Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 601/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2014-08-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 136, art. 138 § 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 6
journal: Dz.U. 1989 nr 10 poz 53
law: Ustawa z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk Sędziowie NSA Małgorzata Wolska /spr./ WSA Joanna Zdrzałka Protokolant Anna Zięba-Drymajło po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego przyznania własności działki I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Starosty [...] z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...]; II. uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...]; III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; IV. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz strony skarżącej Gminy [...] kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2014 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...], po rozpoznaniu odwołania M. U. uchyliło decyzję Starosty [...] z dnia [...] lutego 2014 r., znak: [...] w przedmiocie nieodpłatnego przyznania na własność M. U. działki nr 630/1 o pow. 0,0474ha położonej w L. i ustanowienia służebności gruntowej i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia.

Jako podstawę prawną decyzji wskazało art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. - zwanej dalej K.p.a.) w zw. z art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków rodzin

i zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz.U. z 1989 r. Nr 10, poz. 53 ze zm. – zwana dalej "ustawą z 24.02.1989 r.").

Decyzja zapadła w oparciu o następujący stan faktyczny:

Wnioskiem z dnia 5 kwietnia 2011 r. M. U. zwróciła się do Starosty [...] o zwrot działki budowlanej nr 630 położonej w L., przekazanej na rzecz Skarbu Państwa. Wnioskująca wskazała, że na podstawie postanowienia sądu z dnia 4 lutego 2011 r. nabyła spadek po M. Ż.

Po przeprowadzeniu postępowania Starosta [...] pierwszą decyzję wydał w dniu [...] maja 2011 r. (znak: [...]), przyznając nieodpłatnie na własność M. U. nieruchomość składającą się z działki oznaczonej nr 630 o pow. 0,1498ha położonej na terenie obrębu [...], stanowiącej obecnie własność Gminy [...]. Na skutek złożonego odwołania decyzja ta została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] z dnia [...] października 2011 r. ([...]), a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia.

W dalszej kolejności Starosta [...] decyzją z dnia [...] marca 2012 r. ([...]) ponownie przyznał nieodpłatnie na własność M. U. nieruchomość składającą się z działki oznaczonej nr 630 o pow. 0,1498ha położonej na terenie obrębu [...], stanowiącej obecnie własność Gminy [...]. Również i ta decyzja została przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z dnia [...] października 2012 r. ([...]) uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia.

Następnie Starosta [...] decyzją z dnia [...] maja 2013 r. ([...]) przyznał nieodpłatnie na własność M. U. nieruchomość położoną w obr. [...], oznaczoną w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr 630/1 o pow. 0,0474 ha, objęta księgą wieczystą [...] – Gmina [...]. Wskutek złożonego odwołania i ta decyzja została na mocy decyzji SKO [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. ([...]) uchylona a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania.

Po ponownym przeprowadzeniu postępowania Starosta [...] kolejną decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. ([...]) przyznał nieodpłatnie na własność M. U. nieruchomość położoną w obr. [...], oznaczoną w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr 630/1 o pow. 0,0474 ha, objęta księgą wieczystą [...] – Gmina [...].

W administracyjnym toku instancji i ta decyzja została przez SKO [...] uchylona a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji (decyzja z dnia [...] grudnia 2013 r., Nr [...]).

Starosta [...] po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. znak: [...] przyznał nieodpłatnie na własność M. U. nieruchomość położoną w obr. ewid. [...], oznaczoną jako działka nr 630/1 o pow. 0,0474 ha, objętą księgą wieczystą [...] – Gmina [...] (pkt 1 decyzji); ustanowił na rzecz każdoczesnego właściciela działki nr 630/2 o pow. 0,1024 ha, dla której Sąd Rejonowy [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...] (Gmina [...]), służebność gruntową polegającą na prawie przejazdu i przechodu pasem gruntu szerokości 4m przyległym do południowo-wschodniej granicy nieruchomości opisanej w pkt 1 (pkt 2 decyzji).

Organ ustalił, że działka nr 4290/1 (po scaleniu wydzielono z niej działkę nr 630) wraz z całym gospodarstwem rolnym (o łącznej pow. 2,1436 ha) stanowiącym własność M. Ż. została przejęta na własność Skarbu Państwa w zamian za rentę. Częścią składową ww. działki były budynki związane z gospodarstwem rolnym, dla których ustanowiono odrębną własność. Przejęcie nastąpiło na mocy prawomocnej decyzji Naczelnika Miasta [...] z dnia [...] marca 1976 r., nr [...], zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29.05.1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz.U. z 1974r. Nr 21, poz. 1178). W dalszej części uzasadnienia organ szczegółowo opisał dotychczas przeprowadzone postępowania i podał, że podstawę zwrotu działki stanowi art. 6 ustawy z dnia 24.02.1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzina oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz.U. z 1989 r. Nr 10, poz. 53 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem właścicielom budynków znajdujących się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przez dniem 1 stycznia 1983 r. przysługuje nieodpłatnie na własność działka gruntu, na której te budynki zostały wzniesione. Z własnością wyłączonej nieruchomości jest związana służebność gruntowa w zakresie niezbędnym do korzystania z niej. O przeniesieniu własności działki oraz o ustanowieniu służebności orzeka starosta.

Organ wyjaśnił również, że decyzja wydana na podstawie ww. przepisu dokonuje podziału nieruchomości z której nastąpiło wydzielenie działki, zatwierdza podział i stanowi podstawę wpisu prawa własności w księdze wieczystej. Przy czym regulacja ta nie gwarantuje właścicielowi budynków i jego następcom prawnym przekazania na ich rzecz tej samej, co do powierzchni działki, która była przedmiotem przekazania na rzecz Skarbu Państwa. Zwrot następuje jedynie

w części odpowiadającej powierzchni posadowionej na niej budynków i terenu niezbędnego do prawidłowego z nich korzystania. Dalej organ przytoczył fragment wyroku NSA z dnia 30.11.1990 r., sygn. akt II SA 697/90.

Odwołanie od decyzji Starosty [...] złożyła M. U. – zastępowana przez adwokata J. S., wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 8 K.p.a. poprzez podanie w zawiadomieniu z dnia 23 stycznia 2013 r. o możliwości zapoznania się z aktami postępowania informacji o treści mającej zapaść decyzji. Powyższe zdaniem odwołującej jest niedopuszczalne i karygodne. Nadto M. U. zarzuciła naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez brak przesłuchania wnioskodawczyni, mimo złożenia przez nią takiego wniosku (pismo z dnia 22.01.2013r.), co spowodowało niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy; naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak zawarcia w uzasadnieniu decyzji wyjaśnienia braku przesłuchania wnioskodawczyni; brak wyjaśnienia dlaczego przyznana została jej jedynie część działki nr 630 położonej w L.; brak odniesienia się do map znajdujących się w aktach sprawy, które wskazują, że działka po podziale i ustanowieniu służebności straci całkowicie swoje przeznaczenie gospodarcze. Odwołująca zarzuciła również brak rozpoznania przez organ istoty sprawy, w szczególności w jaki sposób służebność będzie wpływała na korzystanie z działki nr 630/1 przydzielonej wnioskodawczyni, brak ustalenia jakie zabudowania istniały na działce w dniu 1 stycznia 1989 r. M. U. zwróciła również uwagę na błędne ustanowienie służebności, bowiem sposób jej opisania powoduje, że nie można jej zlokalizować na gruncie. Nadto organ nie wskazał na podstawie jakiej mapy (projektu) została ustanowiona, kto ją wykonał i że stanowi integralną część decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...], wspomnianą na wstępie decyzją uchyliło decyzję organu I instancji z dnia [...] lutego 2014 r. i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że rozstrzygnięcie organu

I instancji dotknięte jest "istotnym błędem materialnym" i biorąc pod uwagę interes strony oraz "prawną i faktyczną możliwość jego uwzględnienia organ nadzoru instancyjnego zastosowała tryb kasacyjny". Kolegium zaznaczyło, że problematykę prowadzonego postępowania regulują przepisy ustawy z dnia 24.02.1989 r.

o zmianie o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych

i członków rodzin i zmianie ustawy o podatku rolnym oraz ustawy z 30.09.1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, zaś kwestie proceduralne regulują przepisy K.p.a.

W dalszej części uzasadnienia Kolegium zacytowało treść art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 63 K.p.a. oraz art. 6 ustawy z 24.02.1989 r. i podkreśliło, że organ

I instancji nie wypełnił normy wynikającej z treści art. 107 § 3 K.p.a. w postaci prawidłowego uzasadnienia swego rozstrzygnięcia, czym naruszył ogólne zasady postepowania administracyjnego. Następnie "pomocniczo" przytoczyło fragmenty wyroków sądów administracyjnych - wyrok NSA sygn. SA/Gd 1180/91 z 21.04.1992r. i wyrok NSA sygn. SA/Lu 941/89 z 20.02.1990 r.) i stwierdziło, że organ I instancji

w treści decyzji nie odniósł się do wniosku dowodowego zgłoszonego przez stronę, czym uchybiono zasadom procesu administracyjnego.

Powyższa decyzja Kolegium została zaskarżona przez Gminę [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, tj. art. 138 § 2 w zw. z art. 136 K.p.a. polegające na niezastosowaniu dyspozycji tych norm, poprzez uznanie, że uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania jest możliwe bez wykazania, że przeprowadzenie przez organ odwoławczy dodatkowego postępowania wyjaśniającego w granicach art. 136 K.p.a. nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy.

W uzasadnieniu skarżąca podała, że organ odwoławczy poza wskazaniem braku odniesienia się przez Starostę do wniosku dowodowego zgłoszonego przez pełnomocnika M. U., nie zawarł konkretnych zarzutów. Zdaniem skarżącej Kolegium błędnie oceniło, że wniosek o przesłuchanie M. U. w charakterze strony, nie został spełniony. M. U. miała zagwarantowane prawo aktywnego uczestniczenia w każdym stadium postępowania oraz wypowiadania się co do okoliczności sprawy. Przed wydaniem decyzji miała możliwość zapoznania się z zebranymi dowodami i wypowiedzenia się na ich temat. Zatem miała możliwość złożenia dodatkowego oświadczenia. Zaznaczono, że wydanie orzeczenia kasacyjnego jest możliwe tylko w sytuacji zaistnienia kumulatywnie przesłanek określonych w art. 138 § 2 k.p.a. Zdaniem skarżącej zeznania M. U. nie mają istotnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, gdyż są one organowi znane. Wyjaśniono, że M. U. jest zainteresowana przejęciem całej działki a nie jej części (jak orzekł organ I instancji), ponadto podnosi argumenty o utracie znaczenia gospodarczego nieruchomości, w przypadku odzyskania jej części. Tymczasem art. 6 ustawy z 24.02.1989 r. nie przewiduje analizy znaczenia gospodarczego odzyskanej nieruchomości. Uchylona decyzja Starosty [...] znajduje swoje uzasadnienie faktyczne i prawne. Końcowo strona zwróciła uwagę, że postępowanie toczy się długo a w sprawie wydawano kilka decyzji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.). Sąd rozpoznający skargę na akt administracyjny (tu decyzja) dokonuje jego oceny mając na uwadze wyłącznie stan prawny obowiązujący w dniu podjęcia aktu (wydania decyzji), jak i stan sprawy istniejący na ten dzień, a wynikający z akt administracyjnych (art. 133 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a.").

W myśl art. 145 P.p.s.a. sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem tylko wówczas, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie natomiast do przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne o końcowego jej załatwienia. Przepis ten nakłada więc na sąd administracyjny obowiązek wyjścia poza granice skargi i zajęcia się wszystkimi postępowaniami prowadzonymi w granicach danej sprawy. Użyte w tym przepisie określenie "w granicach danej sprawy" niewątpliwie wskazuje, że chodzi o sprawę administracyjną w znaczeniu materialnoprawnym (zob. uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 27.06.2000 r., FSK 12/99, ONSA 2001/1/7). Nadrzędnym obowiązkiem sądu administracyjnego jest – przez wydanie orzeczenia – stworzenie takiego stanu, że w obrocie prawnym nie będzie istniał i funkcjonował żaden akt (lub czynność) organu administracji publicznej niezgodny z prawem) zob. wyrok NSA z dnia 11.01.2007 r., I OSK 275/06, Lex 293171).

Kierując się tymi przesłankami i kontrolując zaskarżoną decyzję w omówionym zakresie, tj. w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw Sąd uwzględnił skargę, także z przyczyn "które należało wziąć pod uwagę z urzędu niezależnie od treści jej zarzutów.

Na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., to jest przepisu zastosowanego przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Jak z powyższego wynika wydanie decyzji kasacyjnej połączonej z przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji uzależnione jest od wystąpienia dwóch przesłanek, które powinny znaleźć potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Po pierwsze więc organ odwoławczy jest obowiązany wykazać, że postępowanie przed organem I instancji, w którym została wydana decyzja, było prowadzone z naruszeniem przepisów postępowania (i tu należy wskazać jakie przepisy i w jaki sposób zostały naruszone), a po drugie – niezbędnym jest wskazanie istnienia niewyjaśnionego przez organ I instancji zakresu sprawy, który ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Należy więc podkreślić, że ten rodzaj rozstrzygnięcia jest dopuszczalny wyjątkowo (z woli ustawodawcy, stanowiąc wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy; nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca omawianego przepisu (zob. wyrok NSA z dnia 22.09.1981, II SA 400/81).

Niedopuszczalność wykładni rozszerzającej powoduje, że organ odwoławczy może powołać się na przepis art. 138 § 2 K.p.a. tylko wówczas, gdy wykaże, że przeprowadzenie przez niego dodatkowego postępowania wyjaśniającego w granicach art. 136 K.p.a. nie jest wystarczające dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Organ ten, w razie uchylenia decyzji wydanej w pierwszej instancji, obowiązany jest do wykazania przyczyn, które uniemożliwiły mu skorzystanie z art. 136 K.p.a. (dającego możliwość uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie).

W ocenie Sądu, uzasadnienie zaskarżonej decyzji w żadnym stopniu nie przekonuje do skasowania decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] lutego 2014 r., w szczególności bowiem nie wykazuje przyczyn warunkujących skasowanie tej decyzji. W uzasadnieniu tym przywołano i omówiono treść przepisów o postępowaniu administracyjnym, tj. art. 6, 7,8, 9 i 63 K.p.a., nadto przytoczono treść art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1985 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym i stwierdzono, że organ w zaskarżonej decyzji nie wypełnił normy wynikającej z treści art. 107 § 3 K.p.a. w postaci prawidłowego uzasadnienia swego rozstrzygnięcia, "czym powoduje wrażenie naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego". Organ odwoławczy zacytował również "pomocniczo" fragmenty dwóch orzeczeń sądów administracyjnych i stwierdził w końcu, iż organ I instancji nie odniósł się do wniosku dowodowego zgłoszonego przez stronę, "czym uchybił zasadom procesu administracyjnego".

W treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie można natomiast doszukać się stwierdzenia (oceny), iż wymienione w nim przez organ odwoławczy przepisy proceduralne zostały w pierwszej instancji naruszone (zacytowanie treści przepisu nie jest, co oczywiste, równoznaczne z naruszeniem przepisu) i w jaki sposób te konkretne przepisy zostały naruszone, ani też nie określono w tym uzasadnieniu zakresu postępowania dowodowego, który wymaga wyjaśnienia (dla prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego). Przy aktualnym bowiem brzmieniu art. 138 § 2 K.p.a. należy nie tylko powołać naruszenie przepisów postępowania aby uchylić decyzję wydaną w pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, ale należy też wskazać na okoliczności faktyczne wpływające na sposób rozstrzygnięcia sprawy a nie wyjaśnione przez organ pierwszej instancji w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Należy więc podkreślić, że użycie w art. 138 § 2 K.p.a. spójnika "a" oznacza, że samo stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, chociaż jest konieczną przesłanką uchylenia zaskarżonej decyzji nie jest przesłanką wystarczającą; konieczne jest dodatkowo wykazanie, że "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 26.07.2013 r., II SA/Kr 665/13).

Zaznaczenie zaledwie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż "problem wywołuje wielkość działki i ustanowiona dla niej służebność" nie jest dostatecznie klarowne, w świetle regulacji prawnej zawartej w powołanym przez organ odwoławczy art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1985 r., a przede wszystkim – w przekonaniu Sądu – nie może być utożsamiane z koniecznym do wyjaśnienia zakresem sprawy o istotnym wpływie na jej rozstrzygniecie".

Zarzucając organowi I instancji brak odniesienia się do wniosku dowodowego skarżącej, organ odwoławczy w żaden sposób tego wniosku nie określił (czego on dotyczył), zwłaszcza więc w taki sposób aby możliwa była ocena zarówno tego wniosku, jak i stanowiska w tym zakresie organu odwoławczego. Gdy nawet przyjąć, że organ odwoławczy "w ten sposób" uwzględnił zarzut odwołania, jakoby mimo złożenia wniosku o przesłuchanie w piśmie z dnia 22 stycznia 2013 r. skarżąca w postępowaniu przed organem I instancji nie została przesłuchana, to i tak przypisanie organowi I instancji zaniedbania obowiązków procesowych nie jest prawidłowe, bowiem wspomniany zarzut odwołania nie może być skierowany do decyzji uchylonej obecnie zaskarżoną decyzją (czyli do decyzji z dnia [...].02.2014 r.). Mógłby ewentualnie odnosić się do decyzji z wcześniejszego etapu postępowania administracyjnego w pierwszej instancji (zainicjowanego wnioskiem skarżącej z dnia 5.04.2011 r.).

Reasumując, w sprawie niniejszej organ odwoławczy nieprawidłowo wskazał na konieczność postępowania w trybie instancji i tym samym skorzystanie przez niego z kompetencji przewidzianych w art. 138 § 2 K.p.a. nie odpowiada prawu. Niewykazanie podstaw zastosowania wspomnianego wyżej art. 138 § 2 K.p.a. nakazuje stwierdzić, iż dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Przyczyny, dla których konieczne było uchylenie przez Sąd decyzji Starosty [...] z dnia [...] lutego 2014 r. są całkowicie odmienne od wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Przede wszystkim należy zauważyć, że wspomniana decyzja z dnia [...] lutego 2014 r. została wydana po uchyleniu – decyzją SKO [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. ([...]) – wcześniej wydanej w pierwszej instancji decyzji z dnia [...] listopada 2013 r. o przyznaniu na własność M. U. nieruchomości, w myśl art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym. Decyzja z dnia [...] grudnia 2013 r., podjęta w trybie art. 138 § 2 K.p.a., w świetle wcześniejszego omówienia powyższego przepisu, nie odpowiada wymogom tegoż przepisu i stąd też niezbędne było jej usunięcie z obrotu prawnego (przy skorzystaniu z możliwości normatywnej art. 135 P.p.s.a.). Przypisując bowiem organowi I instancji naruszenie art. 10 K.p.a. przez brak wyznaczenia stronom "dodatkowego terminu" (po przeprowadzeniu w dniu 7.11.2013 r. wizji lokalnej a przed podjęciem decyzji) nie wykazano w żaden sposób by uchybienie przedstawionemu przepisowi uniemożliwiło stronom dokonanie konkretnych czynności procesowych (w odwołaniu skarżąca tego zarzutu nie podniosła, a w wizji lokalnej w dniu 7.11.2013 r. uczestniczyła wraz z pełnomocnikiem i przedstawiła swoje stanowisko – k.119 akt I instancji). Wskazanie zaś przez organ odwoławczy na konieczność rozstrzygnięcia w przedmiocie ustanowienia służebności, wobec argumentów zawartych w uzasadnieniu decyzji organu I instancji a bez jakiegokolwiek odniesienia się do okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy, poza przedstawieniem treści przepisu art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r., nie daje podstaw do uznania, że przesłanki od których uzależnione jest wydanie decyzji w trybie art. 138 § 2 K.p.a. znajdują potwierdzenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym.

Podstawę prawną decyzji z dnia [...] lutego 2014 r. stanowi powołany wyżej art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r., w myśl którego właścicielowi budynków znajdujących się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1983 r., przysługuje nieodpłatnie na własność działka gruntu, na której budynki te zostały wzniesione. Z własnością wyłączonej nieruchomości jest związana służebność gruntowa w zakresie niezbędnym do korzystania z niej. O przeniesieniu własności działki, jej wielkości oraz o ustanowieniu służebności orzeka terenowy organ administracji państwowej o właściwości szczególnej stopnia podstawowego.

Z brzmienia powyższego przepisu wynika, że nieodpłatne przekazanie na jego podstawie może obejmować działkę gruntu tylko o takim rozmiarze, jaki jest niezbędny do prawidłowego korzystania z budynków znajdujących się już na tej działce. Przy ustalaniu więc powierzchni przekazywanej działki decyduje stan faktyczny zabudowy działki w dniu wydania decyzji o przeniesieniu jej własności, a nie ewentualne zamierzenia właściciela budynków na przyszłość czy jakieś inne jeszcze względy (zob. wyrok NSA z dnia 8.11.1990 r., II SA 639/90).

Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej stoi nadto na stanowisku, iż przepis ten daje organowi administracji prawo do ustanowienia służebności gruntowej tylko na rzecz działki wydzielonej pod budynkami a nie dla działki, która nie jest przedmiotem przyznania prawa własności. Nie stanowi zaś podstawy prawnej, co należy podkreślić, do obciążenia w drodze decyzji administracyjnej, działki wydzielonej służebnością przejazdu i przechodu na rzecz właścicieli działki sąsiedniej.

Zatem ustanowienie służebności gruntowej polegającej na prawie przejazdu i przechodu decyzji z dnia [...] lutego 2014 r. (pkt II) pozostaje w kolizji z przedstawionym rozumieniem treści art. 6 ustawy cyt. wyżej i tym samym stanowi podstawę do uznania, że doszło do naruszenia prawa w zakresie, o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. W rezultacie stanowi to powód do usunięcia tej decyzji z obrotu prawnego.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy administracji uwzględnią wyrażoną powyżej ocenę popełnionych naruszeń.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 135, 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152 oraz art. 200 P.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie orzekł jak w sentencji.