Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 3073/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: § 23 ust. 2, § 32 ust. 1-5,
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 81, art. 107 § 3,
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia del WSA Izabella Janson (spr.) Protokolant st. asystent sędziego Dorota Onyśk po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2022 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 1260/17 w sprawie ze skargi W. H. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia 25 maja 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od W. H. na rzecz Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 24 maja 2018r., sygn. akt V SA/Wa 1260/17 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm., obecnie: Dz.U. z 2022r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę W. H. (dalej też: "strona", "skarżący") na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie (dalej też: "DMOR ARiMR", "Dyrektor" , "organ II instancji") z 25 maja 2017r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy.

W. H. złożył w dniu 15 czerwca 2016r. w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek wraz z załącznikami graficznymi o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na podstawie § 23 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 15 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U z 2013r., poz. 361, ze zm., dalej: "rozporządzenie"). We wniosku zadeklarował powierzchnię działek rolnych do następujących wariantów: - Pakiet 1 Rolnictwo zrównoważone, wariant 1.1 - Zrównoważony sposób gospodarowania, na powierzchni 14,04 ha,- Pakiet 8 Ochrona gleb i wód. wariant 8.3 - Międzyplon Ścierniskowy, na powierzchni 2,60 ha.

Decyzją z 29 marca 2017r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. (dalej też: "organ I instancji") odmówił stronie przyznania wnioskowanych płatności.

Decyzją z 25 maja 2017r. Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w Warszawie, wskazując jako podstawę prawną art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 23, dalej: "k.p.a."), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniósł, że zgodnie z treścią § 32 ust. 1-5 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w przypadku przeniesienia posiadania gruntów objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym podjętym przez rolnika, które nastąpiło po doręczeniu decyzji w sprawie przyznania pierwszej płatności rolnośrodowiskowej, nowemu posiadaczowi tych gruntów lub stada mogą być przyznane kolejne płatności rolnośrodowiskowe, jednak przejmujący posiadanie gruntów ma obowiązek złożyć kopię takiej umowy, w wyniku której zostało na niego przeniesione posiadanie gruntów objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym podjętym przez rolnika. Dyrektor ARiMR zauważył, że z umowy dzierżawy oraz oświadczenia wynika, że wnioskodawca nie nabył posiadania działek rolnych i praw do realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego od tego samego podmiotu, tylko od dwóch różnych osób. D. S. nie był jednocześnie uprawniony do przekazania wnioskodawcy, W. H., posiadania działek rolnych i zobowiązania rolnośrodowiskowego, lecz jedynie do przekazania mu praw i obowiązków dotyczących realizacji planu rolnośrodowiskowego. A. O. zaś nie był uprawniony do przekazania wnioskodawcy posiadania działek rolnych i zobowiązania rolnośrodowiskowego, lecz jedynie do przekazania posiadania działki nr 22, której jest właścicielem. Nie mógł jednocześnie przekazać praw i obowiązków dotyczących realizacji planu rolnośrodowiskowego, ponieważ nie podjął zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Oddalając skargę na powyższą decyzję wskazanym na wstępie wyrokiem z 24 maja 2018r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pierwszej kolejności wskazał, że z przepisu § 32 ust. 1 rozporządzenia wprost wynika, iż w przypadku przeniesienia, w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, posiadania gruntów objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym podjętym przez rolnika, które nastąpiło po doręczeniu decyzji w sprawie przyznania pierwszej płatności rolnośrodowiskowej, nowemu posiadaczowi tych gruntów lub stada mogą być przyznane kolejne płatności rolnośrodowiskowe, jeżeli są spełnione warunki określone w art. 25 ust. 2 ustawy EFRROW. Zgodnie zaś z § 32 ust. 5 rozporządzenia oprócz dokumentów wymaganych na podstawie § 24, do wniosku, o których mowa w ust. 2, nowy posiadacz gruntów ma obowiązek dołączyć oświadczenie, na formularzu udostępnionym przez Agencję, obejmujące zobowiązanie do kontynuowania realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego przez rolnika, który był dotychczas posiadaczem tych gruntów, do końca okresu objętego tym zobowiązaniem oraz umowę sprzedaży, dzierżawy lub inną umowę, w wyniku której zostało przeniesione na niego posiadanie gruntów objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym podjętym przez rolnika. Wskazał, że w aktach sprawy znajduje się umowa dzierżawy gruntów rolnych z 23 maja 2016r. mocą której A.O. - właściciel działki rolnej nr [...] o pow. 17,94 ha "oddaje dzierżawcy wymienione w § 1 nieruchomości do używania i pobierania pożytków z przeznaczeniem ma prowadzenie działalności rolniczej" (§ 2). Zgodnie z § 5 "wydanie nieruchomości dzierżawy nastąpiło w dniu dzisiejszym w stanie przydatnym do umówionego użytku, co dzierżawca niniejszym potwierdza." W ocenie Sądu I instancji literalna interpretacja zapisów umowy pozwala uznać, że w dniu jej zawarcia A. O. był nie tylko właścicielem, ale także i posiadaczem nieruchomości, co wynika z § 1 i § 2, a zwłaszcza § 5 umowy dzierżawy. W zawartej umowie brak jest jakiejkolwiek wzmianki o przejęciu zobowiązania rolnośrodowiskowego. Natomiast jego realizację rozpoczął D. S., który w dacie zawarcia umowy nie był posiadaczem działki rolnej nr [...] ani też stroną umowy dzierżawy zawartej w 23 maja 2016r. W konsekwencji w ocenie Sądu I instancji skarżący nie nabył posiadania działek rolnych i praw do realizacji zobowiązania środowiskowego, od tego samego podmiotu tylko od dwóch różnych osób. W ocenie WSA skoro wybrano model dwustronny umowy, to nie można wywodzić z treści kontraktu z 23 maja 2016r., że posiadanie wbrew zapisom świadczącym zupełnie o przeciwnej tezie poprzedni beneficjent D. S. przeniósł bezpośrednio na skarżącego.

W. H. w skardze kasacyjnej zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Sąd I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

I. Naruszenie przepisów postępowania:

1. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez dokonanie wadliwej kontroli decyzji nr [...] Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 25 maja 2017r., znak sprawy [...], utrzymującej w mocy decyzję nr [...] z 29 marca 2017r. Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. w sprawie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013, polegającej na błędnej ocenie dowodu w postaci umowy dzierżawy gruntów rolnych z 23 maja 2016r. i przyjęcie, że postanowienia przedmiotowej umowy wskazują osobę, która przeniosła posiadanie gruntów na skarżącego, podczas gdy właściwa ocena dowodu winna prowadzić do wniosku, że przedmiotowa umowa nie wskazuje wprost takiej osoby, a jedynie sam fakt przeniesienia posiadania gruntów rolnych przez rolnika;

2. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez dokonanie wadliwej kontroli decyzji nr [...] Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 25 maja 2017r., znak sprawy [...], utrzymującej w mocy decyzję nr [...] z 29 marca 2017r. Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. w sprawie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013, polegającej na oddaleniu skargi pomimo faktu, że organy w toku postępowania administracyjnego nie podjęły wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz nie zebrały w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w tym w szczególności brak zebrania dowodów potwierdzających fakt posiadania gruntów rolnych przez A. O. oraz dowodów potwierdzających przerwanie i brak ciągłości w realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego;

3. art 151 p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez dokonanie wadliwej kontroli decyzji nr [...] Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 25 maja 2017r., znak sprawy [...], utrzymującej w mocy decyzję nr [...] z 29 marca 2017r. Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. w sprawie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013, polegającej na oddaleniu skargi pomimo faktu, że uzasadnienie decyzji organu drugiej instancji nie zawiera odniesienia się do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu od decyzji, co w konsekwencji uniemożliwia przeprowadzenie rzetelnej kontroli instancyjnej;

4. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez dokonanie wadliwej kontroli decyzji nr [...] Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 25 maja 2017r., znak sprawy [...], utrzymującej w mocy decyzję nr [...] z 29 marca 2017r. Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. w sprawie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej PROW 2007-2013, polegającej na oddaleniu skargi pomimo zarzutów podniesionych w skardze;

5. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak odniesienia się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku do wszystkich zarzutów zawartych w skardze.

II. Naruszenie prawa materialnego:

1. § 32 ust. 5 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 15 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 poprzez jego błędną interpretację polegającą na przyjęciu, że wymieniony przepis wymaga, aby umowa dzierżawy gruntów rolnych z 23 maja 2016r. zawierała w swej treści wskazanie osoby przekazującej posiadanie gruntów rolnych, podczas gdy właściwa interpretacja przepisu winna prowadzić do wniosku, że brak jest zwrotu determinującego konieczność wskazania w umowie osoby, która przeniosła posiadanie gruntów objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym.

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej.

Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez Sąd I instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.

W rozpoznawanej sprawie zarzuty skargi kasacyjnej skonstruowane zostały w oparciu o obydwie podstawy przewidziane w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.

W orzecznictwie przyjmuje się, że co do zasady, w razie powołania w skardze kasacyjnej zarówno zarzutów naruszenia prawa materialnego jak i prawa procesowego, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają ostatnie z wymienionych, ponieważ ich uwzględnienie mogłoby uczynić przedwczesnym albo bezprzedmiotowym odniesienie się do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego. Do kontroli subsumcji stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można co do zasady przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony (por. wyroki NSA z 27 czerwca 2012r., sygn. akt II GSK 819/11 oraz z 26 marca 2010r., sygn. akt II FSK 1842/08 - orzeczenia dostępne na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednakże niekiedy ze względu na sposób sformułowania zarzutów albo, jeżeli ocena prawidłowości wykładni lub zastosowania prawa materialnego determinują zakres koniecznych ustaleń faktycznych, celowe jest odniesienie się w pierwszej kolejności do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego.

W rozpoznawanej sprawie sformułowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania w kontekście zakresu ustaleń faktycznych potrzebnych do rozpatrzenia sprawy wymaga, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w pierwszej kolejności odniesienia się do podniesionego przez skarżącego kasacyjnie zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, z uwagi na to, że zakres ustaleń faktycznych niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy wyznaczają przepisy prawa materialnego oraz z uwagi na to, że podniesiony w sprawie zarzut naruszenia przepisów postępowania pozostaje w ścisłym związku z zarzucanym naruszeniem przepisów materialnoprawnych.

W rozpoznawanej sprawie w ramach tej podstawy sformułowano zarzut naruszenia § 32 ust. 5 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 15 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 poprzez jego błędną interpretację polegającą na przyjęciu, że wymieniony przepis wymaga, aby umowa dzierżawy gruntów rolnych z 23 maja 2016r. zawierała w swej treści wskazanie osoby przekazującej posiadanie gruntów rolnych, podczas gdy zdaniem kasatora właściwa interpretacja przepisu winna prowadzić do wniosku, że brak jest zwrotu determinującego konieczność wskazania w umowie osoby, która przeniosła posiadanie gruntów objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym.

Analiza postawionych zarzutów przy uwzględnieniu ich treści i uzasadnienia wskazuje, że zdaniem autora skargi kasacyjnej literalne brzmienie § 32 ust. 5 pkt 2 rozporządzenia nie wskazuje, że umowa przenosząca posiadanie musi być zawarta pomiędzy nowym a dotychczasowym, beneficjentem płatności rolnośrodowiskowych, wymagane jest jedynie, aby przedłożona umowa przenosiła posiadanie gruntów objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym na ich nowego posiadacza tj. podmiot przejmujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe.

Z poglądem tym nie można się zgodzić.

Bezsporne w sprawie jest, że na mocy umowy dzierżawy gruntów rolnych z 23 maja 2016r. A. O. - właściciel działki rolnej nr [...] o pow. 17,94 ha oddaje dzierżawcy wymienione w § 1 nieruchomości do używania i pobierania pożytków z przeznaczeniem ma prowadzenie działalności rolniczej (§ 2). Zgodnie natomiast z treścią § 5 umowy wydanie nieruchomości dzierżawy nastąpiło w dniu dzisiejszym w stanie przydatnym do umówionego użytku, co dzierżawca niniejszym potwierdza.

W ocenie składu orzekającego Sąd I instancji prawidłowo i poprawnie wskazał, że w dniu zawarcia przedmiotowej umowy A. O. był nie tylko właścicielem, ale także i posiadaczem nieruchomości. W treści umowy brak jest natomiast zapisów dotyczących przejęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego, a podkreślić należy, że realizację tego zobowiązania rozpoczął D. S., który w dacie zawarcia umowy nie był posiadaczem działki rolnej nr [...] ani też stroną umowy dzierżawy zawartej 23 maja 2016r.

Reasumując, organy administracji, jak również kontrolujący ich decyzje Sąd I instancji, prawidłowo odczytały treść powołanych przepisów i w sposób prawidłowy dokonały ich wykładni. Przyjęty kierunek zmian legislacyjnych wprowadzonych w § 32 rozporządzenia rolnośrodowiskowego na mocy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 9 marca 2016r. (Dz.U. z 2016r., poz. 344) polegających na wyrażeniu expressis verbis, że warunkiem przyznania płatności nowemu posiadaczowi gruntu jest przedstawienie oświadczenia obejmującego zobowiązanie do kontynuowania realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego przez rolnika, który był dotychczas posiadaczem tych gruntów (§ 32 ust. 5 pkt 1 lit. a) nie podważa, lecz dodatkowo potwierdza prawidłowość dokonanej wykładni prawa materialnego. Nikt też nie może przekazać drugiemu więcej praw niż sam posiada.

Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie podziela stanowisko zaprezentowane w wyroku NSA z 29 stycznia 2019r., sygn. I GSK 1092/18, zgodnie z którym o tym, że przejęcie posiadania musi nastąpić od osoby realizującej dotychczasowe zobowiązanie rolnośrodowiskowe świadczy przepis art. 44 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006. Przepis ten wyraźnie wskazuje, że osoba przejmująca całość lub część gospodarstwa od beneficjenta wsparcia, które uzależnione zostało od podjęcia zobowiązania, może przejąć zobowiązanie na pozostały okres. Z przepisu tego wynika bezpośredni związek pomiędzy osobą, która podjęła zobowiązanie (beneficjent wsparcia) a osobą, przejmującą gospodarstwo lub jego część od beneficjenta, a nie od osoby trzeciej. Pogląd, zgodnie z którym przepis § 32 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego należy odczytywać i wykładać łącznie z art. 44 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 był w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie prezentowany (zob.: wyroki z 5 czerwca 2018r., sygn. I GSK 552/18 i z 29 listopada 2018r., sygn. I GSK 2226/18; powołane wyroki udostępnione zostały w CBOSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego również podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania okazały się chybione. Sąd I instancji zasadnie uznał, akceptując przeprowadzone przed organami Agencji postępowanie, jako zgodne z obowiązującymi regułami prawa określonymi art. 21 ust 1-3 ustawy z 7 marca 2007r.o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (mającej zastosowanie w sprawie niniejszej). Organy ARiMR zebrały w sposób prawidłowy materiał dowodowy i na jego podstawie dokonały właściwej, niewadliwej interpretacji rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Zarzut skargi, iż w celu ustalenia stanu faktycznego zebrane w sprawie dowody były niewystarczające nie jest trafny.

W tym miejscu wskazać należy, iż mające w sprawie niniejszej zastosowanie przepisy ustawy z 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...) nieco inaczej aniżeli zasady procedury administracyjnej określone w k.p.a. statuują pozycję strony w postępowaniu o przyznanie pomocy w ramach poszczególnych działań objętych programem. Art. 21 ust. 1 powołanej wyżej ustawy stanowi, iż do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jednakże w myśl pkt 3 powyższego przepisu organ administracyjny udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, jak również (pkt 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Przytoczone przepisy jasno wskazują na wprowadzenie przez ustawodawcę odstępstw, w zakresie prowadzenia postępowania o przyznanie płatności, w stosunku do regulacji wynikających z k.p.a. Ograniczył on bowiem obowiązywanie zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., przyjmując, że organy prowadzące postępowanie zobowiązane są jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, jak i przerzucił ciężar udowodnienia okoliczności warunkujących przyznanie płatności na wnioskodawcę. Wskazane odstępstwa wynikają z charakteru przyznawanych środków, które są przyznawane bezzwrotnie, jeśli beneficjenci zrealizują warunki pomocy. Aktywność wnioskującego o pomoc finansową nie może wręcz sprowadzać się przede wszystkim do negowania dokonanych przez organ prowadzący postępowanie ustaleń. Natomiast w myśl art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Na tle tego przepisu prezentowany jest w judykaturze pogląd, że prawo do uzyskiwania płatności rolniczych związanych z gospodarowaniem gruntami rolnymi nie jest podmiotowym prawem konstytucyjnym. Wynika z przepisów krajowych i unijnych wytyczonych szczegółowymi regulacjami prawa Unii Europejskiej. Wymaga od beneficjentów tych płatności profesjonalnej wiedzy, w tym zasad dotyczących przyznawania pomocy, z której mogą, ale nie muszą korzystać. Nakłada to na nich również obowiązki w zakresie proceduralnej staranności, w których wypełnianiu nie mogą ich zastąpić organy Państwa. Rolnik - potencjalny beneficjent, składając wniosek o płatności składa również oświadczenie o znajomości prawa i reguł związanych z przyznawaniem płatności. Rodzi to konsekwencje w postaci uznania, także przez organy, że jego autor zna prawo i reguły dotyczące uzyskiwania płatności. Instytucje takie jak Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa mają służyć pewną pomocą rolnikom, ale tylko o tyle, o ile (...) jednoznacznie o taką pomoc się zwracają, co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca.

Wreszcie w realiach niniejszej sprawy nie mógł być skuteczny zarzut naruszenia przez Sąd I instancji powołanego w skardze kasacyjnej przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 kwietnia 2018r., sygn. akt I OSK 1351/16 (CBOSA) podkreślił, że do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. dochodzi wtedy, gdy uzasadnienie decyzji nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie albo gdy mimo formalnej poprawności jego treść - ze względu np. na ogólnikowość stwierdzeń i argumentów - nie pozwala na skontrolowanie poprawności rozstrzygnięcia sprawy, a tym samym czyni w stopniu istotnym wątpliwym poprawność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie. W analizowanej sprawie wskazane uchybienia niezaistniały.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Analiza powyższego przepisu wskazuje, że może on zostać naruszony w sytuacji, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera któregokolwiek z wymienionych w nim elementów bądź w sytuacji, gdy wywód Sądu I instancji nie poddaje się kontroli instancyjnej. W rozpoznawanej sprawie nie sposób dopatrzeć się wspomnianych wad. Uzasadnienie zawiera niezbędne elementy, a wywód zaprezentowany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jest spójny, logiczny i zawiera ocenę ustaleń organów pod kątem ich zgodności z obowiązującymi przepisami. W tym miejscu należy podnieść, że prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga szczegółowego odniesienia się przez Sąd I instancji do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, ale wymaga odniesienia się do tych zarzutów, których zbadanie jest niezbędne do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego. Zarzuty i argumenty skarżącego mogą zostać zatem ocenione całościowo (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 grudnia 2020r., sygn. akt I GSK 1489/20 i z 8 grudnia 2020r., sygn. akt II GSK 818/20). Tym samym brak było podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, że przepis ten nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Jeśli z wyroku wynika, że Sąd I instancji stwierdził, że skarga nie zasługuje w całości na uwzględnienie, to nie można Sądowi oddalającemu skargę zarzucić naruszenia art. 151 p.p.s.a. Należy bowiem podkreślić - na podstawie analizy sformułowanych zarzutów i uzasadnienia skargi kasacyjnej - że skarżący kasacyjne nie kwestionuje wykładni powyższych przepisów, lecz ocenę stanu faktycznego sprawy, która doprowadziła Sąd I instancji do oddalenia skargi.

Z przedstawionych wyżej przyczyn, wobec stwierdzenia, że zgłoszone w skardze kasacyjnej zarzuty nie są uzasadnione, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw i z tego względu, na podstawie art. 184 p.p.s.a, skargę kasacyjną oddalił.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., w zw. z § 14 ust 1 pkt 1 lit c) i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018r., poz.265).