Postanowienie WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 776/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2014-03-20 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Zwolniono od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2,  art. 258 par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak, po rozpoznaniu 20 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. S., K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 14 października 2013 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu II raty podatku od nieruchomości za 2011 r., postanawia zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w całości.


UZASADNIENIE

A. S. i K. S. wnieśli skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 14 października 2013 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu II raty podatku od nieruchomości za 2011 r.

W związku z tym skarżący na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązani są - zgodnie z postanowieniami § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł. Na dalsze koszty jakie mogą mieć miejsce w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 250 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

W dniu 20 stycznia 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wpłynął wniosek skarżącego K. S. (sporządzony na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [t.j. Dz. U. z 2012 r., poz.270] - zwanej dalej p.p.s.a.), w którym zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości.

W części wniosku dotyczącej oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący oświadczył, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną A. S., oraz że dochody miesięczne uzyskiwane w ramach gospodarstwa domowego wynoszą 2.576 zł brutto (w całości dochody skarżącego i jego żonę ze stosunku pracy), zaś koszty 1.830 zł (opłata za wynajem mieszkania w Raciborzu – 900 zł, opłata za energię elektryczną i gaz – 160 zł, koszty zakupu żywności, lekarstw i środków czystości – 770 zł). Ponadto wskazał, iż posiada lokal mieszkalny o powierzchni 80 m², który został zajęty przez komornika.

Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył , co następuje:

Stosownie do art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków.

Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków (art. 211 p.p.s.a.).

Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 212 § 1 p.p.s.a.).

Zatem wniosek skarżącego dotyczący częściowego prawa pomocy należy rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 1, pkt.2 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Przede wszystkim dotyczyć to będzie osób charakteryzujących się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Jednocześnie należy wskazać, że przy rozpatrywaniu wniosku o prawo pomocy winno się uwzględniać, z jednej strony wysokość obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe.

Zatem instytucja prawa pomocy, na co wskazuje treść art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a. może być zastosowana wobec wnioskodawcy jedynie w sytuacjach szczególnych.

Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego jest podnoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się więc z wydatkami na ten cel i gromadzić środki finansowe na pokrycie koniecznych kosztów. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z kolei w innym postanowieniu NSA (postanowienie z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8) stwierdził, iż ,, udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ".

Przy czym wymaga podkreślenia, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozstrzygniecie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592).

Dlatego też jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana, na mocy art. 255 p.p.s.a., złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

Analizując informacje przedstawione przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy uznał, że były one niewystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej. W związku z czym, działając na podstawie art. 255 ustawy, pismem z 13 lutego 2014 r. wezwano skarżącego do przekazania w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wezwania:

- pisemnej informacji na temat konieczności najmu lokalu mieszkaniowego w Raciborzu i ponoszenia z tego tytułu kosztów skoro wraz z żoną posiadają mieszkanie w Dzbańcach Osiedlu,

- zaświadczenia o wysokości dochodów skarżącego i jego żony,

- dowodów potwierdzających ponoszone wydatki na utrzymanie mieszkania i zakup lekarstw,

- kserokopii zeznania o wysokości dochodów osiąganych w 2012 r. (PIT) i, jeżeli jest to możliwe za 2013 r.,

- dowodów potwierdzających prowadzenie względem majątku skarżącego (tj. nieruchomości mieszkalnej) egzekucji pieniężnej,

- wyciągów i odpisów z kont i lokat bankowych za ostatnie trzy miesiące.

W odpowiedzi na wezwanie skarżący przesłał pismo (sporządzone 26 lutego 2014 r., w którym podniósł, iż administrator w dniu 22 lutego2010 r. odciął dopływ wody do jego lokalu mieszkalnego znajdującego się w Dzbańcach Osiedlu i do dnia dzisiejszego dostawy wody nie zostały wznowione. Wraz z pismem skarżący przedłożył kserokopie: uchwały Wspólnoty Mieszkaniowej z 29 grudnia 2009 r., wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 14 kwietnia 2011 r., postanowienia Sądu Najwyższego z 26 czerwca 2012 r., kserokopie umowy o pracę skarżącego i jego żony, aneksu do umowy najmu lokalu mieszkalnego, potwierdzeń dokonania wpłaty za wynajem lokalu mieszkalnego oraz za korzystanie z energii elektrycznej, gazu i wody, paragonów fiskalnych dotyczących zakupów lekarstw, recept lekarskich, zawiadomienia z 5 listopada 2009 r. o wszczęciu egzekucji z nieruchomości, obwieszczenia o terminie opisu i oszacowania nieruchomości z 2 lutego 2012 r., wyciągów bankowych skarżącego i jego żony (kserokopie w/w dokumentów znajdują się w aktach sprawy o sygn. I SA/Op 774/13).

Mając na względzie informację co do sytuacji rodzinnej i finansowej skarżącego, a wynikające z wniosku o przyznanie prawa pomocy, przekazanego pisma oraz z kserokopii załączonych dokumentów, referendarz sądowy uznał, iż zapłata wymaganych w przedmiotowej sprawie kosztów sądowych przekracza możliwości finansowe jego gospodarstwa domowego.

Powyższa ocena wynika z porównania skali dochodów uzyskiwanych w ramach gospodarstwa domowego skarżącego (według danych wynikających z wyciągów bankowych wynoszących około 2.330 zł netto) z wielkością niezbędnych kosztów utrzymania jego i żony związanych m.in. z zakupem żywności, lekarstw i środków czystości, a także z opłatami za wynajem mieszkania oraz korzystanie z energii elektrycznej i gazu (według zapisów aneksu do umowy najmu, dowodów wpłaty i oświadczenia zawartego w formularzu PPF wynoszących około 1.998 zł). Referendarz uznał bowiem, iż skarżący z uzyskiwanych w jego gospodarstwie domowym dochodów, obciążonych opisanymi wyżej a niezbędnymi dla utrzymania kosztami, nie jest w stanie wygenerować środki finansowe umożliwiające pokrycie wymaganych kosztów sądowych.

Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.