Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2421/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-06-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 136,137,140 ust. 1 i 4
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędzia del. WSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Protokolant: starszy inspektor sądowy Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Miasta [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 146/15 w sprawie ze skargi Miasta [...] na decyzję Wojewody M. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

I OSK 2421/15

UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 146/15 oddalił skargę Miasta [...] na decyzję Wojewody M. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W uzasadnieniu wskazano na następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

W dniu [...] listopada 1987 r. wniosek o wywłaszczenie nieruchomości, położonej w W. przy ul C. [...] o pow. 1102 m2, oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...] z obrębu [...], złożyły Zakłady [...] im. M. N. Decyzją z dnia [...] marca 1988 r. Naczelnik Dzielnicy W. odjął za odszkodowaniem poprzednikom prawnym wyżej wskazanych osób przedmiotową nieruchomość. Ustalono odszkodowanie na kwotę 6.100.277 zł (sześć milionów sto tysięcy dwieście siedemdziesiąt siedem złotych) w tym 4.314.220 zł (cztery miliony trzysta czternaście tysięcy dwieście dwadzieścia złotych) za grunt, 1.656.708 zł (jeden milion sześćset pięćdziesiąt sześć tysięcy siedemset osiem złotych) za budynki i 129.349 zł (sto dwadzieścia dziewięć tysięcy trzysta czterdzieści dziewięć złotych) za rośliny. Wywłaszczana nieruchomość, zgodnie z decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 1975 r., przeznaczona była pod rozbudowę powyższych zakładów - pierwszy etap. Z kolei plan realizacyjny z dnia [...] września 1981 r. przeznaczał działkę pod strefę ochronną zakładów, które miały zostać rozbudowane i buforować specjalistyczną i kierunkowo rozmieszczoną zielenią. Na str. 5, 9 i 14 planu realizacyjnego wskazano, że chodzi o część środkową strefy przy ul. C., tj. teren zabudowy jednorodzinnej położonej wzdłuż tej ulicy, zajęty pod uprawy ogrodnicze i sady. Wskazano dobór odpornej zieleni ochronnej (zamiast sadu), ogrodzenie z prętów stalowych na cokole (zamiast siatki), a "tereny strefy winny być użytkowane wyłącznie jako zieleń izolacyjna niedostępna zarówno dla mieszkańców sąsiadujących osiedli jak również pracowników Zakładu". Projekt specjalnej zieleni miał być sprzężony z likwidacją istniejącego drzewostanu. Specjalistyczny dobór i obfitość wyliczonych gatunków roślin potwierdzało zastrzeżenie na str. 17 planu, że "dla zabezpieczenia dostaw wody do podlewania materiału roślinnego na terenie strefy należy doprowadzić rurociąg wody pitnej z zamontowaniem hydrantów typu ogrodowego zasilanego z istniejącej sieci". Teren strefy miał być "włączony w ogrodzenie Zakładu i oświetlony lampami stanowiącymi zabezpieczenie granicy Zakładu".

Decyzją Starosty W.z dnia [...] listopada 2013 r. orzeczono m. in. o:

- zwrocie, na rzecz H. P., K.D., W. D., I. M., B. M., T. M., M. M., E. G. i W.K., wywłaszczonej nieruchomości położonej w W. przy ul. C. [...] o pow. 1102 m2, oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...] z obrębu [...];

- zobowiązaniu wyżej wskazanych osób do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania w łącznej kwocie 217.980,00 zł na rzecz skarżącego [...] w terminie 30 dni następujących po dniu, w którym decyzja stanie się wykonalna.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosło [...]

Decyzją z dnia [...] maja 2014 r. Wojewoda M. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że głównym celem wywłaszczenia przedmiotowej działki była rozbudowa Zakładów im. M. N. [...], a celem szczegółowym - zorganizowanie i zabezpieczenie specjalistycznej (ogrodzonej i oświetlonej) strefy ochronnej Zakładu. Inwestor nie zrealizował żadnego z powyższych celów, stąd przedmiotowa działka stała się zbędna w rozumieniu art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r., poz. 518), zwanej dalej u.g.n.

Rezygnacja z realizacji głównego celu wywłaszczenia (rozbudowy zakładów) była związana ze zmianą realiów społeczno-gospodarczych. Nie można też uznać, że zrealizowano szczegółowy cel wywłaszczenia, ponieważ, po pierwsze, nie zrealizowano głównego celu wywłaszczenia (w tej sytuacji odpada cel tworzenia strefy ochronnej nierozbudowanej części zakładów), a po drugie, nie zrealizowano szczegółowego celu wywłaszczenia, gdyż nie wykonano wyżej wskazanych wytycznych, zawartych w planie realizacyjnym z dnia [...] września 1981 r. (nie posadzono określonych w nim gatunków drzew ochronnych, pozostawiając drzewostan istniejący w dniu wywłaszczenia, nie oświetlono działki ani jej nie ogrodzono prętami stalowymi na cokole). Usunięcie z działki drewnianego domku, podnoszone jako argument skarżącego zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości, zgodnie z celem decyzji wywłaszczeniowej, nie wynika z kierunkowej aktywności inwestora, lecz z faktu, że był on stary, niezagospodarowany i zbędny, a od 1982 r. nikt w nim nie zamieszkiwał. Inwestor zrezygnował bowiem z realizacji planów rozbudowy zakładów, nie rozebrał też zabudowań na sąsiednich działkach, które również były przeznaczone pod strefę ochronną zakładów. Wojewoda M., orzekając jako organ odwoławczy stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Wskazał, że zgodnie z treścią art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przepis art. 137 ugn stanowi natomiast, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. W tym stanie rzeczy, w ocenie organu II instancji, przedmiotowa nieruchomość podlegała zwrotowi.

W przedmiocie rozliczenia stron z tytułu zwrotu wywłaszczonej działki organ odwoławczy wskazał, że w związku z usunięciem z niej drewnianego domku, do rozliczenia przyjęto część zwaloryzowanego odszkodowania wypłaconego za wywłaszczony grunt (bez wartości domku).

Skargę na powyższą decyzję złożyło [...]

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie jest zasadna, ponieważ ustalenia faktyczne i prawne szczegółowo omówione w uzasadnieniach organów obu instancji, w ocenie Sądu, nie budzą żadnych wątpliwości.

Sąd podniósł, że w świetle przepisu art. 137 u.g.n; zasadnie uznano, że nie zrealizowano głównego celu wywłaszczenia nieruchomości, czyli rozbudowy Zakładów [...] im. M. N., co zresztą było bezsporne, jak i jej celu szczegółowego, polegającego na urządzeniu strefy ochronnej rozbudowanej - w zamierzeniu - części zakładów. O realizacji celu szczegółowego nie może świadczyć okoliczność, że przedmiotowa nieruchomość jest porośnięta roślinnością ani usunięcie z nieruchomości istniejących na niej starych, niczemu nie służących zabudowań. W dniu wywłaszczenia istniał bowiem na niej sad, za który zostało przyznane odszkodowanie, a który z uwagi na upływ czasu i brak zainteresowania uległ zniszczeniu. Nie ma natomiast żadnych dowodów, które potwierdziłyby fakt, iż dokonano na niej nowych nasadzeń, określonych w planie realizacyjnym z [...] września 1981 r. Działka ta pozostawiona była działaniu sił przyrody i wszelka roślinność ulegała degradacji. Odnośnie zaś zabudowań - nie ma również żadnych dowodów, aby brak zabudowań na działce został spowodowany świadomą działalnością, zmierzającą do realizacji celu wywłaszczenia (z akt sprawy wynika, że były one już stare i niezamieszkałe od 1982 r.). Niezależnie od tego, nie zrealizowano pozostałych elementów, mających składać się na strefę ochronną -ogrodzenie nieruchomości metalowymi prętami na cokole, oświetlenie jej i urządzenie hydrantu. Niezrealizowanie celu szczegółowego wywłaszczenia było spowodowane zaniechaniem realizacji celu głównego. Nie było bowiem uzasadnione urządzanie strefy ochronnej dla mającej powstać części zakładów, gdy do tej budowy nie doszło. A zatem zarzut naruszenia art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n., w ocenie Sądu, nie jest zasadny.

W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że prawidłowe było zobowiązanie osób, na rzecz których orzeczono zwrot przedmiotowej nieruchomości, do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania jedynie za grunt, pomijając wartość zabudowań i roślinności (nasadzeń) albowiem, jak wyżej wskazano, zabudowania i roślinność (sad), istniejące w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu, nie istniały w dniu wydania decyzji o zwrocie nieruchomości. Stąd też nie uzasadnionym byłoby zobowiązywanie beneficjentów zwrotu nieruchomości, do zwracania wartości nieistniejących już na nieruchomości zabudowań i sadu. Dlatego też, w ocenie Sądu, nie doszło do naruszenia przepisu art. 140 ust. 1 u.g.n. tym bardziej, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na powyższą okoliczność, potwierdzających, iż zabudowania zostały usunięte wskutek realizacji celu wywłaszczenia, co miało również wpływ, zdaniem skarżącego, na wzrost wartości nieruchomości.

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podniósł, że zarzuty skargi niejako się wykluczają, bowiem Skarżący z jednej strony żąda zwrotu na jego rzecz wartości nieistniejących już zabudowań, a z drugiej - zwrotu różnicy stanowiącej zwiększenie wartości nieruchomości wskutek ich rozebrania.

W dniu [...] czerwca 2015 r. skargę kasacyjną na powyższy wyrok złożyło m.st. Warszawa, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zarzuciło ono Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest:

a. naruszenie art. 140 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, przez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż osoby na rzecz których zwrócono wywłaszczoną nieruchomość zobowiązane są do zwrotu części zwaloryzowanego odszkodowania, tj. zwaloryzowanego odszkodowania jedynie za grunt, z pominięciem wartości zabudowań i roślinności,

b. naruszenie art. 140 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez błędne zastosowanie, polegające na jego pominięciu, co spowodowało ustalenie zwaloryzowanego odszkodowania za zwracaną nieruchomość w sposób wadliwy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż w celu prawidłowego określenia wysokości odszkodowania, które powinno zostać zwrócone, należało dokonać waloryzacji całego odszkodowania wypłaconego przy wywłaszczaniu nieruchomości, a nie tylko ekwiwalentu za grunt, jak to zostało uczynione w niniejszej sprawie.

Wskazano, że w dalszej kolejności należało określić wartość nieruchomości dla dwóch odrębnych stanów:

a) według stanu nieruchomości z dnia wywłaszczenia (tj. z uwzględnieniem zabudowań i roślinności),

b) według stanu na dzień wydawania decyzji zwrotowej (tj. wycena dzisiejszej nieruchomości niezabudowanej).

Następnie należało porównać wartości nieruchomości według jej stanu na dzień wywłaszczenia i na dzień zwrotu. W sytuacji, gdyby wartość nieruchomości według stanu na dzień zwrotu była wyższa, aniżeli według stanu z dnia wywłaszczenia, wówczas różnicę pomiędzy tymi wartościami należało dodać do uprzednio zwaloryzowanego odszkodowania. W przypadku zaś, gdyby wartość nieruchomości według stanu na dzień zwrotu była niższa, aniżeli według stanu z dnia wywłaszczenia, wówczas różnicę pomiędzy tymi wartościami należało odjąć od uprzednio zwaloryzowanego odszkodowania (ust. 4 art. 140 u.g.n.). Dopiero tak określone odszkodowanie powinno zostać zwrócone [...] przez spadkobierców dawnych właścicieli nieruchomości w związku ze zwrotem nieruchomości.

Nadto, w ocenie skarżącego kasacyjnie, błędem było obliczenie nieruchomości tylko w doniesieniu do wartości gruntu, bez odszkodowania za zabudowania i roślinność. Również istniejące nakłady powiększały wartość nieruchomości. Skarżący wskazał, że przepis art. 140 ust. 1 u.g.n. jest na tyle jasno i precyzyjnie sformułowany, że nie daje rzeczoznawcy majątkowemu prawa, aby do obliczenia zwaloryzowanego odszkodowania mógł przyjąć za podstawę jedynie część odszkodowania ustalonego w decyzji wywłaszczeniowej.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zaważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną, związany jest jej granicami. Z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi, stąd NSA rozpoznał skargę kasacyjną w jej granicach.

Skarga kasacyjna jest niezasadna, ponieważ zaskarżony wyrok nie narusza przepisu art. 140 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.).

Istota zarzutów skargi kasacyjnej sprowadza się do podważania stanowiska organów administracji, zaaprobowanego przez Sąd pierwszej instancji, co do tego, że interpretacja przepisu art. 140 ust. 1 i ust. 4 u.g.n. nie uprawnia do nakazania osobom, którym zwracana jest nieruchomość, zwrotu wartości nieruchomości za zabudowania oraz, istniejącą w dniu wywłaszczenia roślinność - w sytuacji gdy nieruchomość jest ich pozbawiona, i dalsze poczynione nakłady, które nie mają związku z celem wywłaszczenia.

Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 140 ust. 4 u.g.n., w razie zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, odszkodowanie, ustalone stosownie do ust. 2, pomniejsza się albo powiększa o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu. Przy określaniu wartości nieruchomości przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu. Nie uwzględnia się skutków, wynikających ze zmiany przeznaczenia w planie miejscowym i zmian w otoczeniu nieruchomości. Przepis ust. 3 stosuje się odpowiednio. Należy przy tym zauważyć, że art. 140 ust. 4 u.g.n. nie stanowi samoistnej regulacji, lecz jest konsekwencją orzeczenia zwrotu nieruchomości wywłaszczonej, na podstawie art. 136 u.g.n. Zgodnie z ustępem 1 tego artykułu, nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Ustęp 2 z kolei stanowi, że w razie powzięcia zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, właściwy organ zawiadamia poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę o tym zamiarze, informując równocześnie o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Natomiast w myśl ustępu 3, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej, stosownie do art. 140.

Z powyższych unormowań w sposób jednoznaczny wynika, że art. 140 u.g.n., w tym również ustęp 4, ma zastosowanie w przypadku zwrotu nieruchomości wywłaszczonej, która stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a więc jest "wpisany" w regulacje odnoszące się do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i musi być wykładany w powiązaniu z art. 136 u.g.n. Wobec tego, przytoczony przepis musi podlegać wykładni i to przy zachowaniu konstytucyjnych gwarancji, w tym wynikających z art. 21 Konstytucji. Przepis ten w ustępie 1 stanowi, że Rzeczpospolita Polska chroni własność i prawo dziedziczenia, zaś w ustępie 2 stwierdza, iż wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. Roszczenie zwrotowe ma więc rangę konstytucyjną i podkreślić należy, że pogląd ten był wielokrotnie podkreślany przez Trybunał Konstytucyjny. Przykładowo, w wyroku z dnia 24 października 2001 r., sygn. akt SK 22/01 (OTK ZU nr 7/2001, poz. 216) Trybunał Konstytucyjny wskazał, że po wejściu w życie Konstytucji z 1997 r., zasadę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości należy traktować jako oczywistą konsekwencję art. 21 ust. 2 Konstytucji, który dopuszczając wywłaszczenie "jedynie na cele publiczne", tworzy nierozerwalny związek pomiędzy określeniem tych celów w decyzji o wywłaszczeniu i faktycznym sposobem użycia wywłaszczonej rzeczy. Zatem uznanie zwrotu nieruchomości za zasadę urzeczywistniającą konstytucyjną ochronę własności musi rzutować na sposób wykładni przepisów szczegółowych związanych z realizacją "roszczenia" zwrotowego, w tym zwrotu odszkodowania. Inny sposób ujmowania tej kwestii godziłby w zasady ustanowione w Konstytucji RP, zwłaszcza w art. 21 ust. 2 i art. 64 ust. 1 ustawy zasadniczej. To właśnie te normy nakładają na organy państwa obowiązek działania zgodnego z Konstytucją RP, zarówno przy stanowieniu norm prawnych, jak i stosowaniu prawa. Wskazać należy również, że samowolne nakłady z powodów ekonomicznych mogłyby w ogóle unicestwić żądanie zwrotu nieruchomości zbędnej na cel wywłaszczenia, bowiem gmina, mając świadomość możliwości zwrotu przejętej nieruchomości, czyniłaby na niej zwiększone nakłady powodując, że osoby domagające się zwrotu nie byłyby w stanie ponieść kosztów związanych ze zwrotem poniesionych przez gminę nakładów. Tak więc dokonując wykładni systemowej i jednocześnie prokonstytucyjnej art. 140 ust. 4 u.g.n., stwierdzić należy że brak jest podstaw do tego, aby przy obliczaniu wysokości odszkodowania uwzględniać wzrost wartości nieruchomości spowodowany innymi działaniami niż te, które zmierzały do realizacji celu publicznego. Pogląd ten wynika z przyjęcia, że art. 140 ust. 4 u.g.n. nie stanowi samodzielnej regulacji prawnej, lecz jest konsekwencją orzeczenia o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej - na podstawie art. 136 omawianej ustawy. Brak jest zatem podstaw do tego, aby przy obliczaniu wysokości odszkodowania uwzględniać wzrost wartości nieruchomości, spowodowany innymi działaniami niż te, które zmierzały do realizacji celu publicznego. Powyższe wynika zaś z przepisów art. 136 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 137 ustawy gruntowej, gdzie w sposób jednoznaczny sformułowano dwie kwestie: po pierwsze, zakaz użycia nieruchomości wywłaszczonej na inny cel, niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, i po drugie, obowiązek zawiadamiania byłego właściciela, w przypadku zamiaru zamiany celu wywłaszczenia, przy jednoczesnym zagwarantowaniu zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, które to przepisy są pochodną regulacji konstytucyjnych (art. 21 i 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Skarb Państwa, dokonując wywłaszczenia, ze względu na realizację celu publicznego, przyjmuje na siebie odpowiedzialność za zrealizowanie tego celu oraz za nieruchomość, którą na ten cel wywłaszczył. Nieruchomość taka nie może zostać przeznaczona na inny cel, niż przewidziany w decyzji wywłaszczeniowej. Gdyby się jednak okazało, że została użyta na inny cel, to wówczas organ ma obowiązek poinformować poprzedniego właściciela lub jego następców prawnych o możliwości zwrotu nieruchomości. Stwierdzić więc należy, że wskazane w art. 140 ust. 4 u.g.n. zwiększenie wartości nieruchomości na skutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości, powiększające wysokość odszkodowania zwracanego Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego przez byłego właściciela lub jego spadkobierców, określonego według zasad wskazanych w art. 140 ust. 2 tej ustawy, może obejmować tylko te nakłady, które zostały poczynione dla realizacji celu, na rzecz którego nastąpiło wywłaszczenie. Zwiększenie wartości nieruchomości spowodowane nakładami niezwiązanymi z realizacją celu wywłaszczenia, nie podlega uwzględnieniu przy ustalaniu wysokości odszkodowania. W sprawie natomiast nie budzi wątpliwości, że poczynione nakłady związane z nasadzeniami na spornej nieruchomości nie miały związku z przeznaczeniem nieruchomości w związku z rezygnacją z rozbudowy zakładów [...] Wobec powyższego brak jest przesłanek do podwyższenia wartości zwaloryzowanego odszkodowania, które ma zostać zwrócone.

Natomiast odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia w zwaloryzowanej kwocie odszkodowania wartości domu i sadu z dnia wywłaszczenia, to wskazać należy, że wspominana wyżej treść art. 140 ust. 1 i ust. 2 u.g.n. podkreśla ekwiwalentność rozliczenia. W sytuacji, gdy w wyniku działań skarżącego kasacyjnie doszło do usunięcia znajdującego się na działce domu i sadu, które co oczywiste nie mogą być zwrócone, a osoby, którym zwrócono sporną nieruchomość nie mogą żądać przywrócenia stanu poprzedniego, to należność pieniężną z tytułu zwrotu należy rozliczyć proporcjonalnie do rozmiaru restytucji rzeczowej (por. wyrok NSA z dnia 26 października 2012 r., sygn. akt I OSK 1063/12). Sprzecznym z art. 140 ust. 1 i ust. 4 u.g.n. byłoby żądanie zwrotu całego zwaloryzowanego odszkodowania w sytuacji, gdy zwracana jest nieruchomość pozbawiona domu i sadu.

Biorąc zatem pod uwagę, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.