Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 639/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 73 ust. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędziowie WSA Dariusz Pirogowicz WSA Łukasz Trochym po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 października 2020 r. sprawy ze skargi K.S. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Rozwoju decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania K. S. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r., nr [...].

Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

Wojewoda [...], działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r., nr [...] umorzył w całości jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie stwierdzenie nabycia, z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., przez uprawniony podmiot, nieruchomości położonej w jedn. ewid. [...] - [...], oznaczonej jako działki nr: [...], [...], [...] i [...], obręb [...], zajętej według wnioskodawcy pod ul. [...] w [...].

Od powyższej decyzji odwołanie złożył K. S..

Minister Rozwoju decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania K. S. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Oznacza to, że z wnioskiem o wszczęcie postępowanie może wystąpić strona, czyli osoba która wykaże tytuł prawny do wnioskowanej nieruchomości.

Podkreślono, że zarówno interes prawny, jak i obowiązek wynikają z przepisów prawa materialnego. Ustawodawca definiując w art. 28 k.p.a. pojęcie strony postępowania administracyjnego wskazał na powiązanie określonego podmiotu z interesem prawnym. Chodzi tu nie o interes czy obowiązek faktyczny, dający się nawet racjonalnie uzasadnić, ale o interes lub obowiązek prawny tj. taki, który wynika z określonego przepisu prawnego, odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu. Tak więc o tym, czy określonemu podmiotowi będzie służyło prawo strony w konkretnym postępowaniu administracyjnym, decydować będzie nie wola osoby, lecz norma prawna, z której dla tego podmiotu będą wynikały wprost określone prawa lub obowiązki.

Wskazano ponadto, że stronami w postępowaniu toczącym się w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 roku Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną są osoby, które w dniu 31 grudnia 1998 r. były właścicielami nieruchomości (lub ich spadkobiercy), obecny właściciel, właściwa jednostka samorządu terytorialnego bądź Skarb Państwa oraz osoby, którym obecnie przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości.

Mając powyższe na uwadze Minister stwierdził, że zebrany przez organ wojewódzki materiał dowodowy oraz analiza dokumentów ksiąg wieczystych, nie wskazuje na to, aby K. S. w dniu [...] grudnia 1998 r. był właścicielem:

- działki nr [...], obręb [...] jedn. ewid. [...], która na dzień [...] grudnia 1998 r. stanowiła własność Gminy [...], na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1991 r. nr [...], a obecnie osób fizycznych, na podstawie umowy sprzedaży Rep. [...] z dnia [...] marca 2004 r., co potwierdza treść księgi wieczystej nr [...] oraz [...];

- działki nr [...], obręb [...] jedn. ewid. [...], która stanowi własność Gminy [...], na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1991r., nr [...], co potwierdza treść księgi wieczystej nr [...];

- działki nr [...], obręb [...] jedn. ewid. [...], która na dzień [...] grudnia 1998 r. stanowiła własność Gminy [...], na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1991 r. nr [...], co potwierdza treść księgi wieczystej nr [...];

- działki nr [...], obręb [...] jedn. ewid. [...], która na dzień [...] grudnia 1998 r. stanowiła własność Gminy [...], na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1991 r. nr [...], co potwierdza treść księgi wieczystej nr [...].

Ponadto podkreślono, że sam K. S. nie przedłożył, mimo wezwań, dokumentów, które potwierdziłyby przysługujące mu prawo własności do ww. nieruchomości w dniu [...] grudnia 1998 r., ani obecnie.

Z powyższego jednoznacznie wynika zdaniem Ministra, że K. S. nie posiada interesu prawnego w niniejszej sprawie.

Skargę na powyższą decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] stycznia 2020r. wniósł K. S.. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

- art. 105 k.p.a. - poprzez umorzenie postępowania administracyjnego ze względu na brak przymiotu strony postępowania, podczas gdy fakt bycia stroną postępowania wynika, z okoliczności bycia spadkobiercą matki skarżącego E. S., która była właścicielką m.in. parceli nr [...] (która następnie stanowiła część działki nr [...] objętej wnioskiem Skarżącego o odszkodowanie) i z której to parceli prawdopodobnie powstały działki nr [...], [...], [...] oraz [...] i nie została pozbawiona własności ww. nieruchomości, którą to okoliczność najpierw organ I, a następnie organ II instancji całkowicie pominął;

- art. 7, art. 77, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia sprawy i zaniechanie zebrania oraz rozważenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, podczas gdy w toku postępowania organ powinien podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, w tym w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Powyższe doprowadziło do niewyjaśnienia przez organ czy parcela [...], która łącznie z parcelą nr [...] była przedmiotem umowy darowizny na rzecz matki skarżącego – E. S., została przejęta pod drogę ul. [...] w [...],

- art. 80 k.p.a poprzez dokonanie oceny dowodów zgromadzonych w sprawie w sposób wybiórczy i uznanie wyłącznie stanowiska organu, że działki nr [...], [...],[...] oraz [...] stanowiły własność Gminy [...] na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1991 r., podczas gdy w przedmiotowej decyzji Wojewody nie ma o tym mowy oraz pominięcie okoliczności podnoszonych przez Skarżącego dotyczących przejęcia pod ul. [...] parceli nr [...] oraz [...], która wraz z parcelą [...] stanowiła działkę nr [...];

- art. 73 ustawy dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. z 1998 r. Nr 133, poz. 872 ze zm.) poprzez nierozpoznanie wniosku Skarżącego dotyczącego ustalenia i wypłaty odszkodowania za wszystkie nieruchomości przejęte pod drogę publiczną i niewydanie merytorycznej decyzji podczas gdy ewentualne ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy, w wyniku którego organ administracyjny przyjął, że żądanie strony nie zasługuje na uwzględnienie, nie czyni postępowania bezprzedmiotowym i nie pozwala na jego umorzenie z tego powodu.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o

1. uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego, ewentualnie, w przypadku uznania przez Sąd, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego, wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia,

2. zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu.

Organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że K. S. nie wykazał interesu prawnego w niniejszej sprawie bowiem nie posiadał na dzień [...] grudnia 1998 roku, ani nie posiada obecnie prawa rzeczowego do nieruchomości będącej przedmiotem postępowania. Żądanie wszczęcia postępowania powinno pochodzić od strony, bowiem jest to warunek skuteczności prawnej żądania wszczęcia postępowania. Stroną jest natomiast każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

W przedmiotowym postępowaniu opartym na dyspozycji art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. nr 133, poz. 872 ze zm.) stroną postępowania jest osoba, która w dniu [...] grudnia 1998r. była właścicielem nieruchomości, Skarb Państwa lub właściwa jednostka samorządu terytorialnego oraz osoby, którym obecnie przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości. Należy przy tym odróżnić interes faktyczny oraz interes prawny, który ma charakter materialno - prawny, a zatem musi istnieć norma prawa przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do konkretnego podmiotu możliwość wydania decyzji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2001r., sygn. akt I SA 2326/00, LEX nr 54528).

Zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...] i [...] działka ewidencyjna nr [...], obręb [...] jednostka ewidencyjna [...] stanowi obecnie własność osób fizycznych na podstawie umowy sprzedaży z [...] marca 2004 r. (Rep. [...]), natomiast na datę [...] grudnia 1998 r. stanowiła własność Gminy [...] na mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1991 r. nr [...], wydanej na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, ze zm.). Działka o nr [...],obręb[...] jednostka ewidencyjna [...] stanowi własność Gminy [...], na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1991r., nr [...], co potwierdza treść księgi wieczystej nr [...]. Działka nr [...], obręb [...] jednostka ewidencyjna [...] na dzień [...] grudnia 1998 r. stanowiła własność Gminy Miejskiej [...], na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1991 r. nr [...], co potwierdza treść księgi wieczystej nr [...]. Działka nr [...], obręb [...] jednostka ewidencyjna [...] na dzień [...] grudnia 1998 r. stanowiła własność Gminy [...], na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1991 r. nr [...], co potwierdza treść księgi wieczystej nr [...].

Podkreślić należy, że K. S. nie przedłożył, mimo wezwań, dokumentów, które potwierdziłyby przysługujące mu prawo własności do ww. nieruchomości w dniu [...] grudnia 1998 r., ani obecnie.

Zatem stanowisko skarżącego nie mogło przesądzać o nadaniu mu przymiotu strony, bowiem zgodnie z zapisem z Księgi Wieczystej skarżący nie legitymował się żadnym prawem rzeczowy do w/w nieruchomości zarówno na dzień [...] grudnia 1998r. jak na dzień wyrokowania w przedmiotowej sprawie. Sąd wskazuje, że zgodnie z treścią art. 3.ust.1 i 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, a prawo wykreślone nie istnieje. Natomiast, organy administracji nie mogą w toku postępowania podważać domniemania wynikającego z rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Skarga sprowadza się natomiast do wykazania, że organ wbrew treści przytroczonych wpisów z Księgi Wieczystej winien przyjąć, że skarżącemu przysługuje przymiot strony w niniejszym postępowaniu, bowiem (jak wynika ze stwierdzeń skargi) jego poprzedniczka prawna E. S. była na dzień [...] grudnia 1998r. właścicielką ww. nieruchomości, innymi słowy nie doszło w ocenie skarżącego do przeniesienie prawa własności.

Podnieść jednak należy, że domniemania z art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece są domniemaniami iuris tantum i jako takie mogą być obalone przez przeciwstawienie im dowodu przeciwnego albo w procesie o uzgodnienie stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, albo w każdym innym postępowaniu, w którym ocena prawidłowości wpisu ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Przy obalaniu tego domniemania można korzystać z wszelkich środków dowodowych (por. wyrok SN z dnia [...] kwietnia 2006 r., [...], LEX nr [...]). Przykładowo: pozwany w procesie windykacyjnym może się bronić, kwestionując prawo własności powoda także w drodze obalenia domniemania z wpisu w księdze wieczystej (por. orzeczenie SN z dnia [...] grudnia 1993r., [...], LEX nr [...]). Obalenie tego domniemania dopuszczalne jest także w postępowaniu o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie (por. uchwała SN z dnia [...] marca 1993 r., [...], [...], nr [...], poz. [...]) oraz w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku jako przesłanka rozstrzygnięcia o tym, czy w danej sprawie mają zastosowanie przepisy o dziedziczeniu gospodarstw rolnych (Ewa Bałanarz-Goncarz, Helena Ciepła, Komentarz do art.3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, publ. LEX 2011r.). Domniemanie wynikające z treści art.3 może być obalone nie tylko w procesie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, lecz także w innym postępowaniu sądowym. Jednakże zasada wyrażona w art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece wyklucza jakąkolwiek kontrolę w postępowaniu administracyjnym, dotyczącą treści wpisów w tychże księgach (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 kwietnia 1999r. sygn. akt IV SA 2338/98). Domniemanie zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nie może być zatem obalone przez organy w niniejszym postępowaniu administracyjnym. Brak możliwości obalenia w postępowaniu administracyjnym rzeczonego domniemania powoduje niemożność przyznania przymiotu strony skarżącemu. Skarżący nie legitymuje się, bowiem żadnym prawem rzeczowym do nieruchomości. Zgłasza jedynie roszczenia o charakterze sprzecznym z treścią wpisu w księdze wieczystej, a zatem nie mogą one stanowić o przyznaniu przymiotu strony w niniejszym postępowaniu administracyjnym.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr z 2019 r. poz. 2325).

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art.15zzs4 ust.3 ustawy z 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem, zwalczaniem COVID – 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz.1842).