Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1513/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędziowie: Sędzia WSA Mirosław Gdesz (spr.) Sędzia WSA Gabriela Nowak Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2014 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata K. K., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 15 stycznia 2014 r. T. G. wystąpiła o udzielenie pomocy finansowej na refundację leków.

Prezydent [...] decyzją z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...], odmówił wnioskowanej pomocy. W uzasadnieniu decyzji podano, że wnioskodawczyni prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, a jej dochód (renta) wynosi [...] zł, w związku z czym przekracza ustawowe kryterium uprawniające do świadczeń z pomocy społecznej. Wskazano również, że wnioskodawczyni ma stałe źródło dochodu, a sytuacja w której się znajduje nie jest przypadkiem odosobnionym i nie wymaga szczególnego traktowania. Ponadto wskazano, że w dniu 4 grudnia 2013 r. T. G. odebrała kaucję zabezpieczającą za lokal w wysokości [...] zł. Fakt ten wnioskodawczym pominęła w oświadczeniu o dochodzie jednorazowym, jak również nie złożyła oświadczenia majątkowego.

Odwołanie od decyzji złożyła T. G., wskazując na swoją trudną sytuację zarówno materialną, jak i bytową.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania T. G., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że z art. 2 ust. 1 o przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.; dalej jako: "uops") wynika, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Oznacza to udział pomocy społecznej w pokonywaniu przez osoby i rodziny trudności materialnych i życiowych, ale nie obowiązek zaspokajania wszystkich potrzeb. W celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 uops). Kolegium zauważyło, że użyty w tym przepisie zwrot "może być przyznany" wskazuje, że decyzja organu" pomocy społecznej przyznająca zasiłek podejmowana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że samo spełnienie kryteriów ustawowych nie oznacza przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia, ponieważ organ może, ale nie musi przyznać świadczenie. Uznanie administracyjne obejmuje również ocenę warunków uzasadniających przyznanie pomocy, jak również decyzję odnośnie jej wysokości.

Kolegium stwierdziło, że z treści art. 41 uops wynika, że świadczenia na podstawie tego przepisu przyznawane są w ramach uznania administracyjnego (władzy dyskrecjonalnej). Nie są to świadczenia obowiązkowe, ale też przyznanie tych świadczeń nie może być dowolne. Przepis art. 41 pkt 1 uops, mówiąc o szczególnie uzasadnionych przypadkach, czyni ze specjalnego zasiłku celowego instrument, który nie może ze swej istoty służyć do zwrotu wydatków uprzednio poniesionych przez wnioskodawcę.

Ten szczególnie uzasadniony przypadek, w rozumieniu art. 41 ust. 1 uops, to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że aż tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych. Są to zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów wydarzeń, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości

Kolegium wskazało, że T. G. nie jest osobą samotną, ma bowiem dorosłego syna, który winien wspierać ją w trudnej sytuacji (również materialnie), a jej dochód wynosi [...] zł miesięcznie, czyli przekracza kryterium dochodowe, które wynosi 542,00 zł miesięcznie. Od dłuższego czasu objęta jest pomocą finansową Ośrodka Pomocy Społecznej i w miarę możliwości określona pomoc jest jej udzielana. Zatem, w ocenie Kolegium, brak jest podstaw do uznania, że zaszły jakieś szczególne okoliczności, które uzasadniałby przyznanie wnioskowanego świadczenia. Kolegium wskazało również, że decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. Prezydent [...] przyznał T. G. pomoc w formie posiłku w barze F. w okresie od 1 do 28 lutego 2014 r. Wartość jednego abonamentu na posiłki wynosi 336,00 zł miesięcznie. Zdaniem Kolegium, należy pamiętać, że Ośrodek dysponuje ograniczonymi środkami pieniężnymi i dokonuje takiego podziału, aby zaspokoić najbardziej pilne potrzeby osoby i rodziny, które nie posiadają żadnego dochodu lub ich dochód nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego.

Pismem z dnia 22 kwietnia 2014 r. T. G. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, uzupełnioną pismami z dnia 22 września 2014 r., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] kwietnia 2014 r., wskazując, że naruszono jej prawo do życia. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, wydanie w całości kwoty na leki oraz odszkodowanie – zadośćuczynienie w wysokości 5005 zł za szkody na zdrowiu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Dokonując takiej kontroli Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej nie można zarzucić naruszenia prawa.

W ocenie Sądu, skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...], jest niezasadna. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie narusza prawa. Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją toczyło się w oparciu o przepisy uops. Analiza zebranego w rozpoznawanych sprawach materiału dowodowego wskazuje, że skarga nie mogła zostać uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zgodna jest z przepisami uops. Sąd administracyjny jest władny uchylić zaskarżoną decyzję tylko wówczas, gdy narusza ona obowiązujące prawo.

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowił przepis art. 41 pkt 1 uops, zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi.

Sformułowanie "szczególnie uzasadnione przypadki" jest pojęciem niedookreślonym, którego stosowanie ma charakter ocenny, stąd osoba wnioskująca o przyznanie takiego świadczenia powinna wyraźnie wskazać, na jakie dokładnie potrzeby pomoc ma zostać przyznana. Specjalny zasiłek celowy stanowi bowiem wyjątkową, szczególną pomoc doraźną na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe.

Należy podkreślić, iż zarówno samo przyznanie, jak i wysokość ewentualnie przyznanego świadczenia zależą od uznania organu wydającego decyzję. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozeznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich potrzeb. Ośrodki pomocy dysponują bowiem ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą być rozdzielane pomiędzy znaczną liczbę osób wymagających wsparcia. Nie ulega więc wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również zawsze udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości.

W rozpoznawanej sprawie T. G. niewątpliwie przekroczyła kryterium dochodowe, które dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 542 zł (dochód wnioskodawczyni wyniósł [...] zł), a zatem zastosowanie znalazł przepis art. 41 uops.

Wskazać należy, że organ w uzasadnieniu decyzji w sposób wyczerpujący wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia. Zaznaczono, że organy pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami finansowymi oraz że muszą mieć na względzie nie tylko potrzeby skarżącej (która otrzymuje stałe wsparcie z pomocy społecznej) i cel pomocy, ale także potrzeby innych osób ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika również, że decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. Prezydent [...] przyznał wnioskodawczyni pomoc w formie posiłku w okresie od 1 do 28 lutego 2014 r. Wartość jednego abonamentu na posiłki wynosi 336 zł miesięcznie.

Zdaniem Sądu, organy orzekające w niniejszej sprawie wskazały racjonalne argumenty przemawiające za odmową przyznania wnioskowanej przez skarżącą formy pomocy pieniężnej. Przyznanie pomocy w sytuacji w jakiej znajduje się skarżąca byłoby w istocie zaprzeczeniem intencji przyświecającej ustawodawcy, a wyrażającej się w treści przepisów ustawy. Pomoc społeczna poprzez specjalne zasiłki celowe nie może bowiem polegać na zaspokajaniu dowolnych żądań.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że zaskarżone decyzje wydane zostały w granicach uznania administracyjnego i nie można jej zarzucić niezgodności z prawem.

Odnosząc się do zawartego w skardze żądania przyznania zadośćuczynienia, podkreślić należy, że rozpoznanie sprawy o zadośćuczynienie należy do właściwości sądu powszechnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest uprawniony do orzekania w tym zakresie.

W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 powołanej ustawy.