Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 129/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2008-07-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc publiczna
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 5, art. 151 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 5 ust. 2
journal: Dz.U. 2003 nr 229 poz 2273
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Cisyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Protokolant Sekretarz sądowy Agnieszka Jurek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 lipca 2008 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji w sprawie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i odmowy przyznania płatności 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja w całości nie podlega wykonaniu, 3) zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. na rzecz W. M. kwotę 392,80 zł (trzysta dziewięćdziesiąt dwa 80/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego w tym: - kwotę 100 zł (sto) tytułem uiszczonego wpisu oraz - kwotę 292, 80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa 80/100) tytułem podatku VAT, 4) nakazuje ściągnąć od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. na rzecz Skarbu Państwa – kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu kwotę 100 zł (sto) tytułem brakującej części wpisu od uiszczenia której skarżący został zwolniony.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...], Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O., działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. i art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.), uchylił własną decyzję z dnia 27 stycznia 2006 r., nr [...], przyznającą W. M. płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005, w kwocie 569,22 zł. (w tym: środki budżetu Unii Europejskiej 455,34 zł., środki krajowe – 113,87 zł.) i odmówił przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005

W uzasadnieniu organ podał, że wnioskiem z dnia 20 kwietnia 2005 r., W. M. zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005. We wniosku (w sekcji VII i VIII), zainteresowany zadeklarował działki rolne (C,E,F,D) położone na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Na zadeklarowane działki rolnik otrzymał, decyzją z dnia 27 stycznia 2006 r., płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005 (zwane w dalszej części "płatności ONW"), w łącznej wysokości 569,22 zł. W stosunku do tej decyzji, postanowieniem z dnia 17 stycznia 2007 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. wznowił postępowanie administracyjne, na zasadzie art. 149 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., wskazując na konieczność potwierdzenia faktu posiadania i użytkowania działek ewidencyjnych zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności ONW na rok 2005. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ stwierdził, że istnieją podstawy do wznowienia, w związku z tym, iż wyszły na jaw nowe okoliczności i dowody, które nie były znane organowi w trakcie wydawania decyzji, w dniu 27 stycznia 2006 r., w sprawie płatności ONW za 2005 r. Powierzchnia zgłoszona we wniosku o przyznanie płatności ONW na 2005 r. wynosiła 2,98 ha, zaś powierzchnia, którą dysponował w dacie orzekania wynosiła 0,20 ha. W ocenie organu, wniosek został rozpatrzony zatem do powierzchni 0 ha. Ustalono w postępowaniu wyjaśniającym, że W. M. zrezygnował z dalszej dzierżawy gruntów rolnych, które w dniu 31 grudnia 2005 r. przekazał protokołem zdawczo-odbiorczym Agencji Nieruchomości Rolnej w O., zwanej dalej "ANR w O.". Organ podniósł, że W. M. "nie dopełnił obowiązku zgłoszenia w ustawowym terminie 35 dni faktu przeniesienia posiadania działek ewidencyjnych, wykazanych we wniosku o przyznanie płatności ONW na 2005 r.," a ponadto w dniu wydania decyzji o przyznaniu tej płatności na 2005 r. był posiadaczem gospodarstwa rolnego o powierzchni 0,20 ha. Taka sytuacja spowodowała, że stwierdzona różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną (w wyniku kontroli administracyjnej dokonanej w 2007 r.), przekracza 20%, gdyż wynosi 1490%, wobec czego odmówiono przyznania płatności ONW na 2005 rok.

Od powyższej decyzji W. M. wniósł odwołanie, w którym podniósł, że dzierżawił grunty rolne od ANR w O. na podstawie umowy zawartej w dniu 4 października 2001 r. Grunty te planował kupić w terminie późniejszym, ale z uwagi na swoją ciężką chorobę i chorobę żony, zmuszony został zwrócić Agencji dzierżawione od niej grunty o pow. 11,13 ha. Zwrotu dokonał protokołem zdawczo-odbiorczym w dniu 31 grudnia 2005 r. Oświadczył, że o obowiązku powiadomienia Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego, dowiedział się od pracownika tego organu w dniu 23 stycznia 2007 r. Przepraszając za zaistniały stan rzeczy podkreślił, że było to z jego strony "nieświadome przeoczenie", w którym nie ma żadnego "nadużycia finansowego". Oświadczył, że przez cały rok 2005 był rolnikiem, że w latach 2004/2005 na areale 8,54 ha było posiane pszenżyto ozime, na pow. 0,87 ha jęczmień jary, a na pow. 1, 99 ha była łąka. Na okoliczność rolniczego użytkowania spornego gruntu podał imiona i nazwiska świadków, którzy mogą potwierdzić sposób wykorzystania gruntów rolnych pod wymienione uprawy.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. uznał odwołanie za bezzasadne i decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. i art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.) i § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy na wspieranie działalności rolniczej na niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz. 657 ze zm.), postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy w pierwszej kolejności stwierdził, że tryb i warunki przyznawania płatności ONW uregulowano w powyższym rozporządzeniu. Wskazując na § 6 tego rozporządzenia, organ odwoławczy stwierdził, że płatność ONW udziela się producentowi rolnemu, który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160, z 26.06.1999, ze zm.), oraz jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej hektar. Przepis § 4 ust. 1 rozporządzenia z dnia 14 kwietnia 2004 r., stanowi o sposobie ustalania wysokości płatności ONW. Wymagania zaś, co do powierzchni i warunków gospodarowania, potwierdza art. 14 ust. 2 rozporządzenia 1257/1999/WE. Z kolei art. 67 rozporządzenia 817/2004/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. Urz. UE L 153 z 30.04.2004), stanowi o kontrolach składanych wniosków. Przepis art. 68 tego rozporządzenia określa formę kontroli. W przypadku wykrycia nieprawidłowości podczas kontroli, zastosowanie mają przepisy art. 70 rozporządzenia 817/2004/WE; art. 32 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001; art. 51 i art. 80 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004. Organ odwoławczy, powołując się na przepis art. 50 ust. 3 – 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 podkreślił, że w sytuacji gdy różnica pomiędzy zadeklarowaną powierzchnią a powierzchnią ustaloną w wyniku kontroli wynosi ponad 20%, to wnioskowana przez rolnika pomoc nie przysługuje.

Stwierdził także, że ustalony przez organ I instancji stan faktyczny nie nasuwa zastrzeżeń w przedmiocie posiadania przez stronę i użytkowania przez nią gruntów rolnych wykazanych we wniosku o płatności na 2005 r., przez cały ten rok. Płatności ONW zostały przyznane decyzją z dnia 27 stycznia 2006 r., w kwocie 569,22 zł. Organ I instancji, który przyznał te płatności, wznowił postępowanie w sprawie zakończonej powyższą decyzją, bowiem uznał, że w dniu jej wydania tj. 27 stycznia 2006 r., istniały nowe okoliczności i nowe dowody w sprawie, których nie znał organ. Wskazał na protokół zdawczo-odbiorczy z dnia 31 grudnia 2005 r., którym W. M. zwrócił ANR w O. grunty dzierżawione na mocy umowy dzierżawy z dnia 4 października 2001 r., oraz na pismo z dnia 29 września 2005r., "zapowiadające" rezygnację i pismo ANR w O. z dnia 1 grudnia 2005 r., zawierające informację o możliwości wypowiedzenia umowy dzierżawy. Organ dodał, że przytoczone wyżej okoliczności zostały ujawnione w dniu 15 września 2006 r., a zatem istniały w dacie wydania decyzji. Organ podkreślił, że W. M. w dniu przyznania płatności ONW na rok 2005 nie użytkował rolniczo działek ewidencyjnych o identyfikatorach [...], stąd działka ta nie znajdowała się w posiadaniu wnioskodawcy na dzień wydania decyzji nr [...], z dnia 27 stycznia 2006 r. Organ przywołał brzmienie § 2 rozporządzenia, bowiem przepis ten uzależnia otrzymania płatności ONW od prowadzenia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania o minimalnej powierzchni 1 ha. Przypomniał, że W. M., składając wniosek z dnia 20 kwietnia 2005 r., o przyznanie płatności ONW na 2005 r., zadeklarował powierzchnię 3,18 ha., w tym działkę nr A dzierżawioną od Agencji, którą zwrócił w dniu 31 grudnia 2005r., a zatem na dzień wydania decyzji w sprawie płatności ONW użytkował grunty o pow. 0,20 ha. W. M. nie spełniał warunku do przyznania tej płatności, bowiem nie posiadał co najmniej 1 ha działek rolnych kwalifikujących się do objęcia płatnościami ONW. Nastąpiło bowiem zawyżenie powierzchni deklarowanej w stosunku do powierzchni stwierdzonej w wyniku kontroli administracyjnej, które wyniosło 1490%, stąd należało odmówić przyznania płatności ONW na 2005 r., stosownie do art. 51 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Powierzchnia deklarowana – 3,18 ha, powierzchnia stwierdzona – 0,20 ha, stąd różnica 2,98 ha. Organ stwierdził, że "deklaracja wyrażona we wniosku na rok 2005 powinna odzwierciedlać stan faktyczny użytkowania gruntów w tymże roku". Dodał, że producent rolny składając wniosek o przyznanie płatności ONW (w sekcji IX wniosku), składa swój podpis zobowiązując się do niezwłocznego informowania organu, o każdej zmianie powstałej w okresie od złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, a w szczególności, gdy zmiana dotyczy wykorzystania gruntów rolnych lub wielkości powierzchni.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wniósł W. M., podnosząc w niej zarzuty zawarte w odwołaniu. Podkreślił, że przez cały rok 2005 był rolnikiem, gdyż grunty, dzierżawione od ANR w O. na podstawie umowy dzierżawy z dnia 4 października 2001 r., "zdał" w dniu 31 grudnia 2005 r. Dodał, że przyznane płatności na rok 2005 należały się jemu, bowiem uprawiając grunty rolne poniósł duże koszty na zakup materiału siewnego, nawozów, środków ochrony roślin, orkę, zbieranie zboża kombajnem. Oświadczył, że nie były mu znane konsekwencje związane z brakiem poinformowania o zwrocie dzierżawionych gruntów. Powtórzył, że nie planował zwrotu gruntów, lecz odwrotnie - miał zamiar je kupić od ANR w O., ale w wyniku stanu zdrowia swego oraz żony, "zmuszony" został do zwrotu dzierżawionych gruntów.

W odpowiedzi na skargę z dnia 11 czerwca 2007 r., Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W dniu 28 kwietnia 2008 r., skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Postanowieniem z dnia 15 maja 2008 r., tut. Sąd ustalił dla skarżącego adwokata z urzędu oraz zwolnił skarżącego od części wpisu od skargi w kwocie 100 zł, w pozostałej części wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalił.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest legalność decyzji, czyli jej zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury, która doprowadziła do wydania decyzji.

Ponadto, stosowanie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż w granicach danej sprawy, Sąd dokonuje oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa, bez względu na zarzuty podniesione w skardze.

Uwzględniając powyższe, w ocenie Sądu, uznać należało, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...], nr [...], utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, wydaną w wyniku wznowionego postępowania administracyjnego.

Na wstępie odnotować trzeba, że wznowienie postępowania może nastąpić wyłącznie w razie zaistnienia błędów w sposobie prowadzenia postępowania administracyjnego poprzedzającego wydanie kwestionowanej - we wznowieniu - ostatecznej decyzji administracyjnej. Podstawy wznowienia postępowania zostały wyliczone w przepisie art. 145 § 1 oraz w art. 145a K.p.a., przy czym każda z przesłanek podanych w art. 145 § 1 K.p.a. łączy się z wadliwością samego postępowania administracyjnego, zaistniałą jeszcze przed rozstrzygnięciem sprawy. Podkreślić należy także, z uwagi na zasadę trwałości decyzji ostatecznych wynikającą z art. 16 § 1 K.p.a., iż wykładnia przesłanek wznowienia postępowania winna mieć charakter zwężający, bowiem przy wznowieniu postępowania chodzi o sprawdzenie, czy w czynnościach procesowych, poprzedzających wydanie w trybie zwykłym decyzji, doszło do naruszenia prawa (art. 145 § 1 pkt 1 - 8 K.p.a.).

Wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. może nastąpić tylko wtedy, gdy zostaną spełnione łącznie wymienione tym przepisem przesłanki. Nastąpi to zatem wówczas, gdy nowe dowody lub nowe okoliczności faktyczne: są istotne dla sprawy; istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej; nie były znane organowi, który wydał tę decyzję; wyszły na jaw po wydaniu decyzji. Podnieść należy także, że w przywołanym przepisie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. została użyta alternatywa, a nie koniunkcja, a zatem podstawą do wznowienia postępowania jest bądź ujawnienie nowych dowodów, bądź ujawnienie nowych okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy (zob. wyrok SN z 6 marca 2002 r., III RN 75/01 – OSNAP 2002, nr 17, poz. 401). Z powyższego wynika, że pojęcie nowej okoliczności faktycznej nie jest tożsame z pojęciem nowego dowodu.

Przez nową okoliczność faktyczną istotną dla sprawy (art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.), należy rozumieć jedynie taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy. Zaś "nowe dowody to takie dowody, które wprawdzie istniały w dacie orzekania, w postępowaniu zwykłym, ale organ orzekający dowodami tymi nie dysponował" (zob. K. Sobierajski, Praktyczne problemy wznowienia postępowania administracyjnego, Wrocław 2005, s. 95). Dla oceny, czy w sprawie wystąpiła przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. - nowa okoliczność lub nowe dowody - organ administracji publicznej powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe i wyjaśniające, z zachowaniem obowiązujących reguł w zakresie zebrania całego materiału dowodowego i jego wszechstronnej oceny (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.), a następnie dać temu wyraz w uzasadnieniu wydanej decyzji, w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania wznowieniowego (art. 107 § 3 K.p.a.). Ponieważ zastosowanie instytucji wznowienia postępowania służy wyeliminowaniu z obiegu prawnego decyzji, które zostały wydane w postępowaniu administracyjnym przeprowadzonym w wadliwy sposób, dlatego organ powinien wykazać nie tylko na czym polegała wadliwość proceduralna w postępowaniu zwyczajnym, ale również wskazać tę "nową okoliczność lub nowe dowody", a zatem określić przesłanki, co do możliwości zastosowania art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., a ponadto wywieść, czy są one istotne dla sprawy, co oznacza, że w sprawie mogłaby zapaść decyzja co do swej istoty odmienna od dotychczasowego rozstrzygnięcia.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, przypomnieć należy, że organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, podzielił w pełnej rozciągłości jego stanowisko w sprawie, przyjmując, że postępowanie zakończone decyzją ostateczną z dnia 27 stycznia 2006 r., nr [...], którą przyznano W. M. płatności ONW na rok 2005 z wniosku z dnia 20 kwietnia 2005 r., było wadliwe i zaistniały przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. do wznowienia tego postępowania. Według obu organów orzekających, skoro wystąpiła w sprawie przesłanka z powyższego przepisu, zatem powołując się na przepis art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a., organ uchylił decyzję o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i na zasadzie § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy na wspieranie działalności rolniczej na niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz. 657 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem, wydał nową decyzję, rozstrzygającą o istocie sprawy.

Odnotować można, że skoro postępowanie wznowieniowe jest nowym postępowaniem administracyjnym w stosunku do postępowania prowadzonego w trybie zwykłym (głównym), zatem organ administracji publicznej, wydając decyzję co do meritum sprawy, na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. rozpoznaje sprawę na nowo, a więc stosuje przepisy obowiązujące w chwili wydawania tej nowej decyzji.

W rozpoznawanej sprawie okolicznością bezsporną jest fakt, iż wznowienie postępowania dotyczyło decyzji ostatecznej, przyznającej płatności oraz, że zostało ono wszczęte z urzędu (art. 61 § 1 i art. 149 § 1 K.p.a), w wyniku przeprowadzonej kontroli administracyjnej złożonego przez skarżącego w dniu 20 kwietnia 2005 r., wniosku o dopłaty ONW na rok 2005. Nie jest także kwestionowana okoliczność stworzenia przez organ stronie, możliwości czynnego jej udziału na każdym etapie tego postępowania (art. 10 § 1 K.p.a.).

Materię sporną w rozpoznawanej sprawie stanowi natomiast zastosowana przez organ przesłanka do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., oraz wydanie w wyniku przeprowadzonego postępowania, nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy tj. odmawiającej płatności ONW na rok 2005. W pierwszej kolejności należy wskazać, że organy orzekające zgodnie stwierdziły, że wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z dnia 27 stycznia 2006 r., nr [...], przyznającą płatności ONW na rok 2005, nastąpiło w związku z tym, iż "wyszły na jaw nowe okoliczności i nowe dowody, które nie były znane organowi w trakcie wydawania decyzji." Odnotować także można, że w zaskarżonych decyzjach organy nie stwierdziły, że decyzja z dnia 27 stycznia 2006 r. zapadła na podstawie nieprawdziwych danych zawartych we wniosku złożonym przez skarżącego w dniu 20 kwietnia 2005 r. Dane podane we wniosku o płatności na rok 2005 były zatem adekwatne do stanu faktycznego, bowiem przez cały rok 2005, (od 1 stycznia 2005 r. do 31 grudnia 2005 r.), skarżący posiadał wykazane w tym wniosku działki B i C, o pow. 3,18 ha, na których prowadził działalność rolniczą, na terenach o niekorzystnych warunkach gospodarowania i przysługiwał mu status rolnika.

W świetle opisanego stanu faktycznego, wydając decyzję w dniu 27 stycznia 2006r., organ uznał w postępowaniu zwykłym, że skarżący spełniał warunki do uzyskania płatności ONW w świetle § 2 i § 4 rozporządzenia. W decyzjach wznowieniowych organ przyjął zaś, że w dniu przyznania płatności ONW na rok 2005, skarżący nie był posiadaczem gruntów o pow. 3,18 ha, bowiem w dniu 31 grudnia 2005r., zwrócił działkę (o pow. 2,98 ha) wydzierżawiającemu (ANR w O.). Zdarzenie to potwierdza skarżący oraz świadczy o tym protokół zdawczo-odbiorczy z dnia 31 grudnia 2005 r., a informację o przekazaniu gruntów organ uzyskał w dniu 15 września 2006 r., w wyniku kontroli administracyjnej wniosku o dopłaty na rok 2005. W związku z powyższym, organ uznał, że w dacie wydania decyzji przyznającej płatności istniały nowe okoliczności i nowe dowody w sprawie, których nie znał organ, stąd podstawę do wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia 27 stycznia 2006 r. (przyznającą dopłaty na 2005 r.), stanowi art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.

Nawiązując do opisanych wyżej przesłanek wznowienia postępowania, w trybie przywołanego przepisu art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., raz jeszcze przyjdzie zasygnalizować, że przy wznowieniu postępowania chodzi o sprawdzenie, czy w czynnościach procesowych poprzedzających wydanie w trybie zwykłym decyzji doszło do naruszenia prawa. Wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. może nastąpić nie tylko wtedy, gdy organ wskazuje nowe dowody lub nowe okoliczności faktyczne, które istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej i nie były znane organowi, który wydał tę decyzję, a wyszły na jaw po wydaniu tej decyzji, ale należy wykazać, że są one istotne dla sprawy.

W rozpoznawanej sprawie organy nie wskazały czynności procesowych, w wyniku których doszło do naruszenia prawa. Organy orzekające ograniczyły się do wskazania okoliczności (zwrotu zadeklarowanej działki przez skarżącego) i dowodów (potwierdzających dokonanie tej czynności), natomiast nie przeprowadziły oceny, czy okoliczność ta lub powoływane dowody mają znaczenie prawne, a więc w konsekwencji, czy mają wpływ na zmianę treści decyzji w kwestii zasadniczej tj. przyznania płatności ONW na dany rok.

Ponadto, organ pierwszej instancji błędnie wywiódł, że skarżący "nie zgłosił w ustawowym terminie 35 dni faktu przeniesienia posiadania" działek ewidencyjnych wykazanych we wniosku na rok 2005, do czego zobowiązywał producenta rolnego § 7 ust. 1 rozporządzenia. Zauważyć należy, że w niniejszej sprawie nie doszło do przeniesienia posiadania działek rolnych położonych na obszarach ONW w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, o którym mowa w tym przepisie. Organ odwoławczy nie weryfikując tego stanowiska, w zaskarżonej decyzji stwierdził, że obowiązek skarżącego poinformowania organu "o każdej zmianie powstałej w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności" wynika z oświadczenia podpisanego we wniosku o pomoc na rok 2005.

Jednocześnie organ stwierdza, że "deklaracja wyrażona we wniosku na rok 2005 powinna odzwierciedlać stan faktyczny użytkowania gruntów w tymże roku." W świetle powyższego stanowiska, należało uznać za zasadne, zawarte w odwołaniu i powtórzone w skardze do Sądu zarzuty skarżącego, że jego stan użytkowania gruntów rolnych przez cały rok 2005 nie uległ zmianie; przez cały ten rok był rolnikiem; posiadał grunty wykazane we wniosku na 2005 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Organ nie ustosunkował się do tych stwierdzeń skarżącego, natomiast akcentował konieczność wznowienia postępowania w sprawie przyznanych płatności na 2005 r., z powodu braku poinformowania organu przez skarżącego o dokonanym zwrocie dzierżawionych gruntów rolnych.

Stwierdzić przyjdzie, iż w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wprawdzie przywołał przepisy i ich brzmienie, jednakże przepisy te nie stanowią o okolicznościach upoważniających do wzruszania decyzji ostatecznych, na mocy których strona nabyła prawa, z powodu braku poinformowania organu o opisanym w niniejszej sprawie zdarzeniu. Cytowane przepisy unijne dotyczą wniosków składanych przez producentów rolnych oraz kontroli tych wniosków. Wskazany przez organ art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady (...), stanowi nie tylko o kontroli administracyjnej wniosków, ale określa również cel wykorzystania wyników tej kontroli. Wyniki kontroli pozwalają uniknąć wszelkich nieuzasadnionych płatności pomocy finansowej. Z kolei przepis art. 51 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania (...), dotyczy sankcji w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, we wniosku na dany rok. Zaś w niniejszej sprawie organ nie wykazał, dlaczego kierując się powyższymi przepisami uznał procedurę wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną, jako właściwą ze względu na wynik przeprowadzonej kontroli wniosku.

W niniejszej sprawie wniosek dotyczył pomocy na dany rok kalendarzowy (2005), dlatego też oceny wznowionego postępowania i kwestionowanego rozstrzygnięcia będzie można dokonać tylko w przypadku wykazania przez organ, że wyniki kontroli administracyjnej w stosunku do wniosku o płatności na ten rok stanowią podstawę wznowienia postępowania i są one dla sprawy istotne oraz, że mają one znaczenie dla merytorycznej oceny sprawy w sposób uzasadniający zmianę decyzji. W postępowaniu, w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego nie można pomijać rozważań w kwestii nowej okoliczności i dokonywać jej oceny pod kątem wpływu na istotę sprawy, bowiem postępowanie wznowieniowe dotyczy tej samej sprawy, która była załatwiona w postępowaniu zwyczajnym.

Trzeba także zauważyć, że w rozpoznawanej sprawie organ nie wskazał przepisu, z którego wynika obowiązek beneficjenta poinformowania organu "o każdej zmianie powstałej w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności", a w przypadku braku poinformowania, że istnieje z tego tytułu możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej. Zdaniem składu orzekającego, zaniechanie przez beneficjenta - składającego wniosek o płatności ONW na dany rok kalendarzowy - poinformowania organu, po zakończeniu tego roku, o zmianach w powierzchni zadeklarowanych działek po tym roku, nie ma wpływu na wniosek na dany rok i na wysokość płatności w danym roku - § 2, § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia. W świetle powyższego można także zasygnalizować, że nałożenie na stronę postępowania administracyjnego obowiązku i jego egzekwowanie przez organ administracji publicznej, może wynikać z przepisów prawa a nie z wniosku o wszczęcie postępowania, czy też złożonego przez stronę oświadczenia lub deklaracji.

Reasumując podnieść należy, że organy orzekające nie odniosły się do przesłanek wznowienia postępowania, określonych w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., lecz swoje rozważania skupiły głównie na podważeniu merytorycznej zasadności i zgodności z prawem decyzji ostatecznej z dnia 27 stycznia 2006 r., wywodząc, że skarżący nie poinformował o zwrocie dzierżawionych gruntów, co doprowadziło, w ocenie organu, do wzruszenia tej decyzji w wyniku przeprowadzonego przez organ postępowania wznowieniowego.

Na marginesie można tylko zasygnalizować, że organ mógł mieć wątpliwości do wniosku złożonego w 2005 r., ale w przedmiocie dopłat na 2006 r., bowiem z dniem 1 stycznia 2006 r. skarżącemu nie przysługiwał status rolnika i od tej daty, jak podaje organ, nie był posiadaczem gruntów rolnych.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań i sprowadzają się do realizacji obowiązku organu, aby w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.) oraz przeprowadzić ocenę tych dowodów, zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny (art. 80 K.p.a.). W szczególności, organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości wyników przeprowadzonej kontroli administracyjnej wniosku, które były motywem podjęcia zaskarżonych decyzji, wydanych w postępowaniu wznowieniowym.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Uchylenie decyzji organu I instancji wynika z art. 135 tej ustawy. Orzeczenie o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji oparto o art. 152 P.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a., bowiem skarga została uwzględniona. Stosownie do art. 223 § 2P.p.s.a. orzeczono o ściągnięciu na rzecz Skarbu Państwa (kasa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu) kwoty wpisu objętej w ramach przyznanego skarżącemu w części prawa pomocy na podstawie postanowienia z dnia 15 maja 2008 r.