Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 629/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube Sędzia WSA Ewa Pisula – Dąbrowska Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.) Protokolant asystent sędziego Mateusz Rogala po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] listopada 2011 r., 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych na rzecz A. K., kwotę 440 (słownie czterysta czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. znak [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 12 pkt 2, art. 22, art. 26 ust. 1 pkt 3, art. 32 ust. 1 pkt 6 i art. 35 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie z wniosku A. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] listopada 2011 r. znak: [...] o odmowie uwzględnienia wniosku w sprawie skargi A. K. na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jego danych osobowych przez Prokuraturę Okręgową w K. z siedzibą w K., utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] listopada 2011 r.

Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

A. K., zam. w F., [...], złożył do biura Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych skargę w sprawie nieprawidłowości w procesie przetwarzania jego danych osobowych przez Prokuraturę Okręgową w K. z siedzibą w K. [...]. W przedmiotowej skardze wskazał, iż Prokurator Okręgowy Prokuratury Okręgowej w K. w piśmie z dnia [...] stycznia 2008 r. (znak: [...]), skierowanym do Prokuratury w F. [...], wskazał jako miejsce zamieszkania A. K. adres – K., [...]. A. K. pismem z dnia [...] lutego 2008 r. wniósł do Prokuratury Okręgowej w K. o sprostowanie informacji o jego miejscu zamieszkania. Uzasadniając wniosek podniósł, że adres jego zamieszkania to - F., [...], natomiast adres – K., [...] – jest adresem do korespondencji. Prokuratura Okręgowa w K. pismem z dnia [...] lutego 2008 r. (znak: [...]) odmówiła uwzględnienia wniosku o sprostowanie, bowiem w jej opinii adres – K., [...] wymieniony został w odezwie nie jako miejsce zameldowania A. K., ale jako miejsce zamieszkania, a więc pobytu czy przebywania, w sensie fizycznym w P.

A. K. pismem z dnia [...] lutego 2008 r. wniósł do Prokuratury Apelacyjnej w K. z siedzibą w K. [...] skargę na powyższe stanowisko Prokuratury Okręgowej w K. W odpowiedzi otrzymał pismo z dnia [...] marca 2008 r. (znak: [...]), w którym zostało podtrzymane dotychczasowe stanowisko wyrażone w piśmie z dnia [...] lutego 2008 r. W związku z tym, A. K. wniósł do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych o nakazanie Prokuratorowi Okręgowemu Prokuratury Okręgowej w K. usunięcie uchybień w procesie przetwarzania jego danych osobowych oraz o nakazanie temu podmiotowi sprostowania jego danych osobowych.

W toku postępowania administracyjnego przed Generalnym Inspektorem Ochrony Danych Osobowych, organ ten odebrał wyjaśnienia od Prokuratora Okręgowego Prokuratury Okręgowej w K., w których wskazał, iż dane osobowe A. K. zostały zamieszczone w piśmie z dnia [...] stycznia 2008 r., na podstawie art. 14 Europejskiej Konwencji o pomocy prawnej w sprawach karnych z dnia 20 kwietnia 1959 r. (Dz. U. z 1999 r. Nr 76, poz. 854 z późn. zm.) oraz § 222 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 sierpnia 2007 r. – Regulamin wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury (Dz. U. Nr 169, poz. 1189 z późn. zm.). Ponadto zostało stwierdzone, iż adres zamieszkania A. K. zawarty w tym piśmie "(...) wynikał z całego materiału zgromadzonego w ramach śledztwa [...] Prokuratury Rejonowej, sygn. [...], jak i z dokumentów sprawy Prokuratury Okręgowej w K. sygn. [...]".

Decyzją z dnia [...] września 2008 r. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych odmówił uwzględnienia wniosku A. K. i po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] września 2008 r. W jej uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 18 ust. 3 ustawy o ochronie danych osobowych, w przypadku gdy przepisy innych ustaw regulują odrębnie wykonywanie czynności, o których mowa w ustępie 1 (w tym sprostowanie danych), stosuje się przepisy tych ustaw. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nie jest organem uprawnionym do dokonywania oceny, czy Prokurator Okręgowy Prokuratury Okręgowej w K. w toku prowadzonego przez niego postępowania w sprawie o sygnaturze akt [...], prawidłowo określił adres zamieszkania A. K. Takie uprawnienia posiada prokurator bezpośrednio przełożony nad Prokuratorem Okręgowym Prokuratury Okręgowej w K. w trybie art. 302 § 2 Kpk.

Od decyzji tej A. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, którym zarzucił naruszenie art. 18 § 3 ustawy o ochronie danych osobowych w związku z art. 302 § 2 Kpk, poprzez błędne przyjęcie, że art. 302 § 2 Kpk reguluje wykonywanie takich czynności jak prostowanie danych osobowych oraz art. 32 § 1 ust. 6 ustawy o ochronie danych osobowych, poprzez przyjęcie, że nie przysługuje mu prawo żądania od Prokuratury Okręgowej w K. sprostowania dotyczących go danych osobowych. Ponadto zarzucił naruszenie art. 18 § 1 pkt 2 w związku z art. 35 ustawy o ochronie danych osobowych, poprzez odmowę nakazania Prokuraturze Okręgowej w K. sprostowania danych osobowych jego dotyczących oraz naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 kpa. W uzasadnieniu skargi wskazał, iż Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych błędnie przyjął, iż jest podejrzanym lub oskarżonym w prowadzonych przez Prokuraturę Okręgową w K. postępowaniu, podczas gdy jego status jest inny, jest on bowiem pokrzywdzonym. Nie biorąc tej okoliczności pod uwagę, organ naruszył wyżej wskazane przepisy kpa.

Wyrokiem z dnia 8 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 275/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, a w uzasadnieniu wyroku podniósł, że przepisy ustawy o ochronie danych osobowych, określające kompetencje Generalnego Inspektora Danych Osobowych, nie upoważniają wskazanego organu do ingerowania w tok postępowania, prowadzonego przez organy wymiaru sprawiedliwości. W celu ustalenia zasadności żądania A. K. - sprostowania kwestionowanego adresu zamieszkania, organ ochrony danych osobowych musiałby dokonać oceny, czy Prokurator Okręgowy Prokuratury Okręgowej w K. w toku prowadzonego przez niego postępowania w sprawie o sygn. [...] prawidłowo określił adres zainteresowanego. Stosownie do art. 12 ustawy o ochronie danych osobowych, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nie jest właściwy do dokonywania takiej oceny. Takiej kompetencji nie przyznają mu także przepisy Kodeksu postępowania karnego, regulujące wszelkie czynności podejmowane w toku prowadzonego przez organy ścigania postępowania, jak również tryby zaskarżenia (oceny instancyjnej), tychże czynności.

Wyrok ten stał się przedmiotem skargi kasacyjnej A. K. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 14 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1464/09, podzielając zasadność skargi kasacyjnej, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych stanowi, że każdy ma prawo do ochrony dotyczących go danych osobowych. Ochrona ta nie może być słabsza niż przewidują przepisy tej ustawy, bowiem zgodnie z art. 5 przepisy odrębnych ustaw, które odnoszą się do przetwarzania danych, stosuje się, jeżeli przewidują one dalej idącą ochronę tych danych. Tak więc, przy przetwarzaniu danych osobowych podstawowym aktem prawnym, wymagającym stosowania jest ustawa o ochronie danych osobowych, a przepisy ustaw odrębnych stosowane są wówczas, gdy ochrona danych osobowych jest bardziej zaawansowana, czego przykładem może być ustawa z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. Nr 196 z 2005 r., poz. 1631). Przepis art. 302 Kodeksu postępowania karnego, na który powołuje się zarówno organ administracji, jak i Sąd pierwszej instancji, zamieszczony jest w Dziale VII rozdziale 33 Kodeksu postępowania karnego, dotyczącym przepisów ogólnych postępowania przygotowawczego. Z samej systematyki tej ustawy wynika zatem, że przepis ten nie dotyczy przetwarzania danych osobowych, a tym bardziej nie zawiera uregulowań dających większą ochronę tym danym, niż ustawa podstawowa. Zawarte w tym przepisie możliwości złożenia zażalenia dotyczą postanowień, zarządzeń i czynności podejmowanych w toku postępowania przygotowawczego i przewidzianych w przepisach dotyczących tego postępowania. Nieuprawnionym jest wniosek, że przepis art. 302 Kpk dotyczy również sposobu przetwarzania danych osobowych w niniejszej sprawie, ponieważ przeczy temu treść art. 5 ustawy o ochronie danych osobowych. Do kontroli przetwarzania danych jest zatem uprawniony i zobowiązany Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, który nie kontroluje prokuratora w zakresie kompetencji przypisanych mu ustawą, kontroluje jedynie sposób przetwarzania danych osobowych przy wykonywaniu określonych czynności. Dlatego też, GIODO nie jest uprawniony do badania, czy prokurator słusznie skierował wniosek rekwizycyjny do Prokuratury w F., jest natomiast zobowiązany do rozpoznania skargi dotyczącej nieprawidłowego przetwarzania danych osobowych zawartych w tym wniosku. Bez znaczenia przy tym jest fakt, że w procedurze karnej nie występuje "pojęcie adresu dla doręczeń w kraju", bo co do "miejsca zamieszkania" powinno się stosować ogólne reguły zamieszczone w art. 25 Kc.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 lutego 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 2182/10 uchylił decyzję z dnia [...] grudnia 2008 r., powołując się na wykładnię prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nadto w treści uzasadnienia wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, iż organ przy dokonywaniu kontroli zakwestionowanego przez A. K. procesu przetwarzania jego danych przez Prokuraturę, powinien odnieść się do zagadnienia, iż w polskiej procedurze karnej nie występuje pojęcie "adresu dla doręczeń w kraju", natomiast w treści art. 25 Kodeksu cywilnego wskazano pojęcie "miejsce zamieszkania". Sąd podkreślił również, iż organ winien zważyć, co jest przedmiotem rekwizycji wykonywanej przez Prokuratora Okręgowego w K. i jakich informacji w związku z tym przedmiotem, w zakresie objętym wnioskiem zainteresowanego (problematyka adresu), należało udzielić oraz zbadać, dlaczego Prokuratura, wskazując na ustalenia z innych spraw karnych, odmawia uznania adresu w F. jako obecnego miejsca zamieszkania A. K. i jednoczesnego uznania adresu w K. za adres do korespondencji.

W celu zweryfikowania powyższych okoliczności, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych odebrał dodatkowe wyjaśnienia od Prokuratora Okręgowego Prokuratury Okręgowej w K., w których wskazał, iż Prokuratura Okręgowa w K. nie odmawia uznania adresu zamieszkania A. K. i jednoczesnego uznania adresu w K. za adres do korespondencji, albowiem Prokuratura nie posiada legitymacji do takiego działania. Prokurator Okręgowy w K., w ramach przysługujących mu kompetencji, odmówił A. K. jedynie sprostowania, podanego we wniosku rekwizycyjnym z dnia [...] stycznia 2008 r., sygn. akt [...], miejsca jego zamieszkania, zapisanego jako: "K., [...]". Uzasadniając wskazanie w przedmiotowym wniosku jako adresu zamieszkania A. K. K., [...], Prokuratura wyjaśniła, że na takie miejsce zamieszkania A. K. wskazywały wszystkie czynności i działania, prowadzone w śledztwie [...], jak również w innych postępowaniach przygotowawczych "dotyczących" tej osoby, a w których także Prokurator Okręgowy w K. kierował za granicę wnioski o udzielenie międzynarodowej pomocy prawnej. We wszystkich tych odezwach używano zawsze określenia, iż A. K. zamieszkuje w K. [...]. Taki adres jako jego miejsce zamieszkania przyjęto po myśli art. 25 kodeksu cywilnego, stanowiącego, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. (...) Nie podano we wniosku tego adresu jako miejsca zameldowania (stałego, czy czasowego) świadka, ale właśnie jako miejsce, w którym osoba ta rzeczywiście przebywa z wolą pobytu. Przy czym, jak wynika z orzecznictwa do art. 25 kc, przy ustalaniu zamiaru stałego pobytu osoby należy brać uwagę wiele okoliczności faktycznych, występujących w konkretnych sprawach. Przede wszystkim chodzi o okoliczności, które przeciętnemu obserwatorowi pozwalają na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej. Fakt, że korespondencja, w związku z prowadzonymi postępowaniami przygotowawczymi, była zawsze kierowana do A. K. na adres w K., a on sam w swoich pismach ten adres wskazywał jako miejsce, do którego należy przekazywać mu wszelkie dokumenty, m. in. wezwania czy zawiadomienia o czynnościach, osobiście odbierał właśnie w K. - pod tym adresem korespondencję, często z własnej inicjatywy (bez wezwań) przychodził do [...] jednostek prokuratury, co świadczy o tym, że w czasie, kiedy kierowana była odezwa do organów [...], tj. w styczniu 2008 r. mieszkał on właśnie w K. [...]. Nadto Prokuratura wyjaśniła, iż zarejestrowany pod sygn. [...] wniosek rekwizycyjny skierowany przez nią do organów [...] dotyczył sprawy karnej nadzorowanej przez Prokuratora Rejonowego K. w K. o sygn. [...] , w której A. K. przysługuje status podejrzanego.

W tym stanie faktycznym Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wydał decyzję z dnia [...] listopada 2011 r., którą odmówił uwzględnienia wniosku.

Od decyzji tej A. K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wniósł o uchylenie decyzji z dnia [...] listopada 2011 r. w całości. W uzasadnieniu wniosku nie zgodził się z twierdzeniem, że Prokuratorowi Okręgowemu w K. nie sposób postawić zarzutu, że posłużył się nieprawdziwymi danymi A. K., uznając w oparciu o okoliczności, iż w dacie formułowania wniosku rekwizycyjnego skierowanego przez Prokuraturę do [...] organu ścigania, kierowaną do niego korespondencję odbierał on pod adresem w K. Podniósł, że jego pobyt w P. w tym okresie miał jedynie charakter tymczasowy związany z prowadzonymi procesami sądowymi, których był stroną. Wskazał, że organ w toku postępowania nie podjął żadnej inicjatywy w kierunku zbadania i ustalenia zamiaru przebywania A. K. w określonej miejscowości. W szczególności zarzucił on organowi ochrony danych osobowych, iż nie przeprowadził dowodu z przesłuchania A. K., który to dowód przy jednoczesnym braku jakichkolwiek innych dowodów, miałby pierwszorzędne znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. Zarzucił, iż okoliczność, że adres – K. [...] -jest miejscem jego zamieszkania, przyjęto całkowicie arbitralnie, nie zważając na fakt, iż w sposób stanowczy zaprzeczał, ażeby pod tym adresem zamieszkiwał.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wydał wskazaną na wstępie decyzję i podkreślił, że w sprawie nie przedstawiono żadnych okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do zmiany rozstrzygnięcia. Stwierdził, że materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania nie pozwala na zarzucenie administratorowi danych, tj. Prokuratorowi Okręgowemu w K. niedochowania należytej staranności przy przetwarzaniu danych A. K. w zakresie jego adresu zamieszkania. Przedmiotem skargi A. K. uczynił nakaz sprostowania przez Prokuraturę Okręgową w K. jego danych osobowych z uwagi na ich nieprawdziwość. W kontekście wskazanych przez Prokuraturę okoliczności, które stanowiły o wskazaniu w sformułowanym w styczniu 2008 r. wniosku rekwizycyjnym jako adresu zamieszkania A. K. adresu w K., tj. wobec faktu, iż w czasie kiedy przedmiotowy wniosek został wystosowany, A. K. odbierał pod tym adresem korespondencję, w swoich pismach ten adres wskazywał jako miejsce, do którego należy przekazywać mu wszelkie dokumenty, m.i n. wezwania czy zawiadomienia oraz często stawiał się (również nie wzywany) w [...] jednostkach prokuratury, nie sposób postawić Prokuratorowi Okręgowemu w K. zarzutu, iż posłużył się nieprawdziwymi danymi A. K. W momencie formułowania przez Prokuraturę Okręgową w K. wniosku do Prokuratury w F. wszelka posiadana przez ten organ wiedza na temat A. K. niezbicie wskazywała, iż mieszka on w K. [...]. Nadto organ podkreślił, iż przepisy Kodeksu postępowania karnego, w oparciu o które organy ścigania prowadzą swoje działania, nie przewidują instytucji "adresu do doręczeń w kraju", na którą powołał się A. K., podając swój [...] adres. Wobec powyższego, zdaniem organu, zastosowanie przy określeniu miejsca zamieszkania stron postępowań przygotowawczych będzie miał art. 25 Kodeksu cywilnego, który stanowi, iż miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Do przyjęcia zamieszkiwania danej osoby w określonej miejscowości, a więc w rozumieniu komentowanego przepisu, konieczne jest ustalenie występowania łącznie dwóch przesłanek, a mianowicie przebywania i zamiaru stałego pobytu. Reasumując organ podkreślił, że o zamieszkiwaniu z zamiarem stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej. Nie pozostawia zatem wątpliwości fakt, że okoliczności wskazywane przez Prokuraturę pozwalały na wyciągnięcie wniosku, że w tym czasie zamieszkiwał on w K., zatem prawidłowo Prokuratura wskazała we wniosku rekwizycyjnym adres zamieszkania A. K. w K.

Odnosząc się do zarzutu niepodjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśniania stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, tj. nieprzeprowadzenia dowodu z przesłuchania A. K., organ wskazał, że w sprawie nie zachodziły okoliczności, które uzasadniałyby przesłuchanie A. K. na okoliczność ustalenia jego miejsca aktywności życiowej. Taka potrzeba nie wynikała z akt sprawy. Organ zwrócił przy tym uwagę, że w myśl art. 78 § 2 kpa, organ administracji publicznej nie jest zobligowany od przeprowadzenia dowodu, jeżeli zmierzałby on do stwierdzenia okoliczności już ustalonych. Treść podnoszonych przez A. K. zarzutów wyraźnie wskazywała, iż za ośrodek swojej aktywności życiowej w okresie, kiedy Prokuratura sporządzała wniosek rekwizycyjny, uważał on F. Ewentualne przesłuchanie go, na okoliczność, co do której wielokrotnie wypowiadał się w toku postępowania, nie wniosłoby niczego nowego do sprawy, a mogłoby przyczynić się do przedłużenia postępowania. Organ podniósł, że w sprawie istotne jest to, że Prokuratura miała podstawy do uznania, w oparciu o zgromadzony, w toku prowadzonego przez siebie postępowania, materiał dowodowy, iż informacja dotycząca A. K., że zamieszkuje on w K. [...], jest informacją prawdziwą.

Decyzja ta stała się przedmiotem skargi A. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucił:

1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść, polegający na uznaniu, iż w czasie, gdy prowadzone było przez Prokuraturę Okręgową w K. postępowanie o sygn. [...], miejscem zamieszkania skarżącego były K.;

2. naruszenie art. 25 kc, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, wobec uznania za rozstrzygające przy kwalifikowaniu jako adresu zamieszkania skarżącego adresu wskazanego przezeń jako adres do doręczeń, okoliczności dotyczących faktycznego przebywania strony w danej miejscowości, oraz faktu, iż przepisy Kpk nie przewidują instytucji "adresu do doręczeń", podczas gdy powołany przepis wśród kryteriów, które uwzględniać należy przy ustalaniu miejsca zamieszkania danej osoby wskazuje jej zamiar stałego pobytu w określonej miejscowości, a także umiejscowienie ośrodka jej aktywności życiowej i działalności;

3. naruszenie art. 139 § 1 Kpk, poprzez jego niezastosowanie oraz pominięcie, iż możliwe są dwie formy określenia miejsca pobytu strony procesu karnego - przez podanie miejsca zamieszkania, oraz - wskazanie adresu miejsca, w którym strona przebywa;

4. art. 7 i 77 kpa, poprzez zaniechanie ustaleń i nieprzeprowadzenie dowodów na okoliczność tego, gdzie koncentrowały się interesy majątkowe i osobiste skarżącego, i która miejscowość w związku z tym była ośrodkiem jego aktywności życiowej, a także ustaleń co do woli skarżącego przebywania w określonej miejscowości z zamiarem stałego pobytu - jako okoliczności warunkujących - zgodnie z art. 24 kc - określenie miejsca zamieszkania strony, a w konsekwencji dokonanie ustaleń niepełnych odnośnie stanu faktycznego sprawy oraz niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie.

5. naruszenie art. 18 § 1 pkt 2 w zw. z art. 35 ustawy o ochronie danych osobowych, poprzez nienakazanie Prokuraturze Okręgowej w K. sprostowania danych osobowych dotyczących skarżącego.

W związku z powyższym, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, jak również uchylenie poprzedzającej ją decyzji Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] listopada 2011 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że przedmiotem oceny jest sposób przetwarzania danych osobowych skarżącego przez Prokuratora Okręgowego w K. w toku postępowania, w którym skarżący posiadał status pokrzywdzonego. Zgłaszany przez niego zarzut dotyczył nieprawidłowości w procesie przetwarzania jego danych adresowych, wyrażających się w błędnym uznaniu wskazanego przez skarżącego adresu w P., za jego adres zamieszkania oraz takim kwalifikowaniu tego adresu w korespondencji urzędowej.

Skarżący wskazał, że Kodeks postępowania karnego nie posługuje się określeniem "adres do doręczeń", to jednak nie sposób byłoby uznawać za uprawnione używania w stosunku do każdego adresu wskazywanego przez stronę postępowania przygotowawczego określenia "adres zamieszkania". Zwrócił uwagę, że do celów doręczania korespondencji w toku postępowania karnego, ustawodawca w art. 139 § 1 Kpk wskazał dwie formy określenia miejsca pobytu strony procesu karnego. Pierwsza z nich polega na podaniu miejsca zamieszkania, druga na wskazaniu adresu miejsca, w którym strona przebywa. Skarżący zgodził się, że na gruncie prawa karnego procesowego pojęcie "miejsce zamieszkania strony" winno być tłumaczone przy odwołaniu się do przepisów prawa cywilnego materialnego. Zgodnie bowiem z dyspozycją art. 25 kc, miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, a zgodnie z art. 28 kc można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania. Nie ulega zatem wątpliwości, że miejscem zamieszkania strony może być jedynie takie miejsce, które ona sama wskaże i które zostało przez nią dobrowolnie wybrane jako miejsce faktycznego jej przebywania. Skarżący podkreślił, że skoro osoba fizyczna może posiadać tylko jedno miejsce zamieszkania, to cały szereg zdarzeń życiowych powoduje, że przez dłuższe lub krótsze okresy przebywa w innych miejscach pobytu. Ponadto skarżący stwierdził, że brak posłużenia się w przepisach Kodeksu postępowania karnego określeniem "adres do doręczeń" nie zmienia faktu, iż strona tego postępowania, dla oznaczenia miejsca, do którego ma być przesyłana kierowana do niej korespondencja, może wskazać organowi prowadzącemu albo adres miejsca swego zamieszkania, albo adres innego miejsca, w którym aktualnie przebywa i jako ten ostatni należało kwalifikować wskazany organowi przez skarżącego adres w Polsce. Oznaczenie [...] adresu jako "adresu dla doręczeń", nie tylko nie uzasadniało, z powodu braku takiej instytucji w przepisach Kpk, uznania tego adresu za adres zamieszkania skarżącego, lecz wskazywało na chęć zaakcentowania, iż adres [...] nie jest tym, pod którym stale zamieszkuje. Skarżący podkreślił, że na stałe zamieszkuje w F. i tam znajduje się centrum jego aktywności życiowej. W P. przebywał czasowo, a jego pobyt związany był z prowadzonymi w kraju sprawami sądowymi.

Reasumując, skarżący stwierdził, że w niniejszej sprawie organ z naruszeniem obowiązku wynikającego z przepisu art. 7 i 77 kpa nie wyjaśnił w sposób dokładny stanu faktycznego, nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie i nie rozpatrzył go w takim zakresie. Nie ustalił w żaden sposób, gdzie rzeczywiście znajdowało się centrum aktywności życiowej skarżącego i w jakim miejscu wolą skarżącego było zamieszkiwać na stałe.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd, stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analizując sprawę pod tym kątem Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna.

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, a ustawodawca nadał tej zasadzie normatywny wyraz w art. 16 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej kpa. Przepis ten stanowi, że decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych.

Z powyższej zasady wynika, że ostateczne załatwienie sprawy administracyjnej czyni niemożliwym, aby sprawa ta była ponownie przedmiotem postępowania administracyjnego, a naruszenie tej reguły przez ponowne jej rozpoznanie i rozstrzygnięcie pociąga za sobą sankcję nieważności - art. 156 § 1 pkt 3 kpa (por. B. Adamiak, [w:] Adamiak/Borkowski, KPA. Komentarz, 8. wyd., Warszawa 2006, str. 102).

W myśl zaś tego ostatniego przepisu, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. W rezultacie art. 156 § 1 pkt 3 kpa spełnia rolę gwarancyjną w stosunku do zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej, rozciągając tę gwarancję na samą decyzję oraz na sprawę, którą ona załatwia, przy czym chodzi tutaj o wydanie kolejno po sobie decyzji załatwiających sprawę co do istoty.

Zastosowanie przepisu art. 156 § 1 pkt 3 następuje w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwoma decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Tożsamość ta będzie istniała, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy. Przedmiotem postępowania będą interesy prawne lub obowiązki, które następnie po wydaniu decyzji stają się prawem nabytym (jego brakiem) lub obowiązkami prawnymi określonych podmiotów. Charakter i zakres praw nabytych z decyzji (brak ich nabycia) lub ustanowionych nią obowiązków stanowi o tożsamości załatwienia sprawy (por. J. Borkowski, tamże, str. 746 -747).

Przypomnieć należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając ponownie sprawę (po wyroku kasacyjnym Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygnaturze akt I OSK 1464/09 z dnia 14 września 2010 r., którym uchylił wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 czerwca 2009 r. o sygnaturze akt II SA/Wa 275/09 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania), wyrokiem z dnia 16 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 2182/10 uchylił decyzję z dnia [...] grudnia 2008 r., powołując się na wykładnię prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych rozpoznając sprawę ponownie wydał decyzję z dnia [...] listopada 2011 r., którą odmówił uwzględnienia wniosku.

Od decyzji tej A. K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w wyniku czego, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wydał wskazaną na wstępie decyzję.

W świetle powyższego nie budzi wątpliwości, że w momencie wydania przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r., odmawiającej skarżącemu uwzględnienia jego wniosku, w obrocie prawnym pozostawała ostateczna decyzja administracyjna tego organu nr [...] z dnia [...] września 2008 r., również odmawiająca uwzględnienia wniosku, która nie została uchylona wskazanym wyżej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o sygnaturze akt II SA/Wa 2182/10 z dnia 16 lutego 2011 r.

Spowodowało to zatem sytuację, w której w obrocie prawnym istnieją dwie decyzje dotyczące tego samego podmiotu, tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy, bowiem decyzje te dotyczą tej samej osoby, obydwie rozstrzygają kwestię odmowy uwzględnienia wniosku skarżącego oraz obydwie zostały wydane w oparciu o tożsame regulacje prawne.

W konsekwencji, wydając w dniu [...] września 2008 r. decyzję nr [...], Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych naruszył art. 16 § 1 kpa i wydał nową decyzję w sprawie i to bez wzruszenia, w trybie regulowanym stosownymi przepisami (art. 16 § 2 kpa), wydanej przez siebie decyzji ostatecznej.

Jak wskazano powyżej, decyzja organu administracji publicznej, rozstrzygająca ponownie sprawę wcześniej rozstrzygniętą inną decyzją ostateczną tegoż organu jest dotknięta wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 3 kpa (res iudicata), co obligowało Sąd do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] listopada 2011 r.

Podkreślenia wymaga w tym miejscu, że kontroli Sądu podlegały w niniejszej sprawie jedynie wskazane wyżej rozstrzygnięcia z przyczyn proceduralnych podlegające wyeliminowaniu z obrotu prawnego w trybie stwierdzenia ich nieważności. W konsekwencji Sąd nie mógł badać ani pod względem formalnym, ani merytorycznym zgodności z prawem kwestionowanej przez skarżącego ostatecznej decyzji Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] stycznia 2012 r.

W świetle przedstawionych wyżej wywodów zaskarżona decyzja, a także poprzedzająca ją decyzja organu I instancji z dnia [...] listopada 2011 r., podlegały wyeliminowaniu z obrotu prawnego w drodze stwierdzenia ich nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy orzeczono, że decyzja w zaskarżonej części nie podlega wykonaniu. O kosztach obejmujących wpis od skargi w kwocie 200,- zł Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 209 p.p.s.a.