Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 214/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-04-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi B. S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2005 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] września 2005 r. w części dotyczącej kary 2000 (dwóch tysięcy) złotych za brak zaświadczenia o wykonywaniu przewozów na potrzeby własne; 2. stwierdza, że wymienione decyzje w uchylonej części nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego B. S.A. z siedzibą w [...] kwotę 715 (siedemset piętnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Dnia [...] maja 2005r. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w [...] na drodze krajowej nr [...] poddał kontroli drogowej pojazd nr rej. [...] marki [...] będący własnością spółki B. "S." S.A. z siedzibą w [...] /dalej zwanej "S." S.A./. W protokole kontroli zapisano, że kontrolowany pojazd to samochód ciężarowy, a rodzaj przewozu określono jako przewóz rzeczy, kierowca B. D. nie okazał karty opłaty drogowej oraz zaświadczenia albo wypisu z zaświadczenia o wykonywaniu przewozu na potrzeby własne. Protokół został podpisany bez zastrzeżeń przez kierowcę. W toku kontroli kierowca okazał dowód rejestracyjny pojazdu, w którym w rubryce "rodzaj pojazdu" wpisano: "pojazd specjalny inne". Ze sporządzonej dokumentacji fotograficznej wynika, że chodzi o pojazd służący do przewożenia i naciągania kabli energetycznych.

W postępowaniu administracyjnym ustalono, że kierowca B. D. był pracownikiem "S." S.A.

Decyzją z dnia [...] września 2005r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w [...] 1/ powołując się na art.92 ust.1 p.2 i 6 oraz 92 ust.4 oraz lp.1.4.1. załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym /Dz.U. nr 204 z 2004r. poz. 2088 z późn. zmianami/ nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 3000 zł za nieuiszczenie opłaty za przejazd po drogach krajowych oraz 2/ powołując się na art.92 ust.1 i 4 cytowanej wyżej ustawy i l.p. 1.1.7. załącznika do tej ustawy nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 2000 zł za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez posiadania wymaganego zaświadczenia o wykonywanie przewozów na potrzeby własne. W uzasadnieniu wskazał, że przewóz spełniał wymogi przewozu na potrzeby własne bowiem był wykonywany pojazdem samochodowym, kierowanym przez pracownika przedsiębiorcy, przedsiębiorca miał tytuł prawny do pojazdu, a przewożone rzeczy stanowiły jego własność. Ponieważ przewóz stanowił działalność pomocniczą spółki, to przedsiębiorca powinien posiadać zaświadczenie o wykonywaniu przewozu na potrzeby własne, o jakim mowa w art.33 ust.1 ustawy o transporcie drogowym, a ponieważ zaświadczenia tego nie miał, nałożona została kara pieniężna.

Od tej decyzji w części dotyczącej kary 2000 zł za brak zaświadczenia o wykonywaniu przewozów na potrzeby własne odwołała się skarżąca "S." S.A. wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania oraz o wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności. Wskazała, że kontrolowany pojazd jest pojazdem specjalnym w rozumieniu art.2 p.36 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. nr 58 z 2003r. poz.58 z późn. zmianami/. Pojazd ten służy do wciągania przewodów linii energetycznych, a w dowodzie rejestracyjnym posiada wpis: "pojazd specjalny" i adnotację, że jest składakiem służącym do holowania pojazdów. Ustawa o transporcie drogowym, zdaniem skarżącej, nie dotyczy pojazdów specjalnych, a wynika to również z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2004r. w sprawie wzoru zaświadczenia na przewozy drogowe /Dz.U. nr 100 z 2004r. poz.1006/, które w załączniku nr 1 w poz. "Rodzaj i liczba pojazdów samochodowych" nie wymienia pojazdów specjalnych. Na skarżącej nie spoczywa zatem obowiązek posiadania zaświadczenia o wykonywaniu przewozów na potrzeby własne. Na potwierdzenie słuszności swego stanowiska dołączyła postanowienie Prezydenta m. [...] z dnia [...] czerwca 2005r., którym Prezydent odmówił skarżącej wydania zaświadczenia o wykonywaniu przewozów na potrzeby własne pojazdem marki [...] nr rej. [...]. W uzasadnieniu tego postanowienia Prezydent wywiódł, że cytowane wyżej Prawo o ruchu drogowym rozróżnia i zawiera definicje pojazdu specjalnego /art.2 p.36/ i samochodu ciężarowego /art.2 p.42/, zaś wskazane wyżej rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2004r. uprawnia organ do wydania zaświadczenia tylko przedsiębiorcom dysponującym pojazdami samochodowymi będącymi autobusami, samochodami ciężarowymi o DMC powyżej 3,5 tony i ciągnikami siodłowymi. W tym stanie rzeczy nie może być wydane zaświadczenie przedsiębiorcy, który ma pojazd samochodowy innego rodzaju tj. pojazd specjalny.

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] listopada 2005r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w zakresie kwestionowanej kary. Jako podstawę prawną decyzji wskazał art.138 § 1 p.1 KPA, art.33 ust.1, art. 87 ust.2 i art.92 ust.1 cytowanej wyżej ustawy o transporcie drogowym oraz lp.1.1.7. załącznika do tej ustawy.

W uzasadnieniu wyjaśnił, że pojazd specjalny jest pojazdem samochodowym, a art.3 ust.1 ustawy o transporcie drogowym nie wyłącza spod jej regulacji samochodów specjalnych. W tym stanie rzeczy przedsiębiorca, zgodnie z art.33 ust. 1 ustawy, dokonując przewozów na potrzeby własne samochodem specjalnym zobowiązany jest posiadać stosowne zaświadczenie.

Tę decyzję "S." S.A. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Podniosła argumenty jak w odwołaniu oraz dołączyła do skargi postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wydane na skutek jej zażalenia na odmowę wydania zaświadczenia i utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta [...] o odmowie. W uzasadnieniu postanowienia SKO wyjaśniło, że samochody specjalne służą do wykonywania specjalnej funkcji, nie są wymienione w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2004r. i nie mogą być dla nich wydane zaświadczenia o wykonywaniu przewozu na potrzeby własne, gdyż nie są ani autobusami, ani samochodami ciężarowymi, ani ciągnikami siodłowymi, a tylko takim pojazdom można wydawać stosowne zaświadczenia. SKO wskazało ponadto, że wydawanie zaświadczeń należy do kompetencji Prezydenta [...] i inne organy, w tym organy kontroli drogowej, muszą fakt ten uwzględnić, zaś dokonana przez nie odmienna wykładnia przepisów prawa nie może wywoływać dla strony negatywnych konsekwencji.

Główny Inspektor Transportu Drogowego, w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie wywodząc jak dotychczas.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 z 2002r. poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania powyższej decyzji. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270- dalej zwaną p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrolując w ten sposób zaskarżone decyzje Sąd stwierdził naruszenie prawa, skarga jest więc uzasadniona.

Ustawa o transporcie drogowym definiuje w art.4 p.4 niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne. Określa go jako przejazd wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności. Chodzi więc o sytuacje, kiedy przedsiębiorca zajmuje się dziedziną inną niż transport, ale pomocniczo dokonuje przewozów np. dostarcza do kontrahenta wyprodukowane przez siebie towary. Inna jest sytuacja w sprawie niniejszej. Skarżąca spółka "S." zajmuje się budową linii energetycznych, a swoje prace wykonuje m.in. przy pomocy pojazdu specjalnego, który służy do wciągania przewodów linii energetycznych. Przejazd takiego pojazdu z umieszczonymi na nim kablami energetycznymi nie służy do samego ich przetransportowania, tylko także do ich zamontowania /wciągania przewodów energetycznych/. Nie jest to więc żadna działalność pomocnicza przedsiębiorcy, tylko właśnie działalność główna. Pojazd specjalny jest tu bowiem urządzeniem, którym posługuje się przedsiębiorca w swojej podstawowej działalności. Pojazd spełnia funkcje specjalne, a nie jedynie transportowe. Tak więc używanie pojazdu specjalnego do wciągania przewodów energetycznych nie jest przewozem na potrzeby własne, gdyż nie przewóz jest celem używania tego pojazdu. Już z tego tylko względu stanowisko organu o konieczności posiadania przez skarżącą zaświadczenia o wykonywaniu przewozu na potrzeby własne było wadliwe.

Wskazać należy, że pojazdy specjalne z zasady nie służą do samego transportu drogowego, lecz z istoty swojej budowy wypełniają inne funkcje "specjalne". Ponieważ pojazdy specjalne nie zostały wymienione we wskazanym wyżej rozporządzeniu wykonawczym do art.33 ust. 10 ustawy o transporcie drogowym, jako te pojazdy, dla których można wydać zaświadczenie o wykonywaniu przewozu na potrzeby własne, należy uznać, że ustawodawca nie przewidział możliwości realizowania przy ich pomocy przewozów pomocniczych.

Ponadto wskazać należy, że ustawa o transporcie drogowym wyraźnie rozdzieliła kompetencje organów właściwych do wydawania zaświadczeń o wykonywaniu przewozów na potrzeby własne i organów właściwych do kontroli przestrzegania przepisów ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z art.33 ust.8 ustawy, to starosta /prezydent miasta/ ocenia istnienie warunków do wydania zaświadczenia, uprawniającego do wykonywania przewozów na potrzeby własne i po dokonaniu tej oceny wydaje zaświadczenie lub odmawia wydania. Ocena dokonana przez organ podlega weryfikacji w toku instancji, ale nie podlega kontroli merytorycznej przez organy inspekcji drogowej. Skoro więc organ administracji w granicach swoich kompetencji uznał, że przewozy dokonywane pojazdem specjalnym nie należą do przewozów pomocniczych i nie wymagają zaświadczenia, to organy inspekcji drogowej nie mogą tego stanowiska kwestionować, nie są bowiem powołane do kontroli działalności innych organów administracji, tylko do kontrolowania przestrzegania przepisów ustawy o transporcie drogowym przez podmioty wykonujące transport drogowy oraz niezarobkowy krajowy i międzynarodowy przewóz drogowy /art.48 ustawy/.

W sprawie niniejszej organy inspekcji drogowej obu instancji pominęły zupełnie fakt, że do stosowania i interpretacji ustawy o transporcie drogowym powołane są nie tylko one, ale także, a może przede wszystkim, organy zarządzające tą dziedziną gospodarki. Zatem ocena zasadności wydania zaświadczenia należała do Prezydenta [...].

Wskazać więc należy, że stanowisko organów inspekcji drogowej było w sprawie niniejszej wadliwe nie tylko merytorycznie, ale także z uwagi na pomieszanie kompetencji.

W ocenie Sądu kontrolowanego pojazdu skarżąca używała do swojej działalności głównej tzn. wciągania kabli energetycznych. Skoro więc przewozu dokonanego pojazdem służącym do wciągania kabli energetycznych przez przedsiębiorstwo trudniące się elektrobudową nie można uznać za działalność pomocniczą, a prawo nie przewidywało możliwości wydania na taki przewóz zaświadczenia o wykonywaniu przewozu na potrzeby własne, zaś kompetentny organ /Prezydent [...]/ odmówił prawomocnie jego wydania, uznać należy, że skarżąca nie była zobowiązana do posiadania zaświadczenia o wykonywaniu przewozu na potrzeby własne. Skoro skarżąca nie miała obowiązku posiadania zaświadczenia, to nie mogła obowiązkowi temu uchybić, a zatem nałożenie kary pieniężnej za brak zaświadczenia stanowiło naruszenie prawa materialnego.

Zważywszy powyższe stosownie do art. 145 § 1 p.1 lit.a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 z 2002r. poz.1270/ Sąd orzekł jak w sentencji i uchylił obie decyzje w części dotyczącej kary pieniężnej za brak zaświadczenia o wykonywaniu przewozu na potrzeby własne.

O niewykonywaniu uchylonych decyzji Sąd orzekł na podstawie art.152 p.p.s.a.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art.200 i 205 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz na podstawie § 2 ust.2 i § 14 ust. 2 p.1 lit.a w związku z § 6 p.3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu /Dz.U. nr 163 z 2002r. poz. 1349 z późn. zmianami/ i zasądził kwotę 100 zł z tytułu zwrotu uiszczonego wpisu sądowego, kwotę 600 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego oraz kwotę 15 zł tytułem zwrotu opłaty od pełnomocnictwa.