Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 363/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-08-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Inne
Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 154
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie WSA Dariusz Chaciński WSA Elżbieta Lenart (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] - po rozpatrzeniu odwołania A.B. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...] odmawiającej uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1993 r. nr [...] - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Decyzja niniejsza wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Decyzją z dnia [...] czerwca 1992 r., nr [...] Kierownik Urzędu Rejonowego w W. odmówił A.B. przyznania odszkodowania za mienie nieruchome pozostawione na byłych terenach państwa polskiego w postaci majątku Z. położonego w powiecie [...], woj. P. – z uwagi na fakt, że nie zamieszkuje on w Polsce.

Od powyższej decyzji A.B. złożył odwołanie.

Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 1993 r., utrzymał w mocy ww. decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z dnia [...] czerwca 1992 r.

Decyzja ta została doręczona A.B. zamieszkałemu w [...] w dniu [...] marca 1993 r.

Następnie wnioskiem z dnia [...] października 2014 r. (data wpływu do organu [...] października 2014 r.) A.B. wystąpił o uchylenie - na podstawie art. 154 § 1 i § 2 kodeksu postępowania administracyjnego - decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1993 r., nr [...] .

W uzasadnieniu podniósł, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1993 r. nie została mu nigdy doręczona - pomimo upływu 20 lat od jej wydania. Ponieważ był on jedyną stroną postępowania to oznacza, że decyzja, jako niedoręczona żadnej ze stron, nie weszła do obrotu prawnego. W związku z tym decyzja nie wywołała żadnego skutku - jako oświadczenie woli organu - na zewnątrz (art. 110 kpa).

Dodał, że za uchyleniem przedmiotowej decyzji przemawia zarówno wzgląd na interes społeczny wyrażony w:

- art. 6 kpa (zasada praworządności) - wobec stanu, w którym strona nie doczekała się rozstrzygnięcia przez 20 lat z winy organu, który zaniechał obowiązku doręczenia;

- art. 6 kpa (zasada praworządności) - wobec stanu, w którym istnieje decyzja, która wobec niedoręczenia nie spełnia swojej roli, tj. roli wiążącego rozstrzygnięcia, zaś jej uchylenie spowoduje "unormowanie" powstałego stanu nieakceptowalnego z punktu widzenia zasad systemu prawa, tym bardziej, że w zaistniałej sytuacji - wobec braku wiążącego rozstrzygnięcia - do rozpatrzenia pozostaje sprawa odwołania strony od decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w W. nr [...] z dnia [...] czerwca 1992 r.;

- art. 8 kpa (zasada zaufania do organów władzy publicznej) - wobec stanu, w której strona musi podejmować czynności "naprawcze" z uwagi na fakt, że organ zaniechał swych ustawowych obowiązków;

jak i wzgląd na słuszny interes strony wyrażony w:

- art. 53 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - wobec stanu, w którym niedoręczenie w/w decyzji stronie uniemożliwia jej skorzystanie z przysługujących każdemu obywatelowi Rzeczypospolitej Polskiej środków prawnych, z uwzględnieniem faktu, że w zaistniałej sytuacji instytucja opisana w art. 154 §1 i §2 kpa to najprostsza droga do wyeliminowania spowodowanego przez organ stanu, zaś doręczanie w/w decyzji po dwudziestu latach od jej wydania, w sytuacji, gdy zmienił się stan prawny, byłoby pozbawione sensu i niezgodne z zasadą zaufania do organów władzy publicznej.

W tym samym dniu złożył "wezwanie do usunięcia naruszenia prawa poprzez rozpatrzenie odwołania od decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z dnia [...] czerwca 1992 r. nr [...] ".

W dniu [...] maja 2016 r. Wojewoda [...] decyzją nr [...] umorzył postępowanie z wniosku A.B. o rozpoznanie odwołania od decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z dnia [...] czerwca 1992 r. nr [...] odmawiającej przyznania mu odszkodowania za mienie nieruchome pozostawione na terenach niewchodzących obecnie w skład obszaru państwa polskiego.

Następnie decyzją z dnia [...] października 2016 r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił uchylenia decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] lutego 1993 r. utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z dnia [...] czerwca 1992 r.

W uzasadnieniu wskazał, że uchylenie lub zmiana decyzji w trybie art. 154 i art. 155 kpa może mieć miejsce jedynie w sytuacji, gdy brak jest podstaw prawnych do jej uchylenia lub zmiany w trybie wznowienia postepowania lub do stwierdzenia nieważności tej decyzji. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 listopada 1996 r. sygn. akt III SA 1110/95 wskazał, iż w trybie przewidzianym w art. 154 i 155 kpa mogą być zmieniane lub uchylane zarówno decyzje wadliwe jak i decyzje nie dotknięte żadnymi wadami, wyłącznie jeżeli ich wzruszenie jest podyktowane względami interesu społecznego lub słusznym interesem strony. Taka konstrukcja przepisu art. 154 i 155 kpa powoduje, że nie można w nim upatrywać środka zmierzającego do ponownego rozpoznania sprawy zakończonej decyzją administracyjną, niejako "w kolejnej instancji". W trybie uregulowanym przepisem art. 154 i 155 kpa nie można zmieniać ustaleń faktycznych organów, ani podważać dowodów które stanowiły podstawę podjętych rozstrzygnięć.

Następnie stwierdził, iż wbrew twierdzeniom wnioskodawcy w aktach postępowania prowadzonego przed Wojewodą [...] przy decyzji z dnia [...] lutego 1993 r. nr [...] znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru potwierdzające, że decyzja ta została doręczona A.B. w dniu [... marca 1993 r. Podniósł przy tym, iż w jego ocenie wniosek skierowany był w złym trybie, gdyż brak doręczenia stronie decyzji byłby właściwy dla wznowienia postępowania a nie do zmiany decyzji.

Wyjaśnił ponadto, że za uchyleniem przedmiotowej decyzji Wojewody [...] nie przemawia ani interes społeczny ani słuszny interes strony. Powołał się przy tym na zasadę trwałości decyzji wyrażoną w art. 16 kodeksu postępowania administracyjnego.

A.B. wniósł odwołanie od powyższej decyzji Wojewody [...] zarzucając organowi naruszenie:

- art. 154 § 1 kpa poprzez stwierdzenie braku słusznego interesu strony lub interesu publicznego pomimo, iż kwestionowana decyzja Wojewody [...] oparta była na przesłance niewynikającej z ustawy tj. braku zamieszkania A. B. w Polsce w stanie prawnym, w którym nie jest to przesłanka istotna dla uprawnienia do rekompensaty;

- art. 7 kpa i art. 107 § 3 kpa poprzez brak analizy słusznego interesu strony i interesu społecznego w kontekście rozpatrywanej sprawy, a ograniczenie się w uzasadnieniu do ogólnych stwierdzeń odnoszących się do instytucji określonej przepisem art. 154 § 1 kpa, w konsekwencji zaś brak rzeczywistego rozpatrzenia sprawy.

Po rozpatrzeniu odwołania Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] grudnia 206 r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu wskazał na art. 16 § 1 kpa i zawartą w nim zasadę trwałości decyzji administracyjnych.

Przytoczył też treść art. 154 kpa stwierdzając, że określa on przesłanki, które muszą być spełnione, aby doszło do wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej. Są to: nienabycie przez stronę prawa oraz fakt, iż za uchyleniem lub zmianą powinien przemawiać interes społeczny lub słuszny interes strony.

Następnie podniósł, że mając na uwadze jego treść oraz treść decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1993 r., spełniona została pierwsza z przesłanek zawartych w tym przepisie tj. strona nie nabyła prawa.

Minister zwrócił uwagę, iż organ administracyjny stosując tryb określony w art. 154 §1 kpa, może zarówno wydać decyzję uchylającą lub zmieniającą decyzję ostateczną, jak i decyzję odmawiającą uchylenia lub zmiany decyzji w razie uznania wniosku strony za bezzasadny. Działania te jednak mogą być podjęte tylko przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym, istniejącym w dniu wydania ostatecznej decyzji i z udziałem tych samych stron.

Oznacza to, że zarówno art. 154, jak i art. 155 kpa mogą być stosowane wobec decyzji ostatecznej tylko w czasie, kiedy obowiązuje podstawa prawna, na jakiej te decyzje zostały wydane. Zwrócił uwagę, iż za uchyleniem lub zmianą decyzji na podstawie art. 154 kpa musi przemawiać interes społeczny lub słuszny interes strony. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał, że ziszczenie się przesłanki słusznego interesu strony nie może być rozumiane jako subiektywne przekonanie strony o doznanej przez nią szkodzie - a z takim przypadkiem mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie.

Zauważył, iż Wojewoda [...] decyzją z dnia[...] lutego 1993 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z dnia [...] czerwca 1992 r. odmawiającą przyznania A.B. odszkodowania za mienie nieruchome pozostawione na terenach niewchodzących obecnie w skład obszaru Państwa z uwagi na fakt, że wnioskodawca nie zamieszkiwał w Rzeczpospolitej Polskiej. Organ nie rozpatrywał sprawy merytorycznie, a jedynie mając na uwadze wystąpienie przesłanki negatywnej, odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty. Strona miała możliwość zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym przed wydaniem rozstrzygnięcia przez organ I instancji i II instancji, o czym została pouczona i z uprawnienia tego skorzystała. Jednocześnie zwrócił uwagę, że decyzja odmowna nie została zaskarżona, w związku z czym stała się ostateczna. Dodatkowo podkreśli,, że A.B. nie zdecydował się na ponowne wystąpienie ze stosownym wnioskiem, pomimo zmiany przepisów regulujących kwestię realizacji uprawnień zabużańskich, co miało miejsce w roku 2004 (art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego utracił moc z dniem 27 grudnia 2004 r.) i 2005.

Organ wyjaśnił, że w sprawie nie zachodzi słuszny interes strony, ponieważ zarówno decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1993 r. jak i decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z dnia [...] czerwca 1992 r. zostały wydane zgodnie ze stanem faktycznym i prawnym obowiązującym istniejącym w dacie orzekania. Ponadto w chwili obecnej obowiązuje odmienny stan prawny regulujący kwestie mienia zabużańskiego - zatem brak jest podstaw do zmiany ww. decyzji.

W ocenie Ministra w przedmiotowej sprawie nie występuje również interes społeczny, który przemawiałby za zamianą lub uchyleniem decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1993 r., która wydana została zgodnie ze stanem faktycznym i prawnym obowiązującym istniejącym w chwili orzekania.

Podkreślił, że celem postępowania prowadzonego w trybie art. 154 kpa jest ustalenie zaistnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie. Jednakże nie zmierza ono do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy ostatecznie zakończonej. W żadnym razie nie można w tym trybie rozszerzać zakresu sprawy administracyjnej. Zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 154 kpa może być dokonana tylko w granicach stanu faktycznego sprawy pierwotnej w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony do tej pory.

Dodatkowo wskazał, że tryb przewidziany w art. 154 kpa nie jest właściwy do wzruszenia przedmiotowej decyzji, gdyż decyzje dotyczące kwestii potwierdzenia uprawnień zabużańskich wydawane zarówno na gruncie poprzednio obowiązujących przepisów jak obecnie obowiązujących uregulowań w tej materii, są wydawane przez organy administracji po spełnieniu przez stronę ściśle określonych przesłanek. Nie mają więc charakteru uznaniowego. Podkreślił ponadto - wskazując na wyrok NSA z dnia 24 października 2014 r. sygn. akt I GSK 913/11 - że przedmiotem postępowania, o którym mowa w ww. przepisie nie jest ocena zarzutów merytorycznych, które mogły zostać podnoszone w zwykłym trybie odwoławczym, lecz to czy za zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. W związku z czym podnoszenie przez stronę w tym postępowaniu zarzutów i wątpliwości natury merytorycznej pozostaje bez istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy w takim postępowaniu

Odnosząc się do zarzutów odwołania - jakoby kwestionowana decyzja Wojewody [...] została oparta na przesłance niewynikającej z ustawy tj. braku zamieszkania skarżącego w Polsce - Minister wskazał, że zarzutu tego nie można podzielić. Wskazał, iż co prawda uchwały Sądu Najwyższego nie wiążą organu administracji publicznej w sposób bezpośredni, to jednak mogą one wskazywać kierunek interpretacji przepisów prawa. I tak jest w przedmiotowej sprawie. Podstawą odmowy potwierdzenia uprawnień zabużańskich nie jest, wbrew zarzutom skarżącego, norma prawna wykreowana przez Sąd Najwyższy, ale przepisy prawa powszechnie obowiązującego wykładane zgodnie z kierunkiem zaprezentowanym przez Sąd Najwyższy.

Odnośnie zarzutu naruszenia art. 7 i art. 107 § 3 kpa - poprzez brak analizy słusznego interesu strony i interesu społecznego zauważył, iż organ pierwszej instancji wyraźnie wskazał, że we wniosku z dnia [...] października 2014 r. skarżący oparł swoje żądania na twierdzeniu, iż decyzja Wojewody [...] nie została nigdy mu doręczona. Tymczasem Wojewoda [...] wyjaśnił, że w aktach znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru tej decyzji przez skarżącego.

Reasumując organ uznał, iż w ustalonym stanie faktycznym i prawnym nie zaistniały przesłanki słusznego interesu strony i interesu społecznego zawarte w art. 154 § 1 kpa, które przemawiałyby za zmianą decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1993 r.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł A.B..

W skardze zarzucił organowi naruszenie:

- art. 154 § 1 kpa poprzez wydanie decyzji pomimo braku analizy słusznego interesu strony i interesu społecznego oraz odmowę uchylenia decyzji Wojewody [...] pomimo faktu, że decyzja ta oparta była na przesłance nie wynikającej z ustawy tj. braku zamieszkiwania w Polsce; w stanie prawnym, w którym nie jest to przesłanka istotna dla uprawnienia do rekompensaty;

- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa poprzez wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o twierdzenia wewnętrznie sprzeczne, wzajemnie wykluczające się tj. oparcie rozstrzygnięcia na przesłankach merytorycznych, nie zaś na analizie interesu społecznego i słusznego interesu strony oraz poprzez zanegowanie faktu wydania rozstrzygnięcia Wojewody [...] w oparciu o okoliczności niewynikające z ustawy;

- art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 138 §2 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji w okolicznościach uzasadniających jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

Odpowiadając na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369).

Skarga nie jest zasadna, a podniesione w niej zarzuty nie zasługują na uwzględnienie.

Przede wszystkim wskazać należy, że postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było na skutek wniosku A.B. o zmianę decyzji w trybie art. 154 §1 kodeksu postępowania admiracyjnego. Stanowi on, że decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeśli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.

Postępowanie takie jest postępowaniem szczególnym, które stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnej wyrażonej w art. 16 kodeksu postępowania administracyjnego - jako podstawowej zasady ogólnej postępowania administracyjnego. Organ może przeprowadzić postępowanie celem uchylenia lub zmiany zaskarżonej decyzji jedynie w oparciu o przesłanki enumeratywnie wymienione w tym przepisie.

Tego typu postępowanie jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy (jak zdaje się oczekiwać tego skarżący), lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za zmianą bądź uchyleniem decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Stąd też postępowanie zwykłe i postępowanie nadzwyczajne są przedmiotowo różne. Przewidziana w art. 154 kpa możliwość uchylenia bądź zmiany decyzji ostatecznej odnosi się zatem jedynie do sytuacji, w których w wyniku rozpoznania sprawy administracyjnej organ administracji publicznej mógł, w zależności od dokonanej oceny, podjąć różne wariantowe rozstrzygnięcia. Tym samym tryb ten służy jedynie do takiej zmiany rozstrzygnięcia na inne, które to rozstrzygnięcie również było możliwe w niezmienionych okolicznościach faktycznych i prawnych.

W orzecznictwie sądów podkreśla się, iż wzruszenie decyzji ostatecznej w trybie art. 154 kpa nie jest możliwe w sprawach, które nie są rozpoznawane w ramach tzw. uznania administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt I OSK 815/05). Decyzje wydawane w ramach uznania administracyjnego cechują się natomiast tym, iż przy ich wydawaniu organ ma do dyspozycji określone luzy decyzyjne. Oznacza to w praktyce, że z decyzjami takimi mamy do czynienia tam, gdzie ustawodawca formułując przepis stanowiący podstawę prawną do wydania decyzji użył wyrażenia "organ może". Wyklucza się natomiast możliwość zmiany w tym trybie decyzji związanych, przy wydawaniu których organ jest ściśle związany przepisami prawa, które jednoznacznie obligują go do takiego, a nie innego rozstrzygnięcia sprawy ( por. wyrok z dnia 4 stycznia 2011 r. sygn. akt I OSK 339/10). Decyzja dotycząca prawa do rekompensaty za pozostawione mienie nie jest zatem decyzją uznaniową nawet jeśli wydane w niej rozstrzygniecie oparte jest na podstawie przepisu wymagającego interpretacji – co przede wszystkim zarzuca skarżący.

Podkreślić należy, że zastosowanie trybu przewidzianego w art. 154 § 1 kpa nie może prowadzić do ponownego rozpatrzenia sprawy w "kolejnej" instancji. Nie może też prowadzić do obejścia przepisów dotyczących zasad prowadzenia postępowania administracyjnego. Postępowanie prowadzone na podstawie tego przepisu jest bowiem samodzielnym postepowaniem administracyjnym, którego istotą jest jedynie ustalenie, czy zachodzą przesłanki do uchylenia lub zmiany takiej decyzji ze względu na interes społeczny lub słuszny interes strony. Przy czym wyjaśnienia wymaga, że badanie słusznego interesu strony i interesu społecznego nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa.

Wyjaśnienia ponadto wymaga, iż słuszny interes strony, to nie każdy interes strony, a więc chęć uzyskania rozstrzygnięcia organu administracji o treści zgodnej z wolą strony, ale wyłącznie interes zgodny przede wszystkim z przepisami prawa obowiązującymi w dacie wydania kwestionowanej decyzji.

Możliwość zastosowania trybu przewidzianego w art. 154 kpa uwarunkowana jest bowiem prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego oraz z udziałem tych samych stron.

Wynika to z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych dotyczących art. 154 oraz 155 kpa np.:

- wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 maja 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 328/07, w którym Sąd stwierdził, że zarówno art. 154 jak i art. 156 kpa mogą być stosowane wobec decyzji ostatecznej tylko w czasie, kiedy obowiązuje podstawa prawna, na jakiej te decyzje zostały wydane:

- wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt II OSK 405/05 stwierdzający, że prawna możliwość zastosowania trybu przewidzianego w art. 155 k.p.a. jest uwarunkowana prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego. Możliwość zastosowania artykułu 155 k.p.a. w sprawie należy rozważać bowiem w świetle przepisów prawa materialnego obowiązujących w okresie wydawania ostatecznych decyzji administracyjnych. Zmiana ostatecznej decyzji administracyjnej na mocy art. 155 k.p.a. jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy obowiązują przepisy prawne, na podstawie których decyzja została wydana.

W niniejszej sprawie brak jest natomiast takiej tożsamości.

Jak zauważa sam skarżący obecnie te kwestie regulują przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2016 r. poz. 2042). Natomiast podstawę odmowy przyznania mu prawa do rekompensaty stanowiły - obowiązujące w dacie wydania decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1993 r. - przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 30 poz. 127) - które już nie obowiązują.

Zatem jedynie z tej przyczyny stwierdzić należy, że prawidłowo organy orzekające w niniejszej sprawie uznały, iż brak jest podstaw do uchylenia bądź zmiany ww. decyzji Wojewody [...] - dlatego też zarzut naruszenia art. 154 §1 kpa jest nieuzasadniony.

Ponadto nieprawidłowe jest stanowisko skarżącego, który wywodzi słuszny interes strony z faktu, iż przesłanka braku zamieszkiwania przez niego w Polsce nie jest istotna. W sytuacji bowiem, gdy zmiana wykładni przepisu miałaby stanowić o podstawie do zmiany decyzji (czego oczekuje skarżący podnosząc, że organ oparł swoje rozstrzygnięcie na przesłance niewynikającej z ustawy) doszłoby do zachwiania zasady trwałości decyzji i permanentnego wszczynania postępowania na podstawie art. 154 kpa.

W tym miejscu jedynie na marginesie wskazać należy, że z akt sprawy wynika, iż organy rozpoznające wniosek skarżącego o przyznanie prawa do rekompensaty informowały go, że przepisy regulujące te kwestie będę ulegały zmianie. Toteż skarżący miał świadomość zmiany stanu prawnego. Nie złożył on jednak ponownego wniosku o przyznanie mu prawa do rekompensaty w nowym, zmienionym stanie prawnym. Również nie skorzystał z prawa zaskarżenia decyzji Wojewody [...] do Naczelnego Sądu Administracyjnego - o czym był prawidłowo pouczony. Stwierdzić zatem należy, iż w tamtym czasie uznał on rozstrzygnięcie organu za prawidłowe.

Również pozostałe zarzuty skargi Sąd uznał za nietrafne.

Podsumowując stwierdzić należy, że organy orzekające w sprawie wnikliwie, rzetelnie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz wyczerpująco i szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy. Uzasadniły przy tym przekonująco swoje stanowisko w sposób spełniający wymagania określone w art. 107 § 3 kpa - zyskując całkowitą aprobatę Sądu, zaś organ odwoławczy odniósł się ponadto do zarzutów odwołania.

W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.