Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 508/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2021-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7,  art. 77,  art. 108
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 124 ust. 1a
journal: Dz.U. 2020 poz 65
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Alicja Jaszczak – Sikora Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 marca 2021 r. sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia "[...]" Wojewoda, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020, poz. 256, dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Spółkę A od decyzji Starosty "[...]" z dnia "[...]" udzielającej Spółce B zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym Spółki A, stanowiącej część działki oznaczonej numerem ewidencyjnym "[...]" obręb "[...]", gmina "[...]" oraz "[...]" obręb "[...]" gmina "[...]", dla których Sąd Rejonowy, Wydział IV Ksiąg Wieczystych prowadzi księgi wieczyste nr "[...]" w celu założenia i przeprowadzenia linii 110 kV "[...]", zgodnie z decyzją Starosty "[...]" z "[...]" – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty "[...]" z dnia "[...]".

Zakwestionowana decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych sprawy.

Starosta "[...]" decyzją z "[...]" udzielił Spółce B zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym Spółki A, stanowiącej część działki oznaczonej numerem ewidencyjnym "[...]" obręb "[...]", gmina "[...]" (KW nr "[...]") oraz "[...]" obręb "[...]" gmina "[...]" (KW "[...]"), w celu założenia i przeprowadzenia linii 110 kV "[...]", zgodnie z decyzją Starosty "[...]" z dnia "[...]’. Decyzja wydana została w trybie art. 124 ust. 1a w zw. z art. 6 pkt 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r., poz. 65 ze zm., dalej: u.g.n.) oraz art. 104 i art. 108 k.p.a.

Od decyzji tej odwołanie złożyła Spółka A zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego. Wniesiono o wstrzymanie natychmiastowego wykonania przedmiotowej decyzji, uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W uzasadnieniu decyzji z dnia "[...]" Wojewoda podniósł, że we wniosku z dnia 19 grudnia 2019 r. pełnomocnik spółki wskazał, iż uzyskanie prawa do dysponowania gruntem na cele budowlane (art. 124 ust. 1 i 1a u.g.n.) konieczne jest do zabezpieczenia interesu społecznego. Planowana do budowy napowietrzna linia elektroenergetyczna 110 kV "[...]" spełniać będzie istotną funkcję w systemie rozdziału i jakości energii elektrycznej na poziomie napięcia 110 kV na obszarze województwa. Łączyć będzie istniejące stacje elektroenergetyczne 110/15 kV: Główny Punkt Zasilający (dalej GPZ) oraz GPZ "[...]". Wskazał ponadto, że o randze tej linii w systemie rozdziału energii elektrycznej decyduje m.in. długość budowanej linii - będzie ok 35,5 km jak i fakt, że przebiegać ona będzie przez teren dwóch powiatów. Wskazał również na ważny interes gospodarczy. Obecne zasilanie GPZ w "[...]" przez linie "[...]" oraz stacji "[...]" liniami "[...]" może nie być wystarczające i powodować komplikacje zwłaszcza w okresach zwiększonego poboru energii elektrycznej oraz podczas niekorzystnych warunków atmosferycznych (np. silnych wiatrów czy bardzo niskich temperatur). W takich okolicznościach może dochodzić do awarii spowodowanych np. zerwaniem linii przez wiatr lub oblodzenia i w konsekwencji prowadzić do zaniku zasilania praktycznie całych powiatów. Z uwagi na uwarunkowania klimatyczne oraz związane z ochroną przyrody wyrażone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji inwestycji, prace budowlane będą mogły być prowadzone w wąskim przedziale czasowym każdego roku. Konieczne jest zatem jak najszybsze uzyskanie prawa do dysponowania gruntem na cele budowlane, aby możliwe było uzyskanie pozwolenia na budowę. Mając powyższe na uwadze oraz odnosząc się do zarzutów użytkownika wieczystego Wojewoda stwierdził, iż Starosta słusznie wydał decyzję z "[...]", stosując tryb przewidziany w art. 124 art. 1a u.g.n. Uwzględnił przy tym przesłanki wynikające z art. 108 k.p.a., tj. interes społeczny jakim jest poprawa niezawodności i sprawności funkcjonowania systemu elektroenergetycznego oraz poprawa niezawodności zasilania w energię elektryczną (uniknięcie przeciążeń i przerw w dostawie energii), a także ważny interes strony i uzasadniony ważny interes gospodarczy regionu. Bezspornym jest również fakt, że wydanie omawianej decyzji było bezpośrednio powiązane z realizacją celu publicznego. Umożliwienie budowy linii elektroenergetycznej 110 kV, która ma za zadanie zwiększyć pewność i jakość zasilania w energię elektryczną dwóch powiatów, jest inwestycją o charakterze ogólnospołecznym, a więc ma znaczenie nadrzędne w odniesieniu do słusznego interesu właściciela/użytkownika wieczystego nieruchomości, któremu ograniczono sposób korzystania z niej, a który to interes sprowadza się do możliwości niezakłóconego korzystania z nieruchomości.

W skardze wywiedzionej do tut. Sądu na decyzję Wojewody z dnia "[...]" Spółka A (skarżąca) zarzuciła naruszenie przepisów: u.g.n., ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym, ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji państwowego Polskie Koleje Państwowe, rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i utrzymania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych, rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie, k.p.a. Wskazano m.in. na wyłączenie możliwości zastosowania art. 124, w tym ust. 1a u.g.n. do działki nr "[...]", która stanowi linię kolejową. Wskazano w tym zakresie, że ustanowienie ograniczonego sposobu korzystania stanowi wywłaszczenie z praw, zaś obowiązujący porządek prawny, w szczególności ustawa o transporcie kolejowym, co od zasady, nie dopuszczają możliwości wywłaszczenia z praw do linii kolejowej na rzecz przedsiębiorstwa przesyłowego. Podniesiono, że skarżąca nie jest podmiotem uprawnionym do dysponowania obszarem kolejowym zaś wszelkie decyzje w tym zakresie podejmuje zarządca linii kolejowej. Jak wynika bowiem z treść ustawy o transporcie kolejowym, linia kolejowa może być udostępniona wyłącznie przez zarządcę, co oznacza, że spółka, która nie jest zarządcą wyżej wskazanej linii kolejowej, mocą bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa, nie posiada jakiegokolwiek uprawnienia, czy też możliwości wydania spółce przedmiotowej linii. Ponadto, w przedmiotowej sprawie, nie zostały spełnione przesłanki zastosowania art. 124 ust. 1a u.g.n. Wnioskodawca nie wykazał bowiem, że niezwłoczne zajęcie przedmiotowych działek jest uzasadnione, w kontekście art. 108 § 1 k.p.a. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Wyjaśnić należy, że Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 § i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021, poz. 137). Zakres wskazanej kontroli sądowej wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), z którego wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sądowa kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, dokonana według, ww. kryterium legalności, w granicach rozstrzygania sądu administracyjnego, wykazała, że akt ten jest zgodny z prawem, co oznacza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zaznaczyć należy, że niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, a możliwość taką przewiduje art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczegółowych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem CIVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.).

Zgodnie z art. 124 ust. 1a u.g.n. w przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności.

W myśl natomiast art. 108 § 1 k.p.a. decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. W tym ostatnim przypadku organ administracji publicznej może w drodze postanowienia zażądać od strony stosownego zabezpieczenia.

Decyzja wydana na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. jest decyzją ściśle związaną z decyzją, o której mowa w art. 124 ust. 1 tej ustawy, tj. decyzją ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości.

Wydanie decyzji w trybie art. 124 ust.1a u.g.n., musi każdorazowo być poprzedzone ustaleniem organu, że w obrocie prawnym istnieje, wydana wcześniej decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości (np. przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej). W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że decyzja wydawana w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. ma charakter subsydiarny w stosunku do decyzji o zezwoleniu na ograniczenie prawa unormowanej w art. 124 ust. 1 u.g.n. Taki charakter decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1a u.g.n. skutkuje tym, że traci ona podstawę swego bytu prawnego w następstwie wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji podjętej w oparciu o art. 124 ust. 1 tej ustawy (por. postanowienie NSA z dnia 3 lutego 2015 r., sygn. akt I OZ 8/15, opubl. Lex nr 1628672; postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 12 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Bk 526/14, opubl. Lex nr 1491176; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 5 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Ol 247/14, opubl. Lex nr 1479364; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 8 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 1489/13, opubl. LEX nr 1467940).

Dla zastosowania art. 124 ust. 1a u.g.n. ma znaczenie tylko fakt samego wydania decyzji, o której mowa w ust. 1 tego przepisu, nie zaś jej wykonalność, skuteczność czy prawidłowość, czy nawet skuteczne doręczenie. Stanowisko takie, które skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, przedstawił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 8 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 2418/16 (opubl: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego z zachowaniem przepisów prawa procesowego oraz przy spełnieniu przesłanek materialnoprawnych wynikających z art. 124 ust. 1a u.g.n. Okolicznością niesporną jest bowiem, że inwestor będący operatorem systemu dystrybucyjnego energii elektrycznej, uzyskał decyzję wydaną przez Starostę (z dnia "[...]") ograniczającą sposób korzystania z części nieruchomości gruntowej, będącej własnością Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym spółki i stanowiącej działki oznaczone numerami ewidencyjnymi "[...]" obręb "[...]", gmina "[...]" - KW nr "[...]" oraz "[...]" obręb ‘[...]’, gmina "[...]" - KW

nr "[...]", poprzez udzielenie inwestorowi zezwolenia na założenie

i przeprowadzenie na tych działkach przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej, a także innych podziemnych, naziemnych i nadziemnych urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń wchodzących w zakres inwestycji celu publicznego pn. "Budowa linii 110 kV "[...]"" oraz późniejszą ich eksploatację. Po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez skarżącą, Wojewoda decyzją z dnia "[...]", utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia "[...]". Wniesiona przez skarżącą skarga na ww. decyzję została oddalona wyrokiem WSA w Olsztynie z dnia 18 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 507/20, przed ogłoszeniem wyroku w niniejszej sprawie. Inwestor legitymuje się też ostateczną decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dla zamierzenia wyżej opisanego.

Wskazanymi decyzjami związane są organy obu instancji orzekające w sprawie objętej przedmiotem niniejszej skargi. Ma to istotne znaczenie wobec podnoszonych skargą zarzutów naruszenia zaskarżoną decyzją przepisów prawa procesowego oraz materialnego. Sąd uznaje powyższe zarzuty za nietrafne, nie dotyczą bowiem one istoty sprawy, tj. zakresu ustaleń i oceny prawnej organu, określonych do wydania prawidłowej decyzji w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. Zarzuty te mogły stanowić przedmiot rozważań w innych trybach, tj. w sprawie objętej wydaniem decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego, ewentualnie w postępowaniu toczącym się w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. kończącym się wydaniem decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Związanie ww. decyzjami oznacza, że organ działający w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. musi w pełni respektować ustalenia oraz ocenę prawną przedstawioną w ww. decyzjach. Nie może on czynić własnych ustaleń i wywodzić wniosków w sferze zarezerwowanej do badania w innych postępowaniach administracyjnych. Wskazane wyżej zarzuty nie mogły więc skutecznie podważyć legalności wydania zaskarżonej decyzji.

W ocenie Sądu, prawidłowe jest rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji w zakresie spełnienia w sprawie przesłanek do nadania decyzji organu I instancji rygoru natychmiastowej wykonalności. Jak wskazuje się w judykaturze, ustawodawca w przepisie art. 124 ust. 1a u.g.n. przesądził o obligatoryjnym wydaniu decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości oraz nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, w sytuacji gdy spełnione zostały przesłanki, o których mowa w tym przepisie (por. wyrok WSA z dnia 30 października 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 898/15, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl). O ile zostały one spełnione - wskazany organ udziela w drodze decyzji, zezwolenia, a decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Organ zobowiązany jest do wydania decyzji na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym (art. 124 ust. 1a).

Jak wynika z ustaleń organu, przedmiotowa inwestycja ma poprawić niezawodność i sprawność funkcjonowania systemu elektroenergetycznego oraz poprawić niezawodność zasilania w energię elektryczną (uniknięcie przeciążeń i przerw w dostawie energii). Wskazano również na ważny interes strony i uzasadniony ważny interes gospodarczy regionu. Wykazano, że wydanie omawianej decyzji było bezpośrednio powiązane z realizacją celu publicznego. Umożliwienie budowy linii elektroenergetycznej 110 kV, która ma za zadanie zwiększyć pewność i jakość zasilania w energię elektryczną dwóch powiatów, jest inwestycją o charakterze ogólnospołecznym, a więc ma znaczenie nadrzędne w odniesieniu do słusznego interesu właściciela/użytkownika wieczystego nieruchomości.

Powyższe wskazuje, zdaniem Sądu, że uzasadnione były przesłanki nadania decyzji Organu I instancji rygoru natychmiastowej wykonalności. Bez wątpienia rodzaj inwestycji oraz potrzeba jej realizacji wskazuje w tym przypadku na nadrzędność interesu społecznego nad interesem skarżącej jako właścicielu nieruchomości. Tym samym, zaskarżona decyzja prawa nie narusza, bowiem organ ją wydający uzasadnił jej wydanie ważnym interesem społecznym i gospodarczym. Zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa, które skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, interes społeczny w sytuacji realizacji inwestycji celu publicznego winien być przedkładany ponad interes właściciela nieruchomości (vide: wyrok NSA z dnia 10 lipca 2009 r. sygn. akt I OSK 987/07).

Podsumowując, Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja została wydana z zachowaniem wszelkich wymogów określonych w dyspozycji przepisów, będących podstawą jej wydania. Wydanie zakwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.). Rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o pełny materiał dowodowy. Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 k.p.a). W oparciu o art. 107 § 3 k.p.a. w decyzji tej zawarto podstawowe jej elementy, wskazano także uzasadnienie faktyczne i prawne.

Oznacza to, że podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne. Sąd, nie będąc związany zarzutami, wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, nie stwierdził istnienia tego rodzaju naruszeń przepisów prawa procesowego i materialnego, które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi.

Z tych względów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.