Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 243/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2018-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: *Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7 art. 77 par. 1 i  art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński, Sędzia WSA Magdalena Jankowska – Szostak, Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca), , Protokolant specjalista Monika Tarasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 26 września 2018 r. sprawy ze skargi J.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] a także poprzedzające je postanowienie Poczty Polskiej S.A. z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] i poprzedzające je postanowienie tego organu z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy j/n.

Skarżonym postanowieniem z [...] sierpnia 2017 r. - po rozpatrzeniu zażalenia J. S. (dalej: zobowiązany, skarżący) na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. (dalej: Naczelnik US, organ egzekucyjny),

w sprawie zarzutów w przedmiocie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (dalej także: wierzyciel) o nr od [...] do [...] z [...] kwietnia 2014 r., obejmującego zaległości z tytułu abonamentu RTV - Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: Dyrektor IAS) utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podał art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. - dalej: K.p.a.) w zw. z art. 18 i art. 34 § 5 oraz art. 33 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm. - dalej: u.p.e.a.).

Z akt sprawy wynika, że Naczelnik US prowadzi wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie w/w tytułów wykonawczych, doręczanych 25 sierpnia 2014 r.

W piśmie z 26 sierpnia 2014 r. (nadanym 29 sierpnia), skarżący zarzucił: 1/ niewłaściwość trybu i organu do prowadzenia postępowania, w związku z faktem, że procedura związana ze ściąganiem opłat RTV jest inicjowana tylko na podstawie wezwania, które nie ma formy decyzji administracyjnej; 2/ bezprzedmiotowość sprawy, ze względu na brak wydania przez Pocztę Polską S.A. lub KRRiT decyzji administracyjnej oraz brak udowodnienia roszczenia w trybie administracyjnym lub cywilnoprawnym; 3/ przedawnienie roszczenia, gdyż do zaległych roszczeń z tytułu niezapłaconego abonamentu ma zastosowanie art. 118 k.c.; 4/ niedopełnienie przez Pocztę Polską S.A. obowiązku wynikającego z rozporządzenia Ministra Transportu

z 25 września 2007 r., w kwestii nadania posiadaczom odbiorników nowego numeru identyfikacyjnego i powiadomienia ich o tym fakcie; 5/ brak możliwości wydania - na podstawie ustawy abonamentowej - decyzji określającej wysokość opłat i wskazania organów właściwych do stwierdzenia zaległości, co skutkuje tym, że egzekucja administracyjna nie może być prowadzona; 6/ posługiwanie się przez Pocztę Polską S.A. w postępowaniu jedynie kserokopiami dokumentów z faksymilami/kserokopiami podpisów, zamiast dokumentami urzędowymi; 7/ przedstawianie przez Pocztę Polską S.A. - we wszystkich sprawach - jedynie kopii załącznika "zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego'', który nie jest dokumentem urzędowym, gdyż nie zawiera oryginału podpisu; 8/ wystawianie przez Pocztę Polską S.A., która nie jest do tego władna, tytułów wykonawczych, co stanowi rażące naruszenie przepisów K.p.a. oraz przepisów u.p.e.a.; 9/ brak podpisu właściwego organu Poczty Polskiej S.A. na tytułach wykonawczych i niespełnienie wymogów formalnych zawartej adnotacji na tytułach: "Z upoważnienia Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej - Asystent"; 10/ brak doręczenia skarżącemu upomnienia; 11/ naruszenie przepisów postępowania administracyjnego: art. 6-9, art. 10 § 1 i 3, art. 14 § 1, art. 67 § 1, art. 68 § 1 i 2, art. 77 § 1, art. 77 § 1, art. 104 § 1 i 2, art. 107 § 1 i 3, art. 109 § 1 oraz art. 76a § 2 i 3 K.p.a., przez poświadczanie dokumentów "za zgodność" przez pracowników Poczty Polskiej S.A. do tego nieuprawnionych; 12/ naruszenie naczelnych zasad Konstytucji RP, tj. zasady ochrony zaufania do państwa

i stanowionego przez nie prawa, wywiedzionej z zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 w zw. z art. 64 ust. 1 Konstytucji RP).

Organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie wniesionych zarzutów.

W dniu [...] grudnia 2014 r., wierzyciel wydał postanowienie, w którym uznał za nieuzasadnione zarzuty zobowiązanego.

Po rozpoznaniu zażalenia, wierzyciel uchylił postanowienie i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania. Wskazał, iż nie został rozpatrzony - w pełnym zakresie - zarzut niespełnienia przez tytuły wykonawcze wymogów z art. 27 u.p.e.a., w części dot. braku upoważnienia osoby, która je podpisała, do dokonania tej czynności.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, wierzyciel wydał - [...] grudnia 2015 r. -postanowienie, w którym uznał zarzuty za nieuzasadnione. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. z [...] kwietnia 2017 r.

Postanowieniem z [...] maja 2017 r., Naczelnik US uznał zarzuty zobowiązanego w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego za nieuzasadnione. Po rozpoznaniu zażalenia, Dyrektor IAS - postanowieniem z [...] czerwca

2017 r. - uchylił w całości postanowienie organu egzekucyjnego i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania. Wskazał, że należy rozpoznać wszystkie zgłoszone przez zobowiązanego zarzuty.

Postanowieniem z [...] lipca 2017 r., Naczelnik US - po ponownym rozpoznaniu sprawy - oddalił zarzuty zobowiązanego jako nieuzasadnione.

W zażaleniu, skarżący zarzucił podpisanie tytułów wykonawczych przez osobę do tego nieupoważnioną przez wierzyciela, przedawnienie roszczeń Poczty Polskiej S.A. za okresy do 2011 r. włącznie i brak udowodnienia przez wierzyciela pierwotnego zarejestrowania odbiornika, co czyni spornym posiadanie przez niego, jako zobowiązanego, statusu abonenta. Wskazał także na okoliczność bezczynności wierzyciela powyżej roku, co - w jego opinii - czyni postanowienie Poczty Polskiej S.A. spóźnionym i bezzasadnym a to skutkować winno umorzeniem postępowania.

W przypadku nieumorzenia postępowania w całości, skarżący wniósł

o zobowiązanie Poczty Polskiej S.A. do udzielenia informacji publicznej poprzez: 1/ doręczenie dowodów finansowych wydatkowania kwot na rozsyłanie zawiadomień

o nadaniu indywidulanego numeru identyfikacyjnego abonenta i dowodów wysyłki

z rozdzielnika; 2/ przesłanie upoważnienia I. F. do składania podpisów pod zawiadomieniami; 3/ przedłożenie dokumentu urzędowego, czy informatycznego, świadczącego o tym, że zawiadomienie zostało wygenerowane w 2008 r. a nie ex post; 4/ wskazanie, czy podpisy pod tytułami wykonawczymi organu Poczty Polskiej S.A. generowane są elektronicznie oraz czy osoba podpisana jako asystent ma upoważnienie do podpisywania tytułów wykonawczych (jeśli tak, wniósł o przesłanie upoważnienia); 5/ wyjaśnienie, czy wprowadzenie sygnału cyfrowej naziemnej telewizji umożliwia odbiór tylko przez sam odbiornik starszego typu; 6/ podanie danych konta ePUAP Poczty Polskiej S.A. do przesyłania korespondencji elektronicznej z podpisami kwalifikowanymi.

Skarżący żądał uchylenia w całości skarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, zobowiązania do przedłożenia przez organ

I instancji całości akt sprawy notarialnie poświadczonych oraz dowodu księgowego, potwierdzającego czynność przesłania zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego.

Po rozpatrzeniu sprawy, zaskarżonym postanowieniem, Dyrektor IAS utrzymał

w mocy postanowienie organu I instancji.

Dyrektor IAS podkreślił, że - w postępowaniu w sprawie zarzutów - organ egzekucyjny zobligowany jest do stosowania procedury określonej w art. 34 u.p.e.a. Podniósł, że art. 34 § 1 u.p.e.a. nakłada na organ egzekucyjny obowiązek uzyskania stanowiska wierzyciela w określonych przypadkach (art. 33 pkt 1-7, 9, 10 u.p.e.a.)

i precyzuje sytuacje, w których wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca (art. 33 pkt 1-5, 7 u.p.e.a.). Wskazał, że z § 4 w/w przepisu wynika, że organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione

o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

W ocenie Dyrektora IAS, podjęte przez organ egzekucyjny czynności wyjaśniające - związane z ustaleniem intencji i zakresu zgłoszonego żądania - były prawidłowe i pozwoliły należycie ustalić przedmiot i zakres postępowania. Słusznie organ ten zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska co do zasadności zgłoszonych zarzutów. Nie mając przy tym możliwości merytorycznej ingerencji

w stanowisko zaprezentowane w postanowieniu wierzyciela (w zakresie zarzutów,

o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a), gdyż godziłoby to w treść art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny - jak zauważył Dyrektor IAS - po zbadaniu go pod kątem czysto formalnym, zasadnie przyjął to stanowisko, czego konsekwencją było nieuwzględnienie w kwestionowanym rozstrzygnięciu zarzutów zobowiązanego.

Odnosząc się do zarzutu nieistnienia dochodzonego obowiązku, Dyrektor IAS wskazał za wierzycielem, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Stwierdził, że obowiązek objęty tytułami wykonawczymi istnieje, bowiem zobowiązany bezspornie dokonał rejestracji odbiorników RTV, na adres: [...] G., ul. M. Wyjaśnił, że obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego i trwa aż do czasu jego wyrejestrowania. Podkreślił, że wierzyciel potwierdził, że w aktach brak jest jakiegokolwiek potwierdzenia przez zobowiązanego wyrejestrowania odbiorników. Również zobowiązany nie załączył do złożonych podań żadnego dokumentu potwierdzającego fakt wyrejestrowania odbiorników RTV. Mając na uwadze argument zobowiązanego, dotyczący braku

w mieszkaniu odbiorników RTV - zdaniem Dyrektora IAS - organ egzekucyjny prawidłowo wyjaśnił, że okoliczność ta nie zwalnia z obowiązku ponoszenia opłat, gdyż obowiązek ten jest powiązany z faktem rejestracji odbiornika a nie posiadania odbiorników RTV. Skoro wierzyciel nie posiada żadnego dowodu potwierdzającego wyrejestrowanie odbiorników, jak i dowodu potwierdzającego taki fakt nie przedłożył zobowiązany, wierzyciel zasadnie - według Dyrektora IAS - uznał, że okoliczności sprawy i obowiązujące prawo stanowią podstawę do przyjęcia, że obowiązek istnieje.

Dyrektor IAS zauważył, że wierzyciel odniósł się także do kwestii doręczenia zobowiązanemu przez Pocztę Polską S.A. indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Wyjaśnił, że zawiadomienie o nr [...] przesłano na adres zobowiązanego [...] września 2008 r., czego dowód stanowi duplikat zawiadomienia o nadaniu w/w numeru, którego uwierzytelnioną kserokopię załączono do postanowienia wierzyciela z [...] grudnia 2014 r. Dodał, że przesyłka ta nie została przekazana jako zwrotna do Poczty Polskiej S.A., dlatego przyjęto, że zawiadomienie zostało skutecznie przesłane do zobowiązanego. Dyrektor IAS zgodził się z twierdzeniem wierzyciela, zgodnie z którym, Poczta Polska S.A. była zobowiązana wyłącznie do powiadomienia użytkowników o nadaniu indywidualnego numeru przez przesłanie zawiadomienia

w formie zwykłej przesyłki listowej (a nie listem poleconym).

Reasumując, Dyrektor IAS potwierdził zasadność rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego o bezzasadności zgłoszonych zarzutów.

W skardze, skarżący wniósł o uchylenie w/w postanowienia i postanowienia wierzyciela. Zarzucił, że:

- organy skarbowe I i II instancji nie rozpoznały istoty sprawy, albowiem zasadniczym jego zarzutem było twierdzenie, że wierzyciel nie udowodnił, aby kiedykolwiek był on abonentem;

- postępowanie administracyjne i egzekucyjne jest obarczone wadami formalnymi, które winny skutkować umorzeniem egzekucji przez organ I instancji z urzędu, z uwagi na nieważność postępowania i to na etapie wstępnego badania poprawności tytułów wykonawczych;

- nierozpoznanie istoty sprawy z rażącym naruszeniem art. 7 K.p.a., bowiem wierzyciel nie udowodnił w toku postępowania statusu abonenta, do czego konieczne jest przedłożenie pierwotnego dowodu zarejestrowania odbiornika.

Skarżący podniósł dodatkowo zarzuty naruszenie:

- art. 6-9, art. 10 § 1 i 3, art. 14 § 1, art. 67 § 1, art. 68 § 1 i 2, art. 76a § 2 i 3, art. 77 § 1, art. 77 § 1, art 104 § 1 i 2, art. 107 § 1 i 3 oraz art. 109 § 1 K.p.a.;

- § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r.

w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych

i telewizyjnych, przez niedołączenie i nieokazanie przez Pocztę Polską S.A. dowodu nadania i dowodu odbioru przez wnioskodawcę dokumentu "zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego".

Skarżący obszernie uzasadnił swoje stanowisko w sprawie. Argumentował, jak dotychczas w postępowaniu administracyjnym (egzekucyjnym).

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga okazała się uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności

z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga

w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Ponadto, Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Dodać trzeba, że Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy /.../ (art. 133 § 1 p.p.s.a.).

Zarysowany zakres kognicji sądu administracyjnego umożliwia sądowi również kontrolę legalności postanowień wierzyciela (w tej sprawie Poczty Polskiej S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej), mimo że aktualne brzmienie art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. wyłącza skargę na postanowienia, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Kontrola przez sąd administracyjny postanowień, zawierających stanowisko wierzyciela, jest realizowana w razie wniesienia skargi na postanowienie organu nadzoru nad organem egzekucyjnym. Skoro bowiem postanowienie zawierające wypowiedź wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego i stanowi niezbędny element postanowienia tego organu

w sprawie zgłoszonych zarzutów, to przy sądowej ocenie postanowienia organu egzekucyjnego i organu nadzoru nie można odstąpić od oceny zgodności z prawem stanowiska wierzyciela, które wiążąco oddziałuje na postanowienie organu egzekucyjnego.

Przedmiotem badania Sądu pod kątem legalności były postanowienia organów administracji wydane w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji, w pierwszej kolejności należało zwrócić uwagę na specyfikę postępowania w tym przedmiocie. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy u.p.e.a.

Zgodnie z treścią art. 33 § 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku

z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27,

a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy

o wzajemnej pomocy.

W myśl art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów,

o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W przypadku egzekucji należności pieniężnych, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 8 lit. a-f i pkt 9, stanowiska wierzyciela nie wymaga się. Stosownie do art. 34 § 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia

o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

W rozpoznawanej sprawie, Naczelnik US (jako organ egzekucyjny) prowadzi wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne, na podstawie tytułów wykonawczych

z [...] kwietnia 2014 r., wystawionych przez Pocztę Polską S.A. (wierzyciela), obejmujących zaległości z tytułu opłat abonamentowych. Organ egzekucyjny - 2 maja 2014 r. - nadał w/w tytułom klauzulę o skierowaniu do egzekucji. Tytuły te zostały doręczone skarżącemu 25 sierpnia 2014 r. W dniu 29 sierpnia 2014 r., skarżący złożył zarzuty w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Z treści pisma zawierającego zarzuty, jak i treści skargi można wywnioskować, że skarżący zarzuca m.in.: nieistnienie obowiązku objętego tytułami wykonawczymi (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), przedawnienie obowiązku objętego tytułami wykonawczymi (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. (art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a.), prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny (art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a.), brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 (art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a.).

W sprawie, organ egzekucyjny nie był wierzycielem. Stosownie do treści w/w przepisów, był on zobowiązany do uzyskania stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów i tym stanowiskiem - w odniesieniu do zarzutu nieistnienia obowiązku i przedawnienia - był związany. Ostatecznym postanowieniem, wierzyciel uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione.

Podkreślić należy, że stanowisko wierzyciela wiązało organy egzekucyjne obu instancji co do treści ich rozstrzygnięcia (w zakresie zarzutu nieistnienia obowiązku

i przedawnienia obowiązku). Sąd natomiast, rozpoznając skargę na postanowienia tych organów, w ramach swojej kognicji, powinien dokonać samodzielnej oceny zgłoszonych przez skarżącego zarzutów, a następnie przejść do oceny rozstrzygnięć organów egzekucyjnych co do ich zgodności z prawem.

Opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych reguluje ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1204 ze zm.). Zgodnie z jej przepisami (art. 1 i art. 2 ust. 1), w celu umożliwienia realizacji misji publicznej, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2011 r., Nr 43, poz. 226 ze zm.), za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Opłaty te stanowią dochód publiczny. Domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. W świetle w/w uregulowań prawnych, zdolność do natychmiastowego odbioru programu przez odbiornik jest równoznaczna ze stwierdzeniem, że odbiornik jest używany, a to z kolei prowadzi do wniosku, że posiadacz jest obowiązany do wniesienia opłaty abonamentowej za jego używanie. Opłatę tę uiszcza się za każdy odbiornik, z wyjątkiem przypadków określonych w art. 2 ust. 5 ustawy. Z kolei, jak stanowi art. 5 ust. 1 ustawy, odbiorniki radiofoniczne

i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego

w rozumieniu przepisów ustawy - Prawo pocztowe. Istotna jest także treść art. 7 ust. 5 ustawy, zgodnie z którym uprawnionymi do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w ust. 1 są kierownicy jednostek operatora wyznaczonego. Reasumując, należy przyjąć, że obowiązek regulowania opłat z tytułu używania odbiorników RTV powstaje z mocy prawa, po zarejestrowaniu odbiornika.

Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy, w świetle zgłoszonych przez skarżącego zarzutów - w szczególności mającego zasadnicze znaczenie zarzutu nieistnienia obowiązku - w pierwszej kolejności należy podkreślić, że na podstawie akt administracyjnych sprawy nie sposób ustalić, czy obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej istniał. Wierzyciel (w ślad za nim organy egzekucyjne) stwierdził, że skarżący (zobowiązany) został powiadomiony o nadaniu mu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta i że dowodem jest duplikat zawiadomienia z 3 września 2008 r., przekazany jego pełnomocnikowi wraz z postanowieniem w sprawie stanowiska wierzyciela z [...] grudnia 2015 r. (bez dowodu doręczenia tego zawiadomienia zobowiązanemu). Wierzyciel podkreślił, że - mimo braku obowiązku - informował skarżącego o narastających na jego koncie zaległościach. Wskazał, że

- 2 sierpnia 2012 r. - doręczył dorosłemu domownikowi upomnienie, w którym został wskazany siedmiodniowy termin do zapłaty należności z tytułu abonamentu RTV (na dowód czego przesłano pełnomocnikowi zobowiązanego kserokopię potwierdzenia odbioru przesyłki poleconej z upomnieniem).

W myśl § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U.

nr 187, poz. 1342), operator publiczny, w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia, z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek,

o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone

w załączniku nr 2 do rozporządzenia. W/w rozporządzenie weszło w życie 13 grudnia 2007 r. W konsekwencji, jeżeli w chwili wejścia w życie rozporządzenia skarżący był zarejestrowanym abonentem telewizyjnym lub radiowym, to - w nieprzekraczalnym terminie następnych 12 miesięcy - operator publiczny miał obowiązek nadać mu indywidualny numer identyfikacyjny i zawiadomić go o tym pisemnie. Z upływem tego terminu, dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej utraciły walor dowodu zarejestrowania odbiornika, stosownie do § 5 ust. 1 w/w rozporządzenia. Ponadto, zgodnie z § 3 rozporządzenia, dowodem zarejestrowania odbiorników (z zastrzeżeniem § 5) jest: 1) wniosek

o rejestrację odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 2, lub 2) zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 4.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że wierzyciel - 3 września 2008 r. - sporządził "zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego". Duplikat tego zawiadomienia został przesłany pełnomocnikowi zobowiązanego wraz z postanowieniem wierzyciela z [...] grudnia 2015 r. Do akt nie dołączono jednak zawiadomienia, o którym mowa, w celu umożliwienia weryfikacji jego treści przez Sąd. Z akt nie wynika również, czy zawiadomienie to zostało do skarżącego wysłane i czy dotarło do niego w nieprzekraczalnym terminie 12 miesięcy od dnia wejścia

w życie rozporządzenia (§ 5 ust. 2). Zważyć trzeba, że co prawda z rozporządzenia w istocie nie wynika obowiązek doręczenia zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego za zwrotnym potwierdzeniem odbioru, niemniej jednak - w ocenie Sądu - wierzyciel winien dysponować dowodem nadania takiego zawiadomienia

w celu skutecznego dochodzenia zaległych opłat abonamentowych. Zdaniem Sądu, skoro obowiązek wnoszenia opłat został powiązany z obowiązkiem rejestracji, to obowiązkiem wierzyciela jest udowodnienie w sposób nie budzący wątpliwości, że dany odbiornik RTV został zarejestrowany, co dopiero stanowi podstawę żądania uiszczenia opłaty abonamentowej od jego posiadacza. Tym bardziej, w sytuacji, gdy fakt otrzymania zawiadomienia, a tym samym fakt rejestracji odbiornika RTV, jest kwestionowany, jak w sprawie. Tymczasem, wierzyciel w żaden sposób nie wykazał, że skarżącemu został nadany indywidualny numer identyfikacyjny, co mogłoby potwierdzać, że rzeczywiście do wyrejestrowania odbiornika nie doszło. Jest to naruszenie tym bardziej rażące, że wierzyciel - w postanowieniu z [...] grudnia 2015 r. -powołuje się na duplikat zawiadomienia, przyjmując, że skarżący został poinformowany o nadaniu numeru identyfikacyjnego. Skoro wierzyciel dysponuje duplikatem zawiadomienia, to tym bardziej powinien dysponować jakimkolwiek dowodem jego wysłania skarżącemu.

W badanej sprawie - w związku ze zgłoszeniem zarzutu nieistnienia egzekwowanego obowiązku - rzeczą wierzyciela było wykazanie faktu rejestracji przez skarżącego odbiornika RTV, gdyż to ta okoliczność przesądzała o powstaniu

- z mocy prawa - obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych. Zaakcentować należy, że obowiązek badania okoliczności związanych z zarzutem zobowiązanego, co do istnienia i wymagalności egzekwowanego obowiązku, spoczywa na wierzycielu. Jak wskazał NSA w wyroku z 9 kwietnia 2013 r. (II GSK 92/12): "Obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych został w ustawie z 2005 r. o opłatach abonamentowych powiązany z obowiązkiem rejestracji odbiorników i ta konstrukcja umożliwia określenie kręgu podmiotów zobowiązanych. Powyższa ustawa jest adresowana do wszystkich podmiotów, które posiadają i używają odbiorniki telewizyjne lub radiofoniczne, a obowiązek rejestracji odbiorników, który ma umożliwić zidentyfikowanie zobowiązanych do wnoszenia opłaty abonamentowej, tak samo jak sama opłata, ma charakter powszechny i dotyczy wszystkich obywateli" (Lex nr 1365871; ONSAiWSA 2015/2/28). Skoro obowiązek wnoszenia opłat został powiązany z obowiązkiem rejestracji, to wykazanie tego faktu ciążyło na wierzycielu, czego w sprawie Poczta Polska S.A. nie uczyniła. W świetle powyższego - w ocenie Sądu - nie budzi wątpliwości, że wierzyciel zobowiązany był do ustalenia/wyjaśnienia kwestii zarejestrowania odbiornika, gdyż to ona przesądza o istnieniu/lub nieistnieniu egzekwowanego obowiązku (por. wyrok WSA w Gliwicach z 20 czerwca 2018 r., III SA/Wr 180/18; wyrok WSA z Wrocławia z 3 lipca 2018 r., III SA/Wr 240/18; wyrok WSA w Szczecinie z 18 lipca 2018 r., I SA/Sz 397/18; dostępne: CBOSA), czego

w sprawie zabrakło. Taki sposób załatwienia sprawy narusza zasady, o jakich mowa art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. W myśl art. 7 K.p.a. w zw. z art 18 u.p.e.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności

i z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organy administracji publicznej obowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.), a nadto oceniają na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.). Realizacja tych zasad wymaga, by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Sąd wskazuje, że chociaż nie można w tym zakresie organom egzekucyjnym zarzucić naruszenia prawa, gdyż podporządkowały się one art. 34 § 1 u.p.e.a., to jednak wobec możliwości kontrolowania prawidłowości stanowiska wierzyciela

w ramach skargi na postanowienie organu egzekucyjnego, uchylenie wydanych postanowień organów egzekucyjnych obu instancji było konieczne.

Podkreślić trzeba, że - rozpoznając zażalenie - organ II instancji nie zajął stanowiska co do wszystkich podniesionych w nim zarzutów. Nie wypowiedział się

w kwestii przedawnienia obowiązku, prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ, jak również niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów z art. 27 u.p.e.a.,

w części dotyczącej braku upoważnienia osoby, która podpisała tytuły wykonawcze, do dokonania tej czynności. W konsekwencji, merytoryczne rozpoznanie sprawy przez Sąd w tym zakresie stanowiłoby ingerencję w zasadę dwuinstancyjności postępowania przed organami administracji. Ponownie rozpoznając sprawę, wierzyciel powinien jeszcze raz przedstawić swoje stanowisko w ramach zgłoszonych zarzutów, z podaniem daty wysłania skarżącemu zawiadomienia o nadaniu mu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, jak i okazać dowód świadczący o faktycznym wysłaniu tego zawiadomienia.

W aktach administracyjnych sprawy brakuje także upoważnień dla pracowników Poczty Polskiej S.A., których uprawnienia do podpisywania dokumentów, w tym tytułów wykonawczych, kwestionuje skarżący. Organ winien uzupełnić materiał dowodowy również o przesłane skarżącemu upomnienie wraz z dowodem jego doręczenia.

Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia oraz postanowień wymienionych w sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania sądowego, Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącego kwotę 100 zł, tytułem wpisu sądowego uiszczonego od skargi.