Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1768/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-02-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7 par. 1, art. 107 par. 3, art. 126
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 171
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Asesor WSA Karolina Kisielewicz, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 lutego 2020 r. sprawy ze skargi Gminy P. na postanowienie Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie negatywnej opinii zamiaru likwidacji szkoły 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] marca 2019 r. nr. [...], 2. zasądza od Ministra Edukacji Narodowej na rzecz Gminy P. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem utrzymano w mocy, na zasadzie art. 138 § 1 wobec art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a." oraz art. 89 ust. 3 i 4 ustawy z 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz.U. z 2018 r., poz. 966 ze zm), dalej jako "Prawo oświatowe", postanowienie [...] Kuratora Oświaty z [...] marca 2019 r. - negatywna opinia o zamiarze likwidacji przez Gminę [...], z dniem [...] sierpnia 2019 r., Szkoły Podstawowej w P1, zwanej dalej "Szkołą".

W uzasadnieniu postanowienia przywołano następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy:

- [...] lutego 2019 r. Rada Miejska w P2. podjęła uchwałę w sprawie zamiaru likwidacji Szkoły; w jej uzasadnieniu wskazano uczniom Szkoły możliwość kontynuowania nauki w Szkole Podstawowej w P2; wykonując powyższą uchwałę Burmistrz [...], zwany dalej "Burmistrzem", wystąpił do [...] Kuratora Oświaty, dalej jako "Kurator", o wydanie opinii w przedmiotowej sprawie,

- Kurator postanowieniem z [...] marca 2019 r. negatywnie zaopiniował zamiar likwidacji Szkoły; wskazano, że jej budynek i wyposażenie są wystarczające do realizacji podstawy programowej nauczania w klasach I-VIII oraz podstawy programowej wychowania przedszkolnego; Szkoła stanowi także jedyne miejsce integrujące lokalną społeczność,

- [...] marca 2019 r. Burmistrz wniósł zażalenie do Ministra Edukacji Narodowej, zwanego dalej "Ministrem"; zarzucono zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 89 ust. 1 w zw. z art. 51 i 55 Prawa oświatowego; przyjęto bowiem, że negatywna opinia może być wydana pomimo spełnienia wymagań określonych w powyższych przepisach; zarzucono niezastosowanie i pominięcie w uzasadnieniu podstawy prawnej i faktycznej w znacznej części rozstrzygnięcia; wskazano, że zlikwidowanie Szkoły i kontynuowanie nauki przez jej uczniów w Szkole Podstawowej w P2 wpłynie na poprawę warunków nauki; będzie to jednocześnie dostosowaniem sieci szkolnej do warunków demograficznych i ekonomicznych gminy,

- po przeanalizowaniu materiału dowodowego utrzymano w mocy postanowienie Kuratora,

- spełnienie przez Gminę [...], dalej jako "Gmina", wszystkich przesłanek zawartych w art. 89 ust. 1 Prawa oświatowego nie nakłada na Kuratora obowiązku wydania pozytywnej opinii co do zamiaru likwidacji szkoły; Kurator jest organem nadzoru pedagogicznego, który w szczególności obejmuje swymi działaniami kwestię zapewnienia uczniom bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki; Kurator powinien zatem przeanalizować wszystkie aspekty i uwarunkowania związane z zamiarem likwidacji Szkoły; pogląd taki znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowo-administracyjnym; opinia kuratora wydawana w trybie art. 89 ust. 3 Prawa oświatowego nie jest więc opinią w ramach nadzoru, która mogłaby dotyczyć jedynie legalności podjętej uchwały o zamiarze likwidacji szkoły; opinię tę wydaje kurator jako organ realizujący na obszarze danego województwa politykę oświatową państwa oraz jako organ sprawujący nadzór pedagogiczny nad daną szkołą; przy wydawaniu tej opinii zobligowany jest więc do uwzględnienia nie tylko okoliczności wskazanych w art. 89 ust. 1 Prawa oświatowego; ma uwzględnić również kwestie takie jak: termin przekształcenia szkoły, zapewnienie możliwości kontynuowania nauki, dokonanie stosownych zawiadomień o zamiarze likwidacji szkoły, czy też – stosownie do art. 39 ust. 3 i 4 Prawa oświatowego - zapewnienie dzieciom bezpiecznego transportu do szkoły; bierze również pod uwagę aspekty związane z likwidacją szkoły, które odnoszą się do współtworzenia i realizacji regionalnej i lokalnej polityki oświatowej - zgodnej w tym względzie z polityką państwa - jak i do zapewnienia uczniom właściwych warunków nauki, wychowania i opieki, co związane jest z realizacją zadań nadzoru pedagogicznego; Kurator nie może działać arbitralnie i opinia taka musi odnosić się do przepisów prawa nakładających na organ prowadzący szkołę określone obowiązki; realizacja tych obowiązków - zwłaszcza w zakresie obejmującym aspekty związane z nadzorem pedagogicznym - nie sprowadza się tylko do wskazania konkretnych działań, o których mowa w art. 89 ust. 1 czy art. 39 ust. 3 i 4 Prawa oświatowego; Kurator ma ocenić skutki likwidacji szkoły w kontekście zapewnienia uczniom odpowiednich warunków nauki, wychowania i opieki; w tym przejawia się uznaniowość przedmiotowej opinii; nie może oznaczać to dowolności oceny kuratora; taka interpretacja przepisu art. 89 ust. 3 Prawa oświatowego w żaden sposób nie godzi w samodzielność gminy i jej odpowiedzialność za wykonywanie zadań publicznych jako zadań własnych; gmina wykonuje te zadania samodzielnie, ale na podstawie i w ramach ustaw; oznacza to, że samodzielność ta nie ma charakteru absolutnego i może podlegać różnego rodzaju ograniczeniom przewidzianym przez ustawodawcę; w związku z tym, jeżeli nawet gmina spełniałaby wszystkie wymogi określone w art. 89 i 39 Prawa oświatowego, to nie nakłada to na Kuratora obowiązku wydania pozytywnej opinii co do zamiaru likwidacji szkoły,

- obowiązkiem gminy podejmującej zamiar likwidacji szkoły podstawowej jest zapewnienie uczniom kontynuacji edukacji w innej szkole publicznej tego samego typu; oznacza to, że proponowane po likwidacji szkoły warunki nauki, wychowania i opieki nie mogą być gorsze od dotychczasowych; nie mogą być one trudniejsze ze względu na, np. dłuższą drogę dojazdu uczniów do szkoły, mniejszą dostępność do opieki świetlicowej, czy wydłużony czas ich pobytu w szkole,

- zamiar likwidacji Szkoły jest nierozerwalnie związany z szerszą reorganizacją oświaty na terenie Gminy; chodzi o uchwały Rady Miejskiej w P2 o nr: [...] w sprawie zamiaru likwidacji Szkoły Podstawowej w P3., [...] w sprawie zamiaru likwidacji Szkoły oraz [...] w sprawie zamiaru przekształcenia ośmioletniej Szkoły Podstawowej w L. w Szkołę Podstawową w L. o strukturze o strukturze klas I-III i oddział przedszkolny,

- zgodnie z zarządzeniem Burmistrza z [...] czerwca 2018 r. w sprawie przyjęcia harmonogramu czynności związanych z wygaszaniem Gimnazjum Publicznego im. [...] w P2, określono przejęcie bazy lokalowo-dydaktycznej przez Zespół Szkolno-Przedszkolny w P2 na dzień [...] września 2019 r.; oznacza to utworzenie innej lokalizacji prowadzenia zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych przez Szkołę Podstawową w P2. od [...] września 2019 r.; zgodnie z art. 39 ust. 7a Prawa oświatowego - w przypadku szkół prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego – tworzenie i likwidacja innych lokalizacji prowadzenia zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych stanowi przekształcenie szkoły, do którego stosuje się przepisy art. 89 tej ustawy; dlatego utworzenie z dniem [...] września 2019 r. innej lokalizacji prowadzenia zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych przez Szkołę Podstawową w P2. wymagało zawiadomienia rodziców uczniów i kuratora oświaty do końca lutego 2019 r. oraz uzyskania pozytywnej opinii kuratora w sprawie zamiaru przekształcenia szkoły; czynności tych nie dokonano; niemożliwe jest więc podjęcie uchwały w sprawie przekształcenia Szkoły Podstawowej w P2.; w związku z tym nie można uwzględnić bazy lokalowej po wygaszanym gimnazjum, z której - zgodnie z zamiarem gminy - mają korzystać uczniowie Szkoły Podstawowej w P2.,

- powołując się na zgromadzony materiał dowodowy (protokoły z wizji lokalnych przeprowadzonych w 2019 r. w Szkole przez pracowników Kuratorium Oświaty w O.), wskazano, że Szkoła jest umiejscowiona w dwukondygnacyjnym budynku; dysponuje 9 salami lekcyjnymi, w tym jedną przeznaczoną dla oddziału przedszkolnego, pracownią informatyczną (10 stanowisk komputerowych), biblioteką z czytelnią, stołówką i kuchnią; jest wyposażona w trzy tablice multimedialne; stoły i krzesła posiadają regulacje wysokości, co jest istotne dla uczniów ze względów zdrowotnych; dysponuje także bazą sportową w postaci sali gimnastycznej o powierzchni 109 m2, boiskiem trawiastym do piłki nożnej oraz terenem do zabawy dla dzieci z oddziału przedszkolnego; [...] maja 2019 r. przeprowadzono w Szkole kontrolę okresową, polegającą na sprawdzeniu stanu technicznego i przydatności do użytkowania obiektu budowlanego, estetyki obiektu budowlanego oraz jego otoczenia; jak wynika z protokołu z tej kontroli nr [...], budynek jest w dobrym stanie technicznym (wszystkie parametry określono jako dobre lub dostateczne, z wyjątkiem stanu technicznego opasek betonowych wokół budynku, który oceniono jako mierny); budynek nadaje się do bezpiecznego użytkowania,

- Szkoła Podstawowa w P2. jest umiejscowiona w trzykondygnacyjnym budynku; dysponuje 14 salami dydaktycznymi, pracownią komputerową (24 stanowiska), biblioteką z wypożyczalnią, stołówką i kuchnią; jest wyposażona w projektory multimedialne, monitor dotykowy, tablicę multimedialną, tablicę interaktywną; w każdej sali lekcyjnej jest komputer stacjonarny z dostępem do internetu; w skład bazy sportowej wchodzi sala gimnastyczna o powierzchni około 110 m2 oraz boisko do piłki nożnej; wykorzystuje się również położoną w pobliżu halę sportową; [...] kwietnia 2018 r.; przeprowadzono tam kontrolę okresową polegającą na sprawdzeniu stanu technicznego i przydatności do użytkowania obiektu budowlanego, estetyki obiektu budowlanego oraz jego otoczenia; jak wynika z protokołu z tej kontroli nr [...] budynek jest w dobrym stanie technicznym (niektóre parametry określono jako dostateczne - w tym ocenę fundamentów, ścian, dachu, czy pokrycia dachowego); nadaje się do bezpiecznego użytkowania; w protokole wskazano na konieczność przeprowadzenia prac konserwatorskich i ewentualnych - określonych w protokole - prac remontowych w budynku (w tym częściowa korozja powierzchniowa i wgłębna ścian, czy częściowe zawilgocenia ścian fundamentowych w części przyziemia oraz częściowe spękania pionowe i wykruszenia cegieł i betonu),

- obie szkoły dysponują budynkiem i wyposażeniem dającym możliwość zapewnienia realizacji podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, a - w przypadku Szkoły - także oddziału przedszkolnego; obie szkoły mają wystarczające zaplecze dydaktyczne i lokalowe, odpowiednie do potrzeb mniejszej szkoły - w przypadku Szkoły i większej - w przypadku Szkoły Podstawowej w P2.; kwestia warunków lokalowo - dydaktycznych nie może zatem stanowić podstawy do likwidacji Szkoły,

- odnosząc się do czynnika demograficznego - wskazywanego jako główna (poza chęcią poprawy warunków nauki i czynnikiem ekonomicznym) przyczyna likwidacji Szkoły - zauważono, że liczba urodzeń na terenie Gminy utrzymuje się w ostatnich latach na podobnym poziomie; liczba dzieci w wieku 7-14 lat, zamieszkałych w Gminie, a zatem dzieci które spełniają obowiązek szkolny, utrzymuje się w latach 2010 - 2018 średnio na poziomie [...] dzieci, przy odchyleniu standardowym 21,

- Gmina jest gminą miejsko-wiejską; według danych GUS (stan na 31 grudnia 2018 r.) w gminie mieszka [...] osób, w tym [...] osób na terenie wiejskim; w 2018 roku na terenie Gminy urodziło się [...] dzieci, w tym [...] na terenie wiejskim; na obszarze wiejskim zamieszkuje większa część dzieci w wieku 3-14 lat, a zatem dzieci objętych obowiązkiem szkolnym, obowiązkiem rocznego przygotowania przedszkolnego oraz prawem do korzystania z wychowania przedszkolnego (w 2018 roku stanowi to 62% wszystkich dzieci zamieszkałych w Gminie, w 2010 roku było to 60%, a w roku 2000 - 53%),

- Gmina podejmując zamiar likwidacji wiejskiej szkoły i zapewnienia możliwości korzystania z edukacji zorganizowanej na terenie miasta nie traktuje równo dzieci wiejskich, których jest zdecydowanie więcej niż w mieście,

- na terenie Gminy funkcjonują cztery szkoły podstawowe z oddziałami przedszkolnymi, jedno przedszkole i jedno gimnazjum (w P2.) -poddane procesowi wygaszenia zgodnie z realizowaną od 2017 roku reformą oświaty; liczba uczniów w szkołach podstawowych położonych na terenach wiejskich w Gminie w ostatnich latach utrzymuje się na zbliżonym poziomie; w związku z m.in. utworzeniem klas VII i VIII liczba ta - w przypadku Szkoły - wzrasta; liczba dzieci w wieku 3-14 lat w kontekście liczb uczniów szkół podstawowych świadczy o bezpodstawnym przyjęciu przez Gminę czynnika demograficznego jako przesłanki przy podejmowaniu decyzji o zamiarze likwidacji Szkoły i przeniesieniu kształcenia do szkoły w P2,

- obecnie w Szkole Podstawowej w P2 uczy się [...] uczniów w klasach l-VIII; w każdej klasie utworzono jeden lub dwa oddziały; przyjęcie uczniów z objętych zamiarem likwidacji szkół w P3. i P1. oraz przekształcenia szkoły w L., spowoduje zwiększenie liczby oddziałów w szkole w P2.; dla uczniów - zwłaszcza młodszych - którzy dotychczas uczęszczali do mniejszej liczebnie szkoły i małolicznych oddziałów, dołączenie do większej grupy może stanowić przyczynę trudności adaptacyjnych i problemów emocjonalnych związanych z przystosowaniem się do nowego otoczenia; zmiana miejsca edukacji, dojazd do szkoły lub jego wydłużenie, współistniejące z koniecznością odnalezienia się w nowych rolach społecznych w nieznanej dziecku grupie rówieśniczej (najczęściej dzieci z tej grupy już wcześniej zżyły się ze sobą) prowadzi do zachwiania poczucia bezpieczeństwa,

- przemawia to przeciwko przeprowadzeniu likwidacji Szkoły,

- jako jedną z przyczyn zamiaru likwidacji Szkoły wskazano to, że z uwagi na niską liczebność poszczególnych klas nauka w Szkole musi odbywać się w systemie klas łączonych, co niekorzystanie może wpływać na procesy związane ze społecznym rozwojem dziecka; jednak zgodnie z Prawem oświatowym w szkołach działających w szczególnie trudnych warunkach demograficznych lub geograficznych, w zakresie danego etapu edukacyjnego dopuszcza się taką organizację nauczania; kwestię tę uregulowano bezpośrednio w art. 96 ust. 4 Prawa oświatowego oraz w rozporządzeniu wydanym na jego podstawie; rozwiązanie prowadzenia zajęć systemem klas łączonych zgodnie z powyższymi zasadami - zwłaszcza jeśli jest akceptowalne przez rodziców - umożliwia funkcjonowanie małej szkoły; ponadto nauka w takim systemie nie jest przeszkodą w realizacji podstawy programowej i jest dopuszczona przepisami prawa; dlatego nauczanie w klasach łączonych w Szkole jest korzystniejsze dla uczniów niż dowożenie do szkoły w P2. oddalonej o ok. 8,5 km od Szkoły,

- dodatkowym aspektem jest - całkowicie pomijany w uzasadnieniu do uchwały oraz zażaleniu Burmistrza - los [...] dzieci uczęszczających do oddziału przedszkolnego funkcjonującego w Szkole; alternatywą zarówno dla dzieci z tego oddziału przedszkolnego, jak i tego, który działa w Szkole Podstawowej w P3. (obecnie [...] dzieci) jest jedynie Przedszkole w P2. działające w zespole szkolno - przedszkolnym, do którego obecnie uczęszcza [...] dzieci (do [...] oddziałów); jak wykazano w SIO - według stanu na [...] września 2018 r. - liczba miejsc, którymi dysponuje Przedszkole w P2 wynosi [...]; liczba ta może być więc niewystarczająca, aby wszystkie dzieci w wieku 3-6 lat w kolejnych latach mogły realizować obowiązek rocznego przygotowania przedszkolnego lub korzystać z przysługującego im prawa do korzystania z wychowania przedszkolnego; obecnie do oddziału przedszkolnego w Szkole uczęszcza [...] dzieci, w roku szkolnym 2017/2018 było ich [...], a w roku szkolnym 2016/2017 – [...] ([...] sześciolatków, [...] pięciolatków i [...] czterolatek); dzieci, które rozpoczęły edukację przedszkolną w małym, kameralnym oddziale przedszkolnym w P1., umiejscowionym w okolicy domu rodzinnego, gdzie występuje indywidualizacja podejścia wychowawcy do każdego dziecka, będą wykazywać trudności z przystosowaniem się do nowego miejsca; zmiana małolicznego oddziału przedszkolnego na przedszkole oddalone znacznie od domu rodzinnego, w wielokrotnie liczniejszej placówce może spowodować rezygnację rodziców młodszych dzieci z możliwości korzystania z wychowania przedszkolnego; Burmistrz nie zaproponował szczególnych warunków dowożenia dzieci w wieku 3-4 lat; zapewnienie wychowania przedszkolnego w oddziale przedszkolnym w Szkole wpłynie pozytywnie na liczbę dzieci w klasach I w kolejnych latach; oznacza to stabilizację liczby dzieci w oddziale przedszkolnym, a w efekcie także możliwy wzrost i stabilizację liczby uczniów Szkoły,

- nowej organizacji dowozu uczniów - po likwidacji Szkoły - nie będzie stanowiła poprawy warunków nauczania; zajęcia lekcyjne w Szkole rozpoczynają się o godzinie 8:30; dowóz dzieci odbywa się w dwóch turach: pierwszy z miejscowości G. o godzinie 7:24 (do szkoły autobus dojeżdża o godzinie 7:43), drugi z miejscowości Z. o godzinie 7:31 (do szkoły autobus dojeżdża o godzinie 8:05); zatem podróż dzieci zamieszkałych w tych miejscowościach trwa odpowiednio 18 i 34 minuty; wynika stąd, że dzieci wyjeżdżające z domu wcześniej oczekują na zajęcia 47 minut, a dzieci przyjeżdżające drugą turą oczekują na zajęcia 25 minut; w przypadku dokonania reorganizacji sieci szkolnej zajęcia w Szkole Podstawowej w P2. będą rozpoczynały się o godzinie 8:00; organizacja dowozu, zaproponowana przez Gminę obejmować będzie zgodnie z planem trzy trasy z miejscowości Z. (poranną godzinę zbiórki określono w tej miejscowości na godzinę 7:32), B. (odjazd o godzinie 7:27) oraz G. (odjazd o godzinie 7:30); przyjazd do miejsca docelowego byłby według tego schematu o godzinie 7:50 lub 7:55; zatem czas jaki dzieci z tych miejscowości miałyby poświęcić na podróż do szkoły wynosiłby odpowiednio 18, 28 i 20 minut; czas dojazdu dzieci z G., B. i K. wydłuży się o ok. 10 minut, ale czas dojazdu uczniów zamieszkujących miejscowości Z. i K. nie ulegnie zmianie; plan dowozów uczniów po dokonaniu likwidacji Szkoły wydaje się porównywalny dla jej uczniów (pomijając 10 uczniów zamieszkujących miejscowość P1, którzy stanowią ponad 20% uczniów tej szkoły i nie korzystają dotychczas ze zorganizowanego dowozu do szkoły), zwłaszcza w kontekście rozpoczynania zajęć szkolnych o pół godziny wcześniej i braku konieczności oczekiwania na nie; zamiar likwidacji Szkoły stanowi jednak element reorganizacji sieci szkół podstawowych w Gminie; w przypadku likwidacji szkoły w P3., dzieci z jej obwodu będą jeździć kursem, który zaczynać się będzie w P, a kończyć w P2.; poranna godzina zbiórki została określona w tej miejscowości na godzinę 7:15, w miejscowości B. na godzinę 7:28, a przyjazd do miejsca docelowego o godzinie 7:55; natomiast w przypadku przekształcenia Szkoły Podstawowej w L., uczniom klas IV-VIII zaprojektowano dowóz na trzech trasach: z miejscowości J. (godzina odjazdu 7:20), P.(godzina odjazdu 7:10) oraz z L. (godzina odjazdu 7:30); Gmina musiałaby zatem zorganizować 7 tras dowozu uczniów zamieszkałych na jej terenie z godziną przyjazdu wszystkich autobusów do Szkoły Podstawowej w P2. ok. 5 minut przed rozpoczęciem lekcji; w przypadku likwidacji Szkoły, Szkoły Podstawowej w P3 oraz przekształcenia Szkoły Podstawowej w L., docelowo transport będzie musiał zostać zorganizowany inaczej, co oznacza konieczność połączenia tras dowozu lub ich części, co z kolei stanowi o pogorszeniu warunków dowożenia; nie jest poprawą warunków nauki, wychowania i opieki, wydłużenie czasu dojazdu uczniów do szkoły zaproponowane w dokumentach załączonych do pisma z [...] maja 2019 r.,

- zgodnie z art. 39 Prawa oświatowego sieć publicznych szkół podstawowych powinna być zorganizowana w sposób umożliwiający wszystkim dzieciom spełnianie obowiązku szkolnego, z uwzględnieniem drogi dziecka z domu do szkoły, która nie może przekraczać:

- 3 km - w przypadku uczniów klas l-IV szkół podstawowych;

- 4 km - w przypadku uczniów klas V-VIII szkół podstawowych;

w kontekście proponowanej organizacji sieci szkół podstawowych na terenie Gminy należy wskazać, że przeniesienie kształcenia podstawowego do jednej szkoły spowoduje wydłużenie drogi dojazdu dzieci z części wiejskiej gminy; nie można uznać więc, że w kwestii dowożenia warunki kształcenia uczniów Szkoły ulegną poprawie; zgodnie z art. 32 ust. 3 Prawa oświatowego droga dziecka sześcioletniego spełniającego obowiązek rocznego przygotowania przedszkolnego i dziecka pięcioletniego realizującego prawo do korzystania z wychowania przedszkolnego, z domu do m.in. publicznego przedszkola, czy oddziału przedszkolnego w publicznej szkole podstawowej nie powinna przekraczać 3 km; jeżeli droga ta przekracza tę odległość, obowiązkiem gminy jest zapewnienie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dziecka albo zwrot kosztów przejazdu dziecka i opiekuna środkami komunikacji publicznej, jeżeli dowożenie zapewniają rodzice; zapewnienie dowozu do szkoły oddalonej znacznie od miejsca zamieszkania uczniów, wobec możliwości uczęszczania do oddziału przedszkolnego w pobliżu domu rodzinnego nie stanowi poprawy warunków korzystania z wychowania przedszkolnego; natomiast w przypadku dzieci trzy-, czteroletnich, co do których gmina nie ma obowiązku organizacji dowozu do wskazanego przedszkola, obciążenie to musieliby przejąć rodzice; to skłoniłoby niektórych rodziców do całkowitej rezygnacji z przysługującego im prawa,

- po dokonaniu zamierzonej reorganizacji sieci szkół pozostanie jedna szkoła podstawowa o pełnej strukturze klas l-VIII umiejscowiona w centralnej części gminy i ewentualnie jedna szkoła podstawowa w L. o strukturze klas I-III z oddziałem przedszkolnym; kumulacja kształcenia uczniów całej gminy w jednej szkole podstawowej jest rozwiązaniem pozbawiającym rodziców tych uczniów możliwości wyboru szkoły dla swoich dzieci jeżeli szkoła obwodowa nie spełnia ich oczekiwań; co więcej jest to działanie skierowane jedynie na oszczędność finansową związaną z ograniczeniem wydatków gminy,

- ważnym dla gminy argumentem w świetle niniejszej sprawy jest aspekt ekonomiczny przedmiotowej likwidacji; zgodnie z art. 8 ust. 15 Prawa oświatowego zakładanie i prowadzenie publicznych szkół podstawowych należy do zadań własnych gmin; argumenty natury ekonomicznej nie mogą zatem stanowić zasadniczej przesłanki powzięcia zamiaru likwidacji szkoły; głównym argumentem organizowania i utrzymania sieci szkół podstawowych na danym terenie jednostki samorządu terytorialnego powinna być przede wszystkim korzyść dla społeczności mieszkańców; wyraża się ona, m.in. poprzez poprawę warunków nauki dzieci tych mieszkańców, a nie tak jak w tym przypadku poprzez obniżenie kosztów utrzymania tych szkół; równe traktowanie dzieci mieszkańców gminy nie może być wyrażone jedynie poprzez obiektywnie obliczoną wartość pieniężną przeznaczaną na kształcenie danego dziecka w danym roku; uczniom likwidowanej szkoły proponuje się naukę w szkole oddalonej od miejsca dotychczasowej szkoły o ok. 8,5 km; ma to w efekcie obniżyć wydatki na oświatę w gminie; trudność związana z dojazdem mogłaby być jedynie wyborem uczniów i ich rodziców; gmina natomiast powinna zagwarantować naukę wszystkim uczniom jak najbliżej miejsca zamieszkania,

- nie można uznać, że zamiar likwidacji Szkoły jest dostosowaniem sieci szkół do zmian demograficznych z uwzględnieniem korzyści ekonomicznej gminy; korzystniejsze dla uczniów jest aby w sieci szkolnej funkcjonowały obie szkoły - w P1. i w P2.faktycznym powodem tej likwidacji jest przede wszystkim oszczędność finansowa gminy.

W skardze, zarzucono naruszenie przepisów:

- art. 89 ust. 1 i ust. 3 w związku z art. 39 ust. 1- 5, w zw. z art. 51 i 55, Prawa oświatowego przez niewłaściwe zastosowanie, w szczególności przez przyjęcie, że negatywna opinia może być wydana pomimo spełnienia przez skarżącą wszelkich wymagań określonych w tych przepisach;

- art. 124 § 2, 107 § 3 w związku z art. 126 K.p.a. przez niezastosowanie i pominięcie w uzasadnieniu podstawy prawnej i faktycznej w znacznej części rozstrzygnięcia;

- z art. 7, art. 8 § 1 i 2 oraz art. 11 i 12 § 1 K.p.a. co do znacznej części rozstrzygnięcia.

W obszernym uzasadnieniu skargi wywodzono, że z treści załącznika do Zarządzenia Nr [...] Burmistrza [...] z [...] czerwca 2018 r. w sprawie przejęcia czynności związanych z wygaszaniem Gimnazjum Publicznego im. [...] w P2 wynika, że Szkoła Podstawowa w P2. przejmuje majątek tego gimnazjum oprócz sekretariatu, gabinetu dyrektora i biblioteki najpóźniej [...] sierpnia 2018 r., a pracowników obsługujących wcześniejszy obiekt gimnazjalny już od [...] lipca 2018 r. Najpóźniej [...] września 2019 r. szkoła ma przejąć trzy pomieszczenia niedydaktyczne będące jeszcze w dyspozycji gimnazjum. Do takiej sytuacji art. 39 ust. 7a Prawa oświatowego nie znajduje zastosowania, albowiem obowiązuje od 1 stycznia 2019 r. na mocy ustawy z dnia 22 listopada 2018 r. - o zmianie Prawa oświatowego, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 2245 ze zm.), a przepisy międzyczasowe tej ustawy nie przewidują skutku wstecznego powyższej regulacji. W istocie proces przejęcia majątku wydzielonego zakończył się przed wejściem w życie art. 39 ust. 7a Prawa oświatowego, stąd nie może być mowy o jakimkolwiek przekształceniu.

Zakwestionowano więc liczbę sal lekcyjnych w Szkole Podstawowej w P2. (14), podaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Podniesiono, że - w trakcie oględzin poprzedzających wydanie zaskarżonego postanowienia – [...] maja 2019 r. komisja przeliczyła wszystkie sale w obu budynkach i było ich 22, przy czym nie uwzględniono sal wolnych od zajęć dydaktycznych ze względu na brak potrzeby takiego ich wykorzystania na dzień dzisiejszy. Powyższe ma istotne znaczenie dla oceny poprawy warunków nauki dzieci w Szkole Podstawowej w P2. względem warunków oferowanych przez Szkołę Podstawową w P1. W istocie nie ma potrzeby prowadzenia nauki w systemie zmianowym w Szkole Podstawowej w P2. po przekształceniu niniejszych szkół, a więc nie dojdzie do pogorszenia warunków nauki z tego powodu. Ilość oddziałów - 17 jest dużo mniejsza niż ilość sal - 22, przy czym wiele z nich pozostaje w rezerwie. Uczniowie z P1. uzyskają natomiast znaczącą korzyść w postaci możliwości korzystania z zewnętrznej, profesjonalnej hali sportowej, a także kompleksu boisk i urządzeń zewnętrznych. Ponadto sale lekcyjne w Szkole Podstawowej w P2. są o wiele lepiej wyposażone niż te w P1.

W skardze zwrócono także uwagę na niezgodności pomiędzy ustaleniami z zaskarżonego postanowienia, a stanem rzeczywistym w zakresie wyliczenia czasu dojazdu do szkoły i oczekiwania na zajęcia. Co więcej, wskazano, że nie można zaakceptować poglądu organu o pogorszeniu się sytuacji dzieci pod względem dojazdu po dokonaniu planowanej reorganizacji. W istocie planowane rozwiązania spowodują znaczne skrócenie czasu oczekiwania dzieci na rozpoczęcie zajęć w szkole w przypadku uczniów z G. oraz Z. Natomiast sytuacja dzieci z P1. w praktyce się nie zmieni. Pomiędzy miejscowością P1, a miastem P2. nie ma dużej odległości. Dojazd pomiędzy nimi zajmuje ok. 10 minut. W konsekwencji dla większości dzieci dowożonych do szkoły w dotychczasowym obwodzie szkolnym w P1., czas dowozu do szkoły ulegnie znacznemu - dwukrotnemu - skróceniu.

W dalszej kolejności zakwestionowano w skardze rozważania demograficzne organu II instancji. Zgodnie z uzasadnieniem do uchwał, w roku szkolnym 2019/2020 naukę w klasie I Szkoły rozpocznie dwóch uczniów. Ponadto dostrzeżono, że w Szkole - ze względu na znikomą ilość uczniów - oddziały różnych klas są łączone. Jest to wprawdzie dopuszczalne, ale wyłącznie w sytuacjach wyjątkowych. Natomiast w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia pominięto, że liczba uczniów w Szkole staje się niewielka i - przy założeniu stałej tendencji demograficznej - w przyszłości stanie się porównywalna z liczbą nauczycieli i personelu pomocniczego. Prowadzi to do zastąpienia edukacji społecznej edukacją indywidualną.

Powołując się na dane statystyczne z ostatnich trzech latach, w skardze zaakcentowano, że odsetek uczniów uczęszczających do Szkoły w stosunku do dzieci zameldowanych w tej miejscowości kształtuje się na poziomie 54%. W konsekwencji rodziny niemal połowy dzieci wiejskich wybierają edukację poza miejscowością.

W skardze wskazano również, że organ niemal zupełnie nie przedstawił warunków panujących w Szkole Podstawowej w P2., w której dzieci miały kontynuować naukę. Posiada ona najnowocześniejszy obiekt szkolny w powiecie, który na dzień dzisiejszy, ze względu na likwidację gimnazjów - nie jest w pełni wykorzystany. Jest tam najlepsze wyposażenie sal dydaktycznych do nauki chemii, fizyki, biologii czy też geografii. Nie jest to tylko bardzo dobre wyposażenie pozostawione po gimnazjum, ale również zakupione nowe - w ramach dużej ministerialnej rezerwy subwencji oświatowej - m.in. stanowiska dla uczniów do wykonywania doświadczeń. W każdej sali lekcyjnej są tablice interaktywne. Uczniowie mają do swojej dyspozycji halę sportową o powierzchni 650 m2 , dwie sale gimnastyczne o powierzchni 160 m2, szerokie korytarze, hole o dużej powierzchni, windę i sanitariaty specjalnie przygotowane dla dzieci niepełnosprawnych ruchowo. W pobliżu znajduje się kompleks boisk ORLIK 2012 wraz z zewnętrzną siłownią. W grudniu 2016 roku zakończono budowę dużego obiektu sportowego wraz z zapleczem dydaktycznym, przeznaczonym dla gimnazjum. Jak wskazano już w uzasadnieniu uchwały szkoła dysponuje dwoma obiektami - w tym jeden zupełnie nowy - z dużymi przestronnymi, jasnymi korytarzami. Nauka jest zorganizowana w taki sposób, że dzieci nauczania wczesnoszkolnego przebywają w wydzielonym skrzydle szkoły i mają komfortowe i bezpieczne warunki. Szkoła w P2. jest placówką bezpieczną, na korytarzach dyżurują nauczyciele, w obu obiektach jest monitoring, nie ma w niej problemu narkotyków, czy agresji. Planowane jest objęcie dzieci opieką stomatologiczną i pielęgniarską. Odnośnie warunków przyrodniczych, w jakich zlokalizowana jest szkoła wskazano, że placówka w P2. jest usytuowana na obrzeżach miasta, na skraju jednego z najstarszych rezerwatów w Europie - Rezerwatu [...]., w którym znajdują się ścieżki dydaktyczne, a nauczyciele i uczniowie chętnie korzystają tam z bezpośredniego kontaktu z przyrodą. Warunki jakie zapewnia szkoła w P2. weryfikowali i udokumentowali przedstawiciele organów obydwu instancji podczas wizji lokalnej. Istotne są także perspektywy rozwoju szkoły. Mniejsze szkoły oferują uczniom minimum przestrzeni edukacyjnej, jednak w przyszłości finansowane będą przede wszystkim szkoły duże.

W konsekwencji nauka w tak wyposażonej szkole na pewno oferuje uczniom lepsze warunki lokalowe, niż nauka w Szkole, w tym uczniom niepełnosprawnym.

Gmina, nie mając takiego obowiązku, dokonała wnikliwych konsultacji ogólnogminnych. Organ prowadzący skonsultował społecznie temat reorganizacji o wiele szerzej niż wskazują na to przepisy prawa (a wszyscy rodzice uczniów szkoły zostali poinformowani o zamiarze jej likwidacji). Reorganizacji poświęcono ok. 30 spotkań z mieszkańcami. W 20 sołectwach na 25 istniejących na terenie gminy większość mieszkańców zarekomendowała Radzie Miejskiej likwidację szkoły, a więc rozwiązanie dalej idące niż, np. przekształcenie szkoły w L.. Ponadto, 18 sołtysów przyjęło wspólne stanowisko, w którym poparło likwidację szkół wiejskich. Należy także wskazać, że zamiar likwidacji Szkoły przyjęto zdecydowaną większością w Radzie tzn. stosunkiem głosów: 10 za, 2 przeciw, 1 wstrzymującym, 1 radny wyłączył się z głosowania, 1 radny nieobecny. Powyższe wskazuje, że decyzja jest społecznie akceptowana, oczekiwana i w pełni uzasadniona.

Odnośnie nielicznych protestów środowiska związanego ze szkołą wskazano, że Gmina usiłowała uzyskać pełną, społeczną zgodę w procesie reorganizacji i proponując przekazanie szkoły Stowarzyszeniu [...] (posiadającego dobrą opinię w naszym regionie), z którym gmina nawiązała współpracę. Opinie rodziców w tym przedmiocie były negatywne, mimo ich dużego zaangażowania w sprawy szkoły, o którym pisze w uzasadnieniu nadzór pedagogiczny. Protesty, o których pisze organ nadzoru, to wizyty u przedstawicieli władzy rządowej czy też kontakty osobiste z przedstawicielami parlamentu osób, które - co naturalne w sytuacji rożnych osobowości i przekonań - posiadają inny pogląd na omawiane kwestie, jednak nie przedstawiają one stanowiska reprezentującego ogół czy większość społeczności miasta i gminy.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

W piśmie z [...] października 2019 r. (k. 43 akt sądowych) Gmina podtrzymała argumentację ze skargi oraz zaprzeczyła tezie zawartej w odpowiedzi na skargę, zgodnie z którą przyrost naturalny dzieci na terenach wiejskich jest większy niż dzieci na terenach miejskich. W odpowiedzi na powyższe pismo (k. 59 akt sądowych) organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone zarówno w postanowieniu wydanym [...] maja 2019 r., jak i w odpowiedzi na skargę.

Sąd zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Trafne są zarzuty skargi, gdzie wywiedziono, że zaskarżone postanowienie wydano z naruszeniem przepisów prawa procesowego – art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 w związku z art. 126 K.p.a. Naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonego postanowienia stanowi art. 89 Prawa oświatowego. Zgodnie z tym przepisem szkoła publiczna może być zlikwidowana z końcem roku szkolnego przez organ prowadzący szkołę, po zapewnieniu przez ten organ uczniom możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu, a także kształcącej w tym samym lub zbliżonym zawodzie. Organ prowadzący jest obowiązany, co najmniej na 6 miesięcy przed terminem likwidacji, zawiadomić o zamiarze likwidacji szkoły: rodziców uczniów, a w przypadku uczniów pełnoletnich – tych uczniów, właściwego kuratora oświaty oraz organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego właściwej do prowadzenia szkół danego typu (ust. 1). Szkoła publiczna prowadzona przez jednostkę samorządu terytorialnego może zostać zlikwidowana po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty (ust. 3). Przepisy te stosuje się odpowiednio w przypadku przekształcenia szkoły (ust. 8).

W realiach niniejszej sprawy bezsporne jest to, że Gmina spełniła wszystkie wymagania określone w art. 89 ust. 1 Prawa oświatowego. Uczniom Szkoły zapewniono możliwość kontynuowania nauki w Szkole Podstawowej w P2., przy jednoczesnym zapewnieniu bezpłatnego transportu uczniów likwidowanej Szkoły, jak również zawiadomiono o zamiarze likwidacji wszystkie podmioty wskazane w tym przepisie.

Istota sporu sprowadza się natomiast do ustalenia podstaw i zakresu ingerencji kuratora oświaty - będącego organem administracji rządowej - w decyzje samorządowego organu prowadzącego szkołę dotyczące jej likwidacji (przekształcenia). Kurator wydał bowiem w niniejszej sprawie postanowienie, w którym negatywnie zaopiniował przekształcenie Szkoły, a jego stanowisko uzyskało aprobatę organu - wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu. Słusznie organ wywodził umocowanie w tym zakresie i kompetencje związane z realizacją nadzoru pedagogicznego i polityki oświatowej. Stanowiło to podstawę do dokonania analizy porównawczej warunków panujących w szkole przeznaczonej do likwidacji oraz tej, która podlegała przekształceniu, systemów nauki w obu placówkach i związanych z tym możliwości kształtowania relacji rówieśniczych (społecznych), ogólnie pojętego bezpieczeństwa uczniów, a także organizacji dojazdów i wypływu zamierzonej likwidacji w życie rodzinne uczniów oraz lokalnej społeczności.

W tym kontekście należy wskazać, że kompetencja kuratora oświaty do wydawania opinii w zakresie likwidacji (przekształcenia) szkoły wynika z faktu, że pełni on w polskim systemie oświaty szczególną rolę organu administracji rządowej, odpowiedzialnego za realizację polityki oświatowej państwa na terenie właściwego województwa, a jednocześnie obarczonego obowiązkiem takiego współtworzenia i realizowania regionalnej i lokalnej polityki oświatowej, aby ta ostatnia pozostawała w zgodzie z polityką oświatową państwa.

Kurator oświaty, co należy zaznaczyć, nie jest organem nadzoru nad jednostkami samorządu terytorialnego. Na gruncie art. 171 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), dalej jako "Konstytucja RP", oraz art. 85 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2019 r., poz. 506) chroniona jest bowiem samodzielność jednostek samorządu terytorialnego. Zgodnie z art. 171 ust. 2 Konstytucji RP - Prezes Rady Ministrów i wojewodowie, a w zakresie spraw finansowych regionalne izby obrachunkowe - i wyłącznie co do kryterium legalności. Gmina wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność (art. 2 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym). Do zadań własnych gminy należą, m.in. sprawy edukacji publicznej (art. 7 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym). Potwierdza to zresztą art. 8 pkt 15 Prawa oświatowego.

Natomiast w myśl art. 51 ust. 1 Prawa oświatowego, kurator oświaty - w imieniu wojewody - wykonuje zadania i kompetencje w zakresie oświaty określone w ustawie i przepisach odrębnych na obszarze województwa, a w szczególności sprawuje nadzór pedagogiczny nad publicznymi szkołami. Nadzór pedagogiczny - w myśl art. 55 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa oświatowego - polega na: obserwowaniu, analizowaniu i ocenianiu przebiegu procesów kształcenia i wychowania oraz efektów działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej szkół i placówek. Kurator ocenia stan i warunki działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej szkół i placówek. W tym zakresie nadzorowi podlega - w szczególności - zapewnienie uczniom bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki (tak art. 55 ust. 2 pkt 6 Prawa oświatowego).

Opinia kuratora - wydawana w trybie art. 89 ust. 3 Prawa oświatowego nie jest więc opinią w ramach nadzoru, która mogłaby dotyczyć legalności podjętej uchwały o zamiarze przekształcenia szkoły. Opinię tę kurator wydaje jako organ realizujący na obszarze danego województwa politykę oświatową oraz jako organ sprawujący nadzór pedagogiczny nad daną szkołą. Przy wydawaniu tej opinii kurator zobligowany jest więc do uwzględnienia tych aspektów, które odnoszą się do współtworzenia i realizacji regionalnej i lokalnej polityki oświatowej, jak i do zapewnienia uczniom właściwych warunków nauki, wychowania i opieki, co związane jest z realizacją zadań nadzoru pedagogicznego. Opinia ta nie może mieć charakteru arbitralnego, lecz musi odnosić się do przepisów prawa nakładających na organ prowadzący szkołę wskazane powyżej obowiązki. Jednakże realizacja tych obowiązków, zwłaszcza w zakresie obejmującym aspekty związane z nadzorem pedagogicznym, sprowadza się do oceny skutków przekształcenia szkoły w kontekście zapewnienia uczniom odpowiednich warunków nauki, wychowania i opieki. W tym też przejawia się uznaniowość przedmiotowej opinii, co z oczywistych względów nie może oznaczać dowolności dokonanej przez kuratora oceny.

Opinia kuratora oświaty - jako postanowienie, na które służy zażalenie - powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne (tak art. 124 § 2 K.p.a.). Uzasadnienie to obejmuje ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Organ ma obowiązek przedstawienia własnego stanowiska w sprawie i podania jego motywów wraz z ich szczegółowym wyjaśnieniem. Organ powinien przy tym poddać rozwadze wszystkie podnoszone przez stronę w toku postępowania argumenty, odnieść je do norm wynikających z obowiązujących przepisów prawa i wskazać na powody takiego, a nie innego zastosowania tych przepisów. W myśl zasad ogólnych, wyrażonych w art. 11 oraz 8 K.p.a., motywy rozstrzygnięcia powinny być ujęte tak, by strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. Motywując rozstrzygnięcie - zwłaszcza negatywne dla strony - organ powinien odnieść się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę w toku postępowania. Brak takiego odniesienia stanowi naruszenie prawa, które może mieć wpływ na wynik sprawy.

Przechodząc na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że słusznie wywiedziono w skardze, że zarówno opinia Kuratora, jak i zaskarżone postanowienie powzięto z naruszeniem przedstawionych wyżej reguł. Nie rozpatrzono bowiem w sposób pełny i wnikliwy wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, które mogły mieć wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Nie odniesiono się także do istotnych argumentów Gminy, które podnoszono w toku postępowania. Zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Kuratora wydano więc z naruszeniem art. 7, 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W kontekście planowanej reorganizacji zabrakło przede wszystkim rzetelnej analizy warunków nauki, wychowania i opieki uczniów ze stanem proponowanym, która pozwoli ocenić wpływ likwidacji Szkoły na sytuację edukacyjną dzieci.

W szczególności należy zweryfikować ilość sal lekcyjnych i ich typów jakimi dysponuje Szkoła Podstawowa w P2. w porównaniu do Szkoły, co ma decydujące znaczenie przy ocenie istnienia potencjalnej możliwości wprowadzenia systemu nauki zmianowej w szkole w P2. (po reorganizacji). Trafnie zwrócono uwagę w skardze na to, że art. 39 ust. 7a Prawa oświatowego - na który powołuje się organ argumentując brak możliwości uwzględnienia bazy lokalowej po wygaszanym gimnazjum - wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2019 r. Natomiast według załącznika do zarządzenia nr [...] Burmistrza [...], przejęcie majątku gimnazjum przez szkołę w P2. (oprócz sekretariatu, gabinetu dyrektora, biblioteki i trzech pomieszczeń niedydaktycznych) miało nastąpić najpóźniej [...] sierpnia 2018 r. Równie ważne - jak konieczność zapewnienia uczniom bezpiecznych i higienicznych warunków nauki - jest zagwarantowanie bazy dydaktycznej odpowiedniej do potrzeb kształcenia. Tymczasem organ nie rozważył, czy Szkoła posiada pracownie przedmiotowe wyposażone w odpowiedni sprzęt, zabezpieczający właściwy poziom edukacji uczniom z klas IV–VIII. Pominięto też podnoszoną przez Gminę kwestię dostosowania Szkoły Podstawowej w P2 dla potrzeb uczniów niepełnosprawnych.

Kwestię tę należy rzetelnie rozważyć również z uwagi na to, że Gmina z kolei podnosi, że Szkoła Podstawowa w P2. posiada najlepsze wyposażenie sal dydaktycznych do nauki chemii, fizyki, biologii i geografii - nie tylko pozostawione po gimnazjum, ale również zakupione w ramach ministerialnej rezerwy subwencji oświatowej (m.in. stanowiska dla uczniów do wykonywania doświadczeń). W każdej sali lekcyjnej jest tablica interaktywna i komputer. Uczniowie mają do dyspozycji halę sportową o powierzchni 650 m2, dwie sale gimnastyczne o powierzchni 160 m2, szerokie korytarze, hole o dużej powierzchni, windę i sanitariaty przystosowane dla dzieci niepełnosprawnych ruchowo. Obok znajduje się kompleks boisk ORLIK 2012 wraz z zewnętrzną siłownią. Nadto dzieci realizujące obowiązek edukacji wczesnoszkolnej przebywają w wydzielonym skrzydle szkoły.

Organ jest również obowiązany ocenić, czy korzystniejsze jest nauczanie w tzw. klasach łączonych czy też bardziej liczebnych (niż dotychczas) klasach – z punktu widzenia efektywności nauki, relacji między uczniami, ich integracji społecznej oraz nabywania umiejętności w zakresie współpracy i współzawodnictwa. Rację ma organ, gdy wskazuje, że ustawa "dopuszcza" funkcjonowanie klas łączonych. Jednak użycie takiego określenia przez prawodawcę oznacza, że uznaje daną sytuację za odbiegającą od normy. Nie sposób więc uznać aby uważał realizację potrzeb oświatowych w danej formie za równoważną – identycznie efektywną – jak w przypadku oddziałów osobnych dla każdej grupy wiekowej dzieci.

W kontekście danych demograficznych (obecnych i prognozowanych) należy rozważyć kwestię dowozu, uwzględniając okoliczność ile obecnie dzieci z klas I-VIII z P1 wybrało naukę w Szkole Podstawowej w P2.. Należy też uwzględnić, że istotne znaczenie ma czas od początku podróży do rozpoczęcia nauki. O ile zdaniem organu Gmina nie jest obecnie w stanie zapewnić równoczesnego dowozu dzieci (w tym samym czasie) z kilku likwidowanych szkół, należy zwrócić się o wyjaśnienie tej kwestii – jak technicznie wnioskodawca chce ją rozwiązać. Dopiero zaś później sformułować stanowisko. Wreszcie wymaga podkreślenia, że szkoła może być miejscem integrującym lokalną społeczność, co winna mieć na uwadze gmina, rozważając zasadność jej likwidacji w kontekście prowadzenia lokalnej polityki w skali mikrospołecznej. Nie może mieć to jednak znaczenia z punktu widzenia wykonywania zadań przez kuratora oświaty, który opiniuje zamiar likwidacji szkoły jedynie z perspektywy wykonywania zadań oświatowych. Nie bez znaczenia musi pozostawać też kwestia ewentualnego formalnego wyrażenia stanowiska przez społeczności lokalne, gdzie – zdaniem gminy - akceptowano zdaniem gminy wolę likwidacji Szkoły. Organ do tej kwestii w ogóle się nie odniósł.

Reasumując, stanowisko kuratora ma wprawdzie co do zasady charakter merytorycznej wypowiedzi w kwestii prawidłowego realizowania zadań oświatowych danej gminy, z uwzględnieniem realizacji w danym zakresie polityki państwa. Nie chodzi więc wyłącznie o zbadanie czy spełnione są warunki określone w art. 89 ust. 1 Prawa oświatowego, a więc czy zapewniono w ogóle uczniom możliwość uczęszczania do szkoły (w takim przypadku organ wstępnie nadzorowałby legalność działania gminy). Sąd w tym składzie nie podziela więc w danym zakresie stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu nieprawomocnego wyroku o sygn. II SA/Wa 1770/19, zaś uważa za trafne zajęte w sprawie o sygn. II SA/Wa 1769/19.

W niniejszej sprawie organy obu instancji uchybiły obowiązkom procesowym, tj. art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 w związku z art. 126 K.p.a. w zakresie stosownie wnikliwego rozpatrzenia sprawy w jej wszelkich istotnych aspektach, co może znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu orzeczenia. Uchybienia te stosownie do dokonanej powyżej oceny prawnej organ zobowiązany jest usunąć przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Wobec niewyjaśnienia sprawy w jej istotnych aspektach przedwczesna byłaby ocena czy formułując określone stanowisko organ naruszył odnośne przepisy prawa materialnego.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), w pkt 1 wyroku uchylił zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji.

O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzeczono w pkt 2 wyroku w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 ustawy.