Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 925/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Prezes Głównego Urzędu Ceł
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Dybowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant: ref-staż Paweł Grzęda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi A. T.Int. sp. z o.o. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w W. z dnia [...] stycznia 2002 r. nr [...] w przedmiocie podwyższonej opłaty drogowej o d d a l a s k a r g ę /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ E. Makosz-Frymus /-/ M. Dybowski


UZASADNIENIE

Sygn.: IV SA/Po 925/04

U Z A S A D N I E N I E

Dnia [...] listopada 2001 r. o godz. 2248 na przejściu granicznym w G. przeprowadzona została kontrola pojazdu marki Volvo o nr rej. [...] z naczepą Kogel o nr rej. [...], należącego do przewoźnika A. T. Int Sp. z o. o. z siedzibą w Z.. W wyniku pomiarów stwierdzono, że nastąpiło przekroczenie o 1,04 kN dopuszczalnego nacisku na drugą oś pojazdu oraz o 3,26 kN na piątą oś pojazdu, co uwidocznione zostało w protokole nr [...]. W wyniku kontroli decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2001 r. Dyrektor Urzędu Celnego w R. na podstawie § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie opłat drogowych (Dz. U. 51/00/607, dalej: rozporządzenie) obciążył A.T.Int podwyższoną opłatą drogową w kwocie 1004,12 zł, z tytułu przejazdu pojazdem nienormatywnym bez stosownego zezwolenia. Decyzja została doręczona Spółce dnia [...] listopada 2001 r.(k. 4-8 akt administracyjnych).

Pismem z dnia [...] listopada 2001 r. A. T. Int Sp. z o. o. (dalej Spółka), zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniosła odwołanie od decyzji z dnia [...] listopada 2001 r., zarzucając naruszenie art. 2 i 92 Konstytucji RP, art. 13 ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, oraz art. 7, 8 i 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 98/00/1071 ze zm., dalej: kpa). W uzasadnieniu wskazano, że pojazd załadowany był równomiernie, a waga całkowita była niższa od dopuszczalnej. Przekroczenie nacisku na osie nie było zawinione, gdyż sprawdzenie nacisku na poszczególne osie nie było możliwe ani w miejscu załadunku, ani w najbliższej okolicy. Przepis, na podstawie którego obciążono Spółkę karą ma charakter represyjny. Organ winien był przed wydaniem decyzji umożliwić Spółce wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r. nr [...] Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji przedstawiony został szczegółowo sposób wyliczenia nałożonej na Spółkę opłaty. Urządzenia kontrolne nie sygnalizowały żadnych uchybień w procesie ważenia. Obciążenie opłatami drogowymi za przejazd pojazdem nienormatywnym jest obligatoryjne i niezależne od winy sprawcy przekroczenia norm. Strona nie wykazała w toku postępowania żadnych okoliczności, które mogłyby świadczyć o nieprawidłowym dokonaniu czynności ważenia.

Pismem z dnia [...] lutego 2002 r. Spółka zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu skargę na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł, zarzucając jej naruszenie § 9 ust. 1 rozporządzenia poprzez przyjęcie istnienia związku pomiędzy przekroczeniem przez Skarżącą normy nacisku a normą prawną wyrażoną w tym przepisie; art. 2 i 92 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r., (Dz. U. 78/97/483, sprost. Dz. U. 28/01/319) poprzez zastosowanie w sprawie § 9 ust. 1 i 2 rozporządzenia w zw. z art. 13 ust. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. 71/00/838). Obciążenie Skarżącej opłatą w sytuacji, gdy za identyczne zdarzenie przewidziana jest na podstawie art. 103a § 1 pkt 6 Kodeksu wykroczeń kara grzywny, narusza zasadę sprawiedliwości społecznej. Nadto podniesiono zarzut naruszenia art. 8, 9, 15 i 107 § 3 kpa. W uzasadnieniu wskazano, że dla zastosowania § 9 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia konieczne jest jednoczesne przekroczenie nacisku na oś oraz dopuszczalnej masy, ze względu na występujący w tym przepisie spójnik "i". W przedmiotowej sprawie przekroczone zostały naciski na osie, co nie upoważnia organu do nałożenia podwyższonej opłaty. Uzasadnienie decyzji organu I instancji nie zawierało informacji mających znaczenie dla sprawy, do których Skarżąca mogła się ustosunkować dopiero w skardze. Decyzja organu I instancji powoływała się na nieaktualny stan prawny - tekst jednolity Kodeksu postępowania administracyjnego z 1980 r., a w podstawie prawnej wymieniony został również protokół kontrolny.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w R. wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że nie jest zasadny podniesiony przez Skarżącą argument związany z wykładnią językową § 9 ust. 2 rozporządzenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153/02/1271 ze zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Z uwagi na zakres kognicji sądu administracyjnego, który ze względu na brzmienie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153/02/1270 ze zm., dalej: upsa) nie jest związany zarzutami skargi i działa w granicach sprawy, Sąd zbadał z urzędu kwestię istnienia upoważnienia do podpisania decyzji wydanej w I instancji przez Dyrektora Urzędu Celnego w R. W odpowiedzi na pismo Sądu z dnia [...] lutego 2006 r. zastępca naczelnika Urzędu Celnego w Z. wyjaśnił, że na podstawie Decyzji nr [...] Dyrektora Urzędu Celnego w R. z dnia [...] grudnia 1997 r. szczegółowe obowiązki i uprawnienia nadane kierownikom komórek organizacyjnych i funkcjonariuszom celnym określono w Kartach zakresu obowiązków i uprawnień funkcjonariuszy. W karcie zakresu obowiązków i uprawnień kontrolera celnego A. S. zadanie polegające na wykonywaniu czynności zleconych odrębnymi ustawami określone zostało w pkt. I.1 (trzeci myślnik). Natomiast obowiązkiem Kierownika zmiany Z.B. była każdorazowa kontrola merytoryczna i formalna dokumentów wystawianych w toku służby. W świetle przedstawionych przez organ okoliczności Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa w podpisaniu decyzji przez kontrolera celnego z upoważnienia Dyrektora Urzędu Celnego w R. (art. 268a kpa).

Analizując przedmiotową sprawę Sąd wziął pod rozwagę kwestię zmiany stanu prawnego, która zaistniała między wydaniem decyzji przez organ I instancji, a organ odwoławczy. Z dniem 1 stycznia 2002 r. na mocy art. 99 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. 125/01/1371, dalej: utd) w szczególności uległa zmianie treść art. 13 ust. 2a i 4a oraz dodano ust. 2b ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. 71/00/838 ze zm., dalej: udp), w szczególności w konsekwencji czego dotychczas obowiązujące zasady wymierzania podwyższonych opłat drogowych zastąpione zostały karami pieniężnymi, których wysokość określona została w załączniku do udp. Zgodnie z art. 13 ust. 1 udp w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania zaskarżonej decyzji (w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy) - korzystanie z dróg publicznych mogło być uzależnione od wniesienia opłat drogowych które zgodnie z art. 13 ust. 2 pkt 3 udp mogły być pobierane m. in. za przejazdy po drogach publicznych pojazdów zarejestrowanych w kraju lub za granicą, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach. W dacie wydania decyzji przez organ I instancji, za przejazd po drogach publicznych pojazdów, o których mowa w ust. 2 pkt 3, bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym, pobierało się opłaty podwyższone, określone w drodze rozporządzenia przez Radę Ministrów (art. 13 ust. 2a i ust. 4 udp - j.t. Dz. U. 71/00/838 zm. 86/00/958). Z kolei w dacie orzekania przez organ odwoławczy, art. 13 ust. 2a udp - w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy - stanowił, iż za przejazd po drogach publicznych pojazdów, o których mowa w ust. 2 pkt 3, bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym pobiera się kary pieniężne, których wysokość - w myśl ust. 2b powołanego artykułu - określał załącznik do ustawy. W ustanie z dnia 06 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. 125/01/1371), brak odpowiednika art. 104 ust. 2 w stosunku do postępowań administracyjnych wszczętych, a nie zakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie owej ustawy, przeto - uwzględniwszy zasadę racjonalnego ustawodawcy - należało do tych postępowań stosować przepisy dotychczasowe (o pobieraniu opłat podwyższonych, określonych w rozporządzeniu RM). Za taką wykładnią przemawia również to, że na skutek zmiany delegacji ustawowej, zawartej w art. 13 ust. 4 udp i wyeliminowania z zakresu rozporządzenia opłat podwyższonych, określonych w ust. 2a, Rada Ministrów w § 8 rozporządzenia z dnia15 stycznia 2002 r. w sprawie opłat drogowych (Dz. U. 8/02/60) wskazała, że do spraw wszczętych przed wejściem w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 stycznia 2002 r. stosuje się przepisy dotychczasowe. W tym stanie rzeczy również organ odwoławczy obowiązany był rozpatrzyć sprawę w świetle przepisów rozporządzenia RM. W art. 104 ust. 2 utd zawarta została norma intertemporalna wskazująca, iż do postępowań wszczętych, a nie zakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się jej przepisy. Wykładnia tego przepisu prowadzi do konkluzji, iż wyrażona w nim norma nie odnosi się do postępowań prowadzonych na podstawie innych niż utd ustaw, w tym zwłaszcza do postępowań prowadzonych w oparciu o przepisy udp. W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję opartą na stanie prawnym, który nie obowiązywał w dniu orzekania przez organ odwoławczy. Sąd orzekający w niniejszej sprawie stwierdził, iż mimo wskazanej nowelizacji, organ odwoławczy zasadnie oparł rozstrzygnięcie na przepisach obowiązujących w dniu nałożenia na Skarżącą podwyższonej opłaty drogowej. Jak bowiem podnosi Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 stycznia 2005 r. (OSK 994/04, niepublikowany), który to pogląd Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela - ze względu na gwarancyjną funkcję prawa represyjnego a także zasadę zaufania do państwa i stanowionego przezeń prawa, zasadne jest zastosowanie sankcji, którą przewidywały przepisy obowiązujące w czasie, gdy wystąpiło naruszenie prawa. W szczególności Sąd zgadza się ze stanowiskiem zaprezentowanym w powołanym wyroku NSA, iż zasada bezpośredniego działania nowego prawa może w wielu przypadkach godzić w zasadę lex retro non agit. Z tych przyczyn zastosowana przez organ odwoławczy podstawa prawna decyzji uznana musi być za właściwą.

Wbrew zarzutom skargi, nie doszło do naruszenia prawa materialnego- § 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia - przez podwyższenie opłaty drogowej w sposób sprzeczny z owym przepisem. Sąd przychylił się do przedstawionej przez organ w odpowiedzi na skargę wykładni § 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Spójnik "i" może wprawdzie być stosowany na wprowadzenie do tekstu prawnego koniunkcji, która wymagałaby każdorazowego współistnienia okoliczności tym spójnikiem powiązanych. Możliwe jest jednak również stosowanie spójnika "i" w znaczeniu enumeracyjnym, a więc dla wyliczenia okoliczności które mogą funkcjonować z osobna, bez warunku współistnienia (Z. Ziembiński: "Logika praktyczna", Warszawa 2002, s. 86, M. Zieliński: "Wykładnia Prawa. Zasady. Reguły. Wskazówki". W. Pr 2002 s.305 wskazówka 3). Analiza § 9 Rozporządzenia, dokonana zwłaszcza w świetle art. 13 ust. 2 pkt 3 udp w brzmieniu na dzień orzekania przez organ I instancji, prowadzić musi do wniosku, iż normodawca wprowadzając do § 9 ust. 1 pkt 2 spójnik "i" miał na celu właśnie wyliczenie tych wskaźników, których przekroczenie skutkować musi nałożeniem opłaty. Przyjęcie bowiem argumentacji zaprezentowanej przez Skarżącą prowadziłoby do wniosku, iż przepis rozporządzenia jest niezgodny z normą wyższej rangi zawartą w udp. Regułą wykładni winno być zaś takie jej prowadzenie, które - w przypadku możliwości wyboru spośród dwu efektów wykładni językowej - prowadzić będzie do przyjęcia tego znaczenia, które jest zgodne z normą wyższego rzędu (wyrok TK z dnia 8 lipca 2000 r., SK 22/99, OTK 4/00/107). Za zaprezentowaną wyżej wykładnią przemawia także systematyka rozporządzenia. Opłatę ustalało się za każde przekroczenie oddzielnie, w przypadku przekroczenia dopuszczalnej wielkości więcej niż jednego parametru; jeśli zaś przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi występowały na kilku osiach pojedynczych lub składowych osi wielokrotnej pojazdu, opłatę ustalało się dla każdego przekroczenia oddzielnie (§ 2 ust. 3 i 4 rozporządzenia). Taką sama konstrukcję przyjął normodawca w § 9 ust. 4 rozporządzenia, wskazując- w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy- że opłatę za przejazd bez zezwolenia przy zastosowaniu podwyższonych wysokości opłat (ust. 2), ustala się i pobiera oddzielnie za każde przekroczenie parametru. Odmienna interpretacja prowadziłaby do sytuacji, w której przewoźnikom "opłacałoby się" dokonywać przewozów pojazdami ponadnormatywnymi, bez uzyskania stosownego zezwolenia. Podwyższona opłata za przejazd pojazdem ponadnormatywnym pełniła rolę swoistej kary administracyjnej. Taka też konstrukcję przyjął ustawodawca w znowelizowanej ustawie o drogach publicznych (art. 13c ust. 2 i art. 13g ust. 1 i 2), wskazując w załączniku nr 2 do ustawy wysokość kary za każde z naruszeń. Do takiego samego wniosku prowadzi także wykładnia historyczna, oparta na § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 października 1996 r. w sprawie opłat drogowych (Dz. U. 123/96/578 ze zm.). Oba rozporządzenia uznane zostały za niezgodne z Konstytucją (wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 kwietnia 1999 r.- sygn. P 7/98- OTK 4/99/72- § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w 14 października 1996 r. uznany został za niezgodny z art. 2 i art. 92 ust. 1 Konstytucji i nie jest zgodny z art. 13 ust. 4 udp przez to, że narusza zakres ustawowego upoważnienia oraz stanowi przepis o charakterze represyjnym; wyrokiem z dnia 10 grudnia 2002 r.- sygn. P 6/02- OTK 7/02/91- § 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia RM uznany został za niezgodny z art. 92 ust. 1 oraz że nie jest niezgodny z art. 2 Konstytucji), lecz nie z powodu przewidzianych w tych rozporządzeniach rozwiązań, lecz z powodu przekroczenia delegacji ustawowej. W niniejszej sprawie Sąd uznał, że nie zachodziła przesłanka uchylenia decyzji opartej na rozporządzeniu, bowiem Trybunał nie stwierdził niekonstytucyjności § 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia RM ze skutkiem ex tunc, nie dopatrzył się niezgodności z wzorcem kontroli z art. 2 Konstytucji a nadto orzekł, że pobrane w oparciu o owe przepisy nie podlegają zwrotowi. Trybunał wskazał, że z punktu widzenia konstytucyjnego porządku prawnego i celu ustawodawcy, wynikającego z ustawy o drogach publicznych, sama zasadność ponoszenia ujemnych konsekwencji za przejazdy nienormatywnych pojazdów bez zezwolenia nie budzi wątpliwości. Trybunał przytoczył obszernie racje (część V pkt 9 uzasadnienia wyroku z 10.12.2002- P 6/02; które Wojewódzki Sąd Administracyjny w niniejszym składzie w pełni podziela) wskazujące na zmianę kontekstu normatywnego wobec wejścia w życie ust. 2b art. 13 udp i że naprawianie prawa nie może służyć legitymizowaniu zachowań naruszających prawo.

Z przytoczonych wyżej przyczyn nie można uznać zarzutu naruszenia zasady proporcjonalności za zasadny. W szczególności podkreślić trzeba bowiem, iż choć niewątpliwie jest to zasada o podstawowym znaczeniu dla demokratycznego państwa prawnego, to nie wyklucza ona bezwzględnie wprowadzenia ograniczeń praw i wolności. Możliwa jest więc ingerencja normodawcy, choć - jak wynika z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego - każdorazowe ograniczenie spełniać musi określone przesłanki (zob. M. Korycka: Zasada proporcjonalności- refleksje na gruncie aksjologicznych podstaw Konstytucji z 1997 roku i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego [w:] L. Morawski (red.:) "Wykładnia prawa i inne problemy filozofii prawa", Toruń 2005, s. 51 i nast.). Trybunał Konstytucyjny orzekając w sprawie P 6/02 nie wykluczył możliwości obciążania przewoźników opłatą o charakterze sankcji, z tytułu przejazdu pojazdem nienormatywnym. Ustosunkowując się do kwestii uzależnienia wysokości opłaty od zryczałtowanej długości trasy przytoczyć trzeba stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu wyroku Trybunału: "W takim stanie rzeczy nie może budzić wątpliwości to, że skoro prawodawcy chodziło w przypadku kwestionowanego przepisu o "opłatę" stanowiącą w rzeczywistości sankcję za korzystanie z dróg publicznych za naruszeniem prawa, to mógł zastosować dolegliwość (karę) w postaci wielokrotności opłaty za zezwolenie i nie był zobowiązany do wiązania jej ze stopniem przekroczenia dopuszczalnych parametrów pojazdu, czy z rzeczywistą długością trasy przejechanej przez pojazd nienormatywny". Ustosunkowując się zaś do kwestii możliwości podwójnego karania za przejazd pojazdem nienormatywnym - a to zarówno na podstawie udp, jak i art. 103 a § 1 pkt 6 Kodeksu wykroczeń - zauważyć trzeba, iż regulacja ta utraciła moc obowiązującą z dniem 1 stycznia 2002 r. na podstawie art. 97 utd. Nadto podkreślenia wymaga, iż orzekanie o nałożeniu grzywny uzależnione było od złożenia wniosku przez właściwy organ kontroli. Skarżąca nie przedłożyła żadnej informacji, z której wynikałoby, iż została ukarana na podstawie art. 103 a Kodeksu wykroczeń za przejazd pojazdem nienormatywnym, do którego odnosi się przedmiotowe postępowania, a w świetle utraty mocy obowiązującej przez ten przepis rozważania w tym zakresie miałyby charakter wyłącznie abstrakcyjny, bez znaczenia dla oceny istoty sprawy. Wskazać więc tylko trzeba, że również Trybunał Konstytucyjny badając konstytucyjność rozporządzenia nadmienił, iż współistnienie instytucji opłat podwyższonych oraz czynu penalizowanego art. 103 a § 1 pkt 6 Kodeksu wykroczeń budzi wątpliwości, jednakże z uwagi na wejście w życie art. 97 utd, odpadło niebezpieczeństwo zastosowania sankcji o podobnym charakterze.

W sprawie prawidłowo wyliczono wysokość podwyższonej opłaty. Przy pomiarze nacisku dla pojedynczej osi napędowej w rozumieniu §4 rozporządzenia, stwierdzono przekroczenie dopuszczalnych norm określonych w §5 ust. 4 rozporządzenia, w związku z czym Dyrektor Urzędu Celnego w R. nałożył na Skarżąćą - zgodnie z § 2 ust. 2 pkt 5 ppkt 1 lit. b rozporządzenia RM - opłatę podwyższoną w wysokości 1,30 zł/km. Zgodnie z §10 rozporządzenia owa wysokość opłaty uległa zmianie o wskaźnik 10,1 % - do kwoty 1,4313 zł/km- w stopniu odpowiadającym średniorocznemu wskaźnikowi cen towarów i usług konsumpcyjnych, licząc od następnego miesiąca po miesiącu, w którym wskaźnik ów ogłosił Prezes Głównego Urzędu Statystycznego (komunikat Prezesa GUS z 15 stycznia 2001 r.- MP2/01/63). Zgodnie z § 9 ust 1 pkt 2 rozporządzenia RM opłata ta podlegała podwyższeniu o 90% - do wysokości 2,71947 zł - wobec stwierdzenia, że przejazd ponadnormatywny odbywał się bez właściwego zezwolenia i wobec przekroczenia dopuszczalnego nacisku osi. Wbrew zarzutom skargi, nie doszło do naruszenia prawa materialnego - § 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia RM - przez podwyższenie opłaty drogowej w sposób sprzeczny z owym przepisem. Wykladnia prawa nie ogranicza się bowiem jedynie do wykładni językowej jednego przepisu, lecz do dekodowania normy prawnej częstokroć szeregu przepisów - w tym znajdujących się w różnych aktach prawnych. Użyty przez normodawcę spójnik "i" w sformułowaniu "w przypadku przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej i nacisku osi" (§ 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia RM) nie stanowi przykładu użycia funktora nazwotwórczego w znaczeniu koniunkcyjnym [wskazującym, że wysokość opłaty podlega podwyższeniu o 90%, gdy jednocześnie doszło do przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej oraz przekroczenia nacisków osi, lecz jedynie w znaczeniu enumeracyjnym (wskazującym, że wysokość opłaty podlega podwyższeniu o 90% z osobna - gdy doszło do przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej, jak i gdy doszło do przekroczenia nacisków osi)].

Poza zarzutami dotyczącymi naruszenia prawa materialnego, Skarżąca wskazuje nadto na uchybienia o charakterze procesowym. Analizując przebieg postępowania i wpływ ewentualnych zaistniałych w jego toku uchybień na rozstrzygnięcie sądowe należy mieć w tym wypadku na względzie, iż - za wyjątkiem uchybień tego rzędu, które nakazują stwierdzenie nieważności decyzji bądź wznowienie postępowania, uchylenie decyzji może nastąpić wówczas, gdy stwierdzone zostanie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) upsa).

Skarżąca podnosi szereg zarzutów odnoszących się do uzasadnienia decyzji organu I instancji. W szczególności wskazuje, iż jest ono na tyle lakoniczne, iż rzeczywiste ustosunkowanie się do zabranego w sprawie materiału dowodowego mogło nastąpić dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego. W ocenie Skarżącej taka praktyka narusza art. 15 oraz 8 kpa. Analiza akt sprawy potwierdza, iż dopiero na etapie postępowania odwoławczego wyrażona została wprost informacja dotycząca dynamicznego sposobu ważenia. Jednakże w świetle braku sformułowania przez Skarżącą - również na etapie postępowania sądowoadministracyjnego - jakichkolwiek zarzutów dowodów i twierdzeń kwestionujących prawidłowość przeprowadzonych czynności faktycznych (wyliczeń i pomiarów) w zakresie przebiegu procesu ważenia uznać trzeba, że wskazane uchybienie nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy.

Naruszeniem przepisów postępowania był niewątpliwie brak zawiadomienia Skarżącej o wszczęciu postępowania (art. 64 § 1 kpa) oraz faktyczny brak możliwości Spółki wzięcia czynnego udziału w postępowaniu pierwszoinstancyjnym (art. 10 § 1 kpa), Jednakże owe uchybienia formalne nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) upsa. W szczególności brak zawiadomienia o wszczęciu postępowania wynikał z istoty i specyfiki owego postępowania - w ciągu doby na dużym przejściu granicznym w G. odprawiane są setki pojazdów ciężarowych, oczekujących często w długich kolejkach. Zarówno w interesie przewoźników, jak i właścicieli pojazdów, kierowców i służb celnych jest, by ważenie pojazdów i ich odprawa, toczyły się sprawnie. Dopełnienie wymogu doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania, przy uwzględnieniu kilkudniowego obrotu pocztowego, wiązałoby się z praktycznym paraliżem ruchu pojazdów, a kilkudniowe oczekiwanie godziłoby przede wszystkim w interes samych przewoźników i podmiotów, dokonujących transgranicznego obrotu towarowego. Z tychże zatem względów, skoro Spółka nie zadbała, by w pojeździe była osoba legitymująca się pełnomocnictwem do reprezentowania Jej w owym postępowaniu, obiektywnie niemożliwym stało się doręczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania (art. 61 § 4 kpa), jak i umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego i złożenia ewentualnych wniosków dowodowych w postępowaniu pierwszoinstancyjnym (art. 10 § 1 kpa).

Skarżąca powołuje się nadto na wyrok SN z dnia 23 lipca 1992 r. (III ARN 40/92, POP 1993/4/68), dotyczący naruszenia w toku postępowania administracyjnego obowiązków organów wynikających z art. 9 kpa. Odnosząc się do przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że Skarżąca nie przedkłada żadnego dowodu, wskazującego na nieprawidłowość pouczeń udzielanych kierowcy na stanowisku pomiarowym. Charakter urządzenia, jakim jest waga z wysoko wyspecjalizowanym oprogramowaniem, posiadająca właściwe świadectwo legalizacji, stacjonarny charakter wagi i umieszczenie na dojeździe do wagi właściwych znaków i specjalnych oznaczeń pozwala na przyjęcie, że sposób przeprowadzenia ważenia był prawidłowy i nie doszło do naruszenia art. 9 kpa.

Odnosząc się do zarzutu powołania przez organ I instancji nieaktualnego tekstu jednolitego kpa stwierdzić należy, że uchybienie to nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy ( wyrok NSA z dnia 25 października 1984 r., III SA 671/84, LEX nr 23024). Nie jest również zasadny zarzut powołania jako podstawy prawnej decyzji protokołu, gdyż odwołanie się do niego było jedynie wskazaniem zdarzenia, które stanowiło o nałożeniu na Skarżącą podwyższonej opłaty.

Technika redagowania decyzji przez wskazanie, że protokół ten stanowi integralną część decyzji, choć nie zasługuje na propagowanie, znajduje oparcie w liczącej ponad 80 lat kulturze prawnej - w szczególności w orzeczeniach sądów powszechnych, opartych na ZPO, a następnie kpc, powszechnie akceptowano i nadal akceptuje się czynieniem integralną częścią orzeczenia opinii biegłego w postępowaniu rozgraniczeniowym. W niniejszej sprawie także przywołanie ustaleń zawartych w protokole, w niczym nie naruszyło uprawnień proceduralnych Spółki.

Z uwagi na okoliczność, iż Sąd nie dopatrzył się w przedmiotowej sprawie zaistnienia przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, ani okoliczności przemawiających za uchyleniem wydanych w postępowaniu administracyjnym rozstrzygnięć, zasadne stało się oddalenie skargi na podstawie art. 151 upsa.

/-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ E. Makosz-Frymus /-/ M. Dybowski

MK