Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 204/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2007-03-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6210 Dodatek mieszkaniowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 marca 2007r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...]r., nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Prezydent Miasta B., na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. Nr 142, poz. 1591) w zw. z art. 3 ust. 1, art. 7 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, póz. 734 z późn. zm.) oraz § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817) w trybie art. 104 k.p.a., przyznał Z. W. dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] złotych miesięcznie na okres od 1 listopada 2005 r. do 30 kwietnia 2006 r.

W uzasadnieniu organ szczegółowo przedstawił wyliczenie kwoty dodatku mieszkaniowego podając, że powierzchnia użytkowa lokalu wynosi [...]m2 i jest większa od normatywnej powierzchni dla trzech osób tj. od 45 m2. Średni miesięczny dochód strony z okresu trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego wyniósł [...] złotych na miesiąc i nie jest wyższy od 125% najniższej emerytury, która w dacie orzekania przez organ I instancji wynosiła 562,58 złotych. Jak należy przyjąć, bo wyraźnie tego organ nie przedstawił w motywach decyzji, przy wyliczeniu dochodu uwzględnił pobrane w zakreślonym terminie przez stronę świadczenie rentowe w wysokości [...]złotych wraz z kwotą dodatku [...] złotych oraz rentę rodzinną J. i G. W. wynoszącą po [...]złotych. Wydatki na mieszkanie w miesiącu poprzedzającym datę złożenia wniosku o przyznanie świadczenia przeliczone na powierzchnię normatywną stanowiły kwotę [...]złotych, a 90 % tej sumy to [...]złotych. Powyższą kwotę pomniejszono o udział gospodarstwa domowego w kosztach utrzymania mieszkania tj. o kwotę [...]złotych (15 % z kwoty [...]złotych), co stanowi kwotę dodatku mieszkaniowego w wysokości [...]złotych.

W odwołaniu strona zakwestionowała przyjętą przez organ orzekający średnią miesięczną wysokość dochodów na jedną osobę w jej gospodarstwie domowym, wskazując iż wynosi ona [...]zł oraz podała, że renta dzieci, zasiłek rodzinny i dodatek z tytułu samotnego wychowywania dzieci były przyznane i pobierane do końca sierpnia 2005 r. Wobec powyższego wniosła o ponowne obliczenie średniego miesięcznego dochodu.

Decyzją z dnia [...]roku, Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy orzeczenie organu I instancji.

W motywach rozstrzygnięcia przytoczono treść art. 3 ust. 1 oraz art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. nr 71, poz. 734). Organ odnosząc się do zarzutów odwołania przywołał definicję dochodu zawartą w art. 3 ust. 3 powołanej ustawy oraz wskazał, że przy obliczaniu świadczenia bierze się pod uwagę średni dochód gospodarstwa domowego faktycznie uzyskany w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku, co w odniesieniu do Z. W. obejmuje okres od lipca do września 2005 r., a więc również pobierane do końca sierpnia 2005 r. świadczenia rodzinne, jak i otrzymane w sierpniu 2005 r. jednorazowe dodatki pieniężne do renty.

W konsekwencji dochód trzyosobowego gospodarstwa domowego strony, która zajmuje lokal mieszkalny o pow. [...]m2, w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku wyniósł [...] zł, czyli miesięcznie [...] złotych, co w przeliczeniu na osobę stanowi kwotę [...] złotych. Dochód ten nie przekracza maksymalnego dopuszczalnego dochodu, lecz jest wyższy od 100% kwoty najniżej emerytury. Udział własny gospodarstwa domowego w pokryciu należności czynszowych wynosi [...] złotych tj. 15 % kwoty miesięcznego dochodu. Wydatki na mieszkanie wynoszą według złożonego wniosku [...]złotych, co w przeliczeniu na powierzchnię normatywną stanowi kwotę [...] złotych, z czego zgodnie z treścią § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 roku w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817) do podstawy obliczenia dodatku mieszkaniowego przyjmuje się 90 % wydatków ponoszonych przez stronę w związku z korzystaniem mieszkania i wynosi ona [...] zł. Obliczony na tej podstawie dodatek mieszkaniowy wynosi [...] złotych ([...]-[...]x15%). Dlatego odwołanie nie odniosło skutku.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona domagała się ponownego obliczenia dochodu, podając, iż przy wyliczaniu kwoty dodatku mieszkaniowego błędnie przyjęto podstawę wymiaru renty, a nie wysokość świadczenia oraz dwukrotnie policzono zasiłek rodzinny wynikający z decyzji ZUS oraz decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...]r., [...]. Według skarżącej jej dochód w okresie od 1 lipca 2005 r. do 30 września 2005 r. wynosi [...]złotych, czyli miesięcznie [...]złotych, a w przeliczeniu na członków gospodarstwa domowego po [...]złotych. Strona wyszczególniła składniki przychodów, które uwzględniła przy obliczeniu powyższej kwoty.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację oraz akcentując, że na dochód gospodarstwa domowego składały się renta w wysokości [...]zł ([...]zł x 3), dodatek pielęgnacyjny [...]zł ([...]x 3), jednorazowy dodatek w wysokości [...]zł, renta rodzinna syna G. w wysokości [...]zł ([...]zł x 3), jednorazowy dodatek w wysokości [...]zł, renta rodzinna córki J. [...]zł ([...] x 3) wraz z jednorazowym dodatkiem w wysokości [...]zł oraz świadczenia rodzinne tj. zasiłek rodzinny na syna w wysokości [...] zł ([...] x 2) wraz z dodatkiem z tytułu samotnego wychowywania syna w kwocie [...] zł ([...] x 2).

W piśmie procesowym z dnia [...]r. skarżąca podała, że w miesiącu wrześniu 2005 r. jej dzieci nie pobierały renty rodzinnej, gdyż w czerwcu zakończyły naukę, a świadczenie przyznane było do 31 sierpnia 2005 r., na co przedłożyła kopię decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. z dnia [...]r., znak [...] o wznowieniu wypłaty renty rodzinnej dla syna G. W. od 1 września 2005 r. oraz kopię decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. z dnia [...]r., znak [...] o przeliczeniu renty rodzinnej dla córki od 1 września 2003 r. do 31 sierpnia 2005 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) dalej w skrócie: p.p.s.a, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w treści ustawy. Kryterium kontroli wykonywanej przez te sądy określa art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowiący, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem kontrola ta sprowadza się do ustalenia, czy kwestionowana decyzja nie uchybia przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądy te badają również, czy organ administracji publicznej nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością decyzji (art. 145 § 1 p.p.s.a w zw. z art. 135 p.p.s.a.). Nadto – w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. – rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc związanymi zarzutami i wnioskami skargi, a zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu. Oznacza to, że Sąd administracyjny ma prawo, a nawet obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze i dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Wedle brzmienia art.135 przywołanej ustawy przedmiotem oceny legalności może być nie tylko zaskarżona decyzja ostateczna, ale też inne akty wydane w granicach danej sprawy.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Oceniając bowiem legalność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji z urzędu niepodobna było nie dostrzec, że uchybiają one przepisom prawa materialnego i procesowego w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Sformułowany natomiast przez stronę skarżącą zarzut błędnego obliczenia kwoty dochodów wypadło podzielić już choćby z powodu niedostatecznej prezentacji składników, uchylającej owe akty spod kontroli.

Zasady przyznawania świadczenia pieniężnego w postaci dodatku mieszkaniowego uregulowane zostały w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 roku (Dz.U. Nr 71, poz. 734). Treść art. 6 powołanej ustawy wskazuje, że wysokość dodatku mieszkaniowego zależy od: łącznego dochodu gospodarstwa domowego, wysokości wydatków poniesionych na mieszkanie, liczby członków gospodarstwa domowego, powierzchni użytkowej zajmowanego lokalu. Odnosząc się do pierwszego spośród wymienionych kryteriów przywołać należy definicję dochodu, obowiązującą w dacie wydania zaskarżonej decyzji, zawartą w art 3 ust. 3 cyt. ustawy, w myśl której za dochód uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Do dochodu nie wlicza się dodatków dla sierot zupełnych, zasiłków pielęgnacyjnych, zasiłków okresowych z pomocy społecznej, jednorazowych świadczeń pieniężnych i świadczeń w naturze z pomocy społecznej oraz dodatku mieszkaniowego. Według zaś art. 7 ust. 1 wymienionej ustawy do wniosku o dodatek mieszkaniowy dołącza się deklarację o dochodach gospodarstwa domowego za okres 3 miesięcy kalendarzowych poprzedzających dzień złożenia wniosku oraz inne niezbędne dokumenty.

W odniesieniu do strony skarżącej okres ten obejmował miesiące od lipca do września 2005 roku. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że przyjęta przez organy orzekające kwota dochodu strony skarżącej ustalona została z naruszeniem art. 7 i 77 k.p.a Złożony wniosek o dodatek mieszkaniowy z dnia [...]roku obejmował rentę rodzinną J. W. i G. W. za okres dwóch miesięcy poprzedzających jego złożenie. Powstała rozbieżność w sytuacji dochodowej ustalonej na potrzeby wnioskowanego świadczenia wynikła z wliczenia przez organy orzekające do dochodu gospodarstwa domowego rat świadczenia z ubezpieczenia społecznego pobranego przez dzieci skarżącej we wrześniu 2005 r. Okoliczność ta miała istotne znaczenie w sprawie, ponieważ po pierwsze zawyża dochód strony skarżącej, a po drugie wpływa na wysokość wnioskowanego świadczenia. Organ pierwszej instancji dokonując wyliczenia kwoty dodatku mieszkaniowego bez jakiegokolwiek postępowania dowodowego zaliczył do dochodu ubiegającej się o dodatek mieszkaniowy rentę rodzinną jej dzieci za okres trzech miesięcy, co pozostaje w sprzeczności z oświadczeniem Z. W.. Organ odwoławczy powtórzył zaś ten mechanizm i przyjął dane do obliczenia świadczenia w oparciu o założenia organu I instancji, które w konfrontacji ze złożonymi przez stronę decyzjami organu rentowego, wskazują na ich bezzasadność. W tym stanie rzeczy organy orzekające mimo obowiązków wynikających z art. 7 i 77 k.p.a, nie starały się wyjaśnić okoliczności istotnych dla sprawy, co doprowadziło do błędnego ustalenia dochodu i naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Dodatkowym argumentem przemawiającym za uchyleniem zaskarżonej decyzji jest fakt stwierdzenia wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2006 r., sygn. akt P 4/05 (OTK-A 5/2006, poz. 55) niekonstytucyjności art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych oraz niezgodności § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych z art. 6 ust. 1 powyższej ustawy. Co prawda orzeczenie to zapadło po wydaniu zaskarżonej decyzji, lecz stanowi ono wymienioną w art. 145a k.p.a. podstawę wznowienia postępowania. Taka zaś podstawa stanowi powód uchylenia decyzji po myśli art. 145 § 1 lit. b Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Niezależnie zatem od skutków tego wyroku i daty jego podjęcia musiał on wywołać uchylenie decyzji opartej o nielegalne przepisy prawa. Cytowane rozporządzenie było podstawą obu zapadłych w sprawie decyzji, przy czym wydano je na mocy całego (bez sprecyzowania jednostki) art. 9, a więc m.in. na podstawie wadliwej delegacji ustawowej, która w punkcie 1 ust. 1 upoważniała Radę Ministrów do uchwalenia wykazu i wysokości wydatków za zajmowany lokal. Natomiast jego § 2 ust. 2 określał ułamek wydatków na mieszkanie, jakie mogły być przyjęte do obliczenia dodatku mieszkaniowego. Nie powinno zatem budzić wątpliwości, iż zapadłe w sprawie decyzje oparte zostały o wadliwe przepisy prawne. W uzasadnieniu orzeczenia Trybunał Konstytucyjny podkreślił, iż "...ograniczenie wydatków będących podstawą obliczenia dodatku mieszkaniowego o 10% nie ma podstaw w przepisach ustawy o dodatkach mieszkaniowych, w szczególności art. 6 ust. 1 oraz, że rozporządzenie w sprawie dodatków mieszkaniowych w sposób samoistny kreuje odrębny od ustawowego reżim określania wysokości dodatku mieszkaniowego...". Co prawda Trybunał Konstytucyjny w końcowym fragmencie orzeczenia stwierdził, iż sprawy dodatków mieszkaniowych w nowym stanie prawnym (po wydaniu wyroku z dnia 9 maja 2006 r.) mogą być rozstrzygane na podstawie ustawy, wszak w niniejszej sprawie wymaga to poczynienia nowych ustaleń i rozważań.

Z tych powodów zapadłe w sprawie decyzje nie mogły się ostać. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy rzeczą właściwego organu będzie wyjaśnienie sprawy w naprowadzonych kierunkach i ustalenie w sposób nie budzący zastrzeżeń dochodu gospodarstwa domowego strony skarżącej na użytek regulacji zawartej w powoływanej ustawie, a następnie poprawne obliczenie dodatku mieszkaniowego. W motywach decyzji organ między innymi poda szczegółowe wyliczenie dochodu ze wszystkimi składnikami oraz wydatków na mieszkanie.

Końcowo należy zwrócić uwagę na niedopuszczalne poprawki i skreślenia uczynione prawdopodobnie przez pracowników organu pierwszej instancji na złożonych przez stronę dokumentach. Nie ma to żadnego umocowania prawnego, a bezprawnie ingerując w treść dokumentu innego podmiotu wypacza jego treść.

Co mając na uwadze, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji niniejszego wyroku.