Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 293/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2006-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz, Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska, Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska (spr.),, Protokolant Paweł majka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2006 r. sprawy ze skargi W.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego I. oddala skargę, II. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na rzecz adwokat A.G. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści złotych) podwyższoną o obowiązującą stawkę podatku od towarów i usług tytułem udzielonej skarżącemu pomocy prawnej.


UZASADNIENIE

W dniu [...] stycznia 2006r. decyzją Nr [...] W.S. udzielono pomocy w postaci zasiłku okresowego w wysokości 138,30 zł od [...] kwietnia 2005r. do [...] maja 2005r. Wskazano jednocześnie, że przyznany zasiłek wypłacony został w dniu [...] kwietnia 2005 i w dniu [...] maja 2005r. W podstawie prawnej organ powołał art. 7 pkt 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 38 ust. 1, ust. 2 pkt 1, art. 147 ust. 2 pkt 1 i ust. 5 w związku z art. 106 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 poz.593 z póz. zm.)- dalej ustawa o pomocy społecznej. Decyzja została wydana w wyniku postępowania wszczętego na wniosek W.S. z dnia [...] kwietnia 2005r, po kolejnym rozpoznaniu sprawy (decyzja z dnia [...] kwietnia 2005r. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze została uchylona do ponownego rozpatrzenia w dniu [...] czerwca 2005r. oraz następna decyzja z dnia [...] sierpnia 2005r. uchylona została decyzją z dnia [...] października 2005r.). W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] stycznia 2006r. organ l instancji wskazał, że z uwagi na brak informacji umożliwiających sporządzenie wywiadu środowiskowego postanowiono podtrzymać wysokość i czas na jaki został przyznany zasiłek okresowy decyzją z dnia [...] kwietnia 2005r. Jednocześnie wskazano iż pracownicy ośrodka pomocy społecznej nie mogli przeprowadzić z W.S. wywiadu środowiskowego gdyż wyżej wymieniony odmawiał udzielenia informacji.

Od decyzji odwołanie złożył W.S. wyrażając w nim swoje niezadowolenie. W dniu [...] lutego 2006r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją Nr [...] utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2006r. Nr [...]. Podstawę materialną przywołaną w zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 38 ustawy o pomocy społecznej. W uzasadnieniu organ wskazał, że zasiłek okresowy jest fakultatywną formą pomocy społecznej co oznacza iż organ nie ma obowiązku jej przyznać. Przy przyznaniu tej formy pomocy organ kieruje się przy tym swobodnym uznaniem, ograniczonym przepisami prawa. Wskazano jednocześnie na wysiłki organu zmierzające do ustalenia potrzeb i sytuacji faktycznej strony. Powołano również art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej zgodnie z którym brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu

l

socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną, nieuzasadniona odmowa podjęcia pracy przez osobę bezrobotną, mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Z uwagi, że organowi znana jest z urzędu sytuacja i postawa strony dlatego przyznanie świadczenia w najniższej wysokości uznano za zasadną.

Z decyzją tą nie zgodził się W.S. i złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę. W jednym piśmie zaskarżył szereg decyzji wydanych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. W odniesieniu do decyzji będącej przedmiotem niniejszej sprawy jak i innych zaskarżonych decyzji wskazał, że są "negatywnym skutkiem bezczynności Ośrodka Pomocy Społecznej w załatwieniu pierwszego wniosku o pomoc ze świadczeń pomocy społecznej o jaką zwrócił się w dniu [...] sierpnia 1996r. (...)", Wskazał również, że Ośrodek Pomocy Społecznej w sposób niezgodny z wydanym w postępowaniu - sygn. akt II SA/Go 436/05 orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wskazaniami w dalszym ciągu przyznaje w sposób krzywdzący zaniżone świadczenie w postaci zasiłku okresowego którego "wysokość organ odwoławczy utrzymuje mimo uchylenia przez wymieniony Sąd jego decyzji - jak też bez jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia przyznaje go na okres miesiąca lub dwóch z pełną świadomością tego, że wysokość przyznanego zasiłku (...) nie pozwoli na przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej, co jest w świetle art. 100 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w dalszym ciągu działaniem bezprawnym od blisko 10 lat".

Skarżącemu przyznano prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Pełnomocnik skarżącego pismem z [...] listopada 2006r. podtrzymał w całości wniesioną skargę. Wskazał, iż zaskarżoną decyzja narusza m.in. art. 11 ust.2, art. 106 ust.4 i art. 1-7 ust.4 ustawy o pomocy społecznej, albowiem wydana została bez przeprowadzenia obligatoryjnego rodzinnego wywiadu środowiskowego. Wskazano jednocześnie, że skarżący nie chce udzielić informacji do sporządzenia wywiadu, jednak skarżący temu zaprzecza podnosząc swoje zarzuty wobec pracownicy OPS –B.D.. Zdaniem pełnomocnika, zastrzeżenia skarżącego wobec wyżej wymienionej należało traktować jako wniosek o wyłączenie tego pracownika od postępowania na podstawie art. 24 § 3 kpa. Zdaniem pełnomocnika, organ nie przeprowadził w sposób prawidłowy postępowania - nie dążył do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazano na przebieg postępowania administracyjnego. Organ wskazał, iż w aktach sprawy znajdują się dokumenty wysiłków organu zmierzających do ustalenia potrzeb i sytuacji faktycznej strony. Wskazano również na treść art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w prowadzonym postępowaniu lub naruszeniu przepisów prawa materialnego czy też przepisów postępowania, które to naruszenia mają wpływ na wynik sprawy. Oceniając zasadność decyzji w zakresie, w jakim Sąd jest władny to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności, stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja nie uchybia prawu. W niniejszej sprawie Sąd również nie stwierdził by zaskarżona decyzja, jak również decyzja ją poprzedzająca obarczona była wadą powodującą ich nieważność.

W niniejszej sprawie podkreślenia wymaga okoliczność, że decyzja poprzedzająca decyzję zaskarżoną została wydana w wyniku ponownego rozpoznania wniosku skarżącego z [...] kwietnia 2005r. Pierwsza decyzja z dnia [...] kwietnia 2005r. przyznająca zasiłek okresowy w kwocie 138,30 zł została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze z uwagi, iż organ l instancji w decyzji nie wyjaśnił dlaczego uznał w odniesieniu do skarżącego pomoc najniższą z możliwych jako wystarczającą. Wskazując iż organ ma prawo przyznać pomoc w wyższej wysokości i skoro tego nie czyni winien to uzasadnić. Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ l instancji decyzją z dnia [...] sierpnia 2005r. odmówił udzielenia pomocy w miesiącu kwietniu i maju 2005r. w zakresie zasiłku okresowego z powodu braku kompletu dokumentów. Wskazano, że skarżący nie przedłożył wymaganego od niego oświadczenia o dochodach jak i zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy o gotowości do podjęcia pracy. Wskazano, że zaświadczenie to jest istotnym dokumentem mającym wpływ na rodzaj i wielkość przyznanej pomocy. Decyzja ta ponownie została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze z uwagi, że w postępowaniu została naruszona zasada reformationis in peius - wydanie decyzji na niekorzyść strony. Decyzją z dnia [...] stycznia 2006r. udzielono skrzącemu pomocy w postaci zasiłku okresowego w miesiącu kwietniu i maju 2005r. w wysokości 138, 30 zł. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący w dniu [...] listopada 2005r. pomimo iż był obecny w miejscu zamieszkania - nie udzielił informacji pracownikom socjalnym z uwagi, iż nie został wcześniej poinformowany o wizycie, a podczas kolejnej wizyty odmówił udzielenia informacji do wywiadu, uzasadniając to obecności pracownika socjalnego którego nie życzył sobie widzieć. Z uwagi na brak informacji umożliwiających rozpatrzenie wniosku skarżącego - postanowiono podtrzymać wysokość i czas przyznanej pomocy jak w uchylonej decyzji z dnia [...] kwietnia 2005r. W uzasadnieniu wskazano, iż organ przyznał pomoc w najniższej z możliwych wysokości uznając ją za wystarczającą z uwagi że skarżący - pomimo wysiłków organu zmierzających do ustalenia potrzeb i sytuacji faktycznej - nie chciał informacji w tym zakresie udzielić.

W niniejszej sprawie z uwagi na treść rozstrzygnięcia decyzji z [...] kwietnia 2005r. - pomimo iż została ona uchylona - organ nie mógł odmówić udzielenia pomocy w zasiłku okresowego w okresie od [...] kwietnia do [...] maja 2005r. Należy podkreślić, że od wszczęcia postępowania na skutek wniosku z [...] kwietnia 2005r. o przyznanie pomocy skarżącemu do chwili wydania zaskarżonej decyzji -postępowanie to był jednym postępowaniem administracyjny. W postępowaniu tym należało przyjąć do oceny cały materiał dowodowy zebrany od chwili złożenia przez skarżącego wniosku o pomoc do czasu wydania zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z treścią art. 38 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej - osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego. Zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Na mocy art. 147 ust.2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej - w 2005r. minimalna wysokość zasiłku okresowego w przypadku osoby samotnie gospodarującej wynosi 30 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodami tej osoby. Nie ulega wątpliwości Sądu, iż w odniesieniu do przyznawanych z pomocy społecznej zasiłków okresowych - organ zobowiązany jest do wyjaśnienia motywów jakimi się kieruje przy określeniu wysokości jak i okresu na jaki zasiłek przyznał - z uwagi na uznanie administracyjne w tym zakresie ograniczone wyłącznie minimalną jak też maksymalną wysokością tego zasiłku. W pierwotnej decyzji (z dnia [...] kwietnia 2005r.) pomimo sporządzenia wywiadu środowiskowego organ swoich motywów w tym zakresie nie wskazał, co stanowiło podstawę uchylenia tej decyzji przez organ odwoławczy.

Przy ocenie sytuacji rodzinnej jak i dochodowej organ ma uprawnienie do żądania od wnioskodawcy przedłożenia określonych dokumentów czy też złożenia oświadczenia o stanie majątkowym. Skarżący w postępowaniu z jego wniosku z dnia [...] kwietnia 2005r. zaświadczenia o gotowości do podjęcia pracy nie złożył - pomimo żądania organu. Odmawiał również dokonania aktualizacji wywiadu środowiskowego - którego celem jest między innymi zebranie informacji o stanie rodzinnym, dochodowym i majątkowym wnioskodawcy.

Zdaniem Sądu - w interesie osoby ubiegającej się o przyznanie pomocy z opieki społecznej jest udzielenie informacji niezbędnych do oceny jego sytuacji rodzinnej, majątkowej i dochodowej. Odmowa współdziałania wnioskodawcy w tym zakresie z pracownikiem socjalnym naraża wnioskującego o pomoc na negatywne konsekwencje takiego zachowania. Takie zachowanie strony również podlega ocenie organu co w konsekwencji może doprowadzić organ do wniosku, iż pomocy strona nie oczekuje.

Zachowania skarżącego w toku postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją - nie usprawiedliwia również niechęć skarżącego do określonych pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej jak i jego zarzuty dotyczące działania tego Ośrodka. Nie można zgodzić się również ze stwierdzeniem, że żądanie skarżącego o wyznaczenie innej osoby do sporządzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego należało traktować jako wniosek o wyłączenie pracownika od postępowania na podstawie art. 24 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego braku racjonalności organu w zakresie kwoty jak i okresu na jaki przyznano skarżącemu zasiłek okresowy, wskazać należy, iż jest on również nieuzasadniony. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 4 ustawy o pomocy społecznej - pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Potrzeby osób korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Instytucja pomocy społecznej zmierza do wspierania osób w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia ich potrzeb. Działanie Ośrodka Pomocy Społecznej dotyczyć winno wspierania i udzielania pomocy, nie zaś dostarczania środków do życia jak również dbania o to by skarżący miał "godne warunki życia", bez współdziałania skarżącego w osiągnięciu tego celu. Z akt administracyjnych przedmiotowego postępowania jak również z akt wielu innych spraw skarżącego, które toczyły się przed niniejszym Sądem wynika, że skarżący jest osobą zdrową i zdolną do pracy. Z tego też względu jest w stanie przedsięwziąć działania, które pozwolą mu zaspokoić jego potrzeby. Organy pomocy społecznej winny go w tym wspierać, a nie wyręczać.

Zdaniem Sądu organ nie miał możliwości w pełni ocenić sytuację w jakiej znalazł się skarżący z uwagi na postępowanie skarżącego, a nie z powodu naruszenia przez ten organ obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. Organ podejmował czynności mające na celu wyjaśnienie sytuacji rodzinnej, dochodowej jak i majątkowej w jakiej znajduje się skarżący, jak i mające na celu wszechstronne wyjaśnienie sprawy. Postawa skarżącego jednak czynności te w znacznym stopniu utrudniała. W okolicznościach niniejszej sprawy brak jest podstaw do przyjęcia, że przeprowadzone postępowanie administracyjne narusza przepisy art. 7 i 77 kodeksu postępowania administracyjnego.

Zachowanie skarżącego jakim wykazywał się w toku postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie dawało podstawę do odmowy przyznania pomocy. Jednakże z uwagi na treść zasady określonej w art. 139 kodeksu postępowania administracyjnego - zasady reformationis in peius - organ nie mógł odmówić udzielenia tej pomocy. Pomimo iż zasada ta dotyczy postępowania odwoławczego należy mieć na względzie, iż zaskarżona decyzja wydana została w konsekwencji złożonego odwołania od decyzji z dnia [...] kwietnia 2005r.

Z tych też względów - zdaniem Sądu - nie można uznać jako zasadnych zarzutów podniesionych w złożonej skardze jak i w piśmie procesowym pełnomocnika.

Mając na względzie powyższe okoliczności Sąd oddalił skargę na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 z póz. zm.). Na mocy art. 250 wymienionej ustawy Sąd przyznał pełnomocnikowi wynagrodzenie. Zgodnie z treścią przywołanego przepisu wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zasady te określone zostały w rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163, póz. 1348 z póz. zm.). Z treści § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c wymienionego rozporządzenia stawka minimalna w niniejszej sprawie wynosi 240 zł. Zgodnie z dyspozycją § 2 ust. 3 przywołanego rozporządzenia przyznane wynagrodzenie zostało podwyższone o kwotę 52,80 zł stanowiącą podatek od towarów i usług.