Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1799/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Nadzór budowlany
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 40
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr.), Sędziowie sędzia WSA Bogusław Cieśla, sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant ref. staż. Agata Abramowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...], na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. nr 38, poz. 229 ze zm.), w związku z art. 103 ust. 2 i art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2013 r., poz. 1409) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., zwana dalej k.p.a.), w sprawie dotyczącej samowolnie wybudowanej w 1992 roku budowli (będącej częścią budynku gospodarczego obecnie istniejącego na posesji, a pierwotnie stanowiącej obudowę wydzielonej przestrzeni użytkowej na działce nr ewid. [...], utwardzonej betonem - o nieokreślonym przeznaczeniu), składającej się z betonowej płyty wraz z wspierającymi ją trzema betonowymi słupami (z których dwa słupy usytuowane są w granicy z działką sąsiadów nr ewid. [...] - wspartej częściowo na ścianie zewnętrznej parterowego budynku mieszkalnego inwestorów i przylegającej do ściany zewnętrznej piętrowego budynku sąsiadów, na działce nr ewid. [...]) oraz ściany dł. 5,50 mb (na którą obecnie składa się mur ogrodzenia wys. 140 cm, na fundamencie betonowym - usytuowany bezpośrednio przy granicy z działką sąsiadów nr ewid. [...] jako przyległy do ściany zewnętrznej piętrowego budynku sąsiadów na działce nr ewid. [...] - wzniesiony pomiędzy wspierającym płytę tarasu słupem narożnym i słupem pośrednim oraz pomiędzy słupem pośrednim i ścianą zewnętrzną piętrowego budynku sąsiadów), usytuowanej na działce nr ewid. [...] przy ulicy [...] w [...], nałożył na W. i L. M. obowiązek wykonania - w terminie 60 dni od daty uprawomocnienia się decyzji – w ww. obiekcie: 1) wybudowania ściany pełnej gr. 24 cm (oddzielenia przeciwpożarowego), od strony południowej - w bezpośrednim sąsiedztwie granicy z działką nr ewid. [...] (zabudowanej piętrowym budynkiem), 2) dokonania przeróbek blacharskich i zainstalowania na ww. budowli (płycie betonowej) odpowiedniego system odprowadzenia na własną posesję tj. działkę nr ew. [...], wód opadowych (dla prawidłowego odprowadzenia wód opadowych z wyniesionej na słupach płyty, stanowiącej zadaszenie części przygranicznej przestrzeni działki nr [...]), celem doprowadzenia przedmiotowego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami, umożliwiając inwestorom uzyskanie, zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., pozwolenia na użytkowanie obiektu.

Odwołania od powyższej decyzji złożyli A. M. i L. M..

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. M. i L. M., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż niniejsza sprawa była już przedmiotem postępowania przed organem II instancji, jak również podlegała badaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Ostatnim rozstrzygnięciem wydanym w niniejszej sprawie przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego była decyzja z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...], którą uchylono w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] (nakładającą na W. i L. M. właścicieli działki o nr ew. [...] w [...] obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie samowolnie wybudowanego w 1992 r. obiektu budowlanego (budowli stanowiącej obudowę wydzielonej przestrzeni użytkowej na działce o nr ew. [...], utwardzonej betonem - o nieokreślonym przeznaczeniu), usytuowanego na działce o nr ew. [...] przy ul. [...] w [...] - składającego się z określonych elementów, załączając do wniosku: oświadczenie uprawnionej osoby o wykonaniu obiektu w sposób zgodny z zasadami sztuki budowlanej, dokumentację powykonawczą spornej budowli (inwentaryzację budowlaną wraz z inwentaryzacją geodezyjną)) i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Ponownie rozpoznając przedmiotową sprawę, organ powiatowy przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające, tj. w dniu 30 lipca 2014 r. dokonał oględzin na działce o nr ew. [...] w [...], zaś w dniu [...] sierpnia 2014 r. przyjął wyjaśnienia od strony postępowania A. M..

Następnie, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...], nałożył na W. i L. M. obowiązek wykonania w wyznaczonym terminie określonych zmian i przeróbek w samowolnie wybudowanym w 1992 r. obiekcie budowlanym, celem jego doprowadzenia do stanu zgodnego z przepisami, umożliwiając inwestorom uzyskanie, zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974r., pozwolenia na użytkowanie obiektu.

W toku prowadzonego postępowania odwoławczego, w wyniku odwołania L. M. i A. M., [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] października 2014 r., nr [...], zlecił w wyznaczonym terminie Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w [...] przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego w zakresie szczegółowego wskazania (w oparciu o ustalenia dokonane podczas oględzin z dnia 30 lipca 2014 r.), które przepisy Rozporządzeniem Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, zostały naruszone w związku z wybudowaniem w 1992 r. przedmiotowego obiektu budowlanego, usytuowanego na działce o nr ew. [...] przy ul. [...] w [...] (zgodnie z zaleceniami wskazanymi w uzasadnieniu decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r.).

Organ powiatowy wywiązał się z obowiązku nałożonego ww. postanowieniem, przesyłając przy piśmie z dnia [...] listopada 2014 r. żądane wyjaśnienia wraz z dokumentacją fotograficzną.

Przechodząc do merytorycznego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] prawidłowo skarżoną decyzją nałożył na inwestorów obowiązek wykonania określonych robót budowlanych na podstawie art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. w celu doprowadzenia samowolnie wybudowanego obiektu - części budynku gospodarczego (kotłowni) usytuowanego na działce o nr ew. [...] przy ul. [...] w [...] do stanu zgodnego z prawem.

Zgodnie z dyspozycją art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy, tj. przed 1 stycznia 1995 r., wyłączone jest stosowanie art. 48 ustawy. Oznacza to, że likwidacja samowoli budowlanej następuje na podstawie przepisów art. 37 – 42 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podniósł, iż organ I instancji słusznie przeprowadził niniejsze postępowanie, w którym wykluczył przesłanki z art. 37 ustawy Prawo budowlanego z 1974 r., których wystąpienie skutkowałoby przymusową rozbiórką, bowiem obiekt pozostaje w zgodności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz nie powoduje niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia oraz niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia. W związku z powyższym należało w niniejszej sprawie zastosować art. 40 ww. ustawy.

Organ powołał się także na pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lutego 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 1212/10, zgodnie z którym, dopiero wykluczenie możliwości zastosowania art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. w celu doprowadzenia obiektu do stan zgodnego z prawem, skutkować będzie nakazem jego rozbiórki. Samo naruszenie przepisów warunków technicznych nie oznacza bezwarunkowej konieczności rozbiórki. Trzeba jednocześnie wykazać, że ww. naruszenie powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych, zdrowotnych bądź środowiska. Wskazał przy tym, że przesłanka dotycząca powodowania niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia może stanowić podstawę do rozbiórki obiektu jedynie w przypadku, gdy ww. stan niebezpieczeństwa bądź niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych nie jest możliwe do usunięcia poprzez wykonanie określonych robót budowlanych.

Z materiału dowodowego, zebranego w sprawie wynika zaś, że taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi.

W ocenie organu, nie ulega wątpliwości, że przedmiotowy obiekt swoim usytuowaniem, ścianą z materiału łatwopalnego od strony granicy działki o nr ew. [...] zabudowanej piętrowym budynkiem narusza przepisy techniczno-budowlane obowiązujące w dacie jego powstania tj. przepisy § 13 i 14 w związku z § 2 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki. Przepisy te mają zastosowanie w niniejszej sprawie, co potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych, wyrażone m.in. w wyroku NSA z dnia 08.12.2011 r., sygn. akt OSK 1749/10, w wyroku WSA w Warszawie z dnia 04.12.2012 r. W przypadku wykazania możliwości wykonania ściany oddzielenia przeciwpożarowego - dla zachowania wymagań ochrony pożarowej - zasadnym jest nakazanie jej wzniesienia, zamiast całkowitą rozbiórkę obiektu. Niezbędne jest wybudowanie ściany pełnej grubości 24 cm (oddzielenia przeciwpożarowego) od strony południowej - w bezpośrednim sąsiedztwie granicy z działką o nr ew. [...] (zabudowanej piętrowym budynkiem). Niezbędne jest również dokonanie przeróbek obecnie wykonanych obróbek blacharskich betonowej płyty, która stanowi zadaszenie części przygranicznej przestrzeni działki o nr ew. [...], poprzez zainstalowanie odpowiednich rynien w celu odprowadzenia wód opadowych na własną działkę, zgodnie z wymogiem § 13 ust. 2 w związku z § 2 pkt 2 ww. rozporządzenia.

Zdaniem organu odwoławczego, nie można uznać, aby sporna część budynku gospodarczego (kotłowni) pogarszała w sposób niedopuszczalny warunki zdrowotne, użytkowe i środowiskowe najbliższego otoczenia.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ II instancji wskazał, że organ powiatowy podjął wszelkie niezbędne czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w związku z czym nie doszło do naruszenia art. 7, 8, 9, 77 i 78 k.p.a. Ponadto skarżone rozstrzygnięcie zawiera wszystkie elementy decyzji, o których mowa w art. 107 k.p.a. Zdaniem organu II instancji właściwie sprecyzowano zakres zmian i przeróbek jakich mają dokonać inwestorzy. Natomiast użycie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] sformułowania "odpowiedniego" systemu odprowadzania wód opadowych, daje adresatom decyzji dowolność możliwości wykonania tego obowiązku, np. w postaci zainstalowania rynien. Nadto, w ocenie organu wojewódzkiego, organ I instancji prawidłowo zastosował się do wytycznych wskazanych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 marca 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 2694/11, prowadząc dwa odrębne postępowania dotyczące budynku gospodarczego (kotłowni) na działce o nr ew. [...] przy ul. [...] w [...] i wybudowanego na nim tarasu. Zaznaczył także, że kwestie dotyczące prawidłowości lokalizacji przedmiotowego obiektu, a także podziału nieruchomości powinny być rozstrzygane na drodze cywilnej przed sądami powszechnymi pomiędzy inwestorami a skarżącym, nie zaś przed organami nadzoru budowlanego. Natomiast nie można zarzucać - pomimo niezgodności usytuowania budynku z warunkami technicznymi obowiązującymi w dacie jego budowy - naruszania przez ten obiekt porządku prawnego, w sposób uniemożliwiający jego zalegalizowanie.

Skargę na powyższą decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył A. M., wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji organu I instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. naruszenie art. 6, art. 8, art. 9, art. 10, art. 77, art. 78, art. 79, art. 136, art. 138 § 2 k.p.a., art. 140-144 Kodeksu cywilnego, art. 21 w związku z art. 64 Konstytucji;

2. naruszenie art. 80 k.p.a., przez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i uznaniu, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie zachodzą przesłanki do nakazania rozbiórki budowli którą organ nadzoru budowlanego zwie w sposób dowolny i różnorodny tj. jako kotłownia a innym razem budynek gospodarczy, a jeszcze inaczej jako podcień - gdy w rzeczywistości mamy do czynienie z jednym zwartym jednopiętrowym budynkiem usługowo-mieszkalnym powstałym w wyniku rozbudowy pawilonu handlowego należącego do L. M.

3. naruszenie art. 3 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., przez uznanie, że można wyłączyć do odrębnego postępowania część budynku, która jako integralna część składowa budynku usługowo-mieszkalnego nie może istnieć samodzielnie i nie istnieje, oraz która to część powstała razem z tym budynkiem w wyniku rozbudowy w latach 1992- 2009, co skutkuje nieważnością postępowania w związku z art. 156 § 1 pkt 2, 5, 6, 7 k.p.a. Również także z powodu, że nie można nakazywać prac polegających na dalszej rozbudowie samowoli budowlanej (postawienie muru ogniowego na tarasie, obróbek itd.) w sytuacji gdy samowola (rozbudowany samowolnie budynek) częściowo postawiono na działce skarżącego (przekracza ją odpowiednio od 10 do 30 cm). Wskazany w decyzjach nadzoru budowlanego nakaz wykonania muru ogniowego i innych prac ingerować miałby we własność skarżącego (działkę [...]) i pozostawał w sprzeczności jak cały budynek z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a także z wcześniejszym rozporządzeniem Ministra Administracji Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki. Obydwie decyzje pozostają także nadal w sprzeczności z § 4 art. 3 ppkt 3.1 ust. 4 uchwały nr [...] Rady Gminy [...] z dnia [...] maja 2006 r. w sprawie Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego miejscowości [...] ;

4. naruszenie art. 10 § 1 i art. 136 k.p.a., przez nieprzeprowadzenie faktycznie w terenie dodatkowego postępowania dowodowego i zaniechanie powiadomienia strony o zakończeniu postępowania dowodowego i uniemożliwienie zapoznania się co do zgromadzonych dokumentów i dowodów. Nikt nie był, nie prowadził czynności np. pomiarów, zdjęć z odpowiednim ujęciem, opisów itp.;

5. naruszenie art. 81 k.p.a., przez uznanie, że okoliczności faktyczne są w sprawie udowodnione, mimo że strona nie miała możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów;

6. naruszenie art. 37 ust. 1 i 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. w związku z art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., poprzez uznanie, że przepisy te nie mają zastosowania w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i stanu faktycznego;

7. naruszenie art. 42 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. w związku z art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., przez przyjęcie, że zachodzą przesłanki do uzyskania przez L. M. pozwolenia na użytkowanie budowli, która nie spełnia przesłanek z art. 3 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. Art. 3 ww. ustawy stanowi zamknięty katalog budynków i budowli oraz obiektów budowlanych i nie ma w nim budowli na którą powołują się organy. Ani podcień ani kotłownia ani pomieszczenie gospodarcze jako przedmiot postępowania i decyzji nie są samodzielnymi budynkami, a tylko takie definiuje art. 3 ustawy Prawo budowlane;

8. błędną interpretację § 2 i 4 i § 6 uchwały z nr [...] Rady Gminy [...] z dnia [...] maja 2006 r. w sprawie Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego miejscowości [...], poprzez przyjęcie, że samowola budowlana, której częścią jest tzw. budowla składająca się z tarasu wspartego na ogrodzeniu i trzech słupach zgodna jest z tym planem, pomimo że wskazany budynek jako całość przekracza granicę sąsiedniej działki [...] i nieprzekraczalną linię zabudowy od krawędzi drogi powiatowej tj. ul. [...] oraz powoduje uciążliwe emisje na działkę skarżącego;

9. naruszenia art. 107 k.p.a., poprzez brak w obu decyzjach daty, kiedy L.M. miałaby wykonać nakazane prace naprawcze;

10. błędną wykładnię art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. oraz art. 48 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., że przekroczenie i zawłaszczenie części gruntu, naruszenie prawa skarżącego i jego rodziny do prywatności i odpoczynku na własnej nieruchomości doznaje znacznego ograniczenia w sytuacji, gdy L. M. i jej synowie i osoby przyjeżdżające do nich, stojąc na tarasie spoglądają na to co się na posesji skarżącego dzieje, obserwują skarżącego i jego rodzinę w czasie, gdy chcieliby się zrelaksować, robią zdjęcia i ślą donosy, rzucają petardy aby zastraszyć psa, dyskomfort w związku ze zmianami, jakie zaistniały na jego działce w związku z działaniem pozwanej L. M. (bezprawna rozbudowa budynku) nie są działaniami sprzecznymi z prawem i że nie naruszają one dobra materialnego i osobistego skarżącego. Powstała piętrowa budowla, otaczająca nieruchomość skarżącego niewątpliwie niekorzystnie wpływa na wartość nieruchomości, walory widokowe, rekreacyjne, wypoczynkowe i wreszcie choćby mieszkaniowe, związane z podstawowym użytkowaniem nieruchomości, na której posadowiony jest dom skarżącego. Wystąpiły immisje negatywne - polegają na przeszkadzaniu w przenikaniu światła, powietrza, widoku. To wszystko przekłada się następnie na sferę psychiki -poczucie bezpieczeństwa, estetyki itp.;

W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął swoje zarzuty w stosunku do zaskarżonej decyzji.

A. M. wniósł o przeprowadzenie postępowania dowodowego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie bezpośrednio w [...] (dowód oględzin), celem dokonania dokładnych pomiarów (w cm), jak zlokalizowany jest sporny budynek na gruncie względem granic działek i ulicy [...] (linii zabudowy) i jakie ma parametry. A także o przeprowadzenie dowodu z protokołu rozprawy sądowej z dnia [...] czerwca 2015 r. w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 2029/14, na okoliczność zeznań L.M., kiedy zakończyła ona rozbudowę spornego budynku.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).

W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

W niniejszym postępowaniu sądowym kontrolowana była decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2016 r., utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r., wydaną na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, nakładającą na W. i L. M. obowiązek wykonania w wyznaczonym terminie zmian i przeróbek w samowolnie wybudowanym w 1992 r. obiekcie budowlanym, usytuowanym na działce o nr ew. [...] przy ul. [...] w [...], celem doprowadzenia przedmiotowego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami, umożliwiając inwestorom uzyskanie pozwolenia na jego użytkowanie, zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.

Postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie wszczęto, stosując się do zaleceń wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 marca 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 2604/11, wydanego w toku postępowania w sprawie samowolnie wybudowanego przez L. i W. M. budynku gospodarczego (kotłowni), na działce nr ew. [...] w [...], którego częścią jest sporna budowla.

Zgodnie z ww. wyrokiem postępowanie dotyczące budynku gospodarczego (kotłowni) zostało podzielone na dwa odrębne postępowania, z uwagi na potwierdzenie jego etapowej budowy na przestrzeni lat 1992 - 2009, pod rządami różnych ustaw Prawo budowlane:

- w odniesieniu do I etapu budowy, tj. wybudowanej w 1992 r. budowli – w trybie przepisów ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r.,

- w odniesieniu do II etapu budowy, tj. części rozbudowanej w latach 2002-2009 - w trybie przepisów ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r.

Wypada również przywołać wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 października 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 1104/13, w którym Sąd przywołując stan sprawy wskazał, że "PINB w [...] przeprowadził stosowne postępowanie wyjaśniające, którego ustalenia doprowadziły do prowadzenia dwóch odrębnych postępowań, tj. etapu I budowy przedmiotowego budynku gospodarczego, polegającego na samowolnym wybudowaniu w 1992 r. przez L. i W. M. tarasu wspartego na słupach (tj. betonowej płyty wspartej na trzech słupach i ścianie zewnętrznej budynku mieszkalnego inwestorów - działka o nr ew. [...]) oraz muru ogrodzeniowego wysokości 140 cm na długości w/w tarasu, na fundamencie pozostałym po ówczesnej konstrukcji ściany (obejmującej również przeszklone ramy stalowe, wypełniające przestrzeń ponad tym murem ogrodzeniowym, a płytą tarasu). Organ wskazał, że do tego etapu rozbudowy zastosował przepisy ustawy - Prawo budowlane z 1974 r. wydając decyzję nr [...] z dnia [...].01.2013r. w oparciu o art. 37 ust. 1 ustawy. Dodał, że decyzja ta jest przedmiotem odrębnego postępowania odwoławczego toczącego się przed [...] WINB. PINB w [...] ustalił, że II etapem rozbudowy było wybudowanie w latach 2002-2007 drewnianej konstrukcji zasadzenia w/w tarasu wspartej na drewnianych słupach zakotwionych w betonowej płycie tarasu (krytego wówczas papą). Uzupełnienia pokrycia tego zadaszenia blachodachówką dokonano w 2008 roku, w ramach zgłoszonej przez inwestorów wymiany pokrycia dachowego na ich budynku mieszkalnym. Następnie w 2009 r. wybudowano część obiektu - w ramach rozbudowy istniejącej budowli, tj. tarasu - nadając ostatecznie obiektowi formę obecnie istniejącego budynku gospodarczego (kotłowni) poprzez wykonanie: ściany zewnętrznej przyziemia (północnej - wybudowanej pomiędzy słupami narożnymi wspierającymi płytę tarasu) - w której zamontowano dwoje drzwi zewnętrznych, odcinka ściany zewnętrznej przyziemia (wschodniej – wybudowanej jako przedłużenie zewnętrznej ściany budynku mieszkalnego inwestorów, do słupa narożnego wspierającego płytę tarasu) - w której zamontowano jedno okno oraz odcinka ściany zewnętrznej przyziemia (zachodniej - wybudowanej jako wypełnienie przestrzeni ponad istniejącym murem ogrodzeniowym przy granicy z działką o nr ew. [...] a płytą tarasu) - w której zamontowano jedno okno".

Sąd podkreślił szczególną staranność organów nadzoru budowlanego w ustalaniu stanu faktycznego.

Ustalenia stanu faktycznego, zawarte w powołanych wyrokach nie zostały przez żadną ze stron postępowania kwestionowane, poprzez wniesienie skarg kasacyjnych.

Przedmiotem postępowania w którym zapadła zaskarżona decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2015 r. był I etap budowy.

Na marginesie zaznaczyć należy, iż postępowanie administracyjne dotyczące II etapu budowy zostało zakończone prawomocną decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2014 r., nr 1226/2014 (Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 marca 2016 r., sygn. akt II OSK 2308/15, oddalił skargę kasacyjną L. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 czerwca 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 2029/14, oddalającego skargę L. M. na ww. decyzję z dnia [...] lipca 2014 r.).

Przechodząc do kontroli zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, iż prawidłowo organ nadzoru budowlanego nałożył na inwestorów obowiązek wykonania określonych robót budowlanych na podstawie art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., w celu doprowadzenia samowolnie wybudowanego obiektu szczegółowo opisanego w decyzji organu I instancji do stanu zgodnego z prawem, po wykluczeniu przesłanek z art. 37 ustawy Prawo budowlanego z 1974 r., których wystąpienie skutkowałoby przymusową rozbiórką. Tryb likwidacji samowoli budowlanej zrealizowanej w 1992 r. wynikał z art. 103 ust. 2 ustawy Prawa budowlanego z 1994 r., zgodnie z którym, do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy, tj. przed 1 stycznia 1995 r., wyłączone jest stosowanie art. 48 ustawy.

Ustawa Prawo budowlane z 1974 r. przewiduje dwa sposoby usunięcia skutków samowoli budowlanej: poprzez nakaz przymusowej rozbiórki samowolnie wzniesionego obiektu, albo jego legalizację. Zgodnie z art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., obiekty budowlane, lub ich części, wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce, gdy znajdują się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę (ust. 1 pkt 1), bądź powodują niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (ust. 1 pkt 2). Z kolei zgodnie z art. 40 tej ustawy, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, wydaje się decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami.

Samo stwierdzenie niezgodności wybudowanego obiektu z przepisami nie jest podstawą do zastosowania art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Skutkiem naruszenia tych przepisów muszą być okoliczności wymienione w tym przepisie, tj. niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Wystąpienie jednego z wymienionych wyżej stanów musi być wykazane w sposób nie budzący wątpliwości. Nie wystarczy podanie, że wystąpiło samo zagrożenie, lecz należy je ściśle określić i podać, w jakich okolicznościach organ to zagrożenie upatruje. Zagrożenie musi być realne, a nie tylko teoretyczne (por. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 1989 r., IV SA 83/89, publ. w ONSA 1989/1/38). Decyzja o przymusowej rozbiórce wydana z mocy art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. znajdzie zastosowanie tylko wtedy, gdy jest taka absolutna konieczność. Powyższa konieczność będzie zachodziła w szczególności wtedy, gdy niewątpliwym będzie, iż brak jest możliwości usunięcia powołanych w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy pogorszeń, czy zagrożeń w trybie określonym w art. 40 (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 140/14).

Niewątpliwie taka sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie. Jak oceniły bowiem orzekające w sprawie organy, sporny obiekt pozostaje w zgodności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz nie powoduje niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia oraz niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia.

W aktach administracyjnych znajduje się wypis z Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Gminy [...], zatwierdzonego uchwałą nr [...] Rady Gminy [...] z dnia [...] maja 2006 r. Zgodnie z zapisami planu działka o nr ew. [...] w [...] położona jest na terenie oznaczonym symbolem B11MN – teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Ponadto, z zapisów ww. Planu (§ 4 ust. 3 pkt 3.1) wynika, że na terenach zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej oznaczonych MN ustala się m.in.: utrzymanie istniejących budynków mieszkalnych i towarzyszących z możliwością rozbudowy i modernizacji, możliwość realizacji parterowej zabudowy towarzyszącej (budynki gospodarcze, garaże) architektonicznie zharmonizowanej z budynkiem mieszkalnym, dopuszcza się lokalizację usług nieuciążliwych w budynku mieszkalnym lub zabudowie towarzyszącej, uciążliwość prowadzonej działalności nie może wykraczać poza granice działki, zachowanie minimalnej powierzchni terenu biologicznie czynnej (niezabudowanej i nieutwardzonej) na poziomie 60-70% powierzchni nowotworzonej działki, możliwość lokalizacji urządzeń infrastruktury technicznej niezbędnej dla obsługi funkcji podstawowej, na działkach o szerokości frontu mniejszej niż 16 m i położonych w zwartej zabudowie dopuszcza się sytuowanie budynków na granicy z działką sąsiednią.

Z powyższego wynika, że sporna budowla nie narusza ww. zapisów planu i znajduje się na terenie przeznaczonym pod zabudowę.

Nie ulega również wątpliwości, że przedmiotowy obiekt swoim usytuowaniem, ścianą z materiału łatwopalnego od strony granicy działki o nr ew. [...] zabudowanej piętrowym budynkiem narusza przepisy techniczno-budowlane obowiązujące w dacie jego powstania tj. przepisy § 13 i 14 w związku z § 2 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki. Powyższe zostało ustalone w wyniku przeprowadzonych oględzin w dniu 30 lipca 2014 r. oraz na podstawie pisma Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2014 r., znak: [...], będącego realizacją postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2014 r., nr [...], wydanego na podstawie art. 136 w zw. z art. 123 k.p.a., zlecającego organowi powiatowemu przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego w zakresie szczegółowego wskazania (w oparciu o ustalenia dokonane podczas oględzin z dnia 30 lipca 2014 r.), które przepisy Rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, zostały naruszone w związku z wybudowaniem w 1992 r. przedmiotowego obiektu budowlanego.

Przepisy te miały zastosowanie w niniejszej sprawie, na potwierdzenie czego można przywołać wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2015 r., sygn. akt II OSK 2771/13, w którym Naczelny Sąd Administracyjny podzielił pogląd wyrażony już wcześniej w wyroku tego Sądu z dnia 8 grudnia 2011 r., sygn. akt II OSK 1749/10, iż stosując uprzednio obowiązujące przepisy Prawa budowlanego, organy winny również stosować uprzednio obowiązujące przepisy wykonawcze. Przekonujące jest bowiem uzasadnienie, iż rozporządzenie jako akt podustawowy wydany może być wyłącznie na podstawie i w granicach delegacji zawartej w ustawie. Skoro zatem w konkretnym stanie prawnym zastosowanie mają przepisy uprzednio obowiązującej ustawy to tym samym zastosowanie winny mieć przepisy podwykonawcze do tejże ustawy.

Ponownie wskazać należy, iż samo naruszenie przepisów warunków technicznych nie oznacza bezwarunkowej konieczności rozbiórki. Trzeba jednocześnie wykazać, że ww. naruszenie powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych, zdrowotnych bądź środowiska. Przesłanka dotycząca powodowania niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia może stanowić podstawę do rozbiórki obiektu jedynie w przypadku, gdy ww. stan niebezpieczeństwa bądź niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych nie jest możliwe do usunięcia poprzez wykonanie określonych robót budowlanych.

Z materiału dowodowego, zebranego w sprawie wynika, jakie roboty budowlane należy wykonać w obiekcie, aby doprowadzić jego do stanu zgodnego z przepisami. Do prawidłowego użytkowania niezbędne jest wybudowanie ściany pełnej grubości 24 cm (oddzielenia przeciwpożarowego) od strony południowej – w bezpośrednim sąsiedztwie granicy z działką o nr ew. [...] (zabudowanej piętrowym budynkiem), dokonanie przeróbek obecnie wykonanych obróbek blacharskich betonowej płyty, która stanowi zadaszenie części przygranicznej przestrzeni działki o nr ew. [...], poprzez zainstalowanie odpowiednich rynien w celu odprowadzenia wód opadowych na własną działkę.

Zdaniem Sądu, postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie przeprowadzone zostało wnikliwie, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy został właściwie oceniony, a mające zastosowanie w sprawie przepisy prawidłowo użyte.

Tym samym zarzuty skargi odnoszące się do wadliwie ustalonego stanu faktycznego, jak również do podstawy prawnej rozstrzygnięcia, nie mogą odnieść zamierzonego skutku. Strona skarżąca nie kwestionowała ustaleń zawartych w wyrokach z dnia 30 marca 2012 r. i 15 października 2013 r., co do rozdzielenia postępowania w sprawie zrealizowanego budynku gospodarczego (kotłowni), na dwa postępowania, w zależności od okresu realizacji poszczególnych części. Ponadto, jak wyżej wskazano postępowanie w sprawie II etapu budowy zostało prawomocnie zakończone decyzją nakazującą rozbiórkę.

Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. i art. 136 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie w terenie dodatkowego postępowania dowodowego i zaniechanie powiadomienia strony o zakończeniu postępowania dowodowego. Uzupełniające postępowanie dowodowego, w zakresie wykazania, które przepisy Rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, zostały naruszone w związku z wybudowaniem w 1992 r. przedmiotowego obiektu budowlanego, zostało przeprowadzone przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] w oparciu o ustalenia dokonane podczas oględzin z dnia [...] lipca 2014 r., o których przeprowadzeniu skarżący został powiadomiony. Nie było konieczności przeprowadzenia w terenie dodatkowych czynności. Wprawdzie, co wynika z akt sprawy, przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy, organ nie poinformował strony o możliwości zapoznania się z aktami i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, jednakże, aby uznać, iż doszło do naruszenia art. 10 k.p.a., koniecznym jest, aby strona wykazała, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Skarżący formułując zarzut w tym zakresie nie wskazał, jakich konkretnie czynności, środków dowodowych, nie mógł dokonać, czy przedstawić, oraz jaki to miało wpływ na wynik sprawy. Samo podkreślenie, iż uniemożliwiono mu zapoznanie się ze zgromadzoną dokumentacją nie może stanowić o naruszeniu ww. przepisu.

Nieuzasadnione są także rozważania skarżącego odnośnie naruszenia przepisów zawartych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, bowiem w stanie faktyczny sprawy zastosowanie miały przepisy Rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki. Należy również wyjaśnić, iż do właściwości organów nadzoru budowlanego nie należy rozstrzyganie sporów granicznych pomiędzy właścicielami nieruchomości, a organy te nie są uprawnione do badania, czy nastąpiło naruszenie własności nieruchomości. Ponadto pod rządami Prawa budowlanego z 1974 r. samo stwierdzenie naruszenia przepisów technicznych dotyczących sytuowania budynków obowiązujących w dniu dopuszczenia się samowoli przez inwestora jest niewystarczające, aby przyjąć pogląd, że automatycznie to naruszenie skutkuje niebezpieczeństwem dla ludzi lub mienia (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 października 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 960/15).

W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał również, poprzez wskazanie konkretnych jednostek redakcyjnych Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Gminy [...], aby sporna inwestycja naruszała ustalenia zawarte w ww. Planie. Ponadto, z jednej strony formułuje zarzut, że budynek jako całość przekracza nieprzekraczalną linię zabudowy od krawędzi drogi powiatowej, z drugiej wnosi o dokonanie dokładnych pomiarów, jak zlokalizowany jest sporny obiekt na gruncie względem granic działek i ulicy [...], co stanowi sprzeczność. Nadto, skoro skarżący traktuje obiekt realizowany w dwóch etapach jako całość, nie wiadomo tak naprawdę, z treści skargi to jednoznacznie nie wynika, czy naruszenia zapisów Planu upatruje jedynie w stosunku do części obiektu objętej niniejszym postępowaniem, czy jako całości.

Zauważyć także należy, iż wbrew twierdzeniu strony skarżącej, z decyzji organu I instancji wynika szczegółowo, kiedy obowiązek ma zostać wykonany (w terminie 60 dni, od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji).

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę jako nieuzasadnioną oddalił.