Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1154/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 200 i 2006
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 4 ust. 3 - i inne
journal: Dz.U. 1998 nr 23 poz 120
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych  nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie: WSA Aldona Gąsecka-Duda (spr.) AWSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2008 r. sprawy ze skargi "A" S.A. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 03 września 2007r., nr [...] w przedmiocie odmowy nabycia prawa użytkowania wieczystego skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...].02.2003r. znak [...] odmówiono stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5.12.1990r. przez wnioskodawczynię - "A" - dawniej "B" S.A. w K., działającą poprzednio pod firmą Drukarnia [...] S.A. - prawa użytkowania wieczystego działki nr 1, obr. [...] jedn. ewid. P. w K. ( która uległa podziałowi na działki nr 2 i nr 3 ) oraz działki nr 4, a także prawa własności budynków i innych urządzeń na gruncie tym zlokalizowanych. Podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia stanowił art. 200 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2000 roku, Nr 46, poz. 543 z późn. zm.), rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10.02.1998r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120) oraz art. 104 k.p.a.

Z uwzględnieniem zgromadzonego materiału dowodowego, w uzasadnieniu decyzji wskazano na brak podstaw do stwierdzenia by poprzednikowi prawnemu "A" - dawniej "B" S.A. w K. przysługiwało w dacie 5.12.1990r. prawo zarządu przedmiotową nieruchomością, którego istnienie stanowi przesłankę uwzględnienia wniosku.

Powyższa decyzja została zaskarżona w terminie przez "A" - dawniej "B" S.A. w K. w drodze odwołania, w którym domagała się ona uchylenia decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...].02.2003r. znak [...] oraz orzeczenia zgodnie z żądaniem wniosku, względnie – uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Zarzucając naruszenie § 4 ust. 1 pkt 8 i 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10.02.1998r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu, a także art. 7, art.10 §1,art. 79 i art. 81 k.p.a., skarżąca wskazywała na istnienie przesłanek do uwzględnienia wniosku, albo - przy odmiennej ocenie tego stanu rzeczy, do uzupełnienia zgromadzonego materiału przy eliminacji innych uchybień przepisom postępowania.

Po rozpoznaniu odwołania wnioskodawczyni, decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] decyzją z dnia [...].05.2003r. znak Kol. [...], na podstawie art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2000 roku, Nr 46, poz. 543 z późn. zm.) oraz art. 138 § 2 k.p.a. - uchylono zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...].02.2003r. znak [...] i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Orzekając w ten sposób podano, że zgromadzone dotąd dowody nie potwierdzają zasadności wniosku. Uznano jednakże za zasadne dalsze poszukiwanie dokumentów na okoliczność przysługiwania poprzednikom prawnym wnioskodawczyni prawa zarządu przedmiotową nieruchomością, a także ponowienie przeprowadzonych wadliwie dowodów z zeznań świadków oraz przesłuchanie dalszych osób mogących mieć istotne w sprawie wiadomości.

Decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...].04.2004r. znak [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, odmówiono stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5.12.1990r. przez wnioskodawczynię "A" - dawniej "B" S.A. w K., działającą poprzednio pod firmą Drukarnia [...] S.A. , prawa użytkowania wieczystego działki nr 1, obr. [...] jedn. ewid. P. w K. ( która uległa podziałowi na działki nr 2 i nr 3 ) oraz działki nr 4, a także prawa własności budynków i innych urządzeń na gruncie tym zlokalizowanych.

Podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia stanowił art. 200 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2000 roku, Nr 46, poz. 543 z późn. zm.), rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10.02.1998r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120) oraz art. 104 k.p.a., przy stwierdzeniu, że także po ponowieniu i uzupełnieniu postępowania dowodowego niewskazano faktu przysługiwania poprzednikowi prawnemu wnioskodawczyni w dacie 5.12.1990r. prawo zarządu przedmiotową nieruchomością.

Od powyższej decyzji odwołanie w terminie wniosła "A" - dawniej "B" S.A. z w K., zarzucając naruszenie § 4 ust. 1 pkt 9 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10.02.1998r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu oraz art. 7 i art. 75 § 1 k.p.a.

Skarżąca domagała się uchylenia decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...].04.2004r. znak [...] oraz orzeczenia zgodnie z żądaniem wniosku, względnie – uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] decyzją z dnia [...].07.2004r. znak Kol. [...], po rozpoznaniu powyższego odwołania, na podstawie art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2000 roku, Nr 46, poz. 543 z późn. zm.) oraz art. 138 § 2 k.p.a. - uchylono decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...].04.2004r. znak [...] i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Przy stwierdzonym również w tym wypadku braku dowodów potwierdzających fakt przysługiwania poprzednikom prawnym wnioskodawczyni prawa zarządu przedmiotową nieruchomością wydanie decyzji kasacyjnej uzasadniono istnieniem w zgromadzonym materiale podstawa do dalszego poszukiwania stosownych dokumentów oraz nieusprawiedliwionym pominięciem przez organ pierwszej instancji dowodu z zeznań dwóch wnioskowanych świadków.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...].05.2007r. znak [...], na podstawie art. 200 ust. 1 pkt. 1 i 2 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst jednolity Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) w związku z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10.02.1998r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu ( Dz. U. Nr 23, poz. 120 ze zm.) oraz art. 104 § 1 k.p.a. -

odmówiono stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5.12.1990r. przez "A" S.A. w K. ( poprzednio "A" - dawniej "B" S.A., działającą wcześniej pod firmą Drukarnia [...] S.A.), w którą przekształcono Przedsiębiorstwo Państwowe Drukarnia Wydawnicza im. [...] w K.) prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Gminy Miejskiej K., położonego w K. obr. [...] jedn. ewid. K., stanowiącego działkę nr 1 o pow. 2336 m2 ( która uległa podziałowi na działki nr 2 o pow. 159m2 i nr 3 o pow. 2177m2) oraz działki nr 4 o pow. 875m2, a także prawa własności budynków i innych urządzeń na gruncie tym zlokalizowanych.

Uzasadniając powyższe podano na wstępie, że Drukarnia [...] im. [...] S.A. zmieniła firmę na "A" - dawniej "B" S.A. w K., a obecnie działa pod nazwą "A" S.A. w K.. Nieruchomość, której dotyczy wniosek składała się z działek ewidencyjnych nr 1 o pow. 2336 m2 i nr 4 o pow. 875 m2, objętych księga wieczystą [...]. Decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...].11.2001r. znak [...] działka nr 1 o pow. 2336 m2 podzieliła się na działki nr 2 o pow. 159 m2 ( która wchodzi w zakres inwestycji komunalnej pn. Trasa [...] ) i nr 3 o pow. 2177 m2. W wyniku dwukrotnych oględzin nieruchomości stwierdzono, że działki objęte wnioskiem zabudowane są murowanymi budynkami magazynowymi, garażem [...] oraz budynkiem użytkowym zarządzanym przez Zarząd Budynków Komunalnych. Obecnie postawione zostało nowe ogrodzenie i urządzony chodnik.

Jak wyjaśniono dalej, stosując się wskazań zawartych w ostatniej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przeprowadzono postępowanie dowodowe w zakresie wskazanym przez organ drugiej instancji. W toku postępowania wnioskodawczyni przedstawiła szereg dokumentów mających potwierdzać fakt przysługiwania jej poprzednikowi prawnemu - Drukarni [...] im. [...] S.A prawa zarządu do przedmiotowej nieruchomości, w tym :

-zarządzenie Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 10.02.1949r. wydane w porozumieniu z Ministrem Skarbu i Prezesem Centralnego Urzędu Planowania o utworzeniu przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą "Krakowskie Zakłady Graficzne" ;

- zarządzenie Nr 3 Ministerstwa Kultury i Sztuki z dnia 10.01.1961r. w sprawie utworzenia przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą Drukarnia Anilinowa w Krakowie oraz protokół zdawczo - odbiorczy z dnia 6.04.1961r., dotyczący przejęcia przez przedsiębiorstwo państwowe Drukarnia Anilinowa w K. od Krakowskich Zakładów Graficznych Zakładu Nr 1, położonego w Krakowie przy ul. [...];

- uchwałę Nr 136/68 Rady Ministrów z dnia 3.05.1968r. w sprawie połączenia Zjednoczeń Przemysłu Graficznego i Drukarń i Wydawnictw Akcydensowych;

- decyzję Urzędu Dzielnicowego K. Wydział Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska z dnia 26.07.1974r. Nr [...] o pozwoleniu na budowę i wykonanie robót budowlanych remontu oraz modernizacji zakładu położonego przy ul. [...] w K.;

- decyzję Urzędu Dzielnicowego K. Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej oraz Komunikacji z dnia [...].12.1973r. o przekazaniu budynku przy ul. [...] w K. w zarząd Zakładów Opakowań Drukowanych na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 9.06.1959r. w sprawie przejmowania budynków w zarząd państwowy;

- pismo Zjednoczenia Przemysłu Poligraficznego, z dnia 7.06.1976r. znak [...], będące zgłoszeniem połączenia przedsiębiorstw państwowych - Zakładów Opakowań Drukowanych w K. i Drukarni Wydawniczej w K. w jedno Przedsiębiorstwo pod nazwą "Drukarnia Wydawnicza";

- decyzję Urzędu Dzielnicowego K. Wydział Gospodarki Przestrzennej i Architektury z dnia [...].12.1976r. Nr [...] o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego lub jego części;

- opinię biegłego rewidenta S. B. z dnia [...].06.1995r. w sprawie źródeł finansowania budynków i budowli Drukarni Wydawniczej im. [...] ul. [...];

- wykaz przedsiębiorstw i zakładów podległych Centralnemu Zarządowi Przemysłu Graficznego.

W toku postępowania ustalono, że poprzednik prawny wnioskodawcy przejął Zakład Nr 1 i budynek położony przy ul. [...] ( obecnie ul. P.), lecz jedynie w zarząd sprawowany na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 9.06.1959r. w sprawie przejmowania budynków w zarząd państwowy ( Dz. U Nr 38 poz. 237 ), jak również uzyskał pozwolenia na remont i modernizację zakładu przy ul. [...] oraz na użytkowanie budynku produkcyjnego z tym samym adresem. W doręczonych na tę okoliczność przez wnioskodawcę decyzjach nie ma szczegółowego jednoznacznego oznaczenia nieruchomości. Kwerenda akt archiwalnych szeregu archiwów w zakresie majątku nabytego przez Krakowskie Zakłady Graficzne, a także utworzenia przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą Drukarnia Anilinowa w K., nie dostarczyła dowodu pozwalającego stwierdzić prawo zarządu poprzednika prawnego wnioskodawcy.

Ponadto, celem wykonania zaleceń organu drugiej instancji, przy ponownym rozpatrywaniu sprawy zwrócono się do wnioskodawcy z prośbą o sporządzenie listy świadków, którzy mogliby poświadczyć fakt formalnego przekazania przedmiotowej nieruchomości na rzecz Drukarni Wydawniczej im. [...] S.A., którą przedstawiono w piśmie z dnia 19.10.2004r. Następnie przeprowadzono dowód z przesłuchania dwóch spośród wskazanych świadków, bowiem z uwagi na niemożność ustalenia adresu J. S. wnioskodawca zrezygnował z zeznań tego świadka w piśmie z dnia 8.03.2005r., natomiast W. D. telefonicznie, a potem w piśmie z dnia 29.07.2005r. odmówił zeznań podając, że był zatrudniony przy produkcji i nie miał dostępu do dokumentów. Zeznania Z. S. i K. P. nie potwierdziły faktu wydania decyzji administracyjnej przekazującej Drukami Wydawniczej im. [...] S.A powyższą nieruchomość w zarząd, podobnie jak zeznania innych przesłuchanych w sprawie świadków.

Uwzględniając powyższe wskazano, że zgodnie z art. art. 200 ust. 1 pkt. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami stwierdzenie nabycia z mocy prawa, z dniem 5.12.1990r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz przeniesienie własności budynków, innych urządzeń i lokali następuje na rzecz państwowych i komunalnych osób prawnych, jeżeli grunty te znajdowały się z zarządzie tych osób we wspomnianym dniu, przy czym w odniesieniu do nieruchomości gminnych nabycie stwierdza w drodze decyzji wójt, burmistrz albo prezydent miasta. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10.02.1998r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu określa w § 4 ust. 1 rodzaje dokumentów stanowiących niezbędne dowody w tych sprawach, zaś jeżeli nie zachowały się dokumenty, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu nieruchomości można dokonać w myśl § 4 ust. 3 na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 k.p.a. W toku postępowania nie ustalono faktu istnienia decyzji o przekazaniu nieruchomości przy ul. [...] w zarząd poprzednikowi prawnemu wnioskodawcy. Faktu istnienia takiej decyzji nie potwierdzają ani zgromadzone w sprawie dokumenty, ani też zeznania świadków, zaś wnioskodawca w tym zakresie nie złożył oświadczenia zgodnie z art. 75 k.p.a. W szczególności, zarządzenie Nr 3 Ministerstwa Kultury i Sztuki z dnia 10.01.1961r. w sprawie utworzenia przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą Drukarnia Anilinowa w K. nie zawiera oznaczenia nieruchomości, tym samym nie może być podstawa stwierdzenia prawa zarządu, o której mowa w § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia. Przeprowadzona w toku postępowania kwerenda akt archiwalnych Ministerstw Kultury, Gospodarki, Transportu i Budownictwa, stosownych archiwów państwowych i Archiwum Zakładowego [...] Urzędu Wojewódzkiego przyniosła negatywne wyniki, nie pozwalając na ustalenie czy Zakładowi Nr 1 Krakowskich zakładów Graficznych przysługiwało w dniu 31.12.1960r. prawo zarządu lub użytkowania nieruchomości przy ul [...]. Protokół zdawczo – odbiorczy z dnia 6.04.1961r., dotyczący przejęcia przez Drukarnię Anilinową Zakładu Nr 1 od Krakowskich Zakładów Graficznych potwierdza jedynie fakt przekazania posiadania, stąd nie może zostać uznany za taki dowód w rozumieniu § 4 ust. 1 pkt 9 powołanego wyżej rozporządzenia. Ponadto prawo zarządu nieruchomością objętą wnioskiem nie było ujawnione w księdze wieczystej nr [...] oraz nr [...], w której poprzednio figurowały wymienione w sentencji decyzji działki. Brak też dokumentów wskazujących, że poprzednik prawny wnioskodawczyni uiszczał opłaty z tytułu zarządu lub użytkowania przedmiotowej nieruchomości. Podane przez świadków fakty i okoliczności nie stanowią podstawy do stwierdzenia, że w dacie 5.12.1990r. nieruchomość objęta wnioskiem była w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego Drukarni Wydawniczej im. [...]. Zważyć należy, że przejęcie w 1973r. Zakładu Nr 1 i budynku przy ul. [...] w zarząd sprawowany na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej w sprawie przejmowania budynków w zarząd państwowy, nie daje podstawy do stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu, albowiem zarząd sprawowany w oparciu o przepisy powołanego rozporządzenia nie jest tożsamy z prawem zarządu nabywanym w stosunku do nieruchomości państwowych przez państwowe jednostki organizacyjne w rozumieniu przepisów dotyczących gospodarowania nieruchomościami.

Decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia [...].05.2007r. znak [...] została zaskarżona w terminie przez "A" S.A. w K., która kwestionując ją w całości zarzucała naruszenie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami, § 4 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10.02.1998r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu, a nadto art. 7, art. 8, art. 77, art. 78 i art. 80 k.p.a.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca domagała się zmiany kwestionowanej decyzji oraz wydania decyzji merytorycznej uwzględniającej wniosek, ewentualnie - uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Skarżąca podnosiła , że ustalenia i wnioski organu pierwszej instancji nie znajdują uzasadnienia w stanie faktycznym sprawy, zostały dokonane bez wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego, opierają się na okolicznościach, które nie wynikają ze zgromadzonych w sprawie dowodów, a nawet pozostają w sprzeczności z ich treścią. Powoływane zarzutu dotyczyły w szczególności oceny znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy wymienionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dokumentów, dowodzących zdaniem skarżącej faktu wykonywania przez jej poprzedników prawnym prawa zarządu przedmiotową nieruchomością, znajdującego też potwierdzenie w zeznaniach świadka A. H., a także bezzasadnego pominięcia dowodu z zeznań świadka W. D.

Po rozpoznaniu powyższego odwołania, decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 3.09. 2007r. znak SKO [...], na podstawie art. 200 ust. 1 ustawy z 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. 00, Nr 46, poz. 543 z późn. zm. ) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji nawiązano do zaskarżonego orzeczenia oraz zarzutów odwołania, zaś uznając kwestionowane rozstrzygnięcie za prawidłowe wskazano na następujące okoliczności.

Prezydent Miasta K. w toku postępowania dowodowego zgromadził szereg dokumentów, dotyczących poprzedników prawnych wnioskodawczyni, dokonał badania w archiwach, zwracał się też do instytucji o wskazanie miejsca przechowywania dokumentów istotnych dla przedmiotu niniejszej sprawy. Przesłuchał również wskazanych przez nią świadków. Tak zebrany materiał dowodowy nie potwierdził jednak istnienia w dniu 5.12.1990r. ustanowionego na rzecz poprzedników prawnych wnioskodawczyni prawa zarządu do przedmiotowej nieruchomości. Mający kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie fakt ustanowienia zarządu nad przedmiotową nieruchomością musi wynikać expressis verbis z istniejącego i właściwego dokumentu, nie może on być domniemany, czy oparty tylko na logicznym rozumowaniu, które podpowiada, że musiała istnieć jakaś podstawa funkcjonowania i władania przedsiębiorstwem. Ustanowienie zarządu dla danego przedsiębiorstwa państwowego winno odbyć się w sposób sformalizowany, na podstawie wymaganego przez prawo dokumentu, a stwierdzenie istnienia takiego prawa musi nastąpić na podstawie dokumentów, wymienionych w rozporządzeniu Rady Ministrów. W niniejszej sprawie brak jest tego właśnie bezpośredniego dokumentu świadczącego o ustanowieniu zarządu.

Odnosząc się dalej do zarzutów odwołania zaprezentowano ocenę istotnych dokumentów analogiczną do przedstawionej przez organ pierwszej instancji. W kwestii znaczenia wydanej na podstawie § 10 pkt 1 i 2 oraz § 7 rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej decyzji z dnia [...].12.1973r., w nawiązaniu do art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 30.01.1959r. – Prawo lokalowe ( Dz. U. Nr 10, poz. 59 ) oraz po analizie zawartych w tej ustawie przepisów Rozdziału IX wyjaśniono, że pojęcie zarządu o jakim jest mowa w obu tych aktach prawnych dotyczy administrowania budynkiem i nie jest to zarząd, o którym mowa w art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Odnośnie waloru protokołu zdawczo-odbiorczego dnia [...].04.1961r. zwrócono uwagę, że został on sporządzony na podstawie § 11 Zarządzenia nr 3 Ministra Kultury i Sztuki z dnia 10.01.1961r. w sprawie utworzenia przedsiębiorstwa państwowego pod nazwa Drukarnia Anilinowa w K.. Stwierdza on przejęcie przez nowo utworzone przedsiębiorstwo Zakładu nr 1 położonego w K. przy ul. [...]. W § 11 przedmiotowego zarządzenia stwierdzono, że przedsiębiorstwo przejmuje od Zjednoczenia Zakładów Graficznych Zakład Nr 1 Krakowskich Zakładów Graficznych w K. ul. [...], według stanu na dzień 31.12.1960r., odpłatnie, na warunkach i w trybie określonym w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 4.10.1960r. w sprawie zasad i trybu przekazywania w ramach administracji państwowej przedsiębiorstw, instytucji oraz nakładów nieruchomości i innych obiektów majątkowych. Zgodnie z tymi przepisami, do przekazania zakładu konieczne było jeszcze wdrożenie trybu określonego w rozporządzeniu, tj. przekazanie winno było nastąpić w drodze decyzji o zmianie podporządkowania innemu organowi administracji państwowej nadzoru na przedsiębiorstwem lub instytucją, która zostaje przekazana ( § 1 ust. 1 rozporządzenia ).Także i w tym trybie niezbędna była decyzja organu administracji państwowej sprawującego nadzór nad przekazywanym przedsiębiorstwem. Przekazywanie zaś składników zakładu następowało w drodze decyzji organów administracji państwowej, którym podporządkowane były przekazujące i przejmujące przedsiębiorstwo, instytucja lub jednostka budżetowa ( § 2 ust. 1 rozporządzenia ). W decyzji należało ponadto w miarę potrzeby wskazać spis inwentarza lub inne dokumenty określające bliżej przedmiot przekazania ( § 3 rozporządzenia ). W protokole zdawczo-odbiorczym należało wymienić przedmioty przekazane jako składniki majątkowe zakładu ( § 4 ust. 1 rozporządzenia ). W toku prowadzonego postępowania nie ustalono, by istniały opisane powyżej decyzja wraz ze spisem inwentarza lub innymi dokumentami określającymi przedmiot przekazania. Sam protokół zdawczo-odbiorczy nie posiada wykazu składników majątkowych, stąd nie może stanowić dokumentu o jakim mowa w § 4 ust. 1 pkt 9 przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu. Kolejny dokument, tj. wydane w porozumieniu z Ministrem Skarbu i Prezesem Centralnego Zarządu Planowania zarządzenie Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 10.02.1949r. o utworzeniu przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą Krakowskie Zakłady Graficzne, który nie zawiera oznaczenia nieruchomości, nie zawiera żadnych oznaczeń nieruchomości, tym samym nie może być podstawą do stwierdzenia prawa zarządu, o której mowa w § 4 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia. Brak także protokołu dotyczącego przekazania temu przedsiębiorstwu majątku w zarząd i użytkowanie.

W kwestii przeprowadzenia innych uznawanych za skarżącą za istotne dowodów wskazano na przesłuchanie wszystkich wnioskowanych w sprawie świadków oraz na niekwestionowane uprzednio okoliczności uzasadniające pominięcie dowodu z zeznań J. S. oraz W. D. Podzielono także opinię organu pierwszej instancji co do braku po stronie przesłuchanych osób rzetelnych widomości pozwalających na jednoznaczne ustalenia podstaw powstania po stronie poprzedników prawnych skarżącej prawa zarządu przedmiotowa nieruchomością.

Wnosząc w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 3.09.2007r. znak SKO [...], "A" S.A. w K. domagała się jej uchylenia w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez właściwy organ administracji publicznej, ewentualnie - uchylenia obu zaskarżonych decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez właściwy organ administracji publicznej, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych.

Skarżąca zarzucała naruszenie: art. 200 § 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami - poprzez przyjęcie, że brak podstaw do wydania decyzji uwzględniającej wniosek; § 4 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10.02.1998r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzenie lub użytkowaniu - poprzez przyjęcie, że protokół z roku 1961 nie jest dowodem przekazania nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania; § 4 ust. 1 pkt 6, 7 i 10 tego rozporządzenia - poprzez niepodjęcie żadnych działań zmierzających do ustalenia, czy istnieją wymienione w tych przepisach prawa, decyzje i dokumenty, a tym samym nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności niniejszej sprawy; § 4 ust. 3 powyższego rozporządzenia - poprzez przyjęcie, że z zeznań świadków nie wynika iż nieruchomość będąca przedmiotem niniejszego postępowania znajdowała się z zarządzie poprzedników prawnych skarżącej; art. 7 i art. 77 k.p.a. – poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności ; art. 75 § 1, art. 78 i art. 83 k.p.a. - poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadków, m. in. W. D. i ograniczenie się do wyjaśnień nie mających waloru zeznania; art. 80 k.p.a. - poprzez wadliwą ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji przyjęcie, że strona skarżąca nie nabyła z mocy prawa, prawa użytkowania wieczystego gruntu wraz z prawem własności budynków i innych urządzeń na tym gruncie posadowionych. Skarżąca zarzucała również naruszenie: art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - poprzez pozbawienie prawa majątkowego przysługującego wnioskodawczyni; art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej – z uwagi na rozstrzyganie o "obciążeniu" prawa własności Gminy Miejskiej K. przez organy właściciela nieruchomości, a tym samym naruszenia zasady państwa prawa i zawartych w niej zasad przyzwoitej legislacji oraz zasady zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa; art. 6 ust. 1 i 5 dekretu z dnia 3.01. 1947r. o tworzeniu przedsiębiorstw państwowych - poprzez niewyjaśnienie jakie było porozumienie pomiędzy Ministrem Skarbu, a Ministrem Przemysłu co do sporządzania protokołów, oraz czy sporządzono taki protokół; art. 128 § 2 k.c. - poprzez przyjęcie, że skarżącej nie przysługiwało prawo zarządu nieruchomości stanowiącą przedmiot niniejszego postępowania.

W obszernym uzasadnieniu skargi "A" S.A. w K. podjęła polemikę z zasadnością ustaleń, oceny dowodów i oceny prawnej prezentowanej w zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, przedstawiając argumenty mające przemawiać za przyjęciem, że spełnione zostały przesłanki ustawowe do nabycia prawa użytkowania wieczystego, a także praw własności budynków i innych urządzeń zlokalizowanych na przedmiotowym gruncie. W szczególności, zdaniem skarżącej, bezspornym jest, że nieruchomość będąca przedmiotem niniejszego postępowania znajdowała się w posiadaniu i zarządzie jej poprzedników prawnych. Kwestionowane decyzje zostały wydane na skutek niewłaściwie przeprowadzonego postępowania dowodowego oraz wadliwej oceny dowodów. Organy uznały że protokołem przekazania Zakładu Nr 1 z dnia [...].04.1961r. nie przekazano nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania podczas, gdy bezspornym jest, że wchodziła ona w skład przedsiębiorstw poprzedników prawnych skarżącej, co więcej była niezbędna do prowadzenia działalności przez te podmioty. Taka ocena, zwłaszcza w połączeniu z zeznaniami świadków, którzy jednoznacznie wskazują, że nieruchomość wchodziła w skład przedsiębiorstw poprzedników prawnych skarżącej i była wykorzystywana na cele produkcyjne - jest błędna i nie znajduje uzasadnienia w ustaleniach faktycznych. Organy oceniły każdy z dowodów odrębnie, zaniechały natomiast oceny całości zgromadzonego materiału . Nie podjęły również działań w celu ustalenia, czy istnieją decyzje o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością, decyzje o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości - jeżeli zostały wydane przed dniem 1.08.1985r., czy też ustalenia istnienia umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości sporządzonych przed dniem 22.10.1961r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi, a państwowymi jednostkami organizacyjnymi, poprzestając jedynie na lakonicznych stwierdzenia, że takich decyzji i dokumentów nie ma. Nieprawidłowo oceniono także zeznania świadków. Organy nie wyjaśniły dlaczego nie dały wiary zeznaniom A. H., J. I., I. J. oraz J. K..

Organy obu instancji nawet nie próbowały ustalić, czy w dacie wydania decyzji z dnia [...].12.1973r. istniała podstawa prawna do takiego orzekania, skoro w ich ocenie decyzja ta wskazywała wadliwą podstawę prawną. Powołanie w decyzji błędnej podstawy prawnej nie dyskwalifikuje tego aktu, o ile w dacie jej wydanie istniała podstawa prawna do takiego rozstrzygnięcia. Organy administracji publicznej nie wyjaśniły ponadto innych istotnych dla sprawy okoliczności, a w szczególności czy istniało porozumienie pomiędzy Ministrem Skarbu, a Ministrem Przemysłu co do sporządzania protokołów, czy w [...] Dzienniku Wojewódzkim ukazało się ogłoszenie o terminie sporządzenia protokołu zdawczo - odbiorczego przejętej drukarni, czy sporządzono protokół oraz czy Ministerstwo Finansów posiada protokół zdawczo-odbiorczy z dnia [...].04.1976r. Nieprawidłowe było również zaniechanie przesłuchania w charakterze świadków wnioskowanych osób przy ograniczeniu się jedynie do uzyskania pozaprocesowych ich oświadczeń. Takie działanie organów administracji publicznej doprowadziło w konsekwencji do pozbawiania skarżącej przysługującego jej z mocy prawa z dniem 5.12.1990r. mienia, tj. prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu oraz prawa własności tam znajdujących się budynków i innych urządzeń. Niezależnie od powołanych na wstępie zarzutów natury konstytucyjnej skarżąca podniosła również, że kwestionowane decyzje dotyczą zagadnień z zakresu prawa cywilnego, dlatego też organy administracji publicznej wydające decyzje zobowiązane były do przestrzegania także przepisów prawa cywilnego. Powszechnie przyjętym w doktrynie i w judykaturze jest pogląd, że prawo zarządu jest prawem o charakterze zbliżonym do prawa rzeczowego, choć nie będącym prawem rzeczowym. Zasadniczą regulację tej kwestii zawierał art. 128 k.c. (obecnie uchylony), który nie przewidywał żadnej szczególnej formy dla ustanowienia tego prawa. Natomiast przepisy z zakresu prawa administracyjnego, najczęściej wskazywały jedynie czynności faktyczne potwierdzające ustanowienie tego prawa. Sporządzenie takich dokumentów nie było formą ustanowienia tego prawa. Dopiero w późniejszym okresie wprowadzono ustanawianie zarządu, czy użytkowania w drodze decyzji administracyjnej. Zgodnie z poglądami doktryny, prawo zarządu powstawało w stosunku do składników majątkowych będących w faktycznym władaniu przedsiębiorstwa państwowego. Skoro prawo zarządu powstawało przez faktycznie powierzenie mienia przedsiębiorstwu państwowemu, nie może ulegać wątpliwości, że skarżącej przysługiwało takie prawo, albowiem władała ona powierzonym jej mieniem Skarbu Państwa.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie jako bezzasadnej.

Odnosząc się do zarzutów skargi wskazywało, że dowód w postaci samego protokołu zdawczo-odbiorczego nie jest dokumentem o jakim mowa w § 4 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu, bowiem pozbawiony został załącznika pozwalającego na ustalenie, czy na rzecz Krakowskich Zakładów Graficznych zostało ustanowione prawo zarządu przedmiotową nieruchomością. Wyjaśniało dalej, że w sprawie zostali przesłuchani wszyscy wskazani świadkowie, poza W. D., który odmówił stawienia się w siedzibie organu pierwszej instancji podając, że jest w złym stanie zdrowia, a w sprawie nie posiada żadnych informacji co do wyjaśnianych okoliczności, bowiem był pracownikiem technicznym. Takim pracownikiem był też A. H., co do zeznań którego strona skarżąca zarzuca, iż Kolegium nie wyjaśniło, dlaczego nie dało im wiary. Świadek podał, że Drukarni zostały przekazane budynki przy ul. [...] w formie decyzji administracyjnej wydanej prawdopodobnie przez Prezydium Rady Narodowej Dzielnicy P., a decyzję tę miał osobiście rozsyłać. Ponieważ świadek nie precyzuje w ogóle, o jaką decyzje chodzi, z jakiej daty i jako organ ją wydał, a zeznania swoje opiera na tym, co pamięta, nie można w sposób autorytatywny przyjąć, że posiada on pewną wiadomość o istnienie decyzji przekazującej zarząd, o jakim mowa w art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nie jest zasadny również zarzut, by w sprawie nie były przeprowadzone czynności mające na celu rzetelne zbadanie stanu faktycznego sprawy. Zarówno Prezydent Miasta K., jak i skarżąca Spółka występowały do szeregu instytucji zajmujących się archiwizacją w kwestii posiadania przez nie dokumentów mogących świadczyć o ustanowieniu na rzecz poprzedników prawnych Skarżącej spółki prawa zarządu. Podnoszone w skardze dalsze zarzuty w przedmiocie odstąpienia od wyjaśnienia kwestii istnienia porozumień między Ministrem Skarbu, a Ministrem Przemysłu co do sporządzania protokołu o jakim mowa w art. 6 ust. 1 i 5 dekretu z dnia 3.01.1947 o tworzeniu przedsiębiorstw państwowych są pozbawione racji, bowiem w sprawie decydują istniejące przepisy, a nie ewentualne porozumienia organów co do ich interpretacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25.07.2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153,poz. 1270 z późn. zm. - oznaczana dalej jako p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa.

Mając na uwadze treść powołanych na wstępie orzeczeń oraz okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych w zakresie zgromadzonego materiału oraz przebiegu postępowania skargę należy uznać za bezzasadną.

Wydanie w niniejszej sprawie decyzje wiążą się z tzw. " uwłaszczeniem " wprowadzonym ustawą z 29.09.1990r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz. U. Nr 79, poz. 464 - dalej zwana ustawą o zmianie ugg), będącą aktem prawnym o zasadniczym znaczeniu dla przemian stosunków własnościowych w Polsce, znoszącą skutki obowiązywania zasady jedności własności państwowej, przez przyznanie w niej wskazanym podmiotom określonych praw do gruntów będących własnością Skarbu Państwa lub gmin, albo roszczeń o ich ustanowienie. Ograniczając rozważania do kwestii istotnych w stanie faktycznym niniejszej sprawy należy wskazać, że w dniu wejścia w życie powołanej wyżej ustawy, tj. 5.12.1990r., grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub gmin ( związku międzygminnego ), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa, z mocy prawa stały się przedmiotem użytkowania wieczystego tych osób (art. 2 ust. 1). Budynki i inne urządzenia wzniesione na gruncie, także ex lege, przeszły na własność państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa (art. 2 ust. 2). Nabycie prawa do gruntu miało charakter nieodpłatny, natomiast nabycie własności budynków co do zasady zostało uregulowane jako odpłatne, chyba że obiekty te były wybudowane ze środków własnych osób uprawnionych lub ze środków ich poprzedników prawnych. Przejście praw było stwierdzane decyzją wojewody w odniesieniu do gruntów państwowych albo decyzją zarządu gminy, w odniesieniu do gruntów gminnych ( art. 2 ust. 3 ), które to decyzje wobec charakteru nabycia decyzja mają charakter deklaratoryjny. W art. 2d ustawy o zmianie ugg, wprowadzonym ustawą z 7.10.1992r. ( Dz. U. Nr 91, poz. 455), ustawodawca sformułował delegację dla Rady Ministrów do wydania rozporządzenia określającego zasady i tryb stwierdzania prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, a także prawa użytkowania nieruchomości przez spółdzielnie, uznawania środków, o których mowa w art. 2 ust. 2, za środki własne oraz określania wysokości kwot należnych za nabycie własności budynków i innych urządzeń oraz lokali, zabezpieczenia wierzytelności z tego tytułu, a także rodzaje dokumentów niezbędnych jako dowody w tych sprawach. Na podstawie tej delegacji Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 16.03.1993r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu ( Dz. U. Nr 23, poz. 97 z późn. zm. – zwane dalej dawnym rozporządzeniem). Należy zwrócić uwagę, że powyższe rozporządzenie zostało ustanowione przed wejściem w życie Konstytucji RP z 2.04.1997r., która wprowadziła bardziej restryktywne zasady dotyczące legalności rozporządzeń.

Przedstawione unormowania straciły moc 31.12.1997r. na skutek wejścia w życie ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. Nr 115, poz. 741 – dalej ugn ). Dział VII tej ustawy, zatytułowany "Przepisy przejściowe, zmiany w przepisach obowiązujących i przepisy końcowe", w zasadzie przejął regulacje zawarte w ustawie o zmianie ugg. Stosowany w niniejszej sprawie art. 200 ust. 1 ugn ( tekst jednolity Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ) stanowi, że w sprawach stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29.09.1990r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, z dniem 5.12.1990r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank [...], które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się następujące zasady: 1) nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali następuje odpłatnie, jeżeli obiekty te nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych tych osób lub ich poprzedników prawnych; 2) nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności stwierdza w drodze decyzji wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy; 3) w decyzji, o której mowa w pkt 2, ustala się warunki użytkowania wieczystego, z zachowaniem zasad określonych w art. 62 ustawy i w art. 236 Kodeksu cywilnego, oraz kwotę należną za nabycie własności, a także sposób zabezpieczenia wierzytelności określony w ust. 2; 4) na poczet ceny nabycia własności, o której mowa w pkt 3, zalicza się zwaloryzowane opłaty poniesione z tytułu zarządu budynków, innych urządzeń i lokali; przy nabyciu użytkowania wieczystego nie pobiera się pierwszej opłaty. W kolejnych ustępach powołanego artykułu następuje uszczegółowienie wyżej wskazanych zasad.

Uwzględniając brzmienie art. 200 ust. 1 ugn i użytego w nim sformułowania o stosowaniu przewidzianych niżej zasad do spraw niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy należy wskazać, że powołana konstrukcja wprowadza zasadę bezpośredniego działania nowej ustawy w toczących się już postępowaniach, natomiast nie oznacza niedopuszczalności składania wniosków o stwierdzenie uwłaszczenie, które nastąpiło z mocy prawa z dniem 5.12.1990r.

Kolejny istotny w stanie faktycznym niniejszej sprawy przepis stanowi art. 206 u.g.n., w którym ustawodawca ponownie zawarł delegację dla Rady Ministrów do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowych zasady i tryb stwierdzania dotychczasowego prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, a także prawa użytkowania nieruchomości przez spółdzielnie, związki spółdzielcze oraz inne osoby prawne, uznawania środków, o których mowa w art. 200 ust. 1, art. 201 ust. 2 i art. 204 ust. 3, za środki własne, określania wartości nieruchomości oraz wysokości kwot należnych za nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali, zabezpieczenia wierzytelności z tego tytułu, a także rodzaje dokumentów stanowiących niezbędne dowody w tych sprawach. Na tej podstawie zostało wydane rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10.02.1998r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu ( Dz. U. Nr 23, poz. 120 z późn. zm. – zwane dalej rozporządzeniem ), w którym rozdział 2 zawiera przepisy dotyczące stwierdzania dotychczasowego prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, a także prawa użytkowania nieruchomości przez spółdzielnie i inne osoby prawne oraz rodzaje dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach. Z zamieszczonych w tym rozdziale przepisów należy zwrócić uwagę na niżej podane regulacje stanowiące, że:

- § 4 . 1 . Właściwy organ stwierdza dotychczasowe prawo zarządu, o którym mowa w § 5, na podstawie co najmniej jednego z następujących dokumentów:

1) decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd,

2) decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeżeli została wydana przed dniem 1.08.1985 r.,

3) umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu,

4) umowy, zawartej w formie aktu notarialnego przed dniem 1.02.1989r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa,

5) odpisu z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości,

6) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością,

7) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1.08.1985 r.,

8) uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości,

9) protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1.08.1985r.,

10) umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem 22.10.1961r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi.

2. Jeżeli właściwy organ nie dysponuje dokumentami, o których mowa w ust. 1, może wezwać państwowe i komunalne osoby prawne do ich dostarczenia w wyznaczonym terminie.

3. Jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym.

4. Dokumenty stanowiące podstawę stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu wskazuje się w uzasadnieniu decyzji, o której mowa w art. 200 ust. 1 pkt 2;

- § 5, który stanowi, że właściwy organ z urzędu stwierdza dotychczasowe prawo zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, według stanu na dzień 5.12.1990r.

Przytoczone wyżej regulacje odpowiadają brzmieniu § 3 – 4 dawnego rozporządzenia.

Poddając ocenie w sprawie niniejszej wyżej powołane przepisy rozporządzenia należy mieć na uwadze i podzielić stanowisko prezentowane w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22.11.1999r. U 6/99 ( OTK 1999/7/159 , Dz. U. Nr 94, poz. 1099 )., w którym stwierdzono między innymi :

" Stosownie do art. 92 konstytucji, rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w konstytucji, na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia, zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu. Upoważnienie musi mieć zatem charakter szczegółowy podmiotowo, przedmiotowo i treściowo (L. Garlicki, Polskie prawo konstytucyjne, zarys wykładu, Liber 1998, s. 257, B. Banaszak, Prawo konstytucyjne, C.H. Beck 1999, s. 159, 160). Upoważnienie zawarte w art. 206 ustawy o gospodarce nieruchomościami w pełni odpowiada wymaganiom konstytucyjnym. Art. 92 ust. 1 konstytucji określa wprawdzie warunki, jakim powinno odpowiadać upoważnienie ustawowe, jednocześnie jednak pozwala ustalić przesłanki legalności aktu wykonawczego. Rozporządzenie jest legalne, jeśli:

- zostało wydane przez organ upoważniony,

- służy realizacji ustawy i mieści się w zakresie spraw przekazanych przez nią do uregulowania,

- odpowiada "merytorycznej treści dyrektywnej", której wykonaniu przepisy rozporządzenia mają służyć.

Oceniając z punktu widzenia tych kryteriów rozporządzenie z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu, Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że zostało ono wydane przez organ wskazany w upoważnieniu i niewątpliwie służy wykonaniu ustawy. Rada Ministrów szczegółowo uregulowała: w rozdziale 2 - stwierdzanie praw uzasadniających uwłaszczenie, w rozdziale 3 - uznawanie środków za środki własne, w rozdziale 4 - zabezpieczenie wierzytelności Skarbu Państwa oraz gmin z tytułu nabycia budynków, innych urządzeń oraz lokali. W drugim i trzecim rozdziale rozporządzenia wskazano także dowody, jakie mogą być wykorzystane w sprawach o stwierdzenie praw i ustalenie należności za naniesienia. Trybunał zwraca uwagę, że już w tytułach drugiego i trzeciego rozdziału Rada Ministrów odstąpiła od treści delegacji zawartej w art. 206 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W upoważnieniu ustawodawca stanowi bowiem, iż Rada Ministrów określi "rodzaje dokumentów stanowiących niezbędne dowody w tych sprawach", zaś w tytułach rozdziałów rozporządzenia znalazło się sformułowanie: "rodzaje dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach". Sam tytuł wskazuje na to, że cecha niezbędności dokumentów została przez Radę Ministrów pominięta. "

Cytowany fragment pochodzi z wyżej powołanego wyroku, którym w pkt 2. orzeczono, że § 6 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10.02.1998r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu ( Dz. U. Nr 23, poz. 120 ) jest niezgodny z art. 206 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. Nr 115, poz. 741, z 1998 r. Nr 106, poz. 668 oraz z 1999 r. Nr 49, poz. 484 i Nr 86, poz. 966 ), ponieważ wykracza poza upoważnienie w nim zawarte – co skutkowało utratą mocy tego przepisu 24.11.1999r. Paragraf 6 ust. 3 rozporządzenia miał podobne brzmienie i znaczenie jak istotny w stanie faktycznym niniejszej sprawy § 4 ust. 3, których dopuszcza możliwość dowodzenia prawa zarządu innymi środkami dowodowymi, niż dokumenty określone w § 4 ust. 1, zaś pozwalał on na odstępstwo od przewidzianego w § 6 ust. 1 obowiązku stwierdzania przez właściwy organ prawa użytkowania nieruchomości przez spółdzielnię lub inną osobę prawną na podstawie co najmniej jednego z w nim wymienionych dokumentów, a to: decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę uznaje, że także w § 4 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10.02.1998r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu ( Dz. U. Nr 23, poz. 120 i ze zm. Dz. U Nr 94 z 1999r., poz. 1099 ) jest niezgodny z art. 206 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst jednol. Dz. U. z 2004 Nr 261, poz.2603 z późn. zm.), ponieważ wykracza poza upoważnienie w nim zawarte .

Do takich wniosków prowadzi i w tym przypadku wykładania językowo-logiczna, celowościowa oraz systemowa delegacji ustawowej zawartej w art. 206 ustawy o gospodarce nieruchomościami, która ma podstawowe znaczenie dla rozstrzygania spraw uwłaszczeniowych. Użycie prze ustawodawcę w treści art.206 ugn sformułowania "...dokumentów stanowiących niezbędne dowody w tych sprawach " nie jest zabiegiem przypadkowym. Należy zwrócić uwagę na fakt, że konsekwencją zmian ustrojowych dokonanych po zakończeniu drugiej światowej było obowiązywanie zasady jedności własności państwowej, sformułowanej następnie w art. 128 §1 k.c., zgodnie z którą państwo było właścicielem całego mienia państwowego, zachowując w stosunku do niego pełnie uprawnień, niezależnie od tego, w czyim zarządzie mienie to się znajdowało. Uprawnienia innych niż Skarb Państwa podmiotów - w tym przedsiębiorstw państwowych określane były " zarządu i użytkowania" , "zarządu operatywnego ", lub " zarządu" , którego istotę unormowano następnie w art. 128 § 2 k.c. Przekazywanie mienia państwowego, a w szczególności nieruchomości ( gruntów ) - najpierw w użytkowanie, a potem w zarząd przedsiębiorstwom państwowym następowało na różnych podstawach przewidzianych szczegółowo w przepisach i miało każdocześnie charakter sformalizowanym. We wszystkich tych wypadkach zachowanie właściwej, przewidzianej w przepisach formy, stanowiącej o ważności czynności, warunkowało powstanie po stronie przedsiębiorstwa państwowego prawa użytkowania lub zarządu nieruchomości, zaś w sytuacji niezachowania wymogów wynikających z przepisów podmiot władający nieruchomością był wyłącznie jej posiadaczem. Analiza § 4 ust. 1 rozporządzenia, a także regulacji dotyczących prawa użytkowania lub zarządu ( dekret z 26.04.1949r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych – t.j. z 1952 r. Dz.U. Nr 4, poz. 31, ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości – t.j. z 1961 r. Dz.U. Nr 18, poz. 94, rozporządzenie Rady Ministrów z 4.10.1958r. w sprawie zasad i trybu przekazywania w ramach administracji państwowej przedsiębiorstw, instytucji oraz zakładów, nieruchomości i innych obiektów majątkowych – t.j. z 1970r. Dz.U. Nr 28, poz. 225, ustawy z dnia 14.07.1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach - Dz.U. Nr 32, poz. 159), rozporządzenie Rady Ministrów z 22.11.1968 r. w sprawie przekazywania nieruchomości rolnych i niektórych innych nieruchomości położonych na terenie gromad pomiędzy jednostkami gospodarki uspołecznionej - Dz.U. z 1969 r. Nr 1, poz. 1, ustawy z dnia 29.04.1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości Dz.U. Nr 22, poz. 99, oraz niżej podanych regulacji dotyczących przedsiębiorstw państwowych ) wskazuje, że uwzględnia ono obowiązujące w tym zakresie na przestrzeni czasu przepisy i zasady, podając katalog aktów mogących w rożnych okresach prowadzić do powstania po stronie przedsiębiorstwa powstania prawa użytkowania lub zarządu nieruchomości, względnie stanowić dokonane we właściwych procedurach pośrednie potwierdzenie ich powstania ( por. też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18.02.1992r. sygn. akt I SA 1419/1991, ONSA 1992/2/39 ).

Powracając do trafnych wypowiedzi dotyczących przepisów rozporządzenia zawartych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22.11.1999r. U 6/99, które pozostają aktualna także w rozważanej kwestii zgodności z ustawą § 4 ust. 3 tego akt prawnego, można powtórzyć, że :

" ... - stanowiąc przepisy dotyczące uwłaszczenia - ustawodawca uświadamiał sobie istnienie w przeszłości pewnej "swobody" w gospodarowaniu nieruchomościami państwowymi. Przekazywanie gruntów we władanie państwowym osobom prawnym i organizacjom społecznym nie zawsze przybierało formy przewidziane prawem, często było dokonywane bez zachowania jakiejkolwiek procedury i nie towarzyszyły mu żadne dokumenty. Na potrzeby takich właśnie sytuacji ustawodawca wprowadził art. 80 ust. 1a ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, obecnie zastąpiony przez art. 207 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten reguluje sytuację podmiotów, które 5 grudnia 1990 r. były posiadaczami nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub gminy, a nie legitymowały się "dokumentami o przekazaniu im tych nieruchomości, wydanymi w formie przewidzianej prawem". Ponadto, art. 208 ust. 2-4 ustawy o gospodarce nieruchomościami przewiduje "uwłaszczenie" spółdzielni, ich związków, innych osób prawnych, jeżeli do 5 grudnia 1990r. na posiadanym gruncie, za zezwoleniem właściwego organu nadzoru budowlanego wzniosły budynki ( odpowiednik art. 88a ust. 2-4 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ). Osobom prawnym wskazanym w art. 208 ustawy służy roszczenie o ustanowienie użytkowania wieczystego i przeniesienie własności budynków. Powołane przepisy dowodzą, że ustawodawca zróżnicował sytuację prawną podmiotów ubiegających się o ustanowienie użytkowania wieczystego. "

Także w niniejszej sprawie z powołanych w cytowanym fragmencie przepisów wynika, że "uwłaszczenie" na zasadach przewidzianych obecnie w art. 200 ugn odnosi się tylko do tej grupy państwowych i komunalnych osób prawnych oraz Banku [...], dla których w przeszłości ustanowiono prawo użytkowania, a potem prawo zarządu, w formie przewidzianej przez obowiązujące przepisy. W konsekwencji należy przyjąć, że rozważana treść art. 206 ugn, gdzie mowa o "dokumentach niezbędnych" do stwierdzenia prawa zarządu, jest zamierzona oraz stanowi wyraz świadomości ustawodawcy, że tylko decyzja administracyjna, albo rzadziej umowa notarialna, czy inny określony w przepisach dokument mógł prowadzić do powstania określonych praw. Jak wyjaśniono już uprzednio tytuł rozdziału 2 rozporządzenia wskazuje na to, że cecha niezbędności dokumentów została przez Radę Ministrów pominięta przy wydawaniu tego aktu. W powoływanym wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22.11.1999r. U 6/99 stwierdzono trafnie, że :

" Konsekwencję takiej decyzji twórców rozporządzenia stanowi treść kwestionowanego § 6, a także treść § 4, który nie jest przedmiotem wniosku. Wskazują one nie tylko dokumenty będące podstawą stwierdzania prawa zarządu i użytkowania, lecz także zajmują się innymi środkami dowodowymi, jakie mogą być wykorzystane w postępowaniu.

Ani kodeks postępowania administracyjnego, ani kodeks postępowania cywilnego, nie zawierają legalnej definicji dokumentu. Nie ulega jednak wątpliwości, że cechą konieczną dokumentu jest jego pisemny charakter (por. K. Piasecki, op.cit., s. 814, ). Dokument, to "akt pisemny, stanowiący wyrażenie określonych myśli lub wiadomości" (por. B. Graczyk, Postępowanie administracyjne, Warszawa 1953, s. 112). Nie ma natomiast znaczenia istotnego substrat, na którym dokument został sporządzony. Cecha pisemności jest wymagana - co oczywiste - zarówno od dokumentów urzędowych, jak i prywatnych. Dokumenty urzędowe muszą dodatkowo pochodzić od właściwych (kompetentnych) organów i spełniać warunki formalne wynikające z przepisów regulujących postępowanie w określonego typu sprawach, np. w Prawie o aktach stanu cywilnego (por. K. Piasecki, op.cit., s. 814, 815, B. Adamiak, op. cit, s. 362). Nie może być wątpliwości, że w pojęciu dokumentu - ze względu na brak cechy pisemności - nie mieszczą się "zeznania świadków i oświadczenia stron". Takiej kwalifikacji nie zmienia fakt utrwalenia zeznań i oświadczeń w protokole sporządzonym w toku postępowania uwłaszczeniowego."

Wyżej przytoczone okoliczności upoważniają do stwierdzenia również w niniejszej sprawie, że skoro Rada Ministrów została upoważniona do określenia niezbędnych dokumentów, jej legitymacja nie obejmowała wskazywania innych środków dowodowych, jakie mogą być stosowane w postępowaniu uwłaszczeniowym. Wyliczenie w § 4 ust. 3 rozporządzenia możliwości skorzystania przez organ z innych dowodów stanowi zatem przekroczenie dyrektywy merytorycznej zawartej w art. 206 ustawy o gospodarce nieruchomościami i w tym zakresie akt wykonawczy nie podlega stosowaniu.

Wynikające z analizowanego brzmienia art. 206 ugn skutki określenia przez ustawodawcę dokumentów jako stanowiących niezbędne dowody w sprawach stwierdzania prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, mają także znaczenie proceduralne dla kwestii stwierdzenia prawa powstania prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oraz prawa własności będących ich częścią składowa budynków lub urządzeń.

Jak wskazano wyżej, następuje ono w myśl art. 200 ust. 1 pkt 2 ugn przez wydanie decyzji w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie z treścią art. 75 k.p.a. - jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Z treści przytoczonej regulacji wynika, że przy nieograniczonym katalogu środków dowodowych granice ich dopuszczalności stanowi zgodność z prawem. Zarówno art.75 k.p.a., jak i dalsze przepisy o postępowaniu dowodowym wskazują, że kodeks przyjmuje zasadę równiej mocy środków dowodowych. Pewne ograniczenie w zakresie dopuszczalności środka dowodowego co do przesłuchania stron stanowi art. 86 k.p.a. W doktrynie wskazuje się również trafnie na wynikającą z art. 76 k.p.a. zwiększoną moc dowodową dokumentu urzędowego - B. Adamiak, Kodeks postępowania administracyjnego, C.H. Beck 1996, s. 362). Kodeksowa regulacja administracyjnego postępowania dowodowego wyżej wskazany sposób nie oznacza jednakże braku możliwości odmiennego unormowania określonych kwestii proceduralnych w innym akcie rangi ustawowej. Przykładem powyższego jest właśnie art. 206 u.g.n. ( uprzednio 2d ustawy o zmianie ugg ), który stanowi lex specialis w stosunku do przepisów proceduralnych przewidujących równą moc dowodową wszystkich środków dowodowych, zawężając zakres środków dowodowych, jakie mogą być stosowane w postępowaniu dla stwierdzenia prawa zarządu. Upoważnienie zawarte w art. 206 zredagowane przy użyciu sformułowania o niezbędności dokumentów ma bowiem sens tylko wówczas, gdy przyjmie się wyżej wskazane ograniczenia znajdujące uzasadnienie w walorach decyzji administracyjnych, umów notarialnych, czy innych dokumentów, których właściwa forma miała znaczenia dla powstania tego prawa.

Przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego było stwierdzenie na wniosek Drukarni Wydawniczej im. [...] S.A. w K. z dnia [...].11.2000r., w trybie art. 200 ugn, że wnioskodawczyni nabyła z dniem 5.12.1990r. prawo użytkowania wieczystego gruntu położonego w K. przy ul P. ( uprzednio ul. [...] ), stanowiącego działki nr 1 i nr 4, obr. [...], jedn. ewid. P., a także prawa własności budynków i innych urządzeń znajdujących się na tym na gruncie. Za bezsporne w świetle stanowisk stron wyrażonych w skardze i odpowiedzi na skargę, a także materiału zwartego w przedstawionych aktach administracyjnych należy uznać, że Drukarnia Wydawniczej im. [...] S. A. w K. w dacie 5.12.1990r. była przedsiębiorstwem państwowym i władała przedmiotowymi gruntami, zaś skarżąca po wewnętrznych zmianach organizacyjnych oraz zmianach firmy jest następca prawnym tego podmiotu. Wydane w toku postępowania administracyjnego kolejno dwie decyzji organu odwoławczego w przedmiocie uchylenia decyzji organu pierwszej instancji o odmowie uwzględnienia żądania wniosku oraz przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia nie były uprzednio kwestionowane przez wniesienie skargi. Decyzje te należy uznać za prawidłowe w tym tylko zakresie, w którym podstawę wydania rozstrzygnięcia kasacyjnego organu odwoławczego stanowiło naruszenie przez organ pierwszej instancji przepisów postępowania przez zaniechanie wszechstronnego wyjaśnienia kwestii istnienia niezbędnego dokumentu, na podstawie którego można byłoby stwierdzić fakt przysługiwania Drukarni Wydawniczej im. [...] S.A. w K., w dniu 5.12.1990r. prawa zarządu gruntami wskazanymi we wniosku.

Ograniczając szczegółowe rozważania do kwestii legalności zaskarżonej obecnie i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz pomijając przy braku zarzutów szersza analizę okoliczności bezspornych, należy zaznaczyć na wstępie, że prowadząc postępowanie i orzekając w sprawie po dacie wydania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] decyzją z dnia [...].07.2004r. znak Kol. [...], organy administracji publicznej zobowiązane były do uwzględnienia zasad z art. 200 ugn oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10.02.1998r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu, nie posiadając uprawnień do odstąpienia od stosowania przepisów wykonawczych także odnośnie zakwestionowanego w niniejszym wyroku § 4 ust. 3 rozporządzenia. Uprawnienia te w świetle art. 178 ust. 1 Konstytucji RP służą jednak Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu orzekającemu w niniejszej sprawie, który związanych jest wyłącznie przepisami Konstytucji oraz ustaw. O ile w związku ze stosowaniem w sprawie niniejszej wydanego z przekroczeniem delegacji ustawowej § 4 ust. 3 rozporządzenia doszłoby do stwierdzenia prawa zarządu, uwzględnienie żądania wniosku stanowiłoby naruszenie przepisów prawa materialnego. Taka sytuacja nie zachodzi jednak w niniejszej sprawie.

Prezentowane wyżej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę poglądy dotyczące sprzeczności z art. 206 ugn przepisów § 4 ust. 3 rozporządzenia, a także wynikających z art. 206 ugn ograniczeń dowodowych przy stwierdzaniu prawa zarządu, skutkują niemożnością uznania za zasadne tych zarzutów skargi, w których mowa o naruszeniu § 4 ust. 3 rozporządzenia, a także art. 7 i art. 77 k.p.a. art. 75 § 1, art. 78, art.80 i art. 83 k.p.a. – przez nieuwzględnieniu przy ocenie zgromadzonego materiału samodzielnie, albo w powiązaniu z dokumentami zeznań świadków lub stron jako dowodzących istnienia w dacie uwłaszczenia prawa zarządu, względnie - o pominięciu takich dowodów , czy też wadliwym ich przeprowadzeniu .

Bezzasadnie zarzuca skarżąca również naruszenie § 4 ust. 1 pkt 6, 7 i 10 rozporządzenia poprzez niepodjęcie żadnych działań zmierzających do ustalenia, czy istnieją wymienione w tych przepisach decyzje i dokumenty, a tym samym nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności niniejszej sprawy. W zaskarżonej i poprzedzającej ja decyzji organu pierwszej instancji wymieniono instytucje, w których takie poszukiwania były prowadzone, zaś powyższe znajduje odzwierciedlanie w przedstawionych aktach administracyjnych. W tym zakresie należy zauważyć, że skarżąca mając wiedzę o istotnych okolicznościach faktycznych i prawnych działała w postępowaniu administracyjnym przez profesjonalnych pełnomocników. Jak wynika ze składanych w sprawie pism, w toku postępowania administracyjnego prowadzone przez nią poszukiwania wszelkich istotnych dowodów objęły nie tylko zasoby własne, ale także kwerendę dokumentów dostępnych w między innymi w odpowiednich oddziałach Państwowego Archiwum w K., Archiwum Ministerstwa Kultury, Archiwum Miasta Stołecznego W.. O prowadzeniu tych poszukiwań oraz ich wyniku organ pierwszej instancji każdoczeście był informowany. Ze swej strony, adekwatnie do ujawnianych przez stronę okoliczności i zgłaszanych przez nią wniosków skierował stosowne odezwy z 19.10.2004r. do Archiwum Akt Nowych w W. oraz Ministerstwa Kultury, następnie zaś również - w dacie 8.06.2006r. - do Ministerstwa Gospodarki, Archiwum Zakładowego Urzędu Wojewódzkiego, Drukarni Narodowej K., Ministerstwie Transportu i Ministerstwa Budownictwa, gdzie dodatkowo Ministerstwo Transportu przekazało odezwę organu. Odezwy organu pierwszej instancji z 8.06.2006r. mają szeroki zakres. Zawierają one stosowna informacje o przedmiocie postępowania oraz istotnych okolicznościach podawanych przez wnioskodawczynię, a także prośbę o odszukanie oraz udostępnienie wszelkich dokumentów dotyczących: Zakładów Przemysłowych "A" sp. z o.o., Centralnego Zarządu Państwowych Zakładów Graficznych ( Centralnego Zarządu Przemysłu Graficznego ), Zakładu Opakowań Drukowanych, Drukarni Anilinowej w K., Krakowskich zakładów Graficznych, Drukarń i Wydawnictw Akcydensowych, Drukarni Wydawniczej im. [...], ze szczególnym uwzględnieniem dokumentów dotyczących ich ewentualnych przekształceń oraz dokumentów, którymi następowało przekazywanie między wyżej wymienionymi podmiotami, nieruchomości przy ul. [...]. Należy uznać, że treść mających na celu poszukiwanie materiału dowodowego pism - gdzie mowa o wszelkich dokumentów, obejmuje swym zakresem także dokumenty w postaci decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania, albo zarządu nieruchomością przy ul. [...], obecnie ul. P. w K.. Kwestia istnienia takich właśnie dokumentów nie pozostawała poza zainteresowaniami organu pierwszej instancji, na co wskazuje pośrednio fakt, że notatka służbowa z dnia [...].07.2006r. dotycząca badania dokumentów archiwalnych w sprawie Drukarni Wydawniczej im. [...], będących w dyspozycji Archiwum Zakładowego Urzędu Wojewódzkiego w K. uwzględnia co do innej nieruchomości istnienie np. oświadczeń Kierownika Urzędu Rejonowego o ustaleniu opłaty rocznej, zaś przykładowo - w stanowiącym odpowiedź na odezwę organu pierwszej instancji piśmie Dyrektora Zakładu Usług Administracyjno - Gospodarczych Ministerstwa Gospodarki mowa jest w ogóle o dokumentach dotyczących nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego oraz własności budynków i urządzeń.

Świetle powyżej przedstawionych okoliczności bezzasadnym jest także zarzut zaniechania w toku postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie poszukiwania umów o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości sporządzonych przed dniem 22.10.1961r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi, a państwowymi jednostkami organizacyjnymi, czy porozumień ministrów. Zważyć należy dodatkowo, że przesłane przez stronę organowi pierwszej instancji pismo Archiwum Państwowego w K. z dnia [...].09.2003r. znak [...] wskazuje dodatkowo, że poszukiwania czynione były nie tylko pod kątem istnienia dokumentacji związanych z tworzeniem na przestrzeniu czasu i wyposażaniem w majątek przedsiębiorstw państwowych, ale również pod kątem istnienia dokumentacji dotyczącej nieruchomości położonej w K. przy ul. [...].

Na wszystkie skierowane odezwy uzyskano odpowiedzi, zaś o stanie postępowania strona była każdocześnie wyczerpująco informowania.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia § 4 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10.02.1998r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzenie lub użytkowaniu wiązany przez skarżąca z wadliwą oceną waloru dowodowego protokołu dnia 6.04.1961r. Ocena tego dowodu prawidłowo dokonana już przez organ pierwszej instancji, została poprzedzona słusznym stwierdzeniem, że zarządzenie Nr 3 Ministerstwa Kultury i Sztuki z dnia 10.01.1961r. w sprawie utworzenia przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą Drukarnia Anilinowa w K. nie zawiera oznaczenia nieruchomości - tym samym nie może być podstawa stwierdzenia prawa zarządu, a także przyjął zasadnie. Ocena samego protokołu nie jest dość precyzyjna, nie mniej jednak prowadzi do trafnego wniosku, że protokół zdawczo – odbiorczy z dnia 6.04.1961r., dotyczący przejęcia przez Drukarnię Anilinową Zakładu Nr 1 od Krakowskich Zakładów Graficznych nie jest, dokumentem, którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 9), tj. rozporządzenia protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1.08.1985r. Powołany protokół nie zawiera dokładnego oznaczenia mienia, będącego przedmiotem przekazania, zaś brak jest innych, poszukiwanych dokumentów - w tym stanowiących załączniki do protokołu lub w nim wymienionych ( opis Zakłady Nr 1, zestawienie środków trwałych Zakładu Nr 1, spis inwentarza, bilans przekazania aktywów i pasywów ) pozwalających na uznanie, że tym przedmiotem było prawo zarządu nieruchomości, względnie nieruchomość. Ocena ta uległa poszerzeniu przez organ drugiej instancji, który dodatkowo zwrócił uwagę na wynikający z ówcześnie obowiązujących przepisów tryb przekazywania, co do zachowania którego, również brak stosownych dowodów. Rozważania te uwzględniły także ocenę dowodu, który stanowi porozumieniu z Ministrem Skarbu i Prezesem Centralnego Zarządu Planowania zarządzenie Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 10.02.1949r. o utworzeniu przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą Krakowskie Zakłady Graficzne, w którym także nie wskazano przedmiotowej nieruchomości jako majątku tego podmiotu, zaś brak innych poszukiwanych dokumentów dowodzących istnienia praw zarządu lub użytkowania przedmiotowej nieruchomości. Powyższe czyni bezzasadnym zarzut naruszenia art. 6 ust. 1 i 5 dekretu z dnia 3.01.1947r. o utworzeniu przedsiębiorstw państwowych ( Dz. U. Nr 8, poz. 42 ).

Bezzasadnymi są również zarzuty skarżącej dotyczące oceny w obu decyzjach waloru dowodowego decyzji Urzędu Dzielnicowego K. Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej oraz Komunikacji z dnia [...].12.1973r., która nastąpiła adekwatnie do treści tego dokumentu i wynikającego z podanych w nim podstaw prawnych zasad, zaś stanowi w istocie o przekazania budynku przy ul. [...] w K. w administrację Zakładów Opakowań Drukowanych na zasadach przewidzianych ustawie z dnia 30.01.1959r. – Prawo lokalowe ( Dz. U. Nr 10, poz. 59 ) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 9.06.1959r. w sprawie przejmowania budynków w zarząd państwowy. Nieostateczna decyzja administracyjna podlega kontroli wyłącznie w toku instancji, zaś decyzja ostateczna tylko na zasadach przewidzianych w wewnętrznych lub zewnętrznych trybach nadzwyczajnych ( wznowienie postępowania, stwierdzenie nieważności decyzji oraz sądowoadministracyjna kontrola w granicach sprawy ). W sprawie niniejszej jest ona wiążąca, korzysta ona z domniemania prawidłowości i niedopuszczalnym jest w niej badanie lub ocena, czy przedmiotowy akt administracyjny wydano zasadnie oraz zgodnie z prawem ( art. 16 k.p.a.).

Mając na uwadze powyższe rozważania brak podstaw do uznania zasadności zarzutu skarżącej dotyczących naruszenia jej praw gwarantowanych przez art. 64 Konstytucji RP, czy też art. 128 § 2 k.c.

W skardze podniesiono zarzut naruszenia art. 2. W kwestii uprawnienia do kontrolowania przez sądy in casu konstytucyjności ustaw na mocy art. 8 ust. 2 Konstytucji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę opowiada się przeciwko takiej możliwości, jako zarezerwowanej kompetencyjnie dla specjalnie w tym celu powołanego w Konstytucji organu, jakim jest Trybunał Konstytucyjny. W ślad za stanowiskiem wyrażonym między innymi w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 27.11.2003 r. sygn. akt I CK 318/2002 ( zam. zb. LEX nr 279846) uznaje, że :

"...należy też przyznać rację tym poglądom, które w art. 178 ust. 1 Konstytucji upatrują normę o charakterze gwarancyjnym, zabezpieczającej podstawową wartość przy wymierzaniu sprawiedliwości, jaką jest niezawisłość sędziego, a nie normę kompetencyjną, upoważniającą sądy do badania konstytucyjności ustaw. "

W tym kontekście trzeba jednakże wskazać , że art. 163 Konstytucji RP statuuje samorząd terytorialny jako strukturę wykonującą zadania publiczne niezastrzeżone przez Konstytucję lub ustawy dla organów innych władz publicznych. Na mocy jednoznacznego przepisu kompetencyjnego, który stanowi art. 200 ust. 1 pkt 2 u.g.n. stwierdzanie w drodze decyzji nabycie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oraz własności znajdujących się na nich budynków i urządzeń ustawodawca powierzył wojewodzie - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójtowi, burmistrzowi albo prezydentowi miasta - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy. Uwzględniając kontrowersje dotyczących statusu prawnego gmin i innych jednostek samorządu terytorialnego oraz ich organów , w sytuacji gdy organy tych jednostek upoważnione zostały do orzekania w określonych kategoriach spraw, Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawie uznaje z trafne stanowisko prezentowane w literaturze przez T. Wosia ( vide - zwierająca rys historyczny oraz rozważania ogólne glosa do uchwały NSA z dnia 19.05.2003 r., OPS 1/03, Sam. Teryt. 2004/12/70 ), czy w orzecznictwie, w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9.10.2000r. OPK 14/00 ( ONSA 2001/1/17 ). Za aktualny w stanie faktycznym niniejszej sprawy należy uznać pogląd pochodzący z uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19.05.2003r. OPS 1/03 ( ONSA 2003/4/115 ), w myśl którego :

" Rola jednostki samorządu terytorialnego w postępowaniu administracyjnym jest wyznaczona przepisami prawa materialnego. Może być ona - jako osoba prawna - stroną tego postępowania i wówczas organy ją reprezentujące będą broniły jej interesu prawnego, korzystając z gwarancji procesowych, jakie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego przyznają stronom postępowania administracyjnego. Ustawa jednak może organowi jednostki samorządu terytorialnego wyznaczyć rolę organu administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a. Wtedy będzie on reprezentował interes jednostki samorządu terytorialnego w formach właściwych dla organu prowadzącego postępowanie.

Powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, niezależnie od tego, czy nastąpiło to na mocy ustawy, czy też w drodze porozumienia, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego bądź sądowoadministracyjnego. W takiej sytuacji jednostka samorządu terytorialnego nie ma w takim postępowaniu legitymacji procesowej strony, nie jest również podmiotem uprawnionym do zaskarżania decyzji administracyjnych do NSA ani legitymowanym do wystąpienia z powództwem do sądu powszechnego (...) uprawnienie do korzystania z władztwa administracyjnego przez samorząd terytorialny następuje kosztem znacznego ograniczenia jego dominium. Niemniej należy pamiętać, że jest to następstwem celowego działania ustawodawcy (...) Tego rodzaju rozwiązania prawne nie powinny budzić wątpliwości, tym bardziej że prawo własności przysługujące jednostkom samorządu terytorialnego zostało im przyznane w celu realizacji postawionych przed nimi zadań z zakresu administracji publicznej i z tego powodu podlega licznym ograniczeniom, płynącym z przepisów prawa publicznego. "

Ustalanie przesłanek "uwłaszczenia" nieruchomości należy do suwerennych prerogatyw ustawodawcy, podobnie jak określenie kompetencji organów administracji publicznej. W sprawie niniejszej nie zachodzą przesłanki do stosowania instytucji przewidzianych w art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a., natomiast konsekwencją regulacji z art. 200 ust. 1 pkt 2 ugn jest wyłączenie możliwość dochodzenia przez gminę będącą właścicielem nieruchomości jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego bądź sądowoadministracyjnego .

Mając powyższe na uwadze, uznając skargę za bezzasadną, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku , biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a.