Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 75/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-08-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6179 Inne o symbolu podstawowym 617
Hasła tematyczne: Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 26 ust. 3, art. 29 ust. 6 pkt 1.
journal: Dz.U. 2016 poz 1432
law: Ustawa z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia - tekst jedn.
article: art. 31 ust. 3, art. 42 ust. 3.
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia WSA (del.) Urszula Wilk po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 września 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 1658/17 w sprawie ze skargi P. B. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 23 maja 2017 r., nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 września 2018 r., w sprawie ze skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Policji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 1658/17, w sprawie ze skargi P. B. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 23 maja 2017 r, w przedmiocie skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej, uchylił powołany wyrok, oddalił skargę oraz orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

w dniu 1 lutego 2017 r. do Komendanta Wojewódzkiego Policji we Wrocławiu wpłynęło postanowienie z dnia 4 stycznia 2016 r. o przedstawieniu zarzutów oraz postanowienie z dnia 22 stycznia 2016 r. o zmianie zarzutów, w sprawie podejrzenia popełnienia przez skarżącego przestępstwa umyślnego, o którym mowa w art. 286 § 1 k.k. oraz art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., tj. o to, że 2 lutego 2011 r. będąc zatrudnionym na stanowisku pracownika ochrony C. U. K. S. O. w W. P. P. S.A., działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wprowadził w błąd pracodawcę co do okoliczności mających znaczenie dla udzielonego dofinansowania wypoczynku i jego wysokości poprzez przedłożenie do wniosku o dofinansowanie wypoczynku z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych uprzednio podrobionego rachunku na kwotę 1.850 zł, czym doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia własnym mieniem z tytułu dofinansowania w kwocie 1.164,10 zł na szkodę P. P. S.A.

Skutkiem wszczętego przez Komendanta Wojewódzkiego Policji we Wrocławiu postępowania administracyjnego, była decyzja tego organu z dnia 2 marca 2017 r., którą skreślono skarżącego z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej.

Objętą skargą decyzją Komendant Główny Policji, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ stwierdził, że zgodnie z art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia (Dz.U. z 2016 r. poz. 1432, ze zm., dalej: ustawa o ochronie), obligatoryjną przesłanką skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej jest nie tylko skazanie pracownika ochrony za popełnienie przestępstwa umyślnego, ale również wszczęcie przeciwko niemu postępowania karnego o takie przestępstwo.

W toku postępowania przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, do sprawy wpłynęło prawomocne postanowienia z 18 grudnia 2017 r. o umorzeniu wobec skarżącego dochodzenia "wobec braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia przestępstwa".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2018 r., uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji we Wrocławiu z dnia 2 marca 2017 r, umorzył postępowanie administracyjne i zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 497 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Podstawą wyroku było stwierdzenie przez Sąd, że wobec powołanego postanowienia umarzającego w stosunku do skarżącego dochodzenie zaistniała okoliczność w postaci odpadnięcia przesłanki faktycznoprawnej, na jakiej organy Policji oparły podjęte w sprawie rozstrzygnięcie. Jej odpadnięcie oznaczało brak przedmiotu tego postępowania/bezprzedmiotowość.

Komendant Główny Policji wniósł skargę kasacyjną od tego wyroku domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Organ podniósł w szczególności, że Prokuratura Rejonowa w Wałbrzychu, która pismem z 22 marca 2018 r. poinformowała Sąd o uprawomocnieniu się postanowienia o umorzeniu dochodzenia wobec skarżącego, wskazała na zakończenie postępowania w sprawie PRSDs.209.2017.D, które to postępowanie nie było podstawą wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej. Sprawa umorzonego postępowania PRSDs.209.2017.D, dotycząca przedłożenia przez skarżącego w dniu 2 lutego 2012 r. oraz w dniu 10 lutego 2013 r. do wniosków o dofinansowanie wypoczynku uprzednio podrobionych rachunków na kwoty 5.400 zł oraz 2.100 zł, została bowiem wyłączona ze sprawy głównej 2Ds.304/14, która z kolei pozostaje w toku i jest procedowana przed Sądem Rejonowym w Wałbrzychu II Wydział Karny, sygn. akt II 447/17. W wymienionych decyzjach organy Policji powoływały się na toczące się postępowanie karne w tej sprawie - jest ono prowadzone w kierunku popełnienia przez skarżącego przestępstwa dotyczącego przedłożenia w dniu 2 lutego 2011 r. do wniosku o dofinansowanie wypoczynku uprzednio podrobionego rachunku na kwotę 1.850 zł. W ocenie organu, powołana przez niego okoliczność powodowała, że w tej sprawie administracyjnej nie wystąpiła bezprzedmiotowość postępowania.

Sąd I instancji rozpoznając skargę kasacyjną stwierdził, że w sprawie wystąpiła jedna z przesłanek stanowiąca podstawę do wydania autokontrolnego orzeczenia.

Za usprawiedliwiony Sąd uznał zarzut organu naruszenia art. 174 pkt 2 w zw. z art. 145 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 105 k.p.a. poprzez stwierdzenie, że zaistniały obiektywne przyczyny bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, oraz zarzut naruszenia art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. polegającego na błędnych ustaleniach faktycznych dokonanych przez Sąd poprzez uznanie, że będące przesłanką faktycznoprawną wszczęcia w dniu 3 lutego 2017 r. przez organy Policji postępowania administracyjnego w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej postępowanie karne o popełnienie przez skarżącego przestępstwa umyślnego z art. 286 § 1 k.k. oraz art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. zostało umorzone, a postanowienie o umorzeniu dochodzenia w wymienianej sprawie wobec skarżącego uprawomocniło się z dniem 22 stycznia 2018 r.

Sąd za słuszne uznał wskazanie przez organ, że postępowanie w sprawie PRSDS.209.2017.D nie było podstawą wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej. Wskazał, że z załączonych przez organ do skargi kasacyjnej dokumentów wynikało, iż w przedmiotowej sprawie Prokurator Rejonowy w Wałbrzychu wniósł do Sądu Rejonowego w Wałbrzychu II Wydział Karny akt oskarżenia przeciwko skarżącemu. Termin rozprawy w sprawie o sygn. akt 2 Ds.304/14 (II K 472/17) wyznaczono na 22 sierpnia 2018 r.

Wobec powyższego Sąd I instancji stwierdził, że dokonując pierwotnie sądowej kontroli zaskarżonej decyzji organu, błędnie ustalono i oparto wyrok z 6 kwietnia 2018 r. na fakcie prawomocnego umorzenia postępowania karnego w sprawie innej niż postępowanie w sprawie, które legło u podstaw wydania tej decyzji. W konsekwencji powołany wyrok podlegał uchyleniu.

Dokonując ponownego rozpoznają sprawy, Sąd I instancji stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszały prawa.

Sąd za bezsporne uznał, że w sprawie wystąpiła sytuacja opisana w dyspozycji art. 26 ust.6 pkt 1 ustawy o ochronie osób i mienia. Postanowieniami z dnia 4 i 22 stycznia 2016 r. przedstawiono skarżącemu zarzut popełnienia przestępstwa umyślnego, wszczęto zatem wobec niego postępowanie karne, o jakim mowa w powołanym przepisie. Wobec tego organ I instancji obowiązany był do wydania decyzji o skreśleniu skarżącego z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej. Sąd wskazał w tym zakresie, że w postępowaniu administracyjnym o skreślenie organ nie bada zasadności wszczęcia postępowania karnego, w tym winy osoby wpisanej na listę kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej. Organ wydając decyzję kieruje się jedynie oceną wystąpienia w sprawie przesłanki określonej w przepisie, do zastosowania którego jest obowiązany po stwierdzeniu wystąpienia tej przesłanki.

Odnosząc się do zarzut skarżącego o przedwczesności wydania decyzji o skreśleniu z listy pracowników ochrony fizycznej w sytuacji nieskierowania wobec niego aktu oskarżenia, Sąd wskazał, że samo przedstawienie skarżącemu zarzutu popełnienia przestępstwa umyślnego spełniało przesłankę wszczęcia w stosunku do niego postępowania karnego, o której mowa w art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy o ochronie.

W podstawie prawnej wyroku podano art. 179a i art. 151 oraz art. 200, art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm., dalej: p.p.s.a.).

P. B., skargą kasacyjną zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego oraz prawa procesowego, które, miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

1) art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że skreśla się osobę, której wina nie została stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu, z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej w przypadku, gdy wszczęto w stosunku do danej osoby postępowanie karne o przestępstwo umyślne, podczas gdy jest to sprzeczne z przepisami Konstytucji, a to art. 2 i 7 (zasada demokratycznego państwa prawnego i praworządności), art 32 (równe traktowanie obywateli w jednakowych okolicznościach) art. 37 (stanowiący, że każdy ma prawo do korzystania z praw i wolności konstytucyjnych) i art. 42 ust. 3 (stanowiący, że każdego uważa się za niewinnego dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu);

2) art. 1 § 1 i 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 w zw. z art. 134 § w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art 7, art. 8, art. 9, art. 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a. polegający na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi, a w konsekwencji nie uchyleniu decyzji organów I i lI instancji, pomimo prowadzenia postępowania w sposób naruszający zasady określone w tych przepisach, w tym w szczególności błędne i niepełne ustalenie stanu faktycznego oraz nieuwzględnienie przez organ domniemania niewinności wobec każdej osoby do czasu stwierdzenia jej winy prawomocnym wyrokiem sądu, co miało istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie;

3) art. 1 § 1 i 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 w zw. z art. 134 § w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 i art 80 w zw. z art. 86 k.p.a. polegające na niewyczerpującym żebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie, jaką opinię posiada skarżący w miejscu pracy, jego sytuacji osobistej, stanu postępowania karnego oraz nieskierowaniu pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego;

4) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z powyższego przepisu, m.in. poprzez zaniechanie podania w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku informacji o wniosku skarżącego o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego co do zgodności art. 29 ust. 6 pkt 1 z Konstytucją RP, zaniechanie odniesienia się do tego wniosku oraz brak wyjaśnienia podstawy prawnej takiego postępowania;

5) art. 42 ust. 3 Konstytucji poprzez odmówienie przymiotu niewinności skarżącemu, w sytuacji gdy jego ewentualna wina nie została stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu;

6) art. 193 Konstytucji RP poprzez zaniechanie przedstawienia Trybunałowi Konstytucyjnemu wniosku skarżącego.

Podnosząc te zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Kasator wniósł również o zwrócenie się do Trybunatu Konstytucyjnego z pytaniem prawnym następującej treści: "Czy przepis art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia jest zgodny z art. 2, art. 8, art. 32, art. 37, art. 42 ust 3 Konstytucji?".

Zarządzeniem z dnia 10 maja 2022 r., Naczelny Sąd Administracyjny wezwał pełnomocnika Komendanta Głównego Policji o udzielenie informacji, czy w związku z wyrokiem Sądu Okręgowego w Świdnicy z dnia 3 stycznia 2020 r., sygn. akt IV Ka 691/19, przed organem toczy się postępowanie administracyjne w sprawie skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej P. B..

W odpowiedzi organ wskazał, że nie toczy się ani nie toczyło się postępowanie w trybie przepisów Rozdziału 12 k.p.a. dotyczącego decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji we Wrocławiu z dnia 2 marca 2017 r. nr [...] oraz decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia 23 maja 2017 r., nr [...].

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw albowiem podniesione w jej ramach zarzuty nie podważają prawidłowości orzeczenia Sądu I instancji.

Mając na uwadze treść pomieszczonych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów wraz z ich uzasadnieniem, zarzuty postawione w punktach 1, 2, 3 i 5 zostaną rozpoznane łącznie albowiem w swojej istocie zmierzają one do podważenia przez kasatora zastosowania w sprawie art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy o ochronie osób i mienia w związku z nieuwzględnieniem wobec niego domniemania niewinności określonego w art. 42 ust. 3 Konstytucji RP.

Zgodnie z art. 42 ust. 3 Konstytucji RP, każdego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu.

Stosownie zaś do art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy o ochronie osób i mienia, pracownika ochrony skreśla się z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej, w przypadku gdy pracownik ochrony fizycznej został skazany prawomocnym wyrokiem sądu za popełnienie przestępstwa umyślnego lub wszczęto w stosunku do niego postępowanie karne o takie przestępstwo.

Z treści tego przepisu wynika, że decyzje w przedmiocie skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej mają charakter związany. Świadczy o tym już sama imperatywna forma "skreśla się". Organ Policji nie ma zatem prawnej możliwości wyboru rozstrzygnięcia w tym zakresie. Organ, wydając decyzję, kieruje się jedynie oceną wystąpienia w sprawie przesłanek określonych w tym przepisie, do zastosowania którego jest zobligowany po stwierdzeniu ich istnienia. Przepis art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy nie stopniuje ani też nie różnicuje przesłanek skreślenia. Podstawą skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej jest bowiem skazanie prawomocnym wyrokiem sądu za popełnienie przestępstwa umyślnego lub wszczęcie w stosunku do osoby postępowania karnego o takie przestępstwo. Przepis ten nie daje organom Policji żadnej możliwości odstąpienia od wykonania jego dyspozycji w razie stwierdzenia stanu faktycznego w nim opisanego (por. w: Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 24 października 2007 r., sygn. akt II GSK 181/07; z 24 września 2008 r., sygn. akt II GSK 358/08; z 9 lutego 2012 r., sygn. akt II GSK 1221/10 oraz z 16 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 109/12).

Powołana regulacja zobowiązuje zatem właściwego komendanta wojewódzkiego Policji do wszczęcia postępowania administracyjnego w tym przedmiocie i wydania decyzji o skreśleniu danej osoby z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej.

Wskazania wymaga w omawianym zakresie, że przepis art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy o ochronie osób i mienia został wprowadzony do ustawy o ochronie osób i mienia na mocy art. 9 pkt 12 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o zmianie ustaw regulujących wykonywanie niektórych zawodów (Dz. U. poz. 829, dalej: ustawa zmieniająca) i zaczął obowiązywać od 1 stycznia 2014 r. (art. 50 ustawy zmieniającej). Zgodnie z art. 39 ust. 1 zd. pierwsze ustawy zmieniającej dane osób i mienia, które w dniu 31 grudnia 2013 r. posiadały ważne licencje pracownika ochrony fizycznej lub zabezpieczenia technicznego, właściwy komendant wojewódzki Policji wpisywał na listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej i kwalifikowanych pracowników zabezpieczenia technicznego, o których mowa w art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie osób i mienia.

Co do motywów zmian w ustawie o ochronie osób i mienia zasad wykreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony w projekcie ustawy zmieniającej (druk sejmowy VII.806) wskazano, że: "za przesłankę do wykreślenia uznano toczenie się przeciwko pracownikowi postępowania karnego za przestępstwo umyślne. Mimo obowiązującej zasady domniemania niewinności fakt prowadzenia postępowania karnego uniemożliwia dopuszczenie pracownika ochrony do możliwości stosowania środków przymusu bezpośredniego i broni. Wykreślenie z listy nie przekreśla możliwości zatrudnienia tej osoby jako pracownika ochrony niekwalifikowanego, tj. w obszarze ochrony, gdzie nie występuje konieczność pracy z bronią oraz bez możliwości stosowania środków przymusu bezpośredniego. Obszar ochrony osób i mienia - gdzie ustawa wymaga zatrudnienia pracowników kwalifikowanych - jest mocno ograniczony. Zdecydowana większość zadań ochrony mienia nie wymaga kwalifikacji, zatem na czas trwającego postępowania pracownik byłby "przesuwany" z obszaru kwalifikowanej ochrony na obszar, gdzie wpis na listę pracowników kwalifikowanych nie jest konieczny, co ze względu na szczególny charakter pracy jest uzasadnione".

Z powyższego wynika, że wolą ustawodawcy było, aby kwalifikowani pracownicy ochrony fizycznej byli skreślani z listy w sytuacji, w której nie ma żadnych wątpliwości co do podstaw skreślenia. Jak już wskazano, dostęp kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej do broni palnej oraz uprawnienia do posługiwania się środkami przymusu bezpośredniego zostały uznane za wystarczająco przemawiające za tym, aby pracownicy ci byli osobami o nieposzlakowanej opinii i już samo wszczęcie postępowania karnego o przestępstwo umyślne - w ocenie ustawodawcy - powinno skutkować skreśleniem określonej osoby z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej, a tym samym - pozbawieniem jej możliwości posługiwania się bronią palną i stosowania środków przymusu bezpośredniego.

Za powyższą interpretacją przemawia również fakt, że na listę kwalifikowanych pracowników ochrony, w myśl art. 26 ust. 3 ustawy o ochronie osób i mienia, wpisuje się osobę, która nie była skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwo umyślne i nie toczy się przeciwko niej postępowanie karne o takie przestępstwo (pkt 5) oraz posiada nienaganną opinię wydaną przez właściwego ze względu na jej miejsce zamieszkania komendanta powiatowego (rejonowego, miejskiego) Policji, sporządzoną na podstawie aktualnie posiadanych przez Policję informacji (pkt 6).

Dokonana przez ustawodawcę zmiana treści art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy o ochronie osób i mienia zmierzała zatem do ujednolicenia przepisów dotyczących przesłanek wpisu na listę kwalifikowanych pracowników ochrony oraz do skreślenia z tej listy.

Odnosząc powyższe do wskazywanej w skardze kasacyjnej jako naruszonej zasady, o której mowa w powołanym art. 42 ust. 3 Konstytucji, wskazać należy, że w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego przyjmuje się, iż konstytucyjna zasada domniemania niewinności ma przede wszystkim charakter gwarancyjny w stosunku do podejrzanego lub oskarżonego w toku procesu karnego, jej zakres zastosowania może być jednak rozszerzony także na inne postępowania represyjne (zob. wyroki TK w sprawach: sygn. K 22/01, z 23 października 2001 r., OTK ZU nr 7/2001, poz. 215 i sygn. SK 17/00, z 11 września 2001 r., OTK ZU nr 6/2001, poz. 165). Konstytucyjna zasada domniemania niewinności jest rozumiana jako wykluczająca uznanie winy i odpowiedzialności karnej bez postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem karnym, lecz nie wyklucza powiązania z samym faktem toczącego się postępowania karnego jakichkolwiek konsekwencji prawnych oddziałujących na sytuację podejrzanego lub oskarżonego (wyrok TK z 19 października 2004 r., sygn. K 1/04, OTK ZU nr 9/A/2004, poz. 93).

Domniemanie niewinności, jako zasada procesu karnego, nie rozciąga się na postępowania, których celem nie jest zastosowanie sankcji karnej. Konstytucyjna gwarancja domniemania niewinności nie może być więc rozumiana w sposób, który ograniczałby, czy wręcz uniemożliwiał, sprawowanie kontroli nad działalnością gospodarczą regulowaną przepisami ustawy o ochronie osób i mienia, która z uwagi na ważny interes publiczny oraz ochronę wartości wskazanych w art. 31 ust. 3 Konstytucji, podlega koncesjonowaniu i innym - dopuszczalnym konstytucyjnie - ograniczeniom.

Jest oczywiste, że pracownicy ochrony powinni dawać rękojmię prawidłowego wykonywania obowiązków, choćby z tej racji, że obejmują one działania mające na celu zapewnienie bezpieczeństwa życia, zdrowia i nietykalności osobistej innych osób, jak też działania zapobiegające przestępstwom i wykroczeniom przeciwko mieniu, przy użyciu środków ochrony fizycznej osób i mienia, w tym użycia lub wykorzystania środków przymusu bezpośredniego, a nawet broni palnej.

Z tego punktu widzenia nie budzi wątpliwości konstytucyjnych wprowadzenie specyficznych wymagań co do zawodów objętych regulacjami ustawy o ochronie osób i mienia, zarówno co do niekaralności pracownika ochrony fizycznej za popełnienie przestępstwa umyślnego (skazanie prawomocnym wyrokiem sądu), jak i nieprowadzenia w stosunku do niego postępowania karnego o takie przestępstwo.

Zauważyć przy tym należy, że pracownikowi ochrony w wykonywaniu zadań ochrony przysługuje szereg praw, w tym m.in. prawo do legitymowania osób w celu ustalenia ich tożsamości, stosowanie środków przymusu bezpośredniego, a nawet użycie broni palnej (art. 36). Ochronie mogą też podlegać obiekty ważne dla obronności, interesu gospodarczego państwa, bezpieczeństwa publicznego i innych ważnych interesów państwa (art. 5). Z tego punktu widzenia nie budzi jakichkolwiek wątpliwości wymaganie dawania rękojmi należytego wykonywania zawodu, nie tylko w postaci posiadania odpowiednich kwalifikacji, weryfikacji ich zdolności do pracy na podstawie badań lekarskich i psychologicznych, ale przede wszystkim niekaralności za przestępstwa umyślne. Z uwagi na specyfikę wykonywanej funkcji, wiążącej się z dużym ryzykiem oraz konieczność zagwarantowania zaufania publicznego, zawód pracownika ochrony powinien odznaczać się szczególną przejrzystością, a osoby go wykonujące powinny być transparentne i uczciwe. Służy temu m.in. wymóg uzyskania licencji pracownika ochrony pierwszego i drugiego stopnia (art. 26-29 ustawy). W tym też kontekście należy rozpatrywać skreślenie z listy kwalifikowanych pracowników ochrony osoby, przeciwko której wszczęto postępowanie karne o przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu imieniu.

W kontekście powyższego nie ulega wątpliwości, że w postępowaniach prowadzonych w sprawach dotyczących skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej nie jest w ogóle badana kwestia winy osoby skazanej za popełnienie wyżej wymienionych przestępstw lub wobec której toczy się postępowanie karne o ich popełnienie. W pierwszym przypadku, tj. skazania prawomocnym wyrokiem sądu karnego, organy Policji są związane tym wyrokiem, w drugim - wszczęcia postępowania karnego o popełnienie takich przestępstw - są związane informacją o wszczęciu takiego postępowania. W obu przypadkach właściwe organy Policji nie odnoszą się do kwestii winy, gdyż - po pierwsze - w tej materii może rozstrzygać tylko sąd karny, którego orzeczeniem organy Policji są związane, po drugie zaś - kwestia ta nie ma znaczenia dla postępowania administracyjnego w sprawie obligatoryjnego skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony osób i mienia, wszczynanego bądź na podstawie prawomocnego wyroku sądu karnego, bądź na podstawie zawiadomienia o wszczęciu postępowania o popełnienie przestępstw wymienionych ww. przepisie.

Prowadzone w tego rodzaju sprawach postępowania nie mogą więc prowadzić do naruszenia zasady wyrażonej w art. 42 ust. 3 Konstytucji RP. Przepis ten stanowi bowiem o stwierdzeniu winy dokonywanym prawomocnym wyrokiem sądu, a więc dotyczy postępowań, w których dokonuje się orzekania w sprawie winy. Natomiast w postępowaniu w sprawie skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej organy Policji działają jak organy administracji publicznej, orzekając w istocie niezależnie od winy, w innej płaszczyźnie. Inaczej mówiąc, obligatoryjne skreślenie z listy ma charakter kary administracyjnej, polegającej na pozbawieniu szczególnego uprawnienia, jakim jest praca związana z ochroną osób i mienia, nakładanej w postępowaniu administracyjnym wszczynanym na podstawie prawomocnego wyroku o popełnieniu przestępstwa skierowanego przeciwko zdrowiu, życiu lub mieniu, bądź wiążącej informacji o wszczęciu postępowania karnego o popełnienie takich przestępstw. Z tych też względów nie można traktować obligatoryjnego skreślenia z listy jako kary dodatkowej wobec kary orzeczonej przez sąd karny za popełnienie przestępstw przeciwko zdrowiu, życiu lub mieniu.

Powyższe rozważania, w świetle ustalonego i niepodważanego stanu faktycznego sprawy – wszczęcia przeciwko skarżącemu kasacyjnie postępowania karnego i skierowania aktu oskarżenia do sądu powszechnego (Sądu Rejonowego w Wałbrzychu, Wydziału Karnego) o przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. oraz art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. – zaistniała obligatoryjna przesłanka zastosowania przez organ art. 29 ust. 6 pkt 3 ustawy o ochronie osób i mienia, co niewadliwie skontrolował Sąd I instancji w ramach objętego niniejszą skargą kasacyjną wyroku.

Jak już wskazano, dla rozstrzygnięcia o skreśleniu strony z listy pracowników ochrony obojętną pozostawała okoliczność faktycznej winy czy niewinności strony, jak również nie miały znaczenia okoliczności stricte związane z osobą skarżącego – opinia o nim w miejscu pracy, jego sytuacja osobista, czy stan toczącego się postępowania karnego – dla konieczności wszczęcia i rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie skreślenia strony z listy pracowników ochrony, w sytuacji zaistnienia którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy o ochronie osób i mienia, które co już wykazano obligują organ do wydania decyzji jak w przedmiotowej sprawie.

Konkludując, w świetle powyższych rozważań za niezasadne uznać należało powołane na wstępie rozważań zarzuty skargi kasacyjnej.

Również niezasadne są zarzuty pomieszczone w punktach 4 i 6 petitum skargi kasacyjnej, w których strona wywodzi nie odniesienie się do wniosku o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym w przedmiocie zgodności art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy o ochronie osób i mienia z art. 2, art. 8, art. 32, art. 37 i art. 42 ust 3 Konstytucji oraz niewystąpieniem z takim pytaniem przez Sąd do Trybunału.

Wskazania wymaga, że przepis art. 193 Konstytucji pozwala każdemu sądowi na przedstawienie Trybunałowi pytania co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Sama możliwość skierowania do Trybunału Konstytucyjnego pytania prawnego nie zwalnia sądu od badania, czy przepis prawa, który ma zastosować w rozpoznawanej sprawie jest zgodny z Konstytucją. Za powyższą tezą przemawia treść art. 193 Konstytucji, wskazująca, że skierowanie takiego pytania jest fakultatywne. W sytuacji, kiedy sąd napotyka problem zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą, powinien w pierwszej kolejności rozważyć, czy problemu tego nie jest w stanie samodzielnie rozstrzygnąć, stosując reguły interpretacyjne i kolizyjne.

Podkreślenia wobec powyższego wymaga, że możliwość wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego jest uprawnieniem sądu i to wątpliwości sądu, a nie strony skarżącej mogą uzasadniać przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego, od odpowiedzi na które zależy rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej. Tym samym, żądania strony w tym zakresie nie obligują składu orzekającego do wystąpienia z takim pytaniem (por wyroki NSA z: 15 września 2021 r., sygn. akt I OSK 607/21; 18 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 405/18).

W przedmiotowej sprawie, co wynika z lektury uzasadnienia objętego skargą kasacyjną wyroku wynika, że Sąd I instancji nie miał wątpliwości co do możliwości zastosowania art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy o ochronie osób i mienia, jak również nie miał wątpliwości, czy przepis ten nie narusza norm i praw jednostki określonych w Konstytucji. Wobec tego brak jest podstaw do stwierdzenia aby w sprawie doszło do naruszenia powołanego w petitum skargi kasacyjnej art. 193 Konstytucji poprzez niezasadnie Trybunałowi pytania prawnego w przywołanym przedmiocie. Brak jest również podstaw do stwierdzenia aby nie odniesienie się przez Sąd I instancji do wniosku strony stanowił naruszeni art. 141 § 4 p.p.s.a., który to przepis stawia wymagania jakie spełniać musi uzasadnienie orzeczenia sądu administracyjnego - zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny, również nie miał wątpliwości co do zgodności art. 29 ust. 6 pkt 1 ustawy o ochronie osób i mienia z ustawą zasadniczą, czemu wyraz dał dokonując kontroli wyroku Sądu I instancji przez pryzmat zarzutów z punktów 1, 2, 3 i 5 petitum skargi kasacyjnej, co w konsekwencji czyni bezzasadnym wniosek zawarty w skardze kasacyjnej.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.