Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 233/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-08-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 7, art. 8, art. 75,  art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art.  64, art. 107 ust. 4a
journal: Dz.U. 2020 poz 1876
law: Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Paweł Zaborniak AWSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ Protokolant sekretarz sądowy Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi Z. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 8 grudnia 2021 r. nr SKO.4110/133/2021 w przedmiocie odmowy całkowitego zwolnienia z ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 1 września 2021 r. nr PI/DPS-5026-66-2/18/26.


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "SKO", "Kolegium", "organ odwoławczy") z dnia 8 grudnia 2021 r. nr SKO. 4110/133/2021 utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] (dalej: "Prezydent", "organ I instancji") z dnia 1 września 2021 r. nr PI/DPS-5026-66-2/18/26 odmawiającą Z.N. (dalej: "skarżący") całkowitego zwolnienia z ponoszenia opłaty ustalonej za pobyt w domu pomocy społecznej.

W podstawie prawnej decyzji organ podał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; dalej: "k.p.a.") oraz art. 64 i 110 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 1876 ze zm.; "u.p.s.").

Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:

Decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...], Prezydent ustalił D.N. opłatę za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w [...], od dnia zamieszkania w wysokości 70% osiąganych dochodów, tj. za listopad bieżącego roku, proporcjonalnie do liczby dni pobytu – 707,58 zł, natomiast od 1 grudnia 2016 r. – 1.415,16 zł miesięcznie.

W dniu 27 stycznia 2017 r. skarżący wystąpił do Prezydenta Miasta [...] z prośbą o całkowite zwolnienie z partycypowania w kosztach utrzymania jego matki D.N. w domu pomocy społecznej. We wniosku zaznaczył, że aktualnie ponosi również koszty utrzymania ojca w domu pomocy społecznej oraz jego leczenia, a także reguluje obciążenia finansowe ojca. Do wniosku załączył dokumenty obrazujące jego sytuację materialną.

Postępowanie wszczęte na skutek powyższego wniosku było dwukrotnie zawieszane przez organ I instancji do czasu wydania ostatecznej decyzji w sprawie ustalenia przedmiotowej odpłatności. W dniu [...] lipca 2017 r. matka skarżącego zmarła.

Wobec braku woli zawarcia umowy w kwestii ponoszenia odpłatności za pobyt matki w domu pomocy społecznej, organ I instancji kilkukrotnie ustalał skarżącemu tą odpłatność w drodze decyzji. Ostatecznie decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...], Prezydent zmienił decyzję własną z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] ustalającą odpłatność za pobyt D.N. w domu pomocy społecznej, w ten sposób, że dodał pkt 3, w którym ustalił Z.N. opłatę za pobyt D.N. w DPS, począwszy od dnia jej zamieszkania, tj. od 16 listopada 2016r., do dnia jej zgonu, tj. do 19 lipca 2017 r. w następujących wysokościach:

- w okresie od 16 do 30 listopada 2016r., w wysokości 909,92 zł,

- w okresie od 1 grudnia 2016r., do 31 marca 2017r., w wysokości 1.819,84 zł miesięcznie,

- w okresie od 1 kwietnia 2017r., do 30 czerwca 2017r., w wysokości 1.848,84 zł miesięcznie,

- w okresie od 1 do 19 lipca 2017r., w wysokości 1.133,16 zł;

- a ponadto dodał pkt 4, w którym odstąpił od ustalania opłaty G.O. - osobie zobowiązanej zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt 2b u.p.s. za pobyt D.N. w DPS oraz uchylił z dniem 16 listopada 2016r. pkt 2 decyzji zobowiązujący Gminę Miasto [...] do wnoszenia opłaty za pobyt D.N. w DPS.

Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją SKO z dnia [...] marca 2020 r. nr [...], zaś wniesiona od niej skarga została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 3 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 638/20.

Wobec powyższego postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2021 r. Prezydent podjął zawieszone postępowanie z wniosku skarżącego o całkowite zwolnienie z ponoszenia przedmiotowej opłaty.

Decyzją z dnia 1 września 2021 r. nr PI/DPS-5026-66-2/18/26, Prezydent odmówił skarżącemu całkowitego zwolnienia od ponoszenia opłaty ustalonej w decyzji z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...].

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że przepisy ustawy o pomocy społecznej nie uwzględniają możliwości wydania decyzji o zwolnieniu z opłat z urzędu bez przeprowadzenia wywiadu środowiskowego u osoby ubiegającej się o ww. zwolnienie. Tymczasem w toku prowadzonego postępowania nie udało się przeprowadzić wywiadu środowiskowego ze skarżącym, ponieważ skarżący uważał jego przeprowadzenie za zbędne. Organ wyjaśnił, że dotychczas zebrana dokumentacja była gromadzona w celu wydania decyzji ustalającej opłatę za pobyt matki skarżącego w domu pomocy społecznej, w którym to postępowaniu istotne było poprawne ustalenie dochodów osób zobowiązanych, celem właściwego ustalenia wysokości należnej opłaty. Natomiast w celu rozpatrzenia wniosku o całkowite zwolnienie dla właściwego rozpoznania sprawy istotnym jest ustalenie całości sytuacji osoby ubiegającej się - sytuacja dochodowa, sytuacja osobista, wskazanie przez wnioskującego szczególnych okoliczności przemawiających za pozytywnym rozpatrzeniem wniosku. W związku z powyższym Prezydent stwierdził, że wobec braku współdziałania skarżącego z organem, nie było możliwe zbadanie okoliczności uprawniających do całkowitego zwolnienia skarżącego z ponoszenia opłaty, co musiało skutkować wydaniem decyzji odmownej.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu, że w sprawie konieczne było przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Podniósł, że opłata została ustalona za okres zamknięty od dnia 16 listopada 2016 r. do dnia 19 lipca 2017 r., a składając wniosek złożył niezbędną dokumentację obrazującą jego sytuację materialno-bytową dotyczącą tego okresu. W ocenie skarżącego nie było zatem potrzeby uzupełniania postępowania dowodowego. Skarżący zarzucił organowi również niekonsekwencję działania, podnosząc, że nawet gdyby uznać konieczność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego to winna zostać nim objęta również siostra skarżącego G.O.

W wyniku rozpoznania odwołania, SKO opisaną na wstępie decyzją z dnia 8 grudnia 2021 r., utrzymało decyzję Prezydenta w mocy.

Uzasadniając powyższe organ podał, że zwolnienia z ponoszenia wydatków za pobyt w domu pomocy społecznej mają charakter fakultatywny i głównie zależą od sytuacji materialnej i rodzinnej osób zobowiązanych do opłat. Organ odwoławczy wskazał, że pomimo wielokrotnych wezwań skarżący unikał do dnia wydania decyzji przez organ I instancji przeprowadzenia wywiadu środowiskowego celem ustalenia jego sytuacji majątkowej, zaś decyzja ta wydawana była w trybie art. 64 u.p.s., a więc po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji zgodnie z dyspozycjami w art. 107 ust. 1 i 4 u.p.s., o czym wnioskodawca był informowany. Kolegium zaznaczyło również, że sytuacja materialno-rodzinna siostry skarżącego została bezspornie ustalona w decyzji Prezydenta z dnia 3 stycznia 2020 r., w wyniku czego odstąpiono od naliczania opłaty wobec G.O.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżący wniósł o uchylenie wydanych w sprawie decyzji organów obydwu instancji. W pierwszej kolejności zarzucił naruszenie art. art. 64 pkt 1 u.p.s., nie zgadzając się ze stanowiskiem organów, że zwolnienie od opłaty na podstawie tego przepisu uzależnione jest wyłącznie od sytuacji finansowej osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty. Podniósł, że dokumentacja przedłożona na wykazanie jego sytuacji materialno-rodzinnej wypełniła ustawowy obowiązek w ramach wywiadu środowiskowego. Ponownie podkreślił, że opłata dotyczyła okresu zamkniętego, a zatem organ winien rozpoznać sprawę zgodnie ze stanem faktycznym istniejącym w chwili złożenia wniosku o zwolnienie i nie było podstaw do zawieszania postępowania. Skarżący zarzucił również naruszenie art. 10 ust. 4 u.p.s., podnosząc, że organ nie uwzględnił okoliczności ponoszenia kosztów utrzymania ojca w domu pomocy społecznej oraz ponoszenia innych obciążeń finansowych ojca. W ocenie skarżącego organ naruszył również art. 107 ust. 5 u.p.s., poprzez błędne oraz sprzeczne ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym przyjęcie, że skarżący nie dopełnił obowiązku poddania się wywiadowi środowiskowemu, podczas gdy w dniu 27 stycznia 2017 r. osobiście zgłosił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], gdzie złożył wniosek o zwolnienie z ponoszenia opłaty wraz z dokumentacją oraz stosowne wyjaśnienia. Skarżący zarzucił również naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 75 § 1, art. 77 § 1 i 4, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., zarzucając organowi brak wszechstronnego rozważenia zgromadzonego materiału dowodowego, a także naruszenie art. 8 § 1 k.p.a. oraz art. 7a i 7b k.p.a.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej: "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja, oraz decyzja organu I instancji naruszają przepisy postępowania w sposób uzasadniający ich uchylenie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja odmawiająca skarżącemu całkowitego zwolnienia z opłaty za pobyt matki w DPS.

Podstawą odmowy było uniemożliwienie przez skarżącego przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.

Organy obu instancji stanęły na zgodnym stanowisku, że brak zgody skarżącego na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego stanowił wystarczającą przesłankę do odmowy wnioskowanego zwolnienia. Jednocześnie stwierdziły, że złożony wniosek dotyczy odrębnego od ustalenia opłaty, postępowania, a co za tym idzie zachodzi konieczność ponownego przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.

W opozycji do organów skarżący twierdzi, że złożony przez niego wniosek zawierał niezbędne informacje. Został złożony w postępowaniu o ustalenie opłaty, w którym został z nim przeprowadzony wywiad środowiskowy. Wyłączenie wniosku do odrębnego postępowania nie oznacza, zdaniem skarżącego, że organ nie może skorzystać z przeprowadzonego już wywiadu środowiskowego zwłaszcza, że dotoczył zamkniętego okresu objętego wnioskiem o zwolnienie. W ocenie skarżącego organy w sposób nieusprawiedliwiony ograniczyły się do stwierdzenia braku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, naruszając w ten sposób zasady postępowania, o których mowa w art. 7, 8, 75 §1, 77 § 1 i 4, 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., w sytuacji gdy istniały w sprawie okoliczności, pozwalające na ocenę wniosku, w tym chociażby podnoszony przez niego fakt ponoszenia znacznych kosztów utrzymania ojca w związku z pobytem w DPS, od 2016 r do chwili obecnej.

Z akt sprawy wynika, że skarżący w dniu 27 stycznia 2017 r. zwrócił się z wnioskiem o całkowite zwolnienie z kosztów utrzymania matki D.N. w DPS. W uzasadnieniu wskazał, że ponosi koszty utrzymania ojca B.N. także związane z pobytem w DPS. Do wniosku dołączył zaświadczenie o zatrudnieniu, oświadczenie, z którego wynika, że ojciec pobiera emeryturę w kwocie 1.820 zł, o wysokości jego dopłaty do kosztów utrzymania ojca w kwocie 900 zł, kosztach leczenia 300 zł, spłaty kredytu 667,12 zł, opłaty za telefon 150 zł, zadłużenia w zakładzie energetycznym 250 zł, zaświadczenia o wynagrodzeniu z 24 stycznia 2017 r. w wysokości 1.184 zł netto.

W sprawie nie ulega wątpliwości, że ostateczną decyzją z 3 stycznia 2020 r. Prezydent Miasta [...] ustalił skarżącemu opłatę za pobyt matki za okres: od 16 – 30 listopada 2016 r. w kwocie 909,20 zł, od 1 grudnia 2016 r. do 31 marca 2017 r. - 1.819,84 zł od 1 kwietnia 2017 r. do 30 czerwca 2017 r. - 1.848,84 zł, od 1 do 19 lipca 2017 r. w kwocie 1.133,16 zł.

Materialnoprawną podstawę rozpoznania wniosku stanowią przepisy u.p.s.

Zgodnie z art. 64 u.p.s.: osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli:

1) wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce;

2) występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych;

3) małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia;

4) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko;

5) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty lub jej rodzic przebywała w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka lub placówce opiekuńczo-wychowawczej, na podstawie orzeczenia sądu o ograniczeniu władzy rodzicielskiej osobie kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańcowi domu;

6) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty przedstawi wyrok sądu oddalający powództwo o alimenty na rzecz osoby kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu;

7) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty wykaże, w szczególności na podstawie dokumentów dołączonych do wniosku, rażące naruszenie przez osobę kierowaną do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty.

W myśl z kolei art. 107 u.p.s.:

1. Rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się u osób i rodzin korzystających lub ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej w celu ustalenia ich sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej oraz u osób, o których mowa w art. 103.

4. W przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się, mimo braku zmiany danych, nie rzadziej niż co 6 miesięcy, a w przypadku osób przebywających w domach pomocy społecznej - nie rzadziej niż co 12 miesięcy.

4a. Niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Nie ma racji skarżący twierdząc, że skoro opłata została ustalona za okres zamknięty, to również ustalenie jego sytuacji majątkowej powinno dotyczyć wyłącznie zamkniętego okresu, a skoro tak to organ przeprowadził już z nim wywiad środowiskowy w postępowaniu dotyczącym ustalenia wysokości tej opłaty, w związku z czym ponowne przeprowadzenie tego wywiadu jest bezzasadne.

O ile bowiem dla ustalenia opłaty za określony okres istotne jest ustalenie zdolności dochodowej, majątkowej w tym okresie, o tyle już zwolnienie z obowiązku jej opłacenia dotyczyć może zarówno sytuacji dotyczącej tamtego, zamkniętego już okresu, jak również aktualnej sytuacji dochodowej, co oczywiście uzasadnionym czyni stanowisko organów odnośnie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.

Natomiast Sąd nie zgadza się ze stanowiskiem organów, że odmowa przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w postępowaniu o zwolnienie z opłaty za pobyt w DPS, w sytuacji, gdy wniosek o zwolnienie został złożony w postępowaniu o ustalenie tej opłaty, i wywiad środowiskowy został przeprowadzony, powinna prowadzić do odmowy zastosowania wnioskowanej ulgi.

W prawdzie z treści art. 107 ust. 4a u.p.s. wynika, że uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, a z art. 64 wynika, że zwolnienia dokonuje się po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego, to jednak z treści art. 64 u.p.s. wynika również, że sytuacja dochodowa nie jest jedyną okolicznością, jaką organ bierze pod uwagę rozpoznając wniosek. Ustawodawca w przepisie tym posługuje się pojęciem "w szczególności" oznacza, że cytowane wyliczenie nie ma charakteru zamkniętego, a więc wymieniane okoliczności są przykładowe, a wnioskodawca może powoływać się również na inne. Wśród tych okoliczności wymienia między innymi okoliczność wnoszenia opłaty za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce. Przesłanka ta nie jest uzależniona od współistnienia innej przesłanki czy okoliczności, co, w ocenie Sądu, wyklucza możliwość drobiazgowego badania przez organ stanu majątkowego osoby ponoszącej koszty pobytu mieszkańca DPS. Oznacza to, że art. 64 ustawy jest odrębną, samodzielną podstawą podejmowania decyzji w przedmiocie zwolnienia z opłaty za pobyt w dps, a w postępowaniu organy winny ustalać i oceniać jedynie okoliczności mające znaczenie z punktu widzenia omawianego art. 64 i wymienionych tam sytuacji, których ustalenie i ocena stanowi przesłanki do prawidłowego stosowania przepisu. Wyliczenie zawarte w tym przepisie ma charakter jedynie przykładowy. Większość wskazanych tam przypadków w tym ponoszenie opłat za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej lub podobnych placówkach, nadzwyczajne okoliczności w rodzaju długotrwałej choroby, bezrobocia, niepełnosprawności i innych zdarzeń losowych – dotyczy sytuacji szczególnych, w których osoba obowiązana do ponoszenia opłat znalazła się bez własnej winy i nie przyczyniła się do ich powstania. Oczywiście, skutkiem przykładowo podanych przypadków może być pogorszenie sytuacji finansowej osoby obowiązanej, nie jest to jednak kryterium, wskazane przez ustawodawcę nawet w sposób przykładowy. Przesłanki, wyliczone w art. 64 ustawy łączy nadto element kolejny, a mianowicie względy słuszności i sprawiedliwości. Ustawodawca w powołanym przepisie wskazuje, że w przypadkach wyliczonych wprost oraz w przypadkach im podobnych uzasadnione jest rozważenie, czy względy słuszności i sprawiedliwości społecznej przemawiają za częściowym albo nawet całkowitym zwolnieniem od ponoszenia danej osoby opłat za pobyt w domu pomocy społecznej innych członków rodziny. Wskazane wyżej okoliczności powinny być brane przez organy administracji publicznej pod uwagę w ramach słusznego interesu obywateli, co nakazuje art. 7 k.p.a.

W ocenie Sądu stanowisko to dodatkowo uzasadniają okoliczności sprawy.

Jak już zaznaczono, wniosek został złożony w toku postępowania o ustalenie opłaty, co miało miejsce w styczniu 2017 r.

Od tego czasu organ dwukrotnie zawieszał postępowanie w związku z toczącym się postępowaniem o ustalenie opłaty za pobyt D.N. za pobyt w DPS, które ostatecznie zostało zakończone decyzją o ustaleniu tej opłaty z dnia 3 stycznia 2020 r. Ustalenia, na podstawie których wydano decyzję zostały poczynione między innymi w oparciu o wywiad środowiskowy przeprowadzony 12 grudnia 2016 r.( pismo Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z 22 czerwca 2021 r.)

Poza przeprowadzonym wywiadem środowiskowym zebrano obszerny materiał dowodowy, na podstawie, którego ustalono sytuację dochodową i majątkową skarżącego za cały okres pobytu matki. W uzasadnieniu do wyroku WSA w Rzeszowie z 26 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 24/19 czytamy, że organ ustalił, że: "dochód Z.N., przedstawiał się następująco:

1. listopad 2016r. 5.535,16 zł

2. grudzień 2016r. 6.829,48 zł

3. styczeń 2017r. 5.608,37 zł

4. luty 2017r. 11.425,18 zł

5. marzec 2017r. 5.657,80 zł

6. kwiecień 2017r. 5.756,40 zł

7. maj 2017r. 5.609,34 zł

8. czerwiec 2017r. 5.740,75 zł

9. lipiec 2017r. 5.705,37 zł

Organ ustalił, że w okresie od listopada 2016r., do lipca 2017r., Z.N. był osobą samotnie gospodarującą. Osiągane przez skarżącego w powyższym okresie dochody przekraczały 300% ustawowego kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej (tj. 1.902,00 zł) i kwalifikowały zobowiązanego do ponoszenia ustawowej opłaty.

Jednocześnie organ ustalił, że odpłatność ustalona w oparciu o art. 61 ust. 2 pkt 2a u.p.s. wynosiła:

1. listopad 2016r. 3.633,16 zł,

2. grudzień 2016r. 4.927,48 zł,

3. styczeń 2017r. 3.706,37 zł,

4. luty 2017r. 9.523,18 zł,

5. marzec 2017r. 3.755,80 zł,

6. kwiecień 2017r. 3.854,40 zł,

7. maj 2017r. 3.707,34 zł,

8. czerwiec 2017r. 3.838,75 zł,

9. lipiec 2017r. 3.803,37 zł".

Wobec powyższego stwierdzić należy, że sytuacja dochodowa i majątkowa skarżącego za przyjęty okres odpłatności za pobyt matki w DPS została ustalona, a skarżący podkreślał, że sytuacja ta nie uległa zmianie.

Niesporne jest również to, że w trakcie pobytu matki w DPS skarżący ponosił opłaty za pobyt ojca w DPS. Okoliczności tej nie zmienia również podniesiony na rozprawie fakt, że ojciec skarżącego zmarł w dniu 22 stycznia 2022 r. Odpłatność za pobyt matki dotyczy zamkniętego już okresu ( również ze względu na śmierć matki), którego skrajna data to 19 lipca 2017 r.

W ocenie Sądu nie przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w sprawie o umorzenie należności za pobyt podopiecznego w DPS nie może stanowić samodzielnej podstawy do odmowy zastosowania wnioskowanej ulgi, w sytuacji gdy organ przeprowadził wywiad środowiskowy w postępowaniu o ustalenie wysokości odpłatności, w którym to wniosek o umorzenie należności został złożony, dysponował materiałem pozwalającym na ocenę sytuacji dochodowej wnioskodawcy, a ponadto okolicznością w oparciu o którą wystąpiono o zwolnienie, był fakt ponoszenia odpłatności za pobyt w DPS innego członka rodziny.

W świetle powyższego za zasadne należało ocenić zarzuty naruszenie przepisów postępowania w tym zarzucanych przez skarżącego art. 7, 8, 75, 77, 80 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. Mając na uwadze konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy Sąd uchylił również decyzję organu I instancji co znajduje uzasadnienie w treści art. 135 p.p.s.a. Postępowanie wolne było od kosztów sądowych.