Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 31/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6540
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Instytutu Pamięci Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 30 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 1998 nr 155 poz 1016
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Ewa Kwiecińska (spr.), Sędzia WSA Iwona Maciejuk, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 września 2021 r. sprawy ze skargi T. R. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia dokumentów oddala skargę


UZASADNIENIE

Prezes Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu wydał w dniu [...] listopada 2020 r. decyzję nr [...], którą na podstawie art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2019 r. poz. 1882), zwanej dalej "ustawą o IPN", którą utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w [...] z dnia [...] września 2020 r. nr [...] o udostępnieniu T. R. do wglądu w formie kopii następujących dotyczących go dokumentów:

- strony 28 i 29 z akt o sygn. [...],

- strony 30 z akt o sygn. [...],

- karty Mkr-2 z kartoteki ogólnoinformacyjnej MSW [...] o sygn. [...],

- karty [...] i karty [...] z kartoteki ogólnoinformacyjnej WUSW [...] o sygn. [...],

- karty Mkr-2 z kartoteki ogólnoinformacyjnej WUSW [...] o sygn. [...],

- zapisu nr [...] z dziennika rejestracyjnego WUSW [...] o sygn. [...],

- zapisu nr [...] z dziennika archiwalnego teczek personalnych i pracy wyeliminowanej agentury WUSW [...] o sygn. [...],

- zapisu nr [...] z dziennika archiwalnego mikrofilmów wyeliminowanej agentury WUSW [...] o sygn. [...],

- zapisu nr [...] z dziennika archiwalnego mikrofilmów wyeliminowanej agentury WUSW [...] o sygn. [...].

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] Prezes IPN podniósł, iż w dniu [...] czerwca 2020 r. T. R. złożył w Oddziale Instytutu Pamięci Narodowej w [...] wniosek o udostępnienie do wglądu dokumentów na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy o IPN.

W dniu [...] września 2020 r. Dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w [...] wydał decyzję nr [...] o udostępnieniu w formie kopii: stron 28-30 z akt o sygn. [...], karty Mkr-2 z kartoteki ogólnoinformacyjnej MSW [...] o sygn. [...], karty [...] i karty [...] z kartoteki ogólnoinformacyjnej WUSW [...] o sygn. [...], karty Mkr-2 z kartoteki ogólnoinformacyjnej WUSW [...] o sygn. [...], zapisu nr [...] z dziennika rejestracyjnego WUSW [...] o sygn. [...], zapisu nr [...] z dziennika archiwalnego teczek personalnych i pracy wyeliminowanej agentury WUSW [...] o sygn. [...], zapisu nr [...] z dziennika archiwalnego mikrofilmów wyeliminowanej agentury WUSW [...] o sygn. [...], zapisu nr [...] z dziennika archiwalnego mikrofilmów wyeliminowanej agentury WUSW [...] o sygn. [...].

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że wśród materiałów dotyczących wnioskodawcy znajdują się dokumenty wytworzone przez stronę w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego informatora, a mianowicie:

- "Zobowiązanie" T. R. do współpracy z Organami Bezpieczeństwa pod pseudonimem "[...]" z dnia [...] listopada 1978 r.,

- "Oświadczenie" T. R. z dnia [...] czerwca 1979 r. dotyczące wyrażenia zgody na współpracę z organami bezpieczeństwa z jednoczesną prośbą o zwolnienie z tych zobowiązań z dnia [...] czerwca 1979 r.

Organ I instancji wskazał ponadto, że wśród materiałów dotyczących wnioskodawcy znajduje się dokument wytworzony przy udziale T. R., w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego współpracownika, a mianowicie: "Notatka służbowa" sporządzona przez funkcjonariusza SB w dniu [...] maja 1985 r., a dotycząca rozmowy z T. R. TW "[...]".

Dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w [...] w decyzji z dnia [...] września 2020 r. nr [...] wskazał, że wśród materiałów dotyczących wnioskodawcy znajdują się pomoce ewidencyjne wytworzone przy udziale T. R. przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa, potwierdzające fakt rejestracji wnioskodawcy w charakterze tajnego informatora, a mianowicie:

1. karta Mkr-2 z kartoteki ogólnoinformacyjnej MSW w [...] o sygn. [...],

2. karta [...] i [...] z kartoteki ogólnoinformacyjnej WUSW w [...] o sygn. [...], "" '

3. karta Mkr-2 z kartoteki ogólnoinformacyjnej WUSW w [...] o sygn. [...],

4. zapis nr [...] z dziennika rejestracyjnego WUSW w [...] o sygn. [...],

5. zapis nr [...] z dziennika archiwalnego teczek personalnych i pracy wyeliminowanej agentury WUSW w [...] o sygn. [...],

6. zapis nr [...] z dziennika archiwalnego mikrofilmów wyeliminowanej agentury WUSW w [...] o sygn. [...],

7. zapis nr [...] z dziennika archiwalnego mikrofilmów wyeliminowanej agentury WUSW w [...] o sygn. [...].

T. R. wniósł odwołanie od decyzji z dnia [...] września 2020 r. nr [...]. W uzasadnieniu odwołania stwierdził, że do większości zapisów decyzji nr [...] nie jest w stanie się odnieść, ponieważ ich nie rozumie. Nadmienił jednak, że faktycznie podpisał zobowiązanie do współpracy z SB, ale po przemyśleniach doszedł do wniosku, że nie będzie tej pracy wykonywał. Poinformował o tym pracownika SB i zakończył współpracę. Podkreślił, że nie jest prawdą, aby w dniu [...] czerwca 1979 r. poprosił o zwolnienie ze współpracy, nigdy nie miało to miejsca. Odnosząc się do treści notatki służbowej sporządzonej przez funkcjonariusza SB w dniu [...] maja 1985 r. dotyczącej przeprowadzonej z wnioskodawcą rozmowy o dalszej współpracy, T. R. oświadczył, że rozmowa taka nie miała miejsca. Nadmienił, że był członkiem "[...]" i pełnił funkcję sekretarza w organizacji zakładowej [...] oraz poprosił o wykreślenie go z listy tajnych współpracowników Służby Bezpieczeństwa, ponieważ nie przekazał ani jednej informacji.

Prezes Instytutu Pamięci w toku postępowania odwoławczego stwierdził, że w wyniku przeprowadzonej kwerendy w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej odnaleziono teczkę personalną tajnego współpracownika pseudonim "[...]" dot. T. R., imię ojca [...], ur. [...] lipca 1938 r., sygn. akt [...]. W ww. aktach na stronie 28 znajduje się własnoręcznie napisane i podpisane przez wnioskodawcę w dniu [...] listopada 1978 r. zobowiązanie do współpracy ze Służbą Bezpieczeństwa o następującej treści: "Ja niżej podpisany po przeprowadzonej ze mną rozmowie zobowiązuję się współpracować z organami Służby Bezpieczeństwa. Przekazywane dla mnie zadania będę wykonywał na bieżąco i określonym terminie. Na umawiane spotkania przychodził będę punktualnie. Faktu współpracy z organami SB przed nikim nie zdradzę. Dla zachowania pełnej konspiracji opracowywane informacje podpisywał będę pseudonimem "[...]".

Natomiast na stronie 29 ww. akt znajduje się własnoręcznie napisane i podpisane przez wnioskodawcę oświadczenie z dnia [...] czerwca 1979 r. o treści: "Ja R. T. syn [...] urodzony [...] VII 1938 r. w M. zamieszkały [...] oświadczam co następuje: w dniu [...] XI 1978 r. dobrowolnie wyraziłem zgodę na współpracę z organami Służby Bezpieczeństwa. Po otrzymaniu kilku zadań do wykonania w zakresie zainteresowań Służby Bezpieczeństwa stwierdziłem, że praca ta nie odpowiada mojej psychice dlatego proszę o zwolnienie mnie z tych zobowiązań. Przekonałem się, że praca o tym charakterze jest dla mnie za trudna i nie dałaby spodziewanych efektów dla Służby Bezpieczeństwa. Niezależnie od powyższego oświadczam, że fakt zaangażowanie mnie do współpracy z organami Służby Bezpieczeństwa zachowam w ścisłej tajemnicy a w razie ustalonej zdrady przeze mnie tego faktu zgadzam się na pociągnięcie mnie do odpowiedzialności karnej".

Zdaniem organu dokument znajdujący się na str. 28 teczki personalnej tajnego współpracownika pseudonim "[...]", sygn. akt [...] zawiera wszystkie elementy zobowiązania do współpracy z organami bezpieczeństwa państwa: wyraża gotowość do aktywnej współpracy z organami bezpieczeństwa państwa oraz świadomość konieczności zachowania faktu współpracy w ścisłej tajemnicy i posługiwanie się pseudonimem. Zestawienie treści ww. dokumentu z zapisami ewidencyjnymi wskazuje na wytworzenie tego dokumentu w ramach działań operacyjnych związanych ze zdobywaniem informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Do czynności wykonywanych w charakterze tajnego informatora należy nie tylko zaliczyć przekazywanie informacji operacyjnych, ale także podpisanie zobowiązania do współpracy, obranie sobie pseudonimu.

Analogicznie Prezes IPN potraktował dokument znajdujący się na str. 29 ww. akt, tj. oświadczenie z dnia [...] czerwca 1979 r., w którym wnioskodawca wspomniał, że w dniu [...] listopada 1978 r. wyraził zgodę na dobrowolną współpracę ze Służbą Bezpieczeństwa oraz wskazał, iż otrzymał do wykonania kilka zadań. Aktualnie poprosił o zwolnienie z tych zobowiązań oraz zadeklarował pozostawienie w ścisłej tajemnicy fakty swojej współpracy z SB. Zdaniem organu analiza przedmiotowego dokumentu nie zostawia wątpliwości, że dokument ten został wytworzony przez wnioskodawcę w ramach działań operacyjnych związanych ze zdobywaniem informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

Organ wskazał również, że w aktach o sygn. [...] na str. 30 znajduje się notatka służbowa funkcjonariusza SB z dnia [...] maja 1985 r., sporządzona po przeprowadzonej rozmowie z TW ps. "[...]". Jak wynika z treści notatki wnioskodawca dobrowolnie stawił się na wyznaczone spotkanie z funkcjonariuszem SB, przeprowadził z nim rozmowę, podczas której odmówił podjęcia zawieszonej współpracy, stwierdzając, że nie chce na stałe łączyć się z SB oraz stwierdził, że na stanowisku, na którym aktualnie pracuje nie widzi żadnych zjawisk negatywnych.

Analiza powyższego dokumentu oraz znajdujących się w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej zapisów ewidencyjnych dotyczących rejestracji T. R. jako tajnego współpracownika, zdaniem organu, nie pozostawia wątpliwości, że powyższy dokument powstał w okresie współpracy wnioskodawcy z SB. Zatem powstał on przy udziale T. R. w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego współpracownika.

W Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej odnaleziono również zapisy ewidencyjne dotyczące wnioskodawcy:

1. kartę Mkr-2 w kartotece ogólnoinformacyjnej MSW w [...], sygn. [...].

Na karcie znajdują się zapisy dot. T. R., syna [...], ur. [...] sierpnia 1938 r. w miejscowości M., z których wynika, że materiały dotyczące ww. nr [...] rejestr, przez Wydział [...] WUSW [...] złożono w arch. Wydziału "[...]" WUSW [...] pod nr [...]. Wyeliminowany w dniu [...] maja 1985 r. z powodu odmowy współpracy.

2. Kartę [...] i kartę [...] z kartoteki ogólnoinformacyjnej WUSW [...] o sygn. [...], z których wynika, że T. R., syn [...], ur. [...] VII 1938 r. został pozyskany do współpracy w dniu [...] listopada 1978 r. przez [...] T. C. Zarejestrowany jako TW "[...]" do numery [...]. Jako podstawę pozyskania wskazano "korzyści materialne". Współpracę zakończono w dniu[...] maja 1985 r. z powodu odmowy, materiały złożono w archiwum Wydziału "[...]" WUSW [...] dnia [...] listopada 1985 r. pod nr [...].

3. Kartę Mkr-2 w kartotece ogólnoinformacyjnej WUSW [...] o sygn. [...]. Na karcie znajdują się zapisy dot. T. R., syna [...], ur. [...] sierpnia 1938 w miejscowości M. z których wynika, że materiały dotyczące ww. nr [...] rejestr, przez Wydział [...] WUSW [...] złożono w archiwum Wydziału "[...]" WUSW [...] pod nr [...]. Wyeliminowany w dniu [...] maja 1985 r. z powodu odmowy współpracy.

4. Zapis nr [...] z dziennika rejestracyjnego WUSW w [...] o sygn. [...], z którego wynika, że wnioskodawca został zarejestrowany do nr [...] jako tajny współpracownik "[...]" w dniu [...] grudnia 1975 r., zdjęty z ewidencji dnia [...] listopada 1985 r., materiały złożono w archiwum pod nr [...]. Materiały przekazano [...] września 1981 r. do Wydziału [...].

5. Zapis nr [...] z dziennika archiwalnego teczek personalnych i pracy wyeliminowanej agentury WUSW w [...] o sygn. [...], z której wynika, że akta dotyczące T. R., TW pseudonim "[...]", nr [...], zostały złożone w archiwum do nr [...] dnia [...] listopada 1985 r. Przekazane przez WUSW [...].

6. Zapis nr [...] z dziennika archiwalnego mikrofilmów wyeliminowanej agentury WUSW w [...] o sygn. [...], z której wynika, że akta dotyczące T. R., nr archiwalny akt [...] zostały sfilmowane w dniu [...] listopada 1988 r.

7. Zapis nr [...] z dziennika archiwalnego mikrofilmów wyeliminowanej agentury WUSW w [...] o sygn. [...], z której wynika, że akta dotyczące T. R., nr archiwalny akt [...] zostały sfilmowane w dniu [...] listopada 1988 r.

Ww. zapisy ewidencyjne potwierdzają, zdaniem organu, fakt rejestracji wnioskodawcy w charakterze tajnego informatora organów bezpieczeństwa i mieszczą się w katalogu pomocy ewidencyjnych, o którym mowa w art. 30 ust. 2a ustawy o IPN.

W ocenie Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej organ I instancji prawidłowo udostępnił T. R. w formie kopii dotyczące go, wymienione powyżej dokumenty.

Prezes Instytutu Pamięci Narodowej zgodził się z oceną organu I instancji, że treść dokumentów zawartych na stronach 28 i 29 akt o sygn. [...] (zobowiązanie do współpracy oraz oświadczenie zawierające prośbę o zwolnienie ze współpracy) zostały wytworzone przez wnioskodawcę w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego informatora, co spełnia warunki zawarte w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o IPN, natomiast dokument zawarty na stronie 30 akt o sygn. [...] (notatka służbowa funkcjonariusza SB) została wytworzona przy udziale wnioskodawcy przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa, co spełnia warunki zawarte w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o IPN.

Ponadto wymienione powyżej w pkt. 1-7 zapisy ewidencyjne, w myśl art. 30 ust. 2a ustawy o IPN, zostały wytworzone przy udziale wnioskodawcy przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa, co spełnia warunki zawarte w art. 30 ust. 2 pkt. 1 ustawy o IPN.

Zdaniem Prezesa IPN w przedmiotowej sprawie wskazać należy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 września 2019 r., sygn. akt II OSK 671/19, w którego treści odniesiono się do art. 30 ust. 2a ustawy o IPN. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "(...) z woli ustawodawcy zachowanie się w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej dokumentów o charakterze ewidencyjnym, z których wynika fakt rejestracji danej osoby jako tajnego współpracownika organów bezpieczeństwa państwa jest już wystarczające, aby uznawać te dokumenty ewidencyjne za «dokumenty wytworzone przy udziale wnioskodawcy przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa»".

Odnosząc się do twierdzeń zawartych w odwołaniu, Prezes IPN podkreślił, że rolą organu wyznaczoną przez przepis art. 30 ust. 1 ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej nie jest ani ocena prawdziwości dokumentów, ani prawdziwości opisanych w nich zdarzeń, ani wiarygodności osób wytwarzających dokumenty. W ww. postępowaniu nie jest możliwe dokonywanie pogłębionej weryfikacji dokumentów pod kątem ich prawdziwości materialnej w oparciu o rozbudowane postępowanie dowodowe, wykraczające poza udostępnioną dokumentację.

Tego rodzaju stanowisko znajduje swoje poparcie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 3 lipca 2015 r., sygn. I OSK 551/15 stwierdził, że "Organ w postępowaniu o udostępnienie dokumentów, na podstawie ich treści ocenia jedynie, czy dotyczyły one skarżącego oraz czy zostały wytworzone przez niego lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych w związku z jego pracą lub służbą w organach bezpieczeństwa państwa albo w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji. W tym postępowaniu organ nie bada oryginalności i prawdziwości stwierdzeń zawartych w tych dokumentach. Nie jest uprawniony do ich weryfikowania i prowadzenia postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie prawdziwości zdarzeń podanych w dokumentach. Formułuje jedynie wnioski wynikające z treści odnalezionych dokumentów".

W ocenie Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej organ I instancji prawidłowo udostępnił w formie kopii dokumenty objęte zaskarżoną decyzją, gdyż spełniają one przesłanki wymienione w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o IPN.

T. R. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...].

Skarżący wniósł o wykreślenie go z listy tajnych współpracowników SB. W uzasadnieniu skargi podał, że nigdy nie był tajnym współpracownikiem. W 1975 r. jako pracownik [...] na stanowisku starszego specjalisty ds. produkcji roślinnej był namawiany przez [...] SB do współpracy w zakresie spraw gospodarczych. Skarżący przyznał, że w dniu [...] grudnia 1975 r. w biurze SB podpisał zobowiązanie do współpracy. Dostał wówczas zadanie "[...]". Doszedł jednak do wniosku, że pracy tej nie wykona. Poinformował o tym współpracownika SB na spotkaniu, które miało miejsce około 2 tygodnie później. Zdaniem skarżącego zobowiązanie do współpracy z dnia [...] listopada 1978 r. i oświadczenie z [...] czerwca 1979 r. znajdujące się w aktach o sygn. [...] nie są prawdziwe. Skarżący podał, że zobowiązanie do współpracy napisał tylko raz w dniu [...] grudnia 1975 r. Wszystkie inne dokumenty, o których mowa w zaskarżonej decyzji, sporządzali funkcjonariusze SB bez jego udziału i wiedzy. Zaprzeczył też, by któryś z dokumentów opisanych w zaskarżonej decyzji został przez niego własnoręcznie napisany i podpisany. Skarżący opisał również swoją pracę w [...], przynależność do [...], zwolnienie z pracy w czasie trwania stanu wojennego z powodu odmowy zdjęcia krzyży zawieszonych w biurze i warsztacie oraz przywrócenie do pracy przez sąd. Skarżący nadmienił, że w internecie można znaleźć jego nazwisko razem z tajnymi współpracownikami, którzy mają "grube teczki donosów". Skarżący zasugerował również, że istnieje możliwość zbadania pisma i podpisu na dokumentach znajdujących się w archiwum IPN. Nadmienił, że organy SB powierzyły mu tylko jedno zadanie, którego i tak nie wykonał. Podkreślił, że nie przekazał SB ani jednej informacji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; zwanej dalej: "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy działające w sprawie organy prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepis art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o IPN, który stanowił materialnoprawną podstawę decyzji Prezesa IPN.

Przypomnieć zatem należy, iż zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy o IPN, każdy ma prawo wystąpić z wnioskiem do Instytutu Pamięci Narodowej o udostępnienie do wglądu dotyczących go dokumentów będących w zasobach Instytutu. Z kolei w myśl art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o IPN, Instytut Pamięci Narodowej udostępnia dokumenty, o których mowa w ust. 1, dotyczące wnioskodawcy lub kopie tych dokumentów, jeżeli stan fizyczny zachowania dokumentów nie pozwala na ich udostępnienie lub jeżeli o dostęp do tych samych dokumentów ubiega się jednocześnie wiele osób lub gdy dysponuje wyłącznie kopiami tych dokumentów, przy czym Instytut Pamięci udostępnia kopie dokumentów, o których mowa w ust. 1, dotyczących wnioskodawcy i wytworzonych przez wnioskodawcę lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych w związku z jego pracą lub służbą w organach bezpieczeństwa państwa albo w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji.

Z językowej wykładni omawianych regulacji wynika zatem, iż do wydania decyzji o udostępnieniu wnioskodawcy dotyczących go dokumentów w formie kopii konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: po pierwsze, dokumenty muszą dotyczyć wnioskodawcy, po drugie zaś dokumenty te muszą być wytworzone przez wnioskodawcę lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych w związku z jego pracą lub służbą w organach bezpieczeństwa państwa albo w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zwraca się uwagę, iż dokumenty, o których mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o IPN muszą jedynie "dotyczyć wnioskodawcy", co nie jest równoznaczne z tym, że muszą dotyczyć wnioskodawcy wyłącznie jako "obiektu" i jednocześnie nie mogą dotyczyć osób trzecich będących w zainteresowaniu organów bezpieczeństwa państwa, pod warunkiem oczywiście, że zostały one wytworzone przez wnioskodawcę lub przy jego udziale w ramach czynności wykonywanych w związku z jego pracą lub służbą w organach bezpieczeństwa państwa albo w związku z czynnościami wykonywanymi w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji.

W obowiązującym stanie prawnym, dla odkodowania intencji użycia przez ustawodawcę stwierdzenia "dotyczących wnioskodawcy" sięgnąć należy – zdaniem Sądu – do uzasadnienia projektu ustawy zmieniającej. Jak można w nim przeczytać: "Projekt nowelizacji wprowadza zasadniczą zmianę dotyczącą zasad udostępniania dokumentów. Będą one udostępnianie w znacznie szybszym tempie niż do tej pory i według bardziej przejrzystych reguł, co będzie efektem m.in. opublikowania inwentarzy archiwalnych. Zniesione zostaną także ograniczenia w udostępnianiu akt osobom, które IPN uznawał za osobowe źródła informacji komunistycznego aparatu bezpieczeństwa. Dotychczas ustawodawca próbował tak skonstruować rozwiązania prawne, by zagrodzić byłym funkcjonariuszom i byłym osobowym źródłom informacji drogę do poznania wytworzonych przez nich akt. Chodziło o ochronę pokrzywdzonych przed możliwymi nadużyciami czy ujawnieniem materiałów niepożądanych przez dawnych funkcjonariuszy i współpracowników komunistycznego aparatu bezpieczeństwa. Ta intencja stanęła jednak w kolizji z prawem do obrony oskarżonych o współpracę z organami bezpieczeństwa. Praktyka działania IPN pogłębiła jeszcze ten problem przez przyjęcie rozszerzających i arbitralnych kryteriów odmowy dostępu do dokumentów. Proponowane rozwiązanie udostępnia więc dokumenty wszystkim zainteresowanym i uwalnia IPN od obowiązku orzekania, który dokument można udostępnić i komu, a który nie. Przedkładany projekt stanowi w tym zakresie również wykonanie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego".

W konsekwencji powyższego, Sąd uznał, iż w świetle art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o IPN, wnioskodawcy należy udostępnić kopie wszelkich dokumentów, które go dotyczą, czyli zawierają w swej treści informacje o wnioskodawcy, choćby poprzez samo wskazanie, że zostały przez niego sporządzone (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2018 r. o sygn. akt II SA/Wa 35/18; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.gov.pl).

Biorąc pod uwagę powyższe, stwierdzić należy, iż dokumenty wymienione w petitum zaskarżonej decyzji niewątpliwie dotyczą skarżącego i spełniają warunki z art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy. Są to bowiem takie dokumenty jak: zobowiązanie wnioskodawcy do współpracy z organami bezpieczeństwa z dnia [...] listopada 1978 r., oświadczenie wnioskodawcy z dnia [...] czerwca 1979 r. dotyczące wyrażenia zgody na współpracę z organami bezpieczeństwa z jednoczesną prośbą o zwolnienie z tych zobowiązań, notatka służbowa z dnia [...] maja 1985 r. sporządzona przez funkcjonariusza SB dotycząca rozmowy z wnioskodawcą, a także wyszczególnione karty i zapisy: z kartoteki ogólnoinformacyjnej MSW w [...], WUSW w [...], WUSW w [...], z dziennika archiwalnego teczek personalnych i pracy wyeliminowanej agentury WUSW w [...] oraz z dziennika archiwalnego mikrofilmów wyeliminowanej agentury WUSW w [...].

Odnosząc się do treści skargi, wyjaśnić należy, iż w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 30 ustawy o IPN nie jest badana kwestia prawdziwości opisanych w udostępnianych dokumentach zdarzeń. W postępowaniu tym organ nie jest uprawniony do badania tego, czy wnioskodawca faktycznie podjął współpracę z organami bezpieczeństwa państwa. Z tego też powodu trafnie organ wyjaśnił, że poruszane przez skarżącego zagadnienia dotyczące braku po jego stronie faktycznej współpracy ze Służbą Bezpieczeństwa, nie mogły być przedmiotem oceny organu. Innymi słowy, kluczowym wobec zarzutów powoływanych przez skarżącego jest to, iż w postępowaniu o udostępnienie dokumentów organ nie bada, czy informacje zawarte w dokumentach dotyczących konkretnej osoby odpowiadają rzeczywistemu stanowi rzeczy. Sąd nie jest również uprawniony do oceny tego, czy skarżący by tajnym współpracownikiem organów bezpieczeństwa. Z tych to powodów Sąd uznał, iż skarga T. R. nie zasługuje na uwzględnienie.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.