Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 97/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-10-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Burmistrz Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 i § 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 22 § 1 pkt 1, art. 19, art. 21
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2 pkt 10, art. 11, art. 15
journal: Dz.U. 2009 nr 1 poz 7
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity.
article: art. 25 i art. 26
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska (spr.) Sędziowie NSA Anna Łukaszewska-Macioch del. NSA Wiesław Morys Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 29 października 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Wodzisławia Śląskiego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Prezydentem Miasta Wodzisławia Śląskiego a Burmistrzem Miasta Skoczów w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku T. N. w sprawie ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Wodzisławia Śląskiego jako organ właściwy do rozpoznania wniosku.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta Wodzisławia Śląskiego złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, domagając się w nim rozstrzygnięcia "sporu kompetencyjnego" między nim a Burmistrzem Miasta Skoczów poprzez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia podania T. N. o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla jej syna R. N.

Postanowieniem z dnia 25 maja 2009 r., sygn. akt IV SO/Gl 12/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził swoją niewłaściwość rzeczową i przekazał sprawę według właściwości do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W uzasadnieniu wniosku Prezydent Miasta Wodzisławia Śląskiego wyjaśnił, iż N. N. o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego wystąpiła do Ośrodka Pomocy Społecznej w Skoczowie. Burmistrz tego miasta postanowieniem z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...], na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., żądanie to przekazał Prezydentowi Miasta Wodzisławia Śląskiego, uznając że w sprawie właściwość organu należy ustalić nie według miejsca pobytu małoletniego R. N. lecz miejsca zamieszkania jego matki.

Prezydent Miasta Wodzisławia Śląskiego nie zgodził się z tym stanowiskiem. Występując o rozstrzygnięcie "sporu kompetencyjnego", stwierdził, że zgodnie z art. 2 pkt 10 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1 poz. 7 ze zm.- dalej powoływana jako ustawa) organem wierzyciela jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej. Skoro zatem z dokumentacji dołączonej do przedmiotowego wniosku wynika, że R. N. przebywa w Domu Pomocy Społecznej w Skoczowie, to organem właściwym w sprawie jest Burmistrz Miasta Skoczowa

W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Miasta Skoczowa podtrzymał stanowisko wyrażone w swoim postanowieniu z dnia [...] stycznia 2009 r. i wniósł o uznanie Prezydenta Miasta Wodzisławia Śląskiego za organ zobowiązany do rozpatrzenia wniosku T. N. Burmistrz powołał się przy tym na treść art. 2 i art. 15 ust. 2 ustawy oraz art. 26 k.c. Ponadto wyjaśnił, iż R. N. przebywa w Domu Pomocy Społecznej dla Dzieci w Skoczowie, gdzie został skierowany decyzją Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Wodzisławiu Śląskim z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...]. R. N. jest jednak osobą niepełnoletnią, a zatem zgodnie z art. 26 k.c jego miejscem zamieszkania jest miejsce zamieszkania matki T. N., czyli Wodzisław Śląski.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej P.p.s.a.) sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy P.p.s.a. sprawy te rozpoznaje Naczelny Sąd Administracyjny, a do ich rozstrzygnięcia stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym.

Przez takie spory należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uznaje się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór o właściwość może toczyć się pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i samorządowymi kolegiami odwoławczymi, natomiast spór kompetencyjny - między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

W rozpoznawanej sprawie Prezydent Miasta Wodzisławia Śląskiego domagał się rozstrzygnięcia sporu pomiędzy dwoma, niemającymi wspólnego organu wyższego stopnia, organami jednostek samorządu terytorialnego. Zatem wystąpienie to zasadnie zostało nazwane wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, a w podstawie prawnej prawidłowo powołano art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej k.p.a.). Natomiast w dalszej części wnioskodawca błędnie już domagał się rozstrzygnięcia sporu określonego jako spór kompetencyjny.

Przechodząc do rozpoznania powyższego wniosku, należy przede wszystkim przypomnieć, że według art. 19 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są przestrzegać z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Kodeks postępowania administracyjnego w art. 20 w zakresie ustalania właściwości rzeczowej odsyła do przepisów ustaw materialnych, natomiast w art. 21 reguluje kwestie właściwości miejscowej. Pomimo wyczerpującej regulacji w art. 21 k.p.a. zasad ustalania właściwości miejscowej unormowania takie w określonych kategoriach spraw zawierają także ustawy materialne.

W ustawie z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów właściwość miejscową określa między innymi art. 2 pkt 10, który stanowi, że organem właściwym wierzyciela jest wójt, burmistrz, lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej do alimentów. Za osobę uprawnioną, stosowanie do art. 2 pkt 11 ustawy, uznaje się przy tym osobę uprawnioną do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. W myśl art. 15 ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz ich wypłata następuje odpowiednio na wniosek osoby uprawnionej lub jej przedstawiciela ustawowego ( ust. 1), wniosek składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej (ust. 2). Z powyższych przepisów wynika zatem, że organem zobowiązanym do rozpatrzenia przedmiotowych wniosków jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej.

Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie precyzują pojęcia "miejsce zamieszkania". Dlatego też, wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, uwzględnić należy regulację zawartą w przepisach ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r.- Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz.63 ze zm.- dalej k.c.). Zgodnie z art. 25 k.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W taki sposób ustala się miejsce zamieszkania osoby fizycznej mającej pełną zdolność do czynności prawnych. Natomiast, jeżeli chodzi o dzieci pozostające pod władzą rodzicielską rodziców, to stosowną regulację w tym zakresie Kodeks cywilny zawiera w art. 26. Według tego przepisu miejscem zamieszania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej. W sprawie niesporne jest, że wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego dotyczył małoletniego R. N., pozostającego pod władzą rodzicielską matki T. N. zamieszkałej w Wodzisławiu Śląskim.

W konsekwencji uznać należy, że Prezydent Miasta Wodzisławia Śląskiego, w myśl art. 2 pkt 10 ustawy w związku z art. 26 § 1 k.c., jest organem właściwym do rozpoznania wniosku T. N. o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz jej syna R. N.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.