Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 1354/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2008-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Janicki Sędziowie Sędzia WSA Joanna Tarno Asesor WSA Cezary Koziński (spr.) Protokolant Asystent sędziego Paweł Pijewski po rozpoznaniu w Łodzi na rozprawie w dniu 17 czerwca 2008 r. przy udziale --- sprawy ze skargi J. F. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozostawienia zażalenia bez rozpatrzenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Łd 1354/07

UZASADNIENIE

Zawiadomieniem z dnia 22 listopada 2005 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. –W. dokonał zajęcia prawa majątkowego, stanowiącego wierzytelność pieniężną przysługującą Spółce Akcyjnej "A" od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. w związku z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania sądowego (uiszczonego wpisu sądowego) w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 1309/02.

W dniu 25 kwietnia 2006 r. wpłynął do Urzędu Skarbowego Ł. –W. wniosek [...] J. F. o zwolnienie spod egzekucji wierzytelności pieniężnej w kwocie 81.431,30 zł, przysługującej jej od [...] "A" SA. Wnioskodawczyni wskazała, iż w dniu 8 lutego 2003 r. wpłaciła za Spółkę [...] "A" wpis sądowy w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 1309/02 w kwocie 81.431,30 zł. Jednocześnie Spółka ta, w celu spłacenia tej wierzytelności, automatycznie podpisała z wnioskodawcą umowę cesji przyszłej wierzytelności, która przysługiwała Spółce od Izby Skarbowej w Ł. z tytułu zwrotu wpisu sądowego. W związku z tym, jak wskazała J. F., wierzytelność z tytułu zwrotu wpisu sądowego przysługuje wnioskodawcy, a nie [...] "A" SA i wierzytelność ta winna być zwolniona spod egzekucji.

Organ egzekucyjny w dniu 9 maja 2006 r. wezwał [...] J. F. m.in. do sprecyzowania żądania zawartego we wniosku z dnia 20 kwietnia 2006 r. i wskazania, czy wnioskodawcy chodzi o zwolnienie spod egzekucji określonego składnika majątkowego zgodnie z art. 13 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, czy też o wyłączenie spod egzekucji tego prawa zgodnie z art. 38 tej ustawy? Następnie w dniu 11 maja 2006 r. organ ten wezwał wnioskodawcę do przedłożenia potwierdzonego za zgodność z oryginałem przez Bank dowodu uiszczenia wpisu sądowego; potwierdzonej za zgodność z oryginałem przez Spółkę umowy cesji; wyjaśnienie, bądź przedstawienie wyciągów bankowych w celu udokumentowania posiadania kwoty 81.431,30 zł na rachunku bankowym.

W piśmie z dnia 23 maja 2006 r. [...] J. F. ustosunkowała się do wezwań organu egzekucyjnego i jednocześnie wskazał, iż we wniosku z dnia 20 kwietnia 2006 r. chodziło [...] o wyłączenie spod egzekucji przysługującej jej wierzytelności, zgodnie z art. 38 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. –W., powołując się na przepisy art. 17 i art. 38 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji odmówił wyłączenia spod egzekucji kwoty 81.431,30 zł z tytułu zwrotu uiszczonego wpisu sądowego.

Organ egzekucyjny stwierdził w uzasadnieniu postanowienia, iż w wyroku z dnia 22 czerwca 2005 r. o sygn. akt I SA/Łd 1309/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyraźnie wskazał, że przedmiotowa należność przypada na rzecz [...] "A" SA. Zgodnie z art. 512 Kodeksu cywilnego dopóki zbywca nie zawiadomił dłużnika o przelewie, spełnienie do rąk poprzedniego wierzyciela ma skutek względem nabywcy, chyba że w chwili spełnienia świadczenia dłużnik nie wiedział o przelewie. W przedmiotowej sprawie dłużnik, tj. Dyrektor Izby Skarbowej powziął wiadomość o przelewie w dniu 18.01.2006 r., zaś zwrot uiszczonego wpisu sądowego w wysokości 81.431,30 zł wpłynął na konto tutejszego urzędu w dniu 29 grudnia 2005 r. Ponadto przepis art. 44 w/w ustawy określa czasowe ramy dokonania przez osobę trzecią czynności złożenia wniosku o wyłączenie spod egzekucji administracyjnej rzeczy lub prawa majątkowego. Organ wskazał również, iż sprzedaż rzeczy lub wykonanie prawa majątkowego wywołuje nieodwracalne skutki prawne, dlatego żądanie wyłączenia takiej rzeczy lub prawa spod egzekucji po realizacji zajęcia jest bezprzedmiotowe i zamyka osobie trzeciej drogę ochrony swoich praw co do tych rzeczy lub praw majątkowych przed organem egzekucyjnym. Osoba trzecia ma jednak możliwość dochodzenia od zobowiązanego odszkodowania na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego.

W dniu 28 października 2006 r. [...] J. F. nadał w placówce pocztowej zażalenie na powyższe postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. –W. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia tego zażalenia. Strona wskazała, iż w ostatnim dniu terminu do złożenia zażalenia zachorowała, co dodatkowo z uwagi na fakt samodzielnego sprawowania opieki nad dzieckiem, uniemożliwiło [...] zachowanie siedmiodniowego terminu do wniesienia zażalenia. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia jest w [...] ocenie tym bardziej zasadny, że niniejsze zażalenie wniósł w ustawowym terminie siedmiu dni od daty ustania przyczyny uniemożliwiającej wniesienie zażalenia.

Do zażalenia strona załączyła także zwolnienie lekarskie.

Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. –W.

Organ odwoławczy uznał, iż aby można przywrócić termin o dokonania czynności prawnej muszą wystąpić łącznie następujące przesłanki: uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy w uchybieniu terminu, wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu, dochowanie terminu (nieprzywracalnego) do złożenia wniosku oraz dopełnienie wraz z wnioskiem czynności, dla której był ustanowiony termin, o przywrócenie którego składany jest wniosek. W przedmiotowej sprawie termin do złożenia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego upłynął w dniu 18.10.2006 r., a wskazana przez [...] J. F. okoliczność nie stanowi przesłanki do uwzględnienia żądania, gdyż zwolnienie lekarskie od pracy nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu, ponieważ nie wyklucza ono możliwości dokonania przez niego czynności procesowej, np. sporządzenia zażalenia i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez domownika.

Organ podkreślił także, iż przedłożone zwolnienie lekarskie nie stwierdza choroby obłożnej, która uniemożliwia złożenie środka zaskarżenia w ustawowym terminie. W polu nr 12 zwolnienia lekarskiego, jak zaznaczono, wpisano symbol "2", z którego wynika, że chory może chodzić.

Kolejnym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. stwierdził, że zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. –W. z dnia [...] r. zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu do jego złożenia i pozostawia się je bez rozpatrzenia.

W uzasadnieniu tego postanowienia, po przedstawieniu okoliczności faktycznych sprawy, organ odwoławczy stwierdził, iż ze względu na przepis art. 134 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz ze względu na wydane postanowienia z dnia [...] r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na w/w rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego, należało uznać, iż zażalenie strony z dnia 28 października 2006 r. zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu do jego złożenia i nie podlega ono merytorycznemu rozpatrzeniu.

W dniu 24 stycznia 2007 r. [...] J. F. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia; zawieszenie postępowania sądowego do dnia uprawomocnienia się rozstrzygnięcia w sprawie ze skargi wniesionej w dniu 4 stycznia 2007 r. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., którym odmówiono przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia; a ponadto skarżący wniósł o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżonemu postanowieniu [...] J. F. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.:

- art. 134 w zw. z art. 141 § 2 k.p.a. i w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez błędne uznanie, że wniesienie zażalenia nastąpiło z uchybieniem ustawowego terminu do jego złożenia;

- art. 124 k.p.a., poprzez niewskazanie podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia;

- art. 8, art. 12 oraz art. 77 § 1 k.p.a., poprzez błędne ustalenie, iż skarżący wniósł zażalenie z uchybieniem ustawowego terminu do jego złożenia; uchylenie się od wszechstronnego działania w celu wyczerpującego rozstrzygnięcia sprawy; działania w sposób ograniczający zaufanie do organów państwa; naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, która przybrała cechy dowolnej.

Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z póź. zm.), postanowieniem z dnia 20 marca 2007 r. zawiesił niniejsze postępowanie sądowe, gdyż rozstrzygnięcie tej sprawy uzależnione było od wyniku postępowania sądowoadministracyjnego toczącego się na skutek skargi [...] J. F. z dnia 4 stycznia 2007 r. złożonej na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...], odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia.

W dniu 21 listopada 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podjął zawieszone postępowanie sądowe i rozpoznając sprawę zważył co następuje:

Nie są zasadne zarzuty skargi wskazujące na naruszenie przepisów art. 134, art. 141 § 2, art. 8, art. 12 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z póź. zm.) w związku z art. 144 tej ustawy i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 z póź. zm.), co do błędnego ustalenia, iż skarżący wniósł zażalenie z uchybieniem terminu do jego złożenia. Już z samego wniosku strony o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia od postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. –W. z dnia [...] r. wynika, że przedmiotowe zażalenie zostało złożone z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 141 § 2 K.p.a., czego strona na etapie postępowania administracyjnego nie kwestionowała i wniosła o przywrócenie tego terminu. Gdyby skarżąca nie uchybiła terminu do wniesienia zażalenia od postanowienia wydanego przez organ egzekucyjny, nie byłoby podstaw do prowadzenia postępowania w zakresie przywrócenia terminu do wniesienia tego zażalenia.

Organ odwoławczy, w postępowaniu wstępnym jest zobligowany do podjęcia czynności mających na celu ustalenie, czy odwołanie (zażalenie) jest dopuszczalne, czy zostało wniesione z zachowaniem terminu oraz czy odwołanie (zażalenie) spełnia wymagania co do treści.

Zgodnie z art. 18 ustawy o stepowaniu egzekucyjnym w administracji, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.).

Przewidując siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia na postanowienia organu egzekucyjnego, art. 141 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego nakłada jednocześnie na organ odwoławczy obowiązek badania, czy termin ten został dochowany oraz obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenie w sytuacji, gdy zażalenie wniesione zostało po tym terminie (art. 134 w związku z art. 144 K.p.a.). Z powyższych unormowań wynika, że warunkiem koniecznym skutecznej czynności procesowej wniesienia zażalenia jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie temu terminowi powoduje, że zażalenie jest bezskuteczne, czego następstwem jest ostateczność postanowienia organu pierwszej instancji.

Badanie przez organ odwoławczy warunków zachowania terminu do wniesienia zażalenia wymaga przede wszystkim ustalenia dnia, z upływem którego mijał termin do dokonania tej czynności, liczony od dnia doręczenia postanowienia stronie (art. 141 § 2 K.p.a.). Pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy (art. 42 § 1 K.p.a.). Pisma mogą być doręczone również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej (art. 42 § 2 K.p.a). W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony wyżej, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (art. 42 § 3 K.p.a). W przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi (art. 43 K.p.a).

W niniejszej sprawie postanowienie organu egzekucyjnego odebrane zostało przez ojca skarżącego.

Zatem organ odwoławczy wydając postanowienie na podstawie art. 134 K.p.a. o uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia powinien wyjaśnić, czy wszystkie przesłanki wymienione w art. 42 i art. 43 K.p.a zostały spełnione, aby można było uznać, iż pismo zostało skutecznie doręczone stronie będącej osobą fizyczną. Ma to decydujący wpływ na określenie początkowego terminu, od którego należy liczyć siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia na postanowienie. Ponadto postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia musi uwzględniać także fakt wydania postanowienia odmawiającego przywrócenia tego terminu, co oznacza, że postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy wydać może dopiero po ostatecznym rozpatrzeniu wniesionej przez stronę prośby o przywrócenie terminu.

W niniejszej sprawie Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wskazał kiedy i komu zostało doręczone postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] r. oraz uwzględnił rozstrzygnięcie odmawiające przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Jednakże Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyrokiem z dnia 29 maja 2007 r. o sygn. akt I SA/Łd 177/07 uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. –W. W wyroku tym Sąd wskazał, iż "całokształt materiału dowodowego sprawy wskazuje na to, że Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. przed podjęciem rozstrzygnięcia w sprawie (w tym wypadku postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia) nie wyjaśnił, jaki jest status ojca skarżącego w omawianej sprawie, a także czy i kiedy skarżący faktycznie otrzymał decyzję organu I instancji. Wymagało bowiem wyjaśnienia – przy założeniu, iż doręczenie miało miejsce w mieszkaniu skarżącego, czy K. F. jest tam domownikiem, gdyż od tego zależała właściwa ocena prawidłowości doręczenia decyzji (...). Niewyjaśnienie tej okoliczności powoduje, że postanowienie z dnia [...] r. zostało wydane z istotnym naruszeniem przepisów proceduralnych, tj. art. 7 i 77 k.p.a. W ocenie Sądu organ powinien szczegółowo zbadać, jaki był status ojca skarżącego w omawianej sprawie, czy był on domownikiem J. F., czy też prawdziwe jest twierdzenie [...], że przebywał on w [...] miejscu zamieszkania wyjątkowo. Organ winien zatem dokonać ustaleń, czy postanowienie organu I instancji zastało prawidłowo doręczone. Dopiero po wyjaśnieniu powyższych okoliczności organ winien zbadać, czy zostały spełnione przesłanki, od których uzależnione jest przywrócenie terminu do złożenia zażalenia, określone w art. 58 k.p.a."

Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. ostatecznym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] ponownie odmówił [...] przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. –W. z dnia [...] r. (kserokopia tego postanowienia znajduje się w aktach sprawy - k. 52-55).

W związku z tym skoro nie przywrócono stronie skarżącej terminu do wniesienia zażalenia, to za godne z prawem uznać należy rozstrzygnięcie organu odwoławczego co do tego, że złożone przez [...] zażalenie wniesione zostało z uchybieniem terminu przewidzianego do dokonania tej czynności (art. 141 § 2 K.p.a.).

Nie można zatem stwierdzić, iż rozstrzygnięcie organu odwoławczego było wydane bez podstawy prawnej (bez wskazania tej podstaw), że organ ten uchylił się od wszechstronnego działania w celu wyczerpującego rozstrzygnięcia sprawy, działał w sposób ograniczający zaufanie do organów państwa, czy też naruszył zasady swobodnej oceny dowodów.

Sąd pragnie jednak zwrócić uwagę, że gdyby w przyszłości zostało wyeliminowane z obrotu prawnego postanowienie o odmowie przywrócenia [...]terminu do wniesienia zażalenia, to postanowienie stwierdzające uchybienie tego terminu, będące prawnym następstwem pierwszego z wymienionych postanowień, także nie może wywoływać żadnych skutków prawnych i również powinno być wyeliminowane z obrotu prawnego w trybie nadzwyczajnym – wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 8 w zw. z art. 126 K.p.a.).

Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało skargę oddalić.

M.P.