Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1208/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2018-03-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie sędzia WSA Anna Klotz sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Protokolant asystent sędziego Magdalena Tambelli – Orwat po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2018 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...], którą to decyzją Kierownik przyznał skarżącemu P. W. płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości, w kwocie [...]zł.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:

W dniu [...] kwietnia 2013 r. skarżący złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w B. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej.

W związku ze stwierdzonym brakiem zachowania powierzchni trwałych użytków zielonych Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. decyzją z [...] kwietnia 2014r. przyznał skarżącemu płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości. Wskutek odwołania decyzja ta została uchylona decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] czerwca 2014 r, który przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Kolejna decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z [...] września 2014 r. została uchylona decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] listopada 2014 r.

Wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy decyzja organu I instancji z [...] stycznia 2015 r. została uchylona decyzją organu odwoławczego z dnia [...] maja 2015 r.

Następna decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z [...] kwietnia 2016 r. została uchylona decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] lipca 2016 r., w której organ odwoławczy przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji

W wyniku ponownego postępowania organ I instancji - Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B., wydał wspomnianą na wstępie decyzję z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...], którą przyznał skarżącemu płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości, w kwocie [...]zł.

Przyznana płatność obejmowała płatności z tytułu realizacji pakietów:

- pakietu 1 "rolnictwo zrównoważone" w wariancie 1.1 "zrównoważony system gospodarowania" w kwocie [...]zł,

- pakietu 3 "ekstensywne trwałe użytki zielone" w wariancie 3.1.1 "ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach" w kwocie [...]zł,

- pakietu 8 "ochrona gleb i wód" w wariancie 8.3.1. "międzyplon ścierniskowy" w kwocie [...]zł.

Organ wskazał, że skarżący w złożonym w dniu [...] kwietnia 2013 r. wniosku, w sekcji VI A – "Deklaracja pakietów lub wariantów w latach 2009 – 2014 zadeklarował realizację:

. pakietu 1 – "rolnictwo zrównoważone" w wariancie 1.1 "zrównoważony system gospodarowania" na powierzchni 30,93 ha, z powierzchnią użytków rolnych objętych zobowiązaniem w ramach realizowanego wariantu 29,18 ha,

. pakietu 3 – "ekstensywne trwałe użytki zielone" w wariancie 3.1.1 "ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach" na powierzchni 0,65 ha użytków rolnych,

. pakietu 8 – "ochrona gleb i wód" w wariancie 8.3.1. "międzyplon ścierniskowy" na powierzchni 10,97 ha użytków rolnych.

W wyniku kontroli administracyjnej organ stwierdził na działkach rolnych I, L oraz na działce rolnej S (położonej na działce ewidencyjnej nr [...]) zmianę sposobu użytkowania trwałego użytku zielonego na grunt orny: na działce I stwierdzono uprawę kukurydzy, na działce L mieszanki zbożowo – strączkowej, a na działce S mieszanki zbożowo – strączkowej. Ponadto na ww. działkach stwierdzono brak zachowania powierzchni trwałego użytku zielonego (kod błędu O6).

Organ wskazał, że zgodnie z § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2013 r. sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361 z późn. zm.) rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr [...] z dnia [...] października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr [...] ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 316 z [...] grudnia 2009, str. 1), zwane dalej "trwałymi użytkami zielonymi", oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody.

Zgodnie z kolei z art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 "trwałe użytki zielone" oznaczają grunty zajęte pod uprawę traw lub innych pasz z roślin zielonych naturalnych (samosiewnych) lub powstałych w wyniku działalności rolniczej (wysiewanych), niepodlegające płodozmianowi w gospodarstwie przez okres pięciu lat lub dłużej, z wyłączeniem obszarów odłogowanych zgodnie z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2078/92(7), obszarów odłogowanych zgodnie z art. 22, 23 i 24 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 oraz obszarów odłogowanych zgodnie z art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005; a w tym celu "trawy lub inne pasze z roślin zielonych" oznaczają wszelkie rośliny zielne, rosnące tradycyjnie na naturalnych użytkach zielonych lub zazwyczaj zawarte w mieszankach nasion przeznaczonych do zasiewania użytków zielonych lub łąk w państwie członkowskim (wykorzystywanych bądź nie do wypasania zwierząt). Państwa członkowskie mogą uwzględnić rośliny uprawne wyszczególnione w załączniku I.

Z przytoczonego przepisu zdaniem organu wynika, że producent deklarując we wniosku trwałe użytki zielone posiada w swoim gospodarstwie grunty zajęte pod uprawę traw lub innych pasz z roślin zielonych naturalnych (samosiewnych) lub powstałych w wyniku działalności rolniczej (wysiewanych) niepodlegających płodozmianowi w gospodarstwie przez okres pięciu lat lub dłużej.

Organ zwrócił uwagę, że skarżący deklarując we wniosku z 2009 r. trwałe użytki zielone (TUZ) na obszarze 12,42 ha potwierdził tym samym, że spełniają one definicję trwałych użytków rolnych tzn. że znajdują się na gruntach w gospodarstwie przez okres 5 lat lub dłużej.

Te same powierzchnie zostały zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności obszarowych, w tym uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca).

Zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 40 poz. 326) płatność zwierzęca w danym roku kalendarzowym przysługuje, jeżeli na podstawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych, złożonego w 2006 r., rolnikowi lub jego małżonkowi przyznano płatność uzupełniającą do powierzchni:

a) trwałych użytków zielonych lub

b) upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych, lub

c) mieszanek roślin motylkowatych drobnonasiennych z trawami, jeżeli we wniosku złożonym w 2006 r. o przyznanie tej płatności rolnik wskazał taki rodzaj mieszanki

– także w przypadku gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim.

Wskazane w rozporządzeniu uprawy mają potwierdzić istnienie w roku 2006 trwałych użytków rolnych. W przypadku zadeklarowania innej uprawy niż wskazana w rozporządzeniu, płatność obszarowa do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca) nie byłaby przyznana.

Natomiast art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.) stwierdza, że rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych. W art. 2 pkt 8 ww. ustawa określa "trwałe użytki zielone", jako trwałe użytki zielone w rozumieniu art. 2 pkt 2 rozporządzenia nr 796/2004.

Zgodnie z definicja zawartą w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. (art. 2 pkt 2) trwałe użytki zielone oznaczają grunt zajęty pod uprawę traw lub innych upraw zielnych naturalnych (samosiewnych) lub powstałych w wyniku działalności rolniczej (zasianych), niewłączony do płodozmianu w gospodarstwie przez okres pięciu lat lub dłużej, z wyłączeniem gruntu objętego systemami odłogowania zgodnie z art. 107 ust. 6 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, obszarów odłogowanych zgodnie z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2078/92, obszarów odłogowanych zgodnie z art. 22, 23 i 24 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 (18) oraz obszarów odłogowanych zgodnie z art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005.

Organ podniósł, że producent deklarując we wniosku o przyznanie płatności obszarowych w 2009 r. działki rolne S oraz W jako trwałe użytki zielone (TUZ) na gruncie zajętym przez wieloletnie mieszkanki traw oświadczył, że znajdują się one na tym gruncie przez co najmniej 5 lat.

Organ stwierdził, że skarżący po raz pierwszy o płatność zwierzęcą ubiegał się w roku 2007. Oznacza to, że trawy lub inne pastewne rośliny zielne uprawiane były już na tych działkach co najmniej 5 lat. Jeżeli bowiem na zadeklarowanych działkach rolnych w okresie 5 lat poprzedzających ubieganie się o płatności obszarowe do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca) nie byłyby uprawiane trawy lub inne pastewne rośliny zielone – płatność ta nie przysługiwałaby.

Na podstawie weryfikacji wniosków (za lata 2004 – 2011) organ ustalił, że na działce rolnej S oraz na działce rolnej W uprawiane były trawy lub inne pastewne rośliny zielne. Producent spełniał zatem wymogi do otrzymania płatności zwierzęcej.

Organ wyjaśnił, że skarżący nie miał obowiązku deklarowania traw na gruntach ornych do płatności zwierzęcej. Mógł zadeklarować działki rolne S oraz W tylko do płatności jednolitej. Taka deklaracja miała miejsce w przypadku działki rolnej K, na której skarżący uprawiał wieloletnią mieszankę traw z koniczyną. Podobnie na działce rolnej O, na której skarżący uprawiał wieloletnią mieszankę traw pastewnych. Obie działki rolne w 2009 r. były zadeklarowane do jednolitej płatności obszarowej. Skarżący w protokole z [...] lipca 2016 r. oświadczył, że w 2009 r. do traw pastewnych nie było dodatkowych płatności – tylko płatność zwierzęca. Oświadczył także, że warunkiem ubiegania się o płatność zwierzęcą było utrzymanie traw na gruncie przez 5 lat.

Zdaniem organu z wyjaśnień złożonych przez skarżącego oraz analizy deklarowanych w 2009 r. działek rolnych wynika, że zadeklarowanie działek rolnych S oraz W było świadome w celu otrzymania wyższych dopłat bezpośrednich. Nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżącego że ARiMR nakazała wpisywać TUZ nawet dla traw na gruntach ornych. Oznaczenie TUZ należało wpisać tylko w przypadku deklarowania działki rolnej do płatności zwierzęcej. Dla działek rolnych K oraz O zadeklarowanych do płatności w 2009 r. takiego oznaczenia nie było, a tym samym działki te nie kwalifikowały się do płatności zwierzęcej, pomimo uprawiania na nich traw lub innych pastewnych roślin zielnych. Niezrozumiałe jest oświadczenie skarżącego o posiadaniu zobowiązania do płatności zwierzęcej konieczności utrzymania traw przez 5 lat. Takiego zobowiązania dla płatności zwierzęcej nie było. Wymogiem było natomiast uprawianie traw przez 5 lat poprzedzających ubieganie się o płatność zwierzęcą.

Z analizy upraw roślin na działkach rolnych L, I oraz S deklarowanych w roku 2013 wynika zdaniem organu, że działki te – niezależnie od oświadczeń skarżącego - były trwałym użytkiem zielonym, gdyż co najmniej przez 8 lat nieprzerwanie uprawiane tam były trawy lub inne pastewne rośliny zielne. W rejestrze zabiegów agrotechnicznych na działkach tych nie stwierdzono jakichkolwiek zabiegów polegających na oraniu, siewie innych roślin zielnych.

Skarżący deklarując w 2007 r. działki rolne (określone w deklaracji w 2013 r. jako działki L, I, S) do płatności zwierzęcej poświadczył, że są one już w 2007 r. trwałym użytkiem zielonym. Nie złożył do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR wniosku o wyrażenie zgody na zaoranie trwałego użytku zielonego i przekształcenie go w grunt orny (art. 4 rozporządzenia nr 796/2004).

Organ podniósł, że wyjaśnienia skarżącego jakoby deklaracja TUZ na działkach S oraz W wynikała z konstrukcji wniosku (płatność zwierzęca) nie mogą być uznane, gdyż skarżący posiadał działki rolne K oraz O z uprawianymi trawami, których nie deklarował do płatności zwierzęcej.

Odnośnie wyjaśnień skarżącego oraz doradcy rolnośrodowiskowego, że byli informowani w Biurze Powiatowym ARiMR o możliwości jednoczesnego ubiegania się o płatność zwierzęcą oraz płatności w ramach wariantu 1.1. – Zrównoważony sposób gospodarowania, organ stwierdził, że brak potwierdzenia tej okoliczności.

Nie można także ustalić skąd skarżący oraz doradca rolnośrodowiskowy mieli informacje o konieczności kontynuowania 5 letniego zobowiązania do płatności zwierzęcej, ponieważ takiego zobowiązania nie było. Było natomiast podjęte 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe rozpoczęte w roku 2009.

Odnośnie zarzutu skarżącego, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał wykluczające się płatności tj. płatność zwierzęcą oraz płatność w ramach Wariantu 1.1. – Zrównoważony sposób gospodarowania, organ przyznał, że taka sytuacja nie powinna mieć miejsca. Okoliczności te zostaną jednakże rozpatrzone w odrębnym postępowaniu i nie mają one bezpośredniego wpływu na rozpatrzenie niniejszej sprawy, ponieważ ustalenia w obecnej decyzji zostały przeprowadzone na podstawie faktycznego stanu użytkowania działek rolnych.

Po przeanalizowaniu zatem całego materiału dowodowego organ ustalił, że na działce rolnej S oraz W w 2009 r. niewątpliwie znajdował się trwały użytek zielony, który następnie w roku 2013 został zaorany.

W przypadku zaorania trwałych użytków zielonych zastosowanie ma § 38 pkt 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach programu "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013. Zgodnie z tym przepisem jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych, płatność rolnośrodowiskowa (cała tj. wynikająca z realizacji wszystkich pakietów i bez względu na wielkość powierzchni dokonanego zmniejszenia trwałego użytku zielonego), przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20 % w roku, w którym stwierdzono takie uchybienie dla wszystkich realizowanych wariantów (nieprawidłowość O6).

W złożonym odwołaniu skarżący powtórzył swoje twierdzenia podnoszone w toku postępowania, że na etapie wyjaśniania sprawy doszło do wadliwej interpretacji zapisów wniosku, gdzie jako TUZ potraktowano również obszary nie stanowiące trwałych użytków zielonych, które jednak zgodnie z wytycznymi ARiMR są we wnioskach oznaczane jako TUZ.

Odwołujący podkreślił, że od początku realizacji programu rolnośrodowiskowego nie dokonał żadnych zmian w uprawach skutkujących zmniejszeniem TUZ.

Zgadzając się z dokonaną przez organ wykładnią pojęcia "trwałe użytki zielone" skarżący uznał, że problemem jest fakt, iż w początkowych etapach przyznawania płatności zwierzęcej jako TUZ oznaczane były również innego rodzaju uprawy, w tym trawy na gruntach ornych. Fakt ten wynika z konstrukcji wniosku. Tym samym nie sposób zweryfikować zachowania przez skarżącego TUZ w gospodarstwie na podstawie prostego porównania oznaczeń upraw we wnioskach składanych na przestrzeni lat (TUZ – trawa na GO, TUZ – łąka trwała). Od początku ilość TUZ w gospodarstwie definiowanych zgodnie z przepisami przytoczonymi przez organ nie uległa zmianie.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2017 r.

Organ odwoławczy uznał, że w przedmiotowej sprawie pozostaje sporne, czy grunty położone na działce ewidencyjnej 456/1 deklarowane przez skarżącego w roku 2013 jako działki rolne I (część działki o powierzchni 2,58 ha) L i S, o łącznej powierzchni 4,36 ha, na których w roku 2013 uprawiane były kukurydza (działka I) oraz mieszanka zbożowa jara (działki L i S) stanowiły w latach poprzednich trwały użytek zielony.

Organ odwoławczy ustalił, że w roku 2009 tj. w pierwszym roku składania wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej skarżący na działce ewidencyjnej 456/1 zadeklarował m.in. działkę rolną W o powierzchni 1,28 ha i część działki rolnej S o powierzchni 3,08 ha. Na obu działkach jako roślinę uprawianą w plonie głównym skarżący wskazał TUZ, mieszankę wieloletnią traw pastewnych. Taka deklaracja miała miejsce również we wniosku na rok 2010 i 2011, zmianie ulegało jedynie nazewnictwo działek rolnych (2010 – U i R, 2011 – L i I). We wskazanych latach skarżący otrzymywał płatność środowiskową do tych działek, jak również płatność zwierzęcą w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W wyniku manualnej weryfikacji wniosku i załączników graficznych dla działek rolnych L. I oraz S (oznaczenia w roku 2013) o łącznej powierzchni deklarowanej 4,36 ha, przeprowadzonej podczas kontroli administracyjnej sprawy rolnośrodowiskowej, stwierdzono wystąpienie błędu o kodzie O6. Błąd ten oznacza, że rolnik nie zachował występujących w gospodarstwie i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych, a tym samym oznacza to, że rolnik je zniszczył (np. zastosował zabieg kultywowania, zaorał).

W roku 2013 na powierzchni działki ewidencyjnej 456/1 skarżący nie deklarował powierzchni TUZ.

Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości (UE) definicje trwałych użytków zielonych należy interpretować w ten sposób, ze obejmuje ona grunty rolne, które są aktualnie i od co najmniej pięciu lat wykorzystywane pod uprawę trawy lub innych pastewnych roślin zielnych, również wtedy, gdy grunty te były w tym okresie orane i obsiewane odmianą pastewnej rośliny zielnej inna niż uprawiana na nich poprzednio. Zasadnicze znaczenie dla określenia rodzaju użytkowania jako TUZ jest stwierdzenie ciągłości użytkowania, przez przynajmniej 5 lat, we wskazany wyżej sposób.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał na dokonaną w sprawie analizę użytkowania na gruntach, w stosunku do których stwierdzono niezachowanie TUZ, poczynając od 2004 r. Na tej podstawie stwierdzono, że już od roku 2004 na spornej części działki ewidencyjnej 456/1 uprawiane były trawy lub inne pastewne rośliny zielone. Analiza ta (str. 6 decyzji organu I instancji) znajduje potwierdzenie w danych zawartych we wnioskach skarżącego oraz w danych wprowadzonych do systemu informatycznego obsługującego proces przyznawania płatności.

Organ odwoławczy, w ślad za organem I instancji, zwrócił uwagę, że skarżący od 2007 r. ubiegał się o przyznanie płatności zwierzęcej do gruntów położonych na części działki ewidencyjnej 456/1. Zgodnie z warunkami przyznania tej płatności, określonymi w art. 7 ust 2 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, rolnikowi przysługiwały płatności uzupełniające do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na pasze, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, przy czym w zakresie definicji TUZ ustawa odsyła do art. 2 pkt 2 rozporządzenia nr 796/2004 (zastąpionego później art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009. Ubiegając się o przyznanie płatności zwierzęcej na rok 2007 skarżący potwierdził, że grunty deklarowane do tej płatności były zajęte pod uprawę traw lub innych upraw zielnych naturalnych lub powstałych w wyniku działalności rolniczej, niewłączone do płodozmianu w gospodarstwie przez okres pięciu lat lub dłużej – czyli stanowiły trwały użytek zielony.

Zdaniem Dyrektora Biura Regionalnego ARiMR bezpodstawne jest powoływanie się przez skarżącego na obowiązek kontynuowania 5-letniego zobowiązania do płatności zwierzęcej, ponieważ obowiązujące przepisy nie nakładały na stronę takiego zobowiązania. Natomiast warunkiem uzyskania takiej płatności było posiadanie przez wnioskodawcę TUZ.

Organ podniósł ponadto, że wbrew twierdzeniom odwołującego weryfikacja zachowania TUZ nie miała miejsca na podstawie porównania oznaczeń we wnioskach składanych w kolejnych latach, ale przede wszystkim na podstawie analizy upraw prowadzonych na spornym gruncie. Biorąc to pod uwagę, uwzględniając także dowody w postaci rejestrów działalności rolnośrodowiskowej słuszne jest twierdzenie, że uprawy prowadzone na części działki ewidencyjnej 456/1, deklarowane w roku 2013 jako działki rolne I, L, S spełniały definicję trwałych użytków zielonych. Wobec wprowadzenia na sporne grunty uprawy kukurydzy i upraw zbożowych zasadne jest stwierdzenie, że skarżący nie zachował wszystkich powierzchni TUZ występujących w gospodarstwie.

Organ podkreślił, że we wniosku na rok 2009 część działki ewidencyjnej 456/1 przez samego wnioskodawcę została określona jako TUZ.

Odrębną kwestią jest jednoczesne przyznawanie przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR do tych samych gruntów płatności zwierzęcej i płatności rolnośrodowiskowej w wariancie 1.1., która nie przysługuje do powierzchni TUZ. Takie działanie organu nie było prawidłowe, jednakże kwestia ta nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na rok 2013.

W konsekwencji zasadne jest zastosowanie zmniejszenia płatności, o które ubiega się skarżący, stosownie do § 38 ust. 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013.

W skardze do sądu administracyjnego P. W. wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR zarzucając jej naruszenie § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 poprzez odmowę przyznania wnioskowanej płatności, pomimo spełnienia przez skarżącego wszystkich warunków uprawniających do ich otrzymania.

W uzasadnieniu skarżący powtórzył swoje stanowisko zaprezentowane w odwołaniu od decyzji organu I instancji podnosząc, że od początku realizacji programu rolnośrodowiskowego nie dokonał żadnych zmian w uprawach skutkujących zmniejszeniem powierzchni TUZ.

Skarżący podzielił w pełni wykładnię pojęcia "trwałe użytki zielone" przyjętą przez organy.

Skarżący ponownie uznał, że problemem w sprawie jest to, iż w początkowych etapach przyznawania płatności zwierzęcej jako TUZ oznaczane były również innego rodzaju uprawy, w tym trawy na gruntach ornych – co wynikało z konstrukcji wniosku. Potem trawy na gruntach ornych nie były uznawane za TUZ.

Skarżący wskazał, że przyjmując, że w roku 2009 należało do TUZ wliczyć trawy na gruntach ornych, to już w roku 2013 trawy te – pomimo, że grunt były wykorzystywany w ten sam sposób – nie mogły być wpisane jako TUZ ze względu na zmianę przepisów. Stąd we wniosku pojawiła się zmiana powierzchni TUZ, która w rzeczywistości nie nastąpiła.

Zdaniem skarżącego organ skupił się na wyjaśnieniu jakie grunty powinny być zadeklarowane jako TUZ w roku 2009 (co było bezsporne od początku), pomijając sporną kwestię tj. czy doszło do zmiany charakteru użytków rolnych w roku 2013. W rezultacie w wyniku niepełnego ustalenia stanu faktycznego nie przyznano skarżącemu należnej płatności.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Istotną kwestią w sprawie jest rozstrzygnięcie, czy organ słusznie uznał, iż skarżący dopuścił się braku realizacji 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego poprzez niezachowanie trwałych użytków zielonych występujących w gospodarstwie rolnym skarżącego i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej.

Stanowisko organu w istocie jest oparte na stwierdzeniu, że na działce geodezyjnej nr [...] w roku 2009 tj. wówczas kiedy rozpoczęła się realizacja programu rolnośrodowiskowego obejmującego okres od [...] marca 2009 r. do końca lutego 2014 r. (k. 111 akt organu I instancji) istniały działki rolne będące trwałymi użytkami zielonymi. Natomiast w roku 2013 r. na tej działce geodezyjnej skarżący nie wykazywał żadnej działki rolnej będącej trwałym użytkiem rolnym – wykazał uprawy w postaci kukurydzy i upraw zbożowych (mieszkanka zbożowo – strączkowa).

Słusznie w zakresie przesłanek przyznania płatności rolnośrodowiskowej organ odwołuje się do przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2013 r. sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013, który w § 2 ust. 1 pkt 3 wskazuje, iż płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi, w rozumieniu art. 2 lit. 1 rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej.

Słusznie także organ wskazuje, że jak wynika z § 4 ust. 2 pkt 1 ww. rozporządzenia rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe jest zobowiązany do zachowania występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r.

Zgodnie z art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 "trwałe użytki zielone" oznaczają grunty zajęte pod uprawę traw lub innych pasz z roślin zielonych naturalnych (samosiewnych) lub powstałych w wyniku działalności rolniczej (wysiewanych), niepodlegające płodozmianowi w gospodarstwie przez okres pięciu lat lub dłużej, z wyłączeniem obszarów odłogowanych zgodnie z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2078/92, obszarów odłogowanych zgodnie z art. 22, 23 i 24 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 oraz obszarów odłogowanych zgodnie z art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005; a w tym celu "trawy lub inne pasze z roślin zielonych" oznaczają wszelkie rośliny zielne, rosnące tradycyjnie na naturalnych użytkach zielonych lub zazwyczaj zawarte w mieszankach nasion przeznaczonych do zasiewania użytków zielonych lub łąk w państwie członkowskim (wykorzystywanych bądź nie do wypasania zwierząt). Państwa członkowskie mogą uwzględnić rośliny uprawne wyszczególnione w załączniku I.

Słusznie organ wywodzi z powyższej definicji, że cechami trwałego użytku zielonego jest to, że:

- jest to grunt, na którym znajdują się uprawy określonego rodzaju tj. uprawy traw lub innych pasz z roślin zielonych naturalnych (samosiewnych) lub powstałych w wyniku działalności rolniczej (wysiewanych),

- jest to grunt wyłączony z płodozmianu,

- jest to grunt, który posiada powyżej wymienione właściwości (tj. odnośnie rodzaju upraw i wyłączenia z płodozmianu) przez określony okres tj. co najmniej od pięciu lat.

Innymi słowy – dla stwierdzenia, że w danym momencie mamy do czynienia z trwałym użytkiem zielonym nie wystarczy stwierdzenie, że jest to grunt, na którym znajdują się określone wyżej uprawy oraz że jest to grunt wyłączony z płodozmianu. Istotne jest, aby stan ten utrzymywał się przez określony czas tj. co najmniej 5 lat.

Skarżący w istocie twierdzi, że grunty na działce nr [...] nigdy nie były trwałymi użytkami zielonymi. Z drugiej strony twierdzi, że w celu uzyskania płatności zwierzęcej grunty te oznaczał w składanych wnioskach jako trwałe użytki zielone (TUZ) wyłącznie dlatego, że trawy na gruntach ornych uznawane były za TUZ.

Stanowisko skarżącego jak się zdaje wynika z niezrozumienia istoty mechanizmu uznawania danego gruntu za trwały użytek zielony. Mianowicie z definicji trwałego użytku zielonego wynika, że nawet jeżeli na danych gruncie jest trawa (lub inna pasza z roślin zielonych) i jest on wyłączony z płodozmianu – a stan ten trwa krócej niż 5 lat - to nie jest on trwałym użytkiem zielonym. Ten grunt stanie się trwałym użytkiem zielonym, o ile opisany stan będzie trwał 5 lat lub dłużej. Innymi słowy nie wystarczy, że jakiś grunt jest przez rolnika użytkowany tak jak trwały użytek zielony. Konieczne jest, aby owo użytkowanie trwało więcej niż wskazany przez prawodawcę minimalny czas (5 lat). Dopóki grunt użytkowany jest krócej niż 5 lat – nie może być nazwany trwałym użytkiem zielonym, choćby spełniał dwa pierwsze wymogi uznania go za takowy (uprawa traw lub innych pasz z roślin zielonych, wyłączenie z płodozmianu). Taki grunt może być oznaczony jako trawy na gruntach ornych.

Skarżący nie wskazał, zmiana jakich konkretnie przepisów spowodowała, że trawy na gruntach ornych przestały być uznawane za TUZ. Takiej zmiany w niniejszej sprawie nie można wskazać. Natomiast jak wynika z powyższego wywodu, istotne jest, aby dostrzec, że to, co można określić jako trawy na gruntach ornych w pewnym momencie (tj. z upływem pięciu lat) staje się gruntem określanym jako trwały użytek zielony. W tym zatem momencie to, co można było określić jako trawy na gruntach ornych zaczyna być "uznawane" za TUZ.

Skarżący twierdzi, że w roku 2009 na działce nr [...] nie było trwałych użytków zielonych. Mimo to we wnioskach kierowanych w celu uzyskania płatności zwierzęcej oznaczał te grunty jako trwałe użytki zielone, gdyż – jak twierdzi - tego wymagała konstrukcja wniosku. Innymi słowy – gdyby nie oznaczył jako TUZ tych gruntów, które w rzeczywistości nie były TUZ, nie otrzymałby płatności. Skarżący nie wskazuje, z jakiego przepisu wynikałaby konieczność dopuszczania się takiej rozbieżności.

Z drugiej strony skarżący w roku 2009 ubiegając się o płatność rolnośrodowiskową wskazywał we wniosku o tę płatność, że na działce nr [...] znajdują się działki rolne będące trwałymi użytkami zielonymi z uprawą w postaci wieloletnich traw pastewnych (opis we wniosku: "TUZ, mieszanka wieloletnia traw pastewnych"). Jak wynika ze wskazanego wyżej § 4 ust. 2 pkt 1 ww. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2013 r. sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" (...) rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe jest zobowiązany do zachowania trwałych użytków zielonych (w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr [...]):

- występujących w gospodarstwie rolnym i

- określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej.

W znajdującym się w aktach sprawy planie działalności rolnośrodowiskowej wymienione we wniosku z 2009 r. działki rolne "W" i "S" (obejmujące grunty działki ewidencyjnej 456/1) mają – tak samo jak we wniosku – opis upraw "wieloletnia mieszanka traw pastewnych". Jednakże w rubryce "rodzaje użytków rolnych" działki te oznaczono jako "GO" a nie "TUZ" (jak we wniosku). Mając to na uwadze oraz to, że skarżący w roku 2009 i następnych otrzymał płatność rolnośrodowiskową (której warunkiem otrzymania było zobowiązanie do zachowania istniejących w gospodarstwie rolnym trwałych użytków zielonych), należy uznać, że prawidłowym było postępowanie organu w celu ustalenia, które z twierdzeń rolnika odpowiada prawdzie. Zasadne było w tym celu przeprowadzenie analizy upraw w latach poprzedzających moment rozpoczęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego i objęcie tą analizą okresu co najmniej 5-letniego, co umożliwiało ocenę, czy w 2009 r. w gospodarstwie rolnym skarżącego, na działkach rolnych mieszczących się w granicach działki ewidencyjnej nr [...] znajdowały się uprawy wyłączone z płodozmianu, pozwalające zakwalifikować dany grunt jako trwały użytek zielony (a tym samym jako TUZ objęte obowiązkiem ich zachowania).

Jak wynika z treści dokonanej analizy w pięciu latach poprzedzających rok 2009 na ww. działkach znajdowały się uprawy tego rodzaju, jak wymienione w definicji trwałych użytków zielonych (trawy, mieszkanka traw na gruntach ornych, PZ, wieloletnia mieszanka traw), przy czym nie było w tym okresie lat, w którym zostałyby zastąpione innego rodzaju uprawą (brak płodozmianu). Słuszny był zatem wniosek organu, że w takim przypadku należało przyjąć, iż w roku 2009 na działkach rolnych w obrębie działki ewidencyjnej nr [...] znajdowały się trwałe użytki zielone – pomimo mylnego oznaczenia ich w planie rolnośrodowiskowym symbolem "GO" (grunt orny).

Stwierdzony stan tj. utrzymywanie trwałych użytków rolnych w obrębie działki ewidencyjnej nr [...], jak wynika z wniosków składanych w następnych latach oraz ze znajdującego się w aktach sprawy Rejestru działalności rolnośrodowiskowej, trwał do roku 2012. W roku 2013, wskutek wprowadzenia na tą działkę uprawy w postaci kukurydzy i upraw zbożowych (mieszkanka zbożowo – strączkowa) w takim zakresie, że na działce nr [...] przestały istnieć jakiekolwiek trwałe użytki zielone - doszło do braku zachowania istniejących w gospodarstwie rolnym trwałych użytków zielonych. W konsekwencji skutkowało to zasadnym stwierdzeniem organu, że doszło do sytuacji opisanej w § 38 pkt 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach programu "Program rolnośrodowiskowy" (...) co skutkowało zmniejszeniem wysokości przysługującej skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej.

Ze względu na powyższe, stwierdzając, że organ nie dopuścił się naruszenia prawa, Sąd, na postawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718), oddalił skargę.