Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA 767/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Minister Kultury
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Kamińska Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska NSA Anna Łukaszewska-Macioch (spr.) Protokolant Joanna Kaklin po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2004 r. sprawy ze skargi A. Spółka z o.o. na postanowienie Ministra Kultury z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia 1) uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Ministra Kultury z dnia [...].01.2003 r. nr [...], 2) stwierdza że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Minister Kultury postanowieniem z dnia [...] lutego 2003 r. Nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek A. sp. z o.o. z siedzibą w W., utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] stycznia 2003 r. nr [...], którym odmówił wnioskodawcy wydania zaświadczenia stwierdzającego, że żadna z organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi i prawami pokrewnymi nie posiada zezwolenia ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego na podjęcie wykonywania zbiorowego zarządu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi na polu eksploatacji określonym w przepisach art. 50 pkt 3 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych jako reemisja, w brzmieniu oraz znaczeniu nadanym przepisami art. 1 ustawy z dnia 28 października 2002 r. o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.

W uzasadnieniu postanowienia Minister Kultury przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Ustawa z dnia 28 października 2002 r. o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych wprowadziła w art. 6 pkt 5 definicję pojęcia "reemisja", określanego jako rozpowszechnianie utworu, przez inny podmiot niż pierwotnie nadający, drogą przejmowania w całości i bez zmian programu organizacji radiowej lub telewizyjnej oraz równoczesnego i integralnego przekazywania tego programu do powszechnego odbioru. Pojęcie to nie było zdefiniowane w dotychczas obowiązującej ustawie, tak samo jak nie były zdefiniowane ustawowo zamieszczone w tym artykule inne pojęcia wyznaczające treść prawa autorskiego i praw pokrewnych. Nie oznacza to oczywiście, że pojęcia te nie były znane i zdefiniowane w doktrynie prawa autorskiego. Celem ustawodawcy nie było zaś tworzenie nowego pola określonego mianem "reemisji". Wnioskodawca twierdzi, że reemisja nie jest tożsama z dotychczasowym rozpowszechnianiem jako nadawaniem o charakterze równoczesnym i integralnym z nadawaniem pierwotnym, nadawanym przez inne organizacje radiowe i telewizyjne (art. 24 ust. 3), ani z "reemitowaniem" utworów nadawanych w programach organizacji radiowych i telewizyjnych (art. 21 ust.4). Definicja legalna reemisji nie obejmuje w swoim polu semantycznym pojęcia "nadawanie". Zdaniem Ministra, brak w definicji reemisji wyrazu "nadawanie" nie oznacza, że przekaz kablowy nie jest jedną z form nadawania, a tym samym nie jest to pojęcie tożsame z polem eksploatacji, wymienionym w art. 50 pkt 12 ustawy sprzed nowelizacji, rozumianym jako równoczesne i integralne nadawanie programu nadawanego przez inną organizację radiową lub telewizyjną. Użycie przedrostka "re-" w wyrazie reemisja wskazuje na to, że chodzi o powtórną emisję. Nie do przyjęcia jest natomiast twierdzenie jakoby Minister Kultury, projektując zapisy ustawy o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, dodał do katalogu pól eksploatacji nowe, stworzone przez siebie pole. Pole nieznane ani prawu europejskiemu, ani prawu międzynarodowemu. Minister Kultury nie widzi różnicy pomiędzy zapisem art. 24 ust. 3 ustawy sprzed nowelizacji z dnia 28 października 2002 r. a definicją zawartą w art. 6 pkt 5 ustawy. W obu wypadkach mowa jest o rozpowszechnianiu utworów nadawanych przez inne organizacje radiowe lub telewizyjne, przy czym rozpowszechnianie musi mieć charakter równoczesny i integralny. Tym bardziej nie można dopatrzyć się różnicy pomiędzy art. 21 ust. 4, a art. 6 pkt 5. W obu artykułach mowa jest o reemitowaniu utworów. Po zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, aktualny pozostaje podział działalności operatorów sieci kablowych na przekaz programów "własnych" oraz przekaz symultaniczny (reemisja) programów telewizyjnych. W sytuacji, gdy operator tworzy i nadaje programy własne, wtedy traktowany jest jako organizacja nadawcza. Reemisja polega zaś na rozpowszechnianiu utworów w sieciach kablowych, a rozpowszechnianie ma charakter równoczesny i integralny z nadaniem pierwotnym. Minister Kultury podkreślił, że także po znowelizowaniu w 2002 r. ustawy w prawie autorskim i prawach pokrewnych aktualny jest pogląd zaprezentowany przez E.T. w "System Prawa Cywilnego, t. 13, Prawo Autorskie", str. 174 iż: "W ustawie polskiej prawo nadawania zostało podzielone na trzy węższe uprawnienia, odpowiadające następującym polom eksploatacji: (1) nadawanie za pomocą wizji albo fonii przewodowej przez stację naziemną, (2) nadawanie za pośrednictwem satelity, (3) równoczesne i integralne nadanie utworu nadawanego przez inną organizację radiowa lub telewizyjną", i dalej "...Jeśli nadanie przewodowe jest realizowane przez inną organizację niż bezprzewodowe, to o ile nie podlega licencji z art. 24 ust. 1 lub 3 powinno być traktowane jako odrębne pole eksploatacji, na zasadzie kryterium przewidzianego w art. 50 pkt 12 tj. kryterium "innego podmiotu".

"System Prawa Cywilnego" przygotowany został przed nowelizacją z dnia 28 października 2002 r. Dlatego też po uchwaleniu ustawy nowelizującej, dołączony został aneks zawierający omówienie nowelizacji prawa autorskiego z października 2002 r. Autorzy aneksu także nie stwierdzili wprowadzenia do ustawy nowego pola pod nazwą "reemisja". Ich zdaniem, w ustawie zdefiniowano szereg podstawowych pojęć, które wyznaczają treść prawa autorskiego, eliminując wątpliwości jakie pojawiały się przy ich interpretacji. Dotyczy to w szczególności takich pojęć jak: nadawanie, reemitowanie, wprowadzenie do obrotu, najem, użyczenie oraz odtworzenie. Wydane organizacjom zbiorowego zarządzania zezwolenia na zbiorowe zarządzanie, obejmujące swoim zakresem równoczesne i integralne nadawanie utworów nadawanych przez inną organizację radiową lub telewizyjną, są pod względem merytorycznym zgodne z ustawą w brzmieniu nadanym przez nowelę z dnia 28 października 2002 r.

A. sp. z o.o. z siedzibą w W. zaskarżyła powyższe postanowienie Ministra Kultury z dnia [...] lutego 2003 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Spółka wniosła o uchylenie tego postanowienia i zarzuciła naruszenie art. 6 pkt 5 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 904 ze zm.) przez jego błędną wykładnię oraz sprzeczność materiału dowodowego w sprawie z ustaleniami organu orzekającego. Skarżąca twierdzi, że w świetle ustawy z dnia 28 października 2002r. o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych reemisja jest nowym odrębnym polem eksploatacji utworów i żadna z organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi i prawami pokrewnymi, w dniu złożenia przez skarżącą wniosku o wydanie zaświadczenia, nie posiadała zezwolenia Ministra Kultury na zarządzanie prawami autorskimi i prawami pokrewnymi na nowym polu zarządzania określonym jako reemisja. Skarżąca podniosła przy tym, że w dniu [...] marca 2003 r. Minister Kultury wydał decyzję zezwalającą Stowarzyszeniu [...] dodatkowo na zbiorowy zarząd na polu eksploatacji określonym jako reemisja, stwierdzając w uzasadnieniu że ma to na celu dostosowanie brzmienia zezwolenia do zmian wprowadzonych ustawą z dnia 28 października 2002 r. o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Zachodzi zatem sprzeczność między zaskarżoną decyzją, a decyzją w sprawie [...] wydaną z uwagi na konieczność dostosowania zezwolenia do nowego stanu prawnego. Jeżeli Minister Kultury uznał za zasadną zmianę zezwolenia [...], to nie mógł odmówić wydania zaświadczenia, że w dacie składania wniosku żadna z organizacji zarządzania nie posiada zezwolenia ministra na wykonywanie zbiorowego zarządu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi na polu eksploatacji, określonym w art. 50 pkt. 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. jako reemisja, w brzmieniu nadanym art. 1 ustawy z 28 października 2002 r. o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.

W odpowiedzi na skargę Minister Kultury wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. W odpowiedzi tej podkreślono, że skarżący podniósł, iż reemisja oraz jednoczesne i integralne nadanie utworu nadawanego przez inną organizację radiową lub telewizyjną są to różne, o odmiennym zakresie pola eksploatacji. Na tej postawie skarżący domagał się wydania zaświadczenia, że żadna z organizacji zbiorowego zarządzania nie ma zezwolenia na działanie na polu reemitowania, gdyż udzielone przez Ministra Kultury zezwolenia pozwalały organizacjom zbiorowego zarządzania na działanie na polu eksploatację, jakim jest jednoczesne i integralne nadanie utworu nadawanego przez inna organizację radiową i telewizyjną. Zmiany wprowadzone nowelizacją z dnia 28 października 2002 r. miały na celu uporządkowanie i ujednolicenie terminologii używanej w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Do chwili wejścia w życie tej nowelizacji, w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych były używane wymiennie pojęcia reemisja oraz jednoczesne i integralne nadanie utworu nadawanego przez inną organizację radiową i telewizyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie właściwy do rozpoznania skargi stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W ramach tej kontroli Sąd dokonuje oceny, czy organ administracji przy rozpoznawaniu sprawy nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, przy czym oceny tej Sąd dokonuje wedle stanu prawnego i na podstawie stanu faktycznego znajdującego odzwierciedlenie w aktach sprawy.

Skargę należało uwzględnić, choć z innych przyczyn niż w niej podniesione.

Procesowe zasady wydawania zaświadczeń określają przepisy działu VII kpa. Z ich treści wynika, że zaświadczenie wydane przez organ administracji nie tworzy ani nie znosi żadnego stosunku prawnego, ma ono tylko potwierdzać określone fakty lub stan prawny, który został już ustalony odpowiednim aktem prawnym albo jest znany organowi administracji na podstawie prowadzonej ewidencji, rejestrów lub innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (por. uchwałę NSA z dnia 30.09.1996r., OPK 17/96, ONSA z 1997r. Nr 1, poz.13).

Zgodnie z art. 217 § 2 kpa organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o jego wydanie, gdy:

1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa,

2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego,

przy czym, jesli chodzi o przypadek drugi, to zgodnie z art. 218 § 1 kpa organ administracji publicznej jest obowiązany wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. W razie braku dostatecznych danych do wydania zaświadczenia organ administracji publicznej może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające (art. 218 § 2 kpa).

Wynika z tego, że organ administracji może odmówić wydania zaświadczenia, jeżeli wnioskodawca żąda potwierdzenia okoliczności faktycznych lub stanu prawnego, które nie znajdują potwierdzenia w ewidencji, rejestrach bądź innych danych będących w posiadaniu organu, a także gdy okoliczności tych nie dało się ustalić w przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym jak również, gdy żąda poświadczenia nieprawdy.

Materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie nie wskazuje na to, by przed wydaniem postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia Minister Kultury poddał ocenie przesłanki wydania zaświadczenia wymienione w cytowanym wyżej art. 217 § 2 kpa. Odmawiając wydania na wniosek skarżącej zaświadczenia stwierdzającego, że żadna z organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi i prawami pokrewnymi nie posiada zezwolenia ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego na podjęcie wykonywania zbiorowego zarządu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi na polu eksploatacji określonym w przepisach art. 50 pkt 3 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych jako reemisja, w brzmieniu oraz znaczeniu nadanym przepisami art. 1 ustawy z dnia 28 października 2002 r. o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, Minister Kultury pominął całkowicie ustalenie kwestii podstawowych dla rozpoznania wniosku o wydanie zaświadczenia, a mianowicie interesu prawnego Spółki A. w ubieganiu się o wydanie zaświadczenia o powyższej treści, jak również ustalenia, czy fakty, których potwierdzenia w drodze zaświadczenia żądała Spółka, znajdują potwierdzenie w prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrach, bądź innych danych będących w jego posiadaniu.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Minister Kultury zawarł wyłacznie polemikę ze stanowiskiem zaprezentowanym we wniosku Spółki w kwestii znaczenia zmian wprowadzonych ustawą z dnia 28 października 2002 r. w zakresie reemisji utworów dla zezwoleń wydanych przez Ministra Kultury organizacjom zbiorowego zarządzania prawami autorskimi i prawami pokrewnymi, stwierdzając w podsumowaniu rozważań, że wydane organizacjom zbiorowego zarządzania zezwolenia na zbiorowe zarządzanie, obejmujące swoim zakresem równoczesne i integralne nadawanie utworów nadawanych przez inną organizację radiową lub telewizyjną, są pod względem merytorycznym zgodne z ustawą w brzmieniu nadanym przez nowelę z dnia 28 października 2002 r.

Zarówno wywód uzasadnienia, jak i jego konkluzja, nie pozostają w bezpośrednim związku z ani z treścią żądania Spółki, ani też z normatywnymi przesłankami załatwienia sprawy o wydanie zaświadczenia.

W tym stanie rzeczy należało uznać, że organ naruszył przepisy art. 217 § 2 pkt 2 i art. 218 kpa, przy czym naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.