Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 617/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6133 Informacja o środowisku
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: 247
journal: Dz.U. 2021 poz 247
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Łuczaj (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska Sędzia WSA Monika Barszcz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Klimatu i Środowiska decyzją z [...] lutego 2021 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 4, pkt 7, pkt 8, pkt 9, art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2021 r. poz. 247) - dalej "ustawa ooś", po rozpoznaniu wniosku [...]z siedzibą w ` o udostępnienie informacji o środowisku i jego ochronie w postaci wniosku [...] S.A. z siedzibą w [...] (dalej "[...] S.A." lub "Spółka") z dnia [...] listopada 2020 r. o zmianę koncesji na wydobywanie węgla brunatnego i kopalin towarzyszących ze złoża "[...]", odmówił udostępnienia ww. informacji o środowisku i jego ochronie.

Powyższa decyzja była wynikiem następujących ustaleń faktycznych i oceny prawnej:

W dniu 4 stycznia 2021 r. Fundacja [...] z siedzibą w [...] (dalej "Fundacja" lub "skarżąca") wystąpiła do Ministra Klimatu i Środowiska z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, zmodyfikowanym pismem z 18 stycznia 2021 r., w zakresie:

1. wpływu wniosku o wydanie lub zmianę koncesji dla przedsięwzięcia polegającego na wydobyciu węgla brunatnego ze złoża "[...]" innego niż:

– wniosek, na podstawie którego wydano koncesję nr [...] z [...] kwietnia 1994 r.,

– wniosek, na podstawie którego wydano decyzję z [...] września 2010 r. przenoszącą na rzecz [...] koncesję nr [...],

– wniosek [...] S.A. z [...] października 2010 r. o zmianę koncesji nr [...];

2. w przypadku, gdy wpłynął wniosek określony w pkt 1. wniosła o udostępnienie informacji jaki był to wniosek lub jakie to były wnioski (przedmiot, wnioskodawca i data wpływu do organu);

3. w przypadku, gdy do organu wpłynął wniosek określony w pkt 1. wniosła o udostępnienie informacji w postaci udostępnienia treści tego wniosku.

Minister Klimatu i Środowiska decyzją z [...] lutego 2021 r., nr [...] odmówił udostępnienia ww. informacji o środowisku i jego ochronie.

Na wstępie organ stwierdził, że do rozpatrzenia niniejszego wniosku mają zastosowanie przepisy ustawy ooś, stanowiące przepisy szczególne w odniesieniu do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176 z późn. zm.) – dalej "udip". Informacje żądane przez Fundację dotyczą elementów środowiska, jakimi są powierzchnia ziemi i kopaliny, a zatem stanowią informacje o środowisku i jego ochronie zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy ooś. Ponadto zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy ooś, udostępnianiu w trybie tej ustawy podlegają informacje dotyczące środków, takich jak środki administracyjne w sprawie ochrony środowiska, a także działań wpływających lub mogących wpłynąć na elementy środowiska (takie jak powietrze, woda, powierzchnia ziemi, kopaliny, klimat, krajobraz i obszary naturalne, w tym bagna, obszary nadmorskie i morskie, a także rośliny, zwierzęta i grzyby oraz inne elementy różnorodności biologicznej, w tym organizmy genetycznie zmodyfikowane) oraz na emisje i zanieczyszczenia (które wpływają lub mogą wpłynąć na ww. elementy środowiska), jak również środków i działań, które mają na celu ochronę tych elementów.

Minister, powołując się na treść art. 8 ust. 1 ustawy ooś, stwierdził, że jako organ władzy publicznej generalnie jest obowiązany do udostępniania każdemu informacji o środowisku i jego ochronie, które są informacjami znajdującymi się w jego posiadaniu lub informacjami dla niego przeznaczonymi.

Wobec powyższego pismem z 2 lutego 2021 r., organ udzielił wnioskodawcy informacji w zakresie pytań nr 1 i 2 zwartych we wniosku. Jednocześnie organ wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy do 16 lutego 2021 r. w odniesieniu do pytania nr 3.

Organ zaznaczył, że Fundacja w punkcie 3. wniosku domaga się udostępnienia wniosku [...] S.A. (dalej: "[...] S.A." lub "Spółka") z 16 listopada 2020 r., który wpłynął do organu 17 listopada 2020 r., o zmianę w koncesji na wydobywanie węgla brunatnego i kopalin towarzyszących ze złoża "[...]".

W ocenie organu wnioskowane w pkt 3. informacje są dokumentami dotyczącymi środków administracyjnych, a tym samym co do zasady podlegają udostępnieniu. Jednakże prawo do informacji o środowisku i jego ochronie nie jest absolutne i doznaje ograniczeń. Wyjątki od zasady udostępniania informacji o środowisku reguluje art. 16 ust. 1 i 2 ustawy ooś.

Minister wskazał, że [...] S.A. pismem z 16 listopada 2020 r. (data wpływu do organu 17 listopada 2020 r.) wystąpiła do organu koncesyjnego z uzasadnionym wnioskiem o wyłączenie z udostępnienia określonych informacji zawartych we wniosku o zmianę koncesji nr [...] na wydobywanie węgla brunatnego i kopalin towarzyszących ze złoża "[...]". Spółka we wniosku domagała się, na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 7 ustawy ooś, wyłączenia z udostępnienia następujących informacji zawartych we wniosku o zmianę punktu 5 koncesji nr [...] na wydobywanie węgla brunatnego i kopalin towarzyszących ze złoża "[...]":

1. dodatku nr 6 do projektu zagospodarowania złoża węgla brunatnego "Turów" wraz z załącznikami do tego dodatku;

2. wypisów uproszczonych działek ewidencyjnych obejmujących obszar górniczy "[...]" wraz z wykazem właścicieli tych nieruchomości;

3. kopii umów dzierżawy dla nieruchomości gruntowych;

4. kopii opinii Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego we [...] z [...] października 2020 r. do dodatku nr 6 do projektu zagospodarowania złoża węgla brunatnego "[...]";

5. oświadczenia o sposobie uwzględnienia uwag ww. opinii;

6. kopii umowy nr [...] o korzystanie za wynagrodzeniem z informacji geologicznej dotyczącej złoża węgla brunatnego "[...]" zawartej dnia 16 grudnia 2010 r. pomiędzy Skarbem Państwa - Ministrem Środowiska a [...] S.A.;

7. kopii umowy o ustanowieniu użytkowania górniczego w celu wydobywania węgla brunatnego i kopalin towarzyszących ze złoża [...] zawartej dnia 20 marca 2020 r. na okres do 30 kwietnia 2026 r.;

8. kopii zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach lub stwierdzającego stan zaległości dla [...] S.A.;

9. kopii zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach lub stwierdzającego stan zaległości dla podatkowej grupy kapitałowej [...];

10. kopii zaświadczenia o niezaleganiu w opłacaniu składek dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych;

11. kopii zaświadczenia potwierdzającego zarejestrowanie [...] S.A. jako podatnika VAT czynnego;

12. mapy obszaru górniczego "[...]" i obszaru i terenu górniczego "[...]I" (skala 1:10.000) – 3 egzemplarze;

13. mapy granic nieruchomości gruntowych, do których przysługuje wnioskodawcy tytuł prawny w granicach obszaru górniczego "[...]" (skala 1:10.000) – 3 egzemplarze;

14. kopii podpisanego elektronicznie sprawozdania finansowego [...] S.A. za rok obrotowy zakończony 31 grudnia 2019 r.;

15. opinii bankowych.

W uzasadnieniu wniosku Spółka wskazała, że wniosek koncesyjny wraz z załącznikami należy traktować, jako jedną kompletną informację o Spółce. Informacje zawarte we wniosku koncesyjnym są informacjami techniczno-technologicznymi, organizacyjnymi oraz mają charakter unikatowy. Są to informacje niedostępne na rynku i zapewniają przewagę konkurencyjną w stosunku do analogicznych przedsiębiorstw. Wskazane we wniosku informacje nie są bowiem powszechnie znane osobom, które zajmują się tego rodzajem informacji, a sam dostęp do nich jest ograniczony w ramach działalności Spółki wyłącznie do celów służbowych. Ponadto zdaniem Spółki informacje te stanowią wartość handlową (np. dane technologiczne, finansowe), co oznacza, że ich ujawnienie w sposób istotny może wpłynąć na pogorszenie jej pozycji konkurencyjnej.

Spółka podniosła, iż informacje objęte wnioskiem o wyłączenie nie zostały podane do wiadomości publicznej, posiadają wartość handlową, a [...] S.A. podjęła działania w celu utrzymania ich w poufności. Dostęp do tych informacji nie ma charakteru ogólnego, nawet w ramach Spółki, bowiem są one udostępniane tylko w ograniczonym zakresie, wyłącznie do celów służbowych osobom do tego uprawnionym. Wobec powyższego, zdaniem Spółki, informacje te należy traktować jako tajemnicę przedsiębiorstwa.

W toku postępowania organ ustalił, że przedmiotem wniosku o wyłączenie z udostępniania są informacje stanowiące część wniosku [...] S.A. o zmianę koncesji nr [...] na wydobywanie węgla brunatnego i kopalin towarzyszących ze złoża "[...]", o którego udostępnienie zawnioskowała Fundacja.

Minister przywołał treść art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1913) – "uznk", w którym zdefiniowano tajemnicę przedsiębiorstwa oraz stanowisko Sądu Najwyższego w tym zakresie zawarte w wyroku z 6 czerwca 2003 r., sygn. akt IV CKN 211/01. W oparciu o powyższe stwierdził, że przesłanka wartości gospodarczej informacji musi posiadać pewną wartość ekonomiczną, tzn. jej wykorzystanie przez innego przedsiębiorcę zaoszczędzi mu wydatków lub zwiększy zyski. Wskazał, że podobnie jak pojęcie wartości gospodarczej, również pojęcie wartości handlowej należy poddać wykładni, która zakłada, iż chodzi o minimalną aktualną lub potencjalną wartość gospodarczą informacji. Informacjom będącym przedmiotem wniosku nie można odmówić posiadania przymiotu wartości handlowej z uwagi na fakt, że poruszają one kwestie, których ujawnienie mogłoby przełożyć się na zaoszczędzenie wydatków lub zwiększenie zysków podmiotu, któremu zostały ujawnione.

Z uwagi na powyższe organ podzielił stanowisko Spółki, że informacje zawarte we wniosku mają wartość handlową i zawierają dane technologiczne objęte tajemnicą przedsiębiorstwa. Do kategorii informacji, które spełniają warunki uznania ich za tajemnicę przedsiębiorstwa, o których mowa w art. 16 ust. 1 pkt 7 ustawy ooś, zaliczył informacje zawarte w następujących dokumentach: dodatku nr 6 do projektu zagospodarowania złoża, opinii Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego we [...] z [...] października 2020 r. oraz oświadczeniu przedsiębiorcy o sposobie uwzględnienia uwag Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego we [...]. Wskazane dane określają m.in. warunki geologiczno-górnicze i geologiczno-inżynierskie dla eksploatacji węgla, lokalizację obiektów zakładu górniczego w aspekcie możliwości eksploatacji złoża, system eksploatacji węgla brunatnego, kierunki postępu eksploatacji złoża, określenie wymaganego parku maszynowego dla realizacji zakładanego procesu produkcyjnego, określone warunki geologiczne występowania złoża wraz z jego granicami, uzasadnienie granic zamierzonej eksploatacji, sposób i miejsce zwałowania nadkładu, miejsce i technologię udostępniania złoża, określenie sposobu odwodnienia złoża, przewidywaną wielkość wydobycia węgla brunatnego i dane o kolejności wybierania poszczególnych części złoża, stopień wykorzystania zasobów przemysłowych złoża, określenie kryteriów klasyfikacji zasobów złoża do zasobów przemysłowych i nieprzemysłowych jak i zasobów przewidzianych do wydobycia oraz charakterystykę warunków ekonomicznych prowadzenia eksploatacji i wykorzystania złoża.

Zdaniem organu, Spółka podjęła niezbędne działania w celu zachowania wnioskowanych informacji w poufności. Do informacji ma dostęp ograniczona ilość pracowników Spółki zobowiązanych do zachowania poufności oraz ograniczono uzyskanie do nich dostępu osobom trzecim. Ponadto, informacje zawarte w ww. dokumentacji nie zostały dotąd upublicznione. Minister stwierdził zatem, że Spółka podjęła kroki mające na celu ochronę informacji będącej przedmiotem wniosku. Tym samym organ podzielił stanowisko Spółki, iż wnioskowane informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa.

Ponadto w ocenie organu, prócz ww. przesłanki wynikającej z art. 16 ust. 1 pkt 7 ustawy ooś, która dotyczy części informacji zawartych we wniosku [...] S.A. o zmianę koncesji nr [...]na wydobywanie węgla brunatnego i kopalin towarzyszących ze złoża węgla brunatnego "[...]", do całości ww. wniosku oraz jego załączników, zastosowanie mają również przesłanki odmowy udostępnienia informacji wskazane w art. 16 ust. 1 pkt 8 i pkt 9 ustawy ooś.

Odnosząc się do przesłanki z art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy ooś organ wskazał, że elementem warunkującym ogólnie rozumiane bezpieczeństwo państwa oraz jego zrównoważony rozwój jest bezpieczeństwo energetyczne. Zgodnie natomiast z art. 3 pkt 16 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2020 r. poz. 833 z późn. zm.) bezpieczeństwo energetyczne państwa to stan gospodarki umożliwiający pokrycie bieżącego i perspektywicznego zapotrzebowania odbiorców na paliwa i energię w sposób technicznie i ekonomicznie uzasadniony, przy zachowaniu wymagań ochrony środowiska. Ponadto podkreślił, że bezpieczeństwo energetyczne państwa rozumiane jest również jako zapewnienie stabilnych dostaw energii na poziomie gwarantującym zaspokojenie energetycznych potrzeb, przy założeniu optymalnego wykorzystania krajowych zasobów surowców energetycznych.

Organ zwrócił uwagę, że wniosek o zmianę koncesji nr [...] na wydobywanie węgla brunatnego i kopalin towarzyszących ze złoża węgla brunatnego "[...]" będący przedmiotem żądania, nakierowany jest na zapewnienie w Krajowym Systemie Elektroenergetycznym znaczącego udziału procentowego krajowego zapotrzebowania społeczeństwa na energię elektryczną, a tym samym zapewnienie ciągłości produkcji energii w zakresie zapewniającym bezpieczeństwo energetyczne państwa.

Wobec tego z uwagi na bezpieczeństwo energetyczne państwa organ uznał, że jest zobowiązany do eliminowania wszelkich potencjalnych okoliczności mogących negatywnie wpłynąć na proces wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku złożonego przez Spółkę o zmianę ww. koncesji.

Ponadto, w ocenie Ministra, informacje znajdujące się we wnioskowanym dokumencie powinny być wyłączone z udostępnienia ze względu na przesłankę określoną w art. 16 ust. 1 pkt 9 ustawy ooś, bowiem udostępnienie informacji mogłoby naruszać jedne z najważniejszych sfer działalności państwa. W niniejszym przypadku taką sferą jest zapewnienie przez państwo społeczeństwu ciągłości produkcji jak i dostawy energii.

Zdaniem organu, w niniejszej sprawie zastosowanie ma również przesłanka odmowy udostępnienia informacji wskazana w art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy ooś, ponieważ we wnioskowanym dokumencie znajdują się dane osobowe właścicieli (użytkowników wieczystych) nieruchomości gruntowych z rejestru gruntów znajdujących się w granicach obszaru górniczego. Organ wskazał przy tym, że dane osobowe właścicieli nieruchomości gruntowych nie podlegają udostępnieniu, gdyż korzystają także z ochrony przewidzianej przepisami Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych, w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólnego rozporządzenia o ochronie danych).

Ponadto, stosownie do art. 16 ust. 1 ustawy ooś organ rozważył istnienie interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem informacji i stwierdził, iż z wnioskowanych dokumentów nie wynika istnienie takiego nadrzędnego interesu. Interes publiczny odnosi się do spraw związanych z funkcjonowaniem państwa oraz innych ciał publicznych. Jak również interes publiczny przemawia za udostępnieniem informacji wtedy, gdy pozyskanie danej informacji leży nie tylko w interesie wnioskodawcy, ale też innych obywateli, a także może mieć znaczenie dla funkcjonowania określonych struktur publicznych, może wpływać na poprawę, usprawnienie wykonywania zadań publicznych dla dobra wspólnego. Biorąc zaś pod uwagę, iż przesłanki odmowy udostępnienia informacji w niniejszej sprawie obejmują spełnienie kilku przyczyn odmowy wskazanych w ustawie ooś, wskazał, iż interes publiczny w nieujawnianiu informacji Fundacji wynika również z faktu naruszenia przez ujawnienie szeregu wartości chronionych przez ustawę ooś.

Z uwagi na powyższe oraz na fakt niemożności odseparowania zawartych we wniosku o zmianę koncesji informacji publicznie dostępnych od informacji objętych ww. przesłankami, organ uznał za konieczne odmówienie ujawnienia treści całego wniosku [...] S.A. o zmianę koncesji nr 65/94.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniosła Fundacja [...] z siedzibą w [...], zarzucając jej naruszenie:

1. art. 16 ust. 1 pkt 8 i pkt 9 w zw. z art. 4, art. 8 ust. 1 i art. 9 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 ustawy ooś, poprzez niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji nieudostępnienie wnioskowanych informacji, pomimo nieistnienia przesłanek do odmowy udostępnienia tych informacji;

2. art. 7, art. 77 § 1, art. 11 oraz art. 107 § 3 kpa, poprzez nieudowodnienie oraz niewyjaśnienie przyczyn, dla których organ uznał brak istnienia nadrzędnego interesu publicznego w udostępnieniu wnioskowanych informacji oraz w jaki sposób udostępnienie wnioskowanych informacji mogłoby naruszyć bezpieczeństwo publiczne oraz bezpieczeństwo państwa, a zatem czy w rzeczywistości zostały spełnione przesłanki odmowy udostępnienia wnioskowanych informacji;

3. art. 6 i art. 7 kpa, poprzez bezzasadne uznanie, że organ ma obowiązek działać w postępowaniu na korzyść inwestora i tym samym bezpodstawnie nadać jego interesom wartość nadrzędną nad innymi wartościami chronionymi przepisami prawa;

4. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 kpa w związku z art. 19 ust. 4 ustawy ooś, poprzez brak zbadania i wyjaśnienia, czy było możliwe oddzielenie części informacji podlegającej wyłączeniu z udostępnienia i udostępnienie informacji w pozostałej części.

Z uwagi na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów na okoliczności wskazane w passusach bezpośrednio poprzedzających powołanie dowodu, na podstawie art. 106 § 3 ppsa, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ppsa, a także o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

Ponadto w uzasadnieniu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 kpa w związku z art. 16 ust. 1 pkt 7 oraz art. 19 ust. 4 ustawy ooś, poprzez brak właściwego zbadania, czy zachodzi przesłanka tajemnicy przedsiębiorstwa, a także wyjaśnienia możliwości udostępnienia części informacji, co do których Spółka wnioskowała o uznanie za tajemnicę przedsiębiorstwa.

Minister Klimatu i Środowiska w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.; dalej "ppsa"), uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ppsa, który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a tej ustawy. Przepis ten umożliwia zatem sądowi wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy niezależnie od podniesionych zarzutów. Według zaś art. 135 ppsa, sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Na wstępie zauważyć należy, że bezprzedmiotowy okazał się wniosek dowodowy zgłoszony w skardze, bowiem nie był kwestionowany zakres działalności statutowej skarżącej, w szczególności fakt, że jednym z jej celów statutowych jest m.in. ochrona przyrody, krajobrazu oraz środowiska naturalnego, a także wspieranie szerokiego uczestnictwa społeczeństwa w postępowaniach dotyczących ochrony środowiska naturalnego, ochrony praw człowieka, jak i innych interesów publicznych.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Sąd wyjaśnia, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym i rozstrzygnięta na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ppsa.

Materialnoprawną podstawę kontrolowanej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2021 r. poz. 247).

Tryb udostępnia informacji publicznej dotyczącej środowiska i jego ochrony jest trybem szczególnym w stosunku do trybu udzielania informacji publicznej uregulowanego w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176) – dalej "udip" i dotyczy jedynie udzielania informacji, która spełnia warunki określone w art. 9 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku. Wobec tego w przypadku skierowania wniosku o udzielanie informacji publicznej, która dotyczy środowiska lub jego ochrony zastosowanie znajdzie, jako lex specialis, tryb udostępniania tej informacji przewidziany w ustawie o udostępnianiu informacji o środowisku. Zawarte w art. 1 udip sformułowanie "nie naruszają" należy rozumieć w ten sposób, że przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie tylko nie naruszają, a wręcz powinny uwzględniać zasady i tryb dostępu do informacji wynikające z lex specialis.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy ooś, władze publiczne są obowiązane do udostępniania każdemu informacji o środowisku i jego ochronie, które są informacjami znajdującymi się w posiadaniu władz publicznych lub informacjami przeznaczonymi dla władz publicznych, w zakresie, w jakim nie dotyczy to ich działalności ustawodawczej, a w przypadku sądów i trybunałów - działalności orzeczniczej. Natomiast w myśl art. 9 ust. 1 ww. ustawy określono jakiego rodzaju informacje o środowisku podlegają udostępnieniu. Zgodnie z tym przepisem udostępnieniu podlegają informacje dotyczące m.in.:

1) stanu elementów środowiska, takich jak: powietrze, woda, powierzchnia ziemi, kopaliny, klimat, krajobraz i obszary naturalne, w tym bagna, obszary nadmorskie i morskie, a także rośliny, zwierzęta i grzyby oraz inne elementy różnorodności biologicznej, w tym organizmy genetycznie zmodyfikowane, oraz wzajemnych oddziaływań między tymi elementami (pkt 1 ww. przepisu);

2) środków, takich jak: środki administracyjne, polityki, przepisy prawne dotyczące środowiska i gospodarki wodnej, plany, programy oraz porozumienia w sprawie ochrony środowiska, a także działań wpływających lub mogących wpłynąć na elementy środowiska, o których mowa w pkt 1, oraz na emisje i zanieczyszczenia, o których mowa w pkt 2, jak również środków i działań, które mają na celu ochronę tych elementów (pkt 3 ww. przepisu).

Odstępstwa od zasady powszechnego dostępu do informacji o stanie i ochronie środowiska zostały określone w art. 16 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Powyższy wyjątek wyłączenia udostępnienia informacji ma charakter szczególny, gdyż do jego zastosowania niezbędne jest łączne spełnienie trzech warunków. Po pierwsze, informacja musi pochodzić od podmiotu wnoszącego o jej wyłączenie z powszechnej dostępności, z podaniem motywów uzasadniających takie wyłączenie. Po drugie, informacja musi posiadać wartość handlową, która objęta jest tajemnicą przedsiębiorstwa i po trzecie konieczne jest wykazanie, że ujawnienie tych informacji mogłoby pogorszyć pozycję konkurencyjną podmiotu przekazującego informację. W każdym przypadku władze publiczne dysponujące taką informacją powinny dokonać jej weryfikacji zarówno pod kątem zgłoszenia zastrzeżenia do jej udostępnienia, jak i wskazanych przesłanek. Należy przy tym zauważyć, że pojęcie "wartości handlowej" ma z natury rzeczy subiektywny charakter. Ustawodawca, chcąc ułatwić władzy publicznej dokonanie oceny, wskazuje, że mogą to być m.in. dane technologiczne, jeśli ich ujawnienie mogłoby pogorszyć konkurencyjną pozycję zastrzegającego. Powszechnie przyjmuje się, że informacja ma charakter technologiczny, kiedy dotyczy najogólniej rozumianych sposobów wytwarzania, formuł chemicznych, wzorów i metod działania. Z kolei informacja handlowa obejmuje, najogólniej ujmując, całokształt doświadczeń i wiadomości przydatnych do prowadzenia przedsiębiorstwa, nie związanych bezpośrednio z cyklem produkcyjnym (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 3 października 2000 r., I CKN 304/00). Innymi słowy (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z 3 grudnia 2014 r. III SO 8/14), ochronie podlega informacja handlowa np. lista dostawców, klientów, plany wydania książki przez wydawnictwo; informacja techniczna np. projekty nieopatentowanych rozwiązań technicznych, modele rozwiązań technicznych; informacja technologiczna, np. sposoby produkcji, system sprawdzania jakości; informacja organizacyjna np. prognozy sprzedaży, system dystrybucji, procedury wewnętrzne, zasady organizacji i zarządzania, wynagrodzenia wypłacane pracownikom. Ewentualnie inne informacje posiadające wartość gospodarczą, gdy wpływają na wartość przedsiębiorstwa w obrocie gospodarczym lub mają znaczenie w działalności gospodarczej osoby uprawnionej lub osoby trzeciej. Ponadto ocena czy rzeczywiście informacja mogłaby pogorszyć konkurencyjność podmiotu musi być obiektywnie uprawdopodobniona. Nie wystarczy zatem subiektywne przekonanie podmiotu, iż taki skutek hipotetycznie może nastąpić. Odmowa udzielenia informacji ma charakter wyjątkowy. Jest wyjątkiem uzasadniającym niezrealizowanie prawa gwarantowanego konstytucyjnie, wobec czego przyczyny ją uzasadniające nie powinny być interpretowane w sposób rozszerzający.

Zdaniem skarżącej, informacje zawarte w dokumentach obejmujących: dodatek nr 6 do projektu zagospodarowania złoża, opinię Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego we [...] z [...] października 2020 r. oraz oświadczenie przedsiębiorcy o sposobie uwzględnienia uwag Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego we [...] stanowiących integralną część wniosku [...] S.A. o zmianę koncesji nr [...] na wydobywanie węgla brunatnego i kopalin towarzyszących ze złoża węgla brunatnego nie mają wartości ekonomicznej, zatem nie są objęte tajemnicą przedsiębiorstwa, a w konsekwencji powinny zostać udostępnione.

Natomiast w ocenie organu powyższe informacje posiadają wartość handlową i zawierają dane technologiczne, a tym samym stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa.

Spor w tej kwestii sprowadza się zatem do ustalenia, czy dane i informacje zawarte w ww. dokumentach stanowią informacje o wartości handlowej, które objęte są tajemnicą przedsiębiorstwa.

Celem zdefiniowania tajemnicy przedsiębiorstwa w znaczeniu nadanym przez art. 16 ust. 1 pkt 7 uuoś, zarówno orzecznictwo sądowoadministracyjne, jak i doktryna, odwołują się do definicji legalnej "tajemnicy przedsiębiorstwa" zawartej w art. 11 ust. 2 uznk. Powyższy przepis stanowi, że przez "tajemnicę przedsiębiorstwa" rozumie się informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, które jako całość lub w szczególnym zestawieniu i zbiorze ich elementów nie są powszechnie znane osobom zwykle zajmującym się tym rodzajem informacji albo nie są łatwo dostępne dla takich osób, o ile uprawniony do korzystania z informacji lub rozporządzania nimi podjął, przy zachowaniu należytej staranności, działania w celu utrzymania ich poufności. W myśl przywołanej definicji do objęcia danej informacji tajemnicą przedsiębiorstwa konieczne jest zatem spełnienie trzech warunków łącznie - stwierdzenia, że dane informacje mają charakter techniczny, technologiczny, handlowy, organizacyjny przedsiębiorstwa lub wartość gospodarczą, nie zostały ujawnione do wiadomości publicznej, a także podjęto w stosunku do nich niezbędne działania w celu zachowania poufności.

W doktrynie przyjmuje się, że ze stanem poufności będziemy mieli do czynienia tylko wtedy, gdy przedsiębiorca kontroluje liczbę i charakter osób mających dostęp do określonych informacji (E. Nowińska, M. Du Vail, Komentarz do ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, Warszawa 2013 r.). Informację można uznać za tajemnicę przedsiębiorstwa kiedy przedsiębiorca ma wolę by pozostała ona tajemnicą dla pewnych kół odbiorców, konkurentów i wola ta musi być dla innych osób rozpoznawana (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 5 września 2001 r., I CKN 1159/00, OSNC 2002, Nr 5, poz. 67). Objęcie określonych informacji tajemnicą przedsiębiorstwa wymaga, aby przedsiębiorca podjął działania zmierzające do wyeliminowania możliwości ich dotarcia do osób trzecich w normalnym toku zdarzeń, bez konieczności podejmowania szczególnych starań (por. wyrok Sądu Najwyższego z 6 czerwca 2003 r., IV CKN 211/01).

Reasumując, zastrzeżenie poufności informacji może być uznane za usprawiedliwione wówczas, gdy łącznie spełnione zostaną warunki, o których mowa w ww. przepisie, a mianowicie, że informacja ma charakter techniczny, technologiczny, organizacyjny lub jest inną informacją przedstawiającą wartość gospodarczą - co w tym zakresie odwołuje się do komercyjnego aspektu tajemnicy przedsiębiorstwa i oznacza, że chodzi o taką informację (o co najmniej minimalnej lub potencjalnej wartości), której wykorzystanie przez innego przedsiębiorcę zaoszczędzi mu wydatków lub zwiększy zyski - nie została ujawniona do wiadomości publicznej i podjęte zostały w stosunku do niej przez przedsiębiorcę działania zmierzające do zachowania jej poufności (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 grudnia 2016 r., II GSK 1922/15, z 11 stycznia 2017 r., II GSK 3487/15, z 11 stycznia 2017 r. II GSK 2922/15).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, że wskazane wyżej informacje określają m.in. warunki geologiczno-górnicze i geologiczno-inżynierskie dla eksploatacji węgla, lokalizację obiektów zakładu górniczego w aspekcie możliwości eksploatacji złoża, system eksploatacji węgla brunatnego, kierunki postępu eksploatacji złoża, określenie wymaganego parku maszynowego dla realizacji zakładanego procesu produkcyjnego, określone warunki geologiczne występowania złoża wraz z jego granicami, uzasadnienie granic zamierzonej eksploatacji, sposób i miejsce zwałowania nadkładu, miejsce i technologię udostępniania złoża, określenie sposobu odwodnienia złoża, przewidywaną wielkość wydobycia węgla brunatnego i dane o kolejności wybierania poszczególnych części złoża, stopień wykorzystania zasobów przemysłowych złoża, określenie kryteriów klasyfikacji zasobów złoża do zasobów przemysłowych i nieprzemysłowych jak i zasobów przewidzianych do wydobycia oraz charakterystykę warunków ekonomicznych prowadzenia eksploatacji i wykorzystania złoża.

Biorąc powyższe pod uwagę organ zasadnie uznał, że są to informacje o wartości handlowej i zawierają dane technologiczne objęte tajemnicą przedsiębiorstwa. Informacje te nie zostały bowiem dotąd upublicznione. Ponadto Spółka podjęła niezbędne działania mające na celu zachowanie tych informacji w poufności poprzez ograniczenie ilości pracowników posiadających do nich dostęp, którzy zostali zobowiązani do zachowania poufności oraz ograniczono do nich dostęp osobom trzecim. Jak również udostępnienie tych informacji mogłoby pogorszyć konkurencyjną pozycję [...] S.A., jako podmiotu od którego te informacje pochodzą (i go dotyczą).

W ocenie Sądu, wbrew zarzutowi skargi, organ w oparciu o art. 16 ust. 1 pkt 7 ustawy ooś zasadnie wyłączył z udostepnienia ww. informacje zawnioskowane przez [...] S.A. W rozpoznawanej sprawie zostały spełnione bowiem wszystkie przesłanki wskazane ww. przepisie. Spółka złożyła wniosek o wyłączenie ww. informacji z udostępnienia, zawierający szczegółowe uzasadnienie dotyczące możliwości pogorszenia jej pozycji konkurencyjnej. Jednocześnie informacji te przedstawiają wartość handlową, w tym zawierają dane technologicznych, i stanowiącą tajemnicę przedsiębiorstwa.

Ponadto, zdaniem Sądu, organ słusznie stwierdził, że w odniesieniu do całego ww. wniosku [...] S.A. o zmianę koncesji nr 65/94 wraz z załącznikami zostały spełnione przesłanki do odmowy udostępnienia informacji wskazane w art. 16 ust. 1 pkt 8 i 9 ustawy ooś.

Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy ooś, władze publiczne mogą odmówić udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie po rozważeniu interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem informacji, jeżeli udostępnienie tych informacji może naruszyć obronność i bezpieczeństwo państwa.

Fundacja przedmiotem żądania objęła wniosek [...] S.A. o zmianę koncesji nr [...] na wydobywanie węgla brunatnego i kopalin towarzyszących ze złoża "[...]". Wniosek złożony przez Spółkę motywowany jest zapewnieniem w Krajowym Systemie Elektroenergetycznym znaczącego udziału procentowego krajowego zapotrzebowania społeczeństwa na energię elektryczną, a tym samym zapewnieniem ciągłości produkcji energii w zakresie zapewniającym bezpieczeństwo energetyczne państwa. W związku z tym organ słusznie wskazał, że bezpieczeństwo państwa należy wiązać z bezpieczeństwem energetycznym, którego definicję zawiera art. 3 pkt 16 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2020 r. poz. 833 ze zm.). Powyższy przepis stanowi, że bezpieczeństwo energetyczne to stan gospodarki umożliwiający pokrycie bieżącego i perspektywicznego zapotrzebowania odbiorców na paliwa i energię w sposób technicznie i ekonomicznie uzasadniony, przy zachowaniu wymagań ochrony środowiska. Bezpieczeństwo energetyczne państwa polega zatem na zapewnieniu stabilnych dostaw energii na poziomie gwarantującym zaspokojenie energetycznych potrzeb, przy założeniu optymalnego wykorzystania krajowych zasobów surowców energetycznych. Rolą państwa jest przewidywanie bieżącego i perspektywicznego zapotrzebowania odbiorców na energię elektryczną, aby zapobiec konieczności wprowadzania ograniczeń w jej dostarczaniu i poborze. Bezpieczeństwo energetyczne jest zatem częścią systemu bezpieczeństwa narodowego, bowiem niezawodny i stały dostęp do źródeł energii, jest niezbędnym elementem każdej nowoczesnej gospodarki. Biorąc pod uwagę bezpieczeństwo energetyczne państwa, organ zobowiązany jest eliminować wszelkie potencjalne okoliczności mogące negatywnie wpłynąć na proces wydania rozstrzygnięcia w sprawie złożonego przez Spółkę wniosku o zmianę koncesji, a do takich zaliczył ujawnienie informacji zawartych w tym wniosku. W ocenie Sądu w tym przypadku, dla skutecznej odmowy wystarczy zaistnienie tej przesłanki, a nie wykazanie, że wpływa ona na bezpieczeństwo państwa.

Odnosząc się do odmowy udostępnienia informacji o środowisku z uwagi na przesłankę bezpieczeństwa publicznego zawartą w art. 16 ust. 1 pkt 9 ustawy ooś, należy wskazać, że pojęcie bezpieczeństwa publicznego jest zwrotem znaczeniowo nieostrym, który nie został zdefiniowany w przepisach. W doktrynie przyjmuje się, że pojęcie bezpieczeństwa publicznego dotyczy ochrony przed bezprawnymi zamachami naruszającymi określone dobra (np. życie, zdrowie, mienie). Brak zdefiniowania tego pojęcia powoduje, że każdorazowo zaistnienie takiej okoliczności będzie musiało podlegać ocenie organu. W niniejszej sprawie nie może budzić wątpliwości, że organ prawidłowo ocenił zaistnienie okoliczności obligujących do zastosowania ww. przesłanki wskazując, że bezpieczeństwo publiczne to stan, w którym ogół społeczeństwa i jego interesy oraz państwo wraz ze swoimi celami mają zapewnioną ochronę od szkód zagrażających im z jakiegokolwiek źródła. Wobec tego odmowa udostępnienia informacji ze względu na przesłankę bezpieczeństwa publicznego może nastąpić jeżeli udostępnienie informacji będzie naruszać jedną z najważniejszych sfer działalności państwa. W niniejszym przypadku taką sferą jest zapewnienie społeczeństwu, przez państwo, ciągłości produkcji jak i dostawy energii. Zdaniem Sądu organ przyjmując taki zakres znaczeniowy bezpieczeństwa publicznego nie dokonał jego nadinterpretacji. Ponadto ustawodawca w art. 16 ust. 1 pkt 9 ustawy ooś posłużył się zwrotem "może naruszyć", zatem przesłanka zawarta w tym przepisie odnosi się do potencjalnego zagrożenia naruszenia bezpieczeństwa publicznego

Sąd podzielił również stanowisko organu, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje przesłanka odmowy udostępnienia informacji wskazana w art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy ooś z uwagi na to, że we wniosku o zmianę koncesji znajdują się dane osobowe właścicieli (użytkowników wieczystych) nieruchomości gruntowych znajdujących się w granicach obszaru górniczego. Dane osobowe właścicieli (użytkowników wieczystych) nieruchomości gruntowych podlegają bowiem ochronie przewidzianej przepisami Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólnego rozporządzenia o ochronie danych).

Podkreślenia wymaga, że na gruncie ustawy ooś organ rozpoznający wniosek o udostępnienie informacji o środowisku zobowiązany jest wyważyć interes publiczny przemawiający za udostępnieniem informacji w konkretnym przypadku z interesem przedsiębiorcy. Art. 16 ust. 1 ustawy ooś przewiduje bowiem sytuacje, w których następuje możliwość odmowy udostępnienia informacji, jednakże w każdym takim przypadku organy muszą każdorazowo rozważyć interes publiczny, który będzie przemawiał za udostępnieniem informacji w zestawieniu z wartościami dotyczącymi zarówno innego rodzaju interesu publicznego (np. ochrona danych przewidziana w ustawie o ochronie informacji niejawnych), jak i dóbr chronionych w ramach prawa prywatnego (np. ochrona praw własności intelektualnej czy ochrona danych osobowych).

Biorąc powyższe pod uwagę należało stwierdzić, że w sprawie nie występuje interes publiczny uzasadniający udostępnienie wnioskowanych informacji. Interes publiczny przemawia za udostępnieniem informacji wtedy, gdy pozyskanie danej informacji leży nie tylko w interesie wnioskodawcy, ale też innych obywateli, a także może mieć znaczenie dla funkcjonowania określonych struktur publicznych, może wpływać na poprawę, usprawnienie wykonywania zadań publicznych dla dobra wspólnego (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 927/10). W toku postępowania nie wskazano na istnienie takiego nadrzędnego interesu publicznego, przemawiającego za udostępnieniem wnioskowanych materiałów. W skardze również skarżąca nie wykazała istnienia takiego interesu. Postępowanie administracyjne o udostepnienie informacji o środowisku i jego ochronie jest odrębnym postępowaniem od postępowania o zmianę koncesji, czy od postępowania o wydanie decyzji w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację danego przedsięwzięcia. Jeżeli przepisy dopuszczają udział organizacji społecznych w danych postępowaniach będących w zakresie zainteresowania skarżącej, bierze ona w nich udział. Nie można więc stwierdzić, że w niniejszej sprawie istnieje szczególny interes publiczny przemawiający za udostępnieniem skarżącej żądanej informacji. Tym samym, w sprawie wystąpiły przesłanki stanowiące podstawę do odmowy udzielenia skarżącej żądanej przez nią informacji.

Błędne okazało się także stanowisko skarżącej o braku rozważenia przez organ możliwości udostępnienia części informacji, w tym co do których Spółka wniosła o uznanie ich za tajemnicę przedsiębiorstwa. Zgodnie z art. 19 ust. 4 ustawy ooś jeżeli jest możliwe oddzielenie części informacji podlegającej wyłączeniu z udostępnienia z przyczyn, o których mowa w art. 16, udostępnia się pozostałą część informacji. Organ rozważył tą kwestię wskazując, że wniosek o zmianę koncesji należy traktować jako jedną kompletną informację, która we wskazanej wyżej części podlega odmowie udostepnienia informacji na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 7 ustawy ooś, a w całości – na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 4, 8 i 9 ww. ustawy.

Z uwagi na powyższe, Sąd uznał zarzuty skargi i przytoczoną na ich poparcie argumentację za nieuzasadnioną. Organ – wbrew twierdzeniu skarżącej – dokonał dogłębnej oceny materiału dowodowego sprowadzającej się do przekonania, że odmowa udostępnienia informacji jest zasadna. Efektem tej oceny było prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i wyjaśnienie stronie powodów niekorzystnego dla niej rozstrzygnięcia. Tym samym zaskarżona decyzja została wydana z poszanowaniem przepisów postępowania, w tym art. 6, art. 11, art. 7 i art. 77 § 1 kpa. W sposób wyczerpujący został zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, przy przeprowadzeniu koniecznych czynności wyjaśniających, zaś ocena okoliczności sprawy wyrażona w zaskarżonej decyzji została sformułowana zgodnie z wymogiem art. 107 § 3 kpa.

Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.