Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 189/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2011-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 42 ust. 3 "b"
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
article: par. 3,  par. 4
journal: Dz.U. 2009 nr 86 poz 721
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 5 czerwca 2009 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych.
Teza: Wykładnia gramatyczna przepisów art. 42 ust. 3 "b" pkt 1 ustawy z dnia 06 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 z późn. zm.) oraz § 3 i § 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 05 czerwca 2009 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 86, poz. 721 z późn. zm.) nie budzi wątpliwości, zatem i nie pozwala na interpretację rozszerzającą pojęcia "wypełnienia" karty opłaty drogowej (dobowej lub siedmiodniowej) jako nie tylko wpisanie numeru rejestracyjnego pojazdu, ale też jej przedziurkowanie w terminie 7 dni lub 14 dni od dnia zakupu karty.

"Wypełnienie" karty polega wyłącznie na terminowym (siedmio lub czternastodniowym od dnia zakupu) wpisaniu numeru rejestracyjnego pojazdu (co jest prawem przewoźnika i wynika z § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia z dnia 05 czerwca 2009 r.). "Uiszczenie" opłaty drogowej jest pojęciem od "wypełnienia" szerszym. Obejmuje bowiem, oprócz wypełnienia karty, jej przedziurkowanie przed pierwszym przejazdem (co może nastąpić także po upływie terminów 7 i 14-dniowego z art. 42 ust. 3 "b" ustawy transportowej), a także właściwe umieszczenie karty w pojeździe i jej posiadanie w dniu kontroli.

Powyższa wykładnia nie prowadzi do takiego rozumienia wskazanych przepisów, które zwalniałoby przewoźnika od uiszczenia opłaty drogowej przed rozpoczęciem przejazdu, w odpowiedniej wysokości oraz udokumentowania tej czynności w sposób uniemożliwiający ponowne wykorzystanie winiety. Nie unicestwia zatem celu fiskalnego przepisów ustawy transportowej o opłatach drogowych.

TEZY

Wykładnia gramatyczna przepisów art. 42 ust. 3 "b" pkt 1 ustawy z dnia 06 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 z późn. zm.) oraz § 3 i § 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 05 czerwca 2009 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 86, poz. 721 z późn. zm.) nie budzi wątpliwości, zatem i nie pozwala na interpretację rozszerzającą pojęcia "wypełnienia" karty opłaty drogowej (dobowej lub siedmiodniowej) jako nie tylko wpisanie numeru rejestracyjnego pojazdu, ale też jej przedziurkowanie w terminie 7 dni lub 14 dni od dnia zakupu karty.

"Wypełnienie" karty polega wyłącznie na terminowym (siedmio lub czternastodniowym od dnia zakupu) wpisaniu numeru rejestracyjnego pojazdu (co jest prawem przewoźnika i wynika z § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia z dnia 05 czerwca 2009 r.). "Uiszczenie" opłaty drogowej jest pojęciem od "wypełnienia" szerszym. Obejmuje bowiem, oprócz wypełnienia karty, jej przedziurkowanie przed pierwszym przejazdem (co może nastąpić także po upływie terminów 7 i 14-dniowego z art. 42 ust. 3 "b" ustawy transportowej), a także właściwe umieszczenie karty w pojeździe i jej posiadanie w dniu kontroli.

Powyższa wykładnia nie prowadzi do takiego rozumienia wskazanych przepisów, które zwalniałoby przewoźnika od uiszczenia opłaty drogowej przed rozpoczęciem przejazdu, w odpowiedniej wysokości oraz udokumentowania tej czynności w sposób uniemożliwiający ponowne wykorzystanie winiety. Nie unicestwia zatem celu fiskalnego przepisów ustawy transportowej o opłatach drogowych.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis,, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 maja 2011 r. sprawy ze skargi J. K. – P. H. U. "E. T." w S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą jej wydanie decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w S. z dnia [...] grudnia 2010 r. Nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w B. na rzecz skarżącego J. K. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Bk 189/11

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. znak [...] Naczelnik Urzędu Celnego w S. nałożył na J. K. karę pieniężną w wysokości 3.000 zł z tytułu wykonywania przewozu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 06 listopada 2010 r. samochodem maki D. o nr rej. [...] wraz z naczepą, będącym w dyspozycji P. H. – U. E. – T. J. K. w S., na drodze krajowej nr 8 w miejscowości A. przy ul. W. P. wykonywano transport drogowy bez posiadania wymaganej karty opłaty, co stwierdzili podczas kontroli funkcjonariusze Referatu Grup Mobilnych. Z kontroli sporządzono protokół zawierający powyższe ustalenia, który następnie został podpisany przez kierowcę pojazdu. Wynika z niego, że okazana karta opłaty drogowej PL SERIA [...] była przedziurkowana w dniu 06 listopada 2010 r., a zakupiona w dniu 10 października 2010 r.

Organ ocenił, że wykonujący przewóz drogowy nie zastosował się do dyspozycji przepisu art. 42 ust. 3 "a" i ust. 3 "b" ustawy z 06 września 2001 r. o transporcie drogowym, z którego wynika konieczność uiszczenia przez podmiot wykonujący przewóz drogowy na terytorium RP stosownej opłaty i posiadania w pojeździe karty tej opłaty do kontroli, przy czym karta dobowa powinna być wypełniona w terminie 7 dni, a karta siedmiodniowa w terminie 14 dni od ich wydania. Naczelnik Urzędu Celnego wyłożył zasady uiszczania opłat za przejazd po drogach krajowych wynikające z ustawy o transporcie drogowym i z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 05 czerwca 2009 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych. Wskazał, że uiszczenie opłaty dokonywane jest poprzez nabycie karty, która następnie podlega wypełnieniu. Następuje to przez wpisanie numeru rejestracyjnego pojazdu na jej odcinku kontrolnym przed rozpoczęciem pierwszego przejazdu oraz zaznaczenie czasu przejazdu – poprzez przedziurkowanie. Powyższe czynności powinny nastąpić, w przypadku karty opłaty dobowej, najpóźniej w terminie 7 dni od dnia jej zakupu. W przedmiotowej sprawie karta powinna być wypełniona najpóźniej do 16 października 2010 r., a nastąpiło to 06 listopada 2010 r. Organ nie zgodził się ze stanowiskiem strony, że nie ma prawnie ustalonego końcowego terminu przedziurkowania karty i można to zrobić w każdym czasie po dacie zakupu. Nie zgodził się również z argumentacją, że skoro karty dobowe tracą ważność z dniem 30 czerwca 2011 r., to wystarczy, że do tej daty zostaną wypełnione. Nie stwierdzono okoliczności wyłączających odpowiedzialność strony z obowiązku uiszczenia kary. Podstawę jej nałożenia stanowił art. 92 ust. 1 i ust. 4 ustawy o transporcie drogowym oraz pkt 4.1. załącznika do wymienionej ustawy, jak również §3 i §4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 05 czerwca 2009 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 86, poz. 721 ze zm.).

Odwołanie od powyższej decyzji złożył J. K. kwestionując ustalenie, że jego samochodem wykonywano w dniu 06 listopada 2010 r. przewóz bez uiszczenia opłaty drogowej. Wskazał, że w rozporządzeniu z 05 czerwca 2009 r. znajduje się legalna definicja terminu "wypełnienie karty", zgodnie z którą polega ono na wpisaniu numeru rejestracyjnego pojazdu samochodowego na jej odcinku kontrolnym, a nie – jak nadinterpretuje zdaniem strony organ – na przedziurkowaniu winiety i jej odcinka kontrolnego. W ocenie odwołującego się termin siedmiodniowy dla wypełnienia karty dobowej, wynikający z art. 42 ust. 3 "b" ustawy transportowej, dotyczy wpisania numeru rejestracyjnego pojazdu na odcinku kontrolnym karty, a nie jej przedziurkowania. Stąd, jak twierdzi, w dniu kontroli kierowca jego firmy posiadał prawidłowo wypełnioną kartę opłaty drogowej.

Decyzją z [...] lutego 2011 r. znak [...] Dyrektor Izby Celnej w B. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu przedstawił zasady wykonywania przewozu drogowego wynikające z art. 4 pkt 6 "a", 42, 87 ust. 1, 89 ust. 1 pkt 3, 92 i 93 ust. 1 ustawy z 06 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 05 czerwca 2009 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych. Zdaniem organu wynika z nich, że podmioty wykonujące przewóz drogowy są bezwzględnie zobowiązane do nabycia i okazania w trakcie kontroli dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. W sprawie ustalono, że kierowca w firmie należącej do J. K. poruszał się w dniu 06 listopada 2011 r. po drodze krajowej nr 8 zespołem pojazdów: samochodem z naczepą o numerach rejestracyjnych odpowiednio [...], bez uiszczenia przedmiotowej opłaty dobowej. Faktycznie karta tej opłaty była wypełniona 06 listopada 2010 r., a zakupiona 10 października 2010 r., podczas gdy mogła być wypełniona najpóźniej 16 października 2010 r., co wynika z art. 42 ust. 3 "b" pkt 1 ustawy transportowej. Powołując wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 9/08 z 25 marca 2010 r. organ wskazał, że prawidłowe wypełnienie karty składa się z kilku czynności: jej zakupu w jednostce uprawnionej do sprzedaży, wpisanie danych identyfikujących pojazd i wykonywany nim przejazd – na odcinku kontrolnym karty numeru rejestracyjnego pojazdu i oznaczenie jej poprzez przedziurkowanie. Dopiero wykonanie wszystkich tych czynności, w terminie 7 dni od dnia zakupu karty, pozwala na przypisanie jej do określonego rodzaju pojazdu i czasu przejazdu, a w konsekwencji uznanie opłaty za uiszczoną. Przeciwna interpretacja, którą strona wyprowadza na podstawie pisma Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 08 stycznia 2010 r., stoi w sprzeczności z formalizmem ustawy transportowej i celowością dokonywania kontroli jej przestrzegania. Organ stwierdził również, że w sprawie nie zaistniały przesłanki z art. 93 ust. 7 ustawy transportowej, gdyż stwierdzone naruszenie przepisów nie było następstwem zdarzeń lub okoliczności, których wykonujący przewóz nie mógł przewidzieć.

Skargę na powyższą decyzję złożył do sądu administracyjnego J. K. wnosząc o jej uchylenie jako niezgodnej z prawem. Wywiódł, że z art. 42 ust. 3 "b" ustawy transportowej nie wynika obowiązek wypełnienia karty opłaty dobowej w ciągu 7 dni od jej zakupu, bowiem w przepisie użyto sformułowania "karta opłaty dobowej może być wypełniona". Wskazał, że § 4 pkt 2 powołanego przez organ rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 05 czerwca 2009 r. zawiera definicję wypełnienia karty rozumianego jako wpisanie numeru rejestracyjnego pojazdu, natomiast brak jest w przepisach ram czasowych na przedziurkowanie karty opłaty drogowej, które nie jest równoznaczne z jej wypełnieniem. Ponadto wskazał, że w dacie kontroli kierowca posiadał w pojeździe łącznie przedziurkowany odcinek kontrolny oraz winietę o tej samej serii i numerze. Nie została również spełniona żadna przesłanka umożliwiająca stwierdzenie braku uiszczenia wymaganej opłaty, wymieniona w § 3 pkt 5 powoływanego rozporządzenia. Odwołujący się zakwestionował zatem ocenę prawną stanowiącą podstawę wydania zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty podane w uzasadnieniu decyzji odwoławczej. Dodatkowo powołał wyrok NSA z 15 maja 2008 r. w sprawie II GSK 113/08, w którym wyrażono pogląd, że istnieje bezpośrednia zależność pomiędzy datą wypełnienia karty a terminem początkowym jej ważności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem sądu zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca jej wydanie decyzja pierwszoinstancyjna zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Należy zatem wyeliminować z obrotu prawnego obydwa rozstrzygnięcia, co jest niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej p.p.s.a.

Sąd zgadza się z głównym zarzutem skargi, że przepisy ustawy z dnia 06 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 z późn. zm.), a w szczególności art. 42 ust. 3 "b" pkt 1 oraz przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 05 czerwca 2009 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 86, poz. 721 z późn. zm.), a w szczególności § 3 i § 4 – interpretowane w sposób przedstawiony w uzasadnieniu kwestionowanych decyzji, nie uprawniają do wniosku, że w dniu 06 listopada 2010 r. pracownik skarżącego wykonywał przewóz drogowy bez uiszczenia dobowej opłaty drogowej. Interpretacja dokonana przez organy celne, opierająca się głównie na wykładni celowościowej wskazanych norm, jest błędna. Pozostaje również w sprzeczności z wykładnią gramatyczną i systemową wskazanych przepisów. Tymczasem w procesie wykładni prawa należy w pierwszej kolejności opierać się na regułach wykładni językowej, a dopiero w przypadku wątpliwości lub w celu wzmocnienia wykładni językowej sięgać kolejno po wykładnię systemową lub funkcjonalną (vide wyrok NSA z 02.03.2010 r., II FSK 35/10, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy transportowej karze pieniężnej podlega ten, kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności z nim związane, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy i innych przepisów, wymienionych w pkt 1 – 8 art. 92 ust. 1. Wykaz naruszeń przepisów ustawy zawiera załącznik do niej. Oznacza to, że odpowiedzialność finansowa w oparciu o przepisy ustawy transportowej i za naruszenie jej norm dotyczy tylko i wyłącznie naruszeń wymienionych expressis verbis we wskazanym załączniku, a nie innych, w nim niewymienionych.

Pod pozycją 4.1. załącznika sformułowano naruszenie przepisów ustawy w postaci wykonywania przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych, pod sankcją kary 3.000 zł. To naruszenie zostało zarzucone skarżącemu i było podstawą jego ukarania.

Ustawa transportowa nie zawiera definicji pojęcia "uiszczenie opłaty za przejazd". Natomiast w § 3 ust. 1 i ust. 4 rozporządzenia wykonawczego z dnia 05 czerwca 2009 r. wskazano, że uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie, przez podmiot wykonujący na terenie Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy, karty opłaty w jednostce upoważnionej do poboru opłat. Dowodem uiszczenia opłaty jest zaś łącznie przedziurkowany odcinek kontrolny i przedziurkowana winieta o tym samym numerze i serii, umieszczona w sposób trwały wewnątrz pojazdu samochodowego, w prawym dolnym rogu przedniej szyby.

Należy podkreślić, że w żadnym momencie postępowania administracyjnego organy celne nie zakwestionowały posiadania przez pracownika skarżącego w dniu przejazdu uiszczonej karty dobowej opłaty drogowej w rozumieniu wyżej przedstawionym. W dacie 06 listopada 2010 r. kierowca posiadał w pojeździe dowód uiszczenia tej opłaty tj. zarówno przedziurkowany odcinek kontrolny, jak i przedziurkowaną winietę o tym samym numerze i serii, umieszczoną w pojeździe w wymagany przepisami sposób. Przedziurkowanie nastąpiło w sposób wskazujący datę 06 listopada 2011 r. Karta opłaty była zatem ważna w dniu przejazdu. Zgodnie bowiem z pkt 7 ppkt 1 załącznika nr 27 do ustawy zaznaczenie czasu przejazdu po drogach krajowych następuje poprzez przedziurkowanie karty opłaty dobowej, przy czym siedmiodniowa karta opłaty ważna jest w dniu określonym przez przedziurkowanie.

Ważność karty opłaty dobowej została zatem powiązana z datą przejazdu, na którą wskazuje przedziurkowanie karty. W załączniku nie połączono ważności karty z innymi czynnościami podejmowanymi w stosunku do tego dokumentu, a terminem będącym wyznacznikiem okresu tej ważności jest czas przejazdu. Powyższy wniosek, będący skutkiem wykładni gramatycznej przepisu § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia z dnia 05 czerwca 2009 r. i pkt 7 ppkt 1 załącznika nr 27 do ustawy, potwierdza odwołanie się do innych przepisów analizowanych aktów prawnych. Podobnie bowiem określa się ważność karty siedmiodniowej, która tę cechę posiada w dniu przedziurkowania i przez kolejnych sześć dni. Zatem przedziurkowanie, a tym samym i ważność tej krótkoterminowej karty, również powiązano z datą przejazdu (pkt 7 ppkt 2 załącznika nr 27). Także wykładnia historyczna stanowi o prawidłowości przedstawionego rozumowania. Identyczna regulacja określająca sposób ustalenia ważności karty opłaty drogowej dobowej była zamieszczona w pkt 7 ppkt 1 załącznika nr 26 do poprzedniego aktu wykonawczego do ustawy transportowej – rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 08 sierpnia 2006 r. w sprawie opłaty za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 151, poz. 1089).

Skoro zatem kierowca skarżącego w dniu przejazdu posiadał w pojeździe przedziurkowaną na ten dzień kartę opłaty drogowej dobowej, której elementy zostały prawidłowo umieszczone w pojeździe, to należy przyjąć, że posiadał ważną kartę.

Przejazd wykonywany przez kierowcę skarżącego nie charakteryzował się też żadnymi cechami, które w § 3 ust. 5 pkt 1 - 4 rozporządzenia z 05 czerwca 2009 r. zostały wymienione jako przypadki, w których przedstawiona organowi kontrolnemu winieta nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty. Są to sytuacje posiadania nieprzedziurkowanego odcinka kontrolnego, nieprzedziurkowanej winiety, winiety nieumieszczonej w trwały sposób w pojeździe, uszkodzonej w taki sposób winiety lub odcinka kontrolnego, że nie jest możliwe odczytanie numeru rejestracyjnego pojazdu samochodowego lub daty ważności karty, odcinka kontrolnego noszącego ślady ingerencji chemicznej lub mechanicznej, odcinka kontrolnego zafoliowanego (zalaminowanego) lub w stanie uniemożliwiającym sprawdzenie umieszczonych na nim zabezpieczeń.

Żadna z powyższych sytuacji w sprawie niniejszej nie miała miejsca.

Zdaniem sądu stanowisko organu oparte o celowościową wykładnię art. 42 ust. 3 "b" ustawy transportowej oraz § 3 i 4 rozporządzenia z dnia 05 czerwca 2009 r. nie mogło się ostać. Organ przyjął, powołując stanowisko Trybunału Konstytucyjnego ze sprawy P 9/08, że uiszczenie dobowej opłaty za przejazd po drogach krajowych jest sekwencją łącznie dokonanych następujących czynności: nabycia karty opłaty i prawidłowego jej wypełnienia przed rozpoczęciem przejazdu. Wypełnienie polega natomiast, jak stwierdzono, na wpisaniu na odcinku kontrolnym karty numeru rejestracyjnego pojazdu i oznaczenie czasu przejazdu przez przedziurkowanie karty w odpowiednich miejscach oznaczających datę przejazdu, przy czym przedziurkowanie powinno nastąpić – w przypadku karty opłaty dobowej – w terminie 7 dni od dnia jej nabycia. Termin ten wynika, zdaniem organu, z art. 42 ust. 3 "b" ustawy transportowej. Konsekwencją tego poglądu było przypisanie skarżącemu naruszenia przepisów tej ustawy, bowiem w trakcie kontroli okazało się, że karta opłaty dobowej została zakupiona 10 października 2010 r., a przedziurkowana na dzień 06 listopada 2010 r. (dzień przejazdu), podczas gdy przewoźnik mógł to uczynić, według organu, najpóźniej 16 października 2010 r.

Powyższe, na co już zwracano uwagę w niniejszym uzasadnieniu, nie znajduje oparcia w przepisach prawa.

Zgodnie z art. 42 ust. 3 "b" ustawy transportowej karta opłaty dobowej i siedmiodniowej może być wypełniona przez podmiot, o którym mowa w ust. 1, w terminie 7 dni - od wydania karty opłaty dobowej, w terminie 14 dni - od wydania karty opłaty siedmiodniowej. Definicję czynności "wypełnienia karty" zawiera § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia z dnia 05 czerwca 2009 r., zgodnie z którym polega ono na wpisaniu numeru rejestracyjnego pojazdu samochodowego na jej odcinku kontrolnym, przed rozpoczęciem pierwszego przejazdu. Zrealizowanie czynności wypełnienia karty opłaty dobowej lub siedmiodniowej nie zostało powiązane, poza wpisaniem przedmiotowego numeru rejestracyjnego we wskazanych terminach, z innym działaniem przewoźnika. Wykładnia gramatyczna wskazanych przepisów nie budzi wątpliwości, zatem i nie pozwala na interpretację rozszerzającą pojęcia "wypełnienia karty" jako nie tylko wpisanie numeru rejestracyjnego pojazdu, ale też jej przedziurkowanie w terminie 7 dni lub 14 dni od dnia zakupu karty.

Potwierdzenie słuszności powyższego stanowiska dają wyniki wykładni systemowej wewnętrznej (odwołującej się do brzmienia przepisów ustawy transportowej dotyczących siedmiodniowej karty opłaty), wyniki wykładni celowościowej, uwzględniającej cel fiskalny ustawy, jak również praktyczne uwarunkowania dotyczące zakupu spornej karty opłaty.

Przede wszystkim traktowaniu pojęcia "wypełnienie" karty jako wpisanie numeru dowodu rejestracyjnego i przedziurkowanie - przeczy treść art. 42 ust. 3 "b" ustawy w zw. z ust. 1 tego przepisu. Jeżeli bowiem, co wynika z argumentacji organu, termin 14 - dniowy wyznaczony został na przedziurkowanie karty opłaty siedmiodniowej przez przewoźnika, to pozostaje to w sprzeczności z brzmieniem § 3 ust. 2 rozporządzenia z 05 czerwca 2009 r., zgodnie z którym kartę opłaty siedmiodniowej może przedziurkować wyłącznie sprzedawca karty. Inaczej rzecz ujmując, przesądzenie uprawnienia przewoźnika do wypełnienia karty siedmiodniowej (przez przedziurkowanie) w terminie 14-dniowym od dnia zakupu stałoby w sprzeczności z obowiązkiem jej wypełnienia (przedziurkowania) wyłącznie przez sprzedawcę w trakcie czynności sprzedaży.

Takiej sprzeczności nie wywołuje natomiast interpretacja, zgodnie z którą wypełnienie karty polega wyłącznie na terminowym (siedmio lub czternastodniowym od dnia zakupu) wpisaniu numeru rejestracyjnego pojazdu (co jest prawem przewoźnika). W tym kontekście uiszczenie opłaty będzie obejmowało, oprócz wypełnienia karty, jej przedziurkowanie przed pierwszym przejazdem, co może nastąpić także po upływie powyższych terminów 7 i 14-dniowego – a także właściwe umieszczenie karty w pojeździe i jej posiadanie w dniu kontroli. Pozostaje to w zgodności z brzmieniem § 3 ust. 1 i ust. 4 rozporządzenia z 05 czerwca 2009 r.

Zdaniem sądu przedstawione powyżej definiowanie pojęcia "wypełnienie" karty (jako terminowe wpisanie numeru rejestracyjnego pojazdu) i "uiszczenie" opłaty (jako zakup odpowiedniej karty, terminowe wpisanie numeru rejestracyjnego pojazdu, jej przedziurkowanie przed pierwszym przejazdem ale niekoniecznie w terminach z art. 42 ust. 3 "b" ustawy transportowej i posiadanie w sposób określony przepisami w pojeździe) – wbrew stanowisku organu nie prowadzi do pozbawienia realizacji celu fiskalnego ustawy tj. uszczuplenia wymaganych prawem należności publicznych. Wykładnia zaprezentowana przez sąd nie prowadzi do takiego rozumienia wskazanych przepisów, które zwalniałoby przewoźnika od uiszczenia opłaty drogowej przed rozpoczęciem przejazdu, w odpowiedniej wysokości oraz udokumentowania tej czynności w sposób uniemożliwiający ponowne wykorzystanie winiety.

Wskazać ponadto trzeba, że dystrybucję kart opłaty drogowej mogą prowadzić wyłącznie podmioty wymienione w art. 42 ust. 3 ustawy transportowej: urzędy Inspekcji Transportu Drogowego, graniczne urzędy celne, urzędy celne wewnątrz kraju oraz wyłącznie po zawarciu porozumienia z Głównym Inspektorem Transportu Drogowego - stacje benzynowe i polskie organizacje zrzeszające przewoźników drogowych o zasięgu ogólnokrajowym. Brak elementu powszechności w dystrybucji kart uzasadnia taką interpretację przepisów ustawy i rozporządzenia, która umożliwiałaby przewoźnikowi zakup karty "na zapas" i jej przedziurkowanie w terminie dla siebie dogodnym, dostosowanym do czasu przejazdu. Tym bardziej, że obecnie możliwość zwrotu karty niewykorzystanej przewidziano wyłącznie dla karty opłaty rocznej (§ 5 rozporządzenia z 2009 r.).

Wykładnia dokonana przez skład orzekający nie przyznaje też przewoźnikowi nieograniczonej swobody w wypełnieniu karty. Jeżeli bowiem wpisanie numeru dowodu rejestracyjnego pojazdu ma następować w terminie 7 dni dla karty opłaty dobowej lub 14 dni dla karty opłaty siedmiodniowej, to już ten element stanowi wystarczające ograniczenie przewoźnika, mimo że samo przedziurkowanie może nastąpić później. Wpisanie numeru rejestracyjnego oznacza bowiem przypisanie karty do określonego pojazdu i wyłącza jej wykorzystanie wraz z innym pojazdem.

Skład sądzący w sprawie niniejszej zdaje sobie jednocześnie sprawę, że faktycznie brak jest możliwości sprawdzenia, czy przewoźnik poddany kontroli i posiadający wypełnioną kartę wpisał numer rejestracyjny pojazdu (wypełnił kartę w rozumieniu jakie tej czynności nadaje § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 2009 r.) w terminie określonym w art. 42 ust. 3 "b" ustawy transportowej. Nie osłabia to jednak w żaden sposób interpretacji zaprezentowanej w niniejszym uzasadnieniu. Nie prowadzi ona do naruszenia interesu publicznego (fiskalnego) oraz jest wynikiem wykładni gramatycznej, opartej na brzemieniu przepisów i która nie prowadzi do wniosków sprzecznych z zasadami logicznego rozumowania.

Analizując historyczne przepisy dotyczące sposobu i terminowości wypełnienia karty opłaty drogowej oraz warunków jej ważności wskazać należy, że w rozporządzeniu z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 z późn. zm.) - poprzedzającym rozporządzenie z dnia 08 sierpnia 2006 r. (Dz. U. Nr 151, poz. 1089 z późn. zm.) uchylone przez obecne rozporządzenie z 05 czerwca 2009 r. – termin 7 dni w przypadku opłaty dobowej i 14 dni w przypadku opłaty siedmiodniowej dotyczył nie tylko wpisania przez przedsiębiorcę numeru rejestracyjnego pojazdu, ale też zaznaczenia terminu ważności karty (czyli daty i godziny przejazdu). Obecnie czynność wypełnienia dotyczy wyłącznie wpisania numeru rejestracyjnego pojazdu i nie jest uprawniona interpretacja rozszerzająca, tym bardziej że nie obowiązuje regulacja na kształt tej z 2001 r.

W tym miejscu wskazać trzeba, że w oparciu o normy rozporządzenia z 2001 r. zapadł wyrok w sprawie II GSK 113/08 z 15 maja 2008 r., na który powołuje się organ w odpowiedzi na skargę uzasadniając własne stanowisko. Jak wyżej wyjaśniono, pogląd ten nie znajduje pełnego odzwierciedlenia w obecnie obowiązujących regulacjach wykonawczych, stąd nie można go wprost stosować w sprawie niniejszej.

Reasumując powyższe stwierdzić trzeba, że sąd nie podziela argumentacji, zgodnie z którą karta dobowej opłaty drogowej powinna być przedziurkowana w terminie 7 dni od dnia jej zakupu, a termin "wypełnienie" karty można interpretować jak wpisanie numeru rejestracyjnego pojazdu i przedziurkowanie karty. To stanowisko nie może ulec zmianie również wobec treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 9/08 (z dnia 25 marca 2010 r., OTK-A 2010/3/26, Dz. U. Nr 61, poz. 388). Trybunał zdefiniował pojęcie "wypełnienia" karty w sposób podobny do przyjętego przez organ, jednak, co istotne, uczynił to na potrzeby innego postępowania – o zgodność z Konstytucją RP przepisów dotyczących wymierzania kary pieniężnej w sytuacji, gdy kierowca podczas kontroli nie posiada w pojeździe karty opłaty. Zatem głównym przedmiotem oceny Trybunału nie była definicja "wypełnienia" karty opłaty drogowej, ale inne zagadnienie. W niniejszej sprawie pracownik skarżącego kartę opłaty drogowej w dniu 06 listopada 2010 r. posiadał, zatem stanowiska TK nie można wprost odnosić do stanu faktycznego obecnie rozpoznawanego.

Wskazać w tym miejscu trzeba, że z pisma Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 29 marca 2011 r., którego kserokopię przedłożył na rozprawie skarżący, wynika że ulega również zmianie - w kierunku zaprezentowanym w niniejszym uzasadnieniu - stanowisko Inspekcji Transportu Drogowego w kwestii interpretacji przepisów ustawy transportowej dotyczących znaczenia oraz terminowości wykonania obowiązku przedziurkowania karty (k. 23).

Na marginesie wyłącznie wskazać można, że od dnia 01 lipca 2011 r. zniesione zostaną opłaty ryczałtowe za przejazd po drogach krajowych (winiety), a wprowadzone zostanie tzw. myto czyli opłata za faktyczną ilość przejechanych kilometrów (vide art. 8 ustawy z dnia 07 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 218, poz. 1391). Oznacza to, że koncepcja ustawodawcy zmierza do wprowadzenia systemu poboru opłat za przejazd bardziej sprawiedliwego dla użytkowników dróg (co stwierdzono w uzasadnieniu do projektu nowelizacji). Uzasadnia to dodatkowo argumentację przyjętą w sprawie niniejszej, również mniej rygorystyczną niż stanowisko organów.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.

Orzeczenie o niewykonalności zaskarżonych decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku wydano na podstawie art. 152 p.p.s.a.

O zwrocie kosztów postępowania sądowego od organu na rzecz skarżącego orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a.