Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2254/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję - art. 64a ppsa
Powołane przepisy: article: art. 151 a par. 1, art. 200
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 60, art. 67
journal: Dz.U. 2019 poz 869
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.
article: art. 70 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Jarosław Stopczyński po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu I. we W. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz I. z we W. kwotę 580 zł (pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2018 r., znak: [...] Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych nakazał stronie – I. Sp. z o. o. Sp. k. w W. zwrot środków Funduszu przekazanych tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne za okresy sprawozdawcze:

1) marzec 2008 r. w kwocie 2 714,50 zł,

2) kwiecień 2008 r. w kwocie 1 718,57 zł,

3) maj 2008 r. w kwocie 1 951,00 zł.

Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania wraz ze wskazaniem PFRON kierunków prowadzonego postępowania podczas ponownego rozparzenia sprawy (wskazanie, że postępowanie dowodowe powinno zmierzać jedynie do wykazania w jakim zakresie rzekome nieterminowe poniesienie kosztów płacy dotyczyło pracowników niepełnosprawnych, na których Spółka uzyskała dofinansowanie).

W piśmie z dnia [...] listopada 2018 r., przedstawionym na etapie postępowania odwoławczego, strona podnosi, iż PFRON uzyskał jedynie dowód w postaci ogólnego rozliczenia stanu konta Spółki ZUS, jako płatnika składek, który nie jest dowodem miarodajnym, aby zastosować wobec Spółki sankcję w postaci obowiązku zwrotu wypłaconej pomocy publicznej za kwestionowany okres sprawozdawczy. Istotne jest bowiem wykazanie, w jakim zakresie wpłaty dotyczyły pracowników niepełnosprawnych, na których Spółka uzyskała refundację za sporne okresy sprawozdawcze. Dodatkowo Spółka powołała się na stanowisko zawarte w raporcie NIK z dnia [...] marca 2018 r. zgodnie z którym przepisy ustawy o rehabilitacji nie uzależniały wprost prawa do otrzymania dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych od opłacenia przez pracodawcę składek od wynagrodzeń wszystkich pracowników.

W piśmie z dnia [...] czerwca 2019 r. strona rozszerzyła zakres zaskarżenia o dodatkowe zarzuty naruszenia przez PFRON prawa materialnego jak również prawa procesowego, tj.:

- art. 59 § 1 pkt 9, art. 70 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, art. 45 § 1 ustawy o rehabilitacji w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 oraz 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, art. 9 pkt 9 i 67 ust. 1 ustawy o finansach publicznych w związku z art. 17 ust. 1 rozporządzenia Rady (UE) nr 2015/1589 ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania art. 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, które zastąpiło art. 15 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania art. 93 Traktatu WE przez błędne przyjęcie, że okres przedawnienia roszczeń PFRON w zakresie żądania od Spółki zwrotu wypłaconej pomocy publicznej w formie refundacji składek za okres sprawozdawczy marzec-maj 2008 r. wynosi 10 lat, gdzie przy prawidłowym ustaleniu treści normy prawnej dotyczącej okresu przedawnienia PFRON zobligowany był uznać, ze okres przedawnienia wynosi 5 lat, a zatem hipotetyczne roszczenie PFRON względem Spółki wygasło z mocy prawa z uwagi na upływ okresu przedawnienia, - art. 105 § 1, art. 6 k.p.a., art. 45 ust. 3a oraz art. 66 ustawy o rehabilitacji przez brak umorzenia prowadzonego postępowania administracyjnego w całości wobec jego bezprzedmiotowości z uwagi na wygaśniecie z mocy prawa roszczeń PFRON względem Spółki z uwagi na upływ okresu przedawnienia z dniem 1 stycznia 2014 r.

W kolejnych pismach z dnia [...] czerwca oraz [...] lipca 2019 r. strona podtrzymała swoje stanowisko.

Decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej uchylił zaskarżoną decyzje w całości i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu własnej decyzji organ II instancji przywołał m.in. następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Podstawą prawną niniejszego rozstrzygnięcia jest art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, który stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

W przedmiotowej sprawie, PFRON wypłacił Spółce środki tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne na podstawie art. 25a ust. 4 ustawy o rehabilitacji. Zgodnie z ww. przepisem w brzmieniu obowiązującym okresie, którego dotyczy zaskarżona decyzja, Fundusz refunduje pracodawcy zatrudniającemu co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy, osiągającemu wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych ogółem w wysokości co najmniej 6%, w stosunku do zatrudnionych osób niepełnosprawnych:

zaliczonych do znacznego i umiarkowanego stopnia niepełnosprawności - część wynagrodzenia odpowiadającą składce należnej od pracownika na ubezpieczenie emerytalne oraz część kosztów osobowych pracodawcy odpowiadającą składce należnej od pracodawcy na ubezpieczenie emerytalne,

zaliczonych do lekkiego stopnia niepełnosprawności - część kosztów osobowych pracodawcy odpowiadającą składce należnej od pracodawcy na ubezpieczenie wypadkowe

- pod warunkiem terminowego opłacenia przez pracodawcę tych składek w całości.

Za terminowo poniesione koszty płacy uznaje się te, które zostały poniesione w terminach wynikających odpowiednio z przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (wynagrodzenie), z ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (składki na ubezpieczenia społeczne) oraz z ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (zaliczki na podatek dochodowy od wypłaconych wynagrodzeń).

Na podstawie materiału dowodowego ustalono, że strona wypłacała wynagrodzenia na rzecz pracowników do 10 dnia miesiąca następnego, za który wynagrodzenie było wypłacone. Wobec powyższego, wnioskowi Wn-U za marzec 2008 r. odpowiada deklaracja ZUS za kwiecień 2008 r. i analogicznie dla pozostałych okresów. Strona była zobowiązana do opłacenia składek za dany miesiąc do 15 dnia następnego miesiąca.

Zgodnie natomiast z art. 26a ust. la ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w brzmieniu obowiązującym od 1 grudnia 2012 r. miesięczne dofinansowanie nie przysługuje:

1) na pracowników ; zaliczonych do umiarkowanego lub lekkiego stopnia niepełnosprawności, którzy mają ustalone prawo do emerytury;

2) jeżeli wynagrodzenie pracownika niepełnosprawnego nie zostało przekazane na jego rachunek bankowy lub rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej albo na adres zamieszkania tego pracownika, za pośrednictwem osób prawnych prowadzących działalność w zakresie doręczania kwot pieniężnych;

3) jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni.

Zgodnie z art. 2 pkt 4a ww. ustawy koszty płacy obejmują wynagrodzenie brutto oraz finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Należy również zwrócić uwagę na zmianę przepisów w zakresie terminu opłacenia składek oraz wysokości składek należnych za dany miesiąc. Wprowadzony z dniem 1 grudnia 2012 r. do art. 26a ustawy o rehabilitacji zapis stanowi, iż miesięczne dofinansowanie nie przysługuje jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni. Natomiast z dniem 1 stycznia 2019 r. ustawodawca wprowadził zmianę do art. 26a ustawy o rehabilitacji zgodnie z którym kwota miesięcznych należnych składek, o których mowa w art. 2 pkt 4a, opłaconych z uchybieniem terminu, o którym mowa w ust. la1 pkt 3, nie może przekroczyć wysokości 2% składek należnych za dany miesiąc. Organ odwoławczy podziela stanowisko odwołującej się Spółki, iż przy badaniu przesłanki terminowości opłacenia składek przez pracodawcę zastosowanie powinien znaleźć dopuszczalny czternastodniowy okres zwłoki jak również akceptowalny próg wielkości ewentualnych zaległości w składkach - 2%.

Organ odwoławczy wskazał, iż w przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji kilkakrotnie zwracał się do ZUS o udzielenie informacji, czy strona terminowo i w całości opłaciła składki na ubezpieczenia społeczne za poszczególne okresy sprawozdawcze. W pismach z dnia: [...] września 2016 r. znak: [...], z dnia [...] listopada 2016 r. znak: [...] oraz z dnia [...] kwietnia 2017 r. znak: [...], ZUS Oddział w S. wyjaśnił, że płatnik – I. Sp. z o. o. Sp. k. opłacił należne składki w całości oraz wskazał w formie tabeli terminy opłacania tych składek.

Organ odwoławczy podkreślił, że ustawodawca w art. 25a ust. 4 ustawy o rehabilitacji nie ustanowił warunku odnoszącego się do opłacania kosztów płacy za pracowników niebędących osobami niepełnosprawnymi, czy pracowników niepełnosprawnych, na których pracodawca nie wnioskował o refundację składek. Należy więc uwzględnić termin poniesionych przez pracodawcę kosztów płacy, które związane są tylko z wynagrodzeniem osób niepełnosprawnych, o których mowa w art. 25a ust., 4 ustawy o rehabilitacji i wynikają ze złożonego przez Spółkę wniosku o refundację Wn-U za okres objęty zaskarżoną decyzją.

Z uzasadnienia decyzji organu I instancji, z pism ZUS stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, jak również zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika by Spółka opłaciła składki na ubezpieczenia społeczne pracowników niepełnosprawnych w sposób nieterminowy, co czyni ustalenie w przedmiocie zwrotu dofinansowania bezpodstawnym.

Organ pierwszej instancji powinien był ustalić zakres nieprawidłowości w płatności składek, w jakiej wysokości strona zadeklarowała składki na ubezpieczenia społeczne za pracowników niepełnosprawnych, a następnie czy wpłaty składek na ubezpieczenia społeczne za przedmiotowy okres pokryły obowiązkowe składki deklarowane przez pracodawcę za pracowników niepełnosprawnych.

Organ I instancji takiego ustalenia jednak nie dokonał, czym w ocenie organu odwoławczego naruszył art. 7 k.p.a. i art.77 w zw. z art.11 k.p.a.

Organ I instancji nie odniósł się do istotnych w sprawie okoliczności faktycznych i prawnych jak również do wyjaśnień strony przedstawionych w toku postępowania dotyczących wysokości należnych składek od wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych oraz wpłat dokonanych przez stronę.

Dokonując analizy nieprawidłowości dotyczących kosztów płacy, powinien również uwzględnić nowe brzmienie przepisu art. 26a, tj. dodany w nim ust. 1a2 ustawy o rehabilitacji stanowiący, że kwota miesięcznych należnych składek, o których mowa w art. 2 pkt 4a opłaconych z uchybieniem terminu, o którym mowa w ust. 1a[1] pkt 3, nie może przekroczyć wysokości 2% składek należnych za dany miesiąc. Organ powinien ustalić należną wysokość składek na ubezpieczenia społeczne od wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych a następnie, w jakiej wysokości została terminowo pokryta.

Organ II instancji podniósł, że dla ustalenia terminu przedawnienia dla dochodzenia zwrotu środków Funduszu wypłaconych tytułem refundacji składek zasadnicze znaczenie ma fakt, że stanowią one pomoc publiczną przekazaną pracodawcom' wykonującym działalność gospodarczą. Oznacza to, że do niniejszej sprawy zastosowanie powinno mieć rozporządzenie nr 659/1999 (rozporządzenie proceduralne).

Jak wskazuje treść rozporządzenia nr 659/1999, kompetencje Komisji w zakresie windykacji pomocy podlegają dziesięcioletniemu okresowi przedawnienia - art. 15 ust. 1, przy czym okres przedawnienia rozpoczyna bieg w dniu, w którym bezprawnie przyznano pomoc beneficjentowi albo w charakterze pomocy indywidualnej, albo w ramach programu pomocowego (art. 15 ust. 2).

Zastosowanie art. 15 rozporządzenia proceduralnego w stosunku do beneficjenta pomocy zostało potwierdzone w wyroku Sądu pierwszej instancji WE z dnia 10 kwietnia 2003 r. w sprawie T-366/00 Scott S.A. v. Komisja Wspólnot Europejskich (LEX nr 151002). W wyroku tym Sąd uznał, że dziesięcioletni okres przedawnienia, o którym mowa w art. 15 ust. 1 rozporządzenia proceduralnego, ma zastosowanie w taki sam sposób zarówno do państwa członkowskiego, beneficjenta pomocy, jak i do osób trzecich. Ponadto, w sprawie C-24/95, Alcan Deutschland, [1997] Żb.Orz. s. 1-1591, pkt 25 Trybunał uznał, że państwo członkowskie nie może powoływać się na wymogi określone w prawie krajowym, np. krajowe zasady dotyczące przedawnienia.

Przepis art. 14 rozporządzenia nr. 659/1999 stanowi, iż zwrot nielegalnej pomocy następuje niezwłocznie oraz w drodze postępowań uregulowanych w porządku prawnym danego państwa członkowskiego, o ile umożliwiają one natychmiastowe i rzeczywiste wykonanie decyzji Komisji. Zatem skoro decyzja Komisji ma być wykonana przede wszystkim w rozumieniu wyegzekwowania przez kraj członkowski zwrotu nielegalnej pomocy od beneficjenta (przywrócenie skutku konkurencyjności), to regulacja ta odnosi się także do beneficjenta pomocy. Stosowane procedury krajowe nie mogą stanowić uszczerbku dla prawa wspólnotowego. Prawo wspólnotowe ma pierwszeństwo w jego stosowaniu przed prawem krajowym. Oznacza to również, że w przedmiotowej sprawie ma zastosowanie 10-letni termin przedawnienia przewidziany art. 15 rozporządzenia nr 659/1999. Okres przedawnienia rozpoczyna bieg w dniu, w którym bezprawnie przyznano pomoc beneficjentowi (art. 15 pkt.2).

Natomiast przerwanie terminu przedawnienia nastąpiło na skutek zastosowania przez PFRON zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania w sprawie w związku ze stwierdzeniem nieprawidłowości, co nastąpiło w lipcu 2016 r. Zatem w ocenie organu odwoławczego nie doszło do przedawnienia żądania zwrotu należności z tytułu wypłaconego stronie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres od marca 2008 r. do maja 2008 r.

Organ odwoławczy wyjaśnia, odnosząc się do argumentów strony dotyczących zastosowania w niniejszej sprawie przepisów ustawy o finansach publicznych oraz Ordynacji podatkowej co do terminu przedawnienia, że w pierwszej kolejności istotne jest ustalenie charakteru prawnego środków należnych tytułem zwrotu dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego. W tym celu należy zauważyć, że Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych jest państwowym funduszem celowym, w rozumieniu przepisów o finansach publicznych (art. 45 ust. 1 ustawy o rehabilitacji). Na podstawie art. 45 ust. 2a ustawy o rehabilitacji do Funduszu nie stosuje się jedynie przepisów art. 29 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 896) — zwanej dalej "u.f.p.".

Także przepis art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych nie daje podstaw do stosowania odpowiednio przepisów działu III Ordynacji podatkowej, gdyż w okresie objętym zaskarżoną decyzją nie istniał ww. przepis stanowiący, iż do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

A zatem w przedmiotowej sprawie, nie mogą mieć zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej oraz ustawy o finansach publicznych, ponieważ w 2008 r. tj. w okresie objętym zaskarżoną decyzją nie istniał przepis prawa dający możliwość stosowania przepisów Ordynacji podatkowej a więc również art. 70 tej ustawy do środków stanowiących pomoc publiczną. Dopiero w 2017 r. ustawa o zmianie ustawy o finansach publicznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 659) wprowadziła możliwość stosowania, na mocy art. 67 ustawy o finansach publicznych, do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, a więc również niepodatkowych należności budżetowych, odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

Końcowo organ odwoławczy wskazał, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ pierwszej instancji powinien ustalić, w jakiej wysokości strona zobowiązana była do opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne od wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiące od marca 2008 r. do maja 2008 r, oraz czy wpłaty terminowe w całości pokryły ww. składki za pracowników niepełnosprawnych i tym samym czy składki te zostały przez stronę opłacone w całości i w terminie określonym w art. 25a ust. 4 ustawy o rehabilitacji.

Organ II instancji podniósł nadto, iż należy uwzględnić nowe brzmienie przepisu art. 26a, tj. dodany w nim ust. 1a2 ustawy o rehabilitacji stanowiący, że kwota miesięcznych należnych składek, o których mowa w art. 2 pkt 4a, opłaconych z uchybieniem terminu, o którym mowa w ust. 1a1 pkt 3, nie może przekroczyć wysokości 2% składek należnych za dany miesiąc, co może mieć istotne znaczenie na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy.

Zatem istota ponownego postępowania sprowadza się do ustalenia na nowo stanu sprawy, zarówno faktycznego, jak i prawnego.

Od wyżej opisanej decyzji organu odwoławczego sprzeciw wniosła strona zarzucając jej naruszenie:

- art. 138 § 2 zdanie in fine kpa przez wydanie przez MRPiPS decyzji uchylającej w całości zaskarżoną decyzję Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych {dalej PFRON) z dnia [...] czerwca 2018 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez PFRON. MRPiPS wydał ww. decyzję kasatoryjną mimo że z okoliczności sprawy bezsprzeczne wynikało, że w momencie wszczęcia przez PFRON postępowania administracyjnego w 3 kwartale 2016 r. skutecznie upłynął okres przedawnienia hipotetycznego roszczenia PFRON (upływ okresu przedawnienia z dniem 1 stycznia 2016 r.);

- art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 105 § 1 kpa oraz w zw. z art. 59 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (dalej op), art. 70 § 1 op, art. 45 § 1 oraz § 2a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (dalej ustawa o rehabilitacji) oraz w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 oraz 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (dalej ustawa fp), art. 9 pkt 9 ustawy o fp, art. 60 ust. 1 ustawy o fp i art. 67 ust. 1 ustawy o fp przez brak wydania przez MRPiPS decyzji uchylającej decyzję PFRON z dnia [...] czerwca 2018 r. i umorzenie prowadzonego postępowania administracyjnego w całości z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o :

- uchylenie zaskarżonej decyzji,

- zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz kwoty 17,00 zł tytułem uiszczonej opłaty od pełnomocnictwa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Sąd zważył, co następuje:

Sprzeciw zasługuje na uwzględnienie. W sprawie doszło bowiem do naruszenia przez organ odwoławczy art.138 §2 k.p.a. dającego podstawę do uchylenia decyzji Ministra w całości.

Na wstępie przypomnieć należy, że przedmiotem sprzeciwu może być jedynie decyzja organu odwoławczego wydana na podstawie art. 138 §2 k.p.a. uchylająca decyzję organu I instancji i przekazująca sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi.

Zgodnie z art.64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. Poz. 1369 ze zm. – dalej p.p.s.a.) Sąd rozpoznając sprzeciw od decyzji ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji o której mowa w art. 138 §2 k.p.a.

Uwzględniając sprzeciw sąd uchyla decyzję w całości jeżeli stwierdzi naruszenie art.138 §2 k.p.a. (art.151 §1 zdanie pierwsze p.p.s.a.). W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art.151a §2 p.p.s.a.).

Kontrola prawidłowości zaskarżonej decyzji w ramach rozpoznania sprzeciwu oznacza zatem konieczności dokonania oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ odwoławczy w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasatoryjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty.

W myśl art.138 §2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Użycie w przepisie spójnika "a" oznacza, że samo stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, aczkolwiek jest konieczną przesłanką uchylenia zaskarżonej decyzji to jednak nie jest przesłanką wystarczającą. Niezbędne jest także wykazanie, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika w istocie, że organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji, dlatego iż uznał że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z 10-letnim terminem przedawnienia dochodzonych należności.

Gdyby bowiem przyjął, iż obowiązującym terminem, jest tu termin 5-letni, wówczas zobligowany byłby do uchylenia zaskarżonej decyzji organu I instancji i do umorzenia postępowania administracyjnego ze względu na jego bezprzedmiotowość.

W ocenie Sądu stanowisko organu II instancji w kluczowej dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii przedawnienia jest wadliwe. Właściwym terminem przedawnienia jaki należało wziąć pod uwagę w niniejszej sprawie był bowiem termin 5-letni. W kwestii tegoż terminu wskazać należy, że zgodnie z art.45 ust.1 ustawy o rehabilitacji PFRON jest państwowym funduszem celowym w rozumieniu przepisów o finansach publicznych.

Z treści art.60 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2019 r. poz. 869 – dalej jako u.f.p.) w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, a nadanym mu ustawą z dnia 10 lutego 2017 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 659) wynika natomiast, że ma on zastosowanie również do przychodów państwowych funduszy celowych.

W pkt 1-8 art. 60 u.f.p. wskazano przykładowe niepodatkowe należności budżetowe. I tak, środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są w szczególności następujące dochody budżetu państwa, dochody budżetu jednostki samorządu terytorialnego albo przychody państwowych funduszy celowych:

1) kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w niniejszej ustawie;

2) należności z tytułu gwarancji i poręczeń udzielonych przez Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego;

3) wpłaty nadwyżek środków obrotowych samorządowych zakładów budżetowych;

4) wpłaty nadwyżek środków finansowych agencji wykonawczych;

5) wpłaty środków z tytułu rozliczeń realizacji programów przedakcesyjnych;

6) należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności;

6a) należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatu karnego w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz w postępowaniu w sprawach o wykroczenia skarbowe;

7) dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw;

8) pobrane przez jednostkę samorządu terytorialnego dochody związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami i nieodprowadzone na rachunek dochodów budżetu państwa.

Wyliczenie to ma charakter przykładowy, o czym świadczy użycie terminu "w szczególności". Katalog niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym wskazany w art. 60 u.f.p. ma charakter otwarty. Z tej przyczyny Sąd stoi na stanowisku, że także środki przekazane Stronie na podstawie art. 25a ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji, których zwrotu zażądał następnie Prezes Zarządu PFRON działając na podstawie art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji, stanowią środki publiczne stanowiące niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym.

W konsekwencji w sprawie zastosowanie znajdzie również art. 67 ust. 1 u.f.p. zgodnie z którym: do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, ze zm.) - dalej jako: O.p.

Tym samym, w zakresie ustalenia terminu przedawnienia przedmiotowych należności, należy odpowiednio zastosować znajdujący się w dziale III Ordynacji podatkowej art. 70 § 1, zgodnie z którym zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

W niniejszej sprawie uznać należało, iż odpowiednie stosowanie art. 70 § 1 O.p. polega na przyjęciu, że początkiem biegu 5-letniego okresu przedawnienia jest koniec roku kalendarzowego, w którym Strona nabyła prawo do refundacji składki za konkretny miesiąc. Przypomnieć trzeba, że badana sprawa dotyczy refundacji składek na ubezpieczenia społeczne za 2008 r. Termin przedawnienia dochodzenia roszczenia w zakresie refundacji składek za 2008 r. – upłynął zatem 31 grudnia 2013 r. (pięć lat od końca roku kalendarzowego w którym strona nabyła prawo o refundacji składki).

W związku z powyższym, w przedmiotowej sprawie, w dniu podjęcia przez organ pierwszej czynności zmierzającej do zwrotu środków, tj. w dniu wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu środków, niewątpliwie upłynął, wskazany w art. 70 § 1 O.p., 5-letni okres przedawnienia dochodzenia roszczeń. Jednocześnie zauważyć należy, że działaniem wadliwym jest odwoływanie się do regulacji unijnych przewidujących 10-letni termin przedawnienia dochodzenia zwrotu należności z tytułu zrefundowanych składek na ubezpieczenia społeczne, a zatem i do przerwania biegu przedawnienia tego właśnie okresu.

W tym zakresie należy mieć na uwadze aktualne orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE. W wyroku z dnia 5 marca 2019 r. (Wielka Izba) w sprawie C-349/17Eesti Pagar odpowiadał na pytania sądu krajowego (pytanie drugie): "Czy w sytuacji, gdy Komisja [...] nie wydała stosownej decyzji, organ państwa członkowskiego jest zobowiązany do dochodzenia zwrotu udzielonej przez niego niezgodnej z prawem pomocy?"; oraz (pytanie czwarte): "Jaki termin przedawnienia obowiązuje w przypadku dochodzenia przez organ państwa członkowskiego zwrotu pomocy niezgodnej z prawem? Czy termin ten wynosi dziesięć lat, analogicznie do terminu, po upływie którego pomoc zgodnie z art. 1 i 15 [rozporządzenia nr 659/1999] staje się pomocą istniejącą i nie może już być dochodzony jej zwrot, czy też cztery lata, zgodnie z art. 3 ust. 1 [rozporządzenia nr 2988/95]?. Jaka jest podstawa prawna dla takiego dochodzenia zwrotu, jeżeli pomoc udzielona została z funduszu strukturalnego: art. 108 ust. 3 [TFUE], czy też [rozporządzenie nr 2988/95]?".

Odpowiadając na powyższe pytania TSUE uznał, że art. 108 ust. 3 TFUE zobowiązuje organy krajowe do odzyskania z własnej inicjatywy pomocy, którą przyznały nieprawidłowo (pkt. 94).

Odnośnie stosowania art. 15 rozporządzenia nr 659/1999 i art. 17 rozporządzenia nr 2015/1589 do roszczeń z tytułu zwrotu środków Funduszu przekazanych tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne, TSUE podkreślił, że:

- "(w sytuacji) braku uregulowań Unii w tej dziedzinie odzyskanie bezprawnie przyznanej pomocy musi się odbywać zgodnie z zasadami przewidzianymi we właściwym prawie krajowym" (pkt. 108 );

- "W szczególności wbrew twierdzeniom rządów estońskiego i greckiego oraz Komisji do takiego odzyskania nie można stosować ani bezpośrednio, ani pośrednio, ani poprzez analogię dziesięcioletniego terminu wskazanego w art. 15 rozporządzenia nr 659/1999 (podkreślenie Sądu - pkt. 109)";

- "Po pierwsze bowiem, jak zauważył rzecznik generalny w pkt 149 i 152 opinii, Trybunał wyjaśnił w pkt 34 i 35 wyroku z dnia 5 października 2006 r., Transalpine Ölleitung in Österreich (C-368/04, EU:C:2006:644), że w zakresie, w jakim rozporządzenie nr 659/1999 zawiera przepisy o charakterze proceduralnym, które znajdują zastosowanie do wszystkich postępowań administracyjnych w dziedzinie pomocy państwa toczących się przed Komisją, rozporządzenie to normuje oraz wzmacnia praktykę Komisji w zakresie badania pomocy państwa i nie zawiera żadnych przepisów dotyczących uprawnień i obowiązków sądów krajowych, które w dalszym ciągu są regulowane przepisami traktatu, których wykładni dokonuje Trybunał (pkt. 110 )";

- "Po drugie, z utrwalonego orzecznictwa wynika, że terminy przedawnienia mają ogólnie na celu zapewnienie pewności prawa (wyrok z dnia 13 czerwca 2013 r., Unanimes i in., od C-671/11 do C-676/11, EU:C:2013:388, pkt 31), że aby spełnić tę funkcję, dany termin powinien zostać ustalony z wyprzedzeniem oraz, że każde stosowanie terminu przedawnienia "w drodze analogii" powinno być w wystarczający sposób możliwe do przewidzenia dla jednostki (wyrok z dnia 5 maja 2011 r., Ze Fu Fleischhandel i Vion Trading, C-201/10 i C-202/10, EU:C:2011:282, pkt 32 i przytoczone tam orzecznictwo) (pkt. 112 )";

- "Mając na względzie całość powyższych rozważań, na pierwszą część pytania czwartego należy odpowiedzieć, że prawo Unii trzeba interpretować w ten sposób, iż gdy organ krajowy przyznał pomoc w ramach funduszu strukturalnego, stosując nieprawidłowo rozporządzenie nr 800/2008, terminem przedawnienia mającym zastosowanie do odzyskania bezprawnie przyznanej pomocy jest - jeśli przesłanki stosowania rozporządzenia nr 2988/95 są spełnione - termin czterech lat, zgodnie z art. 3 ust. 1 tego rozporządzenia, lub - w razie ich niespełnienia - termin przewidziany przez właściwe prawo krajowe (pkt. 128)".

Reasumując, zdaniem składu orzekającego w rozpatrywanej sprawie, wyrok TSUE z dnia 5 marca 2019 r. (Wielka Izba) w sprawie C-349/17Eesti Pagar potwierdza stanowisko tutejszego sądu, iż w zakresie terminu przedawnienia żądanych należności należy stosować termin przewidziany przez właściwe prawo krajowe, a do kwestii przedawnienia należności nie mają zastosowania przepisy prawa unijnego tj. art. 15 rozporządzenia nr 659/1999 i art. 17 rozporządzenia nr 2015/1589.

Sąd rozstrzygający niniejszą sprawę stoi przy tym na stanowisku, że z uwagi na publicznoprawny charakter należności, której zwrotu domaga się PFRON, do kwestii przedawnienia zastosowanie mają wskazywane wcześniej regulacje O.p., do których odsyła art. 67 u.f.p., nie zaś przepisy Kodeksu cywilnego (o których mowa w art. 66 ust. 1 ustawy o rehabilitacji).

Zdaniem Sądu skutecznie zaakcentowana przez skarżącą kwestia przedawnienia obligowała organ II instancji do uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego, nie zaś do uchylenia tej decyzji i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia z wadliwymi wytycznymi w kwestii dotyczącej przedawnienia.

Podstawą wyroku jest art.151a §1 p.p.s.a. oraz art. 200 p.p.s.a.

-----------------------