Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 597/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono postanowienia I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 33,34,35,art.18
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 107
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 597/11 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 czerwca 2011r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Michna, Sędziowie: WSA Ewa Długosz-Ślusarczyk (spr.), WSA Inga Gołowska, Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2011r., sprawy ze skargi A. Ś., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 2 lutego 2011r. Nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, - uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 4 listopada 2010 r. znak [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego na podstawie art. 123 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98. poz. 1071 ze zm.) w zw. z art. 18 oraz art. 27 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. nr 229 poz. 1954 ze zm.) umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec A. Ś. na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] wystawionych przez wierzyciela - Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w S. , obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od listopada 1999 r. do maja 2000 r.

W uzasadnieniu postanowienia opisano dotychczasowy przebieg postępowania. Wskazano, że zobowiązana A. Ś. 21 kwietnia 2010 r. skierowała do organu egzekucyjnego pisemne zarzuty w trybie art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wnosząc o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego ze względu na brak doręczenia jej upomnienia i decyzji określającej zobowiązanie.

Naczelnik Urzędu Skarbowego - po uzyskaniu wyjaśnień od wierzyciela, zawartych w piśmie z dnia 11 maja 2010 r. - wydał dnia 19 maja 2010 r. postanowienie [...] odmawiające przyjęcia zarzutów ze względu na upływ terminu do wniesienia zarzutów.

Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpoznaniu zażalenia A. Ś., wydał w dniu 12 lipca 2010 r. postanowienie [...], w którym uchylił w całości zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu postanowienia stwierdzono, że wniesienie zarzutów po terminie powinno skutkować wydaniem postanowienia umarzającego postępowanie z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

Organ egzekucyjny I instancji postanowieniem [...] wydanym w dniu 2 sierpnia 2010 r. umorzył postępowanie z uwagi na bezprzedmiotowość.

Na postanowienie to A. Ś. złożyła zażalenie ponownie kwestionując fakt doręczenia jej tytułów wykonawczych za okres od listopada 1999 r. do maja 2000 r. Ponadto zobowiązana wyjaśniła, że należności obejmujące okres od sierpnia 2004 r. do grudnia 2006 r., które organ egzekucyjny ujął w wydanym postanowieniu, zostały zapłacone w maju 2010 r.

Dyrektor Izby Skarbowej wydał w dniu 29 września 2010 r. postanowienie [...] uchylające zaskarżone postanowienie i przekazujące sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji z uwagi na niejednoznaczność dowodów dotyczących doręczenia zobowiązanej odpisów tytułów wykonawczych.

Uwzględniając wskazania organu II instancji Naczelnik Urzędu Skarbowego w postanowieniu z 4 listopada 2010 r. stwierdził, że nie mogąc jednoznacznie wskazać które dokumenty zawierała przesyłka i znajdowały się w niej odpisy tytułów wykonawczych zwrócił się do wierzyciela pismem z 12 października 2010 r. o udzielenie odpowiedzi, kiedy zostały doręczone odpisy tytułów wykonawczych obejmujących należności ZUS za okres od 11/1999 r., do 05/2000 r. Wierzyciel pismem z dnia 18 października 2010 r. poinformował, iż: "... Zakład Ubezpieczeń Społecznych w dniu 24.11.2009 r., sporządził zajęcia rachunku bankowego do banku BGŻ SA w W. za okres 11/1999 do 05/2000 o numerach od [...] do [...], które zostały wysłane przesyłką poleconą listową za potwierdzeniem odbioru. Bank zajęcia odebrał 01.12.2009 r. Do A. Ś. także zostały wysłane zajęcia rachunku bankowego za w/w okres wraz z odpisami tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] Przesyłka ta była dwukrotnie awizowana przez Urząd Pocztowy pod adresem [...] K., K. - I awizo w dniu 26.11.2009 r., II awizo w dniu 04.12.2009 r. (oryginał koperty wraz z oryginałem potwierdzenia odbioru zajęć wraz z odpisami tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] zostały przesłane do Dyrektora Izby Skarbowej celem wykorzystania służbowego, do dnia dzisiejszego nie zostały jeszcze zwrócone do Inspektoratu). Wyj że w momencie wysyłki zajęć z odpisami tytułów wykonawczych, numeracja jest taka sama na zajęciu jak i na tytule. Dopiero w przypadku bezskutecznej egzekucji prowadzonej przez Dyrektora Oddziału ZUS z wierzytelności z rachunku bankowego tytuły zostają przekazane do Naczelnika Urzędu Skarbowego (w tym przypadku w S.), gdzie dokonuje się zmiany numeracji na tytule wykonawczym z nr RB (tj. prowadzonej przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych) na W9 (tj. prowadzonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego). Pisemna informacja o zmianie numeracji na tytułach zostaje zawsze przekazywana do Urzędu Skarbowego wraz z tytułami.".

Biorąc pod uwagę wyjaśnienia wierzyciela organ egzekucyjny stwierdził, że termin do wniesienia zarzutów przez dłużnika upłynął z dniem 11 grudnia 2009 r., albowiem zgodnie z treścią art. 27 oraz pouczeniem zawartym w tytułach wykonawczych zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia zarzutów w terminie 7 dni od dnia otrzymania odpisu tytułu wykonawczego. Wobec strony zastosowano doręczenie zastępcze wynikające z przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. W tej sytuacji należało umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe.

Na powyższe postanowienie złożyła zażalenie zobowiązana A. Ś., po raz kolejny kwestionując fakt doręczenia jej przedmiotowych tytułów egzekucyjnych. W dniu 24 listopada 2009 r. ZUS dokonał zajęcia jej rachunku bankowego na podstawie upomnień, które zostały odebrane przez S. B. S. B. wyjaśnił w piśmie z 4 lutego 2010 r., że wprawdzie odbierał przesyłki pocztowe adresowane do A. Ś., jednakże nie przekazywał ich adresatce. W zażaleniu wskazano, że taka forma doręczenia nie może zostać uznana za skuteczną w myśl art. 43 k.p.a.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 2 lutego 2010 r., [...] na podstawie art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z pouczeniem zawartym w części G tytułu wykonawczego, dla którego podstawę stanowi art. 27 § 1 pkt 9 Ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni prawo zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Naczelnik Urzędu Skarbowego przeprowadził postępowanie wyjaśniające odnośnie doręczenia zobowiązanej odpisów tytułów wykonawczych zwracając się o wyjaśnienia do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w S. jako organu egzekucyjnego wszczynającego postępowanie egzekucyjne. W odpowiedzi uzyskano informację, że wierzyciel określił datę doręczenia ich odpisów na dzień 11 grudnia 2009 r., a więc termin do złożenia zarzutów upłynął w dniu 18 grudnia 2009 r. Zobowiązana natomiast złożyła zarzuty w dniu 21 kwietnia 2010 r.

Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że na podstawie art. 76 Kodeksu postępowania administracyjnego wyjaśnienia udzielone przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych są dokumentem urzędowym, sporządzonym przez państwową jednostkę organizacyjną i stanowią dowód w niniejszej sprawie. W ocenie organu argumenty zawarte w w/w wyjaśnieniach uzasadniają w przedmiotowym stanie faktycznym i prawnym utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia.

Powyższe postanowienie zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A. Ś. Uzasadniając skargę wskazała, że w dniu 24 listopada 2009 r. ZUS dokonał zajęcia jej rachunku bankowego na podstawie upomnień, które zostały odebrane przez S. B. w dniu 10 lutego 2009 r. Na zajęcie konta skarżąca złożyła zażalenie do ZUS po podjęciu informacji z Banku o tymże fakcie. Zażalenie to zostało wysłane w dniu 15 grudnia 2009 r. do ZUS. Wierzyciel - powołując się na odbiór przesyłek przez S. B. - nie uznaje wyjaśnień skarżącej, że żadne upomnienia ani informacje o przychodzących przesyłkach nie zostały jej nigdy przekazane. Zgodnie z art. 15 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, egzekucja może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu, w jakim zobowiązany ma wykonać obowiązek, przesłał mu pisemne upomnienie zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Celem wysłania upomnienia przedegzekucyjnego jest skłonienie zobowiązanego do dobrowolnego wykonania określonego obowiązku i tym samym nie doprowadzenie do wszczęcia egzekucji. Skarżąca nie miała jakichkolwiek możliwości uznać bądź też nie przesłanych informacji dotyczących zaległości, gdyż nigdy nie zostały mi przekazane.

W dniu 4 lutego 2010 zostało do niej oraz do ZUS skierowane oświadczenie S.B. o odbieraniu przesyłek pocztowych, w którym to wyraźnie oświadcza o braku przekazywania ich, co zgodnie z art.. 43 k.p.a. nie stanowi przekazania adresatowi przesyłki.

Skarżąca ponadto powołując się na art. 59 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym wniosła o umorzenie egzekucji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wskazał na art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym przedmiotem zarzutu może być brak wcześniejszego doręczenia upomnienia. Jednakże zgodnie z pouczeniem zawartym w części G tytułu wykonawczego, dla którego podstawę stanowi art. 27 § 1 pkt 9 wskazanej ustawy, zobowiązanemu przysługuje prawo zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w terminie 7 dni od doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Z informacji ZUS wynika, że wierzyciel określił datę doręczenia odpisów tytułów wykonawczych na dzień 11 grudnia 2009 r., a więc zarzuty A. Ś. złożone 21 kwietnia 2010 r. zostały wniesione po terminie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 134 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, po. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga A. Ś. została przez Sąd uwzględniona, jednakże z innych przyczyn aniżeli w tejże skardze powoływano. Rozpoznając skargę Sąd dopatrzył się bowiem naruszenia przepisu postępowania, jakim jest art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 30, poz. 168 ze zm.) – zwana dalej k.p.a. - w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej nazywana p.e.a.), zgodnie z którym jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Przede wszystkim stwierdzić należy, iż nie budzi wątpliwości ustalenie organu dotyczące skutecznego doręczenia skarżącej tytułu wykonawczego. Obowiązek doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego wynika z art. 32 p.e.a., a zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 tej ustawy tytuł wykonawczy powinien zawierać pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Organ odwoławczy prawidłowo ustalił, że doręczenie przesyłki zawierającej m. in. tytuły wykonawcze nastąpiło w trybie art. 44 k.p.a., a skutek doręczenia -zgodnie z § 4 tego przepisu - nastąpił 18.12.2009 r., wraz z pouczeniem o możliwości wniesienia zarzutów w terminie 7 dni. Terminu tego skarżąca nie zachowała.

Wniesienie zarzutów w trybie art. 33 i nst. p.e.a. powoduje wszczęcie szczególnego, odrębnego postępowania w sprawie zarzutów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z 15.07.2010 r., sygn. I SA/Gl 554/10 (LEX nr 673197) przeanalizował te odrębności, wskazując: "(...) postępowanie w sprawie zgłoszonych zarzutów nie jest tożsame z postępowaniem w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Odmienne są bowiem zarówno przesłanki będące podstawą materialnoprawną tych postępowań (art. 33 i art. 59 ustawy egzekucyjnej ), warunki oraz terminy ich wszczęcia jak i sposób prowadzenia oraz zakończenia postępowania w tych sprawach. Można więc stwierdzić, że z uwzględnieniem art. 17 i art. 18 ustawy egzekucyjnej oraz przepisów innych ustaw, postępowanie w sprawie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 ustawy egzekucyjnej uregulowane zostało w pełni, w całości przepisami art. 34 i art. 35 tej ustawy. Postępowanie to jest postępowaniem odrębnym od innych, prowadzących w ramach egzekucji, postępowań. Skuteczne wszczęcie takiego postępowania powoduje konieczność jego merytorycznego lub formalnego zakończenia. Niedopuszczalne jest rozstrzyganie w sprawie zgłoszonych zarzutów w innym niż przewidziany do tego trybie np. w postępowaniu w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. (...) To, że w wyniku rozpoznania zgłoszonych zarzutów, jeżeli zarzuty są uzasadnione, organ egzekucyjny wydaje (może wydać) postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nie oznacza, że stosuje przepis art. 59 § 1 lub § 2 ustawy egzekucyjnej (wskazane w nich przesłanki), skoro § 3 tego artykułu wyraźnie rozróżnia te dwie sytuacje. W warunkach przewidzianych prawem umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić z przyczyn wskazanych w art. 59 § 1 i 2 ustawy egzekucyjnej bądź w wyniku uwzględnienia zarzutów z przyczyn wskazanych w art. 33 tej ustawy. (...) Reasumując należy stwierdzić, że przepis art. 34 ustawy egzekucyjnej ustanawia inne niż w art. 59 i art. 56 tej ustawy przyczyny umorzenia i zawieszenia postępowania egzekucyjnego".

Podzielając to stanowisko należy wskazać, że organy obu instancji naruszyły art. 107 w zw. z art. 126 k.p.a. i w zw. z art. 18 p.e.a. poprzez nieprecyzyjne sformułowanie sentencji i uzasadnienia postanowienia, a także brak wskazania dokładnej podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Organ egzekucyjny umorzył bowiem postępowanie egzekucyjne, nie określając w jakim zakresie to umorzenie następuje, a nawet w ogóle nie określając w sentencji przedmiotu postępowania. Taki sposób sformułowania wyrzeczenia daje podstawę do przyjęcia, iż umorzono postępowanie egzekucyjne w całości, podczas gdy z uzasadnienia postanowienia wynika, iż umorzenie dotyczyło jedynie postępowania związanego z zarzutami wniesionymi w trybie art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ I instancji powołał jedynie art. 123 § 1 k.p.a. (ogólna podstawa prawna do wydawania postanowień w toku postępowania administracyjnego), art. 18 p.e.a. (odesłanie do k.p.a.) oraz art. 27 § 1 pkt 9 p.e.a. (obowiązek zawarcia w tytule wykonawczym pouczenia o prawie wniesienia zarzutów w terminie 7 dni). Organ odwoławczy z kolei powołał się na art. 18 p.e.a., art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. (utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy przez organ odwoławczy) i art. 144 k.p.a. (odpowiednie stosowanie do zażaleń przepisów o odwołaniach). Powołane przepisy również nie pozwalają ustalić zakresu umorzenia postępowania. Na marginesie warto zauważyć, że żaden z organów nie przytoczył art. 105 k.p.a., mimo, że w zaskarżonym postanowieniu powołano się na bezprzedmiotowość postępowania.

Opisana wyżej niestaranność przy formułowaniu sentencji, powodująca niejasność co do zakresu rozstrzygnięcia, przy braku powołania pełnej podstawy prawnej powoduje konieczność uchylenia postanowień I i II instancji z powodu naruszenia art. 107 k.p.a. Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, bowiem właśnie ten wynik (zaskarżone rozstrzygnięcie) jest niejednoznaczny i nieprecyzyjny do tego stopnia, że nie sposób określić czego dotyczy. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 11 sierpnia 2010 r., sygn. I OSK 1374/09 (LEX nr 737485) "Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. ma miejsce zawsze, gdy kontrolując legalność zaskarżonego aktu, sąd nie dostrzeże, że rozstrzygnięcie to narusza przepisy postępowania, bądź odnajdując takie błędy, niewłaściwie oceni ich wpływ na wynik sprawy administracyjnej. (...) Związek między uchybieniem procesowym organu administracji a wydanym w sprawie, podlegającym zaskarżeniu orzeczeniem, nie musi być realny. Wystarczy, że zaistniała hipotetyczna możliwość odmiennego wyniku sprawy. Do omawianej kategorii podstawy uchylenia decyzji lub postanowienia zalicza się brak należytej staranności wykazywany przez organ administracji w prowadzeniu sprawy. Dotyczy to w szczególności naruszenia przepisów art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a.".

Jeśli chodzi o podnoszony przez A. Ś. zarzut związany z niedoręczeniem jej upomnienia należy wskazać, że brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia zgodnie z art. 33 pkt 7 p.e.a. może stanowić podstawę zarzutu i - o ile zarzut byłby wniesiony w terminie oraz okazałby się uzasadniony - mógłby prowadzić nawet do umorzenia postępowania egzekucyjnego w całości na podstawie art. 34 § 4 p.e.a. Fakt niedoręczenia skarżącej upomnienia może być przedmiotem badania także w "ogólnym" postępowaniu egzekucyjnym i może prowadzić do umorzenia tego postępowania także na podstawie art. 59 wymienionej ustawy, jednakże nie może to nastąpić w postępowaniu toczącym się wskutek wniesienia zarzutów. Na obecnym etapie postępowania organy egzekucyjne winny w pierwszej kolejności rozstrzygnąć sprawę zarzutów, wniesionych po terminie określonym w art. 27 § 1 pkt 9 p.e.a, jednoznacznie i precyzyjnie formułując sentencję postanowienia w tej kwestii, wraz z podaniem dokładnej podstawy prawnej.

Biorąc powyższe pod uwagę należało uchylić zaskarżone postanowienie wraz z poprzedzającym go postanowieniem organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "c" p.p.s.a.