Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 1242/22
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej~Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 116 par. 1 pkt 1 lit. b
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 1 ust.1, art. 11, art. 21 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 60 poz 535
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Jacek Pruszyński (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak, po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lutego 2022 r. sygn. akt III SA/Wa 2642/21 w sprawie ze skargi S. D. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 grudnia 2016 r. nr BON.III.5220.419.3.2016.KĆ w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości spółki z tytułu wpłat na PFRON za okres od sierpnia 2011 r. do stycznia 2012 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od S. D. na rzecz Ministra Rodziny i Polityki Społecznej kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

1. Wyrok sądu pierwszej instancji.

Wyrokiem z 22 lutego 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 2642/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę S. D. (dalej: Skarżący) na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 29 grudnia 2016 r., nr BON.III.5220.419.3.2016.KĆ w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz z pozostałym członkiem zarządu oraz spółką za zaległości spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okresy rozliczeniowe od sierpnia 2011 r. do stycznia 2012 r. Wyrok (podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

2. Skarga kasacyjna.

Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji wniósł Skarżący. Działający w jego imieniu pełnomocnik na podstawie art. 173 i art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) zaskarżył wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

I. Naruszenie prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.):

1. art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa poprzez błędną wykładnię i w konserwacji niewłaściwe zastosowanie:

a. polegające na błędnym zinterpretowaniu normy prawnej zawartej w ww. przepisie, w aspekcie w jakim dotyczy odpowiedzialności byłego członka zarządu, jako bezwzględnie przenoszącej ciężar dowodzenia wystąpienia przesłanek egzoneracyjnych wyłącznie na stronę, podczas gdy strona (były członek zarządu), wbrew twierdzeniu uzasadnienia wyroku, w postępowaniu podatkowym wszczętym w trybie art. 116 ordynacji podatkowej nie dysponuje instrumentami prawnymi, umożliwiającymi samodzielne żądanie lub poszukiwanie dokumentów spółki, w której przed latami pełnił funkcję członka zarządu, tak aby sprostać ww. ciężarowi, co przy przyjętej przez Sąd pierwszej instancji wykładni czyni możliwość uwolnienia się od odpowiedzialności nierzeczywistą i teoretyczną;

b. poprzez orzeczenie o solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania spółki pomimo braku winy Skarżącego w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, podczas gdy przedstawione w sprawie dowody w postaci opinii biegłego sądowego do spraw ekonomii i finansów jednoznacznie wskazują, że dzień 29 lutego 2012 r. był najwcześniejszą datą zaistnienia przesłanek do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, gdyż, zdaniem biegłego sądowego, dopiero wówczas najwcześniej zaktualizowały się przesłanki do uznania spółki za niewypłacalną. Tymczasem Skarżący pełnił funkcję członka zarządu do 27 lutego 2012 r., czego Sąd pierwszej instancji nie wziął pod uwagę;

c. poprzez błędne ustalenie daty zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, błędnie ustalony stan niewypłacalności spółki powiązały z brakiem zapłaty przez spółkę dwóch najstarszych płatności dotyczących sierpnia 2011 r. oraz września 2011 r., gdzie termin płatności drugiego zobowiązania przypadał na 20 października 2011 r., wskutek czego Sąd pierwszej instancji przyjął, że Skarżący powinien do 3 listopada 2011 r. złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości, podczas gdy materiał dowodowy w postaci opinii biegłego sądowego, który miał dostęp do dokumentacji spółki jednoznacznie wskazuje, że dzień 29 lutego 2012 r. był najwcześniejszą datą zaistnienia przesłanek do złożenia wniosku

o ogłoszenie upadłości, czego Sąd nie wziął po uwagę;

d. poprzez błędne przyjęcie, że przy przypisywaniu stronie odpowiedzialności podatkowej w trybie tegoż przepisu organy podatkowe są zobowiązane do wykazania wyłącznie, że zaległości podatkowe spółki istnieją, powstały w okresie pełnienia funkcji przez członka zarządu oraz egzekucja wobec spółki okazała się bezskuteczna, podczas gdy organy podatkowe są obowiązane rozważyć również wystąpienie przesłanek negatywnych, a przede wszystkim przeprowadzić dowody wnioskowane przez stronę na okoliczność wystąpienia przesłanek egzoneracyjnych oraz ustalić, w sposób nie budzący wątpliwości, czy w sprawie zachodziły przesłanki złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości;

e. poprzez akceptację wykładni pojęcia "właściwego czasu" złożenia wniosku

o ogłoszenie upadłości dokonanej przez Sąd pierwszej instancji, wyrażającej się w ograniczeniu tego pojęcia do terminu wymagalności zobowiązania wobec jednego ustalonego wierzyciela, podczas gdy wniosek o ogłoszenie upadłości może zostać złożony w sytuacji, gdy dłużnik posiada co najmniej dwóch wierzycieli.

2. poprzez błędną wykładnię art. 1 ust 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze, art. 11 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze oraz art. 21 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, polegającą na uznaniu, iż postępowanie upadłościowe w rozpoznawanej sprawie mogło zostać skutecznie wszczęte gdy strona pełniła funkcje członka zarządu spółki, przy jednoczesnej akceptacji ustalenia, że spółka w tym czasie, jako dłużnik, posiadała zobowiązania wobec jednego wierzyciela, co jest sprzeczne z wykładnią literalną jak i celowościową powołanych powyżej przepisów.

II. Mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), a to:

1. naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 122 ordynacji podatkowej w zw. z art. 187 § 1 ordynacji podatkowej w zw.

z art. 191 ordynacji podatkowej dotyczące zasady swobodnej oceny dowodów, niewłaściwe sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej poprzez błędną, niezgodną z zasadami wiedzy i logiki, dowolną ocenę zebranego

w sprawie materiału dowodowego, co doprowadziło do przyjęcia, iż Skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanki egzoneracyjnej w postaci braku winy

w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego, w sytuacji gdy dowody z dokumentów, w szczególności opinia biegłego sądowego z zakresu ekonomii i finansów jasno wskazuje, iż w dacie wystąpienia przesłanek do zgłoszenia powyższego wniosku, Skarżący nie był już członkiem zarządu spółki, brak jest zaś jakichkolwiek dowodów przeciwnych. Tym samym, organ nie wyjaśnił istotnych okoliczności sprawy, a przede wszystkim nie wziął pod uwagę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie w postaci opinii biegłego sądowego a ponadto, nie wziął pod uwagę rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartych w wyroku z 22 czerwca 2021 r., dotyczących niniejszej sprawy i podtrzymujących stanowisko Skarżącego.

W oparciu o powyższe zarzuty autor skargi kasacyjnej na podstawie art. 176

w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Ponadto, wniósł o zasądzenie od organu administracji na rzecz Skarżącego, na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a., kosztów postępowania według norm przepisanych. Pismem z 7 czerwca 2022 r. pełnomocnik Skarżącego zrzekł się przeprowadzenia rozprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Ministra Rodziny i Polityki Społecznej wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz o zasądzenie od Skarżącego na rzecz organu administracji kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zarządzeniem z 7 grudnia 2022 r., w trybie art. 182 § 2 p.p.s.a., sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne.

3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych.

Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczą prawidłowości ustalenia "właściwego czasu" do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki w kontekście regulacji art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej: o.p.).

Przepis ten (w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie) stanowił, że za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Ponadto zgodnie z art. 116 § 2 o.p. odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

W przepisie art. 116 § 1 o.p. określono m.in. przesłanki uwalniające od odpowiedzialności osoby trzecie (przesłanki egzoneracyjne), w szczególności wykazanie przez członka zarządu, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe), albo że niezgłoszenie takiego wniosku wynika z przyczyn niezawinionych przez członka zarządu. Wykazanie zaistnienia przesłanek wyłączających odpowiedzialność należy do obowiązków osoby trzeciej, która się na nie w prowadzonym postępowaniu podatkowym powołuje.

Pojęcie "właściwego czasu" nie zostało zdefiniowane w przepisach o.p. W kontekście art. 116 § 1 pkt 1 o.p. właściwy czas do zgłoszenia wniosku o upadłość należy oceniać poprzez odniesienie się do pojęcia niewypłacalności, użytego w ustawie z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. z 2003 r., Nr 60, poz. 535 ze zm., dalej: p.u.n.) i wskazanych w tej ustawie terminów, oznaczonych dla upadłego (jego organów) do zgłoszenia wniosku o upadłość. Zgodnie z art. 10 p.u.n. upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Jak stanowi art. 11 tej ustawy dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych (ust. 1). Dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje (ust. 2). Stosownie do art. 21 ust. 1 i 2 p.u.n. dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek ten spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami. Każda z dwóch przyczyn ogłoszenia upadłości wskazanych w art. 11 ust. 1 i 2 p.u.n. ma samodzielny charakter. Dla określenia stanu niewypłacalności osoby prawnej istotne jest zarówno to, czy nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych (art. 11 ust. 1 p.u.n.), jak i to, czy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje (art. 11 ust. 2 p.u.n.). W konsekwencji zaistnienie chociażby jednej z nich pozwala na ogłoszenie upadłości, a tym samym obliguje każdego, kto ma prawo reprezentować dłużnika będącego osobą prawną do zgłoszenia w sądzie wniosku o ogłoszenie upadłości nie później niż terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości (por. wyrok NSA z 11 kwietnia 2018 r., II FSK 891/16).

W skardze kasacyjnej, podobnie jak na wcześniejszych etapach postępowania, Skarżący podnosi, że nie może ponosić winy w niedokonaniu czynności określonych art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) o.p., gdyż w momencie, gdy zaktualizowały się przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki nie pełnił już funkcji członka zarządu. Datą tą jest, zdaniem Skarżącego, dzień 29 lutego 2012 r., który został wskazany jako termin, w którym powstał obowiązek złożenia tego wniosku. Na poparcie tej tezy Skarżący powołuje się na opinię biegłego ds. ekonomii i finansów oraz wyceny zdolności upadłościowej i układowej. Tymczasem Skarżący pełnił funkcję członka zarządu do 27 lutego 2012 r.

Odnosząc się do tych twierdzeń trzeba w pierwszej kolejności zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 22 czerwca 2021 r., III FSK 15/21, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji wskazał, że nie można daty 29 lutego 2012 r. potraktować jako najpóźniejszego momentu, w którym zaistniały przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, przenosząc skutki ich zastosowania na okres, w którym Skarżący pełnił obowiązki członka zarządu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przy ocenie spełnienia całokształtu przesłanek warunkujących odpowiedzialność członka zarządu należy w równym stopniu badać nie tylko te, które zostały wskazane jako pozytywne, ale także te przesłanki, których ciężar wykazania został przerzucony na członka zarządu. Skoro bowiem w aktach administracyjnych znajduje się opinia biegłego z zakresu ekonomii i finansów oraz wyceny zdolności upadłościowej i układowej, gdzie wskazana została data 29 lutego 2012 r. jako ta, w której zobowiązania spółki przekroczyły wartość jej majątku, to poprzestanie przez Sąd pierwszej instancji jedynie na akceptacji ogólnej oceny tej opinii dokonanej przez organy podatkowe nie odpowiada obowiązkom jakie wynikają z konstrukcji i istoty tej negatywnej przesłanki odpowiedzialności członka zarządu.

Ponownie rozpoznając sprawę, Sąd pierwszej instancji, uwzględniając powyższą ocenę prawną, stwierdził, że Skarżący niewątpliwie był członkiem zarządu spółki do 27 lutego 2012 r. Wprawdzie biegły w ww. opinii wskazał, że zobowiązania przewyższały majątek spółki co najmniej od 29 lutego 2012 r., zaznaczył jednak, że jego opinia nie dotyczy okresu przed 29 lutego 2012 r. ze względu na brak dokumentacji księgowo-finansowej. Należy zatem zgodzić się z wojewódzkim sądem administracyjnym, że zastrzeżenie poczynione przez biegłego oznacza, że powyższa opinia biegłego nie może być dowodem zarówno na zaistnienie, jak i na niezaistnienie przed 29 lutego 2012 r. przesłanek do uznania spółki za niewypłacalną.

Z ustaleń organów poczynionych w niniejszej sprawie wynika, że spółka zalegała z wpłatami na PFRON za okres od sierpnia 2011 r. do stycznia 2012 r. Dwie najstarsze płatności dotyczą sierpnia 2011 r. oraz września 2011 r. Termin płatności drugiej z tych należności przypadał na 20 października 2011 r. i od następnego dnia należy liczyć dwutygodniowy termin do zgłoszenia wniosku o upadłość. W związku z tym, zgodnie z art. 21 ust. 1 p.u.n., wniosek o ogłoszenie upadłości powinien zostać złożony do 3 listopada 2011 r. Organy podatkowe w sprawie ustalając czas właściwy do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości powołały się zatem na przesłankę dotyczącą nie wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych określoną w art. 11 ust. 1 p.u.n.

Jak wskazano powyżej, przesłanki ogłoszenia upadłości z art. 11 ust. 1 i ust. 2 p.u.n. są rozłączne, do stwierdzenia niewypłacalności wystarczające jest stwierdzenie jednej z nich. Przyczyna niewypłacalności związana z zaprzestaniem wykonywania wymagalnych zobowiązań sprawia, że badanie "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości z tego właśnie powodu nie wymaga analizy stanu majątku spółki i tego, czy i kiedy zobowiązania przekraczały jego wartość. Istotnym elementem ustaleń w sprawie "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości jest w tym przypadku stan regulowania zobowiązań, a nie analiza stanu majątkowego spółki.

W kontekście przesłanki z art. 11 ust. 1 p.u.n. w doktrynie, jak i judykaturze przyjmuje się, że stan niewypłacalności powstaje z chwilą nieuregulowania w terminie określonym ustawą lub umową drugiego z kolei zobowiązania (por. Prawo upadłościowe i naprawcze - Komentarz, P. Zimmerman, Warszawa 2007). Za takim rozumieniem przemawia zarówno wykładnia językowa, jak i wykładnia celowościowa art. 11 ust. 1 u.p.u.n., wskazujące na to, że niewykonywanie zobowiązań, prowadzące do uznania dłużnika za niewypłacalnego winno mieć charakter trwały, powtarzalny. Świadczy o tym użycie przez ustawodawcę wyrażeń "niewykonywanie", a nie "niewykonanie" i użycie liczby mnogiej "zobowiązań", a nie pojedynczej "zobowiązania".

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone w wyroku z 27 stycznia 2023 r., III FSK 1577/21, że wykładnia gramatyczna przesłanki niewykonywania wymagalnych zobowiązań (art. 11 ust. 1 p.u.n.) pozwala na wyprowadzenie wniosku, że odnosi się ona do wielości zobowiązań, a nie wielości wierzycieli, dlatego ziszcza się po upływie dnia wymagalności drugiego z niewykonanych zobowiązań – niezależnie od tego, czy powinny być one wykonane na rzecz dwóch wierzycieli, czy też tylko jednego. Egzemplifikację tego zapatrywania prawnego stanowić mogą wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 3 marca 2017 r., II FSK 807/17; z 6 kwietnia 2020 r., II FSK 137/20; z 1 grudnia 2021 r., III FSK 4220/21; z 8 grudnia 2021 r., III FSK 4454/21; z 18 maja 2022 r., III FSK 580/21; 20 lipca 2022 r., III FSK 699/21. Nie można zatem uznać, że do orzeczenia o odpowiedzialności na podstawie art. 116 § 1 o.p. konieczne jest stwierdzenie wielości wierzycieli. Nawet w przypadku braku możliwości formalnego złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki - z uwagi na to, że jedynym jej wierzycielem jest państwo - nie można przyjąć, kierując się ogólnymi zasadami wynikającymi z norm Konstytucji RP, w tym w szczególności zasady równości wobec prawa, iż byli członkowie zarządu spółek, w których występuje jeden wierzyciel są w uprzywilejowanej sytuacji mogąc wykazywać, iż w stosunku do nich dochodzi do zaistnienia przesłanek egzoneracyjnych określonych w art. 116 § 1 pkt 1 o.p. (por. wyroki NSA: z 12 lipca 2019 r., II FSK 2827/17; z 10 stycznia 2017 r., II FSK 3737/14; z 21 kwietnia 2021 r., III FSK 3105/21). Przesłanka egzoneracyjna wymieniona w art. 116 § 1 pkt 1 o.p. odnosi się wyłącznie do zgłoszenia wniosku, a nie do skutku tego wniosku, jakim jest ogłoszenie upadłości (por. wyrok NSA z 5 grudnia 2018 r., II FSK 1686/18). Odróżnić należy bowiem obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości od skuteczności tego wniosku i ogłoszenia tej upadłości przez sąd. To do sądu należy zatem ocena, czy faktycznie zobowiązania nie są wykonywane i czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania upadłościowego. Nawet zatem niewykonywanie wymagalnych zobowiązań wobec jednego wierzyciela nie zwalnia członka zarządu od zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, nie do niego bowiem należy rozstrzygnięcie o zasadności wniosku.

W świetle ustalonych okoliczności, "właściwy czas" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki upłynął w okresie, gdy Skarżący pełnił funkcję członka zarządu spółki. Nie ma wątpliwości, że wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki nie został zgłoszony we właściwym czasie. O przesłance "braku winy", o której mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) o.p., w sytuacji niezłożenia wniosku o ogłoszenie upadłości można mówić jedynie wtedy, gdy członek zarządu spółki, przy zachowaniu wszelkiej należytej staranności podczas prowadzenia jej spraw, wniosku takiego nie złożył z przyczyn od niego niezależnych. Brak takiej winy jest kategorią obiektywną i można się na nią powoływać jedynie w sytuacji, gdy członek zarządu nie miał żadnych możliwości prowadzenia spraw spółki, a brak tych możliwości wynikał z przyczyn od niego całkowicie niezależnych. W zakresie obowiązków członka zarządu pozostaje niewątpliwie kontrola terminowości regulowania zobowiązań publicznoprawnych spółki we właściwej wysokości. Skarżący nie wykazał, aby w rozpoznanej sprawie wystąpiły przyczyny, które uniemożliwiały mu wykonywanie takiej kontroli.

Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 122 w zw. z art. 187 § 1 i w zw. z art. 191 o.p. Sąd pierwszej instancji zasadnie stwierdził, że Skarżący nie wykazał istnienia przesłanki egzoneracyjnej, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 1 o.p. Organy zebrały i rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całość materiału dowodowego. W sprawie ustalono brak regulowania wymagalnych zobowiązań, uwzględniając konieczność odniesienia obowiązku złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości do okresu, w którym Skarżący pełnił obowiązki członka zarządu. Ocenie poddano wystąpienie przesłanki egzoneracyjnej w zakresie braku winy Skarżącego w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. Organy odniosły się w szczególności do opinii przedstawionej przez stronę i jej znaczenia dla oceny przesłanki uwalniającej od odpowiedzialności. Rozważania organu w tym zakresie zawierają wystarczającą analizę stanu faktycznego sprawy i znajdują oparcie w materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania. Nie zostały one skutecznie podważone w skardze kasacyjnej.

Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2, art. 207 § 1 i art. 209 p.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).

Bogusław Woźniak Jolanta Sokołowska Jacek Pruszyński