Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1357/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2013-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 pkt 7 i pkt 9, art. 34 par. 4 i par. 5
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Protokolant Starszy Sekretarz sądowy Agnieszka Rupińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 lutego 2013 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 8 października 2012 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 października 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia "A" Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w G. ( dalej: Spółka ), utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 lipca 2012 r. uznające zarzuty w sprawie prowadzenia wobec Spółki egzekucji administracyjnej za nieuzasadnione.

Podstawą rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Skarbowej był następujący stan faktyczny:

W dniu 22 czerwca 2012 r., występujący jako wierzyciel Zakład Ubezpieczeń Społecznych wystawił na Spółkę trzy tytuły wykonawcze o nr: [...] do [...] ( obejmujące należności z tytułu składek na: Narodowy Fundusz Zdrowia, Fundusz Ubezpieczenia Społecznego oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za miesiące luty i marzec 2012 r.).

W oparciu o wymienione tytuły wykonawcze, stosując środek egzekucyjny w postaci egzekucji z rachunku bankowego prowadzonego w Banku "B", organ egzekucyjny wystawił w dniu 22 czerwca 2012 r. zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego o nr od [...] do [...].

Odpisy przedmiotowych zawiadomień wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono Spółce w dniu 28 czerwca 2012 r. Doręczenie zawiadomień dłużnikowi zajętej wierzytelności nastąpiło w dniu 2 lipca 2012 r.

Następnie, trzema oddzielnym pismami z dnia 28 czerwca 2012 r., Spółka wniosła zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego podnosząc wystąpienie przesłanek z art. 33 pkt. 7 i pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r.

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz.1954 ze zm.- dalej u.p.e.a.), domagając się uchylenia wydanych tytułów.

Wystawione na Spółkę tytuły wykonawcze miały bowiem naruszać konstytucyjną zasadę praworządności (poprzez przyjęcie właściwości organu administracji do wszczęcia egzekucji w oparciu o nieobowiązujące przepisy prawa), przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.- dalej "K.p.a.), poprzez brak działania na podstawie powszechnie obowiązujących przepisów prawa, przepis art. 19 u.p.e.a. (poprzez prowadzenie czynności egzekucyjnych przez niewłaściwy organ. Ponadto podniesiono brak doręczenia Spółce upomnienia.

W uzasadnieniu zgłoszonych zarzutów podważono sposób ustalenia właściwości organu administracji na podstawie niepublikowanych przepisów prawa wewnętrznego, regulujących działanie poszczególnych jednostek terenowych w oparciu o niepublikowane zarządzenie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...] z dnia 8 marca 2008 r., zmienione zarządzeniem nr [...] z dnia 24 czerwca 2011 r., co uniemożliwia ich weryfikację, narażając jednocześnie zobowiązanego na obciążenie podwójnym uregulowaniem należności.

Po rozpoznaniu zarzutów, postanowieniem z dnia 24 lipca 2012 r., Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uznał je za nieuzasadnione.

W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny wyjaśnił, że zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia jest nieuzasadniony, albowiem

w dniu 14 maja 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wystawił upomnienia dotyczące nieopłaconych składek za luty i marzec 2012 r. o numerach od [...] do [...]. W dniu 21 maja 2012 r. upomnienia te zostały doręczone Spółce, o czym świadczy data na zwrotnym potwierdzeniu odbioru znajdująca się w aktach sprawy.

Następnie zauważono, że wbrew poniesionemu zarzutowi podjęte działania egzekucyjne były oparte na przepisach regulujących sposób wszczęcia postępowania egzekucyjnego, jak również określających właściwe ku temu organy. Zgodnie z art. 19 § 4 u.p.e.a., dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez ten oddział, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń. Skarżona czynność egzekucyjna dotyczy zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego, zatem dokonanie tej czynności leżało w kompetencji Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Abstrahując od kwestii braku publikacji zarządzeń Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie zasięgu działania poszczególnych jednostek terenowych trudno uznać, aby w danym stanie faktycznym istniała możliwość podwójnego uregulowania należności przez zobowiązanego. Jako siedzibę swojej działalności, przez cały okres jej prowadzenia, Spółka wskazywała G. Nie zaistniała zatem żadna przesłanka mogąca rodzić podejrzenie podwójnego wszczęcia egzekucji, czy też podwójnego uregulowania należności.

Postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

zostało zaskarżone przez Spółkę zażaleniem z dnia 6 sierpnia 2012 r.,

w którym powtórzono argumentację tożsamą ze sformułowanymi zarzutami w postępowaniu egzekucyjnym.

Po rozpoznaniu wniesionego zażalenia, postanowieniem z dnia 8 października 2012 r., Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał zaskarżone postanowienie

w mocy.

Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy organ odwoławczy potwierdził, że zarówno materiał źródłowy, jak i treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia dowodzą, że zarzut braku doręczenia upomnienia jest nieuzasadniony.

Wyjaśniono bowiem, że w dniu 14 maja 2012 r. wierzyciel wystawił 3 upomnienia wzywające Spółkę do uregulowania zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za luty i marzec 2012 r. w kwocie należności głównej 5.134,35 zł, składki na ubezpieczenie zdrowotne za luty i marzec 2012 r. w kwocie należności głównej 1.232,69 zł oraz składki na FPiFGŚP za luty i marzec 2012 r. w kwocie należności głównej 416,88 zł ( w każdym przypadku z uwzględnieniem kosztów upomnienia ), które doręczone zostały Spółce w dniu 21 maja 2012 r.

Odnosząc się do kwestionowanej przez Spółkę kompetencji rzeczowej organu egzekucyjnego prowadzącego czynności egzekucyjne organ zauważył, że zgodnie

z treścią art. 19 § 4 u.p.e.a. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do prowadzenia egzekucji należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Organ ten posiada uprawnienia do stosowania określonych środków egzekucyjnych takich jak: egzekucja z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz rachunków bankowych.

Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że w myśl przepisu z art. 73 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585, z późn. zm.), do określenia siedziby i właściwości terytorialnej terenowych jednostek organizacyjnych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych upoważniony został Prezes Zakładu. Ustawa nie wskazuje w jakiej formie czynność ta ma być dokonana. Nie ulega jednak wątpliwości, że na terenie kraju funkcjonuje podział na oddziały Zakładu, którymi kierują dyrektorzy. O ile brak jest przepisów mówiących wprost o właściwości miejscowej terenowych jednostek organizacyjnych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, organ odwoławczy uznał, że celem istnienia jednostek terenowych Zakładu jest m.in. ułatwienie klientom załatwianiu spraw oraz racjonalny podział zadań Zakładu. Co więcej, skoro Zakład Ubezpieczeń Społecznych realizuje zadania z zakresu administracji publicznej, to zasadnym jest utożsamianie reguł jego działania z funkcjonowaniem terenowej, zespolonej i niezespolonej administracji państwowej. Względy te, w zestawieniu z brzmieniem art. 22 u.p.e.a oraz art. 19 K.p.a. przesadzają - w ocenie organu - o konieczności powadzenia egzekucji przez właściwego ze względu na miejsce zamieszkania zobowiązanego lub siedziby zobowiązanego Dyrektora oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, niezależnie od tego, na terenie którego oddziału zobowiązany winien był opłacić składki. Na obszarze województwa [...] działają: Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w G. oraz Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S.

Wobec powyższego, skoro siedzibą podmiotu zobowiązanego "A" Sp. z o.o. w likwidacji jest G., to Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w G. (którego kompetencje, zakres i sposób działania wyznaczają wyżej przywołane przepisy ustawy egzekucyjnej) jest właściwym organem egzekucyjnym do prowadzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na opisane postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej Spółka, wnosząc o uchylenie obu wydanych w sprawie rozstrzygnięć, zarzuciła organowi naruszenie:

- konstytucyjnej zasady praworządności (art. 7 Konstytucji RP) poprzez przyjęcie właściwości organu administracji do wszczęcia egzekucji w oparciu

o nieobowiązujące przepisy prawa;

- przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności wynikających z art. 6 i art. 11 K.p.a. zasad, poprzez brak działania na podstawie powszechnie obowiązujących przepisów prawa;

- przepisów postępowania egzekucyjnego, tj. art. 19 i następnych u.p.e.a., poprzez prowadzenie czynności egzekucyjnych przez niewłaściwy organ nie mający umocowania do działania w niniejszym postępowaniu.

W uzasadnieniu skargi po raz kolejny wskazano, że organ ustalił swoją właściwość na mocy przepisów nigdy nie podanych do publicznej wiadomości

w przewidziany prawem sposób. Zasięg działania poszczególnych jednostek terenowych został bowiem uregulowany w zarządzeniu nr [...] Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 marca 2008 r., a zmieniony kolejnym zarządzeniem nr [...] z dnia 24 czerwca 2011 r. Żadne z nich nie zostało oficjalnie opublikowane, w związku z czym brak jest możliwości weryfikacji tego, czy postępowanie zostało wszczęte przez właściwy organ.

Podkreślono, że wbrew stanowisku organów wyrażonemu w sprawie,

w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji istnieje luka prawna

w przedmiocie wskazania właściwości miejscowej organu egzekucyjnego uprawnionego do wszczęcia postępowania egzekucyjnego w sprawie zapłaty zaległych składek, czy zwrotu nadpłaconych świadczeń.

Zauważono, że skoro ustawodawca kwestię właściwości miejscowej urzędów skarbowych uregulował rozporządzeniem, w przeciwieństwie do właściwości miejscowej dyrektorów oddziałów ZUS, to brak jest jakiejkolwiek podstawy do prowadzenia postępowań egzekucyjnych przez dyrektorów oddziałów ZUS. Tym bardziej, brak jest podstaw do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji, w której zarządzenie, jako akt prawa wewnętrznego ZUS, nie zostało ogłoszone.

W konsekwencji, ze względu na brak jednoznacznie określonej w przepisach prawa powszechnego właściwości organu, w sprawie doszło również do naruszenia ustanowionej w art. 6 K.p.a. zasady działania organów administracji publicznej tylko

na podstawie i w wyraźnie określonych granicach prawa. Naruszenie przepisu

art. 11 K.p.a. uzasadniono tym, że organy obu instancji nie odniosły się do twierdzeń strony skarżącej.

Odpowiadając na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej nie zgodził się

z podniesionymi przez skarżącą zarzutami i podtrzymując zajęte stanowisko wniósł

o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy

z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.,

Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym,

na które służy zażalenie.

W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ

na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego,

które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania

(art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że skarga Spółki

nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Przedmiot kontroli w niniejszym postępowaniu stanowi postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, którego istota sprowadza się do uznania wniesionych przez Spółkę zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji za nieuzasadnione poprzez utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego pierwszej instancji. Zgłoszone zarzuty oparto na przepisie art. 33 pkt 7 i pkt 9 u.p.e.a. Zdaniem Spółki wszczęte na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 22 czerwca 2012 r. (nr [...] do [...]) postępowanie egzekucyjne przede wszystkim przeprowadzone zostało przez niewłaściwy organ egzekucyjny, który ponadto nie dokonał doręczenia zobowiązanej upomnienia, o jakim mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.

Powodem, dla którego doszło w niniejszej sprawie do wszczęcia postępowania egzekucyjnego było nieuregulowanie przez Spółkę składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Z tego względu wierzyciel - Zakład Ubezpieczeń Społecznych - wystawił przedmiotowe tytuły wykonawcze, a organ egzekucyjny w postaci Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przystąpił do egzekucji zaległych świadczeń.

Analizując prowadzone do majątku Spółki postępowanie egzekucyjne pod kątem przepisów regulujących postępowanie egzekucyjne w administracji Sąd nie stwierdził wystąpienia wskazanych przez Spółkę naruszeń prawa.

Zarzuty, których wniesienie umożliwia zobowiązanemu art. 33 u.p.e.a. stanowią specyficzny środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu jedynie po spełnieniu ściśle określonych warunków wynikających z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Mianowicie, podstawę zarzutu stanowić może wyłącznie wystąpienie przesłanki lub łącznie kilku przesłanek określonych enumeratywnie w przytoczonym przepisie (pkt 1-10). Ponadto, powołanie się na zarzut obwarowane zostało siedmiodniowym terminem liczonym od dnia doręczenia tytułu wykonawczego. Charakterystyczne jest również to, że zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. Odnośnie przesłanek wymienionych w punktach 1-5 wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca.

W realiach sprawy poza sporem pozostaje spełnienie przez Spółkę wymienionych warunków formalnych. Rozpatrzone przez organy zarzuty oparte zostały o przewidziane w ustawie przypadki, zachowany został również termin do wniesienia zarzutów.

W świetle tożsamości wierzyciela i organu egzekucyjnego, zbędne było odrębne wypowiadanie się co do zgłoszonych zarzutów przez ten sam organ. Wydane przez organ postanowienie w przedmiocie zgłoszonych zarzutów samo w sobie zawiera bowiem stanowisko wierzyciela, o którym mowa w art. 34 § 1 u.p.e.a.

Trafnie zatem wskazał Dyrektor Izby Skarbowej w zaskarżonym postanowieniu, że jeżeli organ egzekucyjny jest równocześnie wierzycielem, to on rozpoznaje wówczas zarzuty ustosunkowując się do nich merytorycznie, zaś stanowisko wierzyciela zawarte jest w postanowieniu rozpoznającym zarzuty. Teza, zgodnie z którą potrzeba uzyskania stanowiska wierzyciela przed rozpatrzeniem przez organ egzekucyjny zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji nie występuje w sytuacji, gdy egzekucja została wszczęta z urzędu przez organ egzekucyjny będący zarazem wierzycielem na podstawie wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego, a więc przez jeden i ten sam podmiot, jak zasadnie wskazał Dyrektor Izby Skarbowej, znajduje potwierdzenie w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych (dla przykładu por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2011 r.II GSK 1099/10, czy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 września 2011 r. II SA/Łd 764/11). Sądowi I instancji znana jest ponadto uchwała NSA z 25 czerwca 2007 r. sygn. akt I FPS 4/06.

Przechodząc do analizy przedmiotowych zarzutów, ze względu na najdalej ich idący charakter, w pierwszej kolejności Sąd pragnie wyjaśnić, że działanie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych było zgodne z prawem, a organ ten wbrew zarzutom skargi nie naruszył przepisów o właściwości miejscowej.

Co bezsporne, organ jakim jest dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem egzekucyjnym. Stanowi o tym wprost przepis art. 19 § 4 u.p.e.a., zgodnie z którym organ ten jest organem egzekucyjnym uprawnionym

do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek

na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez ten oddział, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń. Omawiany przepis przewiduje jako wyspecjalizowany organ egzekucyjny powołany do dochodzenia ściśle określonych należności właśnie dyrektora oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

W przywołanym przepisie ustawa egzekucyjna nie precyzuje wprawdzie zakresu terytorialnego działania dyrektora oddziału, wskazując jego właściwość jedynie ogólnie, m.in. przez co strona skarżąca upatruje słuszności podniesionego zarzutu. W świetle cytowanego przepisu, wbrew zarzutom skargi, prowadzona wobec Spółki egzekucja jest jednak prowadzona przez organ właściwy.

Sąd zwraca uwagę, że na podstawie art. 22 § 2 u.p.e.a. właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego, z kilkoma wyjątkami, które jednak w sprawie nie mają zastosowania. Wziąwszy zatem pod uwagę, że dochodzona należność ma charakter pieniężny,

a jej egzekucja jest prowadzona z rachunku bankowego stwierdzić należy, że organem egzekucyjnym miejscowo właściwym ze względu na siedzibę zobowiązanej (G.) jest Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w G.

Odnosząc się do podniesionych w skardze argumentów wymaga wyjaśnienia, że zgodnie z treścią art. 67 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585) w skład Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wchodzą m.in. terenowe jednostki organizacyjne, którymi są oddziały i podlegające im inspektoraty i biura terenowe (§ 8 ust. 1 statutu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 stycznia 2011 r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, Dz. U. z 2011 r. Nr 18, poz. 93). Przepis § 8 ust. 2 tego statutu przewiduje, że Oddziałem Zakładu kieruje dyrektor, a inspektoratem i biurem terenowym - kierownik, odpowiednio inspektoratu albo biura terenowego. Terenowe jednostki organizacyjne Zakładu realizują zadania należące do zakresu ich działania zgodnie z właściwością rzeczową i terytorialną określoną przez Prezesa Zakładu, co jak słusznie zauważyła skarżąca uregulowane zostało w zarządzeniu nr [...] Prezesa ZUS z dnia 8 marca 2008 r., zmienionym następnie zarządzeniem nr [...] z dnia 24 czerwca 2011 r.

Zarzut jakoby właściwość rzeczowa i terytorialna określona została w niewłaściwy sposób nie zasługuje na uwzględnienie. Kompetencje w zakresie tworzenia, przekształcania i znoszenia terenowych jednostek organizacyjnych oraz określania ich siedziby, właściwości terytorialnej i rzeczowej posiada Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, co wynika z treści art. 73 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Wprawdzie ustawodawca nie wskazuje, w jakiej formie czynność ta ma być dokonana, jednakże w realiach niniejszej sprawy, zasadnicze znaczenie dla oceny czy organ egzekucyjny działał zgodnie z właściwością rzeczową i miejscową mają przepisy art. 19 § 4 i art. 22 § 2 u.p.e.a. Wspomniane przepisy przewidują jako wyspecjalizowany organ egzekucyjny właśnie Dyrektora oddziału ZUS (por. Z. Leoński (w:) R. Hauser, Z. Leoński. Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz. Wydawnictwo C.H. Beck 2008, str. 78).

Również w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przepis art. 19 § 4 u.p.e.a. wyznacza nie tylko właściwość rzeczową organu egzekucyjnego tam wymienionego, lecz również jego właściwość miejscową, skoro do egzekucji należności pieniężnych uprawniony jest dyrektor tego oddziału ZUS, jako jednostki organizacyjnej Zakładu, który dokonuje wypłat danych świadczeń, a więc i poboru składek.

Jest rzeczą oczywistą, że wierzycielem wymienionych w art. 19 § 4 u.p.e.a. należności pieniężnych jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako państwowa jednostka organizacyjna posiadająca osobowość prawną, której w oznaczonym zakresie, przysługują środki prawne właściwe organom administracji państwowej (art. 66 ust. 1 i 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Organem egzekucyjnym jest dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, którego kompetencje, zakres i sposób działania wyznaczają przepisy ustawy egzekucyjnej. Dyrektor oddziału ZUS działa jako organ egzekucyjny z mocy samego prawa (art. 19 § 4 u.p.e.a.). Jego usytuowanie w strukturach organizacyjnych Zakładu w powiązaniu z wypełnieniem obowiązków organu egzekucyjnego powoduje, że jest on podmiotem personifikującym ZUS ( por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2007 r. sygn. akt II GSK 16/07, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 14 lipca 2008 r. publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto, w zbliżonym do podlegającego ocenie w niniejszej sprawie stanie faktycznym, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, wyrokiem z dnia 22 listopada 2012 r. III SA/Wr 350/12 (publ. j.w.) również doszedł do wniosku, że egzekucja administracyjna prowadzona przez dyrektorów oddziałów ZUS w opisany sposób jest zgodna z prawem.

Z powyższych względów, zarzuty skargi dotyczące naruszenia zasady praworządności oraz właściwości organu egzekucyjnego ocenić należy jako bezzasadne.

Całkowicie nieuzasadniony w świetle zgromadzonego przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych materiału dowodowego jest natomiast drugi zgłoszony w sprawie zarzut dotyczący braku doręczenia Spółce upomnienia przed przystąpieniem do egzekucji. Pomimo, że argument ten na etapie postępowania sądowoadministracyjnego wprost nie został zgłoszony, to nie będąc związany zarzutami skargi Sąd ustalił, że wystawienie przedmiotowych tytułów wykonawczych przez wierzyciela było poprzedzone sporządzeniem i doręczeniem Spółce wymaganych prawem upomnień. Dokonując ich analizy Sąd nie dostrzegł także nieprawidłowości co do ich treści, czy formy. Upomnienia wyżej opisane zawierały bowiem określenie wierzyciela, zobowiązanego, rodzaj i wysokość należności, a także pouczenie o grożącym zobowiązanemu postępowaniu zmierzającym do przymusowego wyegzekwowania należności. Znajdujące się w aktach zwrotne potwierdzenie odbioru ( k. 6 akt ) wskazuje, że upomnienia doręczono pod właściwy dla Spółki adres siedziby, a osoba uprawniona do odbioru pism pokwitowała przyjęcie korespondencji w dniu 21 maja 2012 r.

Tym samym oba zgłoszone w sprawie zarzuty doczekały się prawidłowej oceny przez rozpoznające je organy.

W konsekwencji, mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia.