Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1039/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art, 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3, art. 15
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 27 lutego 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.) Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Protokolant Pomocnik sekretarza sądowego Anna Łyżwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2013 roku przy udziale --- sprawy ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zezwolenia na wycięcie drzew 1. uchyla zaskarżoną decyzję, a także poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy A. z dnia [...] znak [...] w zakresie punktu 5; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącego A. C. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. LS


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpatrzeniu odwołania A. C., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy A. z dnia [...] nr [...] o udzieleniu wnioskodawcy zezwolenia na wycięcie 14 sztuk drzew rosnących na nieruchomościach stanowiących jego własność, położonych w obrębie geodezyjnym [...] w gm. A. z zachowaniem opisanych w decyzji warunków oraz odmawiającą udzielenia zezwolenia na wycięcie 60 sztuk drzew rosnących na wspomnianych wyżej nieruchomościach oraz 2 sztuk drzew stanowiących zadrzewienie graniczne działek 106/1 i 107/1 w B.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy niniejszej decyzją z dnia [...] Wójt Gminy A. zezwolił A. C. na wycięcie 14 sztuk drzew rosnących na nieruchomościach stanowiących własność wnioskodawcy położonych w obrębie geodezyjnym [...] w gm. A., w tym 5 sztuk brzóz pospolitych z działki nr 106/2, 2 sztuk brzóz pospolitych z działki nr 106/3, 6 brzóz pospolitych i 1 sztuki wierzby iwa z działki nr 106/4 (pkt 1) oraz ustalił, że wycięcie drzew nie podlega opłacie na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody (pkt 2) i nastąpi w terminie do dnia 31 września 2012 r. (pkt 3). Jednocześnie organ I instancji zobowiązał wnioskodawcę do: przeprowadzenia wycinki drzew w sposób niezagrażający bezpieczeństwu ludzi i mienia oraz niemający negatywnego wpływu na pozostałe drzewa, przestrzegania zapisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody dotyczących gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną gatunkową, a w szczególności zakazów związanych z usuwaniem i niszczeniem gniazd ptasich (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220 ze zm.), przerwania prac wycinkowych i wystąpienia do właściwego organu o uzyskanie stosownych zezwoleń w przypadku ewentualnego stwierdzenia występowania gatunku chronionego na przeznaczonych do usunięcia drzewach (pkt 4). W punkcie 5 sentencji decyzji Wójt Gminy A. odmówił wydania zezwolenia na wycięcie 60 sztuk drzew rosnących na nieruchomościach stanowiących własność wnioskodawcy położonych w obrębie geodezyjnym [...] w gminie A. oraz 2 sztuk drzew stanowiących zadrzewienie graniczne działek 106/1 i 107/1 w B. zgodnie z wykazem zamieszczonym w decyzji.

W motywach decyzji organ I instancji wyjaśnił, że wnioskiem z dnia 14 maja 2012 r. A. C. wystąpił o wydanie zezwolenia na wycięcie 77 sztuk drzew rosnących na działkach o nr 106/1, 106/2, 106/3 oraz 106/4 położonych w B. w gm. A. Wniosek złożył posiadacz, który jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości. Fakt posiadania oraz tytuł prawny do władania nieruchomościami potwierdzono w oparciu o wypisy z ewidencji gruntów. Wniosek był kompletny i zawierał wszystkie wymagane przez art. 83 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody dane. W uzasadnieniu strona wskazała, że główną przyczyną zamierzonego usunięcia drzew jest ich przegęszczenie, pochylenie niektórych z nich stwarzające zagrożenie dla ludzi i ogrodzenia z sąsiednią działką, kolizja kilku drzew z napowietrzną linią energetyczną oraz z budową przyszłego ogrodzenia działek. Działki nr 106/1, 106/2, 106/3 oraz 106/4 w B., z których mają być wycięte drzewa w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego Gminy A. oznaczono symbolem MN, dla których ustalono podstawowe przeznaczenie - tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej.

W opinii organu I instancji postępowanie wyjaśniające potwierdziło konieczność usunięcia 14 sztuk drzew, natomiast wykluczyło możliwość usunięcia 62 sztuk drzew. Z faktu, że wskazane we wniosku drzewa rosnące na działce nr 106/4, oznaczone przez wnioskodawcę w tabeli numerami 2 i 3 stanowią jedno drzewo będące formą dwupniową wynika, że rzeczywista liczba drzew wskazanych przez wnioskodawcę do wycięcia wynosi nie 77 a 76 sztuk. W trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu 22 czerwca 2012 r. stwierdzono, że teren działek, z których mają być wycięte drzewa porośnięty jest drzewostanem głównie brzozowym. Cztery z wnioskowanych do wycięcia brzóz rosną wzdłuż granicy działek od ul. A. Są to wysokie brzozy, których gałęzie wchodzą w kolizję z napowietrzną linią energetyczną, stwarzając zagrożenie ich zerwania, zwłaszcza podczas silniejszych wiatrów. Na działce nr 106/2 rosną 3 brzozy, w tym jedna forma dwupniowa, które będą wchodziły w kolizję z budową ogrodzenia między działkami należącymi do wnioskodawcy. Podobnie sytuacja wygląda w przypadku jednej brzozy rosnącej na działce nr 106/4. Na terenie tej działki usytuowane jest również 5 szt. brzóz, w tym jedna forma dwupniowa, blisko granicy z działką sąsiednią. Drzewa pochylają się w jej kierunku, stwarzając zagrożenie dla ludzi i mienia znajdującego się w ich okolicy. Zagrożenie wywrotem stwarza również wierzba iwa (zakwalifikowana przez wnioskodawcę jako klon), zlokalizowana na terenie działki nr 106/4.

W ocenie organu I instancji wycięcie pozostałych drzew z terenu działek wnioskodawcy jest w obecnym momencie nieuzasadnione, gdyż drzewa nie rosną w zagęszczeniu uniemożliwiającym im prawidłowy rozwój, są w dobrej kondycji sanitarnej oraz nie stwarzają zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia znajdującego się w ich pobliżu.

Odnosząc się do wniosku o wydanie zezwolenia na wycięcie dwóch klonów zwyczajnych, które stanowią zadrzewienie graniczne między działką nr 106/1 będącą własnością wnioskodawcy, a działką nr 107/1 będącą własnością Powiatu [...] [...], stanowiącą pas drogowy ulicy B. organ zauważył, że ich gałęzie wchodzą w kolizję z przewodami napowietrznej linii energetycznej oraz będą stanowiły przeszkodę w budowie ogrodzenia działki. W takiej sytuacji uwzględniając brzmienie art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody z wnioskiem o ich usunięcie winni wystąpić właściciele obu tych działek.

Zdaniem organu orzekającego usunięcie 14 sztuk drzew z przedmiotowej nieruchomości nie wywoła istotnych zmian w środowisku przyrodniczym na tym obszarze i nie wymaga wykonania rekompensaty w postaci nowych nasadzeń. Podczas oględzin nie stwierdzono występowania gatunków chronionych w obrębie drzew. Ponadto w dniu oględzin w koronach drzew nie stwierdzono występowania gniazd ptasich. Przeprowadzone postępowanie administracyjne pozwoliło ustalić, że na wycięcie drzew zezwolenie uzyskała osoba fizyczna, na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej, stąd na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody wnioskodawca nie podlega obowiązkowi uiszczania opłaty za ich usunięcie.

W odwołaniu do tej decyzji A. C. wniósł o jej uchylenie w części dotyczącej braku zgody na usuniecie drzew. Odwołujący nie podzielił stanowiska organu I instancji o dobrej kondycji drzew, co do których organ odmówił zezwolenia na ich wycięcie, zwracając uwagę na załączoną do wniosku opinię nadleśniczego G. W., który wskazał na przegęszczenie drzew i konieczność zapewnienia dla prawidłowego ich wzrostu minimalnych odstępów miedzy drzewami około 3-5 metrów. Odwołujący podkreślił, że w przypadku usunięcia 62 dwóch drzew, na jego nieruchomościach pozostanie 98 dużych drzew, które będą miały zapewnione dobre warunki rozwoju. Podniósł, że zamierza ogrodzić swoje nieruchomości i zależy mu na tym aby drzewa nie wywracały się w przyszłości także na jego ogrodzenie. W przypadku wystąpienia takich zdarzeń odwołujący zamierza kierować roszczenia o koszty naprawy ogrodzeń do organu I instancji. Dodatkowo strona wskazała, że w chwili obecnej jedno z drzew, które - w ocenie Wójta - jest w dobrej kondycji (drzewo oznaczone nr 14 na nieruchomości 106/4) jest już pochylone w stronę północną i opiera się na inny drzewach. W przypadku, gdy dojdzie do jego przewrócenia uszkodzi ogrodzenie na nieruchomości sąsiedniej, czego dowodem jest załączona do odwołania fotografia. Kończąc odwołujący zobowiązał się w zamian za usunięcie spornych 62 drzew do dokonania wzdłuż ogrodzenia działki nr 105/2 nasadzeń zastępczych w ilości minimum 32 sztuk drzew szlachetniejszych gatunkowo to jest tui ozdobnych.

Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. z 2009 r. Dz. U. nr 151, poz. 1220 ze zm.) - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W motywach rozstrzygnięcia organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, przytoczył brzmienie art. 83 ust. 1, 5 i 6 ustawy, wywodząc że w art. 83 ustawy o ochronie przyrody wprowadzone zostały ograniczenia, w wynikającym z art. 64 ust. 1 Konstytucji RP, prawie własności. Polegają one na obowiązku uzyskania zezwolenia na usuniecie drzew lub krzewów. Dalej Kolegium wskazało, że w aktach sprawy znajduje się protokół z oględzin przeprowadzonych w dniu 22 czerwca 2012 r. przez pracowników Urzędu Gminy w A., w trakcie których ustalono, że teren działek, z których mają być wycięte drzewa porośnięty jest drzewostanem głównie brzozowym. Cztery z wnioskowanych do wycięcia brzóz rosną wzdłuż granicy działek od ul. A. Są to wysokie brzozy, których gałęzie wchodzą w kolizję z napowietrzną linią energetyczną, stwarzając zagrożenie ich zerwania, zwłaszcza podczas silniejszych wiatrów. Na działce nr 106/2 rosną 3 brzozy, w tym jedna forma dwupniowa, które będą wchodziły w kolizję z budową ogrodzenia między działkami należącymi do wnioskodawcy. Podobnie sytuacja wygląda w przypadku jednej brzozy rosnącej na działce nr 106/4. Na terenie tej działki usytuowane jest również 5 sztuk brzóz, w tym jedna forma dwupniowa, blisko granicy z działką sąsiednią. Drzewa pochylają się w jej kierunku, stwarzając zagrożenie dla ludzi i mienia znajdującego się w ich okolicy. Zagrożenie wywrotem stwarza również wierzba iwa (zakwalifikowana przez wnioskodawcę jako klon), zlokalizowana na terenie działki nr 106/4.

W następnej kolejności Kolegium odwołało się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego w kwestii kryteriów jakimi powinien kierować się organ przy rozpatrywaniu sprawy z zakresu ochrony przyrody i konstatując stwierdziło, że decyzja organu I instancji jest zgodna z prawem. Nie można zarzucić jej dowolności, bowiem jest ona wynikiem dogłębnego rozważenia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A. C. wniósł o uchylenie decyzji Kolegium wyłącznie w części dotyczącej braku zezwolenia na usunięcie 62 sztuk drzew i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący podniósł zarzuty naruszenia art. 155 K.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, art. 6, 7 i 8 K.p.a. poprzez bezpodstawne pominięcie słusznego interesu skarżącego, art. 77 i 80 K.p.a. oraz art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niezachowanie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego sprawy oraz niewskazanie w uzasadnieniu decyzji podstaw prawnych i przyczyn zapadłego rozstrzygnięcia. Dodatkowo strona odwołując się do judykatury sądowej podniosła zarzut naruszenia art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy, poprzez jego pominięcie, a zwłaszcza nieuwzględnienie faktu, że działki stanowiące własność skarżącego przeznaczone były na cele budowlane już od 1992 r.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała uwzględnieniu.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Innymi słowy, Sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Sąd oceniając w tak zakreślonych granicach legalność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy A. w części dotyczącej rozstrzygnięcia zamieszczonego w punkcie 5 sentencji decyzji o odmowie udzielenia zezwolenia na wycięcie 60 sztuk drzew rosnących na nieruchomościach nr ewid. 106/1, 106/2, 106/3 i 106/4 oraz 2 sztuk drzew stanowiących zadrzewienie graniczne działek 106/1 i 107/1 w B., gmina A. uznał, że decyzje organów obu instancji w tej części zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, wobec czego zachodziła konieczność ich usunięcia z obrotu prawnego w zakresie punktu 5.

Problematyka zezwolenia na wycięcie drzew unormowana została w przepisach ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2009 r., nr 151, poz. 1220 ze zm.), przywoływanej dalej w tekście jako "ustawa".

W myśl art. 83 ustawy usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2 a, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek: posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości (pkt 1); właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego - jeżeli drzewa lub krzewy zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń (pkt 2) – (ust. 1). Zgoda właściciela nieruchomości, o której mowa w ust. 1 pkt 1, nie jest wymagana w przypadku wniosku złożonego przez użytkownika wieczystego nieruchomości (ust. 1a). Zezwolenie na usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków wydaje wojewódzki konserwator zabytków (ust. 2). Zezwolenie na usunięcie drzew w obrębie pasa drogowego drogi publicznej, z wyłączeniem obcych gatunków topoli, wydaje się po uzgodnieniu z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska (ust. 2a). Niewyrażenie stanowiska w terminie 30 dni od dnia otrzymania projektu zezwolenia, o którym mowa w ust. 2a, przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska uznaje się za uzgodnienie zezwolenia (ust. 2b). Organ właściwy do wydania zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, przed jego wydaniem dokonuje oględzin w zakresie występowania w obrębie zadrzewień gatunków chronionych (ust. 2c). Wydanie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1 i 2, może być uzależnione od przesadzenia drzew lub krzewów w miejsce wskazane przez wydającego zezwolenie albo zastąpienia ich innymi drzewami lub krzewami, w liczbie nie mniejszej niż liczba usuwanych drzew lub krzewów (ust. 3). Przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się do drzew lub krzewów: w lasach (pkt 1); owocowych, z wyłączeniem rosnących na terenie nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków oraz w granicach parku narodowego lub rezerwatu przyrody - na obszarach nieobjętych ochroną krajobrazową (pkt 2); na plantacjach drzew i krzewów (pkt 3); których wiek nie przekracza 10 lat (pkt 4); usuwanych w związku z funkcjonowaniem ogrodów botanicznych lub zoologicznych (pkt 5); usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu z obszarów położonych między linią brzegu a wałem przeciwpowodziowym lub naturalnym wysokim brzegiem, w który wbudowano trasę wału przeciwpowodziowego, z wałów przeciwpowodziowych i terenów w odległości mniejszej niż 3 m od stopy wału (pkt 7); które utrudniają widoczność sygnalizatorów i pociągów, a także utrudniają eksploatację urządzeń kolejowych albo powodują tworzenie na torowiskach zasp śnieżnych, usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu (pkt 8); stanowiących przeszkody lotnicze, usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu (pkt 9); usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu ze względu na potrzeby związane z utrzymaniem urządzeń melioracji wodnych szczegółowych (pkt 10) – (ust. 6). Usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości, na wniosek właściciela urządzeń, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, następuje za odszkodowaniem na rzecz właściciela nieruchomości, a w przypadku gdy na nieruchomości jest ustanowione prawo użytkowania wieczystego - na rzecz użytkownika wieczystego nieruchomości. Odszkodowanie przysługuje od właściciela urządzeń (ust. 7). Ustalenie wysokości odszkodowania za drzewa i krzewy oraz za ich usunięcie następuje w drodze umowy stron (ust. 8). W przypadku gdy strony nie zawrą umowy w terminie 30 dni od dnia usunięcia drzew lub krzewów, odszkodowanie ustala organ, który wydał zezwolenie na ich usunięcie, stosując odpowiednio przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami dotyczące odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości (ust. 9).

Natomiast w myśl art. 86 ust. 1 ustawy nie pobiera się opłat za usunięcie drzew: na których usunięcie nie jest wymagane zezwolenie (pkt 1); na których usunięcie osoba fizyczna uzyskała zezwolenie na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej (pkt 2); jeżeli usunięcie jest związane z odnową i pielęgnacją drzew rosnących na terenie nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków (pkt 3); które zagrażają bezpieczeństwu ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych lub funkcjonowaniu urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego (pkt 4); które zagrażają bezpieczeństwu ruchu drogowego oraz kolejowego albo bezpieczeństwu żeglugi (pkt 5); w związku z przebudową dróg publicznych i linii kolejowych (pkt 6); które posadzono lub wyrosły na nieruchomości po zakwalifikowaniu jej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele budowlane (pkt 7); z terenów zieleni komunalnej, z parków gminnych, z ogrodów działkowych i z zadrzewień, w związku z zabiegami pielęgnacyjnymi drzew i krzewów (pkt 8); które obumarły lub nie rokują szansy na przeżycie, z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości (pkt 9); topoli o obwodzie pnia powyżej 100 cm, mierzonego na wysokości 130 cm, nienależących do gatunków rodzimych, jeżeli zostaną zastąpione w najbliższym sezonie wegetacyjnym drzewami innych gatunków (pkt 10); jeżeli usunięcie wynika z potrzeb ochrony roślin, zwierząt i grzybów objętych ochroną gatunkową lub ochrony siedlisk przyrodniczych (pkt 11); z grobli stawów rybnych (pkt 12); jeżeli usunięcie było związane z regulacją i utrzymaniem koryt cieków naturalnych, wykonywaniem i utrzymaniem urządzeń wodnych służących kształtowaniu zasobów wodnych oraz ochronie przeciwpowodziowej w zakresie niezbędnym do wykonania i utrzymania tych urządzeń (pkt 13).

Przywołane normy prawne, poza wyjątkami wynikającymi z art. 83 ust. 6 ustawy, są jednym z podstawowych instrumentów służących ochronie drzew i krzewów rosnących na ternach miast i wsi, wprowadzają bowiem obowiązek uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów, którego brak skutkuje wymierzeniem kar pieniężnych na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia. Uzyskanie rozważanego zezwolenia na wycięcie drzew winno zostać poprzedzone przeprowadzeniem przez właściwy organ postępowania wyjaśniającego, w tym oględzin drzew, których celem jest przede wszystkim ocena, czy w obrębie zadrzewień występują gatunki chronione. W trakcie oględzin organ zobowiązany jest również ustalić gatunek drzewa objętego wnioskiem, jego wiek, obwód pnia, ocenić żywotność drzewa, stwierdzić czy faktycznie zachodzi przyczyna usunięcia drzewa określona we wniosku, a nadto poczynić ustalenia, czy na tle konkretnego przypadku nie zachodzą przesłanki określone w art. 83 ust. 6 bądź w art. 86 ust. 1 ustawy. Wyniki tychże ustaleń powinny znaleźć odzwierciedlenie w materiale dowodowym, a zwłaszcza w protokole oględzin, który w świetle art. 68 § 1 i 2 K.p.a. należy sporządzić tak, aby z niego wynikało w sposób nie budzący jakichkolwiek wątpliwości, kto, kiedy, gdzie i jakich czynności dokonał, kto i w jakim charakterze uczestniczył w tych czynnościach, co i w jaki sposób w wyniku tych czynności ustalono i jakie uwagi zgłosiły obecne osoby. Protokół odczytuje się wszystkim osobom obecnym, biorącym udział w czynności urzędowej, które powinny następnie protokół podpisać. Odmowę lub brak podpisu którejkolwiek osoby należy omówić w protokole.

Decyzja zezwalająca bądź też odmawiająca wyrażenia zgody na wycięcie drzew, wydawana jest w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że jej wydanie winno być oparte o przeprowadzone postępowanie administracyjne i wynikające z niego ustalenia. Innymi słowy, wniosek określonego podmiotu o zezwolenie na usunięcie drzewa z nieruchomości winien zostać wszechstronnie rozważony i to zarówno w kontekście interesu wnioskodawcy, jak i interesu publicznego. Wydanie zezwolenia może być uzależnione od przesadzenia drzew lub krzewów w miejsce wskazane przez wydającego zezwolenie albo zastąpienia ich innymi drzewami lub krzewami, w liczbie nie mniejszej niż liczba usuwanych drzew lub krzewów. Oznacza to, że wydając zezwolenie, o jakim mowa w art. 83 ust. 1 i 3, właściwy organ powinien rozważyć, czy istnieje możliwość zachowania tych obiektów przyrodniczych poprzez ich przesadzenie w inne miejsce, czy też istnieje możliwość zastąpienia ich innymi drzewami, a ustalenia w tym zakresie powinny być poparte rzetelnie zgromadzonym materiałem dowodowym. Natomiast odmawiając wydania zezwolenia na wycięcie drzew organ zobowiązany jest w motywach rozstrzygnięcia przekonywująco wyjaśnić stronie okoliczności, które przesądziły o takim rozstrzygnięciu.

Stosownie bowiem do treści art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej zobowiązane są stać na straży praworządności i podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśniania stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przed wydaniem rozstrzygnięcia w konkretnej sprawie organ winien zatem w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, mając na uwadze to, iż dana okoliczność może zostać uznana za udowodnioną tylko i wyłącznie w oparciu o całokształt materiału dowodowego zebranego w sprawie. Wyniki poczynionych w toku postępowania wyjaśniającego ustaleń i ich ocena powinny zostać przedstawione przez organ administracyjny w uzasadnieniu decyzji obejmującym w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś w ramach uzasadnienia prawnego wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 K.p.a.).

W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji uchyliły się od rzetelnego zgromadzenia materiału dowodowego i ustalenia stanu faktycznego sprawy. Załączona do sprawy dokumentacja podważa wiarygodność, a co za tym idzie prawidłowość sporządzonego protokołu oględzin i wyciągniętych na jego podstawie wniosków, które ostatecznie stanowiły podstawę do odmowy udzielenia zezwolenia na wycięcie w sumie 62 sztuk drzew. Przede wszystkim jego treść nie pozwala jednoznacznie ustalić, które konkretnie drzewa, i na której działce były przedmiotem oględzin organu, zwłaszcza gdy treść protokołu zweryfikuje się z treścią wniosku i liczbą drzew zawnioskowanych do wycięcia oraz powodów ich usunięcia.

Skarżący, co potwierdza załączona do sprawy dokumentacja zwrócił się do organu I instancji z wnioskiem o wydanie zezwolenia na usunięcie łącznie 77 (według ustaleń organu 76 sztuk drzew) z czterech nieruchomości stanowiących jego własność o nr ewid. 106/1, 106/2, 106/3 i 106/4, obrazując szczegółowo w tabelach dla każdej z działek liczbę drzew objętych wnioskiem, powód usunięcia oraz obwód drzewa na pierścienicy. Do wniosku załączył mapę w skali 1:1000 uwidaczniającą drzewa, które miałyby zostać usunięte, a rosnące na poszczególnych nieruchomościach, dokumentację fotograficzną oraz opinię leśnika G. W. Z treści rzeczonej opinii wynika, że przedmiotem oceny objęto w szczególności wiek drzew rosnących na działkach skarżącego oraz ocenę ich żywotności. Zwrócono w niej również uwagę na przegęszczenie drzew brzozowych, które jeśli nie zostanie zmniejszone, doprowadzi do ich przyśpieszonego wzrostu w górę bez proporcjonalnego zwiększenia grubości pnia. Skutkiem tego drzewa będą wiotkie i narażone w większym stopniu na uszkodzenia od śniegu czy szadzi. W związku z tym średni odstęp pomiędzy sąsiednimi drzewami powinien wynosić 3-5 m.

Z załączonego do akt sprawy protokołu oględzin wynika, że działki nr 106/1 i 106/3 były w zasadzie poza zakresem zainteresowania organu, brak jest bowiem jakichkolwiek wyraźnych ustaleń co do drzew, które miałby zostać usunięte z tychże nieruchomości. Ma to niebagatelne znaczenie jeśli uwzględni się fakt, że z działki nr 106/1 miałoby zostać usuniętych 16 drzew, zaś z działki nr 106/3 - 21 drzew. Brak jest ponadto rzetelnych ustaleń w stosunku do drzew rosnących na pozostałych działkach. Otóż, w przypadku działki nr 106/4 oględziny ograniczyły się do 5 sztuk brzóz, w tym jednej w formie dwupniowej, które rosną blisko granicy z działką sąsiednią i pochylają się w jej kierunku, 1 sztuki klonu (oznaczonego we wniosku nr 20) będącego drzewem pochylającym się oraz brzozy oznaczonej we wniosku nr 25 kolidującej z budową ogrodzenia między działkami. Z kolei, w przypadku działki nr 106/2 oględzinami objęte zostały trzy sztuki brzóz, które będą wchodziły w kolizję z budową ogrodzenia między działkami. Co więcej, treść rzeczonego dokumentu nie pozwala na jednoznaczną ocenę, w jakim wieku są drzewa oraz w jakiej odległości od siebie rosną, co było konieczne do zweryfikowania załączonej do wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew treści opinii leśnika G. W. w kwestii "przegęszczenia drzewek brzozowych". Przedmiotowy protokół nie zawiera także żadnych informacji o posiadaniu przez osoby biorące udział w oględzinach wiedzy z zakresu dendrologii.

Wadliwości wspomnianego dokumentu nie zostały dostrzeżone przez organ I instancji, który w oparciu o zawarte w nim ustalenia rozstrzygnął w punkcie 5 sentencji decyzji o odmowie zezwolenia na wycięcie 62 sztuk drzew. Co istotne, w motywach tej decyzji Wójt Gminy A. ani jednym zdaniem nie ustosunkował się do załączonej do wniosku skarżącego opinii leśnika G. W., wskazując przy tym, że na działce nr 106/2 rosną 3 brzozy, w tym jedna forma dwupniowa, podczas gdy z protokołu oględzin wynika, że tych brzóz jest 5 (w sumie wszystkich drzew przewidzianych do usunięcia z tej działki jest około 30).

Błędy organu I instancji nie zostały również zauważone i konwalidowane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., którego obowiązkiem w toku postępowania odwoławczego zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 K.p.a.) było ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty. Organ II instancji nie ustosunkował się do wszystkich zarzutów odwołania, pomijając milczeniem zobowiązanie skarżącego do dokonania nasadzeń w zamian za usunięcie spornych 62 sztuk drzew, czy też zarzut dotyczący pochylonego w stronę północną i opierającego się na innych drzewach, drzewa oznaczonego nr 14 na działce nr 106/4. Kolegium podobnie jak organ I instancji uchyliło się również od oceny załączonej do wniosku opinii leśnika G. W. Bliższa analiza treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi zaś do wniosku, iż narusza ono regulację art. 107 § 3 K.p.a., jest bowiem lakoniczne i nierzeczowe. Ogranicza się w zasadzie do przytoczenia treści rozstrzygnięcia organu I instancji i jego uzasadnienia, treści odwołania, brzmienia art. 83 ust. 1, 5, 6 ustawy o ochronie przyrody, powtórzenia treści protokołu oględzin oraz stanowiska sądów administracyjnych co do zasad, którymi organ winny kierować się przy wydawaniu zezwolenia na wycięcie drzew. Własne stanowisko Kolegium w tej sprawie ograniczyło się właściwie do dwóch ogólnikowych zdań zawartych w końcowej części rozważań o zgodności decyzji z przepisami prawa i niepopartego żadnymi argumentami stwierdzenia, że podjęte przez organ rozstrzygnięcie jest wynikiem dogłębnego rozważenia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych.

Z tych wszystkich powodów zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji w zakresie punktu 5 rozstrzygającego o odmowie wydania zezwolenia na usunięcie drzew nie mogły się ostać w obrocie prawnym i musiały zostać z niego wyeliminowane.

O powyższym Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono w punkcie drugim wyroku w oparciu o art. 200 p.p.s.a.

Prowadząc ponownie postępowanie wyjaśniające organ uwzględni poczynione wyżej wywody, przede wszystkim zaś przedmiotem oględzin uczyni wszystkie drzewa, co do których w niniejszym postępowaniu odmówił wydania zezwolenia na ich usunięcie i da temu wyraz w prawidłowo sporządzonym na tę okoliczność protokole. Organ winien również rozważyć możliwość sporządzenia stosownej dokumentacji fotograficznej lub mapy z oznaczeniem konkretnych drzew, które to dokumenty uwzględniwszy znaczną liczbę drzew wnioskowanych do usunięcia ułatwiłyby ich identyfikację i pozwoliły na zweryfikowanie oceny organu. Wójt Gminy A. zobowiązany również będzie ustosunkować się do załączonej do wniosku o usunięcie drzew opinii leśnika G. W. Dopiero będąc w posiadaniu kompletnego materiału dowodowego, organ dokonana jego oceny i podejmie rozstrzygnięcie odpowiadające przepisom obowiązującego prawa.

LS