Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 1351/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-02-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1,2 i 8
journal: Dz.U. 2014 poz 1438
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8  art. 18 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Protokolant specjalista Katarzyna Jastrzębska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 24 lutego 2017 r. sprawy ze skargi A.J. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją ustalono skarżącej kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego w wysokości (...) zł.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż w dniu (...) r. skarżąca złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w K wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na(...) rok. Na podstawie tego wniosku organ I instancji decyzją z dnia (...) r. przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową na rok (...) w pomniejszonej wysokości w kwocie (...) zł, w tym z tytułu:

- realizacji pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.4 - Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) w wysokości (...) zł do powierzchni (...) ha,

- realizacji pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) w wysokości (...) zł do powierzchni (...) ha,

- realizacji pakietu 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1- Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach, w wysokości (...) zł do powierzchni (...) ha,

- realizacji pakietu 6 - Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie, wariant 6.4 - Sady tradycyjne w wysokości (...) zł do powierzchni (...) ha,

- realizacji pakietu 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.5 - Murawy ciepłolubne - Natura 2000 w wysokości (...) zł do powierzchni (...) ha.

Wydając powyższą decyzję organ poinformował również stronę, iż przyznając płatność stwierdza się, że terminem rozpoczęcia 5-cio letniego okresu zobowiązania jest dzień (...) r.

W dniu (...) r. skarżąca złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na (...) rok i decyzją z dnia (...) r. przyznano jej płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości w kwocie(...) , w tym z tytułu:

- realizacji pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.4 - Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) w wysokości zł do powierzchni (...) ha,

- realizacji pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) w wysokości (...) zł do powierzchni (...) ha,

- realizacji pakietu 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1- Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach w wysokości (...) zł do powierzchni (...) ha,

- realizacji pakietu 6 - Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie, wariant 6.4 - Sady tradycyjne w wysokości (...) zł do powierzchni (...) ha,

- realizacji pakietu 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.5 - Murawy ciepłolubne - Natura 2000 w wysokości (...) zł do powierzchni (...) ha.

Wydając powyższą decyzję organ ponownie poinformował stronę, iż przyznając płatność stwierdza się, że terminem rozpoczęcia 5-cio letniego okresu zobowiązania jest dzień (...) r.

W dniu (...) r. skarżąca złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na (...) rok.

W międzyczasie ze względu na zmniejszenie powierzchni zobowiązania w wariancie 2.4 i 3.1 w roku (...) o (...) ha, skarżąca dokonała dobrowolnego zwrotu nienależnie pobranych płatności w wys. (...) zł, z czego (...) zł zwrócono stronie. Dnia (...) r. w gospodarstwie strony została przeprowadzona kontrola na miejscu, której wyniki zostały odzwierciedlone w raporcie z kontroli na miejscu nr(...). W wyniku tejże kontroli stwierdzono powierzchnie mniejsze niż deklarowane we wniosku na rok (...) .

Na podstawie wniosku strony Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia (...) r. przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową na rok (...) w pomniejszonej wysokości w kwocie (...) zł, w tym z tytułu:

- realizacji pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.3 - Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) w wysokości (...) zł do powierzchni (...) ha,

- realizacji pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) w wysokości (...) zł do powierzchni (...0 ha,

- realizacji pakietu 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1.2 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000 w wysokości (...) zł do powierzchni (...) ha,

- realizacji pakietu 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1.1 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach w wysokości (...) zł do powierzchni (...) ha,

- realizacji pakietu 6 - Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie, wariant 6.4 - Sady tradycyjne w wysokości (...) zł do powierzchni (...) ha,

- realizacji pakietu 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.5 - Murawy ciepłolubne - Natura 2000 w wysokości (...) zł do powierzchni (...) ha.

Wydając powyższą decyzję organ ponownie poinformował stronę, iż przyznając płatność stwierdza się, że terminem rozpoczęcia 5-cio letniego okresu zobowiązania jest dzień (...) r.

W dniu (...) r. skarżąca złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na (...) rok. We wniosku strona zadeklarowała realizację następujących pakietów:

- pakiet 2 - Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.3 - Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) na powierzchni (...) ha,

- pakiet 2 - Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.9 - Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) na powierzchni (...) ha,

- pakiet 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1.2- Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000 na powierzchni (...) ha,

- pakiet 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1.1- Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na powierzchni (...) ha,

- pakiet 6 - Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie, wariant 6.4 - Sady tradycyjne na powierzchni (...) ha,

- pakiet 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.5 - Murawy ciepłolubne - Natura 2000 na powierzchni (...) ha.

W dniu(...) . oraz od (...) do (...) r. w gospodarstwie rolnym skarżącej przeprowadzone zostały kontrole na miejscu, z których zostały sporządzone raporty z czynności kontrolnych nr odpowiednio (...) i(...). Przeprowadzone kontrole stwierdziły nieprawidłowości skutkujące zmniejszeniem płatności o jakie skarżąca ubiegała się we wniosku o przyznanie płatności na rok (...).

Dnia (...) r. organ I instancji wydał decyzję o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości z sankcjami wieloletnimi, od której strona złożyła odwołanie. Dnia (...) r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W wyniku podjętych ustaleń Dyrektor OR ARiMR stwierdził, iż konieczne jest powtórne zweryfikowanie wniosku skarżącej uwzględniając wyniki powtórnej kontroli na miejscu. W związku z powyższym w gospodarstwie strony została przeprowadzona ponowna kontrola na miejscu, której wyniki zostały zawarte w protokole z czynności kontrolnych nr (...). Przeprowadzona kontrola stwierdziła nieprawidłowości skutkujące zmniejszeniem płatności o jakie strona ubiegała się we wniosku o przyznanie płatności na rok (....).

Po przeprowadzonej kontroli administracyjnej w oparciu o wyniki ponownej kontroli na miejscu ustalono, iż powierzchnia deklarowana we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w wariancie 2.3 wynosiła (,...) ha natomiast powierzchnia stwierdzona wyniosła (...) ha. Wyliczona procentowa różnica pomiędzy powierzchnią działek rolnych zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności, a powierzchnią stwierdzoną wyniosła (...) ha, czyli (...) %. Dodatkowo podczas kontroli na miejscu stwierdzono na działkach rolnych (...) i (...) nieprawidłowość E4 - brak koszenia lub wypasu lub koszenie lub wypas w niewłaściwym terminie, co skutkowało zmniejszeniem płatności w wysokości (...) % do ww. działek rolnych w roku (...). Natomiast w wariancie 3.1.2 powierzchnia deklarowana wynosiła (...) ha a powierzchnia stwierdzona (...) ha. Wyliczona procentowa różnica pomiędzy powierzchnią działek rolnych zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności, a powierzchnią stwierdzoną wyniosła (...) ha, czyli (...) %. W związku z powyższym płatność w wariancie 3.1.2 została pomniejszona o kwotę wynikającą z powierzchni stwierdzonej.

Dodatkowo podczas kontroli na miejscu stwierdzono na działkach rolnych (...) i (...) nieprawidłowość (...) - producent rolny wykosił całą powierzchnię, co skutkowało zmniejszeniem płatności w wysokości (...) % do ww. działek rolnych w roku (...) . Natomiast na działce rolnej (...) stwierdzono nieprawidłowość (...) - pozostawienie nieskoszonej powierzchni działki rolnej większej niż (...) % tej działki jednak mniejszej niż (...) %, co skutkowało zmniejszeniem płatności w wysokości (...) % do ww. działki rolnej w roku (...). Ponadto dla wariantu 5.5 podczas kontroli na miejscu stwierdzono na działce rolnej A nieprawidłowość (...) - pozostawienie nieskoszonej powierzchni działki rolnej większej niż (...) % tej działki, co skutkowało zmniejszeniem płatności w wysokości (...) % do ww. działki rolnej w roku (...) oraz (...) - producent rolny wykonał koszenie w nieodpowiednim terminie lub nie wykosił, co skutkowało zmniejszeniem płatności w wysokości (...) % do ww. działki rolnej w roku (...).

Natomiast w wariancie 3.1.1 powierzchnia deklarowana wynosiła (...) ha a powierzchnia stwierdzona wyniosła (...) ha. Wyliczona procentowa różnica pomiędzy powierzchnią działek rolnych zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności, a powierzchnią stwierdzoną wyniosła (...) ha, czyli (...) %, co skutkowało odmową przyznania pomocy do tej grupy upraw. Dodatkowo podczas kontroli na miejscu stwierdzono na działce rolnej (...) nieprawidłowość L7 - brak koszenia lub koszenie w nieodpowiednim terminie, co skutkowało zmniejszeniem płatności w wysokości (...) % do ww. działek rolnych oraz stwierdzono nieprawidłowość L17 - pozostawienie nieskoszonej powierzchni działki rolnej większej niż (...) % tej działki, co skutkowało zmniejszeniem płatności w wysokości(...) % do ww. działki rolnej w roku (...). Na przyznaną kwotę płatności miała również wpływ przeprowadzona w dniu (...) r. kontrola w zakresie wzajemnej zgodności, która wykazała nieprawidłowości w postaci nieprzestrzegania norm i wymogów. Skutkowało to pomniejszeniem płatności o (...) %.

Na podstawie wniosku strony, z uwzględnieniem całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym raportu z kontroli na miejscu, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia (...) r. przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową na rok (...) w pomniejszonej wysokości w kwocie (...) zł, w tym z tytułu:

- realizacji pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.3 - Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) w wysokości (...) zł do powierzchni (...) ha,

- realizacji pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne wariant 2.9 - Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) w wysokości (...) zł do powierzchni (...) ha,

- realizacji pakietu 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1.2 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000 w wysokości (...) zł do powierzchni (...) ha,

- realizacji pakietu 6 - Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie, wariant 6.4 - Sady tradycyjne w wysokości (...) zł do powierzchni (...) ha.

W dniu (...) r. skarżąca złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na (...) rok. We wniosku strona zadeklarowała realizację następujących pakietów:

- pakiet 2 - Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.3 - Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) na powierzchni (...) ha,

- pakiet 2 - Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.9 - Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) na powierzchni (...) ha,

- pakiet 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1.2 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000 na powierzchni (...) ha,

- pakiet 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1.1 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na powierzchni (...) ha,

- pakiet 6 - Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie, wariant 6.4 - Sady tradycyjne na powierzchni (...) ha,

- pakiet 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach' Natura 2000, wariant 5.5 - Murawy ciepłolubne - Natura 2000 na powierzchni (...) ha.

Podczas kontroli administracyjnej wniosku stwierdzono, że powierzchnia uprawniona do płatności jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku na rok (...) . Powierzchnia deklarowana we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok (...) w Wariancie 2.3 wynosiła (...) ha (po wykluczeniu działki rolnej (...) o powierzchni (...) ha), natomiast powierzchnia stwierdzona wyniosła (...) ha. Wyliczona procentowa różnica pomiędzy powierzchnią działek rolnych zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności, a powierzchnią stwierdzoną wynosiła (...) ha, czyli (...) %. Powierzchnia deklarowana we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok (...) w Wariancie 3.1.1 wynosiła (...) ha (po wykluczeniu działki rolnej (...) o powierzchni (...) ha) natomiast powierzchnia stwierdzona wyniosła (...) ha. Powierzchnia deklarowana we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok (...) w Wariancie 3.1.2 wynosiła (...) ha, natomiast powierzchnia stwierdzona wyniosła (...) ha. Wyliczona procentowa różnica pomiędzy powierzchnią działek rolnych zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności, a powierzchnią stwierdzoną wynosiła (...) ha, czyli (...) %. Dla wariantu 5.5 powierzchnia deklarowana we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok (...) wynosiła (...) ha, natomiast powierzchnia stwierdzona wyniosła (...) ha. Wyliczona procentowa różnica pomiędzy powierzchnią działek rolnych zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności, a powierzchnią stwierdzoną wynosiła (...) ha, czyli (...) %. Konsekwencją stwierdzonych zawyżeń było pomniejszenie płatności o jakie ubiegał się rolnik na rok(...) .

Na podstawie wniosku strony, z uwzględnieniem całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie decyzją z dnia (...) r. przyznano stronie płatność rolnośrodowiskową na rok (...) w pomniejszonej wysokości w kwocie (...) zł, w tym z tytułu:

- realizacji pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.3 - Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) w wysokości (...) zł do powierzchni (...) ha,

- realizacji pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.9 - Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) w wysokości (...) zł do powierzchni (...) ha,

- realizacji pakietu 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1.2 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000 w wysokości (...) zł do powierzchni (...) ha,

- realizacji pakietu 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1.1 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach w wysokości (...) zł do powierzchni (...) ha,

- realizacji pakietu 6 - Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie, wariant 6.4 - Sady tradycyjne w wysokości (...) zł do powierzchni (...) ha,

- realizacji pakietu 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.5 - Murawy ciepłolubne - Natura 2000 w wysokości (...) zł do powierzchni (...) ha.

Postanowieniem z (...) r. Kierownik Biura Powiatowego wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu płatności rolnośrodowiskowych przyznanych skarżącej w latach (...) – (...) i decyzją z (...) r. ustalono kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego w wys. (...) zł. Jednocześnie decyzją z (...) . umorzono postępowanie w zakresie płatności dotyczących roku (..). Jak wskazano w decyzji wyliczona kwota zwrotu za rok (...) kwalifikowała się do odstąpienia od jej ustalenia.

W odwołaniu strona wniosła o wnikliwe sprawdzenie sprawy oraz o sprawdzenie uprawnień osób które przeprowadzały kontrole na miejscu, a także czy urządzenia wykorzystywane podczas kontroli miały odpowiednie certyfikaty.

W dniu (...) r. organ II instancji uchylił decyzję z (...) r. Powyższe było spowodowane koniecznością ponownej weryfikacji wysokości kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego ustalanej w ramach pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.3 - Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności), pakietu 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1.2 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000, wariant 3.1.1 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach oraz pakietu 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.5 - Murawy ciepłolubne – Natura 2000 za rok(...) , jak również kwoty ustalonej w oparciu o art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011. Dnia (...) r. organ I instancji wydał nową decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego w wysokości (...) zł., a strona (...) r. złożyła od niej odwołanie.

W odwołaniu strona wniosła ponownie o wnikliwą analizę zaskarżonej decyzji oraz o jej uchylenie w całości. Wskazała, iż co roku, przynajmniej raz lub więcej, w jej gospodarstwie przeprowadzono kontrole na miejscu, które nie stwierdzały nieprawidłowości, a po kilku latach okazało się, że wydano decyzję, w której wskazano nieprawidłowości. Strona oświadczyła, iż cały czas pracuje na takiej samej powierzchni swojego gospodarstwa, a w wyniku kontroli gospodarstwo zostało pomniejszone.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 28 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173) pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej (...) a właściwość i tryb ustalania kwot pomocy i pomocy technicznej, pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, określają przepisy o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 9 maja 2008 r. (t. j. Dz. U. z 2014 poz. 1438 ze zm.), ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej,

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej.

2. Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

Odnosząc się do zarzutów strony stwierdzono, iż składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, potwierdza ona własnoręcznym podpisem, iż znane są jej zasady oraz tryb realizacji płatności oraz jest świadoma konsekwencji i sankcji dotyczących niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego. Oznacza, to że we wniosku o przyznanie płatności strona powinna zadeklarować grunty kwalifikujące się do objęcia płatnościami, obejmujące m.in. grunty rolne, trwałe użytki zielone, uprawy trwałe oraz ogródki przydomowe, a także elementy krajobrazu podlegające zachowaniu w obrębie działki rolnej obejmujące: drzewa będące pomnikami przyrody (objęte ochroną na podstawie przepisów o ochronie przyrody), oczka wodne o łącznej powierzchni mniejszej niż (...) m2 oraz rowy do (...) m szerokości. Maksymalny obszar kwalifikowany jest więc uznawany jako różnica pomiędzy powierzchnią całkowitą działki ewidencyjnej a powierzchniami nieuprawnionymi do płatności (drogi, nieużytki). Jest to więc powierzchnia odpowiadająca powierzchni rzeczywistej. Składając zatem wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych strona powinna podać powierzchnie działek rolnych zgodnie ze stanem faktycznym na gruncie.

Ponadto organ podniósł, iż stronie znany był wymóg prowadzenia działalności na niezmienionej powierzchni przez 5 lat trwania zobowiązania rolnośrodowiskowego oraz że była świadoma zasad przyznawania płatności zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013, poz. 361, z późn. zm.). Organ podkreślił, że w każdej decyzji strona była informowana o tym, że terminem rozpoczęcia 5-cio letniego okresu zobowiązania jest dzień (...) r. Jednocześnie podkreślono, że składając wnioski o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, strona zobowiązała się do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdym fakcie, który ma wpływ na przyznawanie, przedłużanie, korzystanie lub dalsze wypłacanie płatności rolnośrodowiskowej oraz o każdej zmianie powstałej w okresie trwania złożonych przez nią zobowiązań, a w szczególności jeżeli zmiana dotyczy: wykorzystania gruntów rolnych, wielkości powierzchni oraz przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego rolnika oraz prowadzenia rejestru działalności rolnośrodowiskowej w gospodarstwie rolnym. Przywołano, iż składając wniosek o przyznanie płatności strona potwierdza własnym podpisem prawdziwość zawartych w nich danych, biorąc tym samym odpowiedzialność za wszystkie wykazane w nim deklaracje działek ewidencyjnych.

Organ odwoławczy podniósł, iż zgodnie z § 50 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013r., poz. 361), zwanego dalej "rozporządzeniem PRŚ 2013" rolnik, który podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe na podstawie rozporządzenia, o którym mowa w § 58, tj. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objęty Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem PRŚ 2009", w zakresie wariantu dziewiątego, dziesiątego, jedenastego lub dwunastego pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, może kontynuować realizację tego zobowiązania zgodnie z wymogami określonymi dla tych wariantów w przepisach rozporządzenia PRŚ 2009.

Ust. 3 w/w przepisu stanowi, iż do kolejnych płatności rolnośrodowiskowych przyznawanych za realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego w zakresie, o którym mowa w ust. 1, stosuje się przepisy rozporządzenia PRŚ 2013, z tym że:

1) płatności te są przyznawane, w wysokości ustalonej zgodnie z rozporządzeniem PRŚ 2009, jeżeli są spełnione warunki przyznania tych płatności określone w rozporządzeniu, o którym mowa w rozporządzeni PRŚ 2009; 2) jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów, o których mowa w ust. 1, płatności te przysługują w danym roku w wysokości zmniejszonej zgodnie z przepisami rozporządzenia PRŚ 2009.

W związku z faktem, iż skarżąca podjęła zobowiązanie rolnośrodowiskowe na podstawie rozporządzenia PRŚ 2009, w przypadku przedmiotowej sprawy podstawą prawną określającą warunki przyznawania płatności PRŚ dla wariantu 2.9/2.10 jest Rozporządzenie PRŚ 2009.

Podkreślono, iż jedną z czynności kontrolnych dot. poprawności przyznania płatności są kontrole na miejscu. Stanowią one rodzaj oględzin, które wykonywane są przez jednostki merytoryczne Agencji tzw. Biura Kontroli na Miejscu lub inne jednostki organizacyjne dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi, którym Prezes ARiMR udzielił stosownego upoważnienia na zasadach określonych w przepisach szczególnych, a ich wyniki są zamieszczane w raporcie z kontroli na miejscu. Z akt sprawy wynika, że skarżąca rozpoczęła realizację programu rolnośrodowiskowego od dnia (...) r. Strona podjęła zobowiązanie m.in. w ramach wariantu 2.4 -trwałe użytki zielone na powierzchni (...) ha, wariantu 2.10 - uprawy sadownicze i jagodowe na powierzchni (...) ha, wariantu 3.1 - ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na powierzchni (...) ha, wariantu 6.4 - sady tradycyjne na powierzchni (...) ha oraz wariantu 5.5 - murawy ciepłolubne Natura 2000 na powierzchni (...) ha.

Natomiast w roku(...) oraz w kolejnym (...) roku producent zmniejszył obszar użytków rolnych objęty zobowiązaniem rolnośrodowiskowym do powierzchni odpowiednio w roku (...) : wariant 2.4 -trwałe użytki zielone na powierzchni (...) ha, wariantu 3.1.1 - ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na powierzchni (...) ha oraz wariant 5.5 - murawy ciepłolubne Natura 2000 na powierzchni (...) ha.

Zgodnie z § 6 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U z 2013, poz. 361, z późn.zm.) zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji, chyba że przepisy rozporządzenia dopuszczają dokonanie takiej zmiany. W wyniku kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie rolnym skarżącej w dniach (...) do (...) oraz (...) inspektorzy terenowi zastosowali kody nieprawidłowości, co skutkowało zmniejszeniami dla poszczególnych działek rolnych, m.in. na działkach rolnych (...) i (...) stwierdzono nieprawidłowość (...) (brak koszenia lub wypasu lub koszenie lub wypas w niewłaściwym terminie), co skutkowało zmniejszeniem płatności w wysokości (...) % do ww. działek rolnych w roku (...), na działkach rolnych (...) i (...) nieprawidłowość L10N2000 (producent rolny wykosił całą powierzchnię), co skutkowało zmniejszeniem płatności w wysokości (...) % do ww. działek rolnych w roku (...) , natomiast na działce rolnej (...) stwierdzono nieprawidłowość L17N2000 (pozostawienie nieskoszonej powierzchni działki rolnej większej niż (...) % tej działki jednak mniejszej niż (...) %), co skutkowało zmniejszeniem płatności w wysokości (...) % do ww. działki rolnej w roku(...). Ponadto dla wariantu 5.5 podczas kontroli na miejscu stwierdzono na działce rolnej (...) nieprawidłowość PN049 (pozostawienie nieskoszonej powierzchni działki rolnej większej niż (...) % tej działki), co skutkowało zmniejszeniem płatności w wysokości (...) % do ww. wariantu w roku (...) oraz PN42 (producent rolny wykonał koszenie w nieodpowiednim terminie lub nie wykosił), co skutkowało zmniejszeniem płatności w wysokości (...) % do ww. wariantu w roku (...) . Dodatkowo podczas kontroli na miejscu stwierdzono na działce rolnej (...) nieprawidłowość L7 ( brak koszenia lub koszenie w nieodpowiednim terminie), co skutkowało zmniejszeniem płatności w wysokości (...) % do ww. działki rolnej oraz stwierdzono nieprawidłowość L17 (pozostawienie nieskoszonej powierzchni działki rolnej większej niż (...) % tej działki), co skutkowało zmniejszeniem płatności w wysokości (...) % do ww. działki rolnej w roku (...). Na przyznaną kwotę płatności miała również wpływ przeprowadzona w dniu (...) r. kontrola w zakresie wzajemnej zgodności, która wykazała nieprawidłowości w postaci nieprzestrzegania norm i wymogów, co skutkowało pomniejszeniem płatności o (...) %.

Przywołano regulacje zawarte w § 38 ust. 2 i ust.7, w § 38 ust. 8 i ust. 9 i w § 39 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2013 r. jako podstawę dokonywania pomniejszeń, a także art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 stanowiący, że pomoc objęta wnioskiem ulega zmniejszeniu lub nie jest przyznawana, jeżeli nie spełniono kryteriów kwalifikowalności innych niż kryteria związane z wielkością obszaru lub liczbą zwierząt zadeklarowanych. W przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych.

Podkreślono, że powyższy przepis stosowany jest do spraw od roku (...) tj. od dnia wejścia w życie rozporządzenia Nr 65/2011.

Zastosowanie art. 18 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 oznacza, że w razie stwierdzenia po raz pierwszy nieprzestrzegania przez rolnika wymogu, oprócz zmniejszenia płatności w danym roku w części dotyczącej działek rolnych, na których uchybienie stwierdzono zastosowanie będzie miał zwrot płatności, w stosunku do płatności, które zostały wypłacone w poprzednich latach do tych działek rolnych z tytułu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, a w przypadku, gdy dane zmniejszenie stanowi % wartość, o taką wartość ustala się zmniejszenie płatności.

Regulacja ta ma zastosowanie w przypadku stwierdzenia w trakcie kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu następujących nieprawidłowości:

- nieprzestrzeganie wymogów danego pakiet/wariantu określonych w załączniku 3 do rozporządzenia,

- niezachowanie występujących w gospodarstwie rolnych i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych oraz elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody (kod nieprawidłowości 06),

- nieprowadzenie na formularzu udostępnionym przez Agencję rejestru działalności rolnośrodowiskowej zawierający wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin (kod nieprawidłowości 02 i 03).

Biorąc pod uwagę powyższe przepisy strona powinna zwrócić kwotę z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w wys. (...) zł, która – w ocenie organów - wynika z obliczeń szczegółowo wykazanych w decyzji.

We wniesionej skardze skarżąca ponowiła zarzuty podniesione w odwołaniu, podnosząc, że co roku kosi te same działki w ich granicach, a one się kurczą. Podtrzymała też wątpliwości co do kwalifikacji osób dokonujących pomiary działek oraz wniosła o sprawdzenie czy urządzenia, którymi dokonywano pomiarów miały odpowiednie certyfikaty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego osób przeprowadzających kontrole podniósł, że osoby wykonujące kontrolę na miejscu spełniały wymogi nałożone przepisami prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., 1066 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że w granicach danej sprawy Sąd dokonuje oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa, bez względu na zarzuty podniesione w skardze.

Przedmiotem niniejszej skargi jest decyzja Dyrektora Oddziału utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych. A więc spór w sprawie dotyczy uznania przez organ za nienależne części płatności za lata 2009-2013.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że warunkiem koniecznym wydania w omawianym trybie decyzji ustalającej kwoty nienależnie, czy nadmiernie pobranych środków nie jest uprzednie wzruszenie ostatecznych decyzji przyznających płatności (por. wyroki NSA: z 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 96/12 oraz z 15 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1518/11 wszystkie powoływane orzeczenia dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z sytuacją, w której dochodzi do nienależnego pobrania środków przyznanych w ramach działań objętych programem rozwoju obszarów wiejskich, zwanych "pomocą", mamy do czynienia nie tylko wówczas, gdy pomoc zostaje przyznana i wypłacona na podstawie decyzji, która została wyeliminowana z porządku prawnego, ale także wtedy, gdy beneficjent nie dotrzymuje podjętego zobowiązania przez cały wymagany okres, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie. Powyższe oznacza, że dla ustalenia kwot świadczeń nienależnie pobranych przez skarżącą w latach 2009-2013 nie było konieczne wzruszenie decyzji przyznających pomoc i dopuszczalne jest uznanie za nienależnie pobrane płatności za ten okres.

Zgodnie z art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2016 r., poz. 1512 ze zm., dalej jako: "ustawa o ARiMR"), Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w drodze decyzji administracyjnej ustala kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1. pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2 krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1. Organ ten posiada także uprawnienia organu podatkowego.

W sprawie poza sporem było, że skarżąca składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok (...) r. zobowiązała się do przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym przez okres 5 lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji w pakiecie 2 - Rolnictwo ekologiczne wariant 2.4 Trwałe użytki zielone na powierzchni (...) ha, w pakiecie 2 Rolnictwo ekologiczne wariant 2.10 Uprawy sadownicze i jagodowe na powierzchni (...) ha, w pakiecie 3 Ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1 Ekstensywne gospodarka na łąkach i pastwiskach na powierzchni (...) ha, w pakiecie 5 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 wariant 5.5 oraz w pakiecie 6 Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie wariant 6.4 Sady tradycyjne na powierzchni (...) ha.

Organ ustalił, że w kolejnych latach skarżąca deklarowała do wariantu 2.4 pow. (...) ha (rok ...), pow. (...) ha (rok ...), pow. (...) ha (rok ...). W wariancie 3.1 skarżąca deklarowała z kolei (...) ha (rok ...), pow. (...) ha (rok ...), pow. (...) ha (rok...). W wariancie 5.5 w latach (...) do (...) deklarowała (...) ha, zaś powierzchnia stwierdzona w (...) roku wyniosła (...) ha. Powyższych ustaleń dokonano w oparciu o wyniki weryfikacji wniosków strony o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za lata (...) (...) (...) z uwzględnieniem korekty wniosku złożonej przez beneficjenta w (...) r. oraz wyników szeregu kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie strony, a także z uwzględnieniem kontroli administracyjnej. Kwota zwrotu z tego tytułu wyniosła (...) zł, co zostało bardzo szczegółowo wyliczone w zaskarżonej decyzji. Mając na uwadze art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z 27 stycznia (...) r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzania procedur kontroli oraz zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich dokonano ustaleń, że zwrotowi z tego tytułu podlega kwota (...) zł.

Podkreślenia wymaga, iż w toku prowadzonych postępowań administracyjnych w sprawach przyznania skarżącej płatności za lata (...) – (...) (w których ustalono, iż beneficjentka nie realizuje programu zgodnie z wymogami i warunkami przyznania pomocy) przysługiwało stronie prawo do zaskarżenia decyzji organów I instancji do organu wyższego stopnia. Skarżąca jednak tego nie uczyniła, w wyniku czego decyzje organu I instancji z (...) r., z (...) r., z (...) r. oraz z (...) r. stały się ostateczne i jako takie funkcjonują w obrocie prawnym.

Wskazać w tym miejscu należy, że w postępowaniu dotyczącym określenia kwoty nienależnie pobranych płatności organy nie rozpatrują ponownie kwestii, które były badane przy rozpoznawaniu wniosków o przyznanie pomocy za poszczególne lata realizowanego wieloletniego programu rolnośrodowiskowego. Kluczowe znaczenie ma bowiem ustalenie, że rolnik – już po przyznaniu mu pomocy na taki program – nie wykonywał "operacji w całości lub w części lub obowiązków związanych z jej wykonaniem" (art. 28 ust. 2 pkt 1 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 - Dz. U. z 2016 r. poz. 1387 ze zm., dalej jako: "u.w.r.o.w." ) i czy nie zachodzą okoliczności wyłączające żądanie zwrotu pomocy (art. 28 ust. 4 u.w.r.o.w.).

W ocenie Sądu skoro skarżąca, jako beneficjent pomocy, zobowiązała się do realizacji pięcioletniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, oczywistym jest, że zaprzestanie prowadzenia działalności w trakcie pięcioletniego okresu (o którym mowa w § 2 ust 1 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z (...) r.), co zostało wykazane w ostatecznych decyzjach dot. przyznania płatności za poszczególne lata, spełnia przesłankę, że strona nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, zaś pobrana płatność podlega zwrotowi.

W konsekwencji za niezasadne należało uznać te zarzuty skargi, które de facto odnosiły się do decyzji w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej za lata(...) (...) i (...) . Kwestia przyznania stronie płatności rolnośrodowiskowej za te lata stanowiła przedmiot odrębnych postępowań, zakończonych ostatecznymi decyzjami. W obecnym postępowaniu zatem nie mogły więc być badane zarzuty odnoszące się do tych decyzji i przyjętych w nich ustaleń faktycznych oraz podstaw prawnych przyznania płatności, w tym także zmniejszenia płatności za dany rok, a także zarzuty nieprawidłowego przeprowadzenia kontroli realizacji programu. Zarzuty te winny być podnoszone w stosunku do każdej z decyzji, w której organy ustalały inną powierzchnię niż deklarowana przez skarżącą przy rozpoczęciu programu.

Wskazać również należy, iż w niniejszej sprawie organy ARiMR w sposób wyczerpujący zbadały i oceniły przesłanki, stanowiące podstawę do zwolnienia strony z konieczności zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności. Zarówno w treści zaskarżonej decyzji Dyrektora Oddziału jak i decyzji organu I instancji organy prawidłowo oceniły, iż w niniejszej sprawie brak było podstaw do zastosowania ww. regulacji.

W ocenie Sądu, w postępowaniu nie zostały naruszone żadne gwarancje dotyczące praw strony w sposób mogący mieć wpływ na wynik postępowania i nie doszło też do uchybień w zakresie gromadzenia materiału dowodowego i ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz oceny dowodów. Wskazać należy, że w postępowaniu dotyczącym płatności rolnośrodowiskowych obowiązują zasady odmienne od zasad ogólnych znajdujących zastosowanie w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów k.p.a. Zgodnie z art. 21 ust. 1 u.w.r.o.w. do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Wedle ust. 2 tego artykułu w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się.

Zgodnie z art. 21 ust. 3 u.w.r.o.w. strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Porównanie przytoczonej regulacji z zasadami ogólnymi wymienionymi w k.p.a. wskazuje, że ustawodawca w omawianej kategorii spraw uczynił pewien wyjątek od zasady inkwizycyjności wyrażonej w art. 7 k.p.a. Zgodnie z tą zasadą organy administracji publicznej, w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W przypadku pomocy przyznawanej choćby w postaci płatności do programu rolnośrodowiskowego obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i ewentualnie innych uczestników postępowania. Organy administracji publicznej nie mają natomiast obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Takie ograniczenie wynika z charakteru przyznawanych środków, które są przyznawane bezzwrotnie, jeśli beneficjenci zrealizują warunki pomocy. Z tych względów ich sytuacja prawna nie może być oceniania przez ten sam pryzmat, co adresata aktu lub czynności administracyjnej realizowanego w zakresie imperium państwa. Powyższe zatem powoduje, że sprawa strony została rozpoznana zgodnie z wszystkimi wymogami stawianymi przez obowiązujące przepisy. To, że decyzja jest dla strony niekorzystna nie oznacza jednocześnie, że organ naruszył reguły postępowania.

W realiach niniejszej sprawy w oparciu o wyniki weryfikacji danych z wniosków strony złożonych na lata (...) – (...) ustalono, iż skarżąca nie dotrzymała warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym na części gruntów objętych zobowiązaniem. Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, że powyższe, w myśl ww. art. 29 ustawy o Agencji, w związku z brzmieniem § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r., skutkuje obowiązkiem zwrotu przez stronę kwoty (...) zł.

Mając powyższe na względzie na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalono.