Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1337/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-01-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 229 i art. 137
journal: Dz.U. 2015 poz 782
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Niżnik- Dobosz Sędziowie: WSA Renata Czeluśniak (spr.) WSA Jacek Bursa Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi A. Ł. na decyzję Wojewody M. z dnia 17 sierpnia 2015 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala.


UZASADNIENIE

Postępowanie administracyjne w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości zostało wszczęte na wniosek G. G. skierowany do byłego Urzędu Rejonowego w K., zawarty w piśmie z dnia 9 kwietnia 1993 r. Roszczeniem objęto działki nr [...] oraz nr [...] położone w obr. [...] (mały) P.. W dniu 15 listopada 1993 r. do wniosku przyłączyły się A. L. oraz E. L..

Działki nr [...] oraz nr [...] położone w obr. [...] (mały) P. w dacie wywłaszczenia stanowiły współwłasność G. G. oraz T. G.. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w Krakowie Wydział I Cywilny z dnia 27 kwietnia 1992 r., sygn. akt [...] ustalono, że spadek po zmarłym [...] grudnia 1991 r. T. G. nabyły: G. G., E. L. oraz A. L., każda po 1/3 części.

W trakcie toczącego się postępowania, w dniu 13 października 1999 r. zmarła G. G., co ustalono na podstawie odpisu skróconego aktu zgonu nr [...], wydanego przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w K.. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w Krakowie z dnia 2 czerwca 2000 r. sygn. akt [...] ustalono, iż spadek po G. G. nabyły: A. L. oraz E. L., po 1/2 części.

Na podstawie dokumentacji geodezyjno - kartograficznej znajdującej się w aktach sprawy ustalono, że działka nr [...] o pow. 231 m2 zmieniła oznaczenie i powierzchnię na działkę nr [...] o pow. 173 m2 położoną w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K. (wykaz zmian gruntowych z dnia 15 maja 1997 r. nr ks. rob. [...]). Planem podziału z dnia 25 listopada 1983 r. nr [...] działka nr [...] o pow. 2320 m2 podzieliła się na działki nr [...] o pow. 2224 m2 i nr [...] o pow. 96 m2, w obr. [...] (mały) P.. Z kolei na podstawie wykazu zmian gruntowych z dnia 12 lipca 1993 r. nr ks. rob. [...] ustalono, iż działka nr [...] o pow. 2224 m2 w obr. [...] (mały) P. weszła m.in. w skład działki nr [...] o pow. 6594 m2 w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K.. Zmiana oznaczenia działki nr [...] na działkę nr [...] nie została ujawniona w księdze wieczystej nr [...].

Ponadto w toku postępowania ustalono, że umową użytkowania wieczystego zawartą w formie aktu notarialnego z dnia 27 maja 1981 r. nr Rep. [...] Skarb Państwa ustanowił na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" prawo użytkowania wieczystego na nieruchomości składającej się m. in. z działek: nr [...] oraz nr [...] obr. [...] (mały) P.. Postanowienia umowy użytkowania wieczystego zostały ujawnione w księdze wieczystej nr [...] w dniu 30 maja 1981 r.

Na podstawie zapisów ksiąg wieczystych nr [...] oraz [...] ustalono, iż prawo użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonych jako działka nr [...] oraz nr [...] jest wpisane na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]". Zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...] wpis prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" nastąpił w dniu 19 lipca 1991 r.

Dnia 4 lutego 2015 r. Starosta [...] wydał decyzję znak: [...] o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 173 m2, obj. księgą wieczystą nr [...] oraz część działki nr [...] o pow. 6594 m2, obj. księgą wieczystą nr [...] położonej w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., w granicach wywłaszczonych (przejętych) na rzecz Skarbu Państwa działek: nr [...] oraz nr [...] w obr. [...] (mały) P., na rzecz A. L. oraz E. L..

W uzasadnieniu organ stwierdził, że objęta wnioskiem o zwrot nieruchomość, oznaczona jako działka nr [...] oraz część działki nr [...] obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., w granicach wywłaszczonych (przejętych) na rzecz Skarbu Państwa działek nr [...] oraz nr [...] obr. [...] (mały) P., pozostaje w użytkowaniu wieczystym osoby trzeciej w rozumieniu przepisu art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a prawo to zostało ujawnione w księgach wieczystych, w ocenie organu, przed dniem 1 stycznia 1998 r. Skoro zatem w sprawie spełnione zostały przesłanki z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami decydujące o nieprzysługiwaniu roszczenia o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, to należało odmówić jej zwrotu.

Odwołanie od decyzji Starosty [...] wniosły A. L. i E. L., zarzucając naruszenie:

1) art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez odmowę zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 173 m2, objętej księgą wieczystą nr [...] oraz części działki nr [...] o pow. 3594 m2, objętej księgą wieczystą nr [...] oraz działki nr [...] objętej księgą wieczystą nr [...] położonej w obrębie [...], jedn. ewid. [...] m. K., w granicach wywłaszczonych (przejętych) na rzecz Skarbu Państwa działek: nr [...] oraz [...], położonych w obrębie [...] (mały) P., na rzecz A. L. oraz E. L. mimo że stały się one zbędne na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu;

2) art. 229 ww. ustawy poprzez odmowę zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 173 m2 objętej księgą wieczystą nr [...] oraz części działki nr [...] o pow. 3594 m2, objętej księgą wieczystą nr [...] oraz działki nr [...] objętej księgą wieczystą nr [...] położonej w obrębie [...], jedn. ewid. [...] m. K., położonej w obrębie [...], jedn. ewid. [...] m. K., w granicach wywłaszczonych (przejętych) na rzecz Skarbu Państwa działek nr [...] oraz [...] położonych w obrębie [...] (mały) P., na rzecz A. L. oraz E. L., mimo że z treści ksiąg wieczystych nie wynika, iż w dacie 1 stycznia 1998 r. działki te znajdowały się w użytkowaniu wieczystym;

3) art. 7 kpa poprzez nieustalenie jak zakończyła się ostatecznie sprawa rozwiązania umów użytkowania wieczystego ze Spółdzielnią Mieszkaniową "[...]" na podstawie uchwały nr [...] z dnia 13 maja 1998 r.;

4) art. 77 § 1 kpa poprzez nieustalenie jak zakończyła się ostatecznie sprawa rozwiązania umów użytkowania wieczystego z Spółdzielnią Mieszkaniową "[...]" na podstawie uchwały nr [...] z dnia 13 maja 1998 r.;

5) art. 107 § 1 kpa poprzez nierozstrzygnięcie w decyzji odnośnie działki nr [...], obręb [...] jedn. ewid. [...], mimo że była ona także przedmiotem wniosku.

Wojewoda [...] decyzją z dnia 17 sierpnia 2015 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 9 a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 782) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy decyzję Starosty [...].

Wojewoda stwierdził, że objęte wnioskiem o zwrot nieruchomości, oznaczone jako działka nr [...] (powstała z zawnioskowanej do zwrotu działki nr [...]) oraz część działki nr [...] (powstała w wyniku kolejnych przekształceń zawnioskowanej do zwrotu działki nr [...]) położone w obrębie [...] jedn. ewid. [...] m. K., stanowią obecnie własność Gminy Miejskiej, ale umową zawartą w dniu 27 maja 1981 r. w formie aktu notarialnego Rep. A II Nr [...] oddane zostały w użytkowanie wieczyste na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]". Natomiast fakt zawarcia umowy użytkowania wieczystego m.in. działek nr [...] i nr [...] został ujawniony w księdze wieczystej nr [...] w dniu 30 maja 1981 r.

Co do zarzutu braku rozstrzygnięcia w zakresie dotyczącym zawnioskowanej do zwrotu działki nr [...] uznano, że kwestia ta nie miała wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia, bowiem zwrot tej działki może stanowić przedmiot odrębnej decyzji.

W ocenie Wojewody niezasadny był podniesiony w odwołaniu zarzut dotyczący nieprawidłowych ustaleń organu I instancji w zakresie terminu ustanowienia użytkowania wieczystego na przedmiotowych nieruchomościach. Natomiast w kwestii zarzutu dotyczącego pominięcia w treści zaskarżonego rozstrzygnięcia kwestii rozwiązania umów użytkowania wieczystego ze Spółdzielnią Mieszkaniową "[...]" organ wskazał, że pomimo iż w uzasadnieniu decyzji Starosty kwestia ta nie została wyjaśniona, to jednak, jak wynika z akt sprawy, została ona rozstrzygnięta, na co wskazują dokumenty znajdujące w aktach, z którymi strony miały możliwość zapoznania się jeszcze przed wydaniem decyzji.

Skargę na decyzję Wojewody wniosła A. L., domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania. Skarżąca wniosła też o dopuszczenie uzupełniającego dowodu z dokumentu w postaci wydruków z księgi wieczystej nr [...] oraz [...]. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez odmowę zwrotu nieruchomości, ponieważ stały się one zbędne na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a użytkowanie wieczyste na tych nieruchomościach nie zostało ujawnione w księdze wieczystej przed 1 stycznia 1998 r. Ponadto zarzucono naruszenie art. 229 ww. ustawy poprzez odmowę zwrotu nieruchomości, mimo że użytkowanie wieczyste na tych nieruchomościach nie zostało ujawnione w księdze wieczystej przed 1 stycznia 1998 r. oraz naruszenie przepisów prawa procesowego: art. 7 kpa i art. 77 kpa.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że nieruchomości, jakich zwrotu żąda skarżąca, są objęte księgami wieczystymi nr [...] oraz [...]. Księgi te natomiast zostały założone po dniu 1 stycznia 1998 r. Księga wieczysta nr [...] została założona 22 lipca 2005 r., zaś księga wieczysta nr [...] została założona 30 marca 2005 r. Również wcześniejsze księgi zostały założone po dacie 1 stycznia 1998 r. Dla księgi wieczystej nr [...] uprzednią księgę założono dnia 15 czerwca 1998 r., zaś dla księgi nr [...] uprzednią księgę założono dnia 28 października 1999 r. Zdaniem skarżącej skoro uprzednie księgi dla ksiąg wieczystych nr [...] oraz [...] zostały założone po dacie 1 stycznia 1998 r., prawo użytkowania wieczystego dla powyższych nieruchomości nie zostało ujawnione w księgach wieczystych przed datą 1 stycznia 1998 r.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "ppsa". Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ppsa.

Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

Należy podkreślić, że przepis art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nie budzi wątpliwości interpretacyjnych, a zgodnie z tym przepisem roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Oznacza to, że jeżeli przed 1 stycznia 1998 r., tj. datą wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, rozporządzono nieruchomością w sposób określony w omawianej normie i fakt ten został ujawniony w księdze wieczystej, to byłemu właścicielowi (spadkobiercy wywłaszczonego właściciela) nie przysługuje roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, chociażby spełnione zostały przesłanki do zwrotu wynikające z art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 pkt 1 lub pkt 2 tej ustawy.

W kontrolowanym postępowaniu administracyjnym organy prawidłowo sprawdziły i ustaliły, że w stosunku do nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot zastosowanie znajdował art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Zdecydowana większość ustaleń faktycznych dokonanych w kontrolowanym postępowaniu ma charakter bezsporny. Nie ulega bowiem wątpliwości, że roszczeniem o zwrot objęto działki nr [...] oraz nr [...] położone w obr. [...] (mały) [...]. Organy prowadzące postępowanie prawidłowo ustaliły, że działki te w dacie wywłaszczenia stanowiły współwłasność G. G. oraz T. G.. G. G. złożyła wniosek inicjujący kontrolowane postępowanie, a następnie do wniosku tego przyłączyły się E. L. oraz A. L.. Te trzy wnioskodawczynie były spadkobiercami T. G., zaś po śmierci G. G. jej następcami prawnymi zostały E. L. i A. L.. Zatem krąg stron kontrolowanego postępowania ustalono prawidłowo.

Analiza przekształceń, jakim podlegały działki nr [...] i [...], również została przeprowadzona właściwie, bowiem z dokumentacji geodezyjno - kartograficznej wynika, że działka nr [...] o pow. 231 m2 zmieniła oznaczenie i powierzchnię na działkę nr [...] o pow. 173 m2 położoną w obr. 22, jedn. ewid. [...] m. K., zaś działka nr [...] o pow. 2320 m2 podzieliła się na działki nr [...] o pow. 2224 m2 i nr [...] o pow. 96 m2, w obr. [...] (mały) [...]. Z kolei działka nr [...] weszła m.in. w skład działki nr [...] o pow. 6594 m2 w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K.. Natomiast treść ksiąg wieczystych nr [...] oraz [...] jednoznacznie wskazuje, że prawo użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonych jako działka nr [...] oraz nr [...] jest wpisane na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]". Podkreślić trzeba, że obydwie powołane wyżej księgi wieczyste wskazują, że podstawa nabycia prawa użytkowania wieczystego pochodzi z treści dawnej księgi wieczystej nr [...]. W aktach administracyjnych znajduje się odpis zamkniętej księgi wieczystej nr [...], z którego wynika, że księga ta obejmowała m in. działki nr [...] i [...] (karta 2 odpisu). Na karcie 11 odpisu widnieje adnotacja, że prawo użytkowania wieczystego na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w K. wpisano 30 maja 1981 r. na podstawie umowy zawartej w dniu 27 maja 1981 r. Z kolei prawo użytkowania wieczystego przysługujące Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w K. wpisano 19 lipca 1991 r. (karta 24 odpisu). Wpisy w później założonych księgach wieczystych (w wyniku odłączenia części nieruchomości z innej księgi wieczystej) są jedynie powtórzeniem wpisów z 1981r. i 1991 r., o czym świadczy odwoływanie się w nich do KW nr [...].

Ustalenia organów dotyczące dat wpisania prawa użytkowania wieczystego dotyczącego działek nr [...] i części działki nr [...] są prawidłowe, co prowadzi do wniosku, że organy obu instancji zasadnie przyjęły, iż na działkach objętych wnioskiem o zwrot ustanowiono prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej przed 1 stycznia 1998 r., tj. przed datą wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ponownie podkreślić trzeba, że przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 136 ust. 3 tej ustawy i uniemożliwia dochodzenie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części w przypadku, gdy przed 1 stycznia 1998 r. ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Zaistnienie takich właśnie okoliczności ustalono w toku kontrolowanego postępowania i wszystkie te okoliczności jednoznacznie wynikają z treści akt administracyjnych. Zostały one jasno przedstawione i wyjaśnione w uzasadnieniach decyzji. Nietrafnie zatem zarzucono w skardze naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 kpa.

Skoro zaś, jak wskazano wyżej, organy ustaliły spełnienie przesłanek z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, to za niezasadny uznać należało zarzut skargi naruszenia art. 136 ust. 3 z związku z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ponieważ ustalenie, że zachodzą przesłanki z art. 229 wyłącza zastosowanie art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W takiej sytuacji organy prowadzące postępowanie nie badają przesłanek z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w tym zbędności wywłaszczonej nieruchomości na cel wywłaszczenia.

W związku z powyższym Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ppsa.