Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 890/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2007-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji

SENTENCJA

Dnia 8 lutego 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Markiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Asesor WSA Renata Kubot-Szustowska, Protokolant Tomasz Furmanek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2007 roku sprawy ze skargi E. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z Funduszu Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, adwokat B. P. - Kancelaria Adwokacka w Ł., ul. A kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote i osiemdziesiąt groszy) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym należny podatek od towarów i usług oraz kwotę 17 (siedemnaście) złotych tytułem zwrotu poniesionych wydatków; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej E. P., kwotę 88,00 (osiemdziesiąt osiem) złotych tytułem zwrotu poniesionych wydatków.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Prezydent Miasta K. stwierdził, że E. P. przysługuje uprawnienie do zaliczenia wartości mienia pozostawionego przez ojca S. P. na terenach niewchodzących w skład obecnego obszaru Rzeczypospolitej Polskiej, położonego w miejscowości B. gm. S. pow. B. woj. l., na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży nieruchomości Skarbu Państwa.

Podstawę prawną decyzji stanowił art. 104 k. p. a. w związku z art. 212 i art. 4 pkt 9 b 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2000 roku, Nr 46, poz. 543 ze zm.), § 4, 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998 roku w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości (Dz. U. Nr 9, poz. 32 ze zm.) oraz upoważnienie Nr 171/2003 Prezydenta Miasta K. z dnia 20 lutego 2003 roku.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że uprawnienie E. P. ustalono na podstawie dokumentów, tj. orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Oddziału Wojewódzkiego we W. z dnia [...] stwierdzającego, że ojciec skarżącej pozostawił poza obecnymi granicami Polski majątek nieruchomy, prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Łodzi z dnia 27 lipca 1982 roku o stwierdzeniu nabycia spadku po ojcu przez E. P. w całości oraz decyzji Kierownika Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej Ł. – B. z dnia 8 lutego 1973 roku orzekającej o zmianie nazwiska S. D. na nazwisko P. Powyższe dokumenty organ ocenił jako wiarygodne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. Podkreślono, że ekwiwalent przysługujący właścicielowi mienia nie został dotychczas zrealizowany.

Organ ustalił wartość pozostawionego mienia na kwotę 356 098 złotych na podstawie operatów szacunkowych sporządzonych przez rzeczoznawców majątkowych. Zakwestionował natomiast prawidłowość operatu szacunkowego przedstawionego przez E. P. i nie przyjął ustaleń tego operatu za dowód w postępowaniu. Organ negatywnie ocenił przyjętą w operacie odtworzeniową metodę wyceny wbrew przepisowi § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości oraz zakwestionował uwzględnienie wartości mienia, w stosunku do którego brak było niebudzących wątpliwości dowodów na jego pozostawienie oraz objęcie szacunkiem składników mienia ruchomego i upraw sadowniczych.

Powołany przez organ rzeczoznawca majątkowy sporządził opinię z uwzględnieniem przesłanek zawartych w rozporządzeniu Rady Ministrów i prawidłowo określa wartość rynkową nieruchomości. Opinię tę uzupełniono o wartość pieców do wypalania cegły ustaloną w operacie przedłożonym przez skarżącą, jako że biegły powołany przez organ pieców tych w swym opracowaniu nie uwzględnił.

E. P. w dniu 16 lutego 2004 roku odwołała się od powyższej decyzji kwestionując przyjętą wartość nieruchomości pozostawionej za granicą. Podniosła, że organ nie uwzględnił szeregu składników mienia (sadu, obiektów gospodarczych, zadaszenia przy stodole, cegieł i pieców cegielni), korzystnej lokalizacji nieruchomości, niewłaściwie użył metodę porównawczą i metodę korygowanej ceny średniej, do porównania nieruchomości zastosowano nieruchomości o niskich cenach, przyjął niewłaściwie współczynniki korygujące, regionalny mnożnik przeliczeniowy. Zaznaczyła, iż zastrzeżenia organu do przedłożonej przez nią wyceny nieruchomości nie są zasadne. Skarżąca podkreśliła, że w skład nieruchomości wchodził sad z nasadzeniami i ogrodzeniem. Brak wyraźnego wyszczególnienia sadu nie przekreśla jego istnienia, jako że pozostawiona nieruchomość stanowiła nieruchomość rolną. W pojęciu nieruchomość rolna mieści się także grunt, na którym uprawia się drzewa owocowe.

Nadto E. P. zarzuciła, iż w operacie przyjętym przez organ za prawidłowy uwzględniono jedynie powierzchnię użytkową z pominięciem innych elementów rzutujących na wartość nieruchomości.

W wycenie powinna znaleźć także odzwierciedlenie wartość cegły wypalonej, jak też będącej w produkcji, gdyż jest to mienie znacznej wartości. Podobnie – piece do wypalania cegły – stanowiły istotną wartość jako stały element wyposażenia budynku cegielni.

Operat stanowiący podstawę wyceny nie zestawia cen nieruchomości w B. z porównywanymi ani nie zaznacza, czy na którejś z porównywanych nieruchomości znajdowały się podobne zabudowania i nasadzenia. Nie uwzględnia też klasy gruntów ani przedwojennej parcelacji oraz tego, że pozostawiona nieruchomość posiadała jak na ówczesne warunki wszystkie niezbędne składniki zapewniające komfort zamieszkania i gospodarowania. Do porównania przyjęto nieruchomości o niskich cenach i powierzchni kilkakrotnie mniejszej niż nieruchomość porównywana. Strona zakwestionowała też korektę wyceny cegielni poprzez niezasadne uwzględnienie współczynnika regionalnego.

E. P. podkreśliła wyjątkowy charakter pozostawionej nieruchomości. W jej ocenie operat przygotowany na zlecenie strony przez biegłego w pełni odpowiadał charakterowi nieruchomości; był rzetelny, trafny i zgodny z prawem.

W konsekwencji powyższych zarzutów przyjętą wycenę skarżąca uznała za zaniżoną.

Postanowieniem z dnia [...] Prezydent Miasta K. na podstawie art. 65 § 1 k. p. a. w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 roku o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży lub opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz. U. z 2004 roku, Nr 6, poz. 39) oraz upoważnienia Nr 311/2004 Prezydenta Miasta K. z dnia 9 lutego 2004 roku przekazał odwołanie E. P. według właściwości do Wojewody Ł.

W uzasadnieniu organ podał, że Prezydent Miasta K. wobec dyspozycji art. 5 ust. 1 pkt 2 cyt. wyżej ustawy nie jest organem właściwym do rozpatrzenia sprawy. Właściciel nieruchomości ostatnio zamieszkiwał w Ł.

Postanowieniem z dnia [...] Minister Skarbu Państwa na podstawie art. 37 § 2 w związku z art. 123 k. p. a. po rozpatrzeniu zażalenia E. P. na bezczynność Wojewody [...] w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Wojewodzie [..] termin dwóch miesięcy na załatwienie sprawy.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k. p. a. uchylił zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta K. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

W uzasadnieniu podał, że właściwość instancyjna Wojewody [...] do rozpoznania sprawy wynika z art. 9 a ustawy o gospodarce nieruchomościami jako przepisu szczególnego wobec art. 17 k. p. a.

Obecnie obowiązująca ustawa z dnia 8 lipca 2005 roku o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418) przewiduje w art. 27, że przedmiotowa sprawa prowadzona będzie obecnie na podstawie przepisów tej ustawy i zakłada obowiązek załączenia do wniosku ściśle określonych dowodów oraz określa, jakie dokumenty mogą być tymi dowodami (art. 4 i 6 ustawy).

Decyzja Prezydenta Miasta K. nie stała się ostateczna i postępowanie nie zostało zakończone. Rozstrzygniecie winno zapaść w oparciu o przepisy nowej ustawy. Wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty przez Wojewodę [...] w trybie odwoławczym stanowiłoby naruszenie dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Organem I instancji jest teraz Wojewoda [...] .

Na powyższą decyzję E. P. wniosła w dniu 25 września 2006 roku skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.

Rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie art. 138 § 2 k. p. a. poprzez uznanie, że rozstrzygniecie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, art. 6 ust. 4 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej poprzez uznanie, że ustawa ta zakłada obowiązek załączenie do wniosku ściśle określonych dowodów i określa jakie dokumenty mogą być tymi dowodami oraz wyłącza w tym zakresie zastosowanie przepisów postępowania dowodowego zawartych w k. p. a., art. 139 k. p. a. poprzez orzeczenie na niekorzyść strony skarżącej, mimo że zaskarżona decyzja nie naruszała rażąco prawa ani nie naruszał interesu społecznego, art. 8 k. p. a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób przeczący zasadzie zaufania obywateli do organów Państwa, art. 12 k. p. a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób rażąco przewlekły.

Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie decyzji stosownie do wniesionego odwołania, wzięcie przy tym pod uwagę najważniejszego w tej sprawie obiektywnego ustalenia wartości nieruchomości wynikającej z operatu przedłożonego przez skarżącą.

W uzasadnieniu podała, że przed organem I instancji przedstawiła całość możliwych do uzyskania dowodów prawa do rekompensaty i wykonania operatu szacunkowego. Dowody te w świetle obowiązującego prawa były wystarczające do wydania decyzji i organ uznał za udowodnione istnienie majątku i prawo do rekompensaty. Kwestią sporną była wycena nieruchomości pozostawionej za granicą. Żaden przepis prawa nie nakazuje, aby organ I instancji korzystał z usług konkretnego rzeczoznawcy majątkowego. W razie wątpliwości mógł zwrócić się do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych.

Decyzja organu odwoławczego wskazuje na zamknięty katalog dowodów z art. 6 ust. 3 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty.

Organ rozpatrzył sprawę poza granicami odwołania, jako że postanowił na nowo badać prawo do rekompensaty. Odrzucił przyjętą przez organ I instancji dokumentację istotną dla umożliwienia wykonania operatu szacunkowego. W ocenie strony art. 6 ustawy nie wyłącza zastosowania ogólnych zasad postępowania zawartych w k. p. a.

Skarżąca podkreśliła znaczny okres czasu, jaki upłynął od dnia wydarzeń stanowiących podstawę zgłaszanych roszczeń.

Podniosła, że odrzucenie operatu szacunkowego przedłożonego przez stronę było dowolne i bezpodstawne. Operatowi temu nie sposób postawić żadnego merytorycznego zarzutu. Przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia było niezasadne.

Dla uchylenia decyzji organu I instancji należało wykazać, iż rażąco narusza prawo. Organ II instancji powyższego nie wykazał. Wydając decyzję zdecydowanie pogorszył sytuację. Strona oceniła za krzywdzące zastosowanie art. 27 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty nie uwzględniając przewlekłości postępowania spowodowanej winą organów.

Zaskarżona decyzja dotknięta jest rażącym naruszeniem prawa., tj. art. 139 k. p. a. w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k. p. a i podlega uchyleniu. W toku postępowania rażąco naruszono zasadę zaufania obywateli do organów Państwa i zasadę szybkiego i terminowego załatwienia spraw. Skarżąca podkreśliła przewlekłość postępowania, która wystąpiła w niniejszej sprawie.

W odpowiedzi na skargę z dnia 16 października 2006 roku Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi argumentując jak w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego.

W uzupełnieniu skargi z dnia 22 stycznia 2007 roku E P. podniosła, że w niniejszej sprawie organy złamały zasady szybkości postępowania oraz zaufania obywateli do organów Państwa. Zaskarżona decyzja narusza nadto dyspozycję art. 139 k. p. a. Powtórzyła nadto zarzuty i ich uzasadnienie sprecyzowane w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż wskazane w zarzutach skargi.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, iż na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 135, poz. 1269) w związku z art. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p. p. s. a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art. 145 § 1 p. p. s. a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 p. p. s. a. Sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k. p. a., a tego rodzaju sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie.

W myśl z art. 134 § 1 p. p. s. a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Bada więc zaskarżone orzeczenie pod kątem wszelkich naruszeń prawa, a nie tylko tych wskazanych w skardze. Stosownie zaś do art. 133 § 1 p. p. s. a. Sąd rozstrzyga na podstawie akt sprawy.

Z wymienionych przepisów wynika, iż Sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W niniejszej sprawie kwestią zasadniczą dla rozstrzygnięcia jest naruszenie przez organ przepisów o właściwości rzeczowej.

W myśl art. 19 k. p. a. organy administracji winne są z urzędu przestrzegać swej właściwości. Właściwość organu administracji określana jest jako kompetencja do załatwienia określonego rodzaju kategorii spraw.

Na gruncie postępowania administracyjnego można wyróżnić dwa rodzaje właściwości: ustawową, tj. wynikającą wprost z przepisu ustawy oraz delegacyjną, tj. wynikającą z delegacji, z uwagi na przekazanie danej sprawy lub czynności procesowej w sprawie jednemu organowi administracji publicznej przez drugi organ administracji publicznej (por. B. Adamiak, J. Borkowski: "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2003, s. 124 i nast.).

W ramach właściwości ustawowej wyróżnia się trzy rodzaje właściwości: miejscową, rzeczową oraz instancyjną. Właściwość rzeczowa to zdolność prawna organu administracji do rozpoznawania i rozstrzygania przedmiotowo określonej kategorii spraw. Właściwość miejscowa to zdolność do rozpoznawania spraw na obszarze określonej jednostki podziału terytorialnego kraju, a instancyjna to zdolność do prowadzenia weryfikacji decyzji w drodze administracyjnej.

Właściwość organów administracji wynika przede wszystkim z norm prawa materialnego, przy czym zasady ustalenia właściwości instancyjnej są określone w Kodeksie postępowania administracyjnego, jednakże z zastrzeżeniem, że pierwszeństwo przed tymi uregulowaniami mają postanowienia szczególne odrębnych ustaw co do wyznaczenia innego organu wyższego stopnia.

Wypływający z art. 19 k. p. a. obowiązek spoczywający na organie administracji w zakresie badania swej właściwości rozumiany jest nie tylko jako konieczność podjęcia odpowiednich czynności przed wszczęciem postępowania, ale rozciąga się także (a może przede wszystkim) na fazę prowadzenia postępowania, na każdym jego etapie. Stwierdzenie to jest o tyle istotne, że wskutek zmiany przepisów prawa możliwa jest utrata zdolności do rozstrzygnięcia sprawy przez właściwy dotychczas organ na rzecz innego organu (szczególnie w dobie szybkiego tempa zmian legislacyjnych). Dlatego niezbędne jest bieżące i należyte śledzenie podstawy prawnej działania przez organy administracji.

Jeżeli w wyniku realizacji powyższego obowiązku badania właściwości okaże się, że do rozstrzygnięcia sprawy właściwy jest inny organ, Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje w art. 65 § 1 obowiązek wydania postanowienia o przekazaniu sprawy organowi właściwemu. W przypadku, gdy stwierdzenie niewłaściwości nastąpi po wszczęciu postępowania przez organ niewłaściwy w sprawie, wówczas przedmiotowe przekazanie winno poprzedzać wydanie decyzji o umorzeniu prowadzonego przez niewłaściwy organ postępowania (art. 105 § 1 k. p. a.).

Przestrzeganie przepisów o właściwości jest jednym z podstawowych obowiązków procesowych nałożonych na organy administracji. Świadczy o tym fakt, iż zignorowanie przepisów o właściwości rodzi doniosłe skutki prawne w postaci konieczności stwierdzenia nieważności aktu wydanego z ich naruszeniem (art. 156 § 1 pkt 1 k. p. a.). Ustawodawca zdecydował bowiem, iż decyzja wydana przez niewłaściwy w sprawie organ jest dotknięta tak istotną wadą, że nie może ostać się w obrocie, bez względu na trafność rozstrzygnięcia.

Naruszenie właściwości jako przesłanka stwierdzenia nieważności aktu administracji została zbudowana w sposób ogólny; brak jest jakichkolwiek dodatkowych warunków, czy też elementów wartościujących, ocennych, kwalifikujących dany przypadek uchybienia właściwości jako mniej lub bardziej istotną wadę, albo też pozwalających na odstąpienie od orzeczenia nieważności aktu tego z powodu marginalności naruszenia prawa. Podglądy doktryny i orzecznictwa są zgodne – przepisy regulujące właściwość organów administracji mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Naruszenie każdego rodzaju właściwości przez organ administracji przy wydawaniu decyzji administracyjnej powoduje jej nieważność (por. wyrok NSA z dnia 7 października 1982 roku, sygn. akt II SA 1119/82, publ. ONSA 1982/2/95, wyrok NSA z dnia 29 listopada 1999 roku, sygn. akt V SA 955/1999, publ. Lex nr 49943, B. Adamiak, J. Borkowski: "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2003, s. 710 - 711).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja dotknięta jest wadą skutkującą koniecznością orzeczenia nieważności, ponieważ wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej, a to z poniższych względów.

Na gruncie nieobowiązującego już rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998 roku w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości (Dz. U. Nr 9, poz. 32 ze zm.) w związku z art. 4 pkt 9b1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2000 roku, Nr 46, poz. 543 ze zm.) organem właściwym do rozstrzygania wniosku o zaliczenie wartości nieruchomości na poczet ceny sprzedaży lub opłaty z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości w I instancji był starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej albo prezydent miasta na prawach powiatu właściwy ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy. Prawidłowo zatem wniosek E. P. rozpoznał w I instancji Prezydent Miasta K. i decyzją z dnia [...] orzekł o uprawnieniu do zaliczenia wartości mienia pozostawionego przez ojca skarżącej – S. P. na terenach niewchodzących w skład obecnego obszaru Rzeczypospolitej Polskiej na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży nieruchomości Skarbu Państwa.

Od powyższej decyzji strona odwołała się. Wówczas organem właściwym do rozpoznania odwołania był na podstawie art. 9 a ustawy o gospodarce nieruchomościami właściwy miejscowo wojewoda.

Od dnia wydania decyzji przez organ I instancji do momentu wydania zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji upłynęło ponad dwa i pół roku. W tym czasie podstawa prawna, zasady postępowania wobec osób występujących z roszczeniem z tytułu majątków pozostawionych na kresach wschodnich w związku z wojną 1939 roku zmieniły się dwukrotnie.

Po raz pierwszy – z dniem 30 stycznia 2004 roku, tj. z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 12 grudnia 2003 roku o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz. U. z 2004 roku, Nr 6, poz. 39 ze zm.). Kolejny raz – z dniem 7 października 2005 roku, tj. z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 8 lipca 2005 roku o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.).

Powyższe zmiany prawa objęły nie tylko podstawę prawną, zasady i tryb postępowania w zakresie tzw. mienia zabużańskiego, ale także zmodyfikowały właściwość organów uprawnionych do orzekania o prawach i obowiązkach osób występujących z roszczeniem z tytułu pozostawienia mienia na kresach wschodnich w związku z II Wojną Światową.

Zaskarżoną decyzję Wojewoda [...] wydawał w okresie obowiązywania ostatniego z wymienionych aktów prawnych, tj. ustawy z dnia 8 lipca 2005 roku o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W ustawie tej w art. 27 umieszczono przepis intertemporalny, przewidujący obowiązek stosowania ustawy do postępowań prowadzonych w sprawach potwierdzenia prawa do rekompensaty wszczętych przed jej wejściem w życie, a dotychczas niezakończonych. Brzmienie powyższej normy może budzić wątpliwości, jako że do dnia wejścia ustawy z 2005 roku polski system prawa nie przewidywał prawa do rekompensaty, lecz prawo do zaliczenia na poczet ceny sprzedaży albo opłaty z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionej za granicą (rozporządzenie z 1999 roku oraz ustawa z 2003 roku). Wobec tego próżno poszukiwać "postępowań w sprawach potwierdzenia prawa do rekompensaty wszczętych i niezakończonych" przed dniem wejścia w życie ustawy z 2005 roku. Pomimo powyższych wątpliwości, uznać należy iż intencją nowej ustawy było wprowadzenie obowiązku jej stosowania do wszystkich postępowań prowadzonych w przedmiocie roszczeń wysuwanych przeciwko Skarbowi Państwa z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej wobec działań wojennych rozpoczętych w 1939 roku. Innymi słowy – przepis intertemporalny zawarty w art. 27 nowej ustawy nakazuje stosować tę ustawę do niezakończonych postępowań prowadzonych dotychczas w przedmiocie zaliczenia na poczet ceny sprzedaży albo opłaty z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionej za granicą.

Dlatego też postępowanie, w którym stroną jest E. P., do tej pory prowadzone w przedmiocie zaliczenia na poczet ceny sprzedaży albo opłaty z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionej za granicą, obecnie prowadzić należy w oparciu o przepisy ustawy z 8 lipca 2005 roku w przedmiocie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, ze wszystkimi tego faktu konsekwencjami.

Skoro od dnia 7 października 2005 roku postępowanie w niniejszej sprawie winno było toczyć się w oparciu o przepisy ustawy z 2005 roku, to i właściwość organów oceniać należy na podstawie norm tejże ustawy. W myśl art. 5 ust. 3 ustawy właściwym organem do potwierdzenia prawa do rekompensaty w drodze decyzji jest wojewoda właściwy ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy będącego właścicielem nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (pkt 1) albo wojewoda właściwy ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania osoby będącej właścicielem nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli o zaliczenie ubiegają się spadkobiercy tej osoby (pkt 2) albo wojewoda właściwy ze względu na miejsce zamieszkania jednego z wnioskodawców wskazanego przez pozostałych, jeżeli współwłaściciele nieruchomości mieszkają lub mieszkali w różnych województwach (pkt 3) albo wojewoda właściwy ze względu na miejsce złożenia wniosku, jeżeli nie można określić właściwości zgodnie z wytycznymi określonymi w pkt 1 – 3 (pkt 4)

W myśl art. 9 ustawy organem wyższego stopnia w sprawach prawa do rekompensaty jest minister właściwy do spraw Skarbu Państwa. Stosownie do art. 127 § 2 k. p. a., organ wyższego stopnia co do zasady jest właściwy do rozpatrzenia odwołania.

Mając na uwadze powyższą regulację prawną stwierdzić należy, iż z dniem 7 października 2005 roku Wojewoda [....] nie był organem właściwym do rozpoznania odwołania E. P. od powołanej decyzji Prezydenta Miasta K.

Dlatego też wydanie przez Wojewodę [...] decyzji o uchyleniu decyzji organu I instancji w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k. p. a. dotknięte jest wadą wymienioną w art. 156 § 1 pkt 1 k. p. a.

Z powyższych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 250 i 242 p. p. s. a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).