Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 1038/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-09-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 73 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 68 poz 622
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała Sędziowie Rafał Batorowicz NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Protokolant Kamil Lissowski po rozpoznaniu w dniu 19 września 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "S." Spółki z o.o. w P. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia 27 kwietnia 2007 r. sygn. akt III SA/Łd 563/06 w sprawie ze skargi "S." Spółki z o.o. w P. T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie retrospektywnego zaksięgowania długu celnego 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] października 2006r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Ł. na rzecz "S." Spółki z o.o. w P. T. 9400 (dziewięć tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2007 r., sygn. akt III SA/Łd 563/06 oddalił skargę S. Sp. z o.o. w P. T. na decyzje Dyrektora Izby Celnej w Ł. dnia [...] października 2006 r., nr [...] w przedmiocie wysokości długu celnego.

Sąd orzekał w oparciu o następujący stan faktyczny:

S. Sp. z o.o. w dniu [...] grudnia 2004 r. zgłosiła do odprawy celnej w procedurze dopuszczenia do obrotu importowane z C. towary w postaci 11000 szt. żarówek energooszczędnych - 7W (nazwa handlowa 2U 7W E14 SUNNY STAR); 11000 szt. żarówek energooszczędnych - 9W (nazwa handlowa 2U 9W E14 SUNNY STAR) 68000 szt. żarówek energooszczędnych - 9W (nazwa handlowa 2U 9W E27 SUNNY STAR), 68000 szt. żarówek energooszczędnych - 11W (nazwa handlowa 2U 11W E27 SUNNY STAR), 22000 szt. żarówek energooszczędnych - 20W (nazwa handlowa 2U 20W E27 SUNNY STAR), 5500 szt. żarówek energooszczędnych - 15W (nazwa handlowa 2U 15W E27 SUNNY STAR) - klasyfikując towary do kodu 8539 22 90 90 Wspólnej Taryfy celnej (ze stawką celną 2,7% od wartości celnej towaru), obejmującego pozostałe żarówki z wyłączeniem promienników lampowych nadfioletu lub podczerwieni, o mocy nieprzekraczającej 200W i do napięć przekraczających 100V.

W toku przeprowadzonej kontroli w zakresie klasyfikacji taryfowej importowanych towarów, Referat Kontroli Przedsiębiorców Urzędu Celnego w P. T. ustalił, że Spółka sprowadzała żarówki energooszczędne także przed 1 maja 2004 r., każdorazowo klasyfikując je do kodu 8539 39 00 0, obejmującego pozostałe lampy wyładowcze, z wyjątkiem promienników lampowych nadfioletu.

Naczelnik Urzędu Celnego w P. T. decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...] dokonał retrospektywnego zaksięgowania długu celnego w kwocie 130.055,00 zł i powiadomił stronę o zarejestrowaniu w.w. kwoty.

W uzasadnieniu decyzji organ celny I instancji wyjaśnił, że w związku z art. 1 ust. 1 i ust. 2 Rozporządzenia Nr 1470/2001 z dnia 16 lipca 2001 r. nakładającym ostateczne cło antydumpingowe i stanowiące o ostatecznym poborze cła tymczasowego nałożonego na przywóz świetlówek kompaktowych ze scaloną elektroniką (CFL) pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej (Dz. Urz. L 195 z dnia 19 lipca 2001 r.), nastąpiło naliczenie ostatecznego cła antydumpingowego od sprowadzonego towaru w wysokości 66,1 %.

W odwołaniu od powyższej decyzji strona podniosła, że akty prawne, na których organ I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie, w szczególności Rozporządzenie Nr 1470/2001, nie zostały w prawidłowy sposób ogłoszone w języku polskim przed dniem odprawy celnej, tj. przed dniem [...] maja 2004 r. W związku z tym obciążenie strony cłem antydumpingowym w wysokości 66,1% ceny netto sprowadzonego towaru nastąpiło niezgodnie z art. 2 i art. 7 Konstytucji RP w związku z art. 58 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia i art. 254 ust. 1 TWE, tj. na podstawie aktu prawnego, który nie może być uznany za obowiązujący w chwili zdarzenia z uwagi na brak prawidłowej promulgacji.

Po rozpatrzeniu odwołania strony Dyrektor Izby Celnej w Ł. decyzją z dnia [...] października 2006 r. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej podstawy prawnej uzupełniając zapis z decyzji organu I instancji wskazujący na art. 1 ust. 1, ust. 2 Rozporządzenia Nr 1470/2001 z dnia 16 lipca 2001 r. nakładającego ostateczne cło antydumpingowe i stanowiące o ostatecznym poborze cła tymczasowego nałożonego na przywóz świetlówek kompaktowych ze scaloną elektroniką (CFL) pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej (Dz. Urz. L 195 z dnia 19 lipca 2001 r.), o wskazanie publikacji: Rozdział 11 - Stosunki Zewnętrzne, Tom 38 - Wydanie Specjalne PL - 2004 Dziennika Urzędowego UE - w pozostałej części utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że sprowadzone towary należy klasyfikować do kodu 8539 31 90 91 Wspólnej Taryfy Celnej (ze stawką celną 2,7% od wartości celnej towaru), obejmującego Lampy wyładowcze, z wyjątkiem promienników lampowych nadfioletu; Fluorescencyjne z termokatodą; pozostałe, pozostałe, Kompaktowe lampy wyładowcze ze scaloną elektroniką zasilane prądem zmiennym (włącznie z kompaktowymi lampami wyładowczymi ze scaloną elektroniką zasilanymi zarówno prądem zmiennym, jak i prądem stałym) z jedną lub więcej szklanymi rurkami, ze wszystkimi elementami oświetleniowymi i elektronicznymi częściami składowymi przymocowanymi do trzonka lampy lub w niego wmontowanymi-.

Ponadto organ wskazał, że zgodnie z art. 1 ust. 1 i ust. 2 Rozporządzenia Nr 1470/2001, od dnia 20 lipca 2001 r. na towary objęte w/w kodem i pochodzące z Chińskiej Republiki Ludowej, nałożone zostało ostateczne cło antydumpingowe. Stawka tego cła, mająca zastosowanie do ceny netto na granicy Wspólnoty, przed ocleniem, w przypadku przywozu towarów od innych producentów niż wymienionych w rozporządzeniu, wynosi 66,1%.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że organ celny I instancji zasadnie orzekł o należnych odsetkach, o których mowa w art. 65 ust. 5 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 ze zm.).

Odnosząc się do zarzutów odwołania w zakresie niepełnej, w ocenie strony, podstawy prawnej, organ odwoławczy wskazał na korektę powyższego zapisu w sentencji decyzji II instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę Spółki stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, stan faktyczny sprawy jest bezsporny, zaś źródło sporu pomiędzy importerem a organami celnymi dotyczy kwestia skutków braku oficjalnej publikacji tekstu rozporządzenia wspólnotowego w języku polskim w zakresie praw i obowiązków importera wynikających z przepisów prawa celnego.

Sąd I instancji wyjaśnił, że stosownie do art. 2 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia Polski do Unii Europejskiej (Dz. U. Nr 90, poz. 864) od dnia przystąpienia do Unii Polska związana jest postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny, co oznacza, że normy prawa wspólnotowego od dnia 1 maja 2004 r. stały się automatycznie częścią porządku prawnego obowiązującego w Polsce, bez konieczności ich inkorporacji. W konsekwencji prawo wspólnotowe stosuje się zgodnie z zasadami bezpośredniego skutku, pierwszeństwa i efektywności - regulacje te mają pierwszeństwo przed normami krajowymi.

Bezpośrednie obowiązywanie prawa wspólnotowego oznacza, że normy tego prawa od dnia ich wejścia w życie, stają się automatycznie częścią porządku prawnego w państwach członkowskich, obok norm prawa krajowego, bez potrzeby ich inkorporacji. Sformułowanie, że prawo wspólnotowe obowiązuje – obok - prawa krajowego należy, zdaniem Sądu rozumieć w ten sposób, że prawo wspólnotowe nie staje się prawem krajowym, lecz zachowuje swoją odrębność. Nie wyłącza to jednak wzajemnego, funkcjonalnego połączenia norm obu porządków prawnych. Konsekwencją bezpośredniego obowiązywania prawa wspólnotowego jest jego bezpośrednie stosowanie przez organy państw członkowskich. Rozporządzenia wspólnotowe stają się częścią krajowych systemów prawnych bez potrzeby dokonywania jakichkolwiek czynności transpozycyjnych i wywierają skutki bezpośrednie w stosunku do jednostek i mają taką samą moc obowiązującą we wszystkich państwach członkowskich i są zintegrowane z systemami prawnymi państw członkowskich. Zaś w odniesieniu do prawa celnego rozporządzenia wspólnotowe są głównymi źródłami prawa wspólnotowego w państwach członkowskich.

Jak przytoczył Sąd I instancji skarżąca wyprowadza swoje racje z zasady pewności prawa, która opiera się na założeniu, że stosowanie prawa do konkretnych sytuacji musi być przewidywalne. Oznacza to, że podmioty prawa, zachowując się w określonych sposób, podejmując decyzję, muszą być w stanie przewidzieć, jakie prawo będzie miało zastosowanie w danej sytuacji, czy jakie będą prawne skutki ich zachowań. Sąd zaznaczył, że zasada pewności prawa pozbawiona jest w prawie Wspólnoty Europejskiej postaci normatywnej - jest bowiem tzw. zasadą słabą, zaś w rozpatrywanej sprawie doszło do dostrzegalnego konfliktu między zasadami prawa: zasadą pewności prawa i fundamentalną z punkty widzenia funkcjonowania Wspólnoty zasadą bezpośredniego obowiązywania i stosowania prawa wynikającą z potrzeby jednolitego stosowania przepisów (w tym przypadku celnych) w całej Wspólnocie Europejskiej.

Sąd wskazał, że zgodnie z ustawą z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 190, poz. 1606), zasady i tryb ogłaszania aktów normatywnych i niektórych aktów prawnych Unii Europejskiej oraz zasady i tryb wydawania Dziennika Urzędowego UE określają przepisy Unii Europejskiej. Konsekwencją tego jest konieczność stosowania przepisu art. 254 TWE, decyzji ustanawiającej Dziennik Urzędowy Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. WE 017 z 6 października 1958 r.) oraz decyzji 2000/459/WE, EWWiS, Euratom z dnia 20 lipca 2000 r. w sprawie organizacji i funkcjonowania Urzędu Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. WE L 183 z 22 lipca 2000 r.).

Stosownie do art. 254 TWE rozporządzenia, dyrektywy i decyzje przyjęte zgodnie z procedurą współdecydowania (art. 251 TWE) są publikowane w Dzienniku Urzędowym UE. Do aktów wymagających publikacji zalicza się wszystkie rozporządzenia. Publikacja rozporządzeń ma istotne znaczenie ze względu na ich wejście w życie oraz na czas, w którym to następuje. Akty publikowane w Dzienniku Urzędowym UE wchodzą w życie z dniem w nich określonym lub w przypadku jego braku dwudziestego dnia po ich opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym. Należy przyjąć, że publikacja stanowi końcowy etap jednej czynności konwencjonalnej polegającej na wydaniu aktu normatywnego. Z zasady państwa prawa wynika obowiązek publikacji aktu normatywnego w języku urzędowym danego państwa. Sąd podał, że teksty aktów prawnych przyjętych przed akcesją Polski, o których mowa w art. 58 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia, ukazują się w wydaniu specjalnym Dziennika Urzędowego UE. W wydaniu Dziennika Urzędowego nie jest zamieszczana informacja o dacie jego publikacji, więc tym samym nie można ustalić, kiedy dokładnie dany tom został wydany. Biorąc pod uwagę sposób publikacji specjalnej edycji Dziennika Urzędowego oraz fakt, że akty prawa stanowią system składający się z elementów wzajemnie ze sobą powiązanych, dopiero po ukazaniu się wszystkich tomów będzie można mieć pewność, iż można korzystać z kompletnego i zupełnego zbioru przepisów prawa wspólnotowego na dzień 1 maja 2004 r. Inny charakter, zdaniem Sądu, ma publikacja aktu prawa pochodnego Wspólnoty w elektronicznej wersji danego wydania Dziennika Urzędowego, zamieszczonego na stronie internetowej EUR-Lex. Prawo wspólnotowe w żaden sposób nie stawia równości pomiędzy opublikowaniem Dziennika Urzędowego w wersji papierowej i jego elektronicznej wersji, jednak ze względu na fakt, iż wersja elektroniczna jest kopią papierowego wydania Dziennika Urzędowego można, zdaniem Sądu, przyjąć domniemanie identyczności tekstu zamieszczonego na stronie internetowej EUR-Lex z tekstem aktu prawnego opublikowanego w wersji papierowej.

Sąd I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie już w dniu wydania decyzji przez organ I instancji Rozporządzenie Nr 1470/2001 było opublikowane w języku polskim (data opublikowania 5 sierpnia 2005 r.), a jego treść była zgodna z treścią rozporządzenia zamieszczonego na stronach internetowych i powszechnie dostępnego w języku polskim przed jego opublikowaniem. Tym samym, w ocenie Sądu, nie można podzielić stanowiska skarżącej, że prezentowany przez nią pogląd znajduje oparcie w zasadach prawa wspólnotowego, w szczególności w zasadzie pewności prawa. Uznanie takiego stanowiska, zdaniem Sądu, uprawniałoby do postawienia Polsce zarzutu naruszenia prawa wspólnotowego, z wszelkimi wynikającymi z tego konsekwencjami i byłoby z całą pewnością nie do zaakceptowania dla instytucji wspólnotowych (w szczególności Komisji Europejskiej czy ETS). Konsekwencją takiego poglądu mógłby być zarzut, że Polska po dniu 1 maja 2004 r. wybiórczo stosuje przepisy prawa wspólnotowego, ponieważ do momentu całkowitego opublikowania aktów wspólnotowych w wydaniu specjalnym Dziennika Urzędowego UE tylko niektóre przepisy obowiązują. Ponadto, zdaniem Sądu, kompetencje decydowania o zakresie obowiązywania aktów prawnych przekazywałoby się sądom krajowym, z uwagi na to, że ich orzecznictwo miałoby decydujące znaczenie.. Zgodnie z orzecznictwem ETS, sądy krajowe nie mają kompetencji do orzekania o nieobowiązywaniu aktów wspólnotowych, która to kompetencja przysługuje jedynie sądom wspólnotowym działającym w trybie art. 230 lub art. 234 TWE.

Powołując się na wyrok w sprawie Oryzomyli Kavallas (wyrok ETS z dnia 15 maja 1986 r. w sprawie Oryzomyli Kavallas OEE i inni p-ko Komisji, C-160/84, ECR [1986] s. 1633) Sąd I instancji uznał, że wspólnotowe prawo celne zawiera instrumenty prawne, które pozwalają uniknąć obciążania importera należnościami celnymi, w sytuacji gdy godziłoby to w zasady ogólne prawa. Nie jest więc konieczne sięganie od razu do tak drastycznego środka, jak odmowa zastosowania stanowionego prawa wspólnotowego. Rozstrzygnięcie, czy w danej sprawie można zastosować ogólną klauzulę słuszności, wymaga bardzo zindywidualizowanej oceny sytuacji konkretnego importera, jego doświadczenia profesjonalnego, działań organów władzy publicznej, charakteru przepisów itd. Sąd I instancji stanowczego podkreślił, że powoływane powyżej orzeczenie w żaden sposób nie przesądza o konieczności wyłączenia przepisu obowiązującego w unijnym porządku prawnym. W sytuacji istnienia w prawie wspólnotowym regulacji umożliwiających ochronę interesów importera w sytuacji konfliktu z ogólnymi zasadami prawa (jaką jest zasada pewności prawa), w pełnej rozciągłości należy stosować się do zasady bezpośredniości obowiązywania i stosowania przepisów wspólnotowych w państwach wstępujących od razu po akcesji.

Zdaniem Sądu, z akt sprawy i wyjaśnień pełnomocnika organu, złożonych na rozprawie wynika, że kod stosowany przez organ celny dotyczy tych samych towarów, które strona sprowadzała przed 1 maja 2004 r., tj. lamp wyładowczych. Wówczas importer klasyfikował towary do kodu 8539 39 00 0, zaś zastosowany przez organy celne kod 8539 31 90 91 jest kodem dotyczącym lamp wyładowczych, po zmianie numeracji kodów. Po 1 maja 2004 r. strona zaczęła klasyfikować sprowadzony towar do kodu 8539 22 90 90, który dotyczył pozostałych żarówek, nie zaś lamp wyładowczych. Na powyższy towar, przy tak przyjętym kodzie, nie obowiązywało cło antydumpingowe. Również powyższego kodu dotyczyły zapytania kierowane do organów celnych mające na celu ustalenie sytuacji prawnej importu po wejściu Polski do UE. Nie sposób zarzucić organom popełnienia jakiegokolwiek błędu, ponieważ słusznie odpowiadały, że sprowadzany towar nie zostanie objęty cłem antydumpingowym. Tak też by się stało, gdyby nie błędne wskazanie kodu przez importera, który nie był kwestionowany w toku postępowania. Prawidłowe wskazanie kodu taryfikacyjnego umożliwiałoby skarżącej uzyskanie prawidłowej informacji ze strony urzędu o obowiązku zapłaty cła antydumpingowego za lampy wyładowcze oraz możliwość sięgnięcia do innych dostępnych w tym czasie w języku polskim źródeł związanych z zastosowaniem kodu TARIC, w tym portalu internetowego pozwalającego na jednoczesne sięgnięcie do tekstów aktów prawnych związanych z danym kodem przetłumaczonych na język polski.

Zasadnie zatem organy stwierdziły, że w toku postępowania strona nie udowodniła, iż podanie nieprawidłowych danych w zgłoszeniu celnym, tj. podanie nieprawidłowego kodu Wspólnej Taryfy Celnej, spowodowane było okolicznościami niewynikającymi z jej zaniedbania lub świadomego działania. Nie ma wątpliwości, że obowiązek ten obciążał importera.

Odnosząc się do kwestii łącznego stosowania art. 2 i art. 58 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia oraz 254 TWE, Sąd wskazał, że z art. 2 Aktu wynika zasada efektywności obowiązywania i stosowania przepisów wspólnotowych po dniu akcesji, natomiast art. 58 ustanawia obowiązek opublikowania urzędowego w języku danego państwa aktów sporządzonych przed dniem przystąpienia, nie uzależniając stosowania czy też obowiązywania tychże aktów od ich oficjalnej publikacji. Jest to rodzaj wytycznej zmierzającej do zapewnienia pełnej i oficjalnie dostępnej publikacji aktów prawa wspólnotowego wydanych przed akcesją państw sygnatariuszy Traktatu Akcesyjnego. Nie sposób tej normy wiązać z normą wynikającą z art. 2 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia w tym znaczeniu, że publikacja w języku krajowym jest warunkiem związania postanowieniami aktów przyjętych przez instytucję Wspólnot i Europejski Bank Centralny przed dniem przystąpienia. Natomiast art. 254 TWE jest normą regulującą publikację aktów wspólnotowych generalnie i znajduje zastosowanie przede wszystkim do bieżącego funkcjonowania wspólnoty. Kwestie publikacji aktów wspólnotowych w sytuacjach wyjątkowych, jakimi są przystąpienia nowych państw, pozostawiono traktatom akcesyjnym.

W ocenie Sądu należy przyjąć, że akty prawa wspólnotowego, nawet niepublikowane oficjalnie w języku polskim obowiązują w Polsce od dnia akcesji (art. 2 Aktu akcesyjnego). Organy administracyjne i sądy są zobowiązane do ich stosowania. Oznacza to, że akty te są skuteczne wobec jednostek, a zwłaszcza, że mogą być one źródłem ich obowiązków. W takiej sytuacji należy brać pod uwagę także inne możliwości zapoznania się przez podmioty prawa z treścią norm prawa wspólnotowego niż oficjalne opublikowanie w języku danego kraju mając na uwadze jednocześnie szczególną sytuację, jaka ma miejsce bezpośrednio po akcesji do UE. Sytuacja ta charakteryzuje się tym, że jednostki mogą i powinny spodziewać się zmian w swojej pozycji prawnej w związku z przejęciem przez Polskę acquis communautaire (-dorobku wspólnotowego-), a okoliczność, iż oficjalna publikacja wszystkich wspólnotowych aktów prawnych już w dniu akcesji była nierealna. Konieczne jest zatem jednocześnie wyważenie zasady bezpośredniego i efektywnego obowiązywania i stosowania prawa wspólnotowego z zasadą pewności prawa. Jednakże, wyważenie to nie może w żadnym wypadku prowadzić do odmowy zastosowania przepisów prawa wspólnotowego, ponieważ godziłoby to w funkcjonowanie pod względem prawnym Wspólnoty jako całości. Może natomiast stanowić podstawę zastosowania dodatkowych środków ochrony jednostki wynikających z prawa wspólnotowego (jak w sprawie Oryzomyli Kavallas). W przypadku niedających się usunąć wątpliwości wynikających z okoliczności sprawy, kwestię ewentualnego nieobowiązywania aktu prawa wspólnotowego należy przedstawić do rozstrzygnięcia Europejskiemu Trybunałowi Sprawiedliwości jako kompetentnemu organowi wspólnotowemu.

S. Sp. z o.o. w skardze kasacyjnej zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Ł. oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie:

1. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez brak odniesienia się w ogóle do zarzutów zawartych w pkt 1,2,3 i 7 skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej oraz przez brak wyczerpującego odniesienia się do zarzutu zawartego w pkt 6 skargi;

2. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez brak wyczerpującego odniesienia się do zarzutu zawartego w pkt 5 skargi oraz przez brak wyczerpującego wyjaśnienia powodów, dla których przyjęto, że wskazany zarzut jest bezzasadny;

3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez akceptację naruszenia prawa procesowego (tj. art. 122 w zw. z art. 187 § 1 i z art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa w zw. z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne), którego dopuściły się organy celne, a polegającego na zaniechaniu dokonania ustaleń na okoliczność daty opublikowania Dziennika Urzędowego UE, w którym zamieszczono w języku polskim Rozporządzenie Nr 1470/2001 z dnia 16 lipca 2001 r. nakładającego ostateczne cło antydumpingowe i stanowiącego o ostatecznym podborze cła tymczasowego nałożonego na przywóz świetlówek kompaktowych ze scaloną elektroniką (CFL) pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej;

4. art. 145 §1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. przez akceptację naruszeń prawa materialnego, których dopuściły się organy celne, a polegających na uznaniu, że decyzja w sprawie retrospektywnego zaksięgowania długu celnego może być wydana w oparciu o przepisy prawa wspólnotowego, które nie były należycie opublikowane w języku polskim w chwili, w której przedmiotowe zgłoszenie celne zostało dokonane, a zatem z naruszeniem art. 27 zd 1 Konstytucji RP w zw. z art. 4 i 5 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. Nr 90, poz. 999 ze zm.) oraz art. 2 i art. 7 Konstytucji RP;

5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. przez akceptację naruszeń prawa materialnego, których dopuściły się organy celne, a polegających na uznaniu, że ocena zgłoszenia celnego w świetle Rozporządzenia Nr 1470/2001 , które nie było należycie opublikowane w języku polskim w chwili, w której przedmiotowe zgłoszenie celne zostało dokonane – może być dokonana niezależnie od tego, czy doszło do naruszenia (w związku z brakiem publikacji) zasady pewności prawa, wchodzącej w skład acquis communautaire Wspólnoty Europejskiej;

6. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. przez akceptację naruszeń prawa materialnego, których dopuściły się organy celne, a polegających na uznaniu, że ocena zgłoszenia celnego w świetle Rozporządzenia Nr 1470/2001 , które nie było należycie opublikowane w języku polskim w chwili, w której przedmiotowe zgłoszenie celne zostało dokonane - pozostaje w zgodzie z art. 254 TWE w zw. z art. 2 i art. 58 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia.

Skarżąca zarzuciła również, wobec zarzutu naruszenia przepisów postępowania:

1. naruszenie prawa materialnego przez odmowę zastosowania art. 27 zd. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 4 i art. 5 ustawy o języku polskim oraz art. 2 i art. 7 Konstytucji RP i w konsekwencji uznanie, że zgodnie z tymi przepisami jest dokonanie oceny zgłoszenia celnego w świetle Rozporządzenia Nr 1470/2001 , które nie było należycie opublikowane w języku polskim w chwili, w której przedmiotowe zgłoszenie zostało dokonane;

2. naruszenie prawa materialnego przez błędna wykładnię art. 254 TWE w zw. z art. 2 i art. 58 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia polegającą na uznaniu, że brak należytego opublikowania w języku polskim Rozporządzenia Nr 1470/2001 nie stoi na przeszkodzie jego stosowaniu przez organy państw członkowskich;

3. naruszenie prawa materialnego przez nieprawidłowe zastosowanie Rozporządzenia Nr 1470/2001 z mocą wsteczną w sytuacji, gdy nie zostało ono prawidłowo opublikowane w języku polskim w chwili, w której przedmiotowe zgłoszenie celne zostało dokonane.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca wskazała, że Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie odniósł się do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia przepisów konstytucyjnych, tj. art. 2 i art. 7 Konstytucji przez naruszenie demokratycznego państwa prawnego i zasady pewności prawa w związku z oparciem rozstrzygnięcia w sprawie celnej na treści przepisów aktu prawnego, który nie był należycie opublikowany w języku polskim w chwili dokonania zgłoszenia celnego. Sąd nie rozważył więc w ogóle jakie mogą być konsekwencje prawne ewentualnego stwierdzenia, że skutki prawne regulacji wspólnotowych pozostają w sprzeczności z polskimi normami o charakterze konstytucyjnym. Skarżąca wskazała, że obowiązki dla obywateli mogą wynikać wyłącznie z aktów prawnych, które zostały należycie opublikowane, tj. we właściwym Dzienniku Urzędowym, w języku, w którym funkcjonują wszystkie organy państwowe, wydawane są akty prawne oraz toczy się życie publiczne. Przyjęcie odmiennej wykładni w rażący sposób narusza gwarancyjną funkcję Konstytucji.

Oficjalnej publikacji w języku polskim nie mogą zastąpić ani publikacje oficjalne w innych językach ani publikacje nieoficjalne, dostępne dla przedsiębiorców np. na stronach internetowych. Żaden przepis prawa nie stawia na równi urzędowej promulgacji aktu normatywnego z ogłoszeniem tego aktu w inny sposób. Zdaniem skarżącej, przyjąć zatem należy, że ogłoszenie dokonane w nieformalny sposób nie pociąga za sobą skutków prawnych polegających na powstaniu obowiązków po stronie jednostek.

Skarżąca podniosła również, że Sąd nie wyjaśnił jakie znaczenie w kontekście rozpatrywanej sprawy ma podnoszona okoliczność, że w chwili wydania decyzji przez organ I instancji Rozporządzenie Nr 1470/2001 było już oficjalnie opublikowane oraz na jakiej podstawie określił datę publikacji aktu, skoro na stornie 10 uzasadnienia wyroku wskazał, że dokładne określenie daty publikacji danego tomu Dziennika Urzędowego jest niemożliwe.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w Ł. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Skarżąca oparła skargę kasacyjną na obydwu podstawach wymienionych w art. 174 p.p.s.a., zarzucając zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie prawa procesowego.

W obrębie podstawy z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zasadny jest zarzut błędnego przyjęcia, iż rozporządzenie Rady (WE) nr 1470/2001 z dnia 16 lipca 2001 r. nakładające ostateczne cło antydumpingowe i stanowiące o ostatecznym poborze cła tymczasowego nałożonego na przywóz świetlówek kompaktowych ze scaloną elektroniką (CFL) pochodzących z Chińskiej Republiki Ludowej (Dz.U.UE.L z 19 lipca 2001 r.) musi być na terytorium Polski stosowane, mimo iż nie zostało oficjalnie opublikowane w języku polskim w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, gdyż wystarczającą przesłanką do jego stosowania jest nieoficjalne tłumaczenie na język polski, powszechnie dostępne na stronach internetowych EUR-Lex.

Należy na wstępie przypomnieć, że "wejście do Unii powoduje, że jej system prawny staje się systemem własnym przystępującego. /.../ W wyniku przystąpienia na terytorium przystępującego Państwa powstaje porządek, obejmujący dotychczasowy system prawa narodowego oraz całe acquis communautaire." (Ewa Łętowska glosa do orzeczenia NSA z 21 października 2004 r., sygn. akt FSK 571/04, OSP 2005/5/71). Od daty przystąpienia Polski do Wspólnoty oba porządki prawne funkcjonują na jej terytorium, jako państwa członkowskiego, wspólnie i jednocześnie, przy czym wspólnotowa część porządku prawnego podlega własnym regułom interpretacji i kontroli zastrzeżonej tylko dla organów wspólnotowych. Skoro problem dotyczy stosowania prawa wspólnotowego − rozporządzenia Rady (WE), w prawie wspólnotowym należy szukać jego rozwiązania.

Szczegółowe warunki przystąpienia uregulowane są w Traktacie o przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej, jako "Akt dotyczący warunków przystąpienia", którego uregulowania należą do prawa pierwotnego.

Zgodnie z art. 2 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia od dnia przystąpienia nowe Państwa Członkowskie są związane postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny przed dniem przystąpienia; postanowienia te są i stosowane w nowych Państw Członkowskich zgodnie z warunkami określonymi w tych traktatach i w niniejszym Akcie.

Takim aktem przyjętym przez instytucję Wspólnoty − Komisję (WE) przed przystąpieniem Polski do Wspólnoty jest rozporządzenie nr 1470/2001 z dnia 16 lipca 2001 r.

Zgodnie z art. 58 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia teksty aktów instytucji oraz Europejskiego Banku Centralnego przyjętych przed przystąpieniem i sporządzone przez Radę, Komisję i Europejski Bank Centralny m.in. w języku polskim są od dnia przystąpienia tekstami autentycznymi, na tych samych warunkach, co teksty sporządzone w obecnych 11 językach. Art. 58 zdanie 2 stanowi, że teksty te zostaną opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, jeżeli teksty w obecnych językach i były tam publikowane. Jak wynika z powołanego przepisu, teksty aktów instytucji Wspólnoty przyjętych przed przystąpieniem Polski do Wspólnoty powinny zostać sporządzone także w języku polskim i opublikowane po polsku w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, a tak sporządzone i opublikowane mają walor autentyczności.

Zgodnie z art. 254 ust. 2 TWE Rozporządzenia Rady i Komisji /.../, które są skierowane do wszystkich Państw Członkowskich są publikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Wchodzą w życie z dniem w nich określonym lub w jego braku dwudziestego dnia po ich publikacji.

Jest niesporne, że zgodnie z art. 254 ust. 2 TWE rozporządzenie nr 1470/2001 było opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2001 r. w językach ówczesnych państw członkowskich i w stosunku do nowych państw członkowskich weszło w życie wraz z Traktatem o przystąpieniu nowych państw, tj. z dniem 1 maja 2004 r.

Z powołanych przepisów prawa wspólnotowego wynika wprost, że rozporządzenie powinno zostać opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej również w języku polskim i posiada wówczas walor autentyczności, a jednocześnie, że wchodzi ono w życie w stosunku do Polski z dniem 1 maja 2004 r. Nie została w przepisach przewidziana ani uregulowana sytuacja, gdy rozporządzenie nie zostało jeszcze opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w języku polskim, a już weszło w życie, wobec wejścia w życie Traktatu o przystąpieniu. Niespójność, a przynajmniej niekompletność uregulowań jest oczywista, bowiem nie jest jasne, jaka jest moc wiążąca rozporządzenia, które weszło w życie, ale nie zostało opublikowane w sposób określony art. 58 Aktu o warunkach przystąpienia, tj. w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej również w języku polskim. Taka właśnie sytuacja występuje w sprawie niniejszej.

Dodać jeszcze należy, że zgodnie z Ogłoszeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 maja 2004 r. (M.P. z 2004 r. Nr 20, poz. 359) Dzienniki Urzędowe Unii Europejskiej w polskiej wersji językowej będą dostępne w sprzedaży i nieodpłatnie do wglądu w Regionalnych Centrach Informacji Europejskiej. Jak wynika z Ogłoszenia, będącego legalną informacją skierowaną do obywateli i organów Państwa, polskie teksty prawa wspólnotowego powinny być dostępne i to także nieodpłatnie dla wszystkich zainteresowanych.

Należy stwierdzić, że trudna do zaakceptowania jest teza, że akt prawa wspólnotowego regulujący wprost uprawnienia i obowiązki obywateli polskich (co do wysokości należnego cła) posiada wobec nich moc wiążącą i może być stosowany, mimo że nie jest opublikowany w prawem przewidziany sposób w ich języku narodowym i nie jest dostępny zgodnie z informacją zawartą w Ogłoszeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 maja 2004 r. w Regionalnych Centrach Informacji Europejskiej.

Po 1 maja 2004 r. na porządek prawny w Polsce składają się dotychczasowy system prawa narodowego oraz szeroko rozumiane prawo wspólnotowe. Prawo wspólnotowe, które poprzez akcesję stało się częścią prawa krajowego, nie podlega jednak tym samym zasadom interpretacji i kontroli, co krajowa część porządku prawnego. Prawo wspólnotowe, traktaty założycielskie i akty prawne oparte na traktatach są stosowane zgodnie z treścią traktatów i warunkami Aktu dotyczącego warunków przystąpienia oraz zgodnie z zasadami stosowania prawa wspólnotowego, tj. zasadą bezpośredniego skutku, pierwszeństwa i efektywności. Ich stosowanie i interpretacja nie opiera się na przepisach prawa kraju przystępującego, bowiem wspólnotowy porządek prawny zawiera własne, wspólne uregulowania wiążące we wszystkich państwach Wspólnoty. Stąd żądanie oceny prawa wspólnotowego wedle przepisów Konstytucji RP i ustawy o języku polskim nie jest uzasadnione. Nie zmienia to faktu, że niespójność uregulowań wspólnotowych istnieje. Jej rozwiązania należy jednak szukać we wspólnotowym porządku prawnym.

Po dacie akcesji sądownictwo krajowe stało się sądownictwem wspólnotowym w tym znaczeniu, że sądy krajowe stosują prawo wspólnotowe. Prawo to stosowane jest zatem w sposób zdecentralizowany w państwach członkowskich. Dla zapewnienia jednolitości interpretacji i stosowania prawa wspólnotowego w państwach Unii, interpretacja prawa wspólnotowego i jego wykładnia zgodnie z art. 220 TWE zastrzeżona jest dla Trybunału Sprawiedliwości i Sądu Pierwszej Instancji, które w zakresie swojej właściwości czuwają nad poszanowaniem prawa w wykładni i stosowaniu Traktatu. Instytucją, która umożliwia sądom krajowym uzyskanie takiej legalnej wiążącej wykładni prawa wspólnotowego, jest instytucja pytań prejudycjalnych.

Zgodnie z art. 234 TWE, Sąd każdego z państw członkowskich, który poweźmie wątpliwość, co do wykładni Traktatu oraz ważności i wykładni aktów przyjętych przez instytucje Wspólnoty i Europejski Bank Centralny może zwrócić się z pytaniem prejudycjalnym do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Jest to zasadniczy mechanizm współpracy prawnej między sądami krajowymi a Trybunałem Sprawiedliwości (por. postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 grudnia 2006 r. P 37/05, OTK-A 2006/11/177). Tak więc z mocy powołanego przepisu prawa pierwotnego wykładnia prawa Wspólnoty należy do Trybunału Sprawiedliwości.

Jak wyjaśnił Europejski Trybunał Sprawiedliwości w pkt 12 noty informacyjnej dotyczącej składania przez sądy krajowe wniosków o wydanie orzeczeń w trybie prejudycjalnym (2005/C143/01), sąd krajowy, którego orzeczenia nie podlegają zaskarżeniu według prawa wewnętrznego, jest co do zasady zobowiązany skierować do Trybunału pytanie prejudycjalne, chyba że Trybunał orzekał już w tej kwestii, a jakikolwiek nowy kontekst nie rodzi poważnych wątpliwości co do możliwości stosowania jego wcześniejszego orzecznictwa.

W tym miejscu wskazać należy, że Europejski Trybunał Sprawiedliwości odpowiadając na pytanie wniesione w trybie art. 234 TWE przez Krajsky soud v Ostrave (Republika Czeska) wypowiedział się w kwestii możliwości powoływania się na przepisy wspólnotowe nieprzetłumaczone na język państwa członkowskiego, przy czym chodziło o rozporządzenie Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 2003 r., które po przystąpieniu Republiki Czeskiej do Wspólnoty, w chwili popełnienia spornych czynów nie zostało jeszcze opublikowane w języku czeskim.

W pkt. 51 orzeczenia z dnia 11 grudnia 2007 r. w sprawie C-161/06 Skoma Lux przeciwko Celni reditelstvi Olomouc (Dz. Urz. WE C Nr 51, s. 13 z dnia 23 lutego 2008 r.) Europejski Trybunał Sprawiedliwości wyjaśnił, że "art. 58 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia sprzeciwia się, aby obowiązki zawarte w przepisach wspólnotowych, które nie zostały opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w języku nowego państwa członkowskiego, jeżeli język ten jest językiem urzędowym Unii, mogły zostać nałożone na jednostki w tym państwie, nawet jeżeli mogły one zapoznać się z tymi uregulowaniami przy użyciu innych środków". Europejski Trybunał Sprawiedliwości wyjaśnił także (pkt 61), że orzekając o niemożności powoływania się na rozporządzenie wspólnotowe nieopublikowane w języku państwa członkowskiego, wobec jednostek w tym państwie członkowskim Europejski Trybunał Sprawiedliwości dokonuje wykładni prawa wspólnotowego w rozumieniu art. 234 TWE. Wskazać należy, że jednoznaczna i dokładna odpowiedź w przedmiocie wykładni prawa wspólnotowego w praktyce determinuje treść orzeczenia sądu krajowego w danej sprawie, a także mimo braku wyraźnego uregulowania tej kwestii, faktycznie ma moc powszechnie obowiązującą, zważywszy, że Europejski Trybunał Sprawiedliwości dba o jednolitość orzecznictwa i często odwołuje się do swoich wcześniejszych orzeczeń.

Mając na względzie powyższe zauważyć należy, że powołane orzeczenie zawiera wykładnię art. 2 i art. 58 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia w związku z art. 254 ust. 2 zd. 1 TWE, a rozważania w nim zawarte znajdują pełne zastosowanie do kwestii będącej przedmiotem sprawy niniejszej.

W tym stanie rzeczy w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowa wykładnia art. 2 i art. 58 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia w związku z art. 254 ust.2 zd. 1 TWE nie pozwala na przyjęcie, że rozporządzenie nr 1470/2001 mogło znaleźć zastosowanie do zgłoszenia celnego dokonanego w dniu 14 maja 2004 r., skoro rozporządzenie to zostało opublikowane w języku polskim w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej dopiero w dniu 5 sierpnia 2005 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyraża pogląd, że przesłanką możliwości powoływania się wobec jednostek na prawo wspólnotowe jest jego prawidłowa publikacja w języku polskim w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, zaś elektroniczne wersje tłumaczeń nie gwarantują w dostatecznym stopniu pewności prawa i równości obywateli Unii. Nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której obywatele jednych krajów Unii są zobowiązani do przestrzegania prawa, z którym mogą zapoznać się w swoim języku ojczystym w powszechnie dostępnych przewidzianych prawem organach publikacji, a obywatele innych (nowych) krajów są związani przepisami prawa, z którymi w taki sposób nie mogą się zapoznać. W ocenie Sądu, wobec treści powołanych przepisów prawa wspólnotowego nie jest uprawniony pogląd, że obywatele Polski, aby zapoznać się z obowiązującym ich prawem Unii muszą korzystać z nieoficjalnych tłumaczeń dostępnych w internecie oraz że jako profesjonaliści powinni to czynić. Obowiązków się nie domniemywa, obowiązki muszą wynikać przepisów prawa opublikowanego we właściwy sposób. Dokonując wykładni odmiennej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. naruszył prawo materialne, tj. powołane przepisy prawa wspólnotowego.

Z uwagi na skuteczność zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego przez jego błędną wykładnię zbędne jest odnoszenie się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, gdyż ewentualne uchybienia w tym zakresie nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy.

W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na mocy art. 188 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.

Z uwagi zaś na to, iż Naczelny Sąd Administracyjny uchylając zaskarżony wyrok rozpoznał skargę, to zasądził na rzecz strony skarżącej koszty postępowania za obie instancje, obejmujące wpis od skargi, od skargi kasacyjnej oraz koszty zastępstwa procesowego za obie instancje.