Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 361/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-08-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2016 poz 1518
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 30c
journal: Dz.U. 2012 poz 361
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity
article: art 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2017 r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] października 2016 r. Nr [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2016 r., nr S.ŚR I [...], Burmistrz [...], działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej jako "K.p.a.") oraz na podstawie art. 2 pkt 4, 5 i 5a, art. 9, art. 10 ust. 1, art. 12 ust. 1, 2, art. 15 ust. 1 – 4 oraz ust. 4a, ust. 7, art. 18, art. 20 ust. 1, 2, 4 i 5, art. 25, art. 27 ust. 8 ustawy z dnia 07 września 2007 roku o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 169 ze zm.), § 2, § 9 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 08 grudnia 2015 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. z 2015 r. poz. 2229) w związku z art. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. oświadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1518, ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] września 2016 r. złożonego przez M. K. reprezentująca O. J. S. orzekł o odmowie przyznania O. J. S. świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres od [...] października 2016 r. do [...] września 2017 r.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia podniesiono, że wnioskiem z dnia [...] września 2016 r. M. K. zwróciła się o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego na uprawnioną O. J. S.. Na mocy wyroku Sądu Rejonowego w S. G. z dnia [...] sierpnia 2010 r., sygn. akt: [...] wnioskodawczyni jest osobą uprawnioną do alimentów w wysokości miesięcznie [...]; zł, których egzekucja okazała się bezskuteczna, co potwierdza zaświadczenie o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych [...] Sądowego przy Sądzie Rejonowym w O. z dnia [...] września 2016 r. W skład rodziny wchodzą: wnioskodawczyni, jej syn – D. K. oraz jej córka – O. J. S..

Dochód rodziny wnioskodawcy, tj. suma dochodów członków rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, tj. w roku 2015 wyniósł [...] zł, w przeliczeniu na osobę w rodzinie [...] zł. Fakt powyższy potwierdzają oświadczenia członków rodziny o dochodzie niepodlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, osiągniętym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy M. K. oraz D. K. z dnia [...] września 2016r., informacja z systemu informatycznego Ministerstwa Finansów dotycząca M. K. z dnia [...] września 2016 r., informacja z systemu informatycznego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2016 r. dotycząca M. K., zaświadczenia [...] Sądowego przy Sądzie Rejonowym w O. z dnia [...] września 2016 r., sygn. akt: [...], wyrok Sądu Rejonowego w Stargardzie G. z dnia 25 sierpnia 2010r., sygn. akt [...], zasądzający alimenty na dziecko – O. J. S., wyrok Sądu Rejonowego w Stargardzie G. z dnia 14 kwietnia 2010 r., sygn. akt [...], zasądzający alimenty na dziecko – D. K., postanowienie Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] kwietnia 2015 r., sygn. akt [...] dotyczące stwierdzenia spadku, zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2015 – [...] - dotyczący M. K., oświadczenie M. K. z dnia [...] września 2016 r.

Zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty [...]zł. Na podstawie art. 2 pkt 4,5 i 5a powołanej ustawy w związku z art. 3 pkt 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny. Dochód członka rodziny to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy. Z kolei dochód, oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c, 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 361 ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne; deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne; inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W przedstawionym stanie rzeczy dochód rodziny M. K. w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie spełnia kryterium cytowanego art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, a tym samym prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie przysługuje.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła M. K. podnosząc, że dochód osiągnięty w 2015 r. był wynikiem spadku odziedziczonego po zmarłej matce i był dochodem jednorazowym. Większość tych pieniędzy odwołująca zaniosła do US w M., z reszty pospłacała długi zaciągnięte u znajomych i rodziny – obecnie pozostała jej do dyspozycji niewielka kwota. Odwołująca wskazała na swoją trudną sytuację życiową, w tym niepełnosprawność syna, a świadczenie alimentacyjne poprawiło by standard życia rodziny.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r., Nr [...], działając na podstawie art.. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia przytoczono dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołano treść art. 9 ustawy o pomocy państwa osobom uprawnionym do alimentów. Jak podkreślił organ odwoławczy, przepis powyższy przesądza, że warunkiem koniecznym do uzyskania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest spełnienie przesłanki dotyczącej nieprzekroczenia określonej kwoty dochodu w przeliczeniu na osobę w rodzinie. Przy czym przez dochód na osobę w rodzinie należy, zgodnie z art. 2 pkt 5a powołanej powyżej ustawy, rozumieć przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy. Ustawodawca w art. 9 ust. 2 wprost określa, że jest to kwota [...]zł. Natomiast ze złożonych w trakcie postępowania zaświadczeń o dochodach członków rodziny i dokonanych na ich podstawie obliczeń ustalono, że dochód na osobę w trzyosobowej rodzinie wnioskodawczym w 2015 r. wyniósł [...] zł i przekroczył ustawowe kryterium dochodowe o [...] zł.

Następnie Kolegium podniosło, że zgodnie z przepisem art. 2 pkt 4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ilekroć w ustawie mowa o dochodzie oznacza do dochód rodziny, o którym mowa w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z kolei zgodnie z art. 3 pkt. 1 tejże ustawy ilekroć w ustawie mowa o dochodzie należy przez to rozumieć, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, między innymi przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Z akt przedmiotowej sprawy (w tym zeznania PIT39) wynika, że odwołująca w 2015 r. uzyskała dochód ze spadku po matce w wysokości [...] zł. W związku z powyższym należało uznać, że organ I instancji zasadnie odmówił stronie wnioskowanego świadczenia uznając ją za osobę nieuprawnioną do jego przyznania. Dochód rodziny odwołującej w przeliczeniu na osobę przekroczył bowiem ustawowe kryterium dochodowe o [...] zł, co w świetle przywołanych przepisów stanowi negatywną przesłankę do ustalenia prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Otrzymanie spadku w wysokości [...] zł miało z pewnością wpływ na sytuację dochodową strony i jej rodziny w 2015 r., co oznacza, że organ I instancji zasadnie doliczył powyższą kwotę do dochodu rodziny.

M. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższą decyzję wskazując, że w przypadku dochodów uzyskanych z odpłatnego zbycia nieruchomości warunkiem zaliczenia ich do dochodu jest ich opodatkowanie. Odwołując się do treści art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wolne od podatku dochodowego są dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, jeżeli począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie dwóch lat do końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, przychód uzyskany ze zbycia tej nieruchomości lub tego prawa majątkowego został wydatkowany na własne cele mieszkaniowe.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. Nr 1647 ze zm.) oraz w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016, po. 718), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 31 stycznia 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] października 2016 r. w sprawie odmowy przyznania skarżącej świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Spór między stronami zainicjowany skargą na tę decyzję dotyczy wysokości dochodu skarżącej osiągniętego w roku 2015, a mianowicie tego, czy – jak twierdzą organy obu instancji – należało do niego zaliczyć dochód osiągnięty z tytułu sprzedaży nieruchomości, czy też – jak uważa skarżąca – środki powyższe mogą zostać spożytkowane na cele mieszkaniowe, co z kolei umożliwia zwolnienie z opodatkowania podatkiem dochodowym, a w dalszej kolejności powoduje, że środki powyższe nie stanowią dochodu rodziny dla celów ustalenia prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

W ocenie Sądu stanowisko organów orzekających w tej sprawie jest błędne i nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty [...]zł. Podstawową kwestią warunkującą przyznanie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest dochód rodziny w przeliczeniu na osobę. Definicja ustawowa "dochodu", zawarta jest w art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. a tej ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób - przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Dla niniejszej sprawy istotna jest treść art. 30e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który dotyczy podatku dochodowego od dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości, bowiem skarżąca w 2015 r. zbyła odpłatnie nieruchomość. W przepisie tym wskazano m.in., że po zakończeniu roku podatkowego podatnik jest obowiązany w zeznaniu podatkowym wykazać dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości i obliczyć należny podatek od dochodu, do którego nie ma zastosowania art. 21 ust. 1 pkt 131 lub wykazać dochody, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131 tej ustawy (art. 30e ust. 4). W przypadku niewypełnienia warunków określonych w art. 21 ust. 1 pkt 131 podatnik jest obowiązany do złożenia korekty zeznania i do zapłaty podatku wraz z odsetkami za zwłokę (art. 30e ust. 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

W myśl art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wolne od podatku dochodowego są dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości, o których mowa w art. 30e (...), jeżeli począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie dwóch lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, przychód uzyskany ze zbycia tej nieruchomości lub tego prawa majątkowego został wydany na własne cele mieszkaniowe (...).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że w zaskarżonej decyzji organ przyjął, iż dochód skarżącej ze sprzedaży nieruchomości gruntowej w wysokości [...] zł podlega doliczeniu do dochodu rodziny, bowiem wynika to wprost z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, mimo że skarżąca w oświadczeniu podatkowym PIT 39, załączonym do akt sprawy wskazała, iż dochód ten zostanie przeznaczony w całości na cele mieszkaniowe.

Jak wyżej wskazano, dochód - zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych – to przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. (...) 30e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Należy zwrócić uwagę na to, że sformułowanie "przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. (..) 30 e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych", użyte w art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych należy odczytywać mając na uwadze treść całego przepisu art. 30e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wynika z niego brak obowiązku zapłaty podatku dochodowego od dochodów uzyskanych z odpłatnego zbycia nieruchomości w przypadku przeznaczenia przychodu z tego tytułu na cele mieszkaniowe w okresie dwóch lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło zbycie.

Rozpoznając powyższą sprawę organy administracji nie wyjaśniły jednak powyższej kwestii. Z jednej strony skarżącą złożyła oświadczenie PIT 39, w którym odwołała się do treści art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, fizycznych, z drugiej zaś we wniesionym odwołaniu podnosi, że większość z pieniędzy uzyskanych ze sprzedaży nieruchomości zaniosła do US w M., z reszty pospłacała długi zaciągnięte u znajomych i rodziny, a obecnie pozostała jej do dyspozycji niewielka kwota. Mając na względzie, że "dochód", o jakim mowa w art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, to przychód pomniejszony o "należny" podatek dochodowy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SA/Łd 87/14, Baza NSA; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SA/Łd 172/14, Baza NSA; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 maja 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 261/17, Baza NSA), przyjąć należało, że organy przedwcześnie uznały, że uzyskana przez skarżącą w 2015 r. kwota ze sprzedaży nieruchomości powinna zostać wliczona do dochodu rodziny.

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ powinien uwzględnić poczynioną przez Sąd wykładnię art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 30e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i ustalić, czy skarżącą istotnie spożytkowała, lub też zaczęła spożytkowywać uzyskaną ze sprzedaży nieruchomości kwotę, na zaspokojenie swoich potrzeb mieszkaniowych.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, działają na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu I instancji.