Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 584/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2007-04-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6210 Dodatek mieszkaniowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2007r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...]r. Nr [...]


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych ( Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił B. P. przyznania dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia spowodowana została występowaniem rażącej dysproporcji między deklarowaną wysokością dochodów a faktycznym stanem majątkowym wskazującym na to, że rodzina jest w stanie z własnych środków pokrywać wydatki związane z zajmowanym lokalem. Przejawem wskazanej dysproporcji jest posiadanie i użytkowanie samochodu osobowego marki [...] rocznik [...]. Na utrzymanie wskazanego samochodu rodzina miesięcznie ponosi wydatki wynoszące około [...] zł oraz opłaca składkę OC w wysokości [...] zł na 6 miesięcy.

Odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wniosła B. P.. W odwołaniu tym nie zgodziła się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji. Jej zdaniem powoływanie się na postanowienia art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych jest dla niej krzywdzące. Posiadany samochód nie przedstawia większej wartości, a służy jedynie do transportu niepełnosprawnej matki, która z uwagi na liczne choroby wymaga stałej kontroli medycznej. Wydatki związane z utrzymaniem samochodu pokrywane są z otrzymywanego przez matkę zasiłku pielęgnacyjnego. Zaznaczyła także, że w okresie wcześniejszym otrzymywała taki dodatek.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wpierw przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przytoczył treść przepisów, które jego zdaniem stanowią o prawie do dodatku mieszkaniowego. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że przejawem rażącej dysproporcji w przypadku rodziny skarżącej jest posiadanie samochodu osobowego marki [...] pochodzącego z [...]r. Nadto organ ten odwołał się do treści uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2002 r. sygn. akt OPK 21/2002. W myśl wskazanej uchwały dodatek mieszkaniowy jest szczególnym świadczeniem pieniężnym wypłacanym przez gminę na rzecz wskazanych w ustawie osób o niskich dochodach, znajdujących się w trudnej sytuacji w celu umożliwienia im zapłaty czynszu oraz pokrycia innych obciążających je wydatków na zajmowany lokal. Głównym zadaniem dodatku mieszkaniowego jest zrekompensowanie osobom uzyskującym niskie dochody, które nie są w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania mieszkania, skutków większego obciążenia ich budżetów domowych wynikających ze zwiększonych wydatków na mieszkania i podwyżki czynszów. Z kolei w uzasadnieniu projektu zmiany przepisu stanowiącego podstawę prawną wydania decyzji podano, że ma on umożliwić sprawdzenie stanu faktycznego w przypadku deklarowania przez gospodarstwo domowe bardzo niskich dochodów lub ich brak, pomimo występowania zewnętrznych oznak uzyskiwania dochodów np. posiadanie samochodu i jego eksploatacja. W konsekwencji organ odwoławczy doszedł do przekonania, że sytuacja rodziny B. P. nie jest zła, a rodzina ta nie należy do rodzin, które nie są w stanie we własnym zakresie pokrywać wydatków mieszkaniowych, ponieważ rodzina ta posiada nie tylko samochód osobowy, ale także nabyła mieszkanie własnościowe. Zdaniem tego organu posiadanie samochodu nie służy zaspokajaniu podstawowych potrzeb bytowych, a jego utrzymanie obciąża budżet domowy, a dodatek mieszkaniowy wypłacany jest ze środków publicznych i winien być przyznawany jedynie tym, którzy faktycznie nie są w stanie we własnym zakresie pokrywać wydatków mieszkaniowych. Nadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wskazało świadczeniobiorcy, że na podstawie zlecenia lekarza, z ubezpieczenia zdrowotnego przysługuje bezpłatny przejazd środkami transportu sanitarnego do najbliższego zakładu opieki zdrowotnej.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na wskazaną decyzję wniosła B. P.. W skardze tej wyraziła swoje z niej niezadowolenie i wniosła o uchylenie jej jak również decyzji organu pierwszej instancji. W motywach skargi podniosła, że organy administracji stwierdziły występowanie u niej rażącej dysproporcji między wysokością deklarowanych dochodów a rzeczywistym stanem majątkowym, jednakże z takim stwierdzeniem ona się nie zgadza. Posiadany przez nią samochód ma już 18 lat i nie przedstawia większej wartości materialnej, a ponadto samochód ten ma zainstalowaną instalację gazową i z tego powodu jego eksploatacja nie jest droga, a służy on jedynie do zaspokajania niezbędnych potrzeb rodziny w tym transportowania matki do lekarza. Nadto podniosła, że organ odwoławczy wskazał na dysponowanie przez rodzinę własnościowym mieszkaniem, jednakże organ ten nie wyjaśnił źródeł, z jakich pochodziły środki na pokrycie opłat na wykup mieszkania, a środki te rodzina uzyskała likwidując książeczkę mieszkaniową. Dodatkowo zakwestionowała występowanie w jej przypadku rażącej dysproporcji, ponieważ zgodnie z orzecznictwem musi to być dysproporcja bardzo znaczna, oczywista w odbiorze i postrzeganiu, a interpretacja tego pojęcia nie powinna ulegać rozszerzaniu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację do tej, jaką zamieściło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje :

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Stosownie do postanowień art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do postanowień art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do postanowień art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego organy administracji obowiązane są działać na podstawie przepisów prawa, a po myśli art. 7 tego Kodeksu w toku postępowania organ administracji podejmuje wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a według art. 77 powoływanego Kodeksu organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

W rozpatrywanej sprawie organy administracji odmówiły skarżącej przyznania dodatku mieszkaniowego, a jako uzasadnienie takiego rozstrzygnięcia podały, że w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy stwierdzają występowanie rażącej dysproporcji między deklarowaną wysokością dochodów a rzeczywistą sytuacją majątkową gospodarstwa domowego. Rozstrzygnięcie takie znajduje umocowanie w treści art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, zatem w niniejszej sprawie kluczowym zagadnieniem jest ustalenie czy w przypadku gospodarstwa domowego skarżącej występuje rażąca dysproporcja. Organy administracji wskazaną dysproporcję upatrują w tym, że rodzina skarżącej posiada samochód osobowy marki [...] wyprodukowany w [...] r. a zakupiony [...] lata przed ubieganiem się o przyznanie dodatku mieszkaniowego na kolejny okres zasiłkowy. Nadto organ odwoławczy zauważa, że na sytuację materialną gospodarstwa domowego wpływa posiadanie własnościowego mieszkania zakupionego w [...]r.

W świetle przedstawionego stanu faktycznego i prawnego w sprawie należy rozważyć, czy przedstawiony stan faktyczny wyczerpuje przesłankę normy prawnej umożliwiającą organowi administracji na wydanie decyzji mocą, której odmówi przyznania dodatku mieszkaniowego. W pierwszej kolejności przyjdzie wyjaśnić, czy organy administracji podejmując własne rozstrzygnięcia dokonały wykładni zastosowanego pojęcia. W przypadku decyzji organu pierwszej instancji brak jest ustalenia treści tego przepisu, a organ ten ogranicza się do uznania, że znamiona zewnętrzne w postaci posiadania samochodu osobowego skutkują uznaniem występowania rażącej dysproporcji. Bardziej rozbudowana w tym zakresie jest argumentacja organu odwoławczego, który nie tylko przedstawia sytuację dochodową i majątkową rodziny skarżącej, ale także przybliża charakter prawny dodatku mieszkaniowego jak również motywy, którymi kierował się ustawodawca przyjmując przedmiotowy przepis. Jednakże i ten organ nie dokonał wykładni wskazanego przepisu. Zatem oba organy administracji publicznej uznały występowanie rażącej dysproporcji między deklarowaną wysokością dochodów a rzeczywistą sytuacją majątkową bez wcześniejszego wyznaczenia zakresu pojęciowego wskazanego przepisu. Podjęcie rozstrzygnięcia bez wyjaśnienia faktycznego zakresu pojęciowego zastosowanego terminu stanowi naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa sformułowanej w art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, a okoliczność ta uzasadnia uwzględnienie wniesionej skargi. Z treści art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wynika, że przesłanką odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego jest rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowanym lokalem mieszkalnym wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że musi to być dysproporcja bardzo znaczna i oczywista w odbiorze i postrzeganiu. Nie można pojęcia tego interpretować w sposób rozszerzający i przyjąć, że występuje ona wtedy, gdy lokal wyposażony jest w podstawowe kilkuletnie sprzęty gospodarstwa domowego, takie jak telewizor czy radio ( wyrok NSA z 13 lutego 2003 r. sygn. akt

I SA 1684/02). Wypada zwrócić uwagę na fakt, że przywołany wyrok zapadł w trochę odmiennym stanie prawnym, jednakże zwraca on uwagę na kluczową kwestię w przypadku omawianej normy prawnej, otóż w normie tej chodzi nie tylko o wykazanie występowania rażącej dysproporcji między niskimi dochodami wykazanymi w deklaracji a rzeczywistym stanem majątkowym, ale także na wskazaniu, że wykorzystując własne środki i posiadane zasoby rodzina jest w stanie pokrywać ciążące na niej opłaty za zajmowany lokal mieszkalny. Organy administracji skupiły się na pierwszej części omawianej normy prawnej i wykazywały w uzasadnieniach swoich rozstrzygnięć, że w przypadku rodziny skarżącej występuje rażąca dysproporcja. Natomiast organy obu instancji nie rozważyły drugiej części omawianej normy prawnej, a mianowicie, czy rodzina skarżącej przy wykorzystaniu własnych środków i posiadanych zasobów jest w stanie pokrywać wszystkie wydatki związane z zajmowanym lokalem. Brak wskazanych rozważań oznacza, że organy obu instancji dopuściły się naruszenia treści art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych a tym samym wyczerpana została przesłanka uwzględnienia wniesionej skargi przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Jak zostało to zaznaczone powyżej obowiązkiem organów administracji jest wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, które mogą mieć znaczenie dla podejmowanego rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie organ odwoławczy jako argument uzupełniający wskazał, że rodzina w 2005 r. wykupiła na własność zajmowane mieszkanie. Jednakże organ w ramach prowadzonego postępowania dowodowego nie wyjaśnił źródła środków finansowych, jakimi rodzina dysponowała na wykup tego mieszkania. Skarżąca dopiero w skardze podaje, że środki te pochodziły ze zlikwidowanej książeczki mieszkaniowej, jednakże w oparciu o tę informację nie można nie tylko ustalić, jaka była wysokość tych środków to jeszcze nie wiadomo, czy środki te w całości pokryły wskazane koszty czy też w jakiejś części. Oznacza to, że organy administracji obu instancji prowadząc postępowanie dowodowe w sprawie nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w tym okoliczności związanych z wykupem zajmowanego mieszkania, a tym samym dopuściły się naruszenia postanowień art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zatem wyczerpana została przesłanka uwzględnienia skargi przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ organy administracji publicznej dopuściły się naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Z uwagi na wskazane uchybienia Sąd zdecydował się uchylić zarówno zaskarżoną decyzję jak również poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ ten zobowiązany będzie do ustalenia sytuacji faktycznej rodziny skarżącej, a w szczególności wyjaśnić źródło środków finansowych, jakimi rodzina dysponowała na wykup zajmowanego mieszkania. Jest to o tyle istotna okoliczność, że wykup ten przeprowadzony został na kilka miesięcy przed złożeniem wniosku. Po wyjaśnieniu wskazanej okoliczności jak również kierując się naprowadzeniami zamieszczonymi w uzasadnieniu niniejszego wyroku, wskazany organ winien podjąć rozstrzygnięcie w sprawie.

Po myśli art. 152 wyżej wymienionej ustawy Sąd nie orzekał o wykonalności zaskarżonej decyzji, ponieważ mocą wskazanej decyzji utrzymana w mocy została decyzja organu pierwszej instancji odmawiająca skarżącej przyznania podatku mieszkaniowego.

Stosownie do postanowień art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.