Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 281/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-09-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6262 Radni
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 98a ust. 2
journal: Dz.U. 2001 nr 142 poz 1591
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t. jedn.
article: art. 7 ust. 2 pkt 1,  art. 190 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2003 nr 159 poz 1547
law: Ustawa z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia NSA Piotr Piszczek, Protokolant Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2009 r. sprawy ze skargi S. W. na zarządzenie zastępcze Wojewody [...] z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zarządzeniem zastępczym z dnia [...] marca 2009 r. – stosownie do treści art. 98a ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz.1591 ze zm.) – Wojewoda [...] stwierdził wygaśnięcie mandatu radnego Rady Miejskiej w M. sprawowanego przez S. W..

W motywach zwrócił uwagę, iż wyżej wymieniony został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w G. za przestępstwo z art. 271§1 k.k. w zw. z art. 19§1 k.k.; orzeczenie w sprawie [...] K [...] zapadło [...] stycznia 2008 r., zaś uprawomocniło się [...] stycznia 2008 r. Ponieważ skazanie nastąpiło przed rozpoczęciem kadencji Rady Miejskiej w M. (rozpoczęła się ona [...] listopada 2006 r.), to radny stracił prawo wybieralności w trakcie pełnienia mandatu. Z uwagi na fakt, iż Rada Miejska w M. nie podjęła w związku z tą sytuacją stosownej uchwały, mimo wezwania Wojewody [...] do jej podjęcia, wydanie zarządzenia zastępczego stało się koniecznością.

Od powyższego zarządzenia zastępczego skargę wniósł S. W. zarzucając:

a) brak powiadomienia skarżącego o przysługującym mu prawie złożenia skargi do sądu administracyjnego; w ten sposób wyłączono prawo do bezstronnego i sprawiedliwego rozpoznania sprawy, co gwarantuje art. 2 i 7 Konstytucji RP oraz art. 41 pkt 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej,

b) skierowanie przez Wojewodę [...] do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji pisma z dnia [...].02.2009 r. o zamiarze wydania zarządzenia zastępczego (bez uprzedniego zawiadomienia radnego i Rady Miejskie w M.) "czym ograniczono możliwość obrony radnego i współuczestniczenia w decyzji ważnej dla niego osobiście i jego wyborców". Tym samym naruszono dostęp radnego do "dokumentów urzędowych" gwarantowany między innymi art. 51 Konstytucji, art. 41pkt 2b) Karty Praw Podstawowych UE oraz Protokołem brytyjskim (Lizbona 18-19.X.2007 r.),

c) obrazę art. 171 pkt 2 Konstytucji poprzez zaniechanie zawiadomienia Prezesa Rady Ministrów o zamianę wydania zarządzenia zastępczego,

d) brak ustaleń – w zaskarżonym zarządzeniu zastępczym, – iż przypisane radnemu przestępstwo ma charakter umyślny, zwłaszcza, iż Sąd karny nie orzekł środka karnego w postaci "utraty praw publicznych" ani nie powołał na art. 9 pkt 1 k.k.,

e) błędne przyjęcie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia zastępczego, że radny przyznał, iż został skazany za przestępstwo umyślne,

f) brak dogłębnej analizy faktów przed wydaniem zarządzenia zastępczego – czym naruszono przepisy Konstytucji oraz innych ustaw oraz Karty Praw Podstawowych UE.

Mając na uwadze powyższe wniósł o uchylenie stwierdzenie nie wygaszania mandatu radnego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej odrzucenie jako wniesionej przez osobę nieuprawnioną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej jest przepis art. 190 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 16 lipca 1998 roku (Dz. U. 2003, Nr 159, poz. 1547 ze zm.) ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw zgodnie z którym wygaśnięcie mandatu radnego następuje wskutek utraty prawa wybieralności lub braku tego prawa w dniu wyborów. Jak wynika z kolei z treści art. 7 ust. 2 pkt 1 w/w ustawy nie mają prawa wybieralności osoby karane za przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego.

Fakt skazania skarżącego prawomocnym wyrokiem z dnia [...] stycznia 2008 roku za przestępstwo z art. 19 § 1 k. k., 271 § 1 kk, 71§ 1kk, 33 § 1 i 3 kk , 41 § 1 kk, 39 pkt 2 kk i 43 § 1 kk w sprawie sygnatura akt [...] K [...] Sądu Rejonowego w G. jest w przedmiotowej sprawie bezsporny. Wyrok powyższy uprawomocnił się w dniu [...] stycznia 2008 r. Czyn za jaki skazano skarżącego, polegający na podżeganiu do poświadczenia nieprawdy charakteryzuje się umyślnością. Umyślność stanowi znamię strony podmiotowej czynu. Wygaśnięcie mandatu radnego następuje z mocy prawa, z momentem wystąpienia utraty prawa wybieralności. Okoliczność ta – utrata prawa wybieralności – w stosunku do skarżącego wystąpiła z dniem uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego w G. tj. [...] stycznia 2008 r.

Wygaśnięcie mandatu skarżącego wobec zaistnienia przesłanek z art. 190 ust 1 pkt 3 ordynacji wyborczej winna stwierdzić w myśl ust. 2 w/w art. rada w drodze uchwały, najpóźniej w terminie 3 miesięcy od przyczyny wygaśnięcia mandatu. Ponieważ powyższy termin upłynął bezskutecznie, mimo wezwania gminy do podjęcia aktu - po wyczerpaniu procedury wynikającej z ustawy o samorządzie gminnym polegającej na poinformowaniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji pismem z [...] lutego 2009 roku o zamiarze wydania zarządzenia zastępczego – zasadnym było w ocenie Sądu w oparciu o przepis art. 98 a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym wydanie zaskarżonego zarządzenia.

Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy co następuje.

Po pierwsze (ad a) wskazać należy, że skarżący – pomimo braku stosowanego pouczenia w zarządzeniu zastępczym Wojewody [...] – zrealizował prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego w sprawie niniejszej, która została merytorycznie rozstrzygnięta. Nie naruszono tym samym przepisów wskazanych we wniesionym środku zaskarżenia.

W tym miejscu podnieść należy, iż po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 lipca 2007 roku sygn. akt P 19/04 (Dz. U. z 2007 r. Nr 138, poz. 974) stwierdzającego niezgodność art. 98 a ust. 3 ustawy z 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym w zakresie w jakim uniemożliwia radnemu zaskarżenie zarządzenia zastępczego stwierdzającego wygaśnięcie jego mandatu z art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1 Konstytucji RP - zgodnie z nowym brzmieniem art. 98 a ust. 3 wprowadzonym ustawą z 5.09.2008 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008, Nr 180, poz. 1111) uprawnionym do złożenia skargi jest również osoba, której interesu prawnego lub uprawnienia dotyczy zarządzenie zastępcze. Ustawa zmieniająca weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia i ma zastosowanie do kadencji następujących po kadencji, w czasie której weszła w życie – art. 6 ustawy. Aczkolwiek zmiana treści art. 98 a ustawy o samorządzie gminnym nastąpiła w czasie trwania kadencji Rady Miejskiej w M., w której zasiada skarżący, to mając na uwadze fakt, iż Trybunał nie odroczył w czasie obowiązywania w/w wyroku a wadliwość powyższa (niekonstytucyjność) istnieje od początku, to odroczenie w czasie stosowania tego przepisu niesłusznie zamykałoby skarżącemu drogę do sądu. W sytuacji gdy orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności przepisu z Konstytucją stanowi podstawę do wznowienia postępowania przed sądem lub organem administracyjnym, pozbawione racji byłoby kierowanie się przez sąd przy rozpoznawaniu skargi przepisem niekonstytucyjnym, ze świadomością, że jego zastosowanie uzasadnia wznowienie postępowania.

Odnosząc się do dalszych zarzutów skargi stwierdzić należy, iż (ad b) ustawa o samorządzie gminnym w art. 98 a ust 2 wskazuje, iż Wojewoda przed wydaniem zarządzenia zastępczego, ma obowiązek powiadomić Ministra właściwego do spraw administracji publicznej o potrzebie wydania zarządzenia zastępczego. Organ nadzoru skierował do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji pismo z dnia [...] lutego 2009 roku informujące o zamiarze wydania zarządzenia zastępczego. Powyższe pismo zostało skutecznie doręczone w dniu [...] lutego 2009 roku. Uznać, zatem należy, iż Minister został prawidłowo powiadomiony o zamiarze wydania zarządzenia zastępczego. Wskazać przy tym należy, iż powyższy przepis, ani także żaden inny, nie przewiduje obowiązku informowania o skierowanym piśmie ani radnego, którego sprawa dotyczy, ani także Rady, do której skierowane było wezwanie do podjęcia uchwały o wygaśnięciu mandatu. Wobec powyższego również ten zarzut jest całkowicie nieuzasadniony – także w świetle regulacji zawartych w art. 41 pkt 2 Karty Praw Podstawowych UE, który przewiduje "prawo każdej osoby dostępu do akt jej sprawy" Wystąpienie Wojewody [...] do Ministra było bowiem zwykłą informacją (czynnością materialno-techniczną) nie powiązaną z jakimikolwiek aktami sprawy.

Po trzecie (ad c) wskazać należy, iż zarzut naruszenia art. 171 pkt 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej jest całkowicie chybiony, jako że wskazany we wcześniejszym akapicie przepis stanowi, iż w sprawach dotyczących uchylenia mandatu właściwy jest Minister właściwy do spaw administracji publicznej, a nie Prezes Rady Ministrów.

Po czwarte (ad d i e) z załączonego do akt sądowych wyroku oraz informacji z Krajowego Rejestru Karnego wynika, iż radny został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] stycznia 2008 roku wydanym w sprawie sygn. akt [...] K [...] będąc oskarżony o to, że w dniu [...] lutego 2005 r. w M. podżegał R. L. do poświadczenia nieprawdy w dowodzie rejestracyjnym co do przeprowadzenia badań technicznych samochodu o numerze rejestracyjnym [...] należącym do K. W.. Powyższy wyrok uprawomocnił się w dniu [...] stycznia 2008 roku. S. W. popełnił więc przestępstwo określone w art. 19§1 k.k. w zw. z art. 271 §1 k.k. i za to na mocy tych przepisów oraz art. 71 §1 k.k., art. 33§1 i 3 k.k. oraz art. 41§1 k.k., art. 39 pkt 2 k.k. i art. 43§1 k.k. Został skazany na karę [...] pozbawienia wolności, grzywnę w wymiarze 50 stawek po [...] zł oraz [...] zakazu wykonywania zawodu diagnosty. Karę pozbawienia wolności Sąd zawiesił na okres próby wynoszący [...] lata. Okoliczność wydania prawomocnego wyroku skazującego uniemożliwia dalsze badanie okoliczności popełnienia przestępstwa przez S. W., gdyż został on już prawomocnie skazany, a wydany wyrok jest wiążący nie tylko dla organu nadzoru ale również Sądu administracyjnego.

Po piąte (ad f) wskazać należy, iż radni, których postępowanie dotyczyło, w tym S. W., spotkali się osobiście z Wojewodą [...] jeszcze przed wydaniem zarządzenia zastępczego. Z powyższego spotkania sporządzony został protokół (w aktach sprawy), który uczestniczący w spotkaniu podpisali. Zatem, radni złożyli wobec organu nadzoru wyjaśnienia w sposób formalny, czemu w skardze skarżący zaprzecza. Wobec powyższego również ten zarzut jest całkowicie chybiony. Na marginesie zaznaczyć należy, iż S. W. dopuścił się przestępstwa umyślnego. Świadczy o tym zarówno opis czynu, jak też fakt, iż podżegania można dopuścić się działając tylko umyślnie(art. 18§2 k.k. stanowi, że odpowiada za podżeganie i to, chcąc aby inna osoba dokonała czynu zabronionego, nakłaniania ją do tego). W doktrynie (K. Buchała, A. Zoll:Kodeks karny. Część ogólna. Komentarz, Zakamycze 1998, s. 183,t.44) słusznie zwraca się uwagę, iż podżeganie z istoty swojej może być popełnione tylko umyślnie i to z zamiarem bezpośrednim. Czyn zabroniony, którego podżegacz jest podmiotem, jest, więc zawsze umyślny.

Podkreślić przy tym należy, iż przepis art. 98a ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym nie przewiduje stosowania w sprawach dotyczących wydania zarządzenia zastępczego odpowiednio przepisów kodeksu postępowania

administracyjnego. Taka delegacja znajduje się jedynie przy przepisie art. 91 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku w ust 5. Jednakże przepis art. 91 dotyczy tylko i wyłącznie rozstrzygnięć nadzorczych i postępowania dotyczącego rozstrzygnięć nadzorczych. W art. 98a ustawy o samorządzie gminnym, który stanowi podstawę prawną do wydania zarządzenia zastępczego takiej delegacji nie ma, a więc w sprawach dotyczących zarządzeń zastępczych przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie mają zastosowania, skoro ustawodawca wyraźnie tego nie wskazał. Art. 98a w/wym. ustawy odsyła w ust 3 do odpowiedniego stosowania art. 98 tejże ustawy. Jednakże i w treści art. 98 także brak jest odesłania do stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Wobec powyższego należy przyjąć, iż w postępowaniach dotyczących zarządzania zastępczego przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie maja zastosowania.

Tak więc w świetle powyższych rozważań wskazać trzeba, iż prowadząc przedmiotowe postępowanie nie naruszono norm, o których mowa w skardze; z akt administracyjnych jednoznacznie wynika, iż prawidłowo ustalono stan faktyczny i zastosowano właściwe przepisy.

Na koniec należy też stwierdzić, iż Wojewoda nie naruszył także zapisów Protokołu brytyjskiego (zał. do Traktatu Lizbońskiego) gdyż ten ostatni akt został w Polsce ratyfikowany.

Uwzględniając treść art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł jak w wyroku.