Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 215/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Oddalono wniosek o wyznaczenie organu właściwego do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 59 ust. 1, art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 930
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: art. 25
journal: Dz.U. 2016 poz 380
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, Sędzia NSA Roman Ciąglewicz (spr.), Sędzia del. WSA Rafał Wolnik, po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Suwałki o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Suwałki a Wójtem Gminy Białowieża w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku S. K. o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia: oddalić wniosek.


UZASADNIENIE

W dniu 20 lipca 2016 r. S. K., z uwagi na potrzebę zapewnienia całodobowej opieki i pielęgnacji, zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Suwałkach z wnioskiem o skierowanie do Domu Pomocy Społecznej "Jaśki" w Olecku.

Pismem z dnia 25 sierpnia 2016 r., z upoważnienia Prezydenta Miasta Suwałki, zastępca dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Suwałkach przekazał według właściwości ww. wniosek S. K. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Białowieży.

W dniu 15 września 2016 r., z upoważnienia Wójta Gminy Białowieża, kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Białowieży przekazał według właściwości ww. wniosek S. K. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Suwałkach.

Pismem z dnia 23 września 2016 r. Prezydent Miasta Suwałki wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Wójtem Gminy Białowieża w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku S. K. o skierowanie do domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wniosku wskazał, że S. K. z uwagi na stan zdrowia przebywa Hospicjum Stacjonarnym w Olecku Kolonia 4. Ostatnim miejscem zameldowania w/w na pobyt stały jest Dom Pomocy Społecznej "ROKITNIK" w Białowieży przy ul. Centura 2.

W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy Białowieża wskazał, że miejscem, w którym koncentruje się zarówno aktualna jak i planowana - aktywność życiowa S. K., jest Olecko. Zatem należy przyjąć, że miejscem zamieszkania S. K., a więc miejscowością, w której przebywa on z zamiarem stałego pobytu, jest Olecko. Organ wskazał, że S. K. został skierowany do Domu Pomocy Społecznej "Rokitnik", znajdującego się w Białowieży pod adresem ul. Centaura 2, przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Suwałkach, albowiem był on zameldowany na adres stały pod i adresem ul. W. [...], 16-400 Suwałki. Zdaniem Wójta Gminy Białowieża w świetle wykładni art. 101 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej Gmina Suwałki kierując S. K. do Domu Pomocy Społecznej "Rokitnik", znajdującego się w Białowieży pozostaje właściwą w przedmiotowej sprawie, mimo że miejscem skierowania był dom pomocy społecznej położony w innej gminie, czyli w Białowieży.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej (art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej P.p.s.a.). Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny), względnie dochodzi między tymi organami do sporu negatywnego, kiedy każdy z organów uważa się za niewłaściwy. Przedmiotowy spór, jaki zaistniał pomiędzy Prezydentem Miasta Suwałki a Wójtem Gminy Białowieża jest sporem negatywnym i dotyczy wskazania organu właściwego w sprawie rozpoznania wniosku S. K. o skierowanie do domu pomocy społecznej.

Wspomniany wyżej wniosek ma swoje oparcie w przepisach ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 930 ze zm., dalej u.p.s.). Zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy, decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i ustalającą opłatę za pobyt w nim wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu. Z kolei, według art. 101 ust. 1 tego aktu, właściwość miejscową gmin w sprawach z zakresu pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ponieważ ustawa ta nie zawiera legalnej definicji pojęcia miejsca zamieszkania, to z tego powodu, zastosowanie w tej mierze znajdują przepisy kodeksu cywilnego.

W analizowanej sytuacji istotna była zatem treść przepisu art. 25 K.c., który przewiduje, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, na który składają się dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). O zamiarze stałego pobytu można mówić więc wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej osoby fizycznej.

Jak przyjmuje się przy tym zgodnie w orzecznictwie i literaturze przedmiotu, miejsce zamieszkania osoby fizycznej nie musi być tożsame z miejscem jej tzw. zameldowania. Meldunek bowiem jest czynnością jedynie techniczną, administracyjną, związaną z miejscem faktycznego pobytu osoby. O zamiarze natomiast jej stałego pobytu w określonej miejscowości decyduje wola tej osoby.

Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy należy wskazać, że aktualnym miejscem zamieszkania S. K. jest Olecko. W tej miejscowości a dokładnie w znajdującym się w niej Hospicjum Stacjonarnym pod adresem: Olecko Kolonia 4, 19-400 Olecko, S. K. fizycznie przebywa od dnia 4 grudnia 2013 r. i tam koncentrują się obecnie, ważne dla niego sprawy życiowe. Okoliczności sprawy wskazują, iż S. K. został umieszczony w domu pomocy społecznej, ponieważ z uwagi na stan swojego zdrowia wymaga odpowiedniej całodobowej opieki i pielęgnacji.

Powyższe fakty, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, świadczą, że aktualnym miejscem zamieszkania S. K. jest Olecko, gdyż to w tej miejscowości koncentruje się obecnie jego cała aktywność życiowa.

W niniejszym przypadku nie miała żadnego znaczenia kwestia zameldowania S. K.. Byłaby ona istotna jedynie w sytuacji, gdyby kwestia właściwości miejscowej organu, była ustalana w oparciu o przepis art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z jego brzmieniem, właściwa do rozpatrzenia sprawy jest gmina ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały osoby bezdomnej.

Wskazać w tym miejscu trzeba, że definicję osoby bezdomnej zawiera art. 6 pkt 8 w/w ustawy, który stanowi, iż za bezdomnego uważana jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i nie zameldowana na pobyt stały oraz osoba nie zamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Lokalem mieszkalnym - w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 1610.) – jest zaś lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki, a więc również lokal w domu pomocy społecznej, który obecnie S. K. zajmuje (por. postanowienia NSA z dnia 2 lutego 2012 r., sygn. akt I OW 188/11; 24 października 2013 r., sygn. I OW 157/13; 2 lipca 2014 r., sygn. akt I OW 57/14). Tego rodzaju lokal służy zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych i opiekuńczych, a przebywanie w nim nie może być traktowane jedynie jako krótkotrwały pobyt osób - w rozumieniu ustawy o ochronie praw lokatorów. Spełnia on społecznie bowiem inną rolę niż internaty, bursy, pensjonaty czy hotele (nie służy celom turystycznym lub wypoczynkowym). Nie jest on również miejscem publicznym, za które należy raczej uznać pomieszczenie lub teren przeznaczony dla publiczności, dla ogółu a zatem dostępny nieograniczonemu odbiorcy.

Hospicjum Stacjonarne, w którym przebywa S. K. położone jest na terenie Gminy Olecko i dlatego za miejsce zamieszkania S. K. w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w zw. z art. 25 K.c. należy uznać Gminę Olecko, co wyklucza właściwość Prezydenta Miasta Suwałki oraz Wójta Gminy Białowieża do rozpatrzenia wniosku S. K. o wydanie decyzji kierującej go do domu pomocy społecznej.

W związku z powyższym, na podstawie art. 15 § 2 w zw. z art. 151 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił, jak w sentencji.