Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 795/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 21
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: § 4, § 38 i § 50
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski /sprawozdawca/, Sędzia WSA Artur Kot, Protokolant Referent – stażysta Urszula Sieradz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. Nr [...],

w wyniku rozpoznania odwołania wniesionego przez M. S. (dalej: "skarżący") Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: "organ odwoławczy", "Dyrektor ARiMR") działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267; dalej: "k.p.a.") utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. (dalej: "organ I instancji", "Kierownik ARiMR") z dnia [...] kwietnia 2014 r. Nr [...]. Przedmiotem decyzji było przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za rok 2013 w pomniejszonej wysokości.

Uzasadniając decyzję organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania

w sprawie.

Wyjaśnił, że w dniu [...] maja 2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR w L. wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013. We wniosku producent zadeklarował działki rolne w ramach realizowanych pakietów:

2. Rolnictwo ekologiczne, w wariantach:

2.1 - Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) do powierzchni [...] ha

2.2 - Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) do powierzchni [...] ha

2.3 - Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) do powierzchni [...] ha

2.4 - Trwałe użytki zielone ( w okresie przestawiania) do powierzchni [...] ha

2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) do powierzchni [...]

ha.

W dniu [...] czerwca 2013 r. producent złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w przypadku przeniesienia posiadania gruntów rolnych, obejmujący działki rolne I, J, K, M, L i N położone na działkach ewidencyjnych [...].

W dniu [...] lipca 2013 r. w gospodarstwie skarżącego przeprowadzono czynności kontrolne we ramach kwalifikowalności powierzchni, w trakcie których stwierdzono następujące nieprawidłowości:

– powierzchnię działki E w wysokości [...] ha, wobec zadeklarowanej powierzchni [...] ha (kod DR13+);

– powierzchnię działki G w wysokości [...] ha, wobec zadeklarowanej powierzchni [...] ha (kod DR13+);

– powierzchnię działki H w wysokości [...] ha, wobec zadeklarowanej powierzchni [...] ha (kod DR13+);

– powierzchnię działki I w wysokości [...] ha. wobec zadeklarowanej powierzchni [...] ha (kod DR13-);

– powierzchnie działki J w wysokości [...] ha, wobec zadeklarowanej [...] ha (kod DR13+);

– powierzchnię działki K w wysokości [...] ha, wobec zadeklarowanej [...] ha (kod DR13-);

– powierzchnię działki M w wysokości [...] ha, wobec zadeklarowanej [...] ha (kod DR13+);

Z kolei w trakcie przeprowadzonych w dniu [...] września 2014 r. czynności kontrolnych w przypadku działek rolnych A , D, H i HA stwierdzono następujące nieprawidłowości:

– kod E2 oznaczający, że materiał szkółkarski nie spełnia określonych w § 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia MRiRW z 26 lutego 2009 r. (Dz.U. nr 33, poz. 262, ze zm.);

– kod E7 oznaczający, że rolnik nie utrzymuje minimalnej obsady drzew i krzewów zgodnie z tabelą zawartą w załączniku nr 3 do rozporządzenia MRiRW z 26 lutego 2009 r. (Dz.U. nr 33 poz. 262 ze zm.).

W dniu [...] września 2013 r. w odpowiedzi na wezwanie skarżący złożył korektę wniosku, w której pomniejszył powierzchnię działek F, FA, GA deklarowanych

w pakiecie 2.3.

Następnie w dniu [...] września 2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR producent złożył dokument: "Wstępne oględziny szkody", potwierdzający dokonanie oględzin szkód przez członków Koła Łowieckiego w gospodarstwie skarżącego, spowodowanych przez sarny w uprawie jabłoni domowej, szacunkowo w 30% uprawy, a w dniu [...] września 2013 r. pismo, w którym wobec stwierdzenia nieprawidłowości w uprawie jabłoni, skarżący stwierdził, że dokonał przeorania międzyrzędzi na głębokości 30 cm, co zmniejszyło ich wzrost, zaś część jabłoni została zgryziona przez sarny, na co przedstawione zostało zaświadczenie Koła Łowieckiego. Uszkodzone jabłonie są żywotne i puszczają nowe pędy.

W dniu [...] stycznia 2014 r. skarżący złożył korektę wniosku dotyczącą przeniesienia posiadania, uzupełniając tym samym braki formalne wniosku.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. Kierownik ARiMR przyznał skarżącemu płatność rolnorodowiskową w pomniejszonej wysokości, łącznie na kwotę [...] zł,

w tym z tytułu realizacji pakietu:

– 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) do pow. [...] ha;

– 2.3 - Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) do pow. [...] ha;

– 2.1 - Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) do pow. [...] ha

oraz orzekł o odmowie przyznania płatności, w oparciu o § 32 ust. 1-3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, w ramach pakietów: 2.2 - Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) oraz 2.4 - Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania), ze względu na złożenie wniosku o przyznanie tej płatności po terminie składania wniosków.

Jak wynika z uzasadnienia decyzji płatność w wariancie 2.1 została przyznana do powierzchni zadeklarowanej [...] ha. W przypadku wariantu 2.10 powierzchnia kwalifikująca się do płatności ustalona w trakcie kontroli na miejscu wyniosła [...] ha. Natomiast w pakiecie 2.10 zastosowano również zmniejszenia 100% płatności do działek rolnych A, D, H i HA, na których stwierdzono nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew oraz materiału szkółkarskiego. Łączna kwota zmniejszeń wyniosła [...] zł. Płatność w ramach pakietu 2.3 przyznano do powierzchni zadeklarowanej [...] ha.

W odwołaniu wniesionym od decyzji z dnia [...] kwietnia 2014 r. skarżący wskazał, że po kontroli przeprowadzonej w miesiącu lipcu 2013 r. dokonał naorania rzędów jabłoni na głębokości 20-30 cm, co optycznie zmniejszyło ich wysokość. Nadto podniósł, iż w połowie sierpnia 2013 r. na plantacji jabłoni zauważona została szkoda wyrządzona przez sarny. Jabłonie zostały wyłamane i zgryzione na wysokość 0-50 cm. Szkoda ta została zgłoszona do Koła Łowieckiego "[...]". Protokół z oszacowania szkód został przesłany do Biura Powiatowego w L.. Kontrola pod koniec sierpnia 2013 r. stwierdziła, że część jabłoni nie spełnia wymaganej wysokości 80 cm, co wynikało z fakt zniszczenia uprawy przez sarny. Protokół z oględzin szkody został przedstawiony osobom kontrolującym, które zaleciły złożenie go do Biura Powiatowego. W ocenie skarżącego, szkody zostały spowodowane siłą wyższą niezależną od rolnika.

W związku z powyższym zwrócił się z prośbą o niezwłoczne wypłacenie należności, która będzie przeznaczona na odtworzenie plantacji.

Rozpoznając sprawę ponownie, organ odwoławczy wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając, przytoczył brzmienie § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa

i Rozwoju Wsi z 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361 ze zm.; dalej: "rozporządzenie MRiRW z 13 marca 2013 r."). Wskazał, iż zgodnie z § 58 rozporządzenia z 13 marca 2013 r. traci moc rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków

i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262, ze zm.6). Przy czym, jak wynika z zapisu § 50 ust. 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia z 13 marca 2013 r. do kolejnych płatności rolnośrodowiskowych przyznawanych za realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego w zakresie, o którym mowa w ust. 1, stosuje się przepisy niniejszego rozporządzenia, z tym że:

– płatności te są przyznawane, w wysokości ustalonej zgodnie z rozporządzeniem,

o którym mowa w § 58, jeżeli są spełnione warunki przyznania tych płatności określone w rozporządzeniu, o którym mowa w § 58;

– jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów,

o których mowa w ust. 1, płatności te przysługują w danym roku w wysokości zmniejszonej zgodnie z przepisami rozporządzenia, o którym mowa w § 58.

Zgodnie zaś z § 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia MRiRW z dnia 26 lutego 2009 r.

w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 (rolnictwo ekologiczne) płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako sady,

w których są uprawiane drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, jeżeli:

a) wszystkie uprawiane drzewa są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego,

- w przypadku wariantu dziewiątego, dziesiątego, jedenastego i dwunastego.

Zgodnie z załącznikiem 9 do rozporządzenia MRiRW z dnia 1 lutego 2007 r.

w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania i jakości materiału siewnego (Dz.U.2007.29.189 ze zm.) dla drzewek owocowych określono następujące wymagania:

1) wysokość powinna wynosić nie mniej niż 80 cm, mierząc od szyjki korzeniowej;

2) średnica pnia powinna wynosić nie mniej niż 8 mm, mierząc na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetniania;

3) powinny mieć korzeń główny i nie mniej niż 3 korzenie boczne albo wiązkę korzeni drobnych, albo korzenie przerastające całą objętość gleby w pojemniku.

Zgodnie natomiast z załącznikiem nr 3 do rozporządzenia MRiRW z 26 lutego 2009 r. określającego wymogi w dla poszczególnych wariantów i pakietów, w przypadku uprawy jabłoni domowej minimalna obsada drzew wynosi 125 sztuk na 1 ha.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, Dyrektor ARiMR wskazał, iż jak wynika z ustaleń kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącego w dniu [...] września 2013 r. w przypadku działek rolnych A, D, H i HA nie stwierdzono zarówno minimalnej obsady 125 sztuk drzew na hektar (uwzględniając 5% poziom błędu), jak również stwierdzono, że część drzewek nie spełnia minimalnej wysokości 80 cm. Zgodnie z załącznikiem nr 7 do rozporządzenia MRiRW z 26 lutego 2009 r., określającym wysokość zmniejszeń płatności, w przypadku nieutrzymywania minimalnej obsady drzew lub krzewów (z granicą błędu 5% wymaganej obsady) stosuje się zmniejszenie płatności w wysokości 100%.

Odnosząc się do zgłaszanego przez skarżącego przypadku siły wyższej, która miała wpływ na stwierdzenie w trakcie kontroli niespełnienia powyżej wymienionych wymogów na działkach A, D, H i HA, organ odwoławczy zauważył, iż kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności określone zostały w przepisach art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 oraz § 45 rozporządzenia MRiRW z 13 marca 2013 r. Wskazał, iż zgodnie z przywołanymi powyżej przepisami prawa krajowego i wspólnotowego (§ 1 pkt 8 rozporządzenia MRiRW z 13 marca 2013 r., § 35 rozporządzenia MRiRW z 26 lutego 2009 r. i art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006), jeśli rolnik nie był w stanie wypełnić zobowiązań w wyniku wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, nie jest wymagany zwrot przyznanej pomocy. Jednocześnie, zgodnie z art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006, rolnik zobowiązany jest powiadomić Kierownika BP o zaistniałych okolicznościach, w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać takiej czynności wraz z dowodami potwierdzającymi wystąpienie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności.

Dyrektor ARiMR zauważył także, że w odniesieniu do wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, w tym do płatności rolnośrodowiskowej, nie ma zastosowania art. 75 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, na mocy którego rolnik, który "nie był w stanie wypełnić swych zobowiązań w wyniku siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych (...) zachowuje prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt kwalifikowalnych w momencie wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych". Mając na względzie powyższe, w przypadku wystąpienia zdarzenia, które kwalifikuje się jako siła wyższa Kierownik ARiMR odstępuje od ustalania kwot nienależnie pobranych z tytułu braku realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego (spełnienia wymogów), jeżeli zostaną spełnione pozostałe warunki określone w art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006.

Organ odwoławczy podniósł, iż skarżący zobowiązał się do prowadzenia uprawy sadowniczej metodami ekologicznymi, o minimalnej obsadzie drzew co najmniej 125 sztuk na 1 ha. Wymóg ten, a także wymogi odnośnie materiału szkółkarskiego (wysokość drzewek min 80 cm) nie został przez niego spełniony, a zatem nie można uznać, aby zobowiązanie zostało przez rolnika dochowane w tym zakresie. Zauważył także, iż o ile przypadek siły wyższej może być rozważony w postępowaniu dotyczącym przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (zastosowanie mają przepisy art. 75 rozporządzenia Komisji WE nr 1122/2009), to w niniejszej sprawie będzie miał on jedynie znaczenie w sprawie dotyczącej ewentualnego zwrotu płatności w związku z niedochowaniem zobowiązania w roku 2013.

Zdaniem Dyrektora ARiMR, w świetle obowiązujących przepisów prawa, nie jest możliwe przyznanie skarżącemu płatności w ramach pakietu rolnośrodowiskowego do działek rolnych, na których nie spełniono wymogów dla danego pakietu, z powodu wystąpienia przypadków siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności

w gospodarstwie. Dlatego też uznał, że organ I instancji w sposób prawidłowy przyznał skarżącemu płatność do pakietu 2.10 na kwotę 0,00 zł, tj. de facto odmówił przyznania w płatności rolnośrodowiskowej do działek rolnych A, D, H i HA, na których rolnik nie spełnił wymogów obowiązujących w ramach pakietu 2.10.

Analizując rozstrzygnięcie Kierownika ARiMR dotyczące odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pakietach 2.2 i 2.4, organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z § 32 ust. 2 i 3 rozporządzenia MRiRW z 13 marca 2013 r., jeżeli przeniesienie posiadania gruntów lub stada objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym podjętym przez rolnika nastąpiło po doręczeniu decyzji w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej za poprzedni rok i zanim złożył on wniosek

o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za dany rok, nowy posiadacz tych gruntów lub stada składa wniosek o przyznanie tej płatności w terminie 7 miesięcy od dnia przeniesienia posiadania. Płatność rolnośrodowiskowa za dany rok może zostać przyznana nowemu posiadaczowi gruntów lub stada, jeżeli wniosek, o którym mowa

w ust. 2, złożył w terminie określonym do składania wniosków o przyznanie płatności bezpośredniej w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a po upływie tego terminu - wyłącznie w przypadku określonym w art. 23 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009.

Dyrektor ARiMR wyjaśnił, iż wniosek o przyznanie płatności do działek w ramach pakietów 2.2 i 2.4 w przypadku przeniesienia posiadania wpłynął do Biura Powiatowego ARiMR w dniu [...] czerwca 2013 r., tj. po ostatecznym terminie składania wniosków

w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przypadającym zgodnie z przepisami art. 23 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji WE nr 1122/2009 i art. 57 § 4 k.p.a. na dzień 10 czerwca 2013 r. Nadto zauważył, że działki J, K, L, M i N zostały zadeklarowane do przyznania płatności w ramach pakietu 2.2 i 2.4 we wniosku złożonym w dniu [...] maja 2013 r. Jednakże, iż przepis § 6 ust. 1 rozporządzenia MRiRW z 13 marca 2014 r. stanowi, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji. Dlatego też zmiany pakietów (zwiększenie powierzchni

w ramach pakietu, dodanie nowego pakietu) nie jest dopuszczalne na mocy 6 ust. 1 rozporządzenia MRiRW z 13 marca 2014 r. w przypadku pakietu 2.2 i 2.4.

Tym samym, zdaniem Dyrektora ARiMR, organ I instancji prawidłowo odmówił skarżącemu przyznania płatności w ramach pakietu 2.2 i 2.4 dodanego przez rolnika

w roku 2013 r.

Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący. Pismem z dnia [...] lipca

2014 r. wniósł zatem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję Dyrektora ARiMR. Uzasadniając skarżący podniósł, iż skarżona decyzja jest dla niego krzywdząca,

a Kierownik ARiMR nie wziął pod uwagę, że uszkodzenia jabłoni domowej zostały spowodowane siłą wyższą niezależną od rolnika, bowiem zostały zgryzione przez sarny

i łosie na wysokości 50 cm. Szkoda ta została zgłoszona do Koła Łowieckiego "[...]". Protokół z oszacowanych szkód został przesłany do Biura Powiatowego ARiMR w L.. Skarżący podniósł, iż część jabłoni nie spełniała wymaganej wysokości 80 cm, ale była żywotna. Nadto nie zgodził się ze stwierdzeniem Dyrektora ARiMR, że szkody wyrządzone przez zwierzęta to nie jest siła wyższa.

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową argumentację i wystąpił o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Według art. 1 § 1 oraz § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia

2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 - 150 p.p.s.a.). Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego, niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Przeprowadzona przez Sąd kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazała, że akt ten jest wadliwy z przyczyn, które na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. należało wziąć pod uwagę

z urzędu, czyli z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z powyższych względów Sąd uznał skargę za uzasadnianą.

Na wstępie wywodu należy nakreślić ramy prawne sprawy. W przypadku pomocy finansowej z tytułu realizacji Programu rolnośrodowiskowego, o przyznanie której strona skarżąca wnioskowała poprzez złożony w dniu [...] kwietnia 2013 roku wniosek

o przyznanie płatności, rozważyć należy, czy spełnione zostały warunki wynikające

z § 2 oraz § 50 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca

2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej

w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze. zm., dalej przywoływane jako "rozporządzenie rolnośrodowiskowe 2013"). Zgodnie z przywołanym § 2, płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia Nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem" jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków

o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Nr 73/2009, wynosi co najmniej 1 ha;

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), zwane "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej oraz

4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Zgodnie z § 50 ww. rozporządzenia, rolnik który podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi

z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 33, poz. 262 ze zm., zwanego dalej "rozporządzeniem rolnośrodowiskowym") w zakresie

m.in. wariantu dziesiątego pakietu, Rolnictwo ekologiczne (tj. wariantu 2.10 Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania)), może kontynuować realizację tego zobowiązania, zgodnie z wymogami określonym dla tego wariantu w przepisach rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Ponadto - zgodnie z ust. 3 § 50 rozporządzenia rolnośrodowiskowego 2013 - w przypadku uprawy sadowniczej zadeklarowanej we wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej płatność jest przyznawana, wówczas, gdy są spełnione warunki do jej przyznania określone w rozporządzeniu rolnośrodowiskowym.

Powołując się zatem na § 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego,

w którym ustawodawca określił warunki, po spełnieniu których jest przyznawana płatność rolnośrodowiskowa, wskazać należy, że płatność za realizację pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, w przypadku wariantu 2.10 Uprawy sadownicze i jagodowe

(w okresie przestawiania) jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako sady, w których są uprawiane drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia. Ponadto, wszystkie uprawiane drzewa mają być drzewami ukorzenionymi i spełniającymi wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego

i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, które zostały określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego.

Ww. wymagania określone zostały w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa

i Rozwoju Wsi z dnia 1 lutego 2007 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania i jakości materiału siewnego (Dz. U. z 2007 r., Nr 29, poz. 189 ze. zm.), zgodnie z którym sadzonka jabłoni domowej powinna spełniać warunek odpowiedniej wysokości nie mniejszej niż 80 cm, mierząc od szyjki korzeniowej, a średnica jej pnia powinna wynosić nie mniej niż 8 mm, mierząc na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetniania. Podkreślenia wymaga fakt, iż jedynie łączne spełnienie przez rolnika ww. przesłanek stanowi podstawę przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Z kolei załącznik nr 3 do ww. rozporządzenia w zakresie pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne zawiera m.in. następujące wymogi dla wariantu 2.10 Uprawy sadownicze i jagodowe

(w okresie przestawiania):

a) wykonywanie na plantacji zabiegów uprawowych i pielęgnacyjnych oraz przeznaczenie uzyskanego plonu na paszę, do bezpośredniego spożycia przez ludzi lub do przetwórstwa,

b) utrzymywanie minimalnej obsady drzew (...), która w przypadku drzew jabłoni stanowi 125 sztuk na 1 ha powierzchni oraz

c) prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby.

Brak przestrzegania wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, skutkuje przyznaniem w danym roku płatności rolnośrodowiskowej

w zmniejszonej wysokości w części dotyczącej działek rolnych, w stosunku do których stwierdzono uchybienie (§ 27 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w związku

z § 50 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego 2013).

Wysokość zmniejszeń określa załącznik nr 7 do rozporządzenia, zgodnie

z którym nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew lub krzewów m.in. w wariancie 2.10 Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) skutkuje 100% zmniejszeniem płatności w stosunku do działek rolnych, na których stwierdzono uchybienie (z zaznaczeniem, iż dopuszczalna granica błędu wynosi do 5% wymaganej obsady). Zmniejszenie płatności rolnośrodowiskowej w wysokości 100% ma również zastosowanie w przypadku uchybienia polegającego na prowadzeniu produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną oraz niezachowaniu należytej dbałości

o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby. W odniesieniu do warunku z § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a) rozporządzenia rolnośrodowiskowego określonego dla uprawy sadowniczej, dotyczącego spełnienia przez wszystkie uprawiane drzewa wymogu co do ukorzenienia oraz wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określonych dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego, należy wskazać, iż zgodnie z przepisem § 50 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego 2013, kolejna płatność rolnośrodowiskowa za realizację pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne m.in.

w wariancie 2.10 Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania), może zostać przyznana rolnikowi wyłącznie po spełnieniu warunków jej przyznania, a więc także ww. warunku określonego w § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a).

Konkludując powyższe należy podkreślić, że znajdujące zastosowanie w sprawie przepisy - zarówno europejskie, jak i krajowe - nie przewidują możliwości przeprowadzenia przez rolnika czynności naprawczych i nie konstytuują mechanizmu prawnego, który pozwoliłby na uchylenie skutków stwierdzonych nieprawidłowości, jeżeli zainteresowany producent rolny dokona ich naprawy w określonym terminie.

Przenosząc powyższe na grunt tej sprawy i odnosząc się do argumentacji skarżącego, który utrzymuje, iż kontrola została przeprowadzona nierzetelnie, Sąd wskazuje, iż zarzut ten należy uznać za uzasadniony.

Jak wynika z akt sprawy, tj. raportu kontroli i szkiców pomiarowych, ustalenia poczynione podczas kontroli na wszystkich działkach sadowniczych budzą wątpliwości. Stan działek i znajdujących się na nich drzewek jabłoniowych nie została udokumentowana w sposób należyty, a to w szczególności, ponieważ rubryki protokołu w punktach dotyczących liczby drzew w odniesieniu do których rolnik utrzymuje minimalna obsadę zgodnie z tabelą zawartą w załączniku nr 3 do ww. rozporządzenia MRiRW z dn. 26 lutego 2009 r., nie zostały wypełnione, co pozwala przyjąć, że pracownicy, którzy przeprowadzali kontrolę nie wykonali czynności liczenia stwierdzonych drzewek. W rubryce uwagi są jedynie częściowo czytelne zapiski wskazujące na ustalenia liczby stwierdzonych sadzonek według formuły "ok." czyli około (k. 74 – 96 akt administracyjnych). Dokumentacji fotograficznej w ogóle nie wykonano. Tego rodzaju ustalenia nie mogą być uznane za poprawne, uzasadniające podjęcie przez organ rozstrzygnięć w sprawie i dają podstawę do przyjęcia, że organ nie ustalił

w sposób prawidłowy stanu faktycznego sprawy. Prawidłowe ustalenia w tym przedmiocie powinny wskazywać, ile jest drzewek na każdej z kontrolowanych działek, ile powinno być ze względu na jej powierzchnię kontrolowanej działki, ile jest drzewek spełniających wymagania elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, ile drzewek tych wymagań nie spełnia i dlaczego. Jak wskazano wyżej, jedynie spełnienie przez wszystkie drzewka jabłoni domowej wymagań elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, co do ich wysokości i grubości, stanowi podstawę do przyznania płatności za realizację wariantu 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe

w pakiecie 2. Rolnictwa ekologicznego.

Z przedstawionych rozważań wynika, że organ naruszył przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., gdyż nie ustalił stanu faktycznego sprawy w sposób dokładny, wyczerpujący, wszechstronny, tak aby mógł być podstawą do merytorycznego rozstrzygnięcia, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji Dyrektora ARiMR z dnia [...] czerwca 2014 r. nie spełnia wymagań prawnych określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Należy przypomnieć, iż organ odwoławczy działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję Kierownika ARIMR z dnia [...] kwietnia 2014 r., którą przyznano skarżącemu płatność rolnośrodowiskową na rok 2013 w pomniejszonej wysokości. W wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych (dnia [...] lipca oraz [...] września 2013 r.) organy orzekające stwierdziły niespełnienie wymogów określonych

w § 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia MRiRW z 26 lutego 2009 r. (kod E2 dla działek rolnych A, D, H i HA – tj. minimalna wysokość drzewek powinna wynosić nie mniej niż 80 cm) oraz minimalnej obsady drzew i krzewów zgodnie z tabelą zawartą w załączniku nr 3 do rozporządzenia MRiRW z 26 lutego 2009 r. (kod E 7 dla działek A, D, H i HA). Nadto zastosowały dyspozycję § 27 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MRiRW z 26 lutego 2009 r. i na podstawie załącznika nr 7 do rozporządzenia, płatność do działek A, D, H

i HA nie została przyznana (obniżka 100%).

Dyrektor ARiMR uzasadniając stwierdzone nieprawidłowości, ograniczył się jedynie do stwierdzenia, iż z ustaleń kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie rolnika w dniu [...] września 2013 r. w przypadku działek rolnych A, D, H, i HA nie stwierdzono zarówno minimalnej obsady 125 sztuk drzew na hektar (uwzględniając 5% poziom błędu), jak również stwierdzono, że część drzewek nie spełnia minimalnej wysokości 80 cm. Powyższe ustalenia zawarte w zaskarżonej decyzji są - w ocenie Sądu - nie wystarczające. Organ odwoławczy nie wskazał bowiem, jaka część drzewek jabłoni domowej na poszczególnych działkach rolnych nie spełnia wymaganej wysokości. Brak jest także stosownych wyliczeń dotyczących minimalnej obsady drzew wymaganej dla określonego obszaru/działki rolnej, a stwierdzonej w trakcie kontroli ilości sztuk drzewek znajdujących się na kontrolowanej działce rolnej. Ponadto organ odwoławczy nie ustosunkował się do stwierdzenia skarżącego zawartego w odwołaniu, iż w miesiącu lipcu 2013 r. dokonał naorania rzędów jabłoni na głębokości 20-30 cm, co optycznie zmniejszyło wysokość jabłoni.

Rozpoznając ponownie sprawę, organ odwoławczy uwzględni powyżej uczynione przez Sąd uwagi i dokonana ponownej analizy materiału dowodowego, przeprowadzi postępowanie administracyjne stosownie do zasad ogólnych zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego, a wydane rozstrzygnięcie uzasadni zgodnie

z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a.

Natomiast odnośnie zarzutu skargi nieuwzględnienia przez organy ARiMR faktu szkód wyrządzonych przez zwierzęta łowieckie, Sąd podziela oceny organów, że tego rodzaju szkoda jest kategorią siły wyższej, która może być przez organy ARiMR rozważana w ramach odrębnego postępowania o zwrot nienależnych lub nadmiernie pobranych płatności. Jednakże fakt wystąpienia szkód łowieckich nie stanowi przesłanki do przyznania ww. płatności.

W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135

i art. 152 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.