Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 3369/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-03-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 9 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 1958 nr 17 poz 71
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie: WSA Iwona Maciejuk WSA Anita Wielopolska-Fonfara (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2015 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzja z dnia [...] znak : [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) po rozpoznaniu odwołania E. B. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] znak: [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] (znak: [...]) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ przedstawił stan faktyczny i prawny sprawy :

Wnioskiem z dnia 5 maja 2008 r. E. B. (działając w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik M. R., A. G., J.R. M.R. z d. H., B.R., E.R., A.R., J. W. i A. Z.) zwróciła się do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] (znak:[...]), przejmującej na własność Państwa nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha, położoną we wsi [...] zapisaną w KW [...] Tom I karta 18, stanowiącą własność W.R.

Wojewoda [...] po ponownym rozpatrzeniu sprawy (poprzednia decyzja tego organu z dnia [...] została uchylona decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] znak [...] decyzją z dnia [...] znak: [...], odmówił stwierdzenia nieważności przedmiotowego orzeczenia.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji wskazał, że podstawę prawną wydania kwestionowanej decyzji stanowił art. 9 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, poz. 71 ze zm.), zwanej dalej ustawą, zgodnie z którym nieruchomość rolna podlegała przejęciu na własność Państwa, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (t.j. w dniu 5 kwietnia 1958r.) znajdowała się we władaniu Państwa. Zdaniem organu, skoro przeprowadzone w powyższej sprawie postępowanie wyjaśniające wykazało, że nieruchomość położona we wsi [...], stanowiąca byłą własność W. R., została objęta we władanie Państwa przed dniem 5 kwietnia 1958 r., to należało stwierdzić, że orzeczenie PPRN w [...] z dnia [...] (znak: [...]) nie naruszało prawa stanowiącego podstawę jego wydania.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła E. B., zarzucając organowi pierwszej instancji szereg uchybień w zakresie przeprowadzonego postępowania dowodowego, w szczególności podnosząc, że Wojewoda [...] nie przedstawił dowodów na władanie Państwa sporną nieruchomością w dniu 5 kwietnia 1958 r. Dodatkowo strona wskazała, że decyzja PPRN w [...] nigdy nie została doręczona W. R. ani jego spadkobiercom. W. R. zmarł [...] w [...], zatem "z całą pewnością (...) nie był stroną (adresatem) tego aktu", zaś jego spadkobiercy zostali zmuszeni do opuszczenia własnego majątku wbrew swej woli. E. B. wskazała również na wadliwe powoływanie się przez Wojewodę na uchwałę Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lutego 1991 r. (Dz. U. Nr 20, poz. 88), gdyż zdaniem skarżącej uchwała ta została uznana za uchyloną i nie ma podstaw do jej stosowania. Wskazując na powyższe strona podtrzymała swój wniosek o stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji PPRN.

Jednocześnie wraz z odwołaniem E. B. wniosła zażalenie na postanowienie Dyrektora Wydziału Skarbu Państwa i Nieruchomości [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] z dnia [...] (znak:[...]) odmawiające wyłączenia od udziału w niniejszym postępowaniu starszego inspektora wojewódzkiego A. K., pracownika Oddziału Gospodarki Gruntami Rolnymi i Rewindykacji Mienia Wydziału Skarbu Państwa i Nieruchomości [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...]. Strona wskazała, że "Postępowanie w trybie odwoławczym toczy się już od 19 grudnia 2011 r. co rodzi zastrzeżenie co do szybkości postępowania przed organami administracji publicznej."

Rozpoznając sprawę organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, rozstrzygające znaczenie w sprawie przejęcia nieruchomości w trybie art. 9 ust. 1 ustawy miało to, czy nieruchomość do dnia wejścia w życie ustawy była objęta władaniem Państwa, czy też nie, przy czym przejęcie nie było uzależnione od sposobu ani okoliczności uzyskania władztwa nad nieruchomością przez Państwo. Z uzasadnienia orzeczenia PPRN z dnia [...] wynika, że objęta nim nieruchomość rolna znajdowała się we władaniu Państwa (P.O.M.[...]) zarówno przed, jak i po dniu 5 kwietnia 1958 r. Z uwagi jednak na jego lakoniczność Wojewoda [...] przeprowadził postępowanie, mające na celu zbadanie wszystkich prawnie istotnych faktów.

Pomimo przeprowadzonych poszukiwań nie udało się odnaleźć akt postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przed wydaniem decyzji PPRN w [...] z dnia [...]. Z tego względu, organ przeprowadził postępowanie mające na celu ustalenie, czy zachowały się dokumenty wskazujące, iż przejęta tym orzeczeniem nieruchomość nie znajdowała się we władaniu Państwa do dnia 5 kwietnia 1958 r.

W toku postępowania organ I instancji ustalił, że KW [...] tom I karta 18 ujawniona była w matrykule [...], w której jako właściciel nieruchomości figurował W. R. W matrykule [...] zapisana były parcela położona w [...] oznaczona na karcie 1 numerem [...]. Obecnie obszar dawnej parceli [...] odpowiada działkom ewidencyjnym oznaczonym nr : [...]. W wykazie ustalenia stanu posiadania, sporządzonego dla wsi [...] w [...], w stanie dotychczasowym jako właściciel figurował W. R., zaś w stanie nowym jako właściciela wpisano PGR [...]. Na skutek przeprowadzonych poszukiwań organ I instancji odnalazł także w Archiwum Państwowym w [...], w Zespole Kombinat Państwowych Gospodarstw Rolnych w [...] "Plan i rejestr pomiarowo - klasyfikacyjny PGR [...]" z 1951 i 1957 r. oraz "Plan gospodarczy PGR [...].

Po dokonaniu analizy zgromadzonych dowodów organ doszedł do wniosku, że decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] o przejęciu na własność Państwa nieruchomości rolnej, należącej uprzednio do W. R., nie można przypisać rażącego naruszenia prawa. Przeprowadzone postępowanie dowodowe nie wykazało bowiem, aby - wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu tej decyzji - przejmowana nieruchomość przed dniem 5 kwietnia 1958r. nie znajdowała się we władaniu Państwa. Wniosku takiego nie można wysnuć w szczególności z wykazu ustalenia stanu posiadania dla wsi [...] sporządzonego w [...]. W wykazie tym w stanie dotychczasowym, jako właściciel przedmiotowego gruntu figurował W.R., jednakże należy podkreślić, że stwierdzenie to nie może prowadzić do podważenia tezy, iż to Skarb Państwa, a nie właściciel (lub jego spadkobiercy), władał gruntem. Organ zaznaczył, że brak władania nieruchomością przez W. R. lub jego spadkobierców potwierdza nie tylko data śmierci wyżej wymienionego, który zmarł [...] w [...], ale również twierdzenia samej odwołującej, dotyczące opuszczenia [...] przez spadkobierców byłych właścicieli majątku. Organ podkreślił, że dla przejęcia nieruchomości rolnej na podstawie art. 9 ust. 1 w.w. ustawy nie miało znaczenia to, jakie były okoliczności i przyczyny przejęcia nad nią władztwa przez Państwo. Jednakże należy przyjąć, że skoro spadkobiercy W. R. zostali zmuszeni do opuszczenia [...] to tym samym nie mogli władać przedmiotową nieruchomością.

Odnosząc się do znajdującego się w aktach sprawy "Planu i rejestru pomiarowo - klasyfikacyjnego PGR [...]" z 1951 i 1957 r. oraz "Planu gospodarczego PGR [...]", zdaniem organu naczelnego, dokumenty te potwierdzają, iż we wsi [...] zostało założone państwowe gospodarstwo rolne, pośrednio przemawiając za prawidłowością ustaleń zawartych w uzasadnieniu decyzji PPRN w [...]. Niewątpliwie PGR [...] istniał przed dniem 5 kwietnia 1958 r., zatem możliwe było objęcie przez ten podmiot spornych gruntów w posiadanie przed tą datą.

Zdaniem organu odwoławczego, przeprowadzone postępowanie nie doprowadziło do wykazania, że decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] (znak:[...]) została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy nie stwierdzono również występowania innych, kwalifikowanych wad prawnych, o których mowa w art. 156 § 1 KPA. Organ szczegółowo ustosunkował się także do zarzutów odwołującej się E. B. zawartych w odwołaniu wykazując, że są one bezzasadne.

Przechodząc do analizy zarzutów dotyczących postanowienia Dyrektora Wydziału Skarbu Państwa i Nieruchomości [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...], odmawiającego wyłączenia od udziału w sprawie starszego inspektora wojewódzkiego, A. K., organ stwierdził, że one również nie zasługują na uwzględnienie. Składając wniosek o wyłączenie pracownika E.B. powołała się na przesłanki z art. 24 § 1 pkt 2 i §3 KPA, wskazując, że jednym z aktualnych właścicieli nieruchomości wchodzącej w skład dawnego majątku oznaczonego KW [...] tom 1 karta 4 jest J. K. oraz J. K. Należy jednak zauważyć, że po pierwsze nieruchomości objęte KW [...] tom 1 karta 4 nie są przedmiotem niniejszego postępowania (chodzi w nim bowiem o KW [...] tom 1 karta 18), nie były też przedmiotem postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] znak:[...], dotyczącego nieruchomości ujętych w KW [...] tom II, karta 21 (dla obu tych spraw Wojewoda [...] prowadził wspólne akta). Organ zaznaczył, że z samego faktu, że dwie osoby noszą te same nazwiska nie można wywodzić wniosku, że są one ze sobą spokrewnione lub spowinowacone, tym bardziej w stopniu, o którym mowa w art. 24 § 1 pkt 2 KPA. Ponadto, okoliczności powodujące powstanie wątpliwości co do bezstronności pracownika, w rozumieniu art. 24 § 3 KPA, muszą zostać uprawdopodobnione. W ocenie organu, wniosek E. B. nie spełnił tego wymagania, gdyż - jak wskazano powyżej - wątpliwości strony były związane z inną nieruchomością niż objęta niniejszym postępowaniem. Jeśli zaś chodzi o zgłaszane przez odwołującą zastrzeżenia co do szybkości postępowania, to należy stwierdzić, że wniosek o wyłączenie pracownika nie jest właściwym środkiem do kwestionowania tego rodzaju uchybień. Zgodnie z art. 37 § 1 KPA na niezałatwienie sprawy w terminie lub na przewlekłe prowadzenie postępowania służy stronie zażalenie do organu wyższego stopnia, ewentualnie - w następnej kolejności - skarga na bezczynność/przewlekłość postępowania do sądu administracyjnego.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła E. B. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jako naruszającej prawo.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7, art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i art. 36 § 1, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak staranności w zbieraniu dowodów, jak również rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że w toku postępowania Wojewoda [...] nie przestawił dowodów na władanie Państwa w dniu 5 kwietnia 1958 roku nieruchomościami i w tym zakresie decyzja z [...] rażąco narusza prawo. Takim dowodem na władanie Państwa nie jest bowiem wykaz ustalenia stanu posiadania sporządzony w [...] dla wsi [...], gdzie figurował W. R. jako właściciel działki oznaczonej numerem [...].

Skarżąca zarzuciła także, że Wojewoda nie przedstawił dokumentów dotyczących dat powstania PGR [...] ani PGR [...] wymienionych w piśmie [...] z dnia [...]. Nie przedstawił również dokumentów poświadczających przejęcia i przekazywanie ww. nieruchomości między tymi podmiotami. Wskazała, że w decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] (znak [...] ) wymieniony jest POM [...], a nie PGR [...] względnie PGR [...]. Wojewoda nie przedstawił również dokumentów dotyczących daty powstania POM [...] czy POM [...].

W ocenie skarżącej, dołączony plan i rejestr pomiarowo-klasyfikacyjny z 1951 r. jest dowodem, że jakieś działki wchodziły w skład folwarku; nie stanowi natomiast dowodu na władanie Państwa sporną nieruchomością w dniu 5 kwietnia 1958 r. Ponadto, dołączony plan pomiarowo-klasyfikacyjny nie jest dokumentem poświadczonym za zgodność z oryginałem.

Skarżąca podniosła także, że decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] nigdy nie została doręczona W. R. ani jego spadkobiercom. W.R. zmarł [...] w [...], dlatego z całą pewnością nie był stroną (adresatem) tego aktu. Skarżąca wskazała, iż myli się Wojewoda utrzymując, że spadkobiercy właścicieli opuścili [...]. Spadkobiercy zostali bowiem zmuszeni do opuszczenia własnego majątku wbrew swej woli, bezpodstawnie i z naruszeniem prawa w związku z przejęciem majątku w trybie dekretu PKWN. Skarżąca wskazała także na błędne powoływanie się przez Wojewodę [...] w uzasadnieniu decyzji na uchwałę Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lutego 1991 r. (Dz. U nr 20, poz. 88), gdyż uchwała ta jest uznana za uchyloną i nie ma podstaw by była stosowana.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.

z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "ppsa", Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...], którą organ utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] znak : [...], zwanego dalej w skrócie PPRN, o przejęciu na własność państwa nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha położonej we wsi [...], zapisanej w KW [...] Tom I karta 18 stanowiącą własność W. R.

Kontrola Sądu w przedmiotowej sprawie dotyczy zatem decyzji administracyjnej wydanej w jednym z nadzwyczajnych trybów wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej, a mianowicie w trybie przewidzianym w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Poza sporem pozostaje okoliczność, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Postępowanie nadzorcze prowadzone jest na podstawie art.156-158 kpa i podlega takim samym regułom procesowym, jak postępowanie zwykłe z tym, że odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja (z reguły ostateczna) i ustalenie, czy została ona wydana z kwalifikowanymi wadami, o których stanowi art.156 § 1 kpa. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określone są enumeratywnie w art. 156 § 1 kpa. W przypadku ich ustalenia organ ma obowiązek stwierdzić nieważność decyzji, chyba, że zachodzi sytuacja, o której mowa w art. 156 § 2 kpa. Z uwagi jednak na fakt, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 kpa), może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Z tego też powodu wykładnia tych przesłanek winna mieć charakter ścieśniający. Instytucję stwierdzenia nieważności zalicza się do nadzwyczajnych trybów wzruszania decyzji i stanowi ona odstępstwo od ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych określonej w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każdy (nawet uzasadniony) zarzut naruszenia prawa może być skuteczną podstawą wzruszenia decyzji w tym trybie.

Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż za rażące naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności przepisów regulujących postępowanie dowodowe, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności decyzji, można uznać jedynie wydanie decyzji bez uprzedniego przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów, niezbędnych dla wyjaśnienia istoty sprawy, czy też wydania decyzji bez przeprowadzenia dowodów obligatoryjnych w danej sprawie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 lutego 2013 roku, sygn. akt II SA/Gd 694/12, LEX nr 1285281). Przypisanie decyzji wady nieważności w przypadku naruszenia przepisów proceduralnych, w tym art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., może mieć miejsce wyjątkowo i dopuszczalne jest wyłącznie, gdy naruszenie ma charakter rażący i pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny czy decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] znak : [...] o przejęciu na własność Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Kwestionowana decyzja została wydana, jak wynika z jej treści, na podstawie art. 9 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z prowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, poz. 71 ze zm.).

Stosownie do art. 9 ust. 1 powyższej ustawy nieruchomości rolne i leśne, objęte we władanie Państwa do dnia jej wejścia w życie (t.j. do dnia 5 kwietnia 1958 r.), przejmowano na własność Państwa bez względu na ich obszar, jeżeli znajdowały się nadal we władaniu Państwa lub zostały przekazane w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym. Orzeczenia o przejęciu nieruchomości rolnej na rzecz Państwa wydawał organ administracji rolnej prezydium powiatowej rady narodowej (art. 9 ust. 3, zd. 1 ustawy).

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych rozstrzygające znaczenie w sprawie przejęcia nieruchomości w trybie wspomnianych powyżej przepisów miało to, czy nieruchomość do dnia wejścia w życie ustawy była objęta władaniem Państwa, czy też nie, przy czym przejęcie nie było uzależnione od sposobu ani okoliczności uzyskania władztwa nad nieruchomością przez Państwo (tak np. wyrok NSA z 10.12.2010 r. I OSK 1695/09, wyrok WSA w Poznaniu z 17.04.2008 r" III SA/Po 823/07, wyrok NSA z 10.07.1998 r" IV SA 1446/96).

W niniejszej sprawie wbrew zarzutom skargi organ przeprowadził postępowanie dowodowe mające na celu ustalenie, czy przed wydaniem decyzji PPRN w [...] z dnia [...] przedmiotowa nieruchomość znajdowała się we władaniu Państwa. Pomimo przeprowadzonych poszukiwań nie udało się odnaleźć akt postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przed wydaniem decyzji PPRN. Z tego względu, organ przeprowadził postępowanie mające na celu ustalenie, czy zachowały się dokumenty, które wskazywałyby, iż przejęta tym orzeczeniem nieruchomość nie znajdowała się we władaniu Państwa do dnia 5 kwietnia 1958 r. (tj. do dnia wejścia w życie ustawy).

Bezspornym w niniejszej sprawie jest, że zarówno właściciel przedmiotowej nieruchomości W. R., jak i jego spadkobiercy do dnia 5 kwietnia 1958 r. (tj. do dnia wejścia w życie ustawy) nie władali przedmiotową nieruchomością. Powyższy fakt potwierdza zarówno data śmierci W. R., który zmarł [...] w [...], jak również twierdzenia samej skarżącej zawarte w odwołaniu, jak i skardze, a dotyczące konieczności opuszczenia [...] przez spadkobierców właściciela majątku. Bez znaczenia dla sprawy jest zatem podnoszony w skardze zarzut dotyczący mylnego określenia przez Wojewodę [...] w decyzji, że spadkobiercy opuścili [...], podczas gdy zostali oni zmuszeni do opuszczenia majątku wbrew swojej woli. Kwestią istotną dla sprawy jest bowiem to, że do dnia 5 kwietnia 1958 r. zarówno spadkobiercy W. R., którzy zostali zmuszeni do opuszczenia [...], jak i sam właściciel, który w dacie tej już nie żył, nie zamieszkiwali na przejętych nieruchomościach, ani nimi nie władali.

Z przeprowadzonego przez organ I instancji uzupełniającego postępowania dowodowego wynika natomiast, że udało się odnaleźć w Archiwum Państwowym w [...] w Zespole Kombinat Państwowych Gospodarstw Rolnych w [...] "Plan i rejestr pomiarowo - klasyfikacyjny PGR [...] " z 1951 i 1957 r. oraz "Plan gospodarczy PGR [...]".

W toku postępowania organ ustalił, że w księdze wieczystej [...] tom I karta 18 ujawniona była w matrykule [...] nieruchomość, w której jako właściciel nieruchomości figurował W. R. W matrykule [...] zapisana były parcela położona w [...], oznaczona na karcie numerem [...]. Obecnie obszar dawnej parceli [...] odpowiada działkom ewidencyjnym oznaczonym nr : [...].

Z planu pomiarowo-klasyfikacyjnego z 1951 r. (dyskietka z planem została załączona do akt sprawy) wynika natomiast, że dawna parcela nr [...] mieści się w obszarze działki nr [...], która była w dyspozycji POM (Państwowego Ośrodka [...])[...]. Według rejestru pomiarowo-klasyfikacyjnego z 1951 roku Państwowe Gospodarstwo Rolne [...] władało obszarem o powierzchni [...] ha. Natomiast obszar gruntów, którymi w 1951 r. władał PGR [...] jest większy niż obszar majątku [...] o łącznej powierzchni [...] ha, zapisanego w matrykule [...], w której ujawniona była księga wieczysta [...] tom I karta 4, przejętego na własność Państwa w trybie przepisów dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 3, poz. 13 ze zm.).

Prawidłowo zatem organ stwierdził, że parcele należące do W. R. położone były wśród gruntów dawnego majątku [...], którymi dysponował przynajmniej od 1951 r. PGR [...] i traktowane były jako należące do majątku [...]. Powyższe dowodzi zatem, że wykaz ustalenia stanu posiadania sporządzony w [...] dla wsi [...] stanowi potwierdzenie istniejącego, przynajmniej od 1951 r., władztwa Państwa nad przedmiotowymi działkami, w tym także w dniu 5 kwietnia 1958 r.

W ocenie Sądu, słusznie zatem organ stwierdził, że powyższe dokumenty potwierdzają, że PGR [...] w 1951 roku władało obszarem odpowiadającym dawnym parcelom, których wpisanym właścicielem był W.R. Przeprowadzone przez Wojewodę [...] postępowanie wyjaśniające wykazało, że zawarte w uzasadnieniu decyzji PPRN z dnia [...] znak: [...] stwierdzenie, że przedmiotowa nieruchomość została objęta we władanie Skarbu Państwa przed 5 kwietnia 1958 r. (POM [...]), jest zgodne z udokumentowanym stanem faktycznym.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi Sąd stwierdził, że w szczególności nie można przyjąć, aby na organie ciążył obowiązek przedstawienia dowodów na władanie Państwa przedmiotową nieruchomością w dniu 5 kwietnia 1958 r., czy też przedstawienia dokumentów dotyczących dat powstania PGR [...] i PGR [...].

W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji nie dochodzi bowiem do ponownego badania przesłanek wydania decyzji, która jest przedmiotem tego postepowania, a jedynie do ustalenia, czy wydający ją organ wyjaśnił występowanie tych przesłanek, ewentualnie czy istniały fakty istotnie prawnie, które by wskazywały, że przesłanki te nie występowały. W niniejszej sprawie organ I instancji przeprowadził prawidłowo dodatkowe postępowanie wyjaśniające, w wyniku którego nie znalazł dowodów, które pozwoliłyby na podważenie twierdzeń zawartych w ww. decyzji PPRN w [...] z dnia [...].

Odnosząc się do zarzutu skarżącej, iż w ww. decyzji stwierdzono, że przejmowana nieruchomość znajdowała się we władaniu P.O.M. [...], a nie P.G.R. [...], wyjaśnić należy, że z uwagi na niezachowanie się akt postępowania poprzedzającego wydanie tej decyzji organ nie mógł szczegółowo wyjaśnić tego błędu. Jednak z dużym prawdopodobieństwem można przyjąć, że błąd ten ma cechy oczywistej omyłki pisarskiej (zastąpienie skrótu P.G.R. skrótem P.O.M) i nie może świadczyć o braku legalności decyzji, tym bardziej, że w toku postępowania nie wykazano, iż przedmiotowa nieruchomość nie znajdowała się we władaniu Państwa.

W kwestii braku doręczenia rozstrzygnięcia Prezydium W.R. lub jego spadkobiercom wskazać należy, że niedoręczenie decyzji administracyjnej stronie nie może być brane pod uwagę w postępowaniu prowadzonym w trybie stwierdzenia nieważności, gdyż art. 156 § 1 KPA zawiera własny, odrębny katalog przesłanek skutkujących nieważnością decyzji administracyjnych, który dodatkowo nie może być interpretowany rozszerzająco. Niedoręczenie decyzji administracyjnej stronie może natomiast stanowić podstawę wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 KPA, o czym organ prawidłowo pouczył skarżącą.

Odnosząc się do kolejnego z zarzutów, iż W. R. nie był stroną, adresatem decyzji stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła również przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 KPA (skierowanie decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie). Organ wyjaśnił bowiem, że w przepisie tym nie chodzi o omyłkę w doręczeniu decyzji, lecz o rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach osoby niebędącej stroną. Z akt sprawy wynika natomiast, że w decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] znak: [...] znajduje się nazwisko W. R., ale użyte w celu zapewnienia pełnej identyfikacji przejmowanej nieruchomości. Ze sformułowania, iż PPRN "orzeka przejąć na własność Państwa bez odszkodowania i wolną od obciążeń nieruchomość zapisaną w Kw [...] Tom I karta 18, położoną we wsi [...] o pow. [...] ha, własność W. R." nie można wywieść wniosku, że adresatem tej decyzji i jedyną stroną postępowania był W. R. Organ wyjaśnił, że nie zachował się rozdzielnik tej decyzji (lista jej adresatów), co jednak nie przesądza o tym, iż decyzja została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie.

Odnosząc się do powoływania się przez Wojewodę [...] w uzasadnieniu decyzji na "uznaną za uchyloną" uchwałę Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lutego 1991 r. zauważyć należy, że na skutek zmiany stanu prawnego i uchylenia instytucji wiążącej wykładni ustaw, dokonywanej przez Trybunał, uchwały te utraciły moc powszechnie obowiązującą, jednakże nie utraciły swych walorów jurysprudencyjnych przy dokonywaniu wykładni prawa. Jak trafnie podniósł organ odwoławczy przywołanie uchwały w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji miało na celu jedynie wyjaśnienie przesłanek wynikających z art. 9 ust. 1 ustawy. Uchwała TK nie stanowiła natomiast podstawy rozstrzygnięcia organu wojewódzkiego. Organ nie wskazał również, iż uznaje ją w dalszym ciągu za powszechnie obowiązującą.

Zdaniem Sądu, Wojewoda [...] działając zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Słusznie organ uznał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jest kompletny i uwzględnia wszystkie istotne okoliczności sprawy. Przede wszystkim należy zauważyć, że Wojewoda [...] przeprowadził dodatkowe uzupełniające postępowanie dowodowe mające na celu bezsporne ustalenie, czy Skarb Państwa władał przedmiotowymi nieruchomościami przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Prawidłowo przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji przez organ odwoławczy.

W ocenie Sądu, prawidłowo Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, że przeprowadzone przez Wojewodę [...] postępowanie nie doprowadziło do wykazania, że przy przejęciu gospodarstwa rolnego decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] doszło do rażącego naruszenia prawa. Z akt sprawy nie wynika także, aby kontrolowana w postępowaniu nadzorczym decyzja obarczona była inną kwalifikowaną wadą prawną, o której mowa w art. 156 § 1 k.p.a. Wobec niestwierdzenia istotnych naruszeń procedury administracyjnej w toku prowadzonego postępowania nadzorczego Sąd stwierdził, że skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu.

Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.