Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 127/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 135, art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 5 ust. 3, art. 48
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
article: art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2017 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2016 r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2016r. nr [...] Burmistrz Miasta Ś. W. na podstawie art. 2 pkt 11, art. 5, art. 7 ust. 5 i 6, art. 10 ust. 1 i 2 , art. 28, art. 48 ustawy z [...] lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016r., poz. 195) odmówił przyznania pani J. G. świadczenia wychowawczego na rzecz dziecka - M. W.. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że rodzina nie spełnia przesłanki przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, gdyż dochód na osobę w rodzinie wynosi [...] zł. Jednocześnie organ wyjaśnił, że ustalając wysokość dochodu rodziny wziął pod uwagę to, że pani G. jest właścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha przeliczeniowego.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła pani J. G. podnosząc, że nie osiąga żadnego dochodu z gospodarstwa rolnego, gdyż zostało ono wydzierżawione. Ustalając dochód organ mylnie zastosował przepisy dla ubezpieczenia społecznego rolników związane z przekazaniem gospodarstwa. Odwołująca się podnosiła, że w związku ze stanem zdrowia nie prowadzi gospodarstwa, zostało ono wydzierżawione i umowa została złożona w Gminie K. przez użytkownika, co skutkuje pobieraniem przez niego dofinansowania do paliwa rolniczego. Obwieszczenie Prezesa GUS nie dotyczy odwołującej się a dzierżawcy gruntów rolnych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzja z [...] listopada 2016r. na podstawie art. 138 § 1 pkt.1 kpa w zw. z art. 5 i art. 7 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016r., poz. 195) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W ocenie Kolegium brak jest podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, a w konsekwencji, że zachodzą podstawy do przyznania pani G. świadczenia wychowawczego na rzecz M. W..

Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. Jeżeli chodzi o pojęcie dochodu, ustawa odsyła wprost do przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie zaś z art. 3 pkt. 1 lit. c) tiret 23 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2016r. poz. 1518 ze zm.) ilekroć w ustawie mowa o dochodzie należy przez to rozumieć także dochód z gospodarstwa rolnego.

Pojęcie gospodarstwa rolnego nie zostało odrębnie zdefiniowane na potrzeby ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, a ustawodawca w art. 2 pkt. 7 ustawy wskazuje, że ilekroć w ustawie mowa o gospodarstwie rolnym, należy przez to rozumieć gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym. W myśl zaś art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym, za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów, o których mowa w art. 1, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej.

Z analizy zgromadzonych w niniejszej sprawie dokumentów wynika, że pani J. G. jest właścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha przeliczeniowego. Okoliczność ta nie może zostać pominięta przy ustalaniu wysokości jej dochodu. Ustawodawca wprowadził jednak szczególną regulację określającą sposób obliczania dochodu osób będących właścicielami gospodarstwa rolnego. I tak zgodnie z art. 7 ust. 5 ustawy, w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości [...] dochodu ogłaszanego corocznie, w drodze obwieszczenia, przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2013 r. poz. 1381, z 2014 r. poz. 40 oraz z 2015 r. poz. 1045).

Z obwieszczenia Prezesa GUS wynika przy tym, że dochód z 1 ha przeliczeniowego gospodarstwa rolnego w 2014r. wyniósł 208,83 zł miesięcznie. Mając na uwadze wielkość gospodarstwa rolnego Skarżącej, należało ustalić, że dochód jej rodziny w 2014r. z gospodarstwa rolnego wyniósł [...] zł, co daje miesięcznie [...] zł.

Kolegium podkreśliło, że nie ma racji Skarżąca zarzucając bezzasadne uwzględnienie dochodu z gospodarstwa rolnego, z uwagi na fakt, iż gospodarstwo to wydzierżawiała. W przypadku obliczania osób będących właścicielami gospodarstw rolnych, zasadą jest bowiem to, że przy ustalaniu wielkości gospodarstwa uwzględnia się także grunty oddane w dzierżawę, za wyjątkiem trzech sytuacji. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 6 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę, z wyjątkiem: 1) oddanej w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego; 2) gospodarstwa rolnego wniesionego do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną; i) gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę w związku z pobieraniem renty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Z akt sprawy wynika, że gospodarstwo rolne Skarżącej nie zostało wniesione do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną, jak również umowa dzierżawy nie została zawarta w związku z pobieraniem renty strukturalnej. Konieczne było zatem sprawdzenie, czy umowa dzierżawy została zawarta zgodnie z przepisami ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Przyjąć przy tym należy, że umowa dzierżawy została zawarta zgodnie z przepisami ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, jeżeli grunty zostały wydzierżawione na podstawie umowy pisemnej zawartej co najmniej na 10 lat i zgłoszonej do ewidencji gruntów i budynków, osobie niebędącej: a) małżonkiem emeryta lub rencisty, b) jego zstępnym lub pasierbem, c) osobą pozostającą z emerytem lub rencistą we wspólnym gospodarstwie domowym, d) małżonkiem osoby, o której mowa w lit. b lub c. Z analizy akt sprawy wynika, że także ten warunek nie został spełniony, bowiem przedłożona umowa dzierżawy została zawarta na okres 1 roku, a nadto brak jest potwierdzenia, że fakt dzierżawy został zgłoszony do ewidencji gruntów i budynków.

W konsekwencji, wbrew zarzutom Skarżącej, prawidłowo postąpił organ I instancji zaliczając do dochodu rodziny także dochody z gospodarstwa rolnego. Nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie to, że Skarżąca de facto gospodarstwa tego nie uprawia.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosła Pani J. G., podnosząc, że Kolegium błędnie stwierdziło, iż dochód na osobę w rodzime wynosi [...] zł. Skarżąca podobnie ja w odwołaniu wskazała, że jest właścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha przeliczeniowego, ale nie osiąga żadnego dochodu z tego gospodarstwa rolnego, gdyż zostało ono wydzierżawione. Tym samym orzeczenie, że Skarżącej nie przysługuje świadczenie wychowawczynie na córkę M. W. jest chybione i całkowicie niesprawiedliwe.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, powołując się na uzasadnienie swojej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga okazała się bezzasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 2 powyższej ustawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.

Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd podzielił ustalenia faktyczne poczynione przez organy obu instancji przyjmując je za własne i czyniąc podstawą swych rozważań.

Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm., dalej "P.p.s.a."), rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, Sąd nie stwierdził, by zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa w stopniu skutkującym jej uchylenie.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego,, którą orzeczono o utrzymaniu w mocy decyzji, wydanej z upoważnienia Burmistrza [...] Wlkp., o odmowie przyznania Skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko M. W..

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy z 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016r., poz. 195), dalej "ustawa". Zgodnie z treścią art. 5 ust. 3 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwszy okres, tj. od dnia wejścia w życie ustawy (1 kwietnia 2016r.) do dnia 30 września 2017r., rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do tegoż świadczenia, jest rok 2014 (art. 48 ustawy). Dochód ustalany jest z uwzględnieniem instytucji uzyskania i utraty dochodu (art. 7 ustawy).

W stanie faktycznym sprawy, ustalonym na podstawie zgromadzonych akt, Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z dwójką małoletnich dzieci i w związku z tym wnioskowała o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego także na pierwsze dziecko w wieku do ukończenia 18 roku życia. Wobec powyższego organ prawidłowo przystąpił do weryfikacji wysokości osiąganych przez Skarżącą w 2014r. dochodów. Ze gromadzonego materiału dowodowego wynika, że skarżąca nie osiąga żadnych dochodów z pracy, a jest jedynie właścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha przeliczeniowych (k. akta adm. I inst.).

Spór w niniejszej sprawie dotyczył zaliczenia do dochodu rodziny, dochodu z gospodarstwa rolnego, którego skarżąca pozostaje właścicielką, a które zostało przezeń oddane w dzierżawę na okres jednego roku (k. akt adm. I inst.). W ocenie skarżącej, dochód ten nie powinien podlegać uwzględnieniu. Stanowiska tego nie sposób podzielić. Przepis art. 7 ust. 5 ustawy określa bowiem sposób ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego. Dochód ten jest ustalany z uwzględnieniem wszystkich gruntów, stanowiących postawę wymiaru podatku rolnego, w tym także gruntów oddanych w dzierżawę, z wyjątkiem gruntów oddanych w dzierżawę na podstawie umowy, zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników (art. 7 ust. 6 pkt 1 ustawy). Umowa dzierżawy, stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników jest zaś zawierana wyłącznie pomiędzy podmiotami wymienionymi w tych przepisach, w świetle których wydzierżawiającym zawsze pozostaje emeryt lub rencista (art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników). Nie znajduje uzasadnienia prawnego przekonanie, że wydzierżawiającym może być każdy, kto ma gospodarstwo rolne. (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2011r., sygn. akt I OSK 1922/10 i z dnia 18 lutego 2010r., sygn. akt I OSK 1425/09 oraz Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Białymstoku z dnia 22 grudnia 2015r., sygn. akt I SA/Bk 744/15 oraz w Łodzi z dnia 29 marca 2011r., sygn. akt II SA/Łd 201/11 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl)

Bez znaczenia jest przy tym, że skarżąca nie uzyskuje żadnych dochodów z tego gospodarstwa. Pozostaje bowiem właścicielką gospodarstwa rolnego, co do której przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie, w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 18 listopada 1984r. o podatku rolnym (art. 7 ust. 5 ustawy). Przez gospodarstwo rolne należy zaś rozumieć grunty rolne, objęte podatkiem rolnym w rozumieniu ustawy o podatku rolnym, na których nie jest prowadzona działalność inna niż rolnicza (art. 1 ustawy o podatku rolnym). Okoliczność prowadzenia na tym gruncie działalności rolniczej przez osobę trzecią nie zmienia faktu, że jest to gospodarstwo rolne, którego właścicielką nadal pozostaje skarżąca. Ją także obciąża obowiązek podatkowy w tego tytułu (art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym). To że skarżąca nieodpłatnie oddała grunt w dzierżawę i nie pobiera z niego dochodów nie ma żadnego znaczenia przy obliczaniu dochodu rodziny według ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci.

W konsekwencji, jako dochód rodziny Skarżącej przyjęto dochody z gospodarstwa rolnego, którego wnioskodawczyni jest właścicielką, o łącznej powierzchni [...] ha przeliczeniowych w wysokości [...] zł [[...] ha (powierzchnia gospodarstwa) x 208,83 zł (miesięczny ryczałtowy dochód z gospodarstwa rolnego) x 12 m-cy (okres własności w 2014 r.) = [...] zł. Łączny dochód miesięczny w rodzinie skarżącej, wyniósł zatem w 2014 r. [...] zł ([...] zł : 12 m-cy), co w przeliczeniu na osobę daje kwotę [...]zł. ([...] zł : 3), przekraczając kryterium ustawowe, uprawniające do świadczeń (800 zł).

Konkludując wskazać należy, że Sąd nie stwierdził, aby zaskarżone rozstrzygnięcie naruszało przepisy omawianej ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Nie stwierdzono również naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w sposób, który miałby wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy w sposób dostateczny wykazał, iż wszystkie okoliczności sprawy podlegały ocenie w ramach przeprowadzonego postępowania, a przytoczona w zaskarżonej decyzji argumentacja zapadłego rozstrzygnięcia nakazuje uznać, iż jej uzasadnienie spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a., zawiera bowiem wskazanie faktów oraz dowodów, na których rozstrzygający sprawę organ się oparł, oraz uzasadnienie prawne, a więc wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji.

Reasumując w rozpoznawanej sprawie organy w oparciu o posiadane dokumenty oraz informacje podane przez stronę skarżącą dokonały właściwych ustaleń i w sposób wyczerpujący wyjaśniły okoliczności sprawy. W toku postępowania administracyjnego rozważono wszelkie okoliczności, mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Z akt sprawy wynika, że zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.

Rozstrzygając w granicach niniejszej sprawy, Sąd wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, nie znalazł podstaw do wzruszenia ani zaskarżonej decyzji, ani decyzji jej poprzedzającej. Decyzje organów obu instancji odpowiadają bowiem prawu.

Sąd nie dopatrzył się także innych naruszeń postępowania skutkujących uchyleniem zaskarżonej decyzji.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd skargę oddalił i orzekł, jak w wyroku.