Wyrok NSA, sygn. akt V SA 1084/93
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1993-10-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Administracyjne postępowanie
Opłaty administracyjne
Powołane przepisy: article: art. 42 i art. 70 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 1989 nr 75 poz. 445
law: Ustawa z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne.
article: art. 35
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Osobą przewożącą towar w rozumieniu art. 42 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./ jest podmiot zobowiązany do dostarczenia towaru do urzędu celnego wskazanego w postanowieniu o przekazaniu sprawy; podmiot ten ponosi też przewidziane w ustawie konsekwencje prawne niewykonania obowiązku dostarczenia towarów /art. 70 ust. 1 pkt 3 tej ustawy/.

TEZY

Osobą przewożącą towar w rozumieniu art. 42 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./ jest podmiot zobowiązany do dostarczenia towaru do urzędu celnego wskazanego w postanowieniu o przekazaniu sprawy; podmiot ten ponosi też przewidziane w ustawie konsekwencje prawne niewykonania obowiązku dostarczenia towarów /art. 70 ust. 1 pkt 3 tej ustawy/.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi spółki z o. o. "P." na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 6 lutego 1993 r. w przedmiocie wymiaru cła i opłaty manipulacyjnej dodatkowej i na podstawie art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję, a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Prezesa Głównego Urzędu Ceł sto pięćdziesiąt siedem tysięcy złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącego.


UZASADNIENIE

W listopadzie 1990 r. dyrektor składu celnego "P." w W. zwrócił się do Dyrektora miejscowego Urzędu Celnego o przekazanie Dyrektorowi Urzędu Celnego Port Lotniczy w (...) sprawy dotyczącej odprawy celnej towarów pochodzących z tego składu w postaci sprzętu komputerowego.

Postanowieniem z dnia 7 grudnia 1990 r. Dyrektor Urzędu Celnego w W. przekazał sprawę dokonania odprawy celnej tych towarów organowi celnemu wskazanemu we wniosku. W postanowieniu ustalono, że towary należy dostarczyć do Urzędu Celnego Port Lotniczy w (...) w terminie 14 dni. Jako osobę odpowiedzialną za wykonanie tego obowiązku wskazano w postanowieniu Alicję B. - dyrektora składu celnego "P." w W.

Po upływie kilkunastu miesięcy od daty wydania wspomnianego postanowienia organy celne podjęły czynności zmierzające do ustalenia, czy wymienione towary zostały dostarczone do Urzędu Celnego Port Lotniczy w (...).W wyniku tych czynności stwierdzono, że skład celny "P." w W. nie wykonał obowiązku dostarczenia towarów do Urzędu Celnego wskazanego w postanowieniu. W związku z tym Dyrektor Urzędu Celnego Port Lotniczy w (...) w dniu 5 września 1992 r. wydał decyzję o wymiarze należności celnych w wysokości 289 000 zł oraz wymierzył opłatę manipulacyjną dodatkową w wysokości 30 950 000 zł.

Od tej decyzji spółka z o. o. "P." w W., prowadząca skład celny, wniosła odwołanie do Prezesa Głównego Urzędu Ceł, w którym domagała się uchylenia zakwestionowanego tym pismem rozstrzygnięcia. Odwołująca się spółka twierdziła, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana w części dotyczącej opłaty manipulacyjnej dodatkowej w stosunku do podmiotu, który nie jest stroną postępowania. Stosownie bowiem do art. 42 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./ obowiązek dostarczenia towarów do urzędu celnego wskazanego w postanowieniu o przekazaniu ciąży na spedytorze lub przewoźniku, a nie na składzie celnym. Spółka "P." dodała, że wymienione w decyzji towary zostały dostarczone do urzędu celnego, jednakże wskutek wadliwego obiegu dokumentacji w organach celnych została pozbawiona dowodu potwierdzającego dokonanie tej czynności.

Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 6 lutego 1993 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego Port Lotniczy w (...). Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wskazał, że ustalenie organu pierwszej instancji o niedostarczeniu przez odwołującą się spółkę towarów do Urzędu Celnego Port Lotniczy w (...) jest prawidłowe i znajduje dostateczne podstawy w materiałach sprawy. Zgodnie zaś z art. 42 i 45 ust. 5 prawa celnego niewykonanie tego obowiązku powoduje między innymi wymierzenie opłaty manipulacyjnej dodatkowej. Wymierzenie więc tej opłaty odwołującej się spółce było uzasadnione.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego spółka "P." w W. wniosła o uchylenie decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł, wysuwając argumenty przytoczone w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji.

Prezes Głównego Urzędu Ceł w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie z powodów podanych w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty skargi, że zaskarżona decyzja została wydana w stosunku do podmiotu, który nie jest stroną niniejszego postępowania celnego, są niesłuszne. W sprawie jest niewątpliwe, że spółka z o. o. "P." w W., będąca podmiotem prowadzącym skład celny, wystąpiła z wnioskiem o przekazanie Dyrektorowi Urzędu Celnego Port Lotniczy w (...) sprawy dotyczącej odprawy towarów wymienionych w postanowieniu z dnia 7 grudnia 1990 r. oraz zobowiązała się do dostarczenia tych towarów w terminie 14 dni. Nie budzi również zastrzeżeń ustalenie zaskarżonej decyzji, nie kwestionowane w skardze, że towary te stanowiły przedmiot obrotu towarowego z zagranicą, dokonanego przez skarżącą spółkę. Uwzględniając powyższe ustalenia, należy podzielić stanowisko organów celnych, że spółka "P." jest stroną niniejszego postępowania w rozumieniu art. 28 Kpa, gdyż dotyczy ono jej interesu prawnego.

Za chybione należy uznać wywody skargi sprowadzające się do twierdzenia, że obowiązek celny przewidziany w art. 42 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./, to jest dostarczenie towarów do właściwego urzędu celnego, ciąży tylko na spedytorze lub przewoźniku. Stanowisko to bowiem pomija, że przepis ten nie mówi o "spedytorze" lub "przewoźniku", jak to czyni art. 40 ust. 2 tej ustawy, lecz o "osobie przewożącej towar", która jest zobowiązana "(...) dostarczyć go do urzędu celnego wskazanego w dokumencie przekazowym". Użycie w ustawie oddzielnie określeń "spedytor" i "przewoźnik" i oddzielnie "osoba przewożąca towar" wskazuje jednoznacznie na ich różne znaczenie; dlatego utożsamianie ich w skardze jest wyrazem bezpodstawnego przypisywania ustawodawcy "uchybienia legislacyjnego" w postaci nadania temu samemu pojęciu różnych nazw /określeń/. Uwzględniając powyższe, a przede wszystkim treść przepisów prawa celnego normujących instytucję "przekazania sprawy" /art. 45 ust. 5, art. 82 ust. 1/, za uprawnione uznać należy ustalenie, że "osobą przewożącą towar" w rozumieniu art. 42 tej ustawy jest podmiot zobowiązany do dostarczenia towaru do urzędu celnego wskazanego w postanowieniu o przekazaniu sprawy; podmiot ten ponosi też przewidziane w ustawie konsekwencje prawne niewykonania obowiązku dostarczenia towarów /art. 70 ust. 1 pkt 3 prawa celnego/. W rozpoznawanej sprawie tak rozumianą "osobą przewożącą towar" była spółka "P."

Nie są trafne wywody skargi zmierzające do wykazania, że ustalenie o niedostarczeniu towarów do Urzędu Celnego Port Lotniczy w (...) jest dowolne. Ustalenia takiego dokonano na podstawie dokumentacji celnej. Organ pierwszej instancji przyjął, że skoro w dokumentacji tej nie ujawniono dowodów potwierdzających dostarczenie towarów do urzędu celnego wskazanego w postanowieniu o przekazaniu sprawy, to należy uznać, iż skarżąca spółka nie wykonała obowiązku ich dostarczenia. Oznacza to, że kwestionowane ustalenie zostało oparte na faktach znanych temu organowi z urzędu, a więc takich, które zgodnie z art. 77 par. 4 Kpa nie wymagają wykazania za pomocą dowodów. Wprawdzie Dyrektor Urzędu Celnego Port Lotniczy w (...) przed wydaniem decyzji nie zakomunikował owych faktów stronie, a zatem jego rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem art. 77 par. 4 in fine Kpa, jednakże to uchybienie organu pierwszej instancji nie może być odnoszone do zaskarżonej decyzji. Skarżąca spółka dowiedziała się o wspomnianych faktach z treści decyzji organu pierwszej instancji, a zatem fakty te były jej znane zarówno w chwili składania odwołania, jak i w toku postępowania odwoławczego. Prezes Głównego Urzędu Ceł więc mógł przyjąć je za podstawę rozważanego ustalenia.

Decyzja Dyrektora Urzędu Celnego Port Lotniczy w (...) o wymiarze należności celnych oraz o opłacie manipulacyjnej dodatkowej została wydana w dniu 5 września 1992 r., a więc po upływie niemal dwudziestu miesięcy od terminu dostarczenia towarów określonego w postanowieniu z dnia 7 grudnia 1990 r. Wydanie tej decyzji po upływie tak długiego okresu od dnia, w którym właściwy w sprawie organ celny /Dyrektor Urzędu Celnego Port Lotniczy - art. 45 ust. 5 prawa celnego/ powinien był podjąć czynności zmierzające do załatwienia sprawy, a więc wymierzenia należności celnych, miało istotny wpływ na wysokość opłaty manipulacyjnej dodatkowej. Zgodnie bowiem z par. 20 rozporządzenia Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 22 sierpnia 1990 r. w sprawie dozoru i kontroli celnej oraz poboru opłat /Dz.U. nr 61 poz. 357 ze zm./ opłata manipulacyjna dodatkowa wynosi 0, 3 procent wartości celnej towaru za każdy dzień opóźnienia /nie mniej niż 100 tys. zł/. W tej sytuacji obowiązkiem organu odwoławczego było ustalenie powodów tak późnego wydania owej decyzji oraz dokonanie ich oceny z punktu widzenia regulacji zawartej w art. 35 Kpa, czyli przepisu ustalającego terminy załatwiania spraw, który zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 1 ust. 2 prawa celnego ma zastosowanie w postępowaniu przed organami celnymi.

W rozpoznawanej sprawie niezbędne było zwłaszcza rozważenie, czy i ewentualnie w jakim stopniu tak znaczna zwłoka w załatwieniu sprawy była spowodowana okolicznościami wymienionymi w art. 35 par. 5 Kpa. Za dopuszczalne bowiem uznać można pobranie opłaty manipulacyjnej dodatkowej tylko za ten okres, który jest równy terminowi załatwienia danej sprawy zgodnie z art. 35 Kpa. Odstąpienie od wyjaśnienia wskazanych wyżej okoliczności stanowiło naruszenie przepisów postępowania administracyjnego - art. 7 i art. 77 Kpa, które miało wpływ na wynik sprawy. Zgodnie zatem z art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa zaskarżoną decyzję należało uchylić. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 208 Kpa.