Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 572/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność postanowienia I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 119 pkt 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 126, art. 156
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 20 ust. 1, art. 34 §1, §2 i §4
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędziowie WSA Maciej Busz /spr./ WSA Józef Maleszewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 września 2015 r. sprawy ze skargi M.S. na postanowienie W. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...]; 2. zasądza od W. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz M.S. kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W związku z uchylaniem się M.S. od obowiązku poddania małoletniego syna T. obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko odrze, śwince i różyczce, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. (dalej PPIS), działając jako wierzyciel należności o charakterze niepieniężnym, pismem z dnia [...] grudnia 2013r. nr [...], działając na podstawie art. 15 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz.U. z 2012r. poz. 1015, obecnie j.t. Dz. U. 2014 r., poz. 1619 ze zm. - dalej u.p.e.a.) wystosował do zobowiązanego, upomnienie. W upomnieniu wierzyciel stwierdził, że mimo upływu terminu, nie został wykonany, spoczywający na zobowiązanym obowiązek z mocy prawa - t.j. przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (j.t. Dz. U. 2013 r., poz. 947 ze zm. - dalej ustawa) poddania małoletniego syna T.S. obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw odrze, śwince i różyczce. Jednocześnie upominając zobowiązanego, PPIS pouczył go o wykonaniu wskazanego w upomnieniu obowiązku w ciągu 7 dni od dnia doręczenia oraz, że w przypadku niewykonania tego obowiązku we wskazanym terminie, zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne przewidziane dla egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym.

Wobec nie wykonania powyższego obowiązku, PPIS w K., wydał tytuł wykonawczy Nr [...] z dnia [...].07.2014 r.

W związku z niewykonaniem przez zobowiązanego u syna T. obowiązkowych szczepień ochronnych przeciwko odrze, śwince i różyczce, Wojewoda W. skierował tytuł wykonawczy nr [...] do wszczęcia egzekucji administracyjnej. Na podstawie w/w tytułu wykonawczego Wojewoda W. , nadając mu w dniu [...].03.2015r. klauzulę o skierowaniu tytułu egzekucyjnego do egzekucji, wydał postanowienie znak [...] z dnia [...].03.2015r. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia w wysokości [...] zł.

M.S. działając na podstawie art. 33 u.p.e.a. zgłosił do Wojewody W. zarzuty do tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...].07.2014r., wydanego przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. i wniósł o umorzenie postępowania. Skarżący w pierwszej kolejności zarzucił brak wymagalności obowiązku. Skarżący wskazał, iż na wykonanie poszczególnych szczepień zobowiązany ma wyznaczony konkretny okres ograniczony wiekiem dziecka. W związku z tym moment wymagalności dla szczepień określonych w tytule wykonawczym nie nadszedł ponieważ dziecko nie ukończyło wieku określonego w wyżej wspomnianych przepisach.

W art. 17 ust. 11 ustawy określono, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia. Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej. Skarżący zarzucił, że komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego nie jest źródłem prawa obowiązującego w Polsce bowiem nie mieści się w katalogu źródeł prawa

Dalej wskazał, iż obowiązek poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu jest obowiązkiem wynikającym bezpośrednio z przepisów prawa, a nie obowiązkiem wynikającym z decyzji lub postanowienia - co wyłącza możliwość wszczynania i prowadzenia egzekucji przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Skarżący zarzucił również niespełnienie wymogów określonych w art. 27 i art. 26 u.p.e.a. i wystawienie tytułu egzekucyjnego niezgodnego z obowiązującym wzorem.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015r. nr [...] działając na podstawie art. 34 §1, §2 i §4 u.p.e.a. postanowił uznać podniesione zarzuty za niezasadne.

W uzasadnieniu organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i wskazał, iż stosownie do treści art. 33 pkt 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być m. in. wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2 są obowiązane do poddania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1 zwanymi dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Przepis ten dotyczy osób w wieku od 0 do 19 roku życia. Zgodnie z treścią § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 182, poz. 1086, ze zm.) obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych (w skrócie PSO) na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy. Komunikat powyższy stanowi resortowy akt prawa, który jest ogłaszany w Dzienniku Urzędowym Ministra Zdrowia.

Wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych wydawany corocznie na podstawie powszechnie obowiązującego aktu prawa - rozporządzenie Ministra Zdrowia stanowi źródło prawa w rozumieniu art. 87 ust. 1 Konstytucji RP.

Stosownie do treści § 3 pkt 1, 2, 3, 5, 11 i 12 cytowanego w pkt 2 powyżej rozporządzenia, T.S. w dacie wystawienia tytułu wykonawczego tj. [...].07.2014 r. miał ukończone 4 lata w związku z czym podlegał obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw: odrze, śwince, różyczce.

Jest to tylko część szczepień, którym dziecko winno być poddane w ciągu życia w ramach PSO. Terminy szczepień, w zależności od wieku dziecka, odstępy pomiędzy poszczególnymi dawkami szczepień określa PSO (obowiązujący w danym roku) tworzony przez ekspertów w tej dziedzinie z Departamentu Zapobiegania oraz Zwalczania Zakażeń Chorób Zakaźnych u Ludzi Głównego Inspektoratu Sanitarnego w zależności od sytuacji epidemiologicznej i zgodnie z zaleceniami producentów szczepionek.

Uzyskanie przez dziecko pełnej odporności na choroby podlegające obowiązkowym szczepieniom ochronnym wymaga szczepień wielokrotnie powtarzających się na przestrzeni 19 lat życia, np. przeciwko odrze, śwince, różyczce należy dziecku podać 2 dawki począwszy od 13-14 miesiąca życia do 19 roku życia. W okresie 19 lat dzieci winy być poddane także innym szczepieniom, w powtarzających się dawkach, w związku z czym właśnie PSO wskazuje optymalny wiek dziecka dla poddania poszczególnym rodzajom i dawkom szczepień. Nie jest wskazane ze względów zdrowotnych poddawanie dziecka w krótkich okresach czasu rożnym szczepieniom w związku z czym specjaliści w dziedzinie szczepień określili optymalny harmonogram szczepień ochronnych zawarty w PSO.

Program Szczepień Ochronnych jest aktem resortowym wydanym na podstawie § 5 cytowanego wyżej rozporządzenia Ministra Zdrowia i stanowi jego integralną część. Znaczne odstępstwa od wykonania szczepień dzieci w terminach wskazanych w PSO wymagają każdorazowo indywidualnej konsultacji lekarskiej w wojewódzkim punkcie konsultacyjnym z uwagi na możliwość wystąpienia powikłań np. niepożądanych odczynów poszczepiennych. Z tego względu sugerowanie przez M.S. , ojca T.S. ur. [...].05.2010 r., że nie upłynął okres wymagalności poddania dziecka szczepieniu jest nietrafne i szkodzi zdrowiu i życiu dziecka.

Dalej wskazano, iż organem właściwym do egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym wynikających wprost z przepisów prawa i pozostających w nadzorze organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej, w tym obowiązku poddawania dzieci szczepieniom ochronnym jest wojewoda, W niniejszej sprawie właściwym jest Wojewoda W. Organ PIS uprawniony jest zaś do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku poddawania dzieci szczepieniom ochronnym.

Oznacza to, iż organ PPIS zgodnie z dyspozycją art. 15 § 1 u.p.e.a. doręcza osobie zobowiązanej do poddania dziecka szczepieniom ochronnym pisemne upomnienie zawierające wezwanie do wykonania tego obowiązku, z pouczeniem o skierowaniu sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego w przypadku jego niewykonania. Po upływie 7 dni od doręczenia upomnienia państwowy powiatowy inspektor sanitarny będący wierzycielem ww. obowiązku kieruje wniosek o wszczęcie postępowania do wojewody właściwego do miejsca zamieszkania zobowiązanego (rodzica/opiekuna dziecka). Do wniosku o wszczęcie egzekucji administracyjnej wierzyciel dołącza tytuł wykonawczy dla obowiązków o charakterze niepieniężnym wraz z dowodem doręczenia zobowiązanemu upomnienia.

Odpowiadając na zarzuty podniesione przez skarżącego wskazano również, iż zgodnie z treścią § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dni 16 maja 2014 r. w sprawie tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2014 r. poz. 650), wzory tytułów wykonawczych stanowiących załączniki nr 4-7 oraz nr 24 i 25 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541, z 2003 r. Nr 9, poz. 106 oraz z 2004 r. Nr 10, poz. 79) mogą być stosowane nie dłużej niż przez 6 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszego rozporządzenia. Tytuł wykonawczy wystawiony przez PPIS w K. dnia [...].07.2014 roku sporządzony został na obowiązującym na ten dzień formularzu.

Ponadto w związku z zarzutem wskazywania niewłaściwego adresu należy stwierdzić, że adres S. [...], [...] Ś. widniał w karcie uodpornienia dziecka. Pismem z dnia 22.11.2013 r. ww. wskazał adres T. [...], [...] T., przy czym należy wskazać iż poczta T. na terenie powiatu konińskiego nie istnieje. W związku z powyższym pisma kierowane były na adres, pod którym dotychczas została podejmowana korespondencja tj. S. [...], [...] Ś.

M.S. kwestionując powyższe postanowienie wniósł zażalenie wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego, powtarzając przy tym argumentację zawartą w zarzutach do tytułu wykonawczego. Dodatkowo skarżący wyjaśnił, że nie zgadza się ze stwierdzeniem Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego iż brak szczepienia szkodzi zdrowiu i życiu dziecka. Podniósł, że on i matka dziecka nigdy nie dostali żadnego wezwania na szczepienie. Było jedynie wspominane przy wizytach lekarskich, że jest jedno zaległe szczepienie, jednakże syn dużo chorował i nie było możliwości, aby go zaszczepić. Pierwsze wezwanie otrzymał dopiero od Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. w roku 2013.

W. Wojewódzki Inspektor Sanitarny w P. postanowieniem z dnia [...].05.2015r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu opisano dotychczasowy przebieg postępowania. Organ odwoławczy w uzasadnieniu podtrzymał wszystkie twierdzenia i wnioski PPIS w K. zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Organ odwoławczy wskazał, iż zarzut dotyczący braku wymagalności obowiązku z uwagi na stwierdzenie, iż moment wymagalności poszczególnych szczepień określonych w tytule wykonawczym jeszcze nie nadszedł nie jest trafny, gdyż jak już wcześniej wspomniano czas wykonania szczepienia określony jest w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych oraz PSO, które wskazują na wykonanie szczepień ochronnych wielokrotnie powtarzających się na przestrzeni 19 lat życia w celu uzyskania pełnej odporności przez dziecko na poszczególne choroby zakaźne.

Odnośnie zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej podkreślono, iż zgodnie z ustawą z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, organy inspekcji sanitarnej zostały powołane do sprawowania kontroli przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne (art. 4 ust. 1 powołanej powyżej ustawy). W ramach przysługujących im kompetencji są one również uprawnione do wydawania zarządzeń i decyzji lub występowania do innych organów o ich wydanie - w wypadkach określonych w przepisach o zwalczaniu chorób zakaźnych, co wynika wprost z art. 5 pkt. 4 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Ustawa o zwalczaniu chorób zakaźnych nie przewiduje możliwości wydania decyzji dotyczących szczepień ochronnych, gdyż obowiązek ten jest bezpośrednio wykonalny oraz wynika on wprost z przepisów prawa.

Natomiast sposób postępowania wierzycieli w przypadku uchylania się zobowiązanych od wykonania ciążących na nich obowiązków, między innymi obowiązków o charakterze niepieniężnym, pozostających we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego oraz prowadzone przez organy egzekucyjne postępowanie i stosowane przez nie środki przymusu, służące do wykonania obowiązku, określa u.p.e.a. Podkreślono, iż obowiązek wykonania szczepień u dzieci jest obowiązkiem o charakterze niepieniężnym, bezpośrednio wykonalnym, a organem posiadającym ogólną właściwość do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie obowiązków niepieniężnych w rozumieniu art. 20 ust. 1 ww. ustawy jest wojewoda.

Ponadto z analizy akt wynika, iż rodzice małoletniego T.S. pomimo wielu wezwań nie wykonali zaległych szczepień ochronnych u syna oraz nie przedstawili zaświadczenia od lekarza specjalisty, które stwierdzałoby przeciwwskazania do wykonania przedmiotowych szczepień.

Szczepienia ochronne stanowią jedną z najskuteczniejszych, a czasami jedyną formę zapobiegania chorobom zakaźnym. Nałożenie przez ustawodawcę powszechnego obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw wybranym chorobom zakaźnym zapewnia odpowiednio wysoki odsetek osób poddających się szczepieniom i skutecznie zmniejsza ryzyko epidemicznego szerzenia się chorób zakaźnych w populacji oraz zmniejsza społeczne skutki związane z ciężkimi zdrowotnymi następstwami chorób zakaźnych (w wyniku powikłań).

M.S. kwestionując powyższe postanowienie wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, domagając się uchylenia zaskarżonych postanowień i umorzenia postępowania. W uzasadnieniu skargi powtórzono argumentację zawartą w zażaleniu. Ponadto skarżący wyjaśnił, że nie uchyla się od szczepień ochronnych, wprost przeciwnie bardzo chciałby wzmocnić odporność swojego dziecka, jednak musi się to odbyć w sposób bezpieczny dla życia i zdrowia dziecka.

Skarżący wskazał ponadto, że art. 17 ust. 2 ustawy stanowi, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z uwagi na to spełnienie obowiązku określonego w tytule wykonawczym jest niemożliwe gdyż przeprowadzenie szczepienia bez wykonania badania byłoby niezgodne z prawem.

W dniu wystawienia tytułu wykonawczego T.S. nie miał wykonanego badania kwalifikacyjnego. Badanie kwalifikacyjne w ustawie nie zostało określone jako obowiązkowe, zatem zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta przysługuje mu prawo do odmowy wykonania tego badania. W związku z brakiem aktualnego badania kwalifikacyjnego obowiązek był i jest niewykonalny i niewykonalność ta ma charakter trwały ponieważ skarżący odmawia wykonania tego badania. Ponadto skarżący zarzucił, że dane osobowe i adresowe dziecka i jego ojca zostały przekazane do PPIS w sposób bezprawny.

W. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, iż złożona w sprawie niniejszej skarga została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Od dnia 15 sierpnia 2015 r. obowiązuje bowiem regulacja art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej P.p.s.a.), zgodnie z którą sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przepis ten, zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658), ma zastosowanie również do postępowań wszczętych przed dniem wejścia w życie nowelizacji p.p.s.a. (która to sytuacja ma miejsce w sprawie niniejszej, bowiem rozpoznawana skarga nosi datę 23 czerwca 2015 r.). Oznacza to, że w przypadku skarg na postanowienie w przedmiocie zgłaszanych zarzutów w obecnym stanie prawnym skierowanie ich do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić ,iż złożona w sprawie niniejszej skarga podlegała uwzględnieniu.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów przedstawionych w postępowaniu egzekucyjnym zmierzającym do wyegzekwowania obowiązku poddania małoletniego dziecka szczepieniu ochronnemu.

Najdalej idącym zarzutem podnoszonym zarówno w toku postępowania sądowoadministracyjnego, jak i skargi do sądu administracyjnego, jest zarzut prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ i niedopuszczalności prowadzenia egzekucji powyższego obowiązku. Stąd w pierwszej kolejności konieczne stało się ustalenie, czy istnieje prawny obowiązek poddania małoletniego dziecka szczepieniom ochronnym oraz wyjaśnienia, jaki jest organ właściwy do prowadzenia ewentualnego postępowania egzekucyjnego.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do: poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym w ramach Narodowego Programu Szczepień Ochronnych. Analiza powyższego przepisu wskazuje, że obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisu prawa, nie ma zatem podstawy prawnej do jej konkretyzacji w formie decyzji administracyjnej. Tak też stanowi art. 17 ust. 1 tej ustawy wskazując, że osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Co niezwykle istotne, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 32/11, wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 46, poz. 275 ze zm.). Oznacza to, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, że wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie poddanie dziecka szczepieniu ochronnemu.

Twierdzenie, że obowiązek poddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym stanowi obowiązek wynikający z mocy prawa pozwala zastanowić się nad organem właściwym do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie jego przymusowego wykonania. Zgodnie z art. 20 ust. 1 u.p.e.a. organem egzekucyjnym w zakresie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym jest; 1) wojewoda; 2) właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego w zakresie zadań własnych, zadań zleconych i zadań z zakresu administracji rządowej oraz obowiązków wynikających z decyzji i postanowień z zakresu administracji publicznej wydawanych przez samorządowe jednostki organizacyjne; 3) kierownik wojewódzkiej służby, inspekcji lub straży w odniesieniu do obowiązków wynikających z wydawanych w imieniu własnym lub wojewody decyzji i postanowień; 4) kierownik powiatowej służby, inspekcji lub straży w odniesieniu do obowiązków wynikających z wydawanych w zakresie swojej właściwości decyzji i postanowień.

Analiza przepisów u.p.e.a. wskazuje więc, że kierownicy wojewódzkich (i powiatowych) służb, inspekcji i straży, do których niewątpliwie należy zaliczyć organy inspekcji sanitarnej, są organami egzekucyjnymi jedynie w odniesieniu do obowiązków wynikających z wydanych przez siebie decyzji i postanowień. Tego rodzaju ograniczenie nie dotyczy jednakże wojewody. W ocenie Sądu należy więc przyjąć, że wojewoda jest organem właściwym do prowadzenia egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, wynikających zarówno z wydanych przez siebie rozstrzygnięć indywidualnych (decyzji, postanowień), jak i obowiązków niepieniężnych wynikających wprost z mocy przepisów prawa. Podobne stanowisko przyjmuje się w doktrynie, wskazując, że art. 20 u.p.e.a. wprowadza ogólną zasadę właściwości rzeczowej wojewody, co do prowadzenia postępowania egzekucyjnego zarówno w przypadku obowiązków wynikających z aktów indywidualnych, jak i obowiązków wynikających wprost z aktów normatywnych (W. Piątek, A. Skoczylas [w:] Postępowania egzekucyjne w administracji pod red. R. Hausera, A. Skoczylasa, Wyd. 6, Warszawa 2012, s. 142).

Konsekwentnie możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego obowiązku o charakterze niepieniężnym przez organy inspekcji sanitarnej musi wynikać bezpośrednio z przepisów szczególnych. Rozważenia więc wymagało, czy organy powyższe są wyraźnie umocowane do prowadzenia egzekucji dotyczącej obowiązku poddania małoletniego szczepieniu ochronnemu.

Zgodnie z ustawą z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarne organy inspekcji sanitarnej zostały powołane do sprawowania kontroli przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne (art. 4 ust. 1 powołanej powyżej ustawy). W ramach przysługujących im kompetencji są one również uprawnione do wydawania zarządzeń i decyzji lub występowania do innych organów o ich wydanie – w wypadkach określonych w przepisach o zwalczaniu chorób zakaźnych, co wynika wprost z art. 5 pkt. 4 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. I tak, zgodnie z powyższą ustawą, powiatowy inspektor sanitarny jest uprawniony do wydania decyzji nakładającej obowiązki na osobę zakażoną lub chorą na chorobę zakaźną albo osobę podejrzaną o zakażenie lub chorobę zakaźną, lub osobę, która miała styczność ze źródłem biologicznego czynnika chorobotwórczego (art. 33 ust. 1 ustawy). Ustawa o zwalczaniu chorób zakaźnych nie przewiduje natomiast możliwości wydania decyzji dotyczących szczepień ochronnych. Wynika to z faktu, że jak powyżej wskazano obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, jest bezpośrednio wykonalny – wynika on wprost z przepisów prawa. Brak jest więc władczego rozstrzygnięcia organu inspekcji sanitarnej (powiatowego inspektora sanitarnego), w formie decyzji administracyjnej, które nakazywałoby poddać małoletnie dziecko szczepieniu ochronnemu. Wobec powyższego brak jest podstaw do uznania, aby organem właściwym do prowadzenia egzekucji powyższego obowiązku niepieniężnego, w rozumieniu art. 20 ust. 1 u.p.e.a. był powiatowy inspektor sanitarny. Organem posiadającym ogólną właściwość do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie obowiązków niepieniężnych jest bowiem wojewoda. Stąd też toczące się przed organami inspekcji sanitarnej postępowanie w przedmiocie przymusowego wykonania obowiązku poddania małoletniego szczepieniu ochronnemu toczyło się przed organami niewłaściwymi.

W konsekwencji uznać należało, iż Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. jak i W. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie są organami właściwymi w sprawie. Organem posiadającym ogólną właściwość do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie obowiązków niepieniężnych jest bowiem wojewoda. Zasadność przyjęcia powyżej wskazanego stanowiska potwierdza m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OSK 745/12 ( vide : baza orzeczeń nsa.gov.pl ).

Przenosząc wskazane powyżej rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należało, iż toczące się w przedmiotowej sprawie przed organami inspekcji sanitarnej postępowanie wszczęte zostało i zakończone rozstrzygnięciami organów, które pozostawały niewłaściwe rzeczowo .

Zauważyć w tym miejscu należy, iż zgodnie z art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 poz. 267 ze zm. – dalej k.p.a.). Przepis ten wyraża zasadę pomocniczego stosowania przepisów k.p.a. Powyższe oznacza, iż organy administracji publicznej w postępowaniu egzekucyjnym zobligowane są zgodnie z art. 19 i 20 k.p.a. do przestrzegania z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej.

Zgodnie z treścią art. 126 k.p.a. do postanowień, od których przysługuje zażalenie stosuje się odpowiednio m.in. art. 156 k.p.a. Stosownie zaś do treści art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości. Artykuł 156 § 1 pkt 1 k.p.a. nie tylko stanowi prawny instrument eliminacji z obrotu prawnego decyzji i postanowień w zakresie wskazanym w art. 126 k.p.a. wydanych przez organ, który nie jest właściwy w sprawie, ale również spełnia funkcję gwarancyjną w odniesieniu do spoczywającego na organie administracyjnym obowiązku przestrzegania swojej właściwości miejscowej i rzeczowej. W myśl tego przepisu naruszenie każdego rodzaju właściwości przez organ administracji przy wydawaniu decyzji administracyjnej (postanowienia) powoduje nieważność decyzji bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 7 października 1982 r. o sygn. akt II SA 1119/82 oraz z dnia 12 lipca 1994 r. o sygn. akt II SA 781/93 – baza orzeczeń nsa.gov.pl).

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 119 pkt 3 P.p.s.a. oraz w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. orzekł o nieważności zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. . Poczynione przez Sąd ustalenie prowadzące do stwierdzenia, iż postanowienia organu I i II instancji dotknięte są wadą nieważności spowodowało tym samym brak możliwości przeprowadzenia dalszej kontroli sądowoadministracyjnej zaskarżonego aktu. W takiej sytuacji Sąd nie dysponuje bowiem stanowiskiem organu uprawnionego do wydania orzeczenia w sprawie. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.