Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2627/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 156 par 1 pkt 2, 157 par 1, 150 par 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara, Protokolant ref. staż. Aleksandra Larkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] października 2014 r. nr [...] Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (dalej: "GDOŚ") utrzymał w mocy własną decyzję z [...] sierpnia 2014 r. znak: [...] stwierdzającą nieważność decyzji GDOŚ z [...] marca 2013 r. znak: [...] uchylającą decyzję GDOŚ z [...] lutego 2013 r. znak: [...].

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

Pismem z [...] maja 2012 r. Starosta Powiatu [...], na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, ze zm.), zwanej dalej: "Kpa", zwrócił się do GDOŚ, o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z [...] czerwca 2007 r. znak: [...], uchylającej decyzję Starosty Powiatu [...] z [...] kwietnia 2007 r., znak: [...] i umarzającej postępowanie tego organu w sprawie poniesienia kosztów rekultywacji przeprowadzonej na działce nr [...] obręb [...] przez K. P. (dalej: "skarżący").

W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została wydana [...] czerwca 2007 r., tj. w czasie, w którym obowiązywała już ustawa z 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz. U. z 2014 r. poz. 210), zwana dalej: "ustawą szkodową". Zwrócił również uwagę, iż samorządowe kolegia odwoławcze są organami wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego, ale nie w stosunku do wojewodów. Skoro zatem w przedmiotowej sprawie po 30 kwietnia 2007 r. należało stosować przepisy ustawy z 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2013 r. poz. 1232, ze zm.), zwanej dalej: "Poś", w brzmieniu sprzed tej daty, ale z zastrzeżeniem, że organem właściwym jest wojewoda, należało przyjąć, że zmianie uległa również właściwość organu II instancji. Jeżeli ustawodawca wskazał, że organem I instancji w sprawach tego typu miał być wojewoda, to organem właściwym do rozpatrzenia odwołania był wówczas właściwy minister, a nie Kolegium. Zdaniem Starosty Samorządowe Kolegium Odwoławcze we [...] [...] czerwca 2007 r. nie było już właściwe do rozpatrzenia odwołania od decyzji Starosty Powiatu [...] z [...] kwietnia 2007 r., a wydanie decyzji przez organ niewłaściwy w sprawie stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności.

GDOŚ decyzją z [...] lutego 2013 r. znak: [...], stwierdził nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z [...] czerwca 2007 r.

Wnioskiem z 21 lutego 2013 r. skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy w zw. z art. 17 pkt 1 i 2 oraz art. 8 Kpa, w zw. z art. 35 ustawy szkodowej, poprzez błędne przyjęcie, że decyzja w przedmiocie zobowiązania do poniesienia kosztów rekultywacji przeprowadzonej na działce nr [...] obręb [...] jest decyzją odnoszącą się do "szkody w środowisku", w sytuacji, gdy w wyniku dokonanej przez Starostwo [...] rekultywacji gruntu szkoda w środowisku została usunięta.

W toku rozpatrywania sprawy GDOŚ uznał, iż zgodnie z art. 157 § 1 Kpa właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 Kpa jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. Zgodnie z ww. przepisem, organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] jest ten organ. Kierując się powyższym stwierdził, iż GDOŚ nie jest właściwy do rozpatrzenia żądania strony o stwierdzenie nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 Kpa w przedmiotowej sprawie. W związku z powyższym, decyzją z [...] marca 2013 r. znak: [...] uchylił decyzję z [...] lutego 2013 r. w całości i umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z [...] czerwca 2007 r. W konsekwencji, zawiadomieniem z [...] lipca 2013 r. znak: [...] przekazano, na podstawie art. 65 § 1 Kpa, wniosek Starosty Powiatu [...] z 31 maja 2012 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...].

Pismem z 12 listopada 2013 r. Kolegium Odwoławcze we [...] zwróciło się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy GDOŚ a Samorządowym Kolegium Odwoławczym we [...]. Wniosek umotywowało faktem, iż w treści wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 listopada 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 1477/11, wskazano, jako organ właściwy do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy GDOŚ.

Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 4 marca 2014 r. sygn. akt II OW 167/13 wskazał GDOŚ jako organ właściwy do rozpoznania wniosku Starosty Powiatu [...] z 31 maja 2012 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z [...] czerwca 2007 r.

Następnie GDOŚ zawiadomieniem z [...] lipca 2014 r. znak: [...] wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji GDOŚ z [...] marca 2013 r. uchylającej decyzję GDOŚ z [...] lutego 2013 r. oraz umarzającej postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z [...] czerwca 2007 r.

Skarżący w piśmie z 18 lipca 2014 r. wskazał, iż stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji uznać należy za niedopuszczalne, a GDOŚ winien zakończyć wszczęte postępowanie decyzją o odmowie stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji. Podniósł jednocześnie, iż w doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że instytucja stwierdzenia nieważności decyzji, unormowana w art. 156 Kpa, stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych. Z tego względu przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji muszą być interpretowane w sposób ścisły czy wręcz ścieśniająco. Podniósł, że w orzecznictwie wskazuje się, iż podstawą stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa jest stwierdzenie, że decyzja ta pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu niebudzącego wątpliwości interpretacyjnych, a nadto skutkiem tego naruszenia jest powstanie – w następstwie wydania tej decyzji - sytuacji niemożliwej do zaakceptowania w praworządnym państwie. W ocenie skarżącego, w niniejszej sprawie okoliczności te jednak nie zachodzą. Nie można bowiem uznać, że przy wydaniu decyzji z [...] marca 2013 r. doszło do rażącego naruszenia przez GDOŚ przepisów w zakresie właściwości organów, skoro oba organy - zarówno GDOŚ jaki i Samorządowe Kolegium Odwoławcze, któremu sprawę przekazano - miały wątpliwości co do tego, który organ powinien tę sprawę rozstrzygnąć, a wątpliwości te zostały rozwiane dopiero przez Naczelny Sąd Administracyjny.

GDOŚ decyzją z [...] sierpnia 2014 r. znak: [...] orzekł z urzędu stwierdzenie nieważności decyzji GDOŚ z [...] marca 2013 r., z uwagi na fakt, iż w sposób niezgodny z wyrokiem WSA w Warszawie z 22 listopada 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 1477/11 uznano GDOŚ jako organ niewłaściwy w sprawie rozpatrzenia wniosku Starosty Powiatu [...] z 31 maja 2012 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z [...] czerwca 2007 r. Uznał, iż naruszenie wyroku WSA w Warszawie z 22 listopada 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 1477/11, stanowi wypełnienie przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji zawartej w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. W tym przypadku w sposób rażący naruszono art. 153 w zw. z art. 170 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270, ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a." orzekając, wbrew rozstrzygnięciu WSA w Warszawie, którym organ był związany, w zakresie wskazanego w tym wyroku organu właściwego do załatwienia przedmiotowej sprawy. Nie uznał natomiast, iż zasadne jest stanowisko strony, wyrażone w piśmie z 18 lipca 2014 r., ponieważ w rozważaniach tam zawartych nie wzięto pod uwagę, przesądzającej w tym przypadku, treści wyroku WSA w Warszawie z 22 listopada 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 1477/11.

Skarżący pismem z 8 września 2014 r. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, zaskarżając w całości decyzję GDOŚ z [...] sierpnia 2014 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa w zw. z art. 153 oraz art. 170 p.p.s.a., poprzez jego błędne zastosowanie i stwierdzenie nieważności decyzji z [...] marca 2013 r. z powołaniem się na jej wydanie z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy wskazana przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji nie zachodziła.

W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, iż w niniejszej sprawie nie ziściła się żadna z wymienionych w art. 156 § 1 Kpa przesłanek stanowiących podstawę stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, w tym przesłanka rażącego naruszenia prawa. Dlatego stwierdzenie nieważności decyzji GDOŚ z [...] marca 2013 r. uznać należy za niedopuszczalne, a stwierdzenie nieważności decyzji mimo braku uzasadniających je przesłanek należy ocenić jako rażące naruszenie prawa. Podał, iż zaskarżona decyzja GDOŚ obarczona jest wadą i jako taka powinna zostać usunięta z obrotu prawnego. Podkreślił, iż nie każde, nawet oczywiste, naruszenie prawa może być uznane za rażące, nie przesądza też o rażącym naruszeniu prawa charakter przepisu, jaki został naruszony, ani racje ekonomiczne lub gospodarcze. Nawet uznanie, że w niniejszej sprawie GDOŚ naruszył przepisy ppsa, nie może być automatycznie kwalifikowane jako rażące naruszenie prawa, gdyż stwierdzenie, iż naruszenie prawa ma charakter rażący wymaga ustalenia, że wykazuje ono inne jeszcze cechy, na które wskazuje się w doktrynie i orzecznictwie, mianowicie naruszenie jasnego i zrozumiałego przepisu jest oczywiste, a jego skutki godzą w podstawowe zasady praworządności państwa. W ocenie skarżącego przy wydaniu decyzji z [...] marca 2013 r. nie doszło do rażącego naruszenia przepisów w zakresie właściwości organów, skoro oba organy - zarówno GDOŚ, jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze - miały wątpliwości co do tego, który organ powinien tę sprawę rozstrzygnąć, a wątpliwości te zostały rozwiane dopiero przez Naczelny Sąd Administracyjny. Taka sytuacja, zdaniem skarżącego, może być uznana co najwyżej za skutek istniejących wątpliwości interpretacyjnych odnośnie do wskazanych przepisów, co w świetle utrwalonej linii orzeczniczej sądów administracyjnych, nie oznacza, że organ dopuścił się rażącego naruszenia prawa.

GDOŚ decyzją z [...] października 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję z [...] sierpnia 2014 r.

GDOŚ podtrzymał stanowisko wyrażone w decyzji z [...] sierpnia 2014 r., zgodnie z którym orzeczono z urzędu stwierdzenie nieważności decyzji GDOŚ z [...] marca 2013 r. z uwagi na fakt, iż w sposób niezgodny z wyrokiem WSA w Warszawie z 22 listopada 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 1477/11 uznano GDOŚ jako organ niewłaściwy w sprawie rozpatrzenia wniosku Starosty Powiatu [...] z 31 maja 2012 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z [...] czerwca 2007 r.

Organ wskazał, iż powyższe rozstrzygnięcie znajduje potwierdzenie w uzasadnieniu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 marca 2014 r., w którym wyjaśniono, iż w związku z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu WSA w Warszawie z 22 listopada 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 1477/11, wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działania lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. W związku z tym, brak było podstaw do przekazania przez GDOŚ sprawy do rozpoznania Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu we [...]. Zgodnie z art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i Sąd, który je wydał, lecz również inne sądy, a więc i Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne organy, a więc i GDOŚ i Samorządowe Kolegium Odwoławcze we [...]. Prawomocne orzeczenie pociąga za sobą tę konsekwencję, że nikt nie może negować faktu istnienia orzeczenia o określonej treści. W niniejszej sprawie treść wyroku IV SA/Wa 1477/11 jest bezpośrednio związana z uznaniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, braku właściwości po stronie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] do rozpoznania sprawy i wskazaniem jako organu właściwego - GDOŚ. Nie można więc "oderwać" treści prawomocnego wyroku z 22 listopada 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 1477/11 od dokonanej przez ten Sąd wiążącej oceny prawnej właściwości organów. Organ wyjaśnił, że nie ma przy tym znaczenia, czy wyrok jest błędny, czy też nie.

Następnie odnosząc się do zarzutu skarżącego wskazał, że w niniejszej sprawie nie zaistniała wątpliwość co do właściwości organu mającego rozstrzygnąć sprawę stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...]. Kwestia ta została bowiem przesądzona wyrokiem WSA w Warszawie z 22 listopada 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 1477/11, a NSA swoim postanowieniem jedynie potwierdził zaistniały stan prawny sprawy. Tym samym argument strony, co do niemożności orzeczenia stwierdzenia nieważności w sytuacji wątpliwości interpretacyjnych przepisów należy obalić, gdyż w niniejszej sprawie rozstrzygające było orzeczenie WSA w Warszawie. Naruszenie natomiast ww. prawomocnego wyroku WSA w Warszawie, tj. naruszenie powagi rzeczy osądzonej, kwalifikować należy jako rażące naruszenie prawa skutkujące koniecznością stwierdzenia nieważności takiej decyzji, co w tym przypadku uczyniono.

Na powyższą decyzję GDOŚ z [...] października 2014 r. skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie w całości, wraz z poprzedzającą ją decyzją z [...] sierpnia 2014 r.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, w zw. z art, 153 p.p.s.a. oraz art. 170 p.p.s.a., poprzez jego błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji z [...] sierpnia 2014 r., stwierdzającej nieważność decyzji tegoż organu z [...] marca 2013 r. z powołaniem się na jej wydanie z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy wskazana przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji nie zachodziła.

W uzasadnieniu skargi podtrzymał argumentację przedstawioną w toku postępowania administracyjnego podkreślając, iż z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia w sytuacjach, gdy spełnione zostaną łącznie co najmniej dwie przesłanki: naruszenie jasnego i zrozumiałego przepisu jest oczywiste, oraz jego skutki godzą w podstawowe zasady praworządnego państwa. W ocenie skarżącego nawet w przypadku uznania, iż ewentualne wątpliwości GDOŚ co do kwestii jaki organ jest właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji SKO z 2007 r. nie uzasadniały wydania przez GDOŚ decyzji z [...] marca 2013 r., to i tak wskazana decyzja została podjęta z rażącym naruszeniem prawa. Należy bowiem mieć na uwadze jeszcze drugą z wymienionych wyżej przesłanek, a mianowicie konieczność wykazania, że skutki tego naruszenia godzą w podstawowe zasady praworządnego państwa. Biorąc natomiast pod uwagę stan faktyczny niniejszej sprawy możliwość wykazania tej okoliczności jawi się jako wysoce wątpliwa.

Ponadto zwrócił uwagę, iż nawet gdyby przyjąć, iż organ dopuścił się naruszenia art. 153 p.p.s.a. oraz art. 170 p.p.s.a. poprzez przekazanie sprawy do rozpoznania Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu we [...] mimo, iż w wyroku z 22 listopada 2011 r. WSA w Warszawie stwierdził, że organem właściwym jest w tym przypadku GDOŚ, to nie można uznać, że naruszenie to miało charakter rażący. Podniósł, że GDOŚ wydając zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzję, jak również decyzję ją poprzedzającą, nie sprecyzował dlaczego w jego ocenie naruszenie to przybrało kwalifikowany charakter. Uzasadnienie obu decyzji w tym zakresie jest lakoniczne i nie pozwala na wyjaśnienie powstających wątpliwości, natomiast powołany pogląd doktryny został przytoczony bez żadnego komentarza pozwalającego na przyjęcie, że mógłby on znaleźć zastosowanie w stanie faktycznym niniejszej sprawy.

W odpowiedzi na skargę GDOŚ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu powielił argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - zgodnie z art. 134 § 1 powoływanej wyżej ustawy "p.p.s.a.".

Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Dotyczy ona zatem właściwego zastosowania konkretnego przepisu prawa w indywidualnej sprawie. Wskazania natomiast co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej i dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy. Mają one na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz nakreślenie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie w celu uniknięcia wadliwości tegoż postępowania (por. B. Dauter, Zarys metodyki pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2008, str. 289-290). Z treści przytoczonego przepisu wynika, iż zarówno organy administracyjne, których działanie było przedmiotem skargi, jaki i sąd orzekający w sprawie, ilekroć dana sprawa będzie ponownie przez nie rozpoznawana, będą związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu tegoż sądu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy prawne na podstawie, których ten sąd orzekał. Jeśli więc strona z taką oceną i wskazaniami się nie zgadza, to powinna zakwestionować za pomocą właściwych środków odwoławczych dane orzeczenie, w którym zawarta jest ocena prawna i wskazania, które uważa za niezgodne z prawem. Po uprawomocnieniu się zaś tego orzeczenia, zawarte w nim stanowisko, będzie wiążące nie tylko wobec organów wymienionych w art. 153 p.p.s.a., lecz również i wskazanych w art. 170 p.p.s.a., który to przepis explicite wskazuje, iż orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Jeśli zatem strona ze środka odwoławczego nie skorzysta i tym samym doprowadzi do uprawomocnienia się danego wyroku, wówczas kwestie prawne przesądzone w takim orzeczeniu i wskazania w nim zawarte są wiążące dla organów administracyjnych orzekających w sprawie, tegoż sądu, jak i innych organów, nie wyłączając sądu II instancji rozpatrującego ewentualnie skargę kasacyjną na kolejny wyrok dotyczący tej samej sprawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 9 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Bd 37/14).

W rozpatrywanej sprawie GDOŚ w decyzji z [...] października 2014 r. nr [...] podtrzymał stanowisko wyrażone w decyzji z [...] sierpnia 2014 r., zgodnie z którym orzeczono z urzędu stwierdzenie nieważności decyzji GDOŚ z [...] marca 2013 r. z uwagi na fakt, iż w sposób niezgodny z wyrokiem WSA w Warszawie z 22 listopada 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 1477/11 uznano GDOŚ za organ niewłaściwy w sprawie rozpatrzenia wniosku Starosty Powiatu [...] z 31 maja 2012 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z [...] czerwca 2007 r.

W uzasadnieniu wyroku IV SA/Wa 1477/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że w związku z treścią art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (Dz. U. Nr 75, poz. 473, dalej uzsz) do spraw szkód w środowisku, jakie wynikły przed dniem wejścia w życie tego aktu (30 kwietnia 2007 r. – art. 39) stosuje się przepisy dotychczasowe. Zgodnie z treścią art. 35 ust. 2 uzsz, właściwym do orzekania w tych sprawach był wojewoda a od 15 listopada 2008 r., tj. dnia wejścia w życie ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227, dalej udiś), regionalny dyrektor ochrony środowiska (art. 174 udiś). Organem wyższego stopnia, gdy chodzi o decyzje wydane przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska, jest Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (art. 127 ust. 3 udiś). Wynika stąd, w myśl art. 157 § 1 i art. 150 § 1 Kpa, w następstwie przejęcia kompetencji w sprawach związanych z rekultywacja gruntów w ramach dotychczasowych regulacji, właściwość tego organu do orzekania w trybach nadzwyczajnych - zarówno nieważnościowym jak i wznowieniowym - gdy chodzi także o decyzje wydane uprzednio w przedmiocie rekultywacji przez samorządowe kolegium odwoławcze, skoro orzekało ono, jako organ II instancji (niezależnie, czy na dzień orzekania było ono w ogóle nadal właściwe w tej sprawie). Wprawdzie z dosłownego brzmienia wynika w przypadku orzeczeń samorządowego kolegium odwoławczego właściwość właśnie tego organu do procedowania w przedmiocie nieważności. Uwzględniając względy wykładni systemowej jak i celowościowej, Wojewódzki Sąd w uzasadnieniu wyroku IV SA/Wa 1477/11 wskazał, że art. 157 § 1 Kpa nie ma zastosowania, o ile właściwość rzeczowa w przedmiotowym rodzaju spraw w II instancji przeszła z samorządowych kolegiów odwoławczych na inny organ administracji (w danym przypadku kierownika centralnego urzędu administracji rządowej, do którego stosuje się przepisy kpa dotyczące ministra, w myśl art. 5 § 2 pkt 4 Kpa).

Stanowisko o właściwości GDOŚ znajduje potwierdzenie w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 marca 2014 r. sygn. akt II OW 167/13 Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 4 marca 2014 r. wskazał bowiem GDOŚ jako organ właściwy do rozpoznania wniosku Starosty Powiatu [...] z 31 maja 2012 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z [...] czerwca 2007 r.

Kwestia właściwości organu została zatem prawomocnie przesądzona i bez zmiany stanu prawnego nie można od niej odstąpić.

Prawidłowo zatem GDOŚ decyzją z [...] sierpnia 2014 r. znak: [...] orzekł z urzędu stwierdzenie nieważności decyzji GDOŚ z [...] marca 2013 r., z uwagi na fakt, iż w sposób niezgodny z wyrokiem WSA w Warszawie z 22 listopada 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 1477/11 uznano GDOŚ jako organ niewłaściwy w sprawie rozpatrzenia wniosku Starosty Powiatu [...] z 31 maja 2012 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z [...] czerwca 2007 r. Prawidłowa jest również decyzja Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (dalej: "GDOŚ") z [...] października 2014 r. nr [...] utrzymująca w mocy własną decyzję z [...] sierpnia 2014 r. znak: [...].

Należy bowiem podkreślić, że decyzja z [...] marca 2013 r. znak: [...] uchylająca decyzję z [...] lutego 2013 r. w całości i umarzająca postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z [...] czerwca 2007 r. oparta była na uznaniu, że organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] jest ten organ, a GDOŚ nie jest właściwy do rozpatrzenia żądania strony o stwierdzenie nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 Kpa w przedmiotowej sprawie.

Twierdzenie to zostało uznane za błędne we wskazanych wyżej orzeczeniach WSA i NSA, co przesądza o prawidłowości zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do zawartej w skardze argumentacji, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia w sytuacjach, gdy spełnione zostaną łącznie co najmniej dwie przesłanki: naruszenie jasnego i zrozumiałego przepisu jest oczywiste, oraz jego skutki godzą w podstawowe zasady praworządnego państwa, Sąd stwierdza, iż stwierdzenie o braku wykazania, iż skutki ocenianej w postępowaniu nieważnościowym decyzji godzą w podstawowe zasady praworządnego państwa nie zostało uzasadnione.

Ponadto ani w nauce prawa, w tym prawa administracyjnego, ani w orzecznictwie sądowym nie stworzono jednej uniwersalnej, zamkniętej koncepcji pojęcia "rażącego naruszenia prawa", która by w pełni odzwierciedlała treść tego pojęcia i mogłaby być uznawana jako obowiązująca. W praktyce, czy mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa w konkretnej i indywidualnej sprawie, każdorazowo ocenia organ stosujący prawo w oparciu o stan faktyczny tej sprawy, biorąc pod uwagę katalog znamion charakterystycznych dla "rażącego naruszenia prawa", wypracowany przez lata w doktrynie prawa i w orzecznictwie (wyrok NSA z 8 czerwca 1983 r., I SA 355/83, ONSA 1983, nr 1, poz. 40; wyrok NSA z 6 września 1984 r., II SA 737/84, GAP 1988, nr 18, s. 45; wyrok NSA z 29 marca 1985 r., III SA 1051/84, GAP 1987, nr 6, s. 46; wyroki NSA z 27 maja 1988 r., IV SA 23-28/88 i IV SA 187/88, GAP 1989, nr 13, s. 43; wyrok NSA z 4 grudnia 1986 r., IV SA 716/86, Semin.Pr.Bud. 1987, nr 3, s. 62; wyrok NSA z 29 czerwca 1987 r., II SA 2145/86, niepubl.; wyrok NSA z 26 sierpnia 1987 r., IV SA 929/86, PiŻ 1989, nr 12, s. 15; wyrok NSA z 12 grudnia 1991 r., II SA 1018/91, niepubl.; wyrok NSA z 19 grudnia 1991 r., III SA 1246/91, niepubl. Powyżej powołane wyroki definiujące poszczególne znamiona "rażącego naruszenia prawa", zapadły jeszcze w ubiegłym wieku i stanowiły podstawy dla obecnego orzecznictwa w tym zakresie. Jednak pogląd, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja, został po raz pierwszy zaprezentowany w 2004 r. (W. Chróścielewski, w: W. Chróścielewski, J.P. Tarno, Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2004, s. 206; wyrok NSA z 9 lutego 2005 r., OSK 1134/04, Lex nr 165717). Powyższej tezy jak się wydaje nie można jednak traktować jako legalnej definicji rażącego naruszenia prawa a poza tym, nie w każdej sprawie muszą występować łącznie wszystkie trzy przesłanki aby uznać, że zostało naruszone prawo w stopniu rażącym (tak NSA w wyroku z 16 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 2420/13, CBOSA).

Tym samym podniesione w skardze zarzuty należało uznać za niezasadne.

Mając na względzie powyższe wywody Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.