Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 764/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 122 art. 123 par. 1 art. 148 art. 150
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Kowalski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Janicki Sędzia NSA Teresa Porczyńska Protokolant: Specjalista Dorota Choińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 marca 2019 r. sprawy ze skargi S. R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji określającej zobowiązanie podatkowe za II-IV kwartał 2015 r. określającej zaległość podatkową za IV kwartał 2015 r. oraz orzekającej o solidarnej odpowiedzialności byłych wspólników s.c. jako osób trzecich za zaległości spółki z tytułu podatku od towarów i usług za II-IV kwartał 2015 r. wraz z odsetkami za zwłokę 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 597 złotych (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł., postanowieniem z [...] r. odmówił S. R. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W. z [...] r., określającej dla A (zlikwidowanej w dniu 30 czerwca 2017 r.) wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za II, III i IV kwartał 2015 r. oraz wysokość zaległości podatkowej za IV kwartał 2015 r., a także orzekł o solidarnej odpowiedzialności byłych wspólników, w tym S. R., za zaległości ww. spółki w podatku od towarów i usług za II, III i IV kwartał 2015 r. wraz z odsetkami za zwłokę należnymi od ww. zaległości podatkowych (obliczonymi na dzień wydania decyzji).

Organ odwoławczy wskazał, że decyzja z [...] r. została doręczona w trybie tzw. "doręczenia zastępczego" przewidzianego w art. 150 Ordynacji podatkowej. Organ stwierdził, że z duplikatu zwrotnego potwierdzenia odbioru oraz koperty zawierającej przesyłkę, rzeczona decyzja została zaadresowana do S. R., ul. A 67 m. 3, [...] P.. Po dwukrotnym awizowaniu w dniach 4 i 12 stycznia 2018 r. przesyłkę zwrócono nadawcy. Mając na uwadze treść § 4 art. 150 o.p., organ pierwszej instancji uznał rzeczoną decyzję za doręczoną w dniu 18 stycznia 2018 r..

W dniu 9 kwietnia 2018 r. do Urzędu Skarbowego Ł.-W. wpłynęło odwołanie strony wraz z przedmiotowym wnioskiem z dnia 4 kwietnia 2018 r. o przywrócenie terminu do jego wniesienia - nadane w urzędzie pocztowym w dniu 5 kwietnia 2018 r.. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania strona wskazała, iż decyzja z [...] r. "nigdy nie została prawidłowo doręczona do jej adresata, a pozostawienie decyzji w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia w dniu 18 stycznia 2018 r. na podstawie art. 150 § 1 pkt 1, § 2, 3, 4 o.p. nie powinno mieć miejsca ze względu na uchybienia organu podatkowego oraz inne okoliczności, które miały miejsce w przedmiotowej sprawie". Zdaniem strony organ podatkowy błędnie zaadresował korespondencję zawierającą powyższą decyzję na adres: ul. A 67 m. 3, [...] P., ponieważ faktyczne miejsce zamieszkania podatniczki znajduje się pod adresem: ul. A 67 m. 7, [...] P., i ten adres był każdorazowo wskazywany w korespondencji z organem podatkowym. Strona podaje, że nie znalazła w skrzynce pocztowej awiza informującego o przesyłce do odbioru w placówce pocztowej. Z chwilą powzięcia informacji o wydaniu decyzji zwróciła się do osoby zamieszkałej pod adresem: ul. A 67 m. 3, [...] P. – I. S., która oświadczyła, że "wyrzuciła przedmiotowe awiza do kosza, nie informując o tym nikogo". Wskazano przy tym, że na zwrotnych potwierdzeniach odbioru decyzji (duplikatach) również zostały pomylone adresy - w tym przypadku na nazwisko strony wypełniony został dokument, w którym wskazano adres: ul. A 67 m. 7, [...] P., natomiast dla I. R. podano adres: ul. [...] m. 3, [...] P.. Z tego wynika, że adresy te są regularnie mylone i strona nie powinna ponosić winy za błędy osób trzecich. Nadto organ podatkowy pismem z 12 grudnia 2017 r. został poinformowany, iż w okresie od 15 grudnia 2017 r. do 7 stycznia 2018r. strona będzie przybywać na urlopie wypoczynkowym, i mimo to w dniu 1 stycznia 2018 r. wysłał sporną decyzję. Pierwsza próba doręczenia została podjęta 4 stycznia 2018 r., a druga 12 stycznia 2018 r.. Ze względu na przedłużenie urlopu również w dniu 12 stycznia 2018 r. podatniczka nie była obecna. Tym samym strona nie miała możliwości złożenia odwołania w terminie ustawowym, co więcej dochowała najwyższej staranności, aby organ podatkowy mógł prawidłowo doręczać korespondencję. Jednocześnie wskazała, że pierwszą wiadomość o wydaniu decyzji powzięła w dniu 29 marca 2018 r., tj. w dniu, w którym - na podstawie pełnomocnictwa udzielonego – K. S.- aplikant adwokacki przejrzał i wykonał fotokopię akt przedmiotowej sprawy, zapoznając się z decyzją z [...] r., zatem 7-dniowy termin do wniesienia wniosku został zachowany. Dodała, że rozpoczynając działalność gospodarczą wraz z I. R., przedłożono umowę zawiązania spółki cywilnej, w której omyłkowo wykazano adres zamieszkania wspólników: P., ul. A m. 3. Błąd ten został naprawiony w dniu 19 lutego 2015 r., kiedy zawiadomiono organ o korekcie adresu na: P., ul. A 67 m. 7. Poza tym korespondując z Urzędem Skarbowym w P. oraz Urzędem Skarbowym Ł.-W. zawsze wskazywano adres: P., ul. A 67 m. 7. Prezydent Miasta Ł. 23 lutego 2015 r. potwierdził przyjęcie wniosku o wpis do CEIDG od S. R. zamieszkałej w P., ul. A 67 m. 7, i niezrozumiałe jest, dlaczego w rejestrze był inny adres zamieszkania, tj. nr 3. Zdaniem strony Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-W. nie powinien posługiwać się wpisem do CEIDG, ponieważ postępowanie podatkowe prowadzone było, i następnie decyzja organu pierwszej instancji została wydana w okresie, gdy zlikwidowana była działalność gospodarcza. Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-W. winien zachować dużo większą ostrożność i staranność w adresowaniu korespondencji i mógł wykorzystać rejestry NIP i przede wszystkim PESEL, ponieważ były tam aktualne i prawidłowe dane adresowe.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej dalej wyjaśnił, że 30 czerwca 2017 r. ustał byt prawny A. Z tą datą I. i S. R. postanowiły zaprzestać prowadzenia działalności gospodarczej i rozwiązać spółkę (aneks nr 2 do umowy spółki). W dacie wysyłki decyzji z [...] r. oraz w toku całego postępowania administracyjnego strona działała osobiście, bowiem o udzieleniu pełnomocnictwa adw. K. S. powiadomiono organ pismem z dnia 28 marca 2018r., a udzielone ww. pełnomocnictwo ogólne figuruje w Centralnym Rejestrze Pełnomocnictw Ogólnych od 9 kwietnia 2018 r.. Z akt sprawy wynika również, iż zamiarem Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W. było, aby sporna decyzja trafiła do obu byłych wspólników zlikwidowanej spółki cywilnej, tj. do S. R. pod adres: [...] P., ul. A 67 m. 3, oraz I. R. pod adres: [...] P., ul. A 67 m. 7.

Według duplikatów zwrotnych potwierdzeń odbioru adresatem przesyłki nr [...] była I. R., lecz w miejscu adresu wpisano: [...] P., ul. A 67 m. 3 (zamiast m. 7). Z kolei w przypadku przesyłki nr [...] jej adresatem była S. R., [...] P., ul. A 67 m. 7 (zamiast m. 3).

W celu wyjaśnienia wątpliwości co do sposobu awizowania przesyłek, organ odwoławczy zwrócił się do operatora pocztowego o udzielenie wyjaśnień w zakresie oznaczeń adresatów widniejących na duplikatach zwrotnych potwierdzeń odbioru dot. ww. przesyłek poleconych oraz jednoznaczne wskazanie miejsca, w którym pozostawiono zawiadomienia o przesyłce.

Z odpowiedzi Poczty Polskiej S.A. oraz powtórnie wystawionych duplikatów zwrotnych potwierdzeń odbioru (duplikat-II) wynika bez wątpienia, że zawiadomienie, o którym mowa w art. 150 § 2 i § 3 o.p. o pozostawieniu pisma do odbioru przesyłki w placówce pocztowej FUP P. 1 nastąpiło:

- dla I. R. pod adresem: [...] P., ul. A 67 m. 7

- dla S. R. pod adresem: [...] P., ul. A 67 m. 3.

Zaistniałą sytuację operator pocztowy tłumaczy pomyłką pisarską wystawcy zwrotnych potwierdzeń odbioru polegającą na skreśleniu pierwotnie wpisanych imion adresatów (sugerując się naniesionymi wcześniej numerami przesyłek) i pozostawieniu numerów mieszkań bez zmian. W ww. piśmie potwierdzone zostało również, iż dwukrotnie podjęto próby doręczenia przesyłek zawierających decyzję organu podatkowego. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (duplikatu i duplikatu-II), przesyłkę zaadresowaną do S. R. pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata w urzędzie pocztowym w dniu 4 stycznia 2018 r., powtórne awizo miało miejsce w dniu 12 stycznia 2018 r. Finalnie przesyłkę zwrócono do nadawcy w dniu 29 stycznia 2018 r. z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie". Po analizie korespondencji znajdującej się w aktach sprawy należy stwierdzić, że ww. dokument zawiera wszelkie niezbędne informacje zarówno co do sposobu awizowania, dat tych czynności oraz zwrotu przesyłki do nadawcy. Nie ma zatem podstaw do kwestionowania treści zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji organu pierwszej instancji.

Organ końcowo podkreślił, że z treści przedmiotowego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wynika, że przeszkodą, która spowodowała uchybienie tego terminu jest doręczenie decyzji na nieprawidłowy adres zamieszkania. Zdaniem organu materiał dowodowy zgromadzony w sprawie pozwala w sposób jednoznaczny stwierdzić, iż strona miała wiedzę (świadomość) o przeprowadzonym wobec niej postępowaniu podatkowym. Postanowienie o wszczęciu rzeczonego postępowania z 18 września 2017 r. adresowane na nieprawidłowy (jej zdaniem, adres: [...] P. ul. A 67 m. 3) zostało odebrane przez I. R. (matkę) w dniu 9 października 2017 r., jako pełnoletniego domownika, który podjął się w ten sposób oddania pisma adresatowi. Ponadto z treści złożonych w toku postępowania pism (z dnia 12 i 14 grudnia 2017 r.) wynika, że strona była informowana (wiedziała) o kierowanej do niej korespondencji, w tym o wyznaczeniu terminu do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Przez cały okres prowadzenia rzeczonego postępowania strona nie zadała sobie trudu, aby wyjaśnić kwestię adresu pojawiającego się każdorazowo w pismach kierowanych do strony. Mimo, iż pisma te nie były przez stronę odbierane osobiście, to jednak osobą, która zobowiązała się do ich przekazywania była I. R. (matka). Organ stwierdził, że dowiedzione zostało, że strona nie dokonała aktualizacji adresu miejsca zamieszkania w sposób przewidziany przepisami prawa, tj. w art. 9 ust. 1d ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników. Mimo ciążącego na niej obowiązku wynikającego z art. 146 o.p., nie wskazała również w sposób jednoznaczny i bezpośredni adresu, pod którym należy dokonywać doręczeń w związku z prowadzonym postępowaniem podatkowym. Zatem nie sposób czynić zarzutu o braku staranności po stronie organu podatkowego, skoro ten dysponował wiedzą w zakresie adresu zamieszkania na podstawie baz danych aktualizowanych w oparciu o zgłoszenia dokonywane przez S. R. (wydruki z aplikacji SeRCe i POLTAX). Organ nie mógł domniemywać, iż adres, którym posługiwano się w toku całego postępowania (i jak wiadomo w toku odrębnego postępowania również) jest nieprawidłowy, skoro fakt ten umknął nawet stronie.

Zatem, wobec faktu stwierdzenia prawidłowości tzw. "doręczenia zastępczego" decyzji z [...] r. nie można uznać wskazanych przez stronę okoliczności dot. "błędnego doręczenia przesyłki" za przyczynę uchybienia terminowi do złożenia odwołania, której strona nie mogła usunąć. Zatem wobec nieuprawdopodobnienia braku winy wnioskodawcy w uchybieniu terminowi do złożenia odwołania wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Skargę na powyższe postanowienie złożyła S. R., zarzucając naruszenie:

- art. 162 § 1 o.p. wobec uznania, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło z winy podatnika, podczas gdy podatnik uprawdopodobnił, że nawet dokonując najwyższej staranności, nie miał możliwości uzyskania informacji o wydanej decyzji i tym samym bez swojej winy uchybił terminowi do wniesienia odwołania:

- art. 188, w zw. z art. 180 § 1 w zw. z art. 187 § 1 o.p., poprzez naruszenie gwarancji zawartych w przepisach regulujących postępowanie dowodowe znajdujących wyraz w pominięciu ciążącego na organie obowiązku podjęcia ciągu czynności procesowych mających na celu kompleksowe zebranie i wszechstronne rozpatrzenie całego zgromadzonego materiału dowodowego w niniejszej sprawie, w szczególności niedopuszczenie dowodu z przesłuchania świadka I. S., której zeznania miały istotne znaczenia dla przedmiotowej sprawy;

- art. 194 § 1-3 o.p. ,poprzez uznanie, że informacja zawarta na duplikacie zwrotnego potwierdzenia odbioru uzupełniona sprostowaniem organu pocztowego stanowi dokument urzędowy i korzysta z domniemania prawdziwości oraz zgodności z prawdą, podczas gdy żadne przepisy prawa nie przyznają przymiotu dokumentu urzędowego zwrotnemu potwierdzeniu odbioru;

- art. 194 § 3 o.p., poprzez wyłączenie możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko informacji zawartej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, pomimo wniosku strony o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka – I. S.;

- art. 126 o.p., poprzez nieudzielenie odpowiedzi w formie pisemnej na wniosek strony o wyznaczenie innego terminu do wypowiedzenia się, co do zebranego materiału dowodowego i jednoczesnym wydaniem decyzji wymiarowej w oparciu o cząstkowy materiał dowodowy, co skutkowało pobieżnym wyjaśnieniem stanu faktycznego;

- art. 200 § 1, w zw. z art. art. 123 § 1 o.p., poprzez uniemożliwienie stronie końcowego zapoznania się oraz wypowiedzenia, co do zebranych dowodów i materiałów wskutek nieuwzględnienia informacji o niemożliwości zapoznania się przez podatnika z aktami w wyznaczonym terminie oraz nierozpatrzenia wniosku o zmianę wyznaczonego terminu;

- art. 120. art. 121. art. 122. art. 124, w zw. z art. 187 § 1. art. 191 i art. 210 § 4, w zw. z art. 219 o.p., poprzez : zaniechanie wskazania w uzasadnieniu wydanego postanowienia konkretnych faktów prawotwórczych które organ podatkowy uznał za udowodnione, dowodów którym ostatecznie dał wiarę, jak również jasnych i szczegółowych przyczyn, dla których innym dowodom zgromadzonym w trakcie postępowania odmówił wiarygodności, dowolną, arbitralną i jedynie wybiórczą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie uwzględnienie istotnych okoliczności faktycznych sprawy, zaniechanie ze strony organu podjęcia działań mających na celu wszechstronne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, w konsekwencji błędne i oczywiście nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego stanowiącego podstawę wydanego rozstrzygnięcia;

- art. 17 Prawa pocztowego, poprzez jego błędną wykładnię i tym samym uznanie, że zwrotne potwierdzenie odbioru oraz złożone do niego sprostowanie w formie wyjaśnień operatora pocztowego ma moc dokumentu urzędowego, podczas gdy przepis ten ma zastosowanie wyłącznie do potwierdzenia nadania przesyłki.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak dotychczas.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, dlatego zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu.

Należy wskazać, że wyrokiem z dnia 7 marca 2019 roku, w sprawie I SA/Łd 765/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia przez S. R. odwołania od decyzji z dnia [...] roku w przedmiocie podatku od towarów i usług, uznając, że decyzja ta nie została skutecznie doręczona skarżącej. Sąd w wyroku tym wskazał, że postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej wydane zostało z naruszeniem art.148 § 1 O.p, art.150 O.p, art.122 i art.123 § 1 tej ustawy, gdyż decyzja z dnia [...] roku wyekspediowana została na nieprawidłowy adres strony, nadto działalnie organu pierwszej instancji ( polegające na zignorowaniu informacji podatniczki o niemożności odbioru korespondencji w okresie od 15 grudnia 2017 roku do 7 stycznia 2018 roku ) doprowadziło do faktycznego skrócenie terminów, o których mowa w art.150 § 1 i § 2 O.p.

W związku z tym należy podnieść, że instytucja przywrócenia terminu ma zastosowanie do sytuacji, gdy czynność procesowa została przez stronę dokonana po upływie terminu na jej dokonanie, lecz jej zdaniem uchybienie to nastąpiło bez jej winy ( art.162 § 1 O.p ). Dlatego należy zatem w pierwszej kolejności przesądzić, czy w sposób skuteczny, odpowiadający wymogom ustawowym, przewidzianym w art. 150 O.p., nastąpiło doręczenie zastępcze przedmiotowej decyzji. Zgodnie bowiem z art. 223 § 2 O.p. termin do wniesienia odwołania biegnie od dnia doręczenia decyzji stronie. Przy czym tylko prawidłowo dokonane doręczenie jest skuteczne i wywołuje skutki prawne. Ocena prawna faktu doręczenia decyzji ( jak w niniejsze sprawie ) powinna zostać dokonana w postępowaniu dotyczącym kontroli sądowej postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Ostateczne i prawomocne rozstrzygnięcie w zakresie tego, czy odwołanie zostało wniesione po upływie terminu, czy też uchybienie terminu nie miało miejsca, determinować będzie rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu. W sytuacji bowiem stwierdzenia, że nie zachowano terminu wnosząc odwołanie, aktualne staną się rozważania w zakresie braku winy strony w uchybieniu terminu. W przeciwnym razie, a więc gdy zostanie uznane doręczenie decyzji za wadliwie, wniosek o przywrócenie terminu będzie bezprzedmiotowy.

Wskazać należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje pogląd, według którego wymogi logiki i ekonomiki procesowej nakazują przyjąć, że rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 162 O.p. jest na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p., niezależnie od tego, kiedy ów wniosek został złożony - po wniesieniu odwołania, czy jednocześnie z nim (wyrok NSA z 29 sierpnia 2017 r., sygn. akt II FSK 2288/15 oraz z 2 marca 2018 r., II FSK 3193/15, dostępne w bazie CBOSA). Stwierdzenie uchybienia terminowi przed rozpatrzeniem wniosku o jego przywrócenie nie jest działaniem przedwczesnym (wyroki NSA: z 29 sierpnia 2017 r., sygn. akt II FSK 1995/15, z 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt I FSK 1743/15).

Skoro w sprawie dotyczącej stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, stwierdzono, że decyzja z dnia [...] roku nie została skutecznie doręczona stronie, przy ponownym rozpoznaniu sprawy w zakresie wniosku o przywrócenie terminu Dyrektor Izby Administracji Skarbowej będzie zobowiązany do jego umorzenia, jako bezprzedmiotowego na podstawie art.208 § 1 O.p

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art.145 § 1 pkt.1 lit.c P.p.s.a należało uchylić zaskarżone postanowienie, o kosztach orzeczono na podstawie art.200 tej ustawy.

E.B.