Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2744/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art 40 ust 1 i ust 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 680
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M. S. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] września 2013 r. Rada do Spraw Uchodźców, na podstawie art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r., poz. 680), zwanej dalej "ustawą", utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] lipca 2013 r. o umorzeniu postępowania w sprawie nadania M. P. statusu uchodźcy wobec stwierdzenia, że wniosek z 25 kwietnia 2013 r. jest niedopuszczalny.

Organ odwoławczy uzasadnił swoje orzeczenie, przywołując następujące okoliczności faktyczne i uwarunkowania prawne sprawy:

- 29 lipca 2012 r. M. P. złożyła wniosek o nadanie statusu uchodźcy; Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] października 2012 r. odmówił wnioskodawczyni nadania statusu uchodźcy, odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej i orzekł o wydaleniu wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany; decyzja ta stała się ostateczna;

- 25 kwietnia 2013 r. wnioskodawczyni złożyła kolejny wniosek o nadanie statusu uchodźcy; decyzją z [...] lipca 2013 r. organ I. instancji na podstawie art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy umorzył postępowanie z uwagi na niedopuszczalność wniosku, ponieważ wnioskodawczyni przedstawiła w nim okoliczności tożsame z okolicznościami, które były już przedmiotem decyzji z [...] października 2012 r.;

- do odwołania od decyzji z [...] lipca 2013 r. wnioskodawczyni dołączyła dwa pisma sąsiadów [...] mające potwierdzać jej prześladowanie przez dłużników jej męża; w jednym z nich sąsiadka informuje, że niejednokrotnie była świadkiem, jak dłużnicy męża wnioskodawczyni psychicznie się nad nią znęcali, zmuszając do pracy, aby spłacać długi męża oraz jak nie raz dochodziło do rękoczynów i grożenia, że coś złego zrobią dziecku wnioskodawczyni; do tej pory osobnicy ci interesują się wnioskodawczynią i miejscem jej pobytu; w drugim piśmie dzielnicowy poinformował, że wie o kłopotach wnioskodawczyni, że dłużnicy jej męża interesują się losem jej rodziny, niepokoją sąsiadów, zadają im różne pytania i zbierają informacje o miejscu pobytu rodziny; pisma te są niewiarygodne, gdyż istnieje duże prawdopodobieństwo, że powstały na zamówienie wnioskodawczyni, o czym może świadczyć użycie w obu z nich określenia "dłużnicy" zamiast "wierzyciele" męża;

- odwołanie od decyzji z [...] lipca 2013 r. nie zawiera nowych okoliczności faktycznych uzasadniających obawę przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej, które mogłyby stanowić podstawę do ponownego rozpatrzenia sprawy, ponieważ w obu wnioskach zasadniczą przyczyną opuszczenia kraju pochodzenia przez wnioskodawczynię jest zadłużenie jej męża w kasynie oraz spowodowane tym nachodzenie jej domu przez pracowników kasyna żądających spłaty długu, przy czym pod nieobecność ukrywającego się męża - zgodnie z zeznaniem wnioskodawczyni złożonym podczas przesłuchania 20 sierpnia 2012 r. - wierzyciele zażądali, aby wnioskodawczyni spłaciła jego dług środkami uzyskanymi z czynów nierządnych; wnioskodawczyni w pismach składanych w toku obu postępowań (odwołanie od decyzji z [...] października 2012 r., wniosek z 25 kwietnia 2013 r., odwołanie od decyzji [...] lipca 2013 r.) eskaluje zagrożenia dla dziecka (możliwość porwania, sprzedania jego organów), mającego wynikać z długu jej męża w kasynie; podczas przesłuchania z 20 sierpnia 2012 r. oświadczyła, że władze [...] nie działają, jak należy oraz że w tym kraju nie przestrzega się prawa; w drugim wniosku wnioskodawczyni uzasadniła niezgłoszenie powyższych zajść na policję wskutek sugestii napastników, że to nic nie pomoże, bo mają oni na policji znajomości; z kolei w odwołaniu od decyzji z [...] lipca 2013 r. wnioskodawczyni podniosła, że służby porządkowe nie uczyniły nic, aby zapewnić jej i jej dziecku bezpieczeństwo; w tym kontekście niewiarygodnie brzmi list dzielnicowego (przedstawiciela służb porządkowych), iż wiadome mu są problemy wnioskodawczyni i informującego o dalszym nachodzeniu wnioskodawczyni przez wierzycieli męża;

- nie odpowiadają faktycznej sytuacji [...] opinie wnioskodawczyni mające uzasadniać powody, dla których nie występowała do władz o ochronę, ponieważ - choć jeszcze wiele pozostaje do zrobienia - pod względem formalnoprawnym kraj ten czyni postępy w dziedzinie ochrony praw człowieka, aktywnie działa ombudsman; nie zaszły również żadne istotne zmiany w kraju pochodzenia zwiększające stopień zagrożenia wnioskodawczyni, mogące wpłynąć na rozstrzygnięcie sprawy.

W skardze na decyzję organu odwoławczego wnioskodawczyni nie zgodziła się ze stanowiskiem organu, że w kolejnym wniosku przedstawiła okoliczności tożsame z zawartymi w pierwszym wniosku, zakwestionowała ocenę nadesłanych [...] dokumentów jako nie wnoszących nic nowego do sprawy oraz wskazała, że [...] nie są przestrzegane prawa człowieka.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie z 24 kwietnia 2014 r. (k. 59-60) pełnomocnik skarżącej zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:

- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej "K.p.a.", poprzez dokonanie ustaleń faktycznych w kluczowych dla sprawy kwestiach w sposób niepełny i dowolny oraz

- art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że przy badaniu przesłanek do umorzenia postępowania należy brać pod uwagę jedynie treść kolejnego wniosku, a nie całokształt okoliczności sprawy.

W uzasadnieniu pisma pełnomocnik skarżącej podniósł, że:

- organ nie negował faktów przytoczonych przez skarżącą odnośnie zagrożenia ze strony wierzycieli jej męża; uzasadnia to przyznanie ochrony uzupełniającej na podstawie art. 15 ustawy z uwagi na ryzyko doznania przez skarżącą poważnej krzywdy poprzez nieludzkie lub poniżające traktowanie; krzywda ta, co pominął organ, niekoniecznie musi być wyrządzona przez państwo, lecz przez osoby trzecie przy bierności organów państwa (art. 16 ust. 1 pkt 3 ustawy);

- organ nie powinien był opierać swej decyzji o umorzeniu postępowania wyłącznie na stwierdzeniu, że w kolejnym wniosku nie przytoczono nowych okoliczności, lecz powinien z urzędu ustalić nową sytuację skarżącej, czego nie uczynił; obowiązek taki wynika z art. 23 ust. 4 lit. h dyrektywy Rady nr 2005/85/WE z dnia 1 grudnia 2005 r. w sprawie ustanowienia minimalnych norm dotyczących procedur nadawania i cofania statusu uchodźcy w Państwach Członkowskich (Dz. Urz. UE L 326, str. 13), zwanej dalej "dyrektywą 2005/85/WE"; ponadto, zgodnie z art. 25 ust. 2 lit. f dyrektywy 2005/85/WE, uznanie kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy za niedopuszczalny może nastąpić wyłącznie w przypadku złożenia "identycznego" wniosku w tej samej sprawie; oznacza to, że działania organu przy rozpatrywaniu kolejnego wniosku nie mogą ograniczyć się do mechanicznego porównania treści obu wniosków, lecz powinny zmierzać do ustalenia z urzędu, czy indywidualne dla wnioskodawcy okoliczności uległy zmianie; w tym kontekście powołano wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 557/10);

- tłumaczenia pism dołączonych do odwołania zostały sporządzone przez jednego tłumacza, który mógł popełnić błąd w kwestii tłumaczenia słowa "wierzyciele" męża i przetłumaczył je jako "dłużnicy"; organ nie podjął dodatkowych czynności mających na celu weryfikację wiarygodności listów sąsiadki i dzielnicowego ani sporządzenia ich tłumaczenia przez tłumacza przysięgłego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Jeżeli organ prowadzący postępowanie stwierdzi, że wniosek jest niedopuszczalny, wydaje decyzję o umorzeniu postępowania z powodu niedopuszczalności wniosku (art. 40 ust. 1 ustawy).

Wniosek jest niedopuszczalny, gdy po otrzymaniu decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy wnioskodawca złożył nowy wniosek oparty na tych samych podstawach (art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy).

Nowy wniosek oparty jest na tych samych podstawach, jeżeli odnosi się do tej samej podstawy faktycznej lub prawnej.

Stanowiący podstawę prawną zaskarżonej decyzji art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy przewidujący niedopuszczalność wniosku, gdy po otrzymaniu decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy wnioskodawca złożył nowy wniosek oparty na tych samych podstawach, jest wyrazem implementacji do krajowego porządku prawnego przepisów dyrektywy 2005/85/WE.

Zgodnie z art. 32 ust. 3 tej dyrektywy kolejny wniosek jest poddawany najpierw wstępnemu rozpatrzeniu co do tego, czy po podjęciu w sprawie tego wniosku decyzji zaistniały lub zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe elementy lub informacje odnoszące się do rozpatrzenia możliwości uzyskania przez niego statusu uchodźcy. Stosownie natomiast do art. 32 ust. 4 dyrektywy 2005/85/WE jeżeli po wstępnym rozpatrzeniu, o którym mowa w art. 32 ust. 3 tej dyrektywy, zaistniały lub zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe elementy lub informacje, znacznie zwiększające prawdopodobieństwo spełniania przez wnioskodawcę warunków statusu uchodźcy, wniosek jest rozpatrywany dalej zgodnie z rozdziałem II dyrektywy 2005/85/WE. Z kolei zgodnie z art. 32 ust. 6 powyższej dyrektywy Państwa Członkowskie mogą zdecydować o dalszym rozpatrywaniu wniosku jedynie wtedy, gdy dany wnioskodawca bez własnej winy nie był w stanie uzyskać wiedzy o sprawach, o których mowa w art. 32 ust. 3-5 tej dyrektywy (czyli o nowych elementach lub informacjach odnoszących się do możliwości uzyskania przez niego statusu uchodźcy) w trakcie uprzedniej procedury.

Należy stwierdzić, że nowy wniosek z 25 kwietnia 2013 r. jest oparty na tej samej podstawie faktycznej, co poprzedni wniosek z 29 lipca 2012 r. Skarżąca w późniejszym wniosku powołała się bowiem na zagrożenie dla niej i jej dziecka ze strony wierzycieli jej męża próbujących w nielegalny sposób odzyskać dług z tytułu operacji dokonywanych przez niego w kasynie. Takie same okoliczności faktyczne podniosła we wcześniejszym wniosku.

Nowością w postępowaniu wywołanym kolejnym wnioskiem nie była żadna nowa okoliczność faktyczna, mogąca stanowić podstawę udzielenia ochrony, lecz jedynie nowe dowody (dwa pisma sąsiadów) mające uwiarygodnić okoliczność faktyczną (zagrożenie dla niej i jej dziecka ze strony wierzycieli jej męża próbujących w nielegalny sposób odzyskać dług z tytułu operacji dokonywanych przez niego w kasynie), powołaną przez skarżącą i rozpatrzoną już przez organy w postępowaniu wywołanym pierwszym wnioskiem z 29 lipca 2012 r., zakończonym wydaniem ostatecznej decyzji z [...] października 2012 r. W decyzji tej wskazano, że za nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy o nadanie statusu uchodźcy organ rozpatrujący uznał informacje, iż Aplikantka doświadczyła [...] problemów ze strony pracowników kasyna, którzy żądali od niej spłaty długu męża. Nawet jeśli opisane przez Wnioskodawczynię zdarzenia (stosowanie przez wierzycieli gróźb z użyciem przemocy) rzeczywiście miały miejsce, nie mają one żadnego związku z treścią art. 13 ust. 1 w / w ustawy, a co za tym idzie nie uprawniają Cudzoziemki do otrzymania statusu uchodźcy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Organ w ostatecznej decyzji z [...] października 2012 r. zbadał także pierwszy wniosek skarżącej w kontekście udzielenia innych (poza statusem uchodźcy) form ochrony, nie stwierdzając przesłanek do ich udzielenia, stąd brak jest możliwości ponownego badania kolejnego wniosku opartego o te same okoliczności faktyczne w świetle przesłanek do udzielenia innych - poza statusem uchodźcy - form ochrony.

W tym kontekście nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia dwa pisma (sąsiadki i dzielnicowego) dołączone przez skarżącą do odwołania od decyzji organu pierwszej instancji wydanej w wyniku rozpatrzenia kolejnego wniosku. Jak wyżej wskazano, nie stanowią one nowych okoliczności faktycznych mogących stanowić podstawę do udzielenia ochrony, lecz stanowią próbę udowodnienia, że skarżąca i jej dziecko rzeczywiście są zagrożeni działaniami wierzycieli męża skarżącej, co ostateczną decyzją z [...] października 2012 r. zostało uznane za nie mogące stanowić o objęciu formami ochrony międzynarodowej. Próba uprawdopodobnienia okoliczności, ocenionych w uprzednim postępowaniu za nieistotne (nie mogące stanowić przesłanki objęcia ochroną) nie może być rozumiane jako przywołanie "nowych podstaw wniosku" w myśl art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy zgodnie z rozumieniem tego pojęcia w art. 32 ust. 3, ust. 4 i ust. 6 dyrektywy 2005/85/WE. Nie mogą w tej sytuacji odnieść skutku zarzuty pełnomocnika skarżącej dotyczące nie podjęcia przez organ odwoławczy dodatkowych czynności w celu weryfikacji wiarygodności tych pism ani w celu sporządzenia ich tłumaczenia przez tłumacza przysięgłego. Nawet bowiem jeżeli by przyjąć, że pisma te są zgodne z rzeczywistością i że jedynie przez przypadek bądź przez błąd w tłumaczeniu nastąpiło w nich użycie słowa "dłużnicy" zamiast "wierzyciele" męża wnioskodawczyni, to i tak nie miałoby to znaczenia dla rozstrzygnięcia.

Nową okolicznością faktyczną, która powinna była być ponownie zbadana przez organ w kontekście zaistnienia przesłanek udzielenia ochrony, mogłaby być niekorzystna z punktu widzenia wnioskodawczyni zmiana sytuacji [...]. Mimo że - jak wynika z analizy akt administracyjnych - wnioskodawczyni takiej zmiany nie podnosiła ani nie wskazała na nią w skardze, organ dokonał zbadania sytuacji [...] pod tym względem i nie stwierdził pogorszenia sytuacji w zakresie ochrony praw człowieka oraz możliwości zgłaszania dokonywania przestępstw w organach ścigania [...].

Odnośnie zaś powołanego przez pełnomocnika skarżącej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 lutego 2011 r. należy wskazać, że zdaniem Sądu działanie organu jest zgodne z tezą tego orzeczenia. Sąd w wyroku tym podniósł bowiem, że wydanie decyzji o umorzeniu postępowania na podstawie art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy z powodu stwierdzenia, że nowy wniosek został oparty na tych samych podstawach co poprzedni, załatwiony odmownie, wymaga stwierdzenia przez organ nie tylko tego, że cudzoziemiec nie przedstawił we wniosku nowych informacji uzasadniających objęcie go ochroną, ale też tego, że sytuacja w kraju pochodzenia wnioskodawcy nie zmieniła się.

Powołane przez pełnomocnika skarżącego przepisy dyrektywy 2005/85/WE (art. 23 ust. 4 lit. h i art. 25 ust. 2 lit. f) w sytuacji braku w ponownym postępowaniu nowych elementów lub informacji odnoszących się do możliwości uzyskania przez wnioskodawcę statusu uchodźcy, nie zobowiązują organu do rozpatrzenia kolejnego wniosku w kontekście całokształtu okoliczności sprawy, lecz jedynie uprawniają Państwo Członkowskie do zastosowania szybszej ścieżki postępowania w celu załatwienia takiego wniosku (art. 23 ust. 4 lit. h dyrektywy 2005/85/WE) oraz przewidują możliwość uznania takiego, "identycznego" wniosku złożonego po wydaniu ostatecznej decyzji, za niedopuszczalny (art. 25 ust. 2 lit. f tej dyrektywy).

Nie można zgodzić się z zaprezentowaną przez pełnomocnika skarżącej interpretacją art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy, jakoby przy badaniu przesłanek do umorzenia postępowania należało brać pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, a nie jedynie treść kolejnego wniosku, jak uczynił organ. Zgodnie z powyższym przepisem wniosek jest niedopuszczalny, gdy po otrzymaniu decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy wnioskodawca złożył nowy wniosek oparty na tych samych podstawach. W ocenie Sądu jednoznacznie wskazuje to na niemożność ponownego badania, czy występują przesłanki do udzielenia ochrony, jeżeli wnioskodawca kolejny wniosek oparł na tych samych podstawach, co miało miejsce w niniejszej sprawie.

Wobec tego należy uznać, że orzekające w sprawie wniosku z 25 kwietnia 2013 r. organy umarzając postępowanie na podstawie art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy nie naruszyły tych przepisów ani przepisów postępowania, dotyczących obowiązku organu zbadania okoliczności sprawy i dania temu wyraz w uzasadnieniu rozstrzygnięcia (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a.).

W związku z tym Sąd w pkt 1 sentencji wyroku oddalił skargę w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zapadło w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 250 powyższej ustawy w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461) oraz art. 146a pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r., nr 177, poz. 1054 ze zm.).