skutek dla pokrzywdzonego jest zaś identyczny. Okoliczności zdarzenia różnicują jedynie postać przestępstwa, a w konsekwencji zagrożenie karą. Wszak przepis art. 278 § 1 k.k., stanowi o zaborze w celu przywłaszczenia cudzej rzeczy ruchomej, nie używając określenia "kradnie". Pojęcie to funkcjonuje natomiast w treści art. 279 i art. 280 k.k. Również przepis art. 282 k.k., nie posługuje się terminem «kradzież«. [...] przestępstwo z art. 280 k.k., określone jako rozbój, przy wąskiej wykładni pojęcia kradzież, nie stanowiłoby przypadku do wyrejestrowania pojazdu. Niuanse natury prawnej nie mogą jednak wypaczać sensu regulacji z art. 79 ust. 1 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym. Właściciel pojazdu, który został pozbawiony w sposób bezprawny władztwa nad nim, nie może być pozbawiony możliwości jego wyrejestrowania" (tak trafnie wyrok WSA z 20.02.2013 r., II SA/Gl 1435/12, CBOSA; podobnie wyrok WSA z 06.02.2014 r., II SA/Gl 1337/13, CBOSA).

Problem właściwej kwalifikacji przypadku przywłaszczenia pojazdu na tle przesłanek wymienionych w art. 79 ust. 1 p.r.d. został zauważony również w doktrynie, przez R.A. Stefańskiego. Jednak autor ten sytuacje przywłaszczenia pojazdu kwalifikuje jako przypadek z art. 79 ust. 1 pkt 5 p.r.d. – tj. trwałą i zupełną utratę posiadania pojazdu bez zmiany w zakresie prawa własności (zob. R.A. Stefański, Prawo o ruchu drogowym. Komentarz, Warszawa 2008, uw. 10 do art. 79).

Z tak kategorycznym stanowiskiem nie sposób się zgodzić. Albowiem przy takim rozumowaniu właściciel chcący wyrejestrować samochód przywłaszczony przez inną osobę nie tylko byłby zmuszony dodatkowo wnieść opłatę, o której mowa w art. 79 ust. 5 p.r.d., lecz także – co tu nie mniej istotne – w razie odzyskania pojazdu po jego wyrejestrowaniu nie miałby możliwości powtórnie go zarejestrować (argument a contrario z art. 79 ust. 4 p.r.d.). Jedynie bowiem pojazd "odzyskany po kradzieży" podlega ponownej rejestracji (art. 79 ust. 4 pkt 1 p.r.d.). Już z tych względów dopuszczenie się przywłaszczenia winno być, co do zasady, traktowane na gruncie art. 79 ust. 1 p.r.d. na równi z kradzieżą pojazdu. Chyba że posiadany pojazd ulegnie utracie w nieznanych okolicznościach, nie podpadając pod przestępstwo (odpowiednio: wykroczenie) kradzieży lub przywłaszczenia – tego rodzaju przypadek może stanowić o trwałej i zupełnej utracie posiadania bez zmiany w zakresie własności, co jednak wymaga udokumentowania przez właściciela oraz, jak to już wyżej wskazano, uprzedniego wniesienia opłaty zgodnie z art. 71 ust. 5 p.r.d. (por. wyrok WSA z 20.02.2013 r., II SA/Gl 1435/12, CBOSA).

A zatem, precyzując, przywłaszczenie pojazdu może, w zależności od okoliczności sprawy, uzasadniać wyrejestrowanie pojazdu na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 2 p.r.d., bądź – w przypadku, gdy doszło do odmowy wszczęcia postępowania z powodu niestwierdzenia popełnienia czynu zabronionego – na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 5 p.r.d. (por. wyrok WSA z 27.09.2017 r., VII SA/Wa 2465/16; por. też wyrok WSA z 20.02.2013 r., II SA/Gl 1435/12 – CBOSA).

Należy w tym miejscu podkreślić, że wbrew stanowisku SKO, pojęciem "czynu zabronionego" posługuje się ustawodawca nie tylko w Kodeksie karnym i Kodeksie postępowania karnego (w tym w art. 17 § 1 pkt 2), ale także w Kodeksie wykroczeń (zob. np. art. 1 § 2) i Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia (zob. np. art. 101 § 1). Odnosi się więc ono zarówno do przestępstw, jak i do wykroczeń. Jest to dodatkowy argument przemawiający przeciwko odróżnianiu na tle art. 79 ust. 1 pkt 2 p.r.d. przywłaszczeń stanowiących przestępstwo, od tych, które z uwagi na wartość przywłaszczonej rzeczy lub prawa, stanowią "tylko" wykroczenie.

Wypada jeszcze dodać, że wniosek o wyrejestrowanie pojazdu jest nie tylko przesłanką aktualizującą kompetencję organu administracji publicznej do orzekania w sprawie wyrejestrowania pojazdu (jest przesłanką wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego), lecz stanowi także emanację materialnoprawnych uprawnień strony do ukształtowania sprawy i jej zakresu (por. H. Knysiak-Molczyk, Uprawnienia strony w postępowaniu administracyjnym, Kraków 2004, ss. 50–55). Uprawnienia te mogą wyrażać się m.in. także w wyraźnym wskazaniu przez stronę podstawy prawnej jej żądania. W konsekwencji – zgodnie z zasadą związania organu wnioskiem strony (wywodzoną z art. 61 § 1 i 2 k.p.a.), w myśl której organ administracji publicznej jest związany żądaniem strony inicjującej postępowanie w trybie skargowym, gdyż tylko i wyłącznie ona określa przedmiot swojego żądania i nim rozporządza, co oznacza, że owo żądanie (wniosek) strony, wyznacza granice sprawy administracyjnej podlegającej załatwieniu w danym postępowaniu administracyjnym (por. wyrok NSA z 24.07.2001 r., IV SA 1091/99, LEX nr 78924, a także późniejsze wyroki NSA, m.in. z 07.05.2010 r., I OSK 214/2010; z 30.01.2013 r., II OSK 1812/11; dostępne w CBOSA) – jeśli strona postępowania administracyjnego we wniosku o jego wszczęcie (czy też późniejszym pismem złożonym w toku postępowania) wyraźnie wskazuje podstawę prawną własnego żądania, to organ administracji publicznej nie może, wbrew żądaniu strony i bez jej zgody, prowadzić postępowania w zakresie nieobjętym tym żądaniem, a w szczególności w oparciu o inną podstawę prawną.

Zatem, jeśli do wszczęcia postępowania w sprawie wyrejestrowania pojazdu konieczny jest wniosek strony, to od treści tego wniosku, w tym od wskazanej w nim podstawy prawnej wyrejestrowania, zależy również prawny zakres tego postępowania (zakres postępowania wyznaczony wskazaniem podstawy prawnej wyrejestrowania pojazdu). Jeżeli zaś w toku postępowania organ dostrzega, że uwzględnienie żądania strony byłoby możliwe, lecz na innej podstawie prawnej, to winien w trybie art. 9 k.p.a. poinformować stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania – umożliwiając w ten sposób stronie ewentualną, odpowiednią modyfikację wniosku (żądania) – względnie, stosownie do art. 61 § 2 k.p.a., może wystąpić do strony o zgodę na prowadzenie postępowania w zakresie innym niż to wynika z jej pierwotnego żądania (por. wyrok WSA z 28.11.2012 r., III SA/Po 612/12, CBOSA).

W kontrolowanej sprawie skarżąca w swym wniosku z [...] kwietnia 2017 r. wskazała wyraźnie jako podstawę prawną żądanego wyrejestrowania pojazdu przepis art. 79 ust. 1 pkt 2 p.r.d., i żądanie to podtrzymywała konsekwentnie w toku całego postępowania administracyjnego. Taką treść wniosku uzasadniała zaistniałym, jej zdaniem, faktem przywłaszczenia przez drugiego współwłaściciela przedmiotowego pojazdu (K. K. B., dysponującego udziałem [...]), udziału skarżącej (wynoszącego [...]) we współwłasności tego pojazdu. Organy obu instancji nie zweryfikowały w sposób należyty zasadności żądania skarżącej, lecz, opierając się na błędnej wykładni art. 79 ust. 1 pkt 2 p.r.d., poprzestały na stwierdzeniu, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby w tym przypadku doszło do kradzieży pojazdu (tak organ I instancji), względnie do przestępstwa przywłaszczenia (tak organ II instancji). W efekcie organy niezasadnie odstąpiły od zbadania, czy zebrany materiał – ewentualnie uzupełniony jeszcze o dalsze dowody, także te zawnioskowane przez skarżącą – daje podstawy do stwierdzenia, że w istocie doszło do przywłaszczenia udziału skarżącej we współwłasności pojazdu, z tym że z uwagi na wartość tego udziału zarzucany czyn stanowił "jedynie" wykroczenie (które, jak to już wyżej wskazano, zdaniem Sądu również może uzasadniać wyrejestrowanie pojazdu na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 2 p.r.d.).

Należy przy tym zgodzić się z pełnomocnikiem skarżącej, że uzasadnienie postanowienia Sądu Rejonowego w S. z [...] lutego 2017 r. (sygn. akt II Kp [...]), utrzymującego w mocy postanowienie o odmowie wszczęcia dochodzenia (z jednoczesna zmianą podstawy prawnej tej odmowy), nie daje żadnych podstaw do wnioskowania, że do zarzucanego przywłaszczenia pojazdu (udziału w jego współwłasności) nie doszło, a jedynie pozwala stwierdzić, że w okolicznościach kontrolowanej sprawy zarzucany czyn nie mógł stanowić przestępstwa, z uwagi na niską wartość udziału. Natomiast Sąd Rejonowy nie wykluczył, że mogło w tym przypadku dojść do wykroczenia przywłaszczenia – wyraźnie zaznaczając taką ewentualność i jasno motywując niecelowość kierowania sprawy na drogę postępowania w sprawach o wykroczenia, z uwagi na upływ czasu skutkujący niechybnie przedawnieniem karalności "ewentualnego przywłaszczenia udziału". Już tych względów utrzymana w mocy ww. postanowieniem SR odmowa wszczęcia dochodzenia w sprawie przywłaszczenia pojazdu, i związana z tym niemożność wylegitymowania się przez skarżącą postanowieniem o umorzeniu dochodzenia w tej sprawie, nie powinny, zdaniem Sądu, stanowić przeszkody w wyrejestrowaniu pojazdu.

Tym bardziej, że – zauważmy – ustawa Prawo o ruchu drogowym wymaga jedynie złożenia przez wnioskodawcę "stosownego oświadczenia pod odpowiedzialnością karną za fałszywe zeznania", zaś wymóg przedłożenia dalszych dokumentów (zaświadczenia wydanego przez właściwy organ Policji potwierdzającego zgłoszenie kradzieży pojazdu albo postanowienia o umorzeniu dochodzenia w sprawie kradzieży pojazdu wystawionego przez właściwy organ) ma już charakter podustawowy. Powyższe uprawnia do wniosku, że w sytuacji, gdy złożone przez wnioskodawcę ww. oświadczenie nie budzi uzasadnionych wątpliwości co do jego prawdziwości i nie pozostaje w sprzeczności z pozostałym zebranym w sprawie materiałem dowodowym, to niemożność wykazania się przez wnioskodawcę ww. postanowieniem o umorzeniu dochodzenia, nie powinna wykluczać dopuszczalności wyrejestrowania pojazdu.

Konkludując, przyjęta przez organy obu instancji błędna wykładnia art. 79 ust. 1 pkt 2 p.r.d. – wyrażająca się w uznaniu, że przywłaszczenie udziału we współwłasności pojazdu, wypełniające znamiona wykroczenia (z uwagi na wartość tego udziału), nie stanowi podstawy do wyrejestrowania pojazdu w tym trybie – a w konsekwencji niewyjaśnienie przez organy istotnych okoliczności sprawy, zgodnie z wymogami art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., musiały skutkować uwzględnieniem skargi, gdyż orzeczoną przez organy odmowę wyrejestrowania pojazdu należy w tym stanie rzeczy uznać za co najmniej przedwczesną.

Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art. 135 p.p.s.a., uchylił decyzje organów obu instancji (pkt 1 sentencji wyroku).

O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku), Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez skarżącą koszt wpisu od skargi (200 zł), wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800, z późn. zm.), w wysokości [...] zł, oraz koszt opłaty skarbowej od złożonego dokumentu pełnomocnictwa (17 zł) – łącznie kwotę [...]zł.

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji uwzględni powyższe uwagi, wskazania i oceny prawne, i ponownie rozważywszy zebrany materiał dowodowy – ewentualnie uzupełniony przez organ o dalsze dowody, także te zawnioskowane przez skarżącą – oceni, czy w sprawie doszło do deklarowanego przez skarżącą przywłaszczenia jej udziału we współwłasności przedmiotowego pojazdu, uzasadniającego wyrejestrowane tego pojazdu na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 2 p.r.d. W sytuacji, gdyby organ doszedł do przekonania, że wyrejestrowanie pojazdu na wnioskowanej przez skarżącą podstawie nie jest jednak dopuszczalne, ale możliwe jest uczynienie tego ewentualnie na innej podstawie spośród wymienionych w art. 79 ust. 1 pkt 1 p.r.d. (np. z pkt 5), winien poinformować o tym skarżącą, stosownie do wymogów art. 9 k.p.a., wzywając ją do odpowiedniej modyfikacji wniosku lub wyrażenia zgody na procedowanie w przedmiocie wyrejestrowania pojazdu na owej innej podstawie.