Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 679/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Monika Świerczak Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 06 października 2021 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy G. decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 roku Nr [...] na podstawie art. 17 ust. 1-5, art. 23, art. 24, art. 25, art. 28, art. 30 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 roku, poz. 111, zwana dalej "u.ś.r"), Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 27 lipca 2017 r. w sprawie postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2017 roku, poz. 1466), art. 29, art. 29a, art. 30 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2020 roku, poz. 870 ze zmianami) w punkcie 1 decyzji odmówił J. W. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem F. W. na okres od [...] grudnia 2020 roku do [...] marca 2021 roku. W punkcie 2 rozstrzygnięcia Wójt przyznał wnioskodawczyni świadczenie pielęgnacyjne w okresie od [...] kwietnia 2021 roku do [...] stycznia 2023 roku.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu [...] kwietnia 2021 roku J. W. (lat [...]) złożyła w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w G. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na dziecko – F. W. (ur. [...] roku). Na podstawie zgromadzonej dokumentacji organ ustalił, że niepełnosprawny F. W. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności od urodzenia do dnia [...] stycznia 2023 roku. Dodatkowo do wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wnioskodawczyni załączyła oświadczenie, z którego wynika, że ze względu na schorzenia dziecka osobiście sprawuje całodobową opiekę nad niepełnosprawnym synem, kserokopię zaświadczenia z dnia [...] listopada 2020 roku o udzieleniu pracownicy urlopu macierzyńskiego, kserokopię wniosku złożonego do ZUS o zaprzestanie wypłaty zasiłku macierzyńskiego od dnia [...] kwietnia 2021 roku, a także świadectwo pracy z dnia [...] października 2020 roku. Organ uzyskał informację z ZUS Oddział w P., że na dzień [...] kwietnia 2021 roku J. W. nie pobiera żadnych świadczeń.

J. W. do wniosku o ustalenie świadczenia pielęgnacyjnego dołączyła także oświadczenie, że wnioskuje o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek o ustalenie niepełnosprawności. Wójt Gminy G. ustalił, że zachowany został 3-miesięczny termin określony w art. 24 ust. 2a u.ś.r.

Zdaniem organu w sprawie nie został spełniony warunek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. i zachodziła negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. bo choć w obowiązujących przepisach jednoznacznie nie ma aktu prawnego zabraniającego pobierania świadczenia pielęgnacyjnego przy jednoczesnym pobieraniu zasiłku macierzyńskiego, to w świetle istniejącego orzecznictwa sądów administracyjnych taka sytuacja nie może mieć miejsca.

Organ I instancji wskazał na treść art. 29 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, w którym stwierdza się, że zasiłek macierzyński przysługuje ubezpieczonej, która w okresie ubezpieczenia chorobowego albo w okresie urlopu wychowawczego, między innymi gdy urodziła dziecko. Wskazano także na art. 29a i art. 30 przedmiotowej ustawy.

Wójt stwierdził, że z dołączonego do akt sprawy świadectwa pracy wynika, że J. W. pozostawała w stosunku pracy od [...] lutego 2016 roku do [...] października 2020 roku. Ponadto była uprawniona do pobierania zasiłku macierzyńskiego do dnia [...] marca 2021 roku. Zasiłek ten stanowi rekompensatę za utracony zarobek w trakcie sprawowania opieki nad urodzonym dzieckiem. W związku z tym nie doszło do rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w tym okresie. Z uwagi na powyższe Wójt Gminy G. zadecydował o odmowie przyznania świadczenia w okresie od [...] grudnia 2020 roku do [...] marca 2021 roku.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła wnioskodawczyni J. W.. Wskazała, że zwraca się o ponowne rozpoznanie jej sprawy - w zakresie odmowy przyznania świadczenia za okres od [...] grudnia 2020 roku do dnia [...] marca 2021 roku. J. W. wniosła o przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za ten okres. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, albowiem wśród wymienionych w katalogu zamkniętym świadczeń i zasiłków wykluczających otrzymywanie świadczenia pielęgnacyjnego nie znajduje się zasiłek macierzyński wypłacany po utracie zatrudnienia.

Odwołująca się wskazała na pismo, które otrzymała z Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, z którego wynikało, że pobieranie zasiłku macierzyńskiego po utracie zatrudnienia nie jest i nigdy nie było negatywną przesłanką do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. Kopię wskazanego pisma odwołująca dołączyła do przesłanego odwołania wraz z kopią pisma z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z którego również wynikało, że pobieranie świadczeń z innych instytucji nie wpływa na wypłatę zasiłku macierzyńskiego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] czerwca 2021 roku na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych utrzymało w mocy decyzję organu I instancji w całości.

SKO przywołało stan faktyczny sprawy i dokonane ustalenia. W motywach rozstrzygnięcia Kolegium argumentowało, że materialną podstawę prawną decyzji Wójta Gminy G. stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ wskazał na treść art. 17, art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem Kolegium pobieranie zasiłku macierzyńskiego wyklucza otrzymywanie w tym samym czasie świadczenia pielęgnacyjnego dlatego przyznało rację organowi I instancji.

Organ przywołał orzecznictwo sądów administracyjnych i stanowisko w nim przedstawione, zgodnie z którym pobieranie zasiłku macierzyńskiego, czyli świadczenia związanego z zatrudnieniem, wyłącza możliwość przyznania świadczenia innego, związanego z rezygnacją z pracy lub niemożnością jej podjęcia. SKO wskazało na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 października 2019 roku, w którym podniesiono m.in. kwestię tego, że zasiłek macierzyński jest świadczeniem, którego zadaniem jest zapewnienie środków utrzymania w miejsce utraconych zarobków z powodu powstrzymywania się od pracy w okresie okołoporodowym. Dodatkowo organ odwoławczy szeroko zacytował treść uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 lutego 2021 roku, sygn. IV SA/Po 1648/20, w którym stwierdzono, że w efekcie wykładni funkcjonalnej można dość do wniosku, że niewykazanie związku między rezygnacją z pracy lub jej niepodjęciem, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny również stanowi przesłankę odmowną do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W dalszej części uzasadnienia organ II instancji wskazywał, że zasiłek macierzyński jest odpowiednikiem świadczenia rodzicielskiego, ma bowiem podobny charakter i podobny cel. W treści art. 27 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawodawca wprowadził zasadę wyboru jednego ze świadczeń, celem zachowania równowagi w przypadku zbiegu świadczeń, poprzez wykluczenie kumulatywnego pobierania świadczeń rodzinnych, co powinno mieć zastosowanie również w przypadku zasiłku macierzyńskiego mimo, że nie jest on tam wymieniony.

Organ wskazał, że interpretacja przepisów Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej, na którą powoływała się J. W., nie jest wiążąca dla tutejszego Kolegium i nie stanowi źródła prawa.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosła J. W. zaskarżając ją w "w całości, tj. w zakresie, w jakim utrzymuje ona w mocy pkt 1 decyzji" organu I instancji.

Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1) art. 7a § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie rozstrzygnięcia na korzyść skarżącej podczas gdy problem zbiegu zasiłku macierzyńskiego i świadczenia pielęgnacyjnego jest zagadnieniem wywołującym wątpliwości interpretacyjne z uwagi na brak jednoznacznych przepisów prawa;

2) art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie do władzy publicznej;

3) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że nie zaszła przesłanka "rezygnacji" lub "niepodejmowania" zatrudnienia.

Dodatkowo skarżąca wskazała na mające wpływ na wynik sprawy naruszenia prawa materialnego:

1) art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez uznanie, że pobieranie zasiłku macierzyńskiego wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego;

2) art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez traktowanie zasiłku macierzyńskiego jak świadczenia rodzicielskiego;

3) art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że uzyskiwanie zasiłku macierzyńskiego – nawet po rezygnacji z zatrudnienia – uniemożliwia przyjęcie, że w sprawie wystąpiła przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, że jej zdaniem organ nie powinien odstępować od zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych, w zakresie zbiegu prawa do zasiłku macierzyńskiego ze świadczeniem pielęgnacyjnym, na jej korzyść. J. W. wskazała na odmienną od powołanej przez SKO w K. linię orzeczniczą sądów administracyjnych.

Skarżąca podkreślała, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 października 2019 roku na który powoływało się Kolegium w uzasadnieniu swojej decyzji, został uchylony wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrokiem z dnia 24 czerwca 2020 roku w sprawie o sygn. I OSK 89/20. Dodatkowo skarżąca zarzucała organowi nieprecyzyjne podawanie danych dotyczących cytowanych przez niego orzeczeń.

J. W. argumentowała, że jej zdaniem zaszedł związek przyczynowo-skutkowy między niepodejmowaniem w spornym okresie pracy, a opieką nad dzieckiem. Skarżąca wskazywała, że świadomość przyjścia na świat chorego dziecka, oprócz problemów z pracodawcą, przesądziła o rozwiązaniu stosunku pracy.

Skarżąca wskazała, podobnie jak w odwołaniu od decyzji I instancji, na fakt, że art. 17 ust. 5 u.ś.r. stanowi katalog zamknięty przesłanek odmownych do udzielenia świadczenia pielęgnacyjnego oraz że nie ma wśród nich zasiłku macierzyńskiego. Również niewłaściwie SKO w swej argumentacji zrównało świadczenie rodzicielskie z zasiłkiem macierzyńskim.

Końcowo J. W. wskazała, że organ II instancji błędnie przyjął, że uzyskiwanie zasiłku macierzyńskiego po rezygnacji z zatrudnienia uniemożliwia przyjęcie, że nastąpiła przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i powtórzyło argumentację wskazaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się uzasadniona, ale z innych powodów niż wskazanych przez skarżącą.

W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 roku, poz. 137) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej, co oznacza, że w zasadzie sąd administracyjny rozpoznając merytorycznie skargę nie przyznaje wnioskowanych świadczeń. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej – "p.p.s.a."). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie było rozstrzygnięcie dotyczące odmowy przyznania skarżącej J. W. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym synem w okresie od dnia [...] grudnia 2020 roku do [...] marca 2021.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111, zwanej dalej: "u.ś.r.", obowiązujące na dzień wydania zaskarżonej decyzji), a w szczególności art. 17 ust. 1 tej ustawy.

Bezsporne w niniejszej sprawie było to, że Skarżąca z wnioskiem o przyznanie świadczenia wystąpiła w dniu [...] kwietnia 2021 roku mając ustalone prawo do zasiłku macierzyńskiego we wcześniejszym okresie, tj. od [...] października 2020 roku do dnia [...] marca 2021 roku. Osoba niepełnosprawna wymagająca opieki – F. W. - posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności od dnia urodzenia, tj. [...] roku do dnia [...] stycznia 2023 roku. Orzeczenie wydano w dniu [...] stycznia 2021 roku, na wniosek złożony [...] grudnia 2020 roku.

Zgodnie z art. 24 u.ś.r.:

1. Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9, art. 14, art. 15, art. 15a, art. 15b, art. 16, art. 17 i art. 17c.

2. Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.

2a. Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie do art. 17 ust 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Nie budziło zatem wątpliwości, że Skarżąca należy do kręgu osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny wobec syna w pierwszej kolejności i po spełnieniu pozostałych przesłanek, w tym niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym synem. Skarżąca wnioskowała o przyznanie jej świadczenia od dnia 1 grudnia 2020 roku, zgodnie z regulacją art. 24 ust. 2a u.ś.r., czyli począwszy od miesiąca, w którym złożyła wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności.

W ocenie organu odwoławczego przyczyną odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od [...] grudnia 2020 roku do [...] marca 2021 roku było właśnie to, że w tym czasie otrzymywała zasiłek macierzyński z tytułu urodzenia dziecka. Okoliczność ta przesądziła, że w niniejszej sprawie nie zaktualizowała się pozytywna przesłanka o jakiej mowa w treści przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. W przedmiotowej sprawie, zdaniem Sądu, organy administracji słusznie oceniły kwestię niespełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2020 roku, poz. 870) zasiłek macierzyński przysługuje ubezpieczonej, która w okresie ubezpieczenia chorobowego albo w okresie urlopu wychowawczego urodziła dziecko. Zgodnie natomiast z art. 29a ust. 1 tejże ustawy zasiłek macierzyński przysługuje przez okres ustalony przepisami Kodeksu pracy (Dz.U z 2020 roku, poz. 1320) jako okres urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego oraz urlopu ojcowskiego. Na podstawie art. 30 ust. 4 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa ubezpieczonej będącej pracownicą zatrudnioną na podstawie umowy o pracę na czas określony, z którą umowa o pracę na podstawie art. 177 § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 roku Kodeks pracy została przedłużona do dnia porodu - przysługuje prawo do zasiłku macierzyńskiego po ustaniu ubezpieczenia. Z kolei art. 177 § 3 Kodeksu pracy stanowi, że umowa o pracę zawarta na czas określony albo na okres próbny przekraczający jeden miesiąc, która uległaby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży, ulega przedłużeniu do dnia porodu.

Z dołączonego do akt świadectwa pracy Skarżącej wynika, że umowa o pracę zawarta była od dnia [...] lutego 2016 roku do dnia [...] października 2020 roku. Ponadto J. W. była uprawniona do pobierania zasiłku macierzyńskiego do dnia [...] marca 2021 roku. Wniosek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektoratu w K. o zaprzestanie wypłacania zasiłku macierzyńskiego od [...] kwietnia 2021 roku Skarżąca złożyła [...] marca 2021 roku. Jak ustalił organ I instancji J. W. na dzień [...] kwietnia 2021 roku nie pobierała żadnych świadczeń z ZUS.

Zasiłek macierzyński stanowi świadczenie, które jest ekwiwalentem wynagrodzenia za pracę i pozostaje ze stosunkiem pracy w silnym związku. Podstawowym warunkiem, które spełnić musi osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny jest rezygnacja z zatrudnienia lub wykonywania pracy zarobkowej co wynika z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Otrzymywanie tego rodzaju zasiłku, jakim jest zasiłek macierzyński, który jest nierozłącznie związane z wcześniejszymi zatrudnieniem osoby i stanowi substytut świadczenia, jakie osoba otrzymywałaby, gdyby nadal pozostawała zatrudniona (o czym świadczy chociażby fakt opłacania za taką osobę składek na ubezpieczenia społeczne oraz fakt, że zarówno osoba pozostająca w zatrudnieniu, jak i osoba otrzymująca opisywany rodzaj zasiłku po ustaniu zatrudnienia, nabywają prawo do tego zasiłku w takim samym wymiarze), wyklucza spełnienie wskazanej przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub wykonywania pracy zarobkowej. Tylko taka rezygnacja lub niepodejmowanie świadczenia, które wiąże się z koniecznością opieki nad dzieckiem uprawnia do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego nie można natomiast mówić o niepodejmowaniu czy rezygnacji z zatrudnienia jakie jest wymagane na gruncie art. 17 ust. 1 u.ś.r., bowiem w tym okresie Skarżąca wyłączona jest z aktywności zawodowej w związku z porodem. W okresie otrzymywania zasiłku macierzyńskiego, także po ustaniu stosunku pracy, nie można otrzymywać równocześnie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko wskazane w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 lutego 2021 roku (sygn. akt IV SA/Po 1648/20, dostępny www.orzeczenia.nsa.gov.pl dalej "CBOSA").

Trafnie organ odwoławczy wskazywał na definicję określeń zawartych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem słowa "rezygnacja", oznacza ono: "zrzeczenie się czegoś, odstąpienie od czegoś [rzeczownik]; zrzekać się czegoś dobrowolnie, odstępować od czegoś, dawać za wygraną [czasownik]" (Popularny słownik języka polskiego PWN, red. E. Sobol, W. 2003, s. 846.) Zgodnie z powołaną definicją rezygnacji, wnioskodawca musi celowo, intencjonalnie zaprzestać wykonywania pracy w formach prawem przewidzianych, z którego tytułu otrzymuje wynagrodzenie, przy czym wynagrodzenie należy wykładać szeroko. Z kolei, jako znaczenie słowa "podjąć" rozumie się: "przedsięwziąć, postanowić wykonywanie czegoś, zdecydowanie się na coś, wziąć coś na siebie, rozpocząć np. obowiązki, pracę, zadanie" (Popularny słownik języka polskiego PWN, red. E. Sobol, W. 2003, s. 692). Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie.

W tym miejscu wspomnieć należy o fakcie kwestionowania przez Skarżącą prawidłowości powołania się przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze na uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 237/19 (CBOSA). W wyroku kasatoryjnym z dnia 24 czerwca 2020 roku NSA wypowiadało się co do stanu faktycznego sprawy, w którym to matka niepełnosprawnego dziecka wypowiedziała umowę o pracę czym w sposób wyraźny uzewnętrzniła to, że zrezygnowała z zatrudnienia (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2020 roku, sygn. akt I OSK 89/20, CBOSA). W niniejszej sprawie w świadectwie pracy z dnia [...] października 2020 roku przedłożonym przez Skarżącą, jako przyczyna ustania stosunku pracy wskazany jest art. 30 § 1 pkt 3 w związku z art. 55 § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 roku Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2020 roku, poz. 1420). Drugi ze wskazanych przepisów stanowi, że pracownik może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia, gdy pracodawca dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków wobec pracownika. Nie można więc stwierdzić jednoznacznie, że J. W. zrezygnowała z pracy z własnej woli, kierując się tylko koniecznością opieki nad niepełnosprawnym synem. Dodatkowo J. W. w uzasadnieniu skargi również wskazywała, że miała problemy z pracodawcą w swoim zakładzie pracy. W przedmiotowej sprawie nie zaistniał więc stan faktyczny, do którego odnosił się Naczelny Sąd Administracyjny w powoływanym przez Skarżącą wyroku.

Niesłuszny jest również zarzut Skarżącej, że skoro przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. nie wymienia zasiłku macierzyńskiego w katalogu zamkniętym świadczeń, których pobieranie wyłącza przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, to brak jest negatywnych przesłanek do przyznania wnioskowego świadczenia pielęgnacyjnego. Stosując wykładnię funkcjonalną stwierdzić należy, że brak związku między rezygnacją z pracy, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, również stanowi przesłankę odmowy udzielenia świadczenia pielęgnacyjnego. Przesłanka niepodejmowania lub rezygnacji z pracy lub innego zatrudnienia w celu opieki nad osobą niepełnosprawną posiadającą orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wynika z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. Natomiast okoliczności w jakich matka pobiera zasiłek macierzyński w związku z urodzeniem dziecka nie stanowi o niepodejmowaniu lub rezygnacji z zatrudnienia w celu opieki nad osobą niepełnosprawną. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela ten pogląd.

Sąd z powodów przedstawionych wyżej, podziela zatem stanowisko organu II instancji i przywołane w tym zakresie orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące niemożności przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres pobierania zasiłku macierzyńskiego. Jednak decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego musiała zostać wyeliminowana z obrotu prawnego z innych względów decydujących o wadliwości zaskarżonej decyzji. Skarżąca formułując odwołanie od decyzji Wójta Gminy G. zaskarżyła wskazaną decyzję jedynie w części, tj. w zakresie odmowy w sprawie przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na niepełnosprawnego syna F. W. na okres od [...] grudnia 2020 roku do [...] marca 2021 roku, zatem co do punktu 1 decyzji organu I instancji.

W orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie powszechnie przyjmuje się dopuszczalność zaskarżenia oraz wzruszenia decyzji jedynie w części, w sytuacji gdy pozostałe zawarte w takiej decyzji rozstrzygnięcia mogą samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym. Powyższa zasada powinna mieć zastosowanie także w postępowaniu odwoławczym. Organ II instancji nie może bowiem wszcząć takiego postępowania odwoławczego z urzędu, a niezadowolenie odwołującego się ze ściśle określonego rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego jest nieodzownym elementem odwołania. W postępowaniu odwoławczym nie jest zatem wyłączona zasada rozporządzalności. Od woli strony zależy bowiem wszczęcie postępowania odwoławczego oraz - co do zasady - także zakres tego postępowania. W przypadku, gdy strona jednoznacznie w odwołaniu wskazuje, że zaskarża decyzję pierwszoinstancyjną w określonej części, to organ II instancji nie może wykroczyć poza tak wyznaczone granice kompetencji organu odwoławczego. W konsekwencji organ II instancji nie może poddać kontroli niezaskarżonej części decyzji organu I instancji i ponownie rozpatrzyć sprawę także w zakresie objętym rozstrzygniętą a niezaskarżoną częścią orzeczenia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 2007 roku, sygn. akt I OSK 556/06, CBOSA).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozstrzygając w niniejszej sprawie orzekło o "utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji w całości", co wskazuje, że Kolegium dokonało kontroli decyzji organu I instancji w całości, gdy odwołująca się wyraźnie zaskarżyła tą decyzję w części odmawiającej jej przyznania wnioskowanego świadczenia. Oznacza to, że organ II instancji rażąco naruszył zasadę skargowości (zasadę związania żądaniem strony wszczynającym postępowanie, tu: odwoławcze) oraz zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, gdyż przeprowadził kontrolę instancyjną decyzji organu I instancji w zakresie wykraczającym poza żądanie (tu: odwołanie) strony, które w niniejszej sprawie ograniczało się tylko do części decyzji, tj. decyzji odmownej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od [...] grudnia 2020 roku do [...] marca 2021 roku.

Kolejną wadliwością jaką można wywieść z powyższego jest to, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze uzasadniało swoją decyzję tylko w zakresie odmowy przyznania świadczenia mimo, że formalnie rozstrzygało o decyzji organu I instancji w całości, skoro w rozstrzygnięciu Kolegium orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji w całości. Jak podkreśla się w piśmiennictwie utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji to utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia (osnowy) zawartego w tej decyzji. Podkreślił to trafnie NSA w Warszawie w wyroku z 15 sierpnia 1985 r., III SA 730/85, GAP 1987/5, s. 43, stwierdzając, że: "Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji oznacza w szczególności utrzymanie w mocy jej podstawowego, koniecznego elementu, jakim jest rozstrzygnięcie. W rozstrzygnięciu (osnowie) decyzji zostaje bowiem wyrażona wola organu administracji załatwiającego sprawę w tej formie. O ile może być wydana decyzja bez uzasadnienia (np. decyzja uwzględniająca żądanie strony), to nie można wydać decyzji bez rozstrzygnięcia. Z tego też względu, w razie sprzeczności pomiędzy rozstrzygnięciem decyzji, a jej uzasadnieniem, za miarodajną należy przyjąć treść rozstrzygnięcia. W razie więc, gdy organ odwoławczy utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji należy przyjąć, że w szczególności utrzymał w mocy jej rozstrzygnięcie, sformułowane przez organ I instancji" (por. Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2020). W niniejszej sprawie, nastąpił brak spójności między osnową a uzasadnieniem decyzji organu odwoławczego, bowiem w rozstrzygnięciu Kolegium utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji w całości, a w uzasadnieniu odnosi się tylko do tej części decyzji I instancji, w której odmówiono przyznania świadczenia. W ocenie Sądu ta rozbieżność niewątpliwie świadczy o wadliwości decyzji organu odwoławczego (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2021 roku, sygn. akt IV SA/Po 1648/20 oraz z dnia 10 grudnia 2020 roku, sygn. akt IV SA/Po 1034/20, CBOSA).

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd doszedł do przekonania o konieczności wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, co skutkować musiało uchyleniem decyzji Kolegium z [...] czerwca 2021r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organ II instancji uwzględni stanowisko wyrażone w niniejszym uzasadnieniu wyroku i ponownie rozstrzygnie sprawę uwzględniając, że odwołanie odnosi się tylko do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia, czyli do punku 1 decyzji Wójta Gminy G. z [...] kwietnia 2021r. i tylko w tym zakresie organ odwoławczy jest uprawniony do rozstrzygnięcia sprawy, co winno znaleźć odzwierciedlenie w osnowie rozstrzygnięcia i jego uzasadnieniu.

Sąd wskazuje, że zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV (k. 29) na podstawie art. 15 zzs? ust. 3 ustawy z dnia 6 października 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 z późn. zm.) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Strony zostały poinformowane o powyższym trybie rozpoznania sprawy i umożliwiono im złożenie w terminie 7 dni ewentualnych wniosków dowodowych lub twierdzeń, które miałyby być zgłoszone lub podnoszone na rozprawie (k. 31, 34, 35, 36 akt sąd.).