Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 909/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200 w zw. z art. 205 par. 1art. 152
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 20 ust. 1 i ust. 2, art. 24 ust. 1, 2 i 3 (pkt 1)
journal: Dz.U. 2010 nr 193 poz 1287
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
article: art. 219, art. 217 par. 1, art. 138 par. 1 pkt 1 i art. 144, art. 7 i art. 77 par. 1, art. 107 par. 3, art. 8 i art. 11
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 10 ust. 2
journal: Dz.U. 2001 nr 124 poz 1361
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 października 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o księgach wieczystych i hipotece.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi D. B. i G. B. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2013 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy sporządzenia i wydania wyciągów z wykazu zmian danych z ewidencji gruntów i budynków I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Poznaniu na rzecz skarżących solidarnie kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] 2013 r. nr [...], wydanym w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, na podstawie art. 7d i art. 24 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2010 r. nr 193, poz. 1287 ze zm.) i art. 219 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.), Starosta [...], po rozpatrzeniu wniosków D. B. i G. B. z dnia 28 stycznia 2013 r. oraz 18 i 24 kwietnia 2013 r., odmówił:

1. "sporządzenia i wydania dwóch wyciągów z wykazu zmian gruntowych dla działki nr [...] ([...] i [...]) KW [...] Tom II karta [...] lub (i) KW [...] (dawna [...]), położonej w obrębie ewidencyjnym [...] gm. [...]",

2. wydania odpisu wniosku, o którym mowa w § 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 listopada 1946 r. o urządzeniu i prowadzeniu ksiąg wieczystych (Dz.U. nr 66, poz. 366),

3. opisu nieruchomości (wypisu z rejestru gruntów) i mapy sporządzonej przez organ państwowej służby geodezyjnej i kartograficznej właściwy w sprawach prowadzenia ewidencji gruntów, a także szkicu sytuacyjnego nieruchomości lub jej części wraz z opisem granic, w przypadku gdy przepis szczególny na to zezwalał, "tj. dokumentów wytworzonych na podstawie w/w przepisu, dołączonych do KW nr [...] (dawna [...]), z których jednoznacznie wynika, że parcele P. L. ujawnione w KW nr [...] Tom II karta [...], a w tym dz. nr [...] obręb [...] gm. [...] po drugiej wojnie światowej w momencie tworzenia tzw. zbiorczej księgi wieczystej Skarbu Państwa KW nr [...] (dawna [...]) weszły w jej skład".

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że D. B. i G. B. wystąpili o sporządzenie i wydanie dwóch wyciągów z wykazu zmian gruntowych dla działki nr [...] ([...] i [...]) bliżej opisanej w osnowie postanowienia, jednak działka o numerze ewidencyjnym [...] nie figuruje w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Starostę [...], a zatem żądanie strony w tym zakresie nie może być zaspokojone. Organ wyjaśnił, że z dokumentów stanowiących państwowy zasób geodezyjny wynika, iż w 1975 r. działka nr [...] uległa geodezyjnemu podziałowi, w wyniku czego zostały wyodrębnione działki nr [...] i [...]; część powierzchni działki nr [...] (obręb [...], gmina [...]), odpowiadającej obecnie działce nr [...], została odłączona z księgi wieczystej "KW [...] Tom II karta [...]" i ujawniona w nowo urządzonej księdze wieczystej KW [...] z wpisem własności na rzecz H. L. Dalej wyjaśnił, że na podstawie aktu notarialnego nr rep. [...] z dnia 22 września 2004 r. prawo własności działki nr [...] o powierzchni 0,[...] ha zostało przeniesione na wnioskodawców w równych udziałach po ½ części. Ponadto organ stwierdził, że w powierzchnia nieruchomości stanowiącej Skarbu Państwa, a zapisanej w księdze wieczystej nr KW [...], zawiera także obszar działki nr [...] mimo że przedmiotowa działka nie została wymieniona "z numeru" zgodnie z danymi z ewidencji gruntów i budynków.

Zdaniem organu z powyżej przedstawionych okoliczności wynika, że powierzchnia działki nr [...] ujawniona jest aktualnie w dwóch księgach wieczystych – w KW nr [...] i KW nr [...], a w przedmiocie ustalenia, czyją własnością jest ta działka, toczy się przed Sądem Okręgowym w Poznaniu postępowanie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym na podstawie art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2001 r. nr 124, poz. 1361 ze zm.). Organ stwierdził, że do czasu zakończenia tego postępowania sporządzenie i wydanie wyciągu z wykazu zmian danych ewidencyjnych dla KW nr [...] należy uznać za bezprzedmiotowe.

Powołując się na treść art. 10 ust. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, wyjaśnił również, że dokumenty, których wydania domagają się wnioskodawcy, nie mogą stanowić wpisu ostrzeżenia w księgach wieczystych, który to argument zainteresowani powołali we wniosku.

W odniesieniu do pozostałych żądań zainteresowanych, opisanych w punktach 2. i 3. osnowy postanowienia organ stwierdził, że nie może ich wydać, gdyż nie posiada oryginałów ani kopii tych dokumentów; zasób geodezyjno-kartograficzny w sposób ciągły i chronologiczny dla obrębu [...] w gminie [...] prowadzony jest bowiem od 1962 r. Zarazem stwierdził, że wobec postanowienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Poznaniu (dalej: WINGiK w Poznaniu) z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] opartego na wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 września 2010 r. sygn. akt II SA/Po 435/10 udostępnia stronie wyniki badania stanu prawnego nieruchomości w zakresie dotyczącym działki nr [...] ([...] i [...]) w postaci kopii wyciągów z wykazów zmian danych ewidencyjnych sporządzonego na potrzeby sprawy z powództwa Skarbu Państwa – Starosty [...] o uzgodnienie treści księgi wieczystej KW nr [...] z rzeczywistym stanem prawnym, w którym wnioskodawcy są stroną pozwaną. Organ podał również, że obejmujące lata 1945-1961 żądanie pozwu zostało oparte na dokumentach złożonych do ksiąg wieczystych KW nr [...] (dawna [...]) i "KW [...] Tom II karta [...]" oraz dokumentach będących w posiadaniu Urzędu Gminy w [...], a zatem na takiej dokumentacji, która nie znajduje się w zasobie Starosta Powiatowego w M.

W odwołaniu wnioskodawcy domagali się uchylenia postanowienia i nakazania Staroście przeprowadzenia rzetelnego postępowania wyjaśniającego i wydania im objętych wnioskiem dokumentów określonych w osnowie postanowienia. Kwestionowali zasadność wystąpienia z pozwem i prowadzenia przed Sądem Okręgowym w Poznaniu pod sygn. akt [...] o uzgodnienie treści księgi wieczystej KW nr [...] z rzeczywistym stanem prawnym, jak i zaniechanie przez organ I instancji – wbrew wytycznym WINGiK w Poznaniu z 2004 r. – wyjaśnienia przyczyn powstania rozbieżności pomiędzy zapisami w księgach wieczystych z zapisami w ewidencji gruntów w odniesieniu do działki nr [...] podzielonej bez wniosku jej właściciela P. L. na dwie części – działki nr [...]/ i [...].

W ocenie zainteresowanych fakt, że Starosta nie posiada archiwalnych dokumentów geodezyjnych nie zwalnia go z obowiązku od ich odnalezienia z urzędu czy to w Urzędzie Miasta i Gminy [...] czy to w Zamiejscowym Wydziale Ksiąg Wieczystych [...] Sądu Rejonowego w S. Wobec tego podnieśli, że będą domagać się wydania "żądanych, aktualnych [uwzględniających brak powojennego wniosku oraz mapy i opisu dot. przyłączenia parcel P. L. do KW [...] (dawnej [...])] Wyciągów z Wykazu Zmian Gruntowych, obrazujących rzeczywisty stan prawny sprzed daty wydania ewentualnie prawomocnych już wyroków Sądów Cywilnych w tej sprawie". W związku z powyższym za całkowicie niezrozumiałe uznali doręczanie im "wbrew (...) [ich] woli odpisów sfałszowanych dokumentów geodezyjnych", załączonych do zaskarżonego postanowienia z dnia [...] 2013 r., czego się nie domagali, a które to dokumenty traktują w kategoriach dokumentów nierzetelnie sporządzonych i potwierdzających nieprawdę.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Poznaniu (dalej: WINGiK w Poznaniu) decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 144 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu postanowienia organ przywołał treść art. 20 ust. 1 i 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego w celu wyjaśnienia jakie informacje obejmuje ewidencja gruntów i budynków oraz stwierdził, że zgodnie z art. 24 ust. 2 tej ustawy informacje zawarte w operacie ewidencyjnym są jawne, a ponadto, odwołując się do art. 24 ust. 3 i 4 ustawy, przedstawił zasady udostępniania informacji zawartych w operacie ewidencyjnym. Organ odwoławczy stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż Starosta wydał stronom kserokopie sporządzonych uprzednio dokumentów znajdujących się w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym Starostwa Powiatowego w M.: wykaz zmian gruntowych z podziału działki nr [...] obręb [...] z 1975 r., wyciąg z wykazu zmian gruntowych dla KW [...] Tom II karta [...] z 2002 r., wyciąg z wykazu zmian danych ewidencyjnych dla KW nr [...] z 2004 r. i wyciąg synchronizacyjny KW [...] Tom II karta [...] z 2010 r., które to dokumenty dotyczą zarówno aktualnie nieistniejącej działki ewidencyjnej nr [...], jak i działek ewidencyjnych nr [...] i [...]. Organ II instancji odwołał się również do wydanego w podobnym stanie oprawnym i faktycznym wyroku tutejszego Sądu z dnia 24 września 2010 r. sygn. akt II SA/Po 435/10 i stwierdził, że skoro Starosta nie posiada żądanych przez strony dokumentów, to nie może ich wydać, a zarazem nie można domagać się ich sporządzenia przez organ I instancji, bowiem "brak jest podstaw dla nakładania na organ w oparciu o przepisy dotyczące wydawania wypisów z operatów ewidencyjnych (bądź zaświadczeń co do zawartości tych operatów) obowiązku sporządzania wykazów synchronizacyjnych, które dostosowałyby zapisy (oznaczenia nieruchomości) w księdze wieczystej, ze stanem w ewidencji gruntów" (cytat z uzasadnienia wyżej przywołanego wyroku). WINGiK w Poznaniu podzielił stanowisko organu I instancji co do tego, że dokumenty żądane przez zainteresowanych nie mogą stanowić podstawy wpisu ostrzeżenia w księgach wieczystych. Ponadto stwierdził, że nie jest właściwy w przedmiocie oceny bezprawności żądań pozwu wniesionego przez Starostę [...] do Sądu Okręgowego w Poznaniu w sprawie o sygn. [...].

Z postanowieniem powyższym nie zgodzili się D. B. i G. B., którzy w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu domagali się uchylenia postanowienia WINGiK w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2013 r. oraz postanowienia Starosty [...] z dnia [..] 2013 r. i nakazania organowi I instancji wypełnienia jego ustawowych powinności poprzez załatwienie ich wniosku z dnia 28 stycznia 2013 r. uzupełnionego pismami z dnia 18 i 24 kwietnia 2013 r.

Skarżący zakwestionowali zasadność przywoływania przez organ II instancji treści uzasadnienia wyroku tutejszego Sądu wydanego w sprawie o sygn. II SA/Po 435/10 tak, by Sąd nie dostrzegł różnicy pomiędzy obydwoma sprawami. Argumentowali, że skoro Starosta [...] nie posiada "kopii dokumentów uzasadniających wpisy danych do operatu ewidencyjnego" przewidzianych w art. 24 ust. 2 i ust. 3 pkt 3 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, to w niniejszej sprawie zaistniała od samego początku "podstawa do nałożenia na organ w oparciu o przepisy dotyczące wydawania wypisów z operatu ewidencyjnego (bądź zaświadczeń co do zawartości operatów) obowiązku sporządzenia wykazów synchronizacyjnych, które dostosowałyby zapisy (oznaczenia nieruchomości) w księdze wieczystej ze stanem w ewidencji gruntów". Uznali, że "powielanie i doręczanie" im "pseudo-dokumentów", których nie dotyczy ich wniosek i które nie mają żadnego odzwierciedlenia w rzeczywistości, stanowi jedynie próbę potwierdzenia nieprawdy, a działania służb geodezyjnych mają na celu ochronę prywatnego interesu politycznych sojuszników Starosty. Podnieśli, że skoro Starosta przyznał już w swoim postanowieniu, że nie posiada dokumentów, których wypisów się domagali w swoim wniosku, to wniosek o sporządzenie aktualnych i rzetelnych wyciągów z wykazów zmian gruntowych dotyczących działki nr [...] położonej w [...] w gminie [...] jest w pełni uzasadniony. Podnieśli, że to właśnie wyciągiem z wykazu zmian gruntowych przeznaczonego do dokonywania zmian w zapisach ksiąg wieczystych należy wykazać, czy podział działki nr [...] na działki nr [...] i [...] nastąpił zgodnie z prawem czy też nie, i to niezależnie od tego, kto jest jej aktualnym właścicielem, co rzeczywiście w przyszłości zostanie rozstrzygnięte przez sąd cywilny. Podkreślili, że wnoszą o wydanie dokumentu geodezyjnego pod nazwą "Wyciąg z Wykazu Zmian Gruntowych (a nie Wyciąg z Fałszowanego w stosunku do zapisów ksiąg wieczystych Wykazu Zmian Danych Ewidencyjnych ) aktualnego w dniu jego sporządzenia przez organ geodezyjny a nie sądowy". Wobec takiej treści żądania uznali, że "nie ma żadnych przeszkód by wydać (...) aktualny na dzień sporządzenia Wyciąg z Wykazu Zmian Gruntowych uwzględniający aktualny stan prawny - nieposiadanie przez Starostę [...] kluczowych dokumentów geodezyjnych – dowodów, z których wynikałoby, że to Skarb Państwa stał się właścicielem parcel P. L. położonych w [...]" w gminie [...]. Ponadto podnieśli, że w sprawie Starosta [...] przyznał, że nie posiada kluczowych dokumentów – dowodów swych sugestii, jakoby działka nr [...] zawierała się w tzw. Zbiorczej Księdze Wieczystej Skarbu Państwa KW [...] (dawniej [...]), a wniosek o sporządzenie aktualnych i rzetelnych wykazów zmian gruntowych dotyczących działki nr [...] położonej w [...] w gminie [...] jest całkowicie uzasadniony, bowiem "to właśnie wyciągiem z wykazu zmian gruntowych przeznaczonym od dokonywania zmian w zapisach ksiąg wieczystych należy wykazać, czy podział (...) działki [...] (...) na dwie [...] i [...] nastąpił zgodnie z prawem (...)", i to niezależnie od tego, kto jest której z tych działek aktualnym właścicielem, co ma zostać w przyszłości rozstrzygnięte przez sądy cywilne.

W odpowiedzi na skargę WINGiK w Poznaniu wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że przywołał stanowisko zawarte w uzasadnieniu wyroku tutejszego Sądu z dnia 24 września 2010 r. sygn. akt II SA/Po 435/10, gdyż w orzeczeniu tym Sąd określił obowiązki organów administracyjnych w przypadku żądania dokumentów z ewidencji gruntów i budynków. Organ wskazał nadto, że działka nr [...] położona w [...] działka nr [...] jest przedmiotem sporu pomiędzy skarżącymi a Skarbem Państwa, zaś WINGiK w Poznaniu nie jest organem właściwym do orzekania, jakiemu podmiotowi przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości, zaś ewidencja gruntów nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów ani nie nadaje tych praw, bowiem rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające.

W piśmie procesowym z dnia 9 stycznia 2014 r. i datowanym na dzień 21 stycznia 2014 r. a zatytułowanym "Załącznik do protokółu rozprawy z dn. 22/01/2014 roku" wskazali na dalsze nieprawidłowości w prowadzeniu ewidencji przez Starostę i braki w dokumentacji przedstawionej Sądowi przez organ II instancji, w szczególności dokumentu geodezyjnego, na podstawie którego w Ewidencji Gruntów Starostwa Powiatowego w M. dla działki [...] (...) z "Wyciągu z Wykazu Zmian Gruntowych z dn. 18.09.2002 r. zamieniono (»przeflancowano« działkę [...] z księgi do innej księgi) księgę wieczystą z KW [...] Tom II K. [...] (...) na KW [...] (dawną [...]) w »Wyciągu z Wykazu Zmian Gruntowych« z dn. 03.05.2004 r. (...)".

Na rozprawie skarżący G. B. podtrzymał wnioski i argumentację skargi oraz pisma procesowego z dnia 21 stycznia 2004 r. i dodatkowo podał, ze w jego ocenie są inne powody niewydania żądanych dokumentów niż wskazane w decyzji. Pełnomocnik organu podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna, jednak nie wszystkie jej argumenty zasługują na uwzględnienie.

Rozpatrując przedmiotową sprawę Sąd uznał, że postanowienie WINGiK w Poznaniu oraz utrzymane przez niego w mocy postanowienie organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.z 2012 r., poz. 1270, z późn. zm. – dalej P.p.s.a.).

Zgodnie z art. 20 tej ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonych aktów), ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące: 1) gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty; 2) budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych; 3) lokali - ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej (ust. 1). Ponadto w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także: 1) właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych - inne osoby fizyczne lub prawne, w których władaniu znajdują się grunty i budynki lub ich części; 2) miejsce zamieszkania lub siedzibę osób wymienionych w pkt 1; 3) informacje o wpisaniu do rejestru zabytków; 4) wartość nieruchomości (ust. 2). Stosownie do art. 24 ust. 1 powołanej ustawy informacje o gruntach, budynkach i lokalach zawiera operat ewidencyjny, który składa się z map, rejestrów i dokumentów uzasadniających wpisy do tych rejestrów. Informacje o gruntach, budynkach i lokalach, o których mowa w art. 20 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 3 i 4, są jawne i powszechnie dostępne (art. 24 ust. 2). Zgodnie z art. 24 ust. 3 tej ustawy starosta wydaje wypis z operatu ewidencyjnego zawierający dane osobowe, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 i 2 (tzw. dane przedmiotowo-podmiotowe), na żądanie: 1) właścicieli lub osób fizycznych i prawnych, w których władaniu znajdują się grunty, budynki lub lokale będące przedmiotem wypisu; 2) podmiotów publicznych lub podmiotów niebędących podmiotami publicznymi, realizującymi zadania publiczne na podstawie odrębnych przepisów albo na skutek powierzenia lub zlecenia przez podmiot publiczny, które związane są z gruntami, budynkami lub lokalami będącymi przedmiotem wypisu; 3) innych podmiotów, niż wymienione w pkt 1 i 2, które mają interes prawny związany z gruntami, budynkami lub lokalami będącymi przedmiotem wypisu. Z powyższych przepisów wynika, że dopuszczalność wydania wypisu i wyrysu na podstawie art. 24 ust. 3 powołanej ustawy powiązana została nie tylko z prawem własności, lecz także z faktem władania przez wnioskodawcę gruntem, budynkiem lub lokalem, albo z przysługiwaniem wnioskodawcy interesu prawnego w uzyskaniu wypisu i wyrysu.

W następnej kolejności wyjaśnić należy, że wydanie wyrysu i wypisu z operatu ewidencji gruntów i budynków jest czynnością materialno-techniczną. Natomiast wypis i wyrys z operatu ewidencyjnego nie stanowią zaświadczeń w rozumieniu art. 217 § 1 k.p.a. Regulacja zawarta w ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne ma bowiem charakter szczególny w stosunku do postanowień Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wydawania zaświadczeń, niemniej jednak co do zasady z danych zawartych w operacie ewidencyjnym gruntów istnieje możliwość wydawania nie tylko wypisów i wyrysów, lecz także zaświadczeń, o których mowa w art. 217 § 1 k.p.a. (patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lipca 2011 r. sygn. akt I OSK 1354/10, LEX nr 1082638). Odmowa wydania wypisu z ewidencji gruntów i wyrysu z mapy ewidencyjnej winna być dokonana w formie decyzji administracyjnej, a więc w formie kwalifikowanego aktu administracyjnego, jako negatywnego rozstrzygnięcia organu w sprawie, w której jeśli organ administracji publicznej może uczynić zadość wnioskowi strony, czyni to w formie czynności materialno-technicznej. Wypis z rejestru gruntów i wyrys z mapy ewidencyjnej, jakkolwiek są oświadczeniami wiedzy organu administracji publicznej, to jednak nie stanowią zaświadczeń, w rozumieniu art. 217 § 1 k.p.a. Wobec tego odmowa ich wydania nie może nastąpić w formie postanowienia, podejmowanego na podstawie art. 219 k.p.a. W przypadku wydawania przez starostę wypisów z rejestru gruntów i wyrysów z mapy ewidencyjnej należy przyjąć, że przepisy art. 24 ust. 3 i 4 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne upoważniają do podejmowania wprost na ich podstawie decyzji administracyjnych o odmowie wydania wypisu z rejestru gruntów i wyrysu z mapy ewidencyjnej, bowiem taką postać rozstrzygnięcia należy domniemywać w razie wątpliwości co do formy załatwienia sprawy administracyjnej (patrz wyrok NSA: z dnia 25 kwietnia 2012 r. sygn. akt I OSK 654/11 i powołane tam orzecznictwo, dostępny w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W rozpoznawanej sprawie bezsprzecznie doszło do wydania postanowień w trybie tego przepisu, bowiem przepis art. 219 k.p.a został powołany przez organ I instancji w podstawie prawnej wydanego postanowienia, zaś co organ odwoławczy rozstrzygnął sprawę w formie postanowienia, stosując art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. Jest to niewątpliwie poważnym uchybieniem, jednakże samo tylko to naruszenie prawa procesowego nie mgło stanowić samodzielnej podstawy uchylenia zaskarżonych aktów, skoro ani ich forma tych aktów, ani zawarte w nich rozstrzygnięcia nie odmawiają im waloru decyzji administracyjnych, co rzutowało na ocenę, czy ten rodzaj uchybienia mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Niemniej jednak połączenie tego naruszenia prawa procesowego z kolejnymi stwierdzonymi przez Sąd, powodował konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Z całokształtu okoliczności sprawy wynika, że G. B., wspólnie z D. B. faktycznie władają działką nr [...] o powierzchni 0,[...] ha położoną w [...], zatem niezależnie od sporu co do uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, w świetle art. 24 ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne są podmiotami uprawnionymi do uzyskania dotyczących tej działki gruntu wypisów z operatu ewidencyjnego oraz zaświadczeń. Nadto, skoro działka ta powstała w wyniku podziału geodezyjnego działki nr [...] w 1975 r. na działki nr [...] i [...], to niezależnie od faktu ujawnienia jej w dwóch księgach wieczystych różnych właścicieli (w KW nr [...] i KW nr [...]) skarżący jako ujawnieni w księdze wieczystej nr KW [...] prowadzonej w Sądzie Rejonowym w S. – Zamiejscowym Wydziale Ksiąg Wieczystych [...] współwłaściciele działki nr [...] położonej w [...] mają interes prawny w uzyskaniu wypisów z operatu ewidencyjnego działki nr [...].

Skarżący nie zaprzeczyli ujęciu żądania ich wniosku przez organy administracyjne w następującej formie: żądanie 1) "sporządzenia i wydania dwóch wyciągów z wykazu zmian gruntowych dla działki nr [...] ([...] i [...]) KW [...] Tom II karta [...] lub (i) KW [...] (dawna [...]), położonej w obrębie ewidencyjnym [...] gm. [...]"; 2) wydania odpisu wniosku, o którym mowa w § 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 listopada 1946 r. o urządzeniu i prowadzeniu ksiąg wieczystych (Dz.U. nr 66, poz. 366); 3) opisu nieruchomości (wypisu z rejestru gruntów) i mapy sporządzonej przez organ państwowej służby geodezyjnej i kartograficznej właściwy w sprawach prowadzenia ewidencji gruntów, a także szkicu sytuacyjnego nieruchomości lub jej części wraz z opisem granic, w przypadku gdy przepis szczególny na to zezwalał, "tj. dokumentów wytworzonych na podstawie w/w przepisu, dołączonych do KW nr [...] (dawna [...]), z których jednoznacznie wynika, że parcele P. L. ujawnione w KW nr [...] Tom II karta [...], a w tym dz. nr [...] obręb [...] gm. [...] po drugiej wojnie światowej w momencie tworzenia tzw. zbiorczej księgi wieczystej Skarbu Państwa KW nr [...] (dawna [...]) weszły w jej skład".

O ile należy zgodzić się z organami, że skarżący nie mogą otrzymać wypisów lub wyrysów z takich dokumentów zawartych w operacie ewidencyjnym, które nie znajdują się w posiadaniu Starosty, na co trafnie zwrócił uwagę tutejszy Sąd w wyroku z dnia 24 września 2010 r. sygn. akt II SA/Po 435/10, to rozstrzygnięcie organów winno zostać poparte jednoznacznym i przejrzystym uzasadnieniem, z którego będzie wynikało, iż żaden z dokumentów, którego dotyczy żądanie, niezależnie do nazewnictwa przyjętego przez stronę, nie znajduje się w zasobach składających się na operat ewidencyjny prowadzony przez Starostę [...]. Lektura uzasadnień obydwu postanowień wydanych w sprawie do wniosku takiego nie prowadzi. Co więcej, uzasadnienie organu I instancji zawiera zasadnicze niejasności, na które nie zwrócił należytej uwagi organ II instancji.

Po pierwsze, w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] 2013 r. Starosta stwierdził, że powierzchnia działki nr [...] ujawniona jest aktualnie w dwóch księgach wieczystych – w KW nr [...] i KW nr [...], a w przedmiocie ustalenia, czyją własnością jest ta działka, toczy się przed Sądem Okręgowym w Poznaniu postępowanie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym na podstawie art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, wobec czego do czasu zakończenia tego postępowania sporządzenie i wydanie wyciągu z wykazu zmian danych ewidencyjnych dla KW nr [...] należy uznać za bezprzedmiotowe. Formułując taki wniosek, organ powinien był jednoznacznie stwierdzić, w jaki sposób toczące się postępowanie wpływa na bezprzedmiotowość postępowania w zakresie uwzględnienia żądania strony skarżącej, która co do zasady ma prawo dostępu do danych zawartych w prowadzonej przez Starostę ewidencji gruntów i budynków. Nadto, bezprzedmiotowość postępowania, co do całości lub części żądania strony postępowania administracyjnego, powinna znaleźć swoje odzwierciedlenie w umorzeniu postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., nie zaś w drodze merytorycznego odmownego załatwienia sprawy. Trudno w tym wypadku ocenić, czy organowi chodziło o bezprzedmiotowość postępowania (w części) w podanym wyżej znaczeniu, czy też z podanych przez siebie okoliczności wywodził niezasadność żądania strony. Również w tym drugim przypadku winien był wyczerpująco uzasadnić swoje stanowisko. Wydaje się, że takie uzasadnienie świadczy o kolejnym wadliwym i tym razem już mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy zastosowaniu do załatwienia przedmiotowej sprawy zasad wydawania zaświadczeń opisanych w dziale VII. Kodeksu postępowania administracyjnego. W przepisie art. 217 § 2 k.p.a. przewidziano bowiem, że zaświadczenie wydaje się, jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa (pkt 1) lub osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (pkt 2). Tymczasem, jak już wyżej o tym była mowa, z art. 24 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego wynika wprost, że informacje o gruntach, budynkach i lokalach, o których mowa w art. 20 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 3 i 4, są jawne i powszechnie dostępne, zaś zasady wydawania wypisów z operatu ewidencyjnego modyfikuje art. 24 ust. 3 tej ustawy i dostęp do tych danych nie podlega regulacji działu VII. Kodeksu postępowania administracyjnego. Wobec tego błędnym i wewnętrznie sprzecznym działaniem jest wskazywanie na bezprzedmiotowość postępowania i zarazem negatywne załatwienie żądania strony z powołaniem się na przepis art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece [aktualnie Dz.U. z 2013 r., poz. 707, z późn. zm.]. To, czy wnioskodawcy [osiągną] zamierzony skutek w postępowaniu cywilnym (wieczystoksięgowym) i odmienne zapatrywanie na to zagadnienie przez organ i strony nie może mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Wnioskowanie przez organ co do występowania interesu prawnego skarżących w niniejszej sprawie nie mógł być sprowadzony do polemicznego stanowiska względem kwestii skutecznego uzyskania ostrzeżenia w księgach wieczystych na podstawie art. 10 powołanej ustawy. W tym zakresie stanowisko organów obydwu instancji wskazuje na naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a.

Po drugie, uwzględniając stanowisko skarżących prezentowane w toku postępowania administracyjnego i tutejszym Sądem, stwierdzić należy, że skarżący domagali się wydania "wyciągu z wykazu zmian gruntowych" aktualnego na dzień ich sporządzenia przez organ geodezyjny, nie zaś takiego wyciągu, który uwzględniałby wyniki postępowania sądowego, które się aktualnie toczy. O ile zatem Starosta dysponuje takim dokumentem odnoszącym się do działki nr [...] oraz powstałych w wyniku je podziału działek nr [...] i [...], z którego wypisów żąda strona, powinien uwzględnić to żądanie w drodze wykonania czynności materialno-technicznej lub w drodze decyzji odmówić wydania wyciągu lub wypisu, w tym ostatnim przypadku przedstawiając odpowiednie uzasadnienie decyzji.

Po trzecie, uzasadnienia organów nie wyjaśniają jednoznacznie, czy część żądań skarżących i w jakim zakresie może dotyczyć danych zebranych w ewidencji gruntów, co do których istnieje możliwość wydawania zarówno wypisów i wyrysów, jak i zaświadczeń w rozumieniu art. 217 § 1 k.p.a. Przy czym zaznaczyć należy, że o ile zaświadczenie dotyczy konkretnych danych figurujących w rejestrze gruntów, to wypis i wyrys z tego rejestru stanowi dokument charakteryzujący działkę niemalże kompleksowo, obejmując numer księgi wieczystej, jej obszar, granicę, numer ewidencyjny, położenie, rodzaj użytków, klasę gruntów i właściciela. Pomimo to, jak już wspomniano art. 219 k.p.a. stanowił podstawę orzekania przez organy w niniejszej sprawie.

Po czwarte, w odniesieniu do pozostałych żądań zainteresowanych, opisanych w punktach 2. i 3. osnowy postanowienia Starosty, organy stwierdziły, że brak takich dokumentów w prowadzonym w sposób ciągły i chronologiczny od 1962 r. zasobie geodezyjno-kartograficznym. W takiej sytuacji, co do zasady należy podzielić stanowisko organów co do braku podstaw do wydania wypisów z żądanych dokumentów. W tym miejscu Sąd wskazuje, że podziela stanowisko wyrażone przez tutejszy Sąd w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 września 2010 r. sygn. akt II SA/Po 435/10 co do tego, żebrak jest przesłanek do utożsamiania wyciągów, czy też wypisów z dokumentów, w tym na przykład wyciągów z wykazów, z samymi wykazami, a zatem żądanie wydania odpowiednich dokumentów może dotyczyć jedynie takich wykazów, które były już sporządzane i znajdują się w zasobie geodezyjnym i kartograficznym, czy odpowiednio wyciągów z istniejących i znajdujących się w zasobie wykazów zmian gruntowych. Przywołanie tego wyroku przez organy obydwu instancji, wbrew twierdzeniom strony, było zasadne, bowiem służyło wyjaśnieniu kwestii obowiązków związanych z załatwieniem przez organy wniosku w tym zakresie w trybie art. 24 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Niemniej jednak, z uwagi na wyżej przedstawione podstawy uchylenia zaskarżonego postanowienia, Sąd zwraca również uwagę na potrzebę, znajdującą swoje oparcie w treści zasad art. 8 i art. 11 k.p.a., komunikatywnego wytłumaczenia (wyjaśnienia w uzasadnieniu rozstrzygnięcia administracyjnego) stronie przesłanek rozstrzygnięcia, skoro odwołanie się do przedmiotowego wyroku strona niewątpliwie odebrała opacznie.

Pozostałe zarzuty i twierdzenia strony skarżącej – jako odnoszące się do sporu cywilnoprawnego dotyczącego uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym w zakresie ustalenia, kto jest właścicielem działki nr [...] zapisanej w księdze wieczystej nr KW [...] prowadzonej w Sądzie Rejonowym w S. – Zamiejscowym Wydziale Ksiąg Wieczystych [...], jak i opinii skarżących co do postawy procesowej przeciwnika w tym sporze oraz subiektywnego stanowiska skarżących co do prawidłowości i rzetelności ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Starostę [...] – pozostają bez wpływu na wynik niniejszej sprawy. Część uwag w tym zakresie strona może natomiast realizować w trybie postępowania w sprawie skarg i wniosków, regulowanego przepisami działu VIII. Kodeksu postępowania administracyjnego.

Stwierdzone naruszenia przepisów postępowania niewątpliwie mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, determinując kierunek i treść rozstrzygnięcia, a także wybór podstawy prawnej.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ II instancji winien uwzględnić wyżej przedstawione rozważania. W szczególności klarownie ustalić, czy możliwe jest wydanie skarżącym żądnych wyciągów z wykazu zmian gruntowych i na podstawie jakich przepisów organy załatwiają przedmiotową sprawę; a jeżeli organ uzna, że skarżący w zakresie wynikającym z żądania określonego w punkcie 1. osnowy postanowienia organu I instancji, otrzymali już dokumenty objęte wnioskiem, winien precyzyjnie to wyartykułować. Jednoznacznego wyjaśnienia wymaga także odniesienie się do kwestii bezprzedmiotowości wydania żądanych dokumentów (postępowania) w zakresie wynikającym z punktu 1. osnowy postanowienia organu I instancji, bowiem bezprzedmiotowość wiąże się z obowiązkiem umorzenia postępowania, stanowiąc przeszkodę do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Dodać należy, że odmowa wydania wypisów (wyciągów) z wykazu zmian gruntowych znajdujących się w operacie ewidencyjnym powinna nastąpić w formie decyzji administracyjnej, bowiem tylko odmowa wydania ewentualnych zaświadczeń powinna przybrać formę postanowienia. To natomiast wymaga jasnego wypowiedzenia się w uzasadnieniu rozstrzygnięcia co do tego, jakich wydania jakich konkretnie dokumentów domagają się skarżący oraz wyjaśnienia, w jakim zakresie wniosek skarżących może zostać uwzględniony przez Starostę [...] w drodze czynności materialno-technicznej.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. P.p.s.a. Sąd orzekł, jak punkcie I. sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a., uwzględniając wynik sprawy i wysokość kosztów sądowych poniesionych przez skarżących (punkt II. sentencji).

Z uwagi na kierunek rozstrzygnięcia i charakter prawny zaskarżonego postanowienia WINGiK w Poznaniu (utrzymanie w mocy postanowienia Starosty [...] w przedmiocie odmowy wydania wypisów) – odmowne rozstrzygnięcie nie wiąże się z nałożeniem na stronę jakiegokolwiek obowiązku bądź przyznaniem uprawnienia i jako takie nie nadaje się on do wykonania (nie ma przymiotu wykonalności) – Sąd nie znalazł podstaw do orzekania w przedmiocie jego wykonania w trybie art. 152 P. p. s. a.