Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 3794/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Honorata Łopianowska, Sędziowie sędzia WSA Waldemar Śledzik, asesor WSA Agnieszka Wąsikowska (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Paulina Plichtowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2018 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [..] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę


UZASADNIENIE

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wójt Gminy M. (dalej Wójt, organ I instancji) decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r., określił J. C. (dalej: Strona, Skarżący) wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej w miejscowości J., za okres od 1 lipca 2013 r. do 31 października 2013 r. w wysokości 60,00 zł/mc, od 1 listopada 2013 r. do 31 sierpnia 2015 r. w wysokości 48,00 zł/mc, od 1 września 2015 r. do 30 września 2016 r. w wysokości 68,00 zł/mc oraz od 1 października 2016 r. do momentu złożenia korekty deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi przez właściciela ww. nieruchomości w wysokości 68.00 zł/mc. Jak wynika z akt sprawy poprzednia decyzja Wójta Gminy z dnia [...] października 2016 r. została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] marca 2017 r., a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że należy wyjaśnić dokładnie ile dokładnie osób zamieszkuje przedmiotową nieruchomość.

Wójt Gminy przeprowadził postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie ile osób zamieszkuje przedmiotową nieruchomość. W tym celu przesłuchał G. P., R. M., R. C. oraz S. K.. G. P. - sąsiadka skarżącego, zeznała, że w posesji mieszkają 4 osoby. Podobnie zeznali także pozostali świadkowie. Wskazano także, że do 24 października 2013 r. posesję zamieszkiwało 5 osób. Skarżący natomiast nie wskazał konkretnej liczny osób zamieszkujących jego nieruchomość, lecz jedynie kwestionuje ustalenia organu I instancji. Ponadto wskazano, że o zamieszkiwaniu rodziców na przedmiotowej nieruchomości przemawia także fakt, że w księdze wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości ujawnione są ograniczone prawa rzeczowe, w tym służebność mieszkania na rzecz C. i T. C..

Odwołanie od przedmiotowej decyzji wniósł J. C., wskazując, że przede wszystkim decyzja została wydana pomimo niedostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego i w toku postępowania pozbawiono go prawa do udziału w czynnościach przesłuchania świadków, na których to organ oparł swoje ustalenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej SKO, organ odwoławczy) po rozpatrzeniu powyższego odwołania, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy. Organ odwoławczy uznał, że bezsporny w niniejszym postępowaniu jest fakt, że J. C. nie złożył deklaracji, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2016 r., poz. 250 ze zm., dalej u.c.p.g.), zatem konieczne stało się ustalenie wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi w drodze decyzji. SKO wskazało, że podobnie jak organ I instancji, daje wiarę zeznaniom przesłuchanych w sprawie świadków. Są one spójne i logiczne. Wszyscy świadkowie potwierdzili, że oprócz J. C. na nieruchomości zamieszkują także jego rodzice oraz siostra.

Niezależnie od powyższego organ odwoławczy wskazał, że w dniu [...] grudnia 2012 r. Rada Gminy M. podjęła uchwałę nr [...], zmienioną uchwałą z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] w sprawie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W przedmiotowej sprawie Strona złożyła źle wypełnioną deklarację i nie dokonała jej poprawy na wezwanie. Wobec powyższego zaszła konieczność ustalenia wysokości opłaty w decyzji.

Z powyższych względów SKO stoi na stanowisku, że organ I instancji był uprawniony, a zarazem zobowiązany do wydania decyzji w parciu o art. 6o u.c.p.g., a zatem do określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W wydanej decyzji organ oparł się na ilości osób zamieszkujących daną nieruchomość oraz zryczałtowanej stawki opłaty za nieselektywny zbiór odpadów wskazanej w uchwale Rady Gminy M..

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Strona na powyższą decyzję SKO wskazała na następujące naruszenia prawa, które miały wpływ na wynik sprawy - "rażącą obrazę przepisów prawa materialnego i procesowego tj.:

- naruszenie art. 233 § 1 pkt. 2 lit. a O.p. w zw. art. 6q u.c.p.g. w zw. z art. 165 § 1, § 2 i § 4 O.p. i art. 217 O.p. - poprzez jego błędne zastosowanie, przeprowadzenie postępowania i wydanie decyzji bez wszczęcia postępowania,

- naruszenie art. 233 § 1 pkt. 2 lit a O.p. w zw. z art. 123 § 1 O.p. w zw. z art. 190 § 1 i § 2 O.p. - poprzez pozbawienie go prawa do udziału w czynnościach przesłuchania świadków,

- naruszenie art. 233 § 1 pkt. 2 lit. a O.p. w zw. z art. 122 O.p., art. 187 § 1 O.p. w zw.z art. 191 O.p.- poprzez niedokładne wyjaśnienie sprawy i oparciu się tylko na zeznaniach świadków, a także dokonania dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, jak i rozstrzygnięcie wątpliwości co do stanu faktycznego na niekorzyść podatnika,

- naruszenie art. 233 § 1 pkt. 2 lit. a O.p. w zw. z art. 6o u.c.p.g. w zw. z art. 6m, 6n u.c.p.g. - poprzez jego błędną wykładnie, że powstał u Skarżącego obowiązek składania deklaracji i wyliczaniu opłat pomimo, że na danej nieruchomości nie powstały odpady komunalne a tym samym nie powstał obowiązek składania deklaracji, jak i wydawanie wzorów deklaracji z wypełnionymi polami, oparciu się na Uchwałę nr [...] Rady Gminy M. z dnia [...] grudnia 2012 r. oraz Uchwałę [...] Rady Gminy M. z dnia [...] sierpnia 2015 r. mimo, iż wydane zostały z naruszeniem prawa, zastosowaniu niewłaściwej stawki przy naliczaniu opłat tj. za odpady niesegregowane, na błędnej ocenie ilości mieszkańców, naliczenie opłat za okres od października 2016 r. do czasu złożenia nowej deklaracji pomimo, że deklaracja za ten okres została złożona, ustalaniu wysokości opłat wstecz,

- naruszenie art. 233 § 1 pkt. 2 lit. a O.p. w zw. z 7 Konstytucji RP, art. 120, art. 121 § 1 i § 2,125 § 1 O.p. oraz art. 210 § 4 O.p. - poprzez przeprowadzenie postępowania z naruszeniem zasad pogłębiania zasad zaufania uczestników do organów administracji, brak informowania strony o jej prawach i przepisach oraz wprowadzanie w błąd, przewlekłe prowadzenie sprawy, działaniu poza granicami prawa, braku uzasadnienia niektórych kwestii,

- naruszenie art. 88 Konstytucji RP poprzez stosowanie wzoru deklaracji przed publikacją Uchwały nr [...] Rady Gminy M. z dnia [...] czerwca 2013 r. w sprawie wprowadzenia zmiany do uchwały nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. w sprawie wzoru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi,

- naruszeniu przez Radę Gminy M. art. 6k u.c.p.g. -poprzez nie zastosowanie się do wskazań ustawodawcy przy uchwalaniu ww. uchwał.

W dalszej części Skargi Strona zakwestionowała prawidłowość ww. uchwał wnosząc o stwierdzenie ich nieważności.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy wskazać, że przedmiotem niniejszej sprawy jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...] czerwca 2017 r. określająca Skarżącemu wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej w miejscowości J..

Z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Sprawując kontrolę w oparciu o powołane kryterium zgodności z prawem sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy administracyjnej, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania ocenianej decyzji, nie uwzględniając okoliczności, które zaistniały w okresie późniejszym. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015r.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.

Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji w świetle wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga podlega oddaleniu albowiem badana decyzja jest zgodna z prawem.

W myśl art. 6m ust. 1 u.c.p.g. właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych. Zadeklarowana w deklaracji opłata jest uiszczana w trybie i na zasadach określonych w uchwale rady gminy, o której mowa w art. 6l u.c.p.g. W art. 2a tej ustawy zwraca się uwagę, że w przypadku uchwalenia nowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wójt, burmistrz lub prezydent miasta zawiadamia właściciela nieruchomości o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wyliczonej jako iloczyn nowej stawki opłaty i danych podanych w deklaracji. W takim przypadku właściciel nieruchomości nie jest obowiązany do złożenia nowej deklaracji i uiszcza opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości podanej w zawiadomieniu. Natomiast w myśl art. 2b u.c.p.g. w przypadku gdy właściciel nieruchomości nie uiszcza opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości podanej w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 2a, wójt, burmistrz lub prezydent miasta wydaje decyzję określającą wysokość tej opłaty, stosując wysokość opłaty podaną w zawiadomieniu.

Poza tym w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku - uzasadnione szacunki, w tym w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze (art. 6o u.c.p.g.).

Jak wynika z akt sprawy skarżący nie złożył deklaracji, o której mowa w art. 6m u.c.p.g., zatem konieczne stało się ustalenie wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi w drodze decyzji.

W niniejszej sprawie organy ustaliły – w myśl art. 6o - z uwagi na niewiarygodne wyjaśnienia skarżącego, że oprócz niego na przedmiotowej nieruchomości zamieszkuje także jeszcze 3 osoby, tj. rodzice skarżącego i jego siostra. Ustalenia te zostały poczynione na podstawie informacji o ilości osób zameldowanych, jak i fakt, że w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości ujawnione są ograniczone prawa rzeczowe, w tym służebność mieszkania na rzecz rodziców skarżącego. Zeznania świadków także – zdaniem sądu – potwierdziły ustalenia organów, co do ilości osób zamieszkujących wspólnie ze Skarżącym.

Powyższych ustaleń Strona w sposób przekonywujący nie zakwestionowała. Skarżący bowiem wskazał ogólnie na wątpliwości co do wiarygodności powyższych ustaleń, nie przedstawiając żadnych nowych okoliczności, które przemawiałyby za jego stanowiskiem.

Ponadto stanowisko organów o zamieszkiwaniu rodziców na przedmiotowej nieruchomości potwierdza także fakt, że w księdze wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości ujawnione są ograniczone prawa rzeczowe, w tym służebność mieszkania na rzecz C. i T. C..

Poza tym – na co zwrócił uwagę Skarżący - organ I instancji nie zawiadomił go o terminie przesłuchania świadków i w ten sposób postąpił niezgodnie z prawem ograniczając czynny udział strony w postępowaniu.

Zgodnie z art. 190 § 1 O.p., strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Dzieje się tak, ponieważ ma ona prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym oraz składać wyjaśnienia (art. 190 § 2 O.p.).

Dostrzegając zasygnalizowane uchybienie procesowe popełnione w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji ostatecznej, zaaprobowanej następnie przez Organ odwoławczy, należy zauważyć, że nie miało ono jednak wpływu na wynik sprawy. Organy administracyjne obydwu instancji informowały bowiem o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Tym samym, pomimo naruszenia prawa przejawiającego się tym, że w przesłuchaniu świadków nie uczestniczył Skarżący, prawo jego do czynnego udziału w postępowania było jednak honorowane. Istniała bowiem możność zapoznania się z dokumentacją organu administracyjnego, ustosunkowania się do niego, czy sformułowania żądania powtórzenia określonego dowodu w obecności Skarżącego, jeżeli Strona wykazałaby w sposób wiarygodny, że może mieć to wpływ na ustalenia stanu faktycznego. Natomiast jak wynika z akt sprawy Skarżący kwestionował wszelkie ustalenia organów powołując się na okoliczności, które nie zostały w żaden sposób przez niego uprawdopodobnione. Samo stwierdzenie Strony, że zeznania świadków są niewiarygodne, bo albo nie mieszkają bezpośrednio obok Skarżącego albo pozostają z nim (w niepotwierdzonym) konflikcie, nie mogą od razu przesądzić, że nie można im dać wiary.

Odnosząc się do zarzutów skargi, w której Strona usiłuje dowieść, że nie wytwarza odpadów, a nawet jak wytwarza, to sama je własnym zakresie utylizuje, to należy wskazać, że kwestia organizacji gospodarowania odpadami komunalnymi jest uregulowana przepisami u.c.p.g. i z przepisów tych nie wynika możliwość unikania przez właściciela nieruchomości obowiązku ponoszenia opłaty na rzecz gminy z uwagi na pozbywanie się odpadów komunalnych we własnym zakresie.

Zgodnie z art. 6h u.c.p.g. właściciele nieruchomości, o których mowa w art. 6c, są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się że właściciel każdej nieruchomości zamieszkałej ma obowiązek poddać się rygorem gminnego systemu gospodarowania odpadami komunalnymi i nie zwalnia takiego właściciela samodzielne zagospodarowanie odpadami komunalnymi. Ponadto ustawodawca w art. 6i ust. 1 pkt 1 u.c.p.g ustanowił domniemanie, że na zamieszkałych nieruchomościach powstają odpady, co jest zgodne z logiką i doświadczeniem życiowym. (II FSK 1579/15,wyrok NSA W-wa 2017-06-21 LEX nr 2332853). Ustawodawca przyjął bowiem założenie, że zamieszkiwanie na nieruchomości jest równoznaczne z wytwarzaniem odpadów ( wyrok NSA z dnia 24 listopada 2016 r., II FSK 1768/16, LEX nr 2190422).

Niezasadny okazał się także zarzut podniesiony przez Stronę, tj. nie wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie. W aktach sprawy znajduje się postanowienie Wójta Gminy M. w sprawie wszczęcia w stosunku do Skarżącego postępowania w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zarzut zastosowania niewłaściwych przepisów stanowiących podstawę prawną tego postanowienia, nie mógł odnieść jednak skutku, bowiem Strona nie wykazała, że ma to jakikolwiek wpływ na wynik sprawy. Sąd także nie dopatrzył się w tym zakresie takiego uchybienia, które by skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W ocenie Sądu, eksponowane w skardze zarzuty naruszenia zasad prowadzenia postępowania, dokonania dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, oraz pominięcia przedstawionych przez Skarżącego twierdzeń, tj. naruszenia art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. nie zasługują na uwzględnienie. Odnosząc się do tych zarzutów, Sąd w pierwszej kolejności zauważa, że zasady ogólne postępowania są integralną częścią przepisów regulujących procedurę i są dla organu wiążące na równi z innymi przepisami tej procedury. Zgodnie z ww. przepisami, organy działają na podstawie obowiązujących norm prawnych, mając na celu prawidłowe ustalenie znaczenia normy prawnej, niewadliwe przyporządkowanie stanu faktycznego ustalonego w procesie stosowania prawa, prawidłowe ustalenie następstw prawnych.

Analiza akt sprawy oraz zgromadzonych w sprawie materiałów w zestawieniu z treścią zaskarżonych decyzji upoważnia Sąd do stwierdzenia, że – wbrew twierdzeniom skargi - postępowanie prowadzone w przedmiotowej sprawie przez organy odpowiadało wskazanym wyżej standardom wymaganym przy prowadzeniu postępowania dowodowego. Bezsprzecznie wynika, że w prowadzonym postępowaniu organy kierowały się przestrzeganiem przepisów postępowania, a kompletując materiał dowodowy, przeanalizowały i rozpatrzyły we wzajemnym powiązaniu cały zgromadzony materiał dowodowy, zaś przed wydaniem decyzji umożliwiono stronie wypowiedzenie się w sprawie zebranego materiału.

W świetle zgromadzonych materiałów dowodowych oraz ustalonego stanu faktycznego, organy dokonały też prawidłowej subsumpcji przepisów prawa materialnego. W ocenie Sądu organy wykazały, że na Skarżącym ciążył obowiązek złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, a złożona budziła uzasadnione wątpliwości, dlatego nie mogła zostać uwzględniona. Niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 6m u.c.p.g. rodziło natomiast po stronie organu uprawnienie do wydania decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W rezultacie organ wypełnił wszystkie ciążące na nim obowiązki, wydając prawidłową decyzję.

Pozostałe zarzuty skargi podważające legalność uchwał Rady Gminy M. w sprawie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w ogóle nie podlegały rozpoznaniu w niniejszej sprawie. Kontrola legalności tych uchwał, nie mieściła się w granicach rozpoznawanej sprawy.

Z tych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.