Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 1325/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2015-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 8 ust. 1 pkt 3, ust. 3 -5, ust. 11
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: art. 9 ust. 1, art. 21 ust. 1 pkt 121
journal: Dz.U. 2010 nr 51 poz 307
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 152
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Ewa Osipuk Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi M.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zasiłku okresowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 20 czerwca 2014 r., działająca z upoważnienia Wójta R., Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, przyznała M.M. zasiłek okresowy z powodu wielodzietności za okres od 1 czerwca 2014 r. do 30 czerwca 2014 r. w kwocie 133,49 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że rodzina wnioskodawcy składa się

z pięciu osób, w tym trójki dzieci. Od dnia 5 lipca 2013 r., prowadzi on własną działalność gospodarczą, na podjęcie której otrzymał w dniu 10 czerwca 2013 r. jednorazowo kwotę 20.000 zł z Powiatowego Urzędu Pracy w D., współfinansowaną z Europejskiego Funduszu Społecznego. W ocenie organu pierwszej instancji środki te, w wysokości 1/12, składają się na dochód rodziny, który wraz z dochodem z gospodarstwa rolnego, zasiłkiem rodzinnym i dodatkiem mieszkaniowym, i po odjęciu składek na ubezpieczenia, wyniósł w maju 2014 r. 2.013,03 zł. Kryterium dochodowe dla pięcioosobowej rodziny wynosiło 2.280 zł, tym samym w sprawie spełnione zostały przesłanki do przyznania przedmiotowego zasiłku. Organ dodał, że świadczenie to przyznano na jeden miesiąc

z uwagi na stale zmieniającą się sytuację materialną rodziny.

W złożonym odwołaniu M.M. zakwestionował prawidłowość uwzględnienia w dochodzie rodziny kwoty otrzymanej dotacji z PUP.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia 31 lipca 2014 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Kolegium wskazało, że punktem wyjścia dla oceny spełniania przez wnioskodawcę warunków do przyznania prawa do zasiłku okresowego jest ustalenie, zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, poszczególnych składników dochodu rodziny wnioskodawcy i ogólnej jego wartości. Powyższe pozwala bowiem na weryfikację spełnienia kryterium dochodowego, a w dalszej kolejności, na ustalenie kwoty świadczenia. W ocenie organu odwoławczego, znajdujące się w aktach organu pierwszej instancji informacje z Urzędu Skarbowego nie pozwały na ustalenie składników podlegających odliczeniu od dochodu to jest: kosztów uzyskania przychodu, należnego podatku, składek na ubezpieczenie zdrowotne, składki na ubezpieczenia społeczne, do czego obliguje art. 8 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej. Organ zwrócił uwagę na art. 8 ust. 5 pkt 1 ustawy

o pomocy społecznej, który odwołuje się – przy ustalaniu dochodu osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą – do zasad określonych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie zaś z art. 9 ust. 1 tej ustawy – opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatków. Wskazano na art. 21 tej ustawy, który stanowi, że wolne od podatku dochodowego są m.in. jednorazowe środki przyznane bezrobotnemu na podjęcie działalności, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy

o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Kolegium wskazało też, że przyznana wnioskodawcy dotacja stanowi pomoc publiczną na ściśle określony cel, jakim jest rozpoczęcie działalności gospodarczej i utrzymanie jej na początkowym etapie, a zatem istnieją wątpliwości czy rzeczywiście stanowiła ona jakiekolwiek przysporzenie dla rodziny wnioskodawcy. Organ stwierdził, że z uwagi na powyższe przedwczesne było założenie organu pierwszej instancji, że do przedmiotowej dotacji należy stosować art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej, bez poczynienia dodatkowych rozważań.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia 26 września 2014 r., organ pierwszej instancji przyznał wnioskodawcy zasiłek okresowy z powodu wielodzietności za okres od 1 czerwca 2014 r. do 30 czerwca 2014 r. w kwocie 20 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że na dochód rodziny składała się 1/6 dochodu uzyskanego z prowadzonej w 2013 r. działalności gospodarczej przez wnioskodawcę

w kwocie 256,67 zł, zasiłek rodzinny (340 zł), dodatek mieszkaniowy (250,26 zł), dochód z gospodarstwa rolnego prowadzonego przez jego żonę w kwocie 250,10 zł i 1/12 dotacji otrzymanej przez stronę z PUP na rozpoczęcie działalności gospodarczej. Organ pierwszej instancji stwierdził, że zgodnie z art. 8 ust. 4 pkt 5 ustawy o pomocy społecznej do dochodu rodziny nie wlicza się tylko i wyłącznie dochodu uzyskanego na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. Tym samym, dochód rodziny w maju 2014 r. wyniósł 2.269,70 zł. Organ pierwszej instancji zaznaczył, że art. 21 ust. 1 pkt 121 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych ma znaczenie przede wszystkim dla obowiązków podatkowych strony i nie zmienia charakteru otrzymanej dotacji jako przychodu i dochodu w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej. Wobec tego nie stanowi ona dochodu wymienionego w art. 8 ust. 4 ustawy, co zmusza organ do wliczenia jej do dochodu rodziny w rozpatrywanej sprawie.

Po rozpoznaniu odwołania strony, Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w O., decyzją z dnia 6 listopada 2014 r., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podało, że otrzymana przez odwołującego się dotacja z Powiatowego Urzędu Pracy w D. na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej powinna być wliczona do dochodu i uwzględniana przy ustaleniu kryterium dochodowego, gdyż zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. Do dochodu tego nie wlicza się jedynie dochodów wymienionych w ust. 4 art. 8 ustawy. Jest to katalog zamknięty. Tym samym, w ocenie Kolegium, należało zaliczyć uzyskaną dotację z PUP w wysokości 1/12 jej wysokości do dochodu rodziny wnioskodawcy. Kolegium wyjaśniło, że stosownie do art. 3 ust. 3 pkt 2 ustawy kwota zasiłku okresowego nie mogła być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym a dochodem rodziny, a zgodnie z ust. 4 tego artykułu, zasiłek ten nie mógł być niższy niż 20 zł. Dodało też, że wnioskodawca zwrócił się o zasiłek na okres jednego miesiąca.

W skardze, złożonej do tut. Sądu, M.M. nie zgodził się z oceną, że dotację należało doliczyć do dochodu rodziny.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalanie, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji, którą przyznano skarżącemu zasiłek okresowy z powodu wielodzietności za okres od 1 czerwca 2014 r. do 30 czerwca 2014 r. w kwocie 20 zł. W ocenie organów obu instancji, otrzymaną przez skarżącego dotację z Powiatowego Urzędu Pracy w D. w kwocie 20.000 zł na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej, należało wliczyć - w wysokości 1/12 - do dochodu rodziny za maj 2014 r.

Podstawę materialnoprawną decyzji organu pierwszej instancji, utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją, stanowi art. 8 ust. 1 pkt 3 i art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca

2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013 r. poz. 182 z późn. zm.), zwanej dalej również "ustawą".

W myśl art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy – prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego

z powodów, wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.

Zgodnie zaś z art. 8 ust. 3 ustawy, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów, świadczonych na rzecz innych osób.

Podstawowe znaczenie dla prawidłowego rozpoznania wniosku skarżącego

o przyznanie zasiłku okresowego ma więc prawidłowe ustalenie dochodu rodziny. Na podstawie ust. 4 art. 8 ustawy, do dochodu nie wlicza się: jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; zasiłku celowego; pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów ustawy o systemie oświaty; wartości świadczenia w naturze; świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; dochodów z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego.

W myśl zaś postanowień ust. 5 art. 8 ustawy - w stosunku do osób, prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą opodatkowaną podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w przepisach o podatku dochodowym od osób fizycznych - za dochód przyjmuje się przychód z tej działalności pomniejszony o koszty uzyskania przychodu, obciążenie podatkiem należnym określonym w przepisach o podatku dochodowym od osób fizycznych i składkami na ubezpieczenie zdrowotne określonymi

w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, związane z prowadzeniem tej działalności oraz odliczonymi od dochodu składkami na ubezpieczenie społeczne niezaliczonymi do kosztów uzyskania przychodów, określonymi w odrębnych przepisach.

Natomiast art. 8 ust. 11 ustawy stanowi, że w przypadku uzyskania w ciągu

12 miesięcy poprzedzających dzień złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczeń

z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwotę kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie – kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca,

w którym dochód został wypłacony.

W świetle przytoczonych powyżej unormować, stwierdzić należy, że decydujące znaczenie przy ustalaniu dochodu rodziny skarżącego, skutkujące w konsekwencji przekroczeniem kryterium dochodowego, miało doliczenie do tego dochodu dotacji

z Powiatowego Urzędu Pracy w D. na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej, uzyskanej na podstawie umowy zawartej pomiędzy Dyrektorem PUP

a skarżącym w dniu 10 czerwca 2013 r., w trybie art. 46 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Jak wynika z tej umowy, cała uzyskana kwota dotacji miała zostać przeznaczona na zakup "[...]"- pod rygorem wypowiedzenia umowy i zwrotu uzyskanych środków wraz z ustawowymi odsetkami - m.in. w razie ich wykorzystania niezgodnie z przeznaczeniem.

Przenosząc powołane wyżej przepisy prawa na grunt niniejszej sprawy, wskazać należy, że zasadnicze znaczenie ma dla niej treść początkowa przepisu art. 8 ust. 5 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z jej brzmieniem, za dochód w stosunku do osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą opodatkowaną podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w przepisach

o podatku dochodowym od osób fizycznych - przyjmuje się przychód z tej działalności pomniejszony o enumeratywnie wymienione grupy wydatków. Przy czym, opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku – art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307

z późn. zm.). Z kolei, zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 121 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wolne od podatku dochodowego są jednorazowe środki przyznane bezrobotnemu na podjęcie działalności, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy

z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

Biorąc powyższe pod uwagę, stwierdzić należy, że organy administracji dokonały błędnego ustalenia wysokości dochodu na osobę w rodzinie skarżącego, albowiem

w łącznej kwocie jego dochodu z lutego 2014 r. uwzględniły 1/12 jednorazowych środków, przyznanych skarżącemu w trybie art. 46 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, na podjęcie i utrzymanie na początkowym etapie działalności gospodarczej.

Bez wątpienia, organy orzekające naruszyły w tym zakresie cytowany przepis art. 8 ust. 5 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. To oznacza, że wbrew ustaleniom organu, dochód

w rodzinie skarżącego z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku nie wyniósł 2.269,70 zł.

Ponownie rozpoznając sprawę, organy administracji publicznej winny zweryfikować dane o dochodzie skarżącego w spornym okresie i ocenić zasadność jego wniosku z uwzględnieniem powyższych rozważań Sądu.

W tym stanie rzeczy, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.

z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), w pkt. 1 wyroku uchylił zaskarżoną decyzję

i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Z mocy art. 152 tej ustawy, Sąd orzekł w pkt. 2, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.