Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1456/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 1 pkt 10, pkt 10a, art. 22 ust. 1,
journal: Dz.U. 2014 poz 851
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Krawczak (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, sędzia WSA Jarosław Trelka, Protokolant referent stażysta Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi E. z siedzibą w Stanach Zjednoczonych Ameryki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty podatku dochodowego od osób prawnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz E. z siedzibą w Stanach Zjednoczonych Ameryki kwotę 107.217 zł (słownie: sto siedem tysięcy dwieście siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej w W. (zwany dalej: "DIS" lub "organem odwoławczym") po rozpoznaniu odwołania z dnia 20 grudnia 2013 r. wniesionego przez E. z siedzibą w Stanach Zjednoczonych (zwany dalej: "Skarżącą" lub "Funduszem") od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. (zwanego dalej: "NUS" lub "organem pierwszej instancji") z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] odmawiającej stwierdzenia nadpłaty zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych w łącznej kwocie 11.727.476 zł, pobranego od dywidend wypłaconych przez T. S.A. w dniach: 11 czerwca 2007r., 11 czerwca 2008r. i 2 lipca 2009r., decyzją z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] marca 2014 r. DIS przedstawił opisany poniżej przebieg postępowania administracyjnego poprzedzającego wydanie decyzji tego organu.

Wnioskiem z dnia 30 grudnia 2010 r. Skarżąca wystąpiła o stwierdzenie nadpłaty zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych za lata 2007-2009 w kwocie ogółem 11.737.476,08 zł pobranego przez płatnika T. S.A. oraz jej zwrot na rachunek bankowy Skarżącej. Z uzasadnienia przedmiotowego wniosku wynikało, że Skarżąca jest amerykańskim funduszem inwestycyjnym posiadającym osobowość prawną, którego celem działalności jest pomnażanie środków zgromadzonych przez jego uczestników między innymi poprzez inwestycje portfelowe w papiery wartościowe spółek kapitałowych. Jednym z rynków, na których Skarżąca lokuje środki pieniężne, jest Polska. Skarżąca wyjaśniła też, że w latach 2007 - 2009 posiadała akcje spółek z siedzibą w Polsce. Z tytułu posiadania udziałów w T. S.A. na rzecz Skarżącej wypłacone zostały dywidendy, zaś Spółka ta, działając jako płatnik, od kwot dywidend wypłacanych na rzecz Skarżącej pobrała podatek u źródła. Skarżąca przytoczyła również w swoim wniosku treść art. 63 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE seria C z 2008r. Nr 115, poz. 47, ze zm.) – zwanego dalej: "TFUE", dawniej odpowiednio art. 56 ust. 1 Traktatu z dnia 25 marca 1957r. ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz. U. z 2004r., Nr 90, poz. 864/2) - zwanego dalej: "TWE", powołując się na zasadę swobody przepływu kapitału, która, w jej opinii znajduje zastosowanie zarówno w przypadku przepływów pomiędzy państwami członkowskimi, jak i między państwami członkowskimi i państwami trzecimi (w tym Stanami Zjednoczonymi). W ocenie Skarżącej, w stanie faktycznym przedstawionym we wniosku, naruszenie zasady swobody przepływu kapitału jest wynikiem dyskryminacyjnego traktowania funduszy amerykańskich w stosunku do funduszy działających na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych (Dz. U. Nr 146, poz. 1546 z późn. zm.) – zwanej dalej: "ustawą o funduszach inwestycyjnych".

Zdaniem Skarżącej, dyskryminacja stanowi koniunkcyjny splot trzech głównych okoliczności: 1) porównywalność podmiotów, których dotyczy dana norma prawna; 2) porównywalność sytuacji, w której znajdują się te podmioty oraz 3) wystąpienie różnicy w traktowaniu tych podmiotów wynikającej z przepisów prawa krajowego. Według Skarżącej, przyjęte przez polskiego ustawodawcę rozróżnienie ma charakter arbitralny, gdyż ustawodawca bez żadnych przyczyn objął zwolnieniem wyłącznie fundusze inwestycyjne działające na podstawie przepisów ustawy o funduszach inwestycyjnych, wyłączając tym samym ze zwolnienia wszelkie pozostałe. Przyjęta konstrukcja, w opinii Skarżącej, ma charakter jawnej dyskryminacji - możliwość zastosowania zwolnienia opiera się bowiem wyłącznie na kryterium siedziby. Jednocześnie zważywszy na podmiotowy charakter zwolnienia wynikającego z przepisu art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000r., Nr 54, poz. 654 z późn. zm.) - zwanej dalej: "u.p.d.o.p.", brak jest zdaniem Skarżącej, jakichkolwiek przesłanek, które mogłyby uzasadniać odmienne traktowanie różnych grup funduszy. Z jednej bowiem strony zwolnione są wszelkie dochody funduszy z siedzibą w Polsce. Z drugiej zaś strony, nie są zwolnione żadne dochody funduszy amerykańskich.

Według Skarżącej, regulacja ta nie służy też realizacji żadnych nadrzędnych celów. Podsumowując swój wniosek Skarżąca wskazała, że w związku z okolicznością, iż polskie przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, poprzez nierówne traktowanie funduszy inwestycyjnych z państw trzecich naruszają zasadę swobody przepływu kapitału, Skarżąca może powołać się bezpośrednio na przepis unijny. Jednocześnie, na organach podatkowych ciąży obowiązek odstąpienia od stosowania polskich przepisów naruszających prawo unijne, tj. przepisu art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. i zastosowania w ich miejsce art. 63 ust. 1 TFUE. W związku z powyższym Skarżąca zakwestionowała zasadność poboru zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych przez ww. płatnika i wystąpiła z wnioskiem o zwrot nienależnie zapłaconego podatku.

NUS decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. nr odmówił Skarżącej stwierdzenia nadpłaty zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych w łącznej kwocie 11.727.476 zł, pobranego przez T. S.A. od dywidend wypłaconych na rzecz Skarżącej w dniach: 11 czerwca 2007r., 11 czerwca 2008r. i 2 lipca 2009r. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że Skarżącej nie przysługuje prawo do skorzystania ze zwolnienia podatkowego przewidzianego w przepisie art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p., gdyż w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z sytuacją porównywalną, co wynika z faktu, iż skarżący Fundusz nie był utworzony na podstawie zezwolenia właściwych władz państwa oraz nie był zarządzany przez podmiot, który prowadziłby swoją działalność na podstawie takiego zezwolenia. Niezależnie od powyższego, zdaniem organu pierwszej instancji ograniczenie zasady swobody przepływu kapitału uzasadnione jest, na gruncie przedmiotowej sprawy, koniecznością zagwarantowania skuteczności kontroli podatkowych.

Pismem z dnia 20 grudnia 2013 r. Skarżąca wniosła odwołanie od decyzji NUS z dnia [...] grudnia 2013 r., wnosząc w nim o uchylenie tejże decyzji oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez stwierdzenie nadpłaty w zakresie wnioskowanym przez Skarżącą. Skarżąca zarzuciła w swoim odwołaniu decyzji organu pierwszej instancji naruszenie przepisu art. 72 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012r., poz. 749 z późn. zm.) – zwanej dalej: "O.p.", w zw. z art. 56 ust. 1 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską, w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p., poprzez odmowę stwierdzenia nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób prawnych w kwocie, o której zwrot wnioskowała Skarżąca, a tym samym naruszenie zasady swobody przepływu kapitału.

W uzasadnieniu odwołania Skarżąca wskazała, że nie podziela stanowiska organu pierwszej instancji, zgodnie z którym uzyskanie zezwolenia na prowadzenie działalności inwestycyjnej (złożenie zgłoszenia rejestracyjnego do Amerykańskiej Komisji Papierów Wartościowych i Giełd, tj. Securities and Exchange Commission – zwanej dalej: "SEC") po dacie jego utworzenia przesądza o braku porównywalności amerykańskiego funduszu inwestycyjnego do europejskich (w tym polskich) funduszy inwestycyjnych, tj. funduszy działających na podstawie Dyrektywy 2009/65/WE z dnia 13 lipca 2009 r. przy uwzględnieniu, że zgodnie z ww. Dyrektywą warunkiem prowadzenia działalności przez fundusze inwestycyjne jest uzyskanie zezwolenia udzielonego na etapie tworzenia funduszu inwestycyjnego przez właściwe władze Państwa Członkowskiego.

Skarżąca nie podzieliła również stanowiska organu pierwszej instancji, zgodnie z którym brak podmiotu zarządzającego funduszem, który prowadziłby swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru przesądza o braku porównywalności funduszy.

Zdaniem Skarżącej, ze względu na funkcjonowanie w systemach prawnych common law (w tym w amerykańskim systemie prawnym) koncepcji rozdziału własności ekonomicznej i prawnej, z punktu widzenia ochrony interesów inwestorów tworzenie dodatkowych rozwiązań polegających na wyodrębnianiu funduszu i towarzystwa (jako podmiotu zarządzającego funduszem) nie jest rozwiązaniem potrzebnym. Powyższe oznacza, że cel zabezpieczenia interesów inwestorów, realizowany w przypadku polskich funduszy poprzez obowiązek zarządzania nimi przez towarzystwo, jest w takim samym stopniu zrealizowany w przypadku funduszy amerykańskich, bez wprowadzania dodatkowego podmiotu (towarzystwa).

Skarżąca zauważyła również w tym miejscu, że działalność zarządu funduszu mieści się w ramach zezwolenia udzielonego funduszowi. Skarżąca zwróciła również uwagę, że fundusz w latach 2007-2009 korzystał z usług doradcy inwestycyjnego, tj. Capital Research and Managment Company, którego funkcje, zgodnie z zawartymi umowami obejmowały m.in. określanie papierów wartościowych i innych aktywów jakie będą kupowane lub sprzedawane przez skarżący Fundusz. Powyższe zaś potwierdza, że za działalność inwestycyjną odpowiedzialny był doradca inwestycyjny. Z kolei zarząd był odpowiedzialny za reprezentację funduszu, m.in. podpisywanie umów z doradcą inwestycyjnym czy składanie i przyjmowanie innych oświadczeń woli.

Biorąc powyższe pod uwagę Skarżąca wskazała, iż jej zdaniem organ pierwszej instancji nieprawidłowo uznał w niniejszej sprawie, że decyzje inwestycyjne podejmowane są przez zarząd funduszu, bowiem przez zarządzanie funduszem inwestycyjnym należy rozumieć te czynności, które dotyczą działalności inwestycyjnej. W konsekwencji, bardziej prawidłowe byłoby uznanie, że podmiotem zarządzającym funduszem był doradca inwestycyjny (nie zaś zarząd/rada powiernicza). Jednocześnie, nie ulega wątpliwości, że ww. doradca inwestycyjny prowadził swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym.

Ponadto za bezzasadny Skarżąca uznała również w swoim odwołaniu argument, iż organ podatkowy nie posiada żadnego instrumentu prawnego, który pozwoliłby zweryfikować informacje i dowody przedstawione przez fundusz. W opinii Skarżącej, zarówno bowiem umowa między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki o uniknięciu podwójnego opodatkowania i zapobieżeniu uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu, podpisana w Waszyngtonie w dniu 8 października 1974 r. (Dz. U. z 1976r. Nr 31, poz. 178), jak i Konwencja OECD wskazuje, że oba te akty prawne dają organom podatkowym szeroką możliwość zwrócenia się do amerykańskich organów podatkowych z wnioskiem o przekazanie informacji dotyczących funduszu, które mogą być istotne dla celów opodatkowania funduszu w Polsce.

DIS po analizie akt sprawy oraz zarzutów zawartych w odwołaniu Skarżącej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu podatkowego pierwszej instancji. Przytaczając motywy swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał na wstępie, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie czy dochody osiągane przez Skarżącą w latach 2007-2009 powinny być zwolnione od podatku dochodowego od osób prawnych na podstawie przepisu art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p.

Organ odwoławczy zauważył następnie, że Skarżąca jest funduszem inwestycyjnym z siedzibą w Stanach Zjednoczonych, co oznacza że zastosowanie będzie miał w niniejszej sprawie przepis art. 3 ust. 2 u.p.d.o.p., który stanowi, że podatnicy, jeżeli nie mają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej siedziby lub zarządu, podlegają obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów, które osiągają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z kolei powołując się następnie na treść przepisu art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. organ odwoławczy wskazał, że z omawianego zwolnienia z opodatkowania nie korzystają wszystkie fundusze inwestycyjne, ale tylko te, które działają na podstawie ustawy o funduszach inwestycyjnych, a więc spełniają warunki określone w tej ustawie.

Z powyższego wynika, zdaniem organu odwoławczego, że ustawa o funduszach inwestycyjnych ma zastosowanie wyłącznie do funduszy inwestycyjnych mających siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz do funduszy zagranicznych z siedzibą w jednym z państw członkowskich. Skarżąca jest natomiast funduszem inwestycyjnym mającym siedzibę w państwie trzecim, tj. poza Unią Europejską. Wobec powyższego nie budzi zdaniem organu odwoławczego wątpliwości, iż skarżący Fundusz nie został objęty dyspozycją normy określonej w art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. Dyspozycją tego przepisu nie zostały bowiem objęte fundusze zagraniczne jako podmioty utworzone i działające na podstawie przepisów prawa państwa macierzystego, w tym mające siedzibę w Stanach Zjednoczonych.

DIS zwrócił następnie uwagę, iż sama Skarżąca również nie kwestionuje tego, że przepis art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. nie obejmuje jej swoim zakresem, natomiast podnosi ona że zwolnienie podatkowe określone w ww. przepisie przysługuje jej na podstawie art. 63 ust. 1 TFUE (dawniej art. 56 ust. 1 TWE). Odnosząc się do wskazanego stanowiska Skarżącej organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 63 TFUE (poprzednio art. 56 ust. 1 TWE) istotą swobody przepływu kapitału jest zakaz wprowadzania przez państwa członkowskie ograniczeń w przepływie kapitału w ramach Unii Europejskiej oraz w relacjach z państwami trzecimi. Organ odwoławczy powołując się na wymienione przez siebie orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wskazał że dyskryminacja polega na stosowaniu różnych zasad w porównywalnych sytuacjach lub też na stosowaniu tej samej zasady w różnych sytuacjach.

Ponadto, w opinii organu odwoławczego, na gruncie prawa wspólnotowego nie można mieć wątpliwości, iż w przypadku gdy sytuacja prawna i faktyczna porównywanych podmiotów (rezydenta i nierezydenta) jest odmienna, to nie można uznać ewentualnego zróżnicowanego ich traktowania na gruncie przepisów obowiązujących w państwie rezydenta, za dyskryminujące. Nie można również wówczas mówić o naruszeniu zasady swobodnego przepływu kapitału. W tej też sytuacji zdaniem organu odwoławczego koniecznym jest przeprowadzenie analizy porównywalności skarżącego Funduszu z funduszami inwestycyjnymi z Polski.

Organ odwoławczy zauważył również w tym miejscu, że ustawodawca w stanie prawnym badanego okresu nie określił żadnych enumeratywnie wymienionych kryteriów (tak jak ma to miejsce w stanie prawnym obowiązującym od dnia 1 stycznia 2011 r.) na podstawie których można by takiej analizy dokonać. Jednakże analiza przepisów ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych, do której to ustawy odsyła przepis art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. pozwala wedle organu odwoławczego stwierdzić, iż ze zwolnienia z podatku dochodowego korzysta fundusz inwestycyjny: 1) który podlega w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, 2) którego wyłącznym przedmiotem działalności jest lokowanie środków pieniężnych zebranych w drodze publicznego, a w przypadkach określonych w ustawie również niepublicznego, proponowania nabycia jednostek uczestnictwa albo certyfikatów inwestycyjnych, w określone w ustawie papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe, 3) który prowadzi swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych władz państwa, w którym na siedzibę i którego działalność podlega nadzorowi właściwych władz państwa, w którym na siedzibę, 4) który posiada depozytariusza przechowującego jego aktywa, 5) który jest zarządzany przez podmiot, który prowadzi swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmiot ten ma siedzibę.

Dokonując następnie analizy porównawczej w zakresie ww. kryteriów, DIS wskazał, że polskie fundusze inwestycyjne mogą zostać utworzone i prowadzić swoją działalność wyłącznie na podstawie zezwolenia Komisji Nadzoru Finansowego, zaś ich działalność podlega przez nadzorowi tego organu. Natomiast w przypadku skarżącego Funduszu, tryb jego utworzenia i rejestracji został uregulowany w amerykańskiej ustawie o spółkach inwestycyjnych z 1940 r., która w art. 8 lit. a przewiduje jedynie zgłoszenie rejestracyjne, po którym spółkę inwestycyjną uznaje się za zarejestrowaną z chwilą otrzymania przez właściwy organ takiego zgłoszenia rejestracyjnego. Z powyższego wynika zdaniem organu odwoławczego, że warunki jakimi obwarowane jest samo uzyskanie zezwolenia przez fundusze z państw członkowskich UE działające na podstawie Dyrektywy 85/611/EWG są o wiele dalej idące niż jedynie uzyskanie zgłoszenia rejestracyjnego, jak ma to miejsce w przypadku Skarżącej.

DIS zauważył ponadto, że z dokumentów przedłożonych przez Skarżącą wynika, iż skarżący Fundusz jest zarządzany przez wewnętrzny zarząd. Tymczasem stosownie do treści przepisu art. 4 ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych, towarzystwo tworzy fundusz inwestycyjny, zarządza nim i reprezentuje fundusz w stosunkach z osobami trzecimi. W myśl zaś przepisu art. 38 ust. 1 ww. ustawy, towarzystwem funduszy inwestycyjnych może być wyłącznie spółka akcyjna z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, która uzyskała zezwolenie Komisji na wykonywanie działalności określonej w art. 45 ust. 1. Natomiast jak wynika z przepisu art. 45 ust. 1 tejże ustawy, przedmiotem działalności towarzystwa jest wyłącznie tworzenie funduszy inwestycyjnych i zarządzanie nimi, w tym pośrednictwo w zbywaniu i odkupywaniu jednostek uczestnictwa, reprezentowanie ich wobec osób trzecich oraz zarządzanie zbiorczym portfelem papierów wartościowych. Odnosząc następnie treść powyższych przepisów do sytuacji Skarżącej, organ odwoławczy zauważył że z informacji przekazanych przez Skarżącą wynika, iż w latach 2007-2009 portfel inwestycyjny skarżącego Funduszu był zarządzany przez doradcę inwestycyjnego C., który został zarejestrowany oraz działa na podstawie aktu regulującego działalność takich podmiotów.

W opinii organu odwoławczego, nie oznacza to jednak, że skarżący Fundusz był "zarządzany" przez podmiot, który prowadzi swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem, finansowym państwa, w którym podmiot ten ma siedzibę. Należy bowiem wskazać, że "zarządzanie", o którym mowa w przepisie art. 4 ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych, musi być rozumiane szerzej niż tylko w odniesieniu do działalności inwestycyjnej (zarządzanie portfelem inwestycyjnym funduszu) i obejmować także prowadzenie spraw określonego podmiotu, polegające na administrowaniu jego majątkiem i kierowaniu jego bieżącą działalnością. Natomiast w wypadku zarządzania funduszami inwestycyjnymi pojęcie to ulega znacznej modyfikacji, obejmując nie tylko pośrednictwo w zbywaniu i dokupowaniu jednostek uczestnictwa, lecz całokształt czynności związanych z inwestowaniem powierzonych środków i instrumentów finansowych w odpowiednie aktywa, zgodnie z przyjętymi w statucie danego funduszu zasadami polityki inwestycyjnej. Tymczasem w przypadku skarżącego Funduszu w dalszym ciągu jest zarządzany on przez zarząd, gdyż wprawdzie powierzył on zarządzanie portfelem doradcy inwestycyjnemu, jednakże decyzje inwestycyjne podejmowane są przez zarząd funduszu, zatem sposób zarządzania jest oparty na zarządzie.

DIS odnosząc się do zarzutów Skarżącej zawartych w jej odwołaniu wskazał również, że powoływana przez Skarżącą zasada swobodnego przepływu kapitału nie ma charakteru bezwzględnego, bowiem przepis 58 ust. 1 TWE wskazuje że postanowienia art. 56 nie naruszają prawa Państw Członkowskich do: 1) stosowania odpowiednich przepisów ich prawa podatkowego traktujących odmiennie podatników ze względu na różne miejsce zamieszkania lub inwestowania kapitału, 2) podejmowania wszelkich środków niezbędnych do zapobiegania naruszeniom ich ustaw i aktów wykonawczych, zwłaszcza w sferze podatkowej i w dziedzinie nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami finansowymi lub ustanowienia procedur deklarowania przypływu kapitału do celów informacji administracyjnej bądź statystycznej, lub podejmowania środków uzasadnionych powodami związanymi z porządkiem publicznym lub bezpieczeństwem publicznym. Zdaniem organu odwoławczego, który podzielił w tym zakresie stanowisko organu pierwszej instancji, ograniczenie zasady swobody przepływu kapitału uzasadnione jest, na gruncie niniejszej sprawy, koniecznością zagwarantowania skuteczności kontroli podatkowych, brak jest bowiem instrumentu prawnego, który umożliwiłby polskim organom podatkowym zbadanie dowodów i informacji przedstawionych przez Skarżącą będącą amerykańskim funduszem inwestycyjnym, w celu oceny jego charakteru porównywalnego do charakteru funduszy inwestycyjnych mających siedzibę w Polsce. Brak takiego instrumentu nie pozwala zaś na postawienie funduszu amerykańskiego na równi z polskimi funduszami inwestycyjnymi. Wobec braku takiego instrumentu należy też uznać zdaniem tego organu, że gdyby ograniczenie nie istniało, polskie organy podatkowe nie byłyby w stanie zweryfikować u właściwych organów Stanów Zjednoczonych, czy fundusz inwestycyjny mający siedzibę w Stanach Zjednoczonych wykonuje działalność na warunkach równoważnych do warunków ustanowionych w polskiej ustawie o funduszach inwestycyjnych, do której wprost odsyła przepis art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p.

DIS zauważył ponadto w tym miejscu, że powoływana przez Skarżącą umowa zawarta pomiędzy Rządem PRL a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej o uniknięciu podwójnego opodatkowania i zapobieżeniu uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu, w art. 23 ust. 1 przewiduje wymianę informacji pomiędzy administracjami Polski i USA jedynie w zakresie informacji niezbędnych do realizacji postanowień tej umowy, co oznacza zdaniem tego organu że organy podatkowe nie mogą zwrócić się do drugiej strony w trybie przewidzianym w tej umowie o informacje przekraczające zakres przedmiotowej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, w tym chociażby tych które są niezbędne celem ustalenia porównywalności do polskich funduszy inwestycyjnych zwolnionych podmiotowo od podatku. Podobnie w odniesieniu do powoływanej przez Skarżącą Konwencji Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) organ odwoławczy zauważył, że wskazana Konwencja jest aktem normatywnym sporządzonym na stosunkowo wysokim stopniu ogólności, co oznacza że jej efektywne stosowanie wymaga ustalenia szczegółowych zasad, metod i procedur udzielania wzajemnej pomocy.

Reasumując, DIS wskazał, że wobec stwierdzenia, iż skarżący Fundusz nie spełniał dyspozycji przepisu art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. oraz że nie doszło do naruszenia postanowień art. 63 ust. 1 TFUE (wcześniej art. 56 TWE), które stanowić miały w ocenie Skarżącej podstawę do stwierdzenia nadpłaty, należy uznać że nieuzasadniony jest zarzut Skarżącej dotyczący naruszenia przepisu art. 72 § 1 pkt 2 O.p., poprzez odmowę stwierdzenia wnioskowanej nadpłaty.

Skarżąca zaskarżyła następnie decyzję DIS z dnia [...] marca 2014 r. wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w piśmie z dnia 2 kwietnia 2014 r. Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisu art. 72 § 1 pkt 2 w zw. z art. 73 § 1 pkt 2 O.p., w zw. z art. 56 ust. 1 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p., poprzez odmowę stwierdzenia nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób prawnych w kwocie, o której zwrot wnioskował skarżący Fundusz, a tym samym naruszenie zasady swobody przepływu kapitału. Skarżąca wniosła w przedmiotowej skardze o uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego w całości, jak również poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu swojej skargi Skarżąca wskazała, iż organy podatkowe nie mogą uzależniać stwierdzenia porównywalności obu kategorii funduszy od wystąpienia identycznych zasad regulujących tworzenie i funkcjonowanie funduszy inwestycyjnych w USA do tych występujących w Polsce/Unii Europejskiej, gdyż porównywalność w opinii Skarżącej nie oznacza identyczności. Skarżąca zauważyła, że poszczególne jurysdykcje podatkowe, przyjmując analogiczne konstrukcje prawne, mogą różnić się w zakresie szczegółowych rozwiązań. Ponadto, formy organizacyjno-prawne funduszy inwestycyjnych nie są identyczne również w państwach będących członkami Unii Europejskiej. Istotne dla sprawy powinno być jedynie to, że dla prowadzenia działalności inwestycyjnej, amerykański fundusz inwestycyjny, analogicznie jak fundusze w Unii Europejskiej, był zobligowany do uzyskania zezwolenia, co w praktyce oznacza, że musiał spełnić szereg wymogów.

Skarżąca zauważyła również w tym miejscu, że zgodnie z art. 8 lit. a) ustawy z 1940 r. o spółkach inwestycyjnych - zwanej dalej: "ICA", spółki inwestycyjne utworzone na podstawie prawa Stanów Zjednoczonych lub prawa obowiązującego w danym stanie mogą się zarejestrować poprzez złożenie właściwemu organowi, tj. SEC, zgłoszenia rejestracyjnego. Wedle Skarżącej, w świetle regulacji tejże ustawy, uzyskanie zezwolenia SEC przez spółkę inwestycyjną jest niezbędne, aby mogła ona prowadzić działalność o charakterze inwestycyjnym. Innymi słowy, fundusz inwestycyjny może zostać utworzony przed uzyskaniem zezwolenia SEC, ale do czasu uzyskania tego zezwolenia nie może prowadzić działalności. Rejestracja funduszu przez SEC jest zatem odpowiednikiem uzyskania przez Fundusz zezwolenia na prowadzenie działalności. Skarżąca wskazała też, że nie kwestionuje, iż uzyskanie zezwolenia SEC na prowadzenie działalności we wskazanym zakresie odbywa się poprzez złożenie przez spółkę inwestycyjną zgłoszenia rejestracyjnego, jednakże wbrew temu co wskazuje organ odwoławczy nie jest jednak prawdą, że udzielenie spółce zezwolenia na prowadzenie działalności inwestycyjnej jest ograniczone do automatycznej publikacji jej zgłoszenia rejestracyjnego. Przed dokonaniem rejestracji zgłoszenia rejestracyjne są bowiem analizowane przez SEC pod kątem ich kompletności oraz zgodności zawartych w nich danych ze stanem faktycznym oraz przepisami prawa. Poza tym, oprócz zgłoszenia rejestracyjnego, fundusz zobligowany jest do przedłożenia w SEC m.in. dokumentów korporacyjnych (statutu), umowy z doradcą inwestycyjnym, umowy z depozytariuszem, okresowych raportów finansowych, oraz przyjętego w ramach funduszu kodeksu etyki itp.

Skarżąca kontynuując omawiany watek wskazała też, że w ramach posiadanych uprawnień SEC może m.in. zawiesić procedurę rejestracyjną, zaś taka sytuacja występuje, gdy przedłożona dokumentacja okaże się niekompletna albo okażą się one nieprawdziwe. Ponadto, jeżeli SEC stwierdzi, że spółka inwestycyjna przestała spełniać warunki przewidziane dla tego typu podmiotów, może cofnąć dokonaną uprzednio rejestrację. Z tego względu na spółkach inwestycyjnych ciąży obowiązek corocznego przedkładania SEC zaktualizowanych formularzy. Powyższe potwierdza zdaniem Skarżącej, że publikacja zgłoszenia rejestracyjnego skarżącego Funduszu w rejestrze spółek inwestycyjnych, który jest prowadzony przez SEC, nie jest czynnością czysto techniczną.

Skarżąca podniosła również w swojej skardze, że ze względu na funkcjonowanie w systemach prawnych common law (w tym w amerykańskim systemie prawnym) koncepcji rozdziału własności ekonomicznej i prawnej, z punktu widzenia ochrony interesów inwestorów tworzenie dodatkowych rozwiązań polegających na wyodrębnianiu funduszu i towarzystwa (jako podmiotu zarządzającego funduszem) nie jest rozwiązaniem potrzebnym. W przypadku amerykańskich spółek inwestycyjnych w sensie funkcjonalnym odpowiednikiem towarzystwa jest bowiem zarząd/rada powiernicza. Inwestorzy przez cały okres inwestycji pozostają właścicielami kapitału w sensie prawnym, jednak zarządza nim rada powiernicza, która działa na rzecz inwestorów i w ich interesie (fundamentalna zasada lojalności i służebności wobec inwestorów). Wskazana zasada ma również zastosowanie do kształtowania relacji pomiędzy inwestorami a zarządem spółki inwestycyjnej. Wedle Skarżącej, obrazuje to art. 36 amerykańskiej ustawy z 1940 r. o spółkach inwestycyjnych, który nadaje SEC prawo do pociągania do odpowiedzialności osób zarządzających spółką inwestycyjną w przypadku naruszenia tej zasady. Skarżąca zwróciła też uwagę, że z uwagi na brak w polskim systemie prawnym koncepcji rozdziału własności ekonomicznej i prawnej, wprowadzenie w polskiej ustawie o funduszach koncepcji towarzystwa jako odrębnego podmiotu zarządzającego funduszami inwestycyjnymi było niezbędne, gdyż dopiero wprowadzenie takiego rozwiązania mogło zapewnić sytuację, w której zarząd majątkiem oddzielony jest od jego własności. Aktywa są bowiem własnością odrębnej osoby prawnej - funduszu, którego szczególnym obowiązkiem stosownie do treści art. 3 ust. 3 oraz art. 4 ust. 1 ustawy o funduszach inwestycyjnych, jest (niezależnie od towarzystwa) uwzględnianie interesu inwestorów. Natomiast identyczne założenia zostają osiągnięte w przypadku amerykańskiego funduszu z uwagi na funkcjonowanie w USA koncepcji rozdziału własności od zarządzania. Z tego względu w sensie celowościowym, nie ma zdaniem Skarżącej potrzeby wyodrębniania w przypadku amerykańskich funduszy dodatkowego organu. Cel zabezpieczenia interesów inwestorów, realizowany w przypadku polskich funduszy poprzez obowiązek zarządzania nimi przez towarzystwo, jest bowiem w takim samym stopniu zrealizowany w przypadku funduszy amerykańskich, bez wprowadzania dodatkowego podmiotu (towarzystwa). Ponadto działalność zarządu skarżącego Funduszu mieści się w ramach zezwolenia udzielonego temu Funduszowi.

Skarżąca zauważyła również w tym miejscu, że niezależnie od powyższego w latach 2007-2009 korzystała ona z usług doradcy inwestycyjnego, tj. C., którego funkcje, zgodnie z zawartymi umowami obejmowały m.in. określanie papierów wartościowych i innych aktywów, jakie będą kupowane lub sprzedawane przez Fundusz. Powyższe potwierdza w opinii Skarżącej, że za działalność inwestycyjną odpowiedzialny był doradca inwestycyjny. Z kolei zarząd był odpowiedzialny za reprezentację skarżącego Funduszu, m.in. składanie i przyjmowanie oświadczeń woli oraz ogólny nadzór nad działalnością tego Funduszu. Powyższe oznacza zdaniem Skarżącej, że organ odwoławczy nieprawidłowo uznał w niniejszej sprawie, iż zasadnicze decyzje dotyczące skarżącego Funduszu podejmowane są przez jego zarząd. Skarżąca wskazała też, że jej zdaniem przez zarządzanie funduszem inwestycyjnym należy rozumieć te czynności, które dotyczą działalności inwestycyjnej. W konsekwencji, bardziej prawidłowe byłoby uznanie, że podmiotem zarządzającym skarżącym Funduszem był doradca inwestycyjny, nie zaś zarząd. Jednocześnie, nie ulega wątpliwości, że doradca inwestycyjny prowadził swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym. Zgodnie bowiem z przedłożonym przez Skarżącą w toku postępowania raportem rejestracji wydanym przez SEC, C. został zarejestrowany w dniu 6 grudnia 1971 r. Ponadto, przedstawione w toku postępowania formularze ADV Doradcy inwestycyjnego, które wskazują m.in. na zakres i formę jego działalności, podlegają corocznie akceptacji SEC.

Skarżąca w uzasadnieniu swojej skargi nie zgodziła się również ze stanowiskiem organu odwoławczego, zgodnie z którym wskazywane przez Skarżącą akty, tj. umowa zawarta pomiędzy Rządem PRL a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej o uniknięciu podwójnego opodatkowania i zapobieżeniu uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu oraz Konwencja OECD, nie dają polskim organom podatkowym szerokiej możliwości zwracania się do amerykańskich organów podatkowych z wnioskiem o przekazanie informacji dotyczących skarżącego Funduszu. W ocenie Skarżącej, powyższe stanowisko nie znajduje oparcia w treści przepisów Konwencji OECD, gdyż zgodnie z art. 4 tejże Konwencji, strony będą wymieniać między sobą wszelkie informacje, w szczególności te, które mogą mieć istotne znaczenie dla stosowania lub wdrażania wewnętrznego ustawodawstwa dotyczącego podatków objętych Konwencją. Ponadto na podstawie art. 2 ust. 1 pkt a) lit. i), Konwencja OECD ma zastosowanie do podatków od dochodu lub zysków. Skarżąca analizując postanowienia powołanej Konwencji zwróciła też uwagę, że stosownie do treści jej art. 5 ust. 1, na żądanie państwa wnioskującego państwo proszone przekaże wszelkie informacje, o których mowa w art. 4, dotyczące konkretnych osób lub transakcji. Ponadto państwo proszone powinno podjąć wszelkie właściwe kroki w celu dostarczenia właściwych informacji, nawet jeżeli nie posiada ich w swoich aktach podatkowych.

Skarżąca zwróciła też w tym miejscu uwagę na treść art. 23 ust. 1 ww. umowy zawartej z USA, z którego wynika że właściwe władze będą dokonywały wymiany takich informacji, które są niezbędne dla realizacji postanowień tejże umowy, pod warunkiem, że charakter informacji dopuszcza ich udzielanie zgodnie z prawem i praktyką administracyjną każdego umawiającego się państwa w odniesieniu do jego własnych podatków. Umowa z USA dotyczy podatków dochodowych. Tymczasem nie ulega zdaniem Skarżącej wątpliwości, że prawo amerykańskie przewiduje upublicznienie informacji dotyczących funduszy inwestycyjnych. Przykładowo, dokumenty zgromadzone przez SEC są powszechnie dostępne, w tym dla podmiotów zainteresowanych inwestowaniem za pośrednictwem funduszy inwestycyjnych. W tej sytuacji zdaniem Skarżącej, nie sposób uznać, że organy podatkowe nie dysponowały instrumentami prawnymi pozwalającymi im na zweryfikowanie dowodów i wyjaśnień przedkładanych przez skarżący Fundusz.

W piśmie z dnia 29 kwietnia 2014 r. stanowiącym odpowiedź na powyższą skargę DIS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując jednocześnie zaprezentowane wcześniej stanowisko.

Następnie w piśmie z dnia 26 listopada 2014 r. Skarżąca wniosła o uwzględnienie przez Sąd przy rozstrzygnięciu niniejszej sprawy jej dodatkowej argumentacji wspierającej jej stanowisko w sprawie, w tym wyroku TSUE z dnia 10 kwietnia 2014 r. wydanego w sprawie C-190/12 Emerging Markets Serie sof DFA Investment Trust Company przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej w Bydgoszczy, a także orzeczeń polskich sądów administracyjnych, które zostały wydane w analogicznych sprawach. Skarżąca wskazała w tym zakresie m. in., że wyrok TSUE wydany w sprawie C-190/12 ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż został wydany na gruncie analogicznego stanu faktycznego i na gruncie tych samych przepisów, jak te będące przedmiotem analizy w niniejszej sprawie.

Z kolei w piśmie z dnia 16 grudnia 2014 r. Skarżąca wniosła o uwzględnienie przez Sąd przy rozstrzygnięciu niniejszej sprawy jej dodatkowej argumentacji wspierającej jej stanowisko w sprawie, dotyczącej mechanizmu wymiany informacji między USA a Polską na podstawie umowy między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki o unikaniu podwójnego opodatkowania i zapobieżeniu uchylania się od opodatkowania w zakresie podatku od dochodów podpisanej w Waszyngtonie w dniu 8 października 1974 r. oraz Konwencji Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) i Rady Europy o wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach podatkowych sporządzonej w Strasburgu w dniu 25 stycznia 1988 r. Skarżąca wskazała w tym zakresie m.in., iż wymiana informacji pomiędzy polskimi organami podatkowymi a administracją amerykańską jest możliwa oraz funkcjonuje ona w praktyce. Polskie organy podatkowe posiadają bowiem instrumenty prawne, które pozwalają na zbadanie dowodów i informacji przedstawionych przez skarżący Fundusz w postępowaniu podatkowym, zaś podstawą do tego są postanowienia ww. umów międzynarodowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych dalej (Dz. U. Nr 153, poz. 1296 ze zm.) oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) dalej: "p.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy (w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego), lub mogło mieć istotny wpływ na ten wynik (w przypadku naruszenia przepisów postępowania).

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo.

Przedmiotem sporu w sprawie jest kwestia zasadności opodatkowania w Polsce zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osób prawnych dywidend uzyskanych od T. S.A. w latach 2007-2009 z siedzibą w Polsce przez skarżący Fundusz.

Zdaniem skarżącego Funduszu, polskie przepisy regulujące opodatkowanie zagranicznych funduszy inwestycyjnych, w zakresie odnoszącym się do obowiązku zapłaty zryczałtowanego podatku dochodowego od dywidend, przy jednoczesnym zwolnieniu z podatku krajowych funduszy inwestycyjnych są niezgodne z art. 56 TWE.

W opinii Skarżącego, zwolnienie podmiotowe wynikające z art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. powoduje, że fundusze które nie mogą być uznane za podmioty działające na podstawie przepisów polskiej ustawy o funduszach inwestycyjnych są traktowane w sposób dyskryminacyjny. W efekcie tego dywidendy otrzymane przez fundusze inwestycyjne mające siedzibę w państwach spoza Unii Europejskiej podlegają zryczałtowanemu podatkowi dochodowemu zgodnie z art. 22 ust. 1 u.p.d.o.p., z uwzględnieniem przepisów umów międzynarodowych o unikaniu podwójnego opodatkowania, zaś dywidendy wypłacane przez krajowe spółki na rzecz krajowych funduszy inwestycyjnych są wolne od podatku.

W ocenie zaś organu podatkowego, zasadnie pobrano od Skarżącej zryczałtowany podatek dochodowy od osób prawnych na podstawie art. 22 u.p.d.o.p., gdyż Strona nie jest objęta dyspozycją normy zawartej w art. 6 ust.1 pkt 10 u.p.d.o.p.

Zdaniem DIS, ww. przepis stanowi, że zwolnione od podatku dochodowego od osób prawnych są fundusze inwestycyjne działające na podstawie przepisów ustawy o funduszach inwestycyjnych. Z powyższego wynika, iż ustawa o funduszach inwestycyjnych ma zastosowanie wyłącznie do funduszy inwestycyjnych mających siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz do funduszy zagranicznych z siedzibą w jednym z państw członkowskich. W przypadku tych ostatnich ustawa o funduszach inwestycyjnych określa wyłącznie zasady prowadzenia działalności na terytorium Polski. Powyższe wynika z art. 1 tejże ustawy. Skarżąca jest natomiast funduszem inwestycyjnym mającym siedzibę w państwie trzecim, tj. poza Unią Europejską.

DIS podkreślił, iż Fundusz nie został objęty dyspozycją normy określonej w art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. Dyspozycją tego przepisu nie zostały bowiem objęte fundusze zagraniczne jako podmioty utworzone i działające na podstawie przepisów prawa państwa macierzystego, w tym mające siedzibę w Stanach Zjednoczonych.

W odpowiedzi na skargę organ podatkowy wskazał, iż potwierdzeniem stanowiska prezentowanego przez organy podatkowe odnośnie braku podstaw do uznania podatnika, niebędącego rezydentem Polski, za fundusz działający na podstawie przepisów ustawy o funduszach inwestycyjnych a w konsekwencji braku podstaw do zwolnienia Skarżącej na podstawie przepisów art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. (w brzmieniu obowiązującym w badanym okresie) jest wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 10 kwietnia 2014 r. zapadły w sprawie C-190/12 Emerging Markets Series of DFA Investment Trust Company przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej w Bydgoszczy.

Ponadto, DIS zaznaczył również, że w zaskarżonej decyzji dokonano analizy porównywalności Funduszu z funduszami inwestycyjnymi z Polski z uwzględnieniem spełnienia szczególnych warunków ustanowionych przez polskie przepisy w odniesieniu do funduszu inwestycyjnego korzystającego ze zwolnienia podatkowego. Analiza ta doprowadziła organ podatkowy do wniosku, iż wbrew twierdzeniom Strony Fundusz nie spełniał warunków porównywalności określonych w u.p.d.o.p.

Zdaniem Sądu, kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy mają wywody Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zawarte w wyroku z dnia 10 kwietnia 2014 r. w sprawie Emerging Markets Series of DFA Investment Trust Company przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej w Bydgoszczy (C-190/12).

W powyższym wyroku TSUE stwierdził, że art. 63 TFUE (poprzednio art. 56 TWE) dotyczący swobodnego przepływu kapitału znajduje zastosowanie do sytuacji, takiej jak rozpatrywana w sprawie w postępowaniu głównym, w której na mocy krajowych przepisów podatkowych ze zwolnienia podatkowego nie mogą korzystać dywidendy wypłacane przez spółki mające siedzibę w państwie członkowskim na rzecz funduszu inwestycyjnego mającego siedzibę w państwie trzecim, podczas gdy fundusze inwestycyjne mające siedzibę we wspomnianym państwie członkowskim korzystają z takiego zwolnienia. Jednocześnie TSUE podkreślił, że art. 63 TFUE i art. 65 TFUE (poprzednio art. 58 TWE) należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwiają się one przepisom podatkowym państwa członkowskiego takim jak rozpatrywane w sprawie w postępowaniu głównym, na podstawie których ze zwolnienia podatkowego nie mogą korzystać dywidendy wypłacane przez spółki mające siedzibę w tym państwie członkowskim na rzecz funduszu inwestycyjnego mającego siedzibę w państwie trzecim w zakresie, w jakim istnieje pomiędzy tym państwem członkowskim a rozpatrywanym państwem trzecim zobowiązanie umowne do wzajemnej pomocy administracyjnej, które umożliwia krajowym organom podatkowym zweryfikowanie informacji przekazanych ewentualnie przez fundusz inwestycyjny. Trybunał uznał, że to do sądu odsyłającego należy zbadanie, w ramach sprawy w postępowaniu głównym, czy mechanizm wymiany informacji przewidziany w ramach tej współpracy rzeczywiście umożliwia polskim organom podatkowym zweryfikowanie, w stosownym wypadku, informacji dostarczonych przez fundusze inwestycyjne z siedzibą na terytorium Stanów Zjednoczonych Ameryki dotyczących warunków ich tworzenia i działania, w celu ustalenia, czy prowadzą one działalność w ramach regulacyjnych równoważnych z ramami regulacyjnymi Unii.

Tym samym oceny zgodności art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. z prawem unijnym należy dokonać z punktu widzenia art. 56 TWE, czyli zasady swobody przepływu kapitału, a nie podnoszonej przez organ zasady swobody przedsiębiorczości (art. 43 TWE). Do środków zakazanych przez art. 56 TWE zalicza środki mogące zniechęcać osoby niebędące rezydentami do dokonania inwestycji w tym państwie członkowskim lub które mogą zniechęcić osoby będące rezydentami państwa członkowskiego do dokonywania inwestycji w innych państwach (wyroki TSUE: z dnia 18 grudnia 2007r. w sprawie C-101/05 A, Zb.Orz. s. I-11531; z dnia 10 lutego 2011 r. w sprawach połączonych C-436/08 i C-437/08 Haribo Lakritzen Hans Riegel i Österreichische Salinen, Zb.Orz. s. I-305; wyrok z dnia 10 maja 2012 r. w sprawach połączonych od C-338/11 do C-347/11 Santander Asset Management SGIIC i in.).

Różnica w traktowaniu pod względem podatkowym dywidend pomiędzy funduszami inwestycyjnymi będącymi rezydentami a funduszami inwestycyjnymi niebędącymi rezydentami może zniechęcać z jednej strony fundusze inwestycyjne z siedzibą w państwie trzecim do obejmowania udziałów spółek z siedzibą w Polsce, a z drugiej strony inwestorów będących rezydentami w tym państwie członkowskim do nabywania udziałów w funduszach inwestycyjnych niebędących rezydentami (zob. podobnie ww. wyrok TSUE w sprawach połączonych Santander Asset Management SGIIC i in.). Takie różne traktowanie może prowadzić do ograniczenia swobodnego przepływu kapitału.

W wyroku z dnia 10 kwietnia 2014 r., C-190/12 TSUE wykluczył, aby ograniczenia wynikające z regulacji krajowych można uzasadnić koniecznością zachowania spójności systemu podatkowego, czy podziałem kompetencji podatkowych i zachowania wpływów podatkowych.

Podkreślenia wymaga, że w sytuacji gdy uregulowania danego państwa członkowskiego uzależniają przyznanie korzyści podatkowej od spełnienia warunków, których przestrzeganie może zostać zweryfikowane jedynie w drodze uzyskania informacji od właściwych organów państwa trzeciego, co do zasady prawnie uzasadniona jest odmowa przez dane państwo członkowskie przyznania takiej korzyści, jeżeli, w szczególności z powodu braku umownego zobowiązania dostarczenia przez to państwo trzecie informacji, niemożliwe okazuje się uzyskanie informacji od tego ostatniego państwa (zob. ww. wyrok w sprawach połączonych Haribo Lakritzen Hans Riegel i Österreichische Salinen i przytoczone tam orzecznictwo).

Istotny jest również brak wspólnych ram prawnych dotyczących współpracy administracyjnej z państwami trzecimi, na wzór obowiązującej w Unii Europejskiej dyrektywy Rady 77/799/EWG z dnia 19 grudnia 1977 r. dotyczącej wzajemnej pomocy właściwych władz państw członkowskich w dziedzinie podatków bezpośrednich (Dz. U. L 336, s. 15 - wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 9, t. 1, s. 63). Powstaje zatem pytanie, czy polskie organy podatkowe są w stanie zweryfikować, w odniesieniu do funduszy inwestycyjnych niebędących rezydentami, czy spełnione są szczególne warunki ustanowione przez polskie przepisy dla funduszy inwestycyjnych.

Odpowiadając na to pytanie należy zauważyć, że w rozpatrywanej sprawie ramy prawne wzajemnej pomocy administracyjnej pomiędzy Rzeczypospolitą Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki, umożliwiające wymianę informacji w zakresie stosowania przepisów podatkowych, wynikają w szczególności z art. 23 umowy z dnia 8 października 1974 r. między Rządem Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki o uniknięciu podwójnego opodatkowania, a także z art. 4 Konwencji Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) i Rady Europy, podpisanej w Strasburgu w dniu 25 stycznia 1988 r. o wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach podatkowych.

Biorąc zatem pod uwagę istnienie zobowiązań umownych pomiędzy Rzeczypospolitą Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki, ustanawiających wspólne ramy prawne współpracy i przewidujących mechanizmy wymiany informacji pomiędzy danymi organami krajowymi, nie można wykluczyć a priori, że fundusze inwestycyjne z siedzibą na terytorium Stanów Zjednoczonych Ameryki będą w stanie dostarczyć informacje i dowody umożliwiające polskim organom podatkowym zweryfikowanie we współpracy z właściwymi organami Stanów Zjednoczonych Ameryki, iż wykonują one działalność na warunkach równoważnych z tymi, które mają zastosowanie do funduszy inwestycyjnych z siedzibą na terytorium Unii.

Wobec powyższego kluczową w sprawie kwestią, a nie rozważoną należycie przez organy podatkowe, jest zagadnienie porównywalności funduszy krajowych i amerykańskich oraz sposób rozumienia tego pojęcia, szczególnie istotną w kontekście powoływanej przez Skarżącą zasady niedyskryminacji. Odmienne traktowanie podatników, w świetle powołanych przez Skarżącą zasad traktatowych, może dotyczyć bowiem wyłącznie przypadków, w których obiektywnie sytuacja podatników nie jest możliwa do porównania lub jest to uzasadnione względami ogólnego interesu.

W ocenie Skarżącej, sytuacja krajowych i amerykańskich funduszy inwestycyjnych w zakresie uzyskiwanych na terytorium Polski dochodów z dywidend jest porównywalna, a wskazane odmienności nie mogą być podstawą do wyciągnięcia wniosku o braku porównywalności i odmowy zastosowania w stosunku zastosowania w stosunku do Skarżącej art. 56 TWE.

Według natomiast organu odwoławczego, Fundusz różni się od funduszy krajowych. Dyrektor Izby Skarbowej w W. po przeprowadzeniu analizy wskazał na różnice funkcjonowaniu Spółki i funduszy inwestycyjnych działających na podstawie ustawy o funduszach inwestycyjnych. Organ podatkowy podniósł, że Fundusz nie prowadzi działalności na podstawie zezwolenia właściwych władz państwa, w którym Fundusz ma siedzibę. Ponadto DIS wskazał, że zgodnie z przyjętym przez polskiego prawodawcę modelem, fundusze inwestycyjne zarządzane są przez odrębną od nich osobę prawną, tj. towarzystwo funduszy inwestycyjnych. Z kolei Fundusz, zdaniem DIS, zarządzany jest przez Zarząd, co przesądza o braku porównywalności Funduszu do polskich funduszy inwestycyjnych

Zdaniem Sądu, jednak porównania między funduszami należy dokonać w szerszym zakresie niż to uczynił organ. Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygając sprawę o zbliżonych okolicznościach faktycznych jak w sprawie niniejszej stwierdził, że organy podatkowe nie wykazały jakiemu celowi służy odmienne traktowanie funduszy inwestycyjnych działających na podstawie przepisów ustawy o funduszach inwestycyjnych od funduszy amerykańskich, który uzasadniałby wyłączenie tych drugich funduszy z zakresu zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. (wyroki NSA z dnia 3 czerwca 2014 r. w sprawach o sygn. akt II FSK 1702/12 i II FSK 1284/12, dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).

W orzecznictwie wskazuje się wyraźnie na wymóg wykazania przez organy podatkowe jakiemu interesowi służy odmienne traktowanie funduszy inwestycyjnych działających na podstawie przepisów ustawy o funduszach inwestycyjnych (art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p.) od funduszy amerykańskich, który uzasadniałby wyłączenie tych drugich funduszy z zakresu zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych. Między innymi przesłanka polegająca na konieczności zapewnienia skuteczności nadzoru podatkowego, nie może uzasadniać odmiennego traktowania funduszu zagranicznego, tym bardziej w sytuacji, w której zwolnienie wynikające z przepisu art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p. nie zawiera takich warunków (wyrok WSA w Łodzi z dnia 4 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Łd 532/14, dostępny na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Poglądy te pozostają w zgodzie z powołanym także przez Skarżącą ww. orzeczeniu TSUE z dnia 10 kwietnia 2014 r. Do tego stanowiska nawiązał także Naczelny Sąd Administracyjny w powołanych wyżej wyrokach.

Jak zaznaczono już wyżej, w cytowanym wyżej wyroku TSUE w sprawie C 190/12, Trybunał zwrócił szczególną uwagę na kwestię możliwości zweryfikowania przez organy podatkowe w ramach możliwej pomocy udzielonej przez administrację podatkową w państwie siedziby danego funduszu, informacji przekazanych przez zagraniczny fundusz inwestycyjny, ocenionych następnie przez organy podatkowe w kontekście porównywalności takiego funduszu z funduszami krajowymi. Wymiana informacji ma przede wszystkim ustalić, czy fundusze amerykańskie wykonują działalność na warunkach równoważnych z tymi, które mają zastosowanie do funduszy inwestycyjnych z siedzibą na terytorium Unii.

Zdaniem Sądu, pojęcie "wykonywanie działalność na warunkach równoważnych z tymi, które mają zastosowanie do funduszy inwestycyjnych z siedzibą na terytorium Unii" należy rozumieć w kontekście zadań zarządzających funduszem polegających na inwestowaniu wpłaconych do funduszu środków w taki sposób, aby osiągnąć jak największy zysk dla uczestników funduszu, przy jednoczesnym ograniczeniu ryzyka inwestycyjnego. Istota funduszy inwestycyjnych opiera się zatem na połączeniu środków (zasobów kapitałowych) indywidualnych inwestorów w celu wspólnego ich inwestowania.

Ze względu na potrzebę zapewnienia ochrony interesów inwestorów w polskim porządku prawnym, czy szerzej porządku prawnym Unii istnieje szereg aktów prawnych chroniących interesy inwestorów, choćby wspomniana ustawa o funduszach inwestycyjnych.

Z akt sprawy wynika, iż Skarżąca była akcjonariuszem wymienionej w decyzji spółki, nie wynika jednak czy na obszarze Polski były dystrybuowane jej tytuły uczestnictwa. Należy zauważyć, iż na terenie Polski mogą być dystrybuowane tylko takie fundusze z siedzibą w państwach należących do OECD, które zbywają i odkupują tytuły uczestnictwa na każde żądanie uczestnika oraz stosują zasady lokowania i ograniczenia inwestycyjne takie same jak polskie fundusze inwestycyjne otwarte. Zbywając tytuły uczestnictwa w Polsce, fundusz zagraniczny ma obowiązek bezpłatnie udostępniać uczestnikom w języku polskim prospekt informacyjny, skrót prospektu, roczne i półroczne sprawozdanie finansowe, a także wszelkie informacje, które udostępnia uczestnikom w swoim kraju macierzystym.

Zgodnie z tezą Trybunału różnica w traktowaniu pod względem podatkowym dywidend pomiędzy funduszami inwestycyjnymi będącymi rezydentami a funduszami inwestycyjnymi niebędącymi rezydentami może zniechęcać z jednej strony fundusze inwestycyjne z siedzibą w państwie trzecim do obejmowania udziałów spółek z siedzibą w Polsce, a z drugiej strony inwestorów będących rezydentami w tym państwie członkowskim do nabywania udziałów w funduszach inwestycyjnych niebędących rezydentami.

Akceptując tą tezę należy podnieść, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organy podatkowe winny mieć na uwadze przedstawioną wyżej ocenę prawną, uwzględniającą prowspólnotową wykładnię art. 6 ust. 1 pkt 10 u.p.d.o.p., oraz dokonać porównania działalności Skarżącej z funduszami działającymi na podstawie regulacji krajowej (ustawa z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych).

Zdaniem Sądu, porównania między funduszami należy dokonać w szerszym zakresie niż to uczynił organ. Przede wszystkim należy przeanalizować zebrany w sprawie materiał dowodowy i ustalić, jakie są cele i zasady funkcjonowania skarżącego E., w szczególności jakie są nałożone na ten fundusz obowiązki informacyjne przez regulatora rynku amerykańskiego, w tym wobec organu nadzoru i potencjalnych inwestorów będących rezydentami w państwie członkowskim.

Organ podatkowy powinien umożliwić skarżącemu Funduszowi udowodnienie, że spełnia on wymogi równoważne z tymi, które są zawarte w polskich przepisach o funduszach inwestycyjnych. Należy choćby zwrócić uwagę na rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie sposobu, trybu oraz warunków prowadzenia działalności przez towarzystwa funduszy inwestycyjnych (Dz. U., poz. 538), które reguluje m.in. sposób, warunki i szczegółowy zakres działania systemu kontroli wewnętrznej, w tym systemu nadzoru zgodności działalności z prawem, systemu zarządzania ryzykiem oraz systemu audytu wewnętrznego w towarzystwie, czy też szczegółowe wymagania w zakresie działania towarzystwa w najlepiej pojętym interesie funduszu inwestycyjnego oraz uczestników funduszu inwestycyjnego, w tym w zakresie wykonywania decyzji inwestycyjnych w zarządzaniu portfelami inwestycyjnymi funduszy inwestycyjnych oraz w zakresie składania zleceń nabycia lub zbycia instrumentów finansowych łącznie dla różnych funduszy inwestycyjnych zarządzanych przez towarzystwo oraz łącznie z innymi zleceniami składanymi przez towarzystwo, oraz przeprowadzania analiz przy doborze lokat funduszu inwestycyjnego.

Sąd podkreśla, iż na żadnym etapie postępowania organ podatkowy nie badał czy Skarżąca przedstawiła wystarczające dowody, iż jej działalność spełnia wymogi równoważne z tymi określonymi np. w ww. rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 30 kwietnia 2013 r. czy też w zakresie regulacji prawnych dotyczących ochrony praw inwestorów, w tym będących rezydentami w państwie członkowskim.

Przypomnieć należy, iż jednym z celów interwencji publicznej rozumianej jako regulacja i reglamentacja gospodarcza jest zapewnienie funkcjonowania gospodarki zgodnie z interesem publicznym. Jest to funkcja organów władzy publicznej zorientowana na ochronę pewnych wartości publicznych w życiu gospodarczym.

Reglamentacja gospodarcza w zakresie prowadzenia funduszy inwestycyjnych jest formą interwencji każdego państwa w działalność gospodarczą w celu ochrony interesów zbiorowych. Reglamentacja działalności gospodarczej nie jest konieczna ze względu na zagrożenia, jakie działalność gospodarcza tworzy dla pewnych wartości i dóbr chronionych przez państwo. Wartości te są bowiem skuteczni chronione poza systemem reglamentacji. Jest ona natomiast uzasadniona tam, gdzie działalność gospodarcza jest niebezpieczna dla interesów obywateli (zob. C. Kosikowski, Koncesje i zezwolenia na działalność gospodarczą, Warszawa 2002, s. 42).

Należy zaznaczyć, iż odwoływanie się przez organ podatkowy wyłącznie do treści obowiązującego obecnie art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. nie jest w pełni prawidłowe, gdyż przepis ten odnosi się do funduszy inwestycyjnych z krajów Unii. Z natury więc rzeczy pomimo pewnych odrębności prawnych i organizacyjnych w każdym kraju członkowskim obowiązuję regulacje zgodne z dyrektywą UCITS, w tym dotyczące systemu nadzoru nad funduszami inwestycyjnymi i ochrony praw inwestorów.

Zdaniem Sądu, porównanie przeprowadzone przez organ podatkowy nie może być również fragmentaryczne, dokonane tylko z jednego punktu widzenia (np. czy utworzenie funduszu zagranicznego wymaga uzyskania zezwolenia w kraju jego siedziby). Obowiązek zgłoszenia przez Spółkę inwestycyjną działającą na podstawie przepisów prawa amerykańskiego do zarejestrowania funduszy inwestycyjnych do Komisji Papierów Wartościowych, też jest środkiem kontroli, a organ tę okoliczność zdeprecjonował. Nie chodzi bowiem o to, aby fundusze te były identyczne. Forma organizacyjno-prawna w jakiej działają fundusze również nie może mieć rozstrzygającego znaczenia w sprawie. Stawianie wymogu identyczności nierezydentów z rezydentami może stanowić ukrytą dyskryminację. Regułą bowiem jest, że między poszczególnymi funduszami w różnych krajach zawsze będą istnieć różnice dotyczące szczegółowych rozwiązań, co samo przez się nie stanowi jeszcze o braku porównywalności.

Organ będzie miał na względzie, że zweryfikowanie dowodów przedłożonych przez Skarżącą może wymagać wystąpienia do amerykańskich władz podatkowych, na podstawie art. 23 umowy z dnia 8 października 1974 r. między Rządem Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki o uniknięciu podwójnego opodatkowania i zapobieżeniu uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu, czy art. 4 Konwencji Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) i Rady Europy, podpisanej w Strasburgu w dniu 25 stycznia 1988 r. o wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach podatkowych.

Jak już to wskazano powyżej, w ocenie Sądu, zobowiązania umowne pomiędzy Rzeczypospolitą Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki, ustanawiające wspólne ramy prawne współpracy i przewidujące mechanizmy wymiany informacji pomiędzy danymi organami krajowymi, umożliwiają polskim organom podatkowym wymianę informacji podatkowych dotyczących podatników podatku dochodowego od osób prawnych, w tym amerykańskich funduszy inwestycyjnych.

Jednakże ww. akty prawne, zdaniem Sądu, dotyczą wymiany informacji, które okażą się konieczne do stosowania przepisów podatkowych. Nie jest to wymiana informacji pomiędzy regulatorami rynku finansowego, gdyż takimi regulatorami rynku finansowego nie są polskie organy podatkowe. Organ podatkowy może weryfikować informacje przekazywane przez Skarżąca, nie jest natomiast uprawniony do wymiany informacji w zakresie wydawanie zezwoleń i nadzoru nad funduszami inwestycyjnymi, w konsekwencji nie można jemu przyznawać uprawnienia do przeprowadzania lub zlecania kontroli w celu zweryfikowania, czy fundusze inwestycyjne wywiązały się ze zobowiązań, jakie na nich ciążą z tytułu ustawy o funduszach inwestycyjnych, ponieważ uprawnienie to jest zarezerwowane dla organów nadzorczych, którym przyznano to uprawnienie w myśl prawa.

Organ oceni, czy otrzymane informacje czy to od Skarżącej czy w drodze wymiany informacji, umożliwiają zweryfikowanie czy charakter funduszy inwestycyjnych z siedzibą w Stanach Zjednoczonych Ameryki jest porównywalny z charakterem funduszy inwestycyjnych z siedzibą w Polsce, oraz czy prowadzą one działalność w ramach regulacyjnych równoważnych z ramami regulacyjnymi funduszy krajowych, a patrząc szerzej - funduszy inwestycyjnych z siedzibą na terytorium Unii.

Należy zauważyć, że na podstawie art. 187 § 1 O.p. organ podatkowy jest zobowiązany do zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Normatywną treścią zasady wyrażonej w tym przepisie jest obowiązek organu zebrania wszystkich dowodów niezbędnych do zbudowania podstawy faktycznej rozstrzygnięcia podatkowego oraz obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.

Wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału nie może polegać na fragmentarycznej ocenie faktów, lecz oznacza dochodzenie do wyjaśnienia stanu faktycznego w sposób dokładny, z uwzględnieniem pełnego kontekstu. Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego jest ściśle związany z wynikającą z art. 191 O.p. zasadą swobodnej oceny dowodów. Ocena swobodna powinna być bowiem oparta na wszechstronnej ocenie całości materiału dowodowego. Zdaniem Sądu, organy podatkowe naruszyły powyższe przepisy.

Rzeczą organu podatkowego jest zatem ustalenie, czy otrzymane informacje umożliwiają zweryfikowanie, czy charakter funduszy inwestycyjnych z siedzibą w Stanach Zjednoczonych Ameryki jest porównywalny z charakterem funduszy inwestycyjnych z siedzibą w Polsce.

Jeżeli na podstawie uzyskanych informacji organy podatkowe ustalą, że Skarżąca wykonuje działalność na warunkach równoważnych z tymi, które mają zastosowanie do funduszy inwestycyjnych z siedzibą na terytorium Unii, to powinny uwzględnić wniosek Skarżącej o zwrot nadpłaty zapłaconego podatku od osób prawnych.

Mając powyższe uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. O kosztach sądowych postanowiono na podstawie art. 200 p.p.s.a.