Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2287/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-01-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 269 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2268
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Jarosław Łuczaj, sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska, Protokolant ref. staż. Anna Zarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty za usługi wodne 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego [...] S.A. z siedzibą w [...] kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] (dalej "zaskarżoną decyzją"), wydaną na podstawie art. 272 ust. 22 i 23 w związku z art. 273 ust 6 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2018 r., poz. 2268, z późn. zm.), dalej "ustawy" albo "Prawa wodnego", oraz § 9 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. poz. 2502), dalej "rozporządzenia", Prezydent [...] (dalej "Prezydent"), po rozpatrzeniu reklamacji złożonej przez spółkę [...] z siedzibą w [...] (dalej "Spółkę") na informację Prezydenta nr [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. w sprawie wysokości opłaty za usługi wodne (dalej "informację") orzekł w następujący sposób:

(I) nie uznał złożonej reklamacji;

(II) określił wysokość opłaty za I kwartał 2019 r. na kwotę: 1673,00 zł za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej na skutek wykonywania na nieruchomości o powierzchni powyżej 3500 m2 robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem mających wpływ na zmniejszenie tej retencji przez wyłączenie więcej niż 70% powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej, na nieruchomości o numerze księgi wieczystej [...], położonej w okolicach [...] w dzielnicy [...], na działkach ew. nr [...] z obrębu [...] (dalej "(przedmiotowa) nieruchomość (Spółki)").

II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez Prezydenta decyzji zaskarżonej obecnie przedstawia się następująco:

1. Informacją z dnia [...] czerwca 2019 r. Prezydent ustalił wysokość opłaty za usługi wodne, przewidzianej w art.269 ust.1 pkt 1 ustawy, należnej od Spółki za I kwartał 2019 r. Przedmiotowa opłata została ustalona z tytułu zmniejszenia na nieruchomości Spółki naturalnej retencji terenowej na skutek wykonywania na nieruchomości o powierzchni powyżej 3500 m2 robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem mających wpływ na zmniejszenie tej retencji przez wyłączenie więcej niż 70% powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej.

W/w opłata została naliczona w oparciu o następujące przesłanki:

Stosownie do art. 272 ust. 8 ustawy wysokość opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wyrażonej w m2 wielkości utraconej powierzchni biologicznie czynnej oraz czasu wyrażonego w latach.

Na podstawie odpowiednio przetworzonych danych przestrzennych zgromadzonych w powiatowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym prowadzonym przez Urząd [...] ustalono, że powierzchnia wyłączona z powierzchni biologicznie czynnej na ww. nieruchomości wynosi 13 390 m2, co stanowi 70,55% całkowitej powierzchni nieruchomości.

W myśl § 9 pkt 1 rozporządzenia w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne jednostkowa stawka opłaty dla nieruchomości bez urządzeń do retencjonowania wody z powierzchni uszczelnionych trwale związanych z gruntem wynosi 0,50 zł za 1 m2 na 1 rok.

W związku z powyższym wysokość opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej wynosi 13 390 m2 (powierzchnia) x 0,50 zł (stawka za m2/rok) = 6 695 zł (roczna kwota opłaty). Opłata za I kwartał 2019 r. wynosi zatem 1673,00 zł.

2. Spółka wniosła do Prezydenta reklamację od w/w informacji, podnosząc, iż przekazana jej informacja zawiera uchybienia w zakresie:

1) zasadności naliczenia opłaty za usługi wodne a to z tej racji, iż: a) nieruchomość Spółki znajduje się na obszarze ujętym w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej (okoliczność tę potwierdza materiał fotograficzny, dowodzący istnienia na nieruchomości stosownej infrastruktury), b) zastosowanie w stosunku do Spółki art.269 ust.1 pkt 1 ustawy, regulującego stany zaistniałe od 1 stycznia 2018 r., naruszałoby zakaz retroaktywnego stosowania przepisów prawa,

2) sposobu ustalania opłaty za usługi wodne w związku z brakiem podstaw do zastosowania art.552 ust.2 i 2a ustawy,

3) sposobu obliczenia opłaty w związku w związku z niewskazaniem w informacji danych niezbędnych do jej ustalenia.

Podniesione zarzuty zostały obszernie uzasadnione.

III. Jak już wskazano, decyzją zaskarżoną obecnie Prezydent rozpatrzył wniesioną reklamację, nie uznając jej oraz określając wysokość opłaty w takiej samej wysokości, jaka została wskazana w przekazanej Spółce informacji.

Uzasadniając w/w rozstrzygnięcie, Prezydent wskazał w szczególności, co następuje:

1. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut braku zasadności naliczania przedmiotowej opłaty.

(-) Celem ustalenia, czy nieruchomość Spółki jest ujęta w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej Prezydent wystąpił z zapytaniem do Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w [...]. (dalej "MPWiK") i uzyskał informację, zgodnie z którą ww. nieruchomość nie jest podłączona do miejskiego systemu kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej w zakresie wód opadowych. W celu potwierdzenia tej informacji organ skorzystał z mapy z elementami mapy zasadniczej, pochodzącej z zasobu geodezyjnego i kartograficznego, prezentowanej w serwisie internetowym Urzędu [...], zawierającej m.in. dane w zakresie elementów infrastruktury podziemnej. Powiatowy zasób geodezyjny i kartograficzny, który w Urzędzie [...] prowadzony jest w Biurze Geodezji i Katastru, stosownie do art. 2 pkt 10c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2019 r. poz. 725 z późn zm ), stanowi powiatową część państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, prowadzoną przez starostów i prezydentów miast na prawach powiatu przy pomocy geodetów powiatowych.

W związku z tym, że w ustawie brak jest definicji "systemu kanalizacji otwartej lub zamkniętej", pojęcie to należy rozumieć jako zespół urządzeń służących do odprowadzania z danego obszaru wód opadowych i roztopowych. Jak stwierdzono w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 11 października 2018 r., sygn. II SA/Sz 738/18 "intencją prawodawcy było objęcie opłatą za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej tych podmiotów, których nieruchomości nie znajdują się na obszarach ujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej, co należy rozumieć jako nieujęcie danej nieruchomości w funkcjonujący na danym obszarze system kanalizacji otwartej lub zamkniętej. Nie jest zatem wystarczające istnienie na danej nieruchomości systemu kanalizacji otwartej lub zamkniętej, jeżeli system ten nie współfunkcjonuje z istniejącym na danym obszarze (a nie wyłącznie na danej nieruchomości) systemem kanalizacji. (...) W analizowanym przepisie art. 269 ust. 1 pkt 1 ustawy nie chodzi o zebranie wód z opadów atmosferycznych do jakiegokolwiek systemu kanalizacji, ale o odprowadzenie ich do takiego systemu, który przewidziany jest na danym obszarze do odbioru wód opadowych i roztopowych, a więc odpowiednio w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania odpadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast".

Zebrana w sprawie przez organ dokumentacja jak i dołączone do reklamacji zdjęcia, nie wykazują podłączenia nieruchomości do kanalizacji miejskiej w zakresie wód opadowych i roztopowych.

(-) Nie można zgodzić się ze stanowiskiem reklamacji, iż "opłaty za usługi wodne za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej dotyczą tylko sytuacji, gdy uzyskano pozwolenie wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód po 1 stycznia 2018 r. co w przedmiotowej sprawie nie jest wymagane, ponieważ nieruchomość została zabudowana przed 2018 r.".

W świetle stanowiska z [...] lutego 2018 r. Ministerstwa Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej, które zgodnie z rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 10 stycznia 2018 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej, kieruje działem gospodarki wodnej, opłata za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej na skutek wykonania czynności określonych w przepisie art. 34 pkt 4 ustawy Prawo wodne powinna być naliczana na podstawie art. 269 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne od dnia 1 stycznia 2018 r., czyli dnia wejścia w życie ustawy Prawo wodne, w odniesieniu do wszystkich nieruchomości spełniających łącznie kryteria określone w art. 34 pkt 4 ustawy. Konieczność ustalania przez właściwe organy przedmiotowej opłaty dotyczy zarówno obiektów wykonanych przed dniem 1 stycznia 2018r., pomimo braku w ówczesnym stanie prawnym przepisów nakładających obowiązek uzyskiwania pozwolenia wodnoprawnego, jak i dla nowo projektowanych obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem czy robót.

Na podobnym stanowisku w zakresie ustalania opłat za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej (zamieszczonego na stronie internetowej Wód Polskich) stanęło Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, wskazując, że dyspozycją przepisu art. 269 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne jest objęta każda nieruchomość (za wyjątkiem tych, które wymienione zostały w ust. 2 i 3 art. 269), która w dniu wejścia w życie Prawa wodnego (tj. 1 stycznia 2018 r.) spełnia przesłanki określone w powołanym przepisie, niezależnie od daty, w której doszło do ich spełnienia, jak i te nieruchomości, na których po dniu 1 stycznia 2018 r. wystąpi skutek określony w tym przepisie. Innymi słowy opłacie za zmniejszenie retencji podlegają zarówno te nieruchomości, które przed dniem wejściem w życie ustawy Prawo wodne zostały zagospodarowane w sposób wskazany w powołanym przepisie, jak i te, które zostały/zostaną tak zagospodarowane po dniu 1 stycznia 2018r. Wprawdzie ustawodawca określając przesłanki objęcia nieruchomości opłatą za zmniejszenie retencji posłużył się pojęciem "wykonywania", jednakże należy je rozumieć jako zrealizowanie obiektu budowlanego lub osiągnięcie celu prowadzonych robót, co oznacza, że zdarzeniem, z którym należy wiązać moment powstania obowiązku uiszczania opłaty jest zrealizowanie obiektów budowlanych oraz osiągnięcie zamierzonego celu robót. Brak jakiegokolwiek uzasadnienia do przyjęcia, by jakiekolwiek inne zdarzenie, poza wykonaniem, było wiążące dla powstania obowiązku uiszczania opłaty za zmniejszenie retencji (jak na przykład dopuszczenie obiektu budowlanego do użytkowania).

Nie ma podstaw do twierdzenia, że przepisem mają być objęte jedynie stany powstałe po dacie jego wejścia w życie. Na potwierdzenie powyższego można przywołać wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Bydgoszczy, który w prawomocnym wyroku z dnia 3 kwietnia 2019 r., sygn. II SA/Bd 1187/18 wskazał, że: "wykładnia językowa powyższego przepisu stwarza poważne problemy w odkodowaniu znaczenia użytego przez ustawodawcę pojęcia "wykonywanie". Nie sposób przesądzić bowiem, czy pojęcie to oznacza proces tworzenia obiektów budowlanych, czy proces ich użytkowania. Przy założeniu, że chodzi jedynie o stan istnienia robót budowlanych (ich trwania), przepis ten prowadzi do absurdalnej sytuacji, polegającej na założeniu, że jedynie trwanie robót budowlanych prowadzi do zmniejszenia naturalnej retencji, a już zakończenie ich do sytuacji takiej nie prowadzi. Dokonując wykładni powyższego przepisu, należy więc wskazać, że jakkolwiek zasady wykładni przepisów prawa przyjmują pierwszeństwo wykładni językowej (w taki bowiem sposób ustawodawca komunikuje się z adresatem danej normy) to jednak, w sytuacji, kiedy zastosowanie tej wykładni nie prowadzi do jednoznacznych rezultatów, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, dopuszczalne jest skorzystanie z pozajęzykowych dyrektyw interpretacyjnych. Koniecznym jest więc sięgnięcie do zasad wykładni, zgodnie z którymi znaczenie przepisu zależy nie tylko od jego językowego sformułowania (kontekst językowy), ale także od treści innych przepisów (kontekst systemowy) oraz całego szeregu wyznaczników pozajęzykowych takich jak cele, funkcje regulacji prawnej i przekonania moralne (L. Morawski, Wykładnia w orzecznictwie sądów - komentarz, Toruń 2002 r. s. 77). Przy zastosowaniu tych reguł, oczywistym staje się, że omawiany przepis zakłada konieczność ponoszenia opłaty za usługi wodne w sytuacji, nie tylko prowadzenia robót budowlanych, ale też w sytuacji, kiedy wskutek uprzedniego powstania obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem, dochodzi do zmniejszenia naturalnej retencji terenowej". Jednocześnie w przywołanym powyżej wyroku podkreślił, że "jak słusznie wskazał NSA w uchwale 7 sędziów NSA z dnia 10.04.2006r., o sygn. I OPS 1/06 (publ. CBOSA), na bezpośrednie działanie ustawy nowej, do zdarzeń mających miejsce przed jej wejściem w życie, powinien zdecydować się ustawodawca tylko w sytuacji, gdy za tym przemawia ważny interes publiczny, którego nie można wyważyć z interesem jednostki /orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego K 9/92 - OTK 1993 cz. I str. 69 i nast., K 14/92 - OTK 1993 cz. II str. 328 i nast./. W ocenie Sądu taki właśnie interes wiążący się bezpośrednio z ochroną środowiska, wskazuje na potrzebę bezpośredniego stosowania obecnie obowiązującej regulacji p.w., do zdarzeń powstałych przed jej wejściem w życie."

2. W sprawie nie doszło do wywodzonego przez Spółkę uchybienia w sposobie ustalania przedmiotowej opłaty, mającego wynikać z braku podstaw do zastosowania art.552 ust.2 i 2a ustawy.

Z art. 552 ust. 1 ustawy wynika, iż wymóg stosowania przyrządów pomiarowych, umożliwiających pomiar ilości pobranej wody oraz ilości ścieków wprowadzonych do wód lub do ziemi, o którym mowa w art. 36 oraz w art. 303 ust. 3, stosuje się od dnia 31 grudnia 2020 r. i nie dotyczy sposobu naliczania opłat za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej przez wójta, burmistrza lub prezydenta lecz stosowania przyrządów pomiarowych umożliwiających pomiar ilości pobranej wody oraz ilości ścieków wprowadzonych do wód lub do ziemi.

Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie z dniem 20 września 2018 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 1722), wprowadziła obowiązek składania wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta oświadczeń przez podmioty obwiązane do ponoszenia opłat za usługi wodne, w celu ustalenia wysokości opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej.

Zgodnie ze znowelizowanym art. 552 ust. 2b pkt 2 ustawy podmioty obowiązane do ponoszenia opłat za usługi wodne są obowiązane składać oświadczenia zgodnie z wzorem zamieszczonym w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Wód Polskich, w terminie 30 dni od dnia, w którym upływa dzień przypadający na koniec każdego kwartału.

Dodatkowo należy wskazać, że znowelizowanym przepisem art. 552 ustawy Prawo wodne ustawodawca wprowadził m.in. zmiany co do sposobu ustalania wysokości opłat w okresie do 31 grudnia 2020 r. w oparciu o inne dane, niż te wynikające z urządzeń pomiarowych, w które podmioty zostaną wyposażone do tej daty.

W powyższej kwestii również wyraziły swoje stanowisko Ministerstwo Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej oraz Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie wskazując, że "(..) przepis art. 272 ust. 22 ustawy Prawo wodne nałożył na wójta, burmistrza lub prezydenta miasta obowiązek ustalania wysokości opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej. Organy wykonawcze gminy w celu realizacji powierzonego wyżej obowiązku pozyskują informacje o nieruchomościach, które spełniają przesłanki określone w przepisie art. 269 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne, w tym wszystkie dane niezbędne do prawidłowego obliczenia opłaty, w następujący sposób:

1) w odniesieniu do nieruchomości zagospodarowanych w sposób, który doprowadził do zmniejszenia retencji w okresie, gdy nie było wymagane pozwolenie wodnoprawne: ze wszelkich dostępnych źródeł, danych znanych organom z urzędu oraz pozyskanych od innych organów (np. rejestrów prowadzonych przez gminę na potrzeby ustalenia podatku od nieruchomości, wypisów z ewidencji gruntów i budynków, decyzji o warunkach zabudowy, pozwolenia na budowę, dokumentów składanych w celu dokonania odbioru budowy), a także na zasadzie dobrowolności od podmiotów podlegających obowiązkowi ponoszenia opłaty (dalej jako: "podmiot") w szczególności w zakresie ustalenia faktu posiadania lub nieposiadania urządzeń do retencjonowania wody z powierzchni uszczelnionych oraz pojemności urządzeń do retencjonowania wody;

2) w odniesieniu do nieruchomości, których zagospodarowanie poprzez realizację robót lub obiektów budowlanych spowodowało zmniejszenie retencji nastąpiło lub nastąpi zgodnie z Prawem wodnym na podstawie pozwolenia wodnoprawnego - informacje wymagane do obliczenia opłaty za zmniejszenie retencji zawarte będą w pozwoleniach wodnoprawnych. Warto w tym miejscu wskazać, że wykonywanie na nieruchomości o powierzchni powyżej 3500 m2 robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem, mających wpływ na zmniejszenie naturalnej retencji terenowej przez wyłączenie więcej niż 70% powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej, zgodnie z art. 34 pkt 4 Prawa wodnego, stanowi szczególne korzystanie z wód, które jako takie wymaga pozwolenia wodnoprawnego.

Wody Polskie dostrzegają potrzebę przekazywania gminom wydawanych pozwoleń wodnoprawnych w przedmiotowym zakresie (...)".

3. W sprawie nie doszło do wywodzonego przez Spółkę uchybienia w sposobie obliczania opłaty.

Organ ustalił opłatę na podstawie odpowiednio przetworzonych danych przestrzennych zgromadzonych w powiatowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym prowadzonym przez Urząd [...], tj. danych z prac geodezyjnych, których rezultaty zawierają operaty techniczne przyjęte do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego. Ponadto w przekazanej Spółce informacji wskazano, iż powierzchnia wyłączona z powierzchni biologicznie czynnej na ww. nieruchomości wynosi 13 390 m2, co stanowi 70,55 % całkowitej powierzchni nieruchomości. Udzielono również informacji w zakresie sposobu przyjmowania stawki opłaty jednostkowej za usługi wodne, ustalając, że nie zastosowano urządzeń do retencji wody z powierzchni uszczelnionych na przedmiotowej nieruchomości, przyjmując jednostkową stawkę opłaty bez ww. urządzeń, wynoszącą 0,50 zł. za 1 m2 na 1 rok. Powyższe informacje stanowią zadość zapisom zawartym w art. 272 ust. 8 i ust. 22 ustawy Prawo wodne.

4. W świetle powyższych okoliczności: (-) złożonej reklamacji nie można było uwzględnić, (-) wysokość należnej opłaty należało określić niniejsza decyzją na podstawie art. 273 ust. 6 ustawy.

III. Pismem z dnia 27 sierpnia 2019 r. Spółka, reprezentowana przez r.pr. R. D., wniosła do tut. Sądu skargę na decyzję Prezydenta, podnosząc przeciwko niej zarzuty naruszenia następujących przepisów prawa:

1) art. 269 ust. 1 pkt 1 Prawo wodnego, polegające na niewłaściwym zastosowaniu polegające na błędnym przyjęciu, że przepis ten ma zastosowanie do robót i obiektów budowlanych zmniejszających naturalną retencję terenową wykonanych przed dniem wejścia w życie ww. ustawy;

2) art. 269 ust. 1 pkt 1 Prawo wodnego, polegające na niewłaściwym zastosowaniu na skutek błędnego przyjęcia, że działka Spółki znajduje się na obszarze nieujętym w systemy kanalizacji otwartej i zamkniętej;

3) art. 552 ust. 2 w zw. z ust. 2a Prawa wodnego, polegające na jego zastosowaniu, tj. wydaniu zaskarżonej decyzji pomimo że nie zaistniała żadna z okoliczności, w oparciu o którą organ był uprawniony do ustalenia opłaty;

4) art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 269 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego, polegające na zaniechaniu podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, tj.: a) powierzchni całkowitej nieruchomości będącej przedmiotem sprawy; b) rodzajów powierzchni jakie uznano za powierzchnie wyłączone z powierzchni biologicznie czynnej; c) obszaru zajętego przez poszczególne rodzaje powierzchni (osobno dachy, chodniki, drogi itp.) oraz wskazania: a) rodzaju danych jakie wykorzystano do ustalenia powierzchni wyłączonej z powierzchni biologicznie czynnej (rodzaj mapy, aktualność, dokładność itp.); b) na jakiej podstawie ustalono, że na nieruchomości nie zastosowano urządzeń do retencjonowania wody; c) na jakiej podstawie przyjęto, że nieruchomość znajduje się na obszarze nieujętym w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem doprowadziło do określenia opłaty za usługi wodne w sytuacji gdy brak było ku temu podstaw.

Uzasadniając w/w zarzuty, skarga podnosi, co następuje:

1. W odniesieniu do zarzutu retroaktywnego zastosowania art. 269 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego:

Przepis art.269 ust.1 ustawy został wprowadzony do sytemu prawa z dniem 1 stycznia 2018 r. (wraz z całą ustawą). Przewidziana tym przepisem opłata za usługi wodne ma charakter daniny publicznej, zbliżonej do podatku, stąd zasady jej nakładania winny odpowiadać stosownym gwarancjom konstytucyjnym. Zgodnie z art. 217 Konstytucji RP nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy, a stosownie do art. 2 ustawy zasadniczej, Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.

Ze w/w przepisów Konstytucji wywodzić należy, iż obowiązkiem podatkowym można objąć tylko taką czynność, która we wszystkich (a nie tylko w przeważających), istotnych dla jej bytu elementach realizowana jest w momencie, w którym ustawa podatkowa objęła ją przedmiotem opodatkowania. Nie można zatem opodatkować takiej czynności, której chociaż jeden z istotnych elementów przedmiotowych zaistniał przed wejściem w życie przepisu podatkowego. Sytuacja taka byłaby jedynie możliwa, gdyby w ramach ustawowych przepisów intertemporalnych ustawodawca jednoznacznie objął przedmiotem opodatkowania (obowiązkiem podatkowym) także czynności, które rozpoczęły swój byt przed wejściem w życie ustawy, a zostały zakończone po jej wejściu .

W Dziale XIII Rozdział 2 Prawa wodnego nie zamieszczono przepisu, nakazującego stosowanie opłat za usługi wodne do stanów faktycznych, zaistniałych przed wejściem w życie w/w ustawy. Fakt, iż zmniejszenie retencji terenowej na działce Spółki dokonane zostało przed dniem wejścia w życie Prawa wodnego, uniemożliwia przyjęcie, iż wszystkie elementy, istotne dla bytu czynności, o której mowa w art.269 ust.1 pkt 1 ustawy, wystąpiły (powstały) pod rządem tego przepisu.

Stosowanie w takiej sytuacji art.269 ust.1 pkt 1 ustawy oznaczałoby akceptację dla działania prawa wstecz. Zgodnie natomiast z zasadą nieretroakcji nie można ustanawiać przepisów prawa, obejmującymi skutkami zdarzenia mające miejsce w przeszłości, tj. przed wejściem przepisu w życie, z którymi to zdarzeniami prawo nie wiązało dotąd skutków prawnych przewidzianych w przepisach nowych. Ponadto, w razie wątpliwości co do czasowego zakresu działania danego przepisu przyjmować należy, że co do zasady przepis prawa normuje zdarzenia przyszłe, nie zaś przeszłe.

Odstępstwo od zasady ustanawiania retroaktywnego prawa jest dopuszczalne wtedy, gdy "jest to konieczne dla realizacji wartości konstytucyjnej, ocenionej jako ważniejsza od wartości chronionej zakazem retroakcji" , "a jednocześnie realizacja tej zasady nie jest możliwa bez wstecznego działania prawa" . Im bardziej intensywna jest ingerencja prawodawcy w sferę stosunków prawnych ukształtowanych w przeszłości, tym większa musi być waga wartości konstytucyjnych uzasadniających taką ingerencję. W wyroku z 25 września 2000 r. Trybunał Konstytucyjny uznał, że działanie prawa wstecz nie oznacza naruszenia art. 2 Konstytucji RP, o ile tak wprowadzone przepisy polepszają sytuację prawną niektórych adresatów danej normy prawnej i zarazem nie pogarszają sytuacji prawnej pozostałych jej adresatów. Od zasady nieretroakcji powinno się odstępować tylko wyjątkowo, a odstępstwo może wynikać tylko z wyraźnego brzmienia ustawy i nie może być przedmiotem wnioskowań opartych na domniemaniach. Takie rygorystycznie oznaczone granice posługiwania się wstecznym działaniem prawa mają za sobą motywację aksjologiczną, właściwą dla demokratycznego państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP). Także Sąd Najwyższy przyjął w swoim orzecznictwie, że zasada zaufania w stosunkach między obywatelem a państwem wyraża się m.in. w takim stanowieniu i stosowaniu prawa, by nie stawało się ono swoistą pułapką dla obywatela i aby mógł on układać swoje sprawy w zaufaniu, iż nie naraża się na prawne skutki, których nie mógł przewidzieć w momencie podejmowania decyzji i działań .

W świetle w/w wytycznych stanowisko organu, w myśl którego "konieczność ustalania opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej dotyczy również obiektów wykonanych przed 1 stycznia 2018 r., pomimo braku we wcześniej obowiązujących przepisach regulacji nakładającej obowiązek uzyskiwania pozwolenia wodnoprawnego" jest wadliwe. Gdyby w dacie dokonywania zabudowy przedmiotowej działki Spółka miała świadomość tego, iż od dnia 1 stycznia 2018 r. będzie obciążona z tego tytułu dodatkowymi opłatami, mogłaby w szczególności podjąć decyzję o zmniejszeniu rozmiaru tej zabudowy (tak by nie przekroczyć wskazanego w przepisie progu 70% powierzchni biologicznie czynnej), czy też skorzystać z innych rozwiązań, eliminujących konieczność ponoszenie opłat za usługi wodne.

2. W odniesieniu do zarzutu zastosowania art. 269 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego w sytuacji, w której wbrew hipotezie tego przepisu nieruchomość Spółki nie znajduje się na obszarze nie ujętym w systemy kanalizacji otwartej i zamkniętej (a przeciwnie, znajduje się na obszarze ujętym w takie systemy, co wyłącza stosowanie przepisu):

Ustawodawca wyróżnia dwa systemy kanalizacji, do których mogą być odprowadzane wody opadowe i roztopowe, tj. 1) otwarty lub zamknięty system kanalizacji deszczowej oraz 2) system kanalizacji zbiorczej.

System odprowadzania do wód lub do urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej, służące do odprowadzania opadów atmosferycznych, o których mowa w art. 34 pkt 4 Prawa wodnego, nie musi pozostawać w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo – kanalizacyjnego.

W niniejszej sprawie:

1) na działce Spółki nie ma urządzeń do retencjonowania wody, które mogłyby zbierać wodę odbieraną z wewnątrzzakładowego systemu kanalizacji (na co wskazuje przyjęta stawka jednostkowa opłaty za usługi wodne);

2) wody z ww. działki ew. nie stagnują na nieruchomości, nie zalewają terenów sąsiednich;

3) na działce zlokalizowana jest kanalizacja deszczowa (kd) co znajduje potwierdzenie na mapie zasadniczej z Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Prezydenta;

4) nieruchomość nie musi być podłączona do miejskiego systemu kanalizacji zbiorczej zarządzanej przez MPWiK aby nie zostały spełnione wszystkie przesłanki definiujące konieczność naliczenia opłat za usługi wodne - zasadne jest twierdzenie, zgodnie z którym wody opadowe lub roztopowe są ujmowane w otwarty lub zamknięty system kanalizacji inny niż wewnątrzzakładowy, a następnie odprowadzane poza tą nieruchomość.

Organ nie dostrzegł, iż brak stagnacji wody na nieruchomości w sytuacji wyłączenia jej znacznej części z powierzchni biologicznie czynnej musi się wiązać z połączeniem jej systemu odwodnienia z istniejącym na danym obszarze systemem odwodnienia i odprowadzania wody.

Szczególnego podkreślenia wymaga charakter mapy zasadniczej, która stosownie do art. 2 pkt 7 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne stanowi wielkoskalowe opracowanie kartograficzne, zawierające informacje o przestrzennym usytuowaniu m.in. sieci uzbrojenia terenu.

3. W odniesieniu do zarzutu naruszenia przez organ art. 552 ust. 2 w zw. z ust. 2a Prawa wodnego:

W sprawie nie zaszła żadna z okoliczności, o których mowa w art. 552 ust.2 i 2a Prawa wodnego, wobec czego Prezydent nie był uprawniony do ustalania w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości wysokości opłaty za usługi wodne za I kwartał 2019 r. Ustalenie opłaty za usługi wodne, polegające na zmniejszeniu naturalnej retencji terenowej możliwe jest wyłącznie wówczas, gdy podmiot zobowiązany do jej ponoszenia posiada pozwolenie wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód, o którym mowa w art.34 pkt 4 Prawa wodnego, wymagane od dnia 1 stycznia 2018 r. dla przedsięwzięć realizowanych po tej dacie. Podmiot zobowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne, posiadający stosowne pozwolenie wodnoprawne, zobowiązany jest do składania co kwartał stosownego oświadczenia, dostarczającego informacji na temat pojemności urządzeń do retencjonowania wody co ma wpływ na wysokość jednostkowej stawki opłat za usługi wodne. Pozwolenie wodnoprawne i oświadczenie podmiotu zobowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne stanowi podstawę do tego, aby wójt, burmistrz lub prezydent miasta ustalił opłatę. Wówczas wójt, burmistrz lub prezydent miasta, stosownie art. 409 ust. 7 i art. 403 ust. 2 pkt 17 Prawa wodnego dysponuje wszystkimi danymi na potrzeby ustalenia opłaty za usługi wodne i dokonuje ustalenia wysokości opłaty poprzez pomnożenie powierzchni wyłączonej z powierzchni biologicznie czynnej i jednostkowej stawki opłat za usługi wodne. Konfrontacja treści art. 329 ust. 2 pkt 10, art. 240 ust. 2 pkt 11 oraz art. 397 Prawa wodnego prowadzi do wniosku, że Wody Polskie powinny dostarczyć Prezydentowi wszystkie pozwolenia wodnoprawne dotyczące retencji terenowej, a on, na ich podstawie, dokonać wyłącznie ustalenia wysokości opłaty za usługi wodne i przygotować stosowną informację.

4. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 7, 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 269 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego:

W toku postępowania organ nie wskazał: 1) powierzchni całkowitej nieruchomości będącej przedmiotem sprawy; 2) rodzajów powierzchni jakie uznano za powierzchnie wyłączone z powierzchni biologicznie czynnej co jest szczególnie istotne w sytuacji braku odpowiednich regulacji w tym obszarze w Prawie wodnym; 3) obszaru zajętego przez poszczególne rodzaje powierzchni (osobno dachy, chodniki, drogi itp.) co umożliwiłoby zweryfikowanie na gruncie; 4) rodzaju danych jakie wykorzystano do ustalenia powierzchni wyłączonej z powierzchni biologicznie czynnej (rodzaj mapy, aktualność, dokładność itp.) ; 5) na jakiej podstawie ustalił, że na nieruchomości nie zastosowano urządzeń do retencjonowania wody; 6) na jakiej podstawie przyjął, że nieruchomość usytuowana jest na obszarze nieujętym w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej wobec braku definicji systemu kanalizacji otwartej lub zamkniętej.

Za niewystarczające w tym zakresie uznać należy lakoniczne wskazanie w zaskarżonej decyzji, że "Organ ustalił opłatę na podstawie odpowiednio przetworzonych danych przestrzennych zgromadzonych w powiatowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym prowadzonym przez Urząd W."

Zgodnie z art. 6 k.p.a. organ administracji publicznej działa na podstawie przepisów prawa. W przedmiotowej sprawie organ powołuje się stanowisko Ministerstwa Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej i Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, które nie są przepisami prawa i nie są znane Skarżącej. Dodatkowo należy zauważyć, że Prawo wodne zostało przygotowane przez Ministerstwo Środowiska a jego interpretacji dokonuje Ministerstwo Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej i Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie.

IV. W odpowiedzi na skargę, udzielonej pismem z dnia [...] września 2019 r., Prezydent wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

V. W piśmie procesowym z dnia 28 listopada 2019 r., stanowiącym replikę Spółki na odpowiedź organu na skargę, wskazano w szczególności, co następuje:

Nie sposób zgodzić się z Prezydentem, jakoby art. 552 ust. 2 i 2a Prawa wodnego miały zastosowanie tylko do opłat, do obliczenia których jest konieczny pomiar ilości wody lub ścieków.

Przepis art.14 ust.2 Prawa wodnego, nakazujący stosowanie przepisów k.p.a. do postępowań przed tymi spośród organów właściwych w sprawach gospodarowania wodami, które nie są organami administracji publicznej, nie upoważnia do formułowania wniosku co do wyłączenia przepisów k.p.a. w niniejszym postępowaniu, prowadzonym przez Prezydenta, będącego organem administracji publicznej.

VI. Na rozprawie przed Sądem w dniu [...] grudnia 2019 r. pełnomocnik Spółki wniósł o przeprowadzenie przez Sąd uzupełniającego postępowania dowodowego z: 1) mapy z wykazem powierzchni nieutwardzonej, sporządzonej przez geodetę uprawnionego mgr inż. M. S. z wykazem powierzchni nieutwardzonej przedmiotowej działki, 2) zdjęcia z zaznaczeniem w/w powierzchni.

Sąd, na zasadzie art.106 § 3 p.p.s.a. przeprowadził dowód ze w/w dokumentów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

VII. Sąd rozpoznał skargę na decyzję Prezydenta z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem(art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – t.j. Dz.U. z 2018 r., poz.2107 z późn. zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2018 poz.1302 z późn. zm. – zwanej dalej "p.p.s.a.").

W myśl art.134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei w myśl art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Skargę należało uwzględnić, albowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7 i 77 § 1 i 80 k.p.a. w związku z art.269 ust.1 pkt 1 art.273 ust.1 – 10 w zw. z art.269 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne , które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tej racji zaskarżoną decyzję należało wyeliminować z obrotu prawnego.

VII. Kontrola legalności zaskarżonej do Sądu decyzji prowadzi do następujących wniosków:

1. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, uregulowanym w art.273 ust.1 – 10 w zw. z art.269 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, było rozpoznanie przez Prezydenta reklamacji na informację o wysokości opłaty za usługę wodną w postaci zmniejszenia naturalnej retencji terenowej, która to informacja została przekazana Spółce przez w/w organ na podstawie art.272 ust.22 ustawy. Sąd podziela stanowisko Spółki, iż przy rozpatrywaniu w/w reklamacji nie doszło do wyczerpującego ustalenia następujących kwestii: (-) tego, czy działka Spółki znajduje się na terenie ujętym w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacyjne, (-) tego, czy na działce Spółki istotnie doszło do wyłączenia więcej niż 70% powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej. Z powyższych przyczyn postępowanie w przedmiocie rozpatrzenia reklamacji wymaga powtórzenia.

2. Stan prawny, regulujący przedmiot sprawy, przedstawia się następująco:

(i) W odniesieniu do przedmiotu opłaty, sposobu jej obliczania oraz podmiotów zobowiązanych do ponoszenia opłat:

W myśl art.267 pkt 1 ustawy jednym z instrumentów ekonomicznych, służącym gospodarowaniu wodami, są opłaty za usługi wodne (katalog usług wodnych, podlegających w/w opłatom zawarto w art.268 – 269 ustawy).

Stosownie do art. 269 ust.1 pkt 1 ustawy opłatę za usługi wodne uiszcza się także za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej na skutek wykonywania na nieruchomości o powierzchni powyżej 3500 m2 robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem, mających wpływ na zmniejszenie tej retencji przez wyłączenie więcej niż 70% powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej.

Stosownie do art.272 ust.8 ustawy wysokość opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej na skutek wykonywania na nieruchomości o powierzchni powyżej 3500 m2 robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem mających wpływ na zmniejszenie tej retencji przez wyłączenie więcej niż 70% powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wyrażonej w m2 wielkości utraconej powierzchni biologicznie czynnej oraz czasu wyrażonego w latach.

Stosownie do art.272 ust.10 ustawy, ustalając wysokość opłat, o których mowa w ust. 1-9, uwzględnia się okres rozliczeniowy wynoszący kwartał.

Z kolei jednostkowe stawki opłat za usługi wodne w odniesieniu do ww. rodzaju opłaty określa § 9 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne.

Stosownie do art.298 pkt 2 ustawy opłatę za usługi wodne są obowiązane ponosić:

1) podmioty korzystające z usług wodnych;

2) osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące:

a) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych,

b) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych,

c) użytkownikami wieczystymi gruntów,

d) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego

- które na skutek wykonywania robót i obiektów mających wpływ na zmniejszenie naturalnej retencji terenowej doprowadziły do zmniejszenia tej retencji.

W art.552 ustawy uregulowano sposób ustalania wysokości opłaty za usługi wodne w okresie przejściowym, tj. do dnia 31 grudnia 2026 r.

(ii) W odniesieniu do trybu ustalania opłaty:

Stosownie do art.272 ust.22 ustawy wysokość opłaty za usługi wodne, o której mowa w ust. 8, ustala wójt, burmistrz lub prezydent miasta oraz przekazuje podmiotom obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne, w formie informacji, zawierającej także sposób obliczenia tej opłaty.

Stosownie do art.273 ust.1 ustawy podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne, któremu przekazano informację, o której mowa w art. 271 ust. 1 oraz w art. 272 ust. 17 albo 22, może złożyć reklamację, jeżeli nie zgadza się z wysokością opłaty.

Stosownie do art.273 ust.2 ustawy reklamację składa się odpowiednio do Wód Polskich albo właściwego wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia otrzymania odpowiednio informacji, o której mowa w art. 271 ust. 1 oraz w art. 272 ust. 17 albo 22.

Stosownie do art.273 ust.4 ustawy Wody Polskie albo wójt, burmistrz lub prezydent miasta rozpatrują reklamację w terminie 14 dni od dnia jej otrzymania.

Stosownie do art.273 ust.5 ustawy w razie uznania reklamacji Wody Polskie albo wójt, burmistrz lub prezydent miasta przekazują podmiotowi obowiązanemu do ponoszenia opłat za usługi wodne nową informację, zawierającą także sposób obliczenia opłaty za usługi wodne.

Stosownie do art.273 ust.6 ustawy w razie nieuznania reklamacji właściwy organ Wód Polskich albo wójt, burmistrz lub prezydent miasta określają wysokość opłaty za usługi wodne w drodze decyzji.

Stosownie do art.273 ust.8 ustawy od decyzji, o której mowa w ust. 6, podmiotowi korzystającemu z usług wodnych przysługuje skarga do sądu administracyjnego.

3. Odnosząc w/w uwarunkowania do stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy, należy stwierdzić, co następuje:

W ocenie Prezydenta w sprawie zachodzą przesłanki do obciążenia Spółki przedmiotową opłatą, wynikające z art.269 ust.1 pkt 1 ustawy, albowiem:

(-) powierzchnia nieruchomości Spółki przekracza 3500 m2 (okoliczność w sprawie niesporna);

(-) nieruchomość znajduje się na obszarze nieujętym w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej,

(-) na skutek wykonywania na nieruchomości robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem, mających wpływ na zmniejszenie tej retencji przez wyłączenie więcej niż 70% powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej doszło do zmniejszenia naturalnej retencji terenowej.

Spółka nie zgadza się ze w/w oceną, podnosząc, co następuje:

(-) Opłatę za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej, o której mowa w art.269 ust.1 pkt 1 ustawy, można nałożyć tylko w tej sytuacji, w której do wykonywania na nieruchomości robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem doszło na podstawie pozwolenia wodnoprawnego, o którym mowa w art.389 pkt 2 w zw. z art.34 pkt 4 ustawy. W sytuacji, w której obowiązek uzyskania w/w pozwolenia na tego rodzaju czynności został wprowadzony do systemu prawa dopiero z dniem wejścia w życie Prawa wodnego z 2017 r., tj. z dniem 1 stycznia 2018 r. (nie funkcjonując w obrocie prawnym wcześniej), opłata, o której mowa w art.269 ust.1 pkt 1, nie ma zastosowania do tych nieruchomości, które zostały zagospodarowane w sposób odpowiadający przesłankom z art.269 ust.1 pkt 1 ustawy – bez konieczności uzyskiwania w/w pozwolenia - przed 1 stycznia 2018 r.,

(-) Organ wadliwie uznał, iż obszar na którym znajduje się przedmiotowa nieruchomość, nie jest ujęty w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji, w sytuacji, w której na nieruchomości znajduje się infrastruktura odprowadzająca wody deszczowe (studzienki kanalizacyjne), umożliwiająca odprowadzanie deszczówki na grunty sąsiednie;

(-) Organ wadliwie uznał, iż na nieruchomości doszło do wyłączenia więcej niż 70% powierzchni z powierzchni biologicznie czynnej, nie czyniąc w tym zakresie prawidłowych ustaleń.

4. Sąd nie podziela zarzutu skargi co do naruszenia przez organ art.269 ust.1 pkt 1 ustawy poprzez jego zastosowanie do nieruchomości, na której zmniejszenie naturalnej retencji terenowej nastąpiło w wyniku działań, mających miejsce przed 1 stycznia 2018 r. Co do zasady zatem Sąd podziela wykładnię w/w przepisu ustawy, przyjętą przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w przywołanym przez organ wyroku z dnia 3 kwietnia 2019 r., sygn. II SA/Bd 1187/18, rozszerzając wskazaną tam argumentację w następujący sposób:

4.1. Stwierdzić należy, przepisy ustawy Prawo wodne z dnia 20 lipca 2017 r. nie zawierają norm intertemporalnych, dotyczących stosowania jej art.269 ust.1 pkt 1. W szczególności w ustawie brak jest wyraźnego zastrzeżenia, iż przedmiotowa opłata odnosi się wyłącznie do tych nieruchomości, na których do zmniejszenia naturalnej retencji terenowej nastąpiło w wyniku działań, mających miejsce już po wejściu ustawy życie, tj. po 1 stycznia 2018 r.

Jak wskazano w uzasadnieniu uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt OPS 1/06, publ. LEX: "W sytuacji, gdy sam ustawodawca wyraźnie nie rozstrzyga w ustawie problemów intertemporalnych, nie ma jednoznacznej reguły, mającej uniwersalne zastosowanie we wszystkich przypadkach. Z pewnością taką regułą nie może być też automatyczne stosowanie przepisów nowej ustawy do stanów prawnych (zdarzeń) mających miejsce i zakończonych przed datą wejścia w życie nowej ustawy. (...) To jednak, czy dać pierwszeństwo zasadzie dalszego działania przepisów dotychczasowych, czy też zasadzie bezpośredniego działania ustawy nowej, musi każdorazowo wynikać z konkretnej sprawy, charakteru przepisów podlegających zmianie, biorąc jednocześnie pod uwagę skutki, jakie może wywołać przyjęcie jednej lub drugiej zasady. (...) W sytuacjach, kiedy ustawodawca nie wypowiada się wyraźnie w kwestii przepisów przejściowych, należy przyjąć, że nowa ustawa ma z pewnością zastosowanie do zdarzeń prawnych powstałych po jej wejściu w życie, jak i do tych, które miały miejsce wcześniej jednak trwają dalej - po wejściu w życie nowej ustawy. (...) Z naruszeniem zakazu retroaktywności mamy do czynienia wówczas, gdy do czynów, stanów rzeczy lub zdarzeń, które miały miejsce przed wejściem w życie nowych przepisów, stosujemy te nowe przepisy. O retroaktywnym działaniu prawa mówimy wtedy, gdy nowe prawo stosuje się do zdarzeń "zamkniętych w przeszłości", zakończonych przed wejściem w życie nowych przepisów. Z retrospektywnością prawa mamy zaś do czynienia wtedy, gdy przepisy nowego prawa regulują zdarzenia bądź stosunki prawne o charakterze "otwartym", ciągłym, takie, które nie znalazły jeszcze swojego zakończenia ("stosunki w toku"), które rozpoczęły się, powstały pod rządami dawnego prawa i trwają dalej, po wejściu w życie przepisów nowej ustawy (orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 listopada 1986 r. U.5/86, OTK 1986, poz. 1 i z dnia 28 maja 1986 r. U.1/86, OTK 1986, poz. 2; E. Łętowska, Polityczne aspekty prawa intertemporalnego, [w:] Państwo, prawo, obywatel, Wrocław 1989, s. 355).".

Nie ulega wątpliwości, iż opłata za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej, przewidziana obecnie w art.269 ust.1 pkt 1 Prawa wodnego, nie była przewidziana w stanie prawnym, obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2018 r. Nie ulega także wątpliwości, iż objęcie tego rodzaju opłatą nieruchomości, na których przed 1 stycznia 2018 r. podjęto działania, o których mowa w art.269 ust.1 pkt 1 ustawy, pociągające za sobą zmniejszenie naturalnej retencji terenowej (z którym to stanem do dnia 1 stycznia 2018 r. nie łączył się obowiązek ponoszenia opłat), należałoby traktować jako pewnego rodzaju regres w sytuacji prawnej ich właścicieli, albowiem – inaczej niż miało to miejsce dotychczas – od określonej daty zacząłby na nich ciążyć obowiązek ponoszenia określonych ciężarów publicznych, dotąd nie ponoszonych (poza dyskusją jest natomiast to, iż opłaty te byłyby należne wyłącznie za okres od 1 stycznia 2018 r., nie zaś za okres wcześniejszy).

W ocenie Sądu zastosowanie po 1 stycznia 2018 r. art.269 ust.1 pkt 1 ustawy do w/w stanów faktycznych, ukształtowanych przez zdarzenia, mające miejsce przed dniem 1 stycznia 2018 r., nie narusza jednakże zakazu nieretroakcji prawa, albowiem należy przypisać mu wymiar retrospektywny, tj. w uprawniony sposób regulujący takie skutki zdarzeń sprzed 1 stycznia 2018 r., które w oczywisty sposób mają charakter trwały i ciągły, utrzymując się po 1 stycznia 2018 r. Skutki te polegają na zapoczątkowanym wprawdzie w przeszłości, niemniej nieprzemijającym, stałym zmniejszeniu naturalnej retencji terenowej danej nieruchomości, tj. na utrzymywaniu na niej stanu trwałego uszczerbku w zdolności zagospodarowywania przez tę nieruchomość wód opadowych i roztopowych (trwałego uszczerbku w potencjale retencyjnym nieruchomości). Stan ten może znieść dopiero ewentualne przywrócenie przez właściciela pierwotnego sposobu zagospodarowania terenu, do czego oczywiście nie jest on zobowiązany, o ile sposób zagospodarowania działki, redukujący retencję terenową, jest zgodny z innymi przepisami szczególnymi (w tym przepisami z zakresu zagospodarowania przestrzennego oraz budowlanymi). Tym samym zmniejszenie naturalnej retencji terenu nie jest zdarzeniem zamkniętym, nawet jeżeli jest wynikiem poczynienia na nieruchomości jednorazowych robót, czy też wzniesienia w przeszłości (w poprzednim stanie prawnym) budynku w zamkniętym przedziale czasowym, mającym miejsce przed 1 stycznia 2018 r.

Uznać należy, iż w sytuacji, w której analizowane zmniejszenie naturalnej retencji terenowej stanowi trwały uszczerbek w potencjale retencyjnym nieruchomości, a zatem skutek zdecydowanie niekorzystny z punktu widzenia gospodarki wodnej, to ustawodawca może powiązać jego utrzymywanie z nałożeniem na właściciela nieruchomości obowiązku dokonywania stosownych rekompensat, mających postać opłat, w celu: 1) skłonienia właścicieli nieruchomości do oceny celowości dalszego utrzymywania stanu wprawdzie legalnego, niemniej stojącego w kolizji z potrzebami gospodarki wodnej, 2) zgromadzenia funduszy na sfinansowanie szeroko pojętych działań, służących zniwelowaniu skutków zmniejszania retencji terenowej, czy też szerzej - poprawie gospodarki wodnej. Ustawodawca jest przy tym uprawniony do korygowania i zmieniania polityki w tym zakresie, tj. w pewnym momencie czasowym może nałożyć obowiązek dokonywania takiej rekompensaty przez właścicieli nieruchomości pomimo tego, iż obowiązek ten nie był dotąd w prawie przewidziany, obejmując nim wszystkie nieruchomości, które charakteryzują się trwającą, zmniejszoną retencją naturalną, niezależnie od tego, kiedy do tego zmniejszenia doszło. Ważnym interesem publicznym, który przemawia za takim rozwiązaniem, są w/w potrzeby gospodarki wodnej.

Zaznaczyć zatem wyraźnie należy, iż przedmiotowa opłata nie ma charakteru sankcji, czy też opłaty za podjęcie działań zmniejszających retencję terenową w okresie, w którym działania takie nie łączyły się z obowiązkiem poniesienia opłaty, a wyłącznie – zgodnie z zasadą retrospektywności - charakter rekompensaty za trwałe skutki tych działań, wywoływane już po 1 stycznia 2018 r., w postaci utrzymującej się zmniejszonej retencji terenowej.

Czytelną ilustracją tego, iż ustawa konsekwentnie rozróżnia:

1) stan polegający na zmniejszeniu naturalnej retencji terenowej, wywołany podjęciem na nieruchomości działań, o których mowa art.269 ust.1 pkt 1 (tj. skutki wykonywania na nieruchomości o powierzchni powyżej 3500 m2 robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem), abstrahujący od daty podjęcia tych działań,

2) samo podjęcie w/w działań, powodujących zmniejszenie naturalnej retencji terenowej (tj. samo wykonywanie na nieruchomości o powierzchni powyżej 3500 m2 robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem), objęte od dnia wejścia w życie ustawy, tj. od dnia 1 stycznia 2018 r. obowiązkiem uzyskania pozwolenia wodnoprawnego,

- jest zestawienie treści art.269 ust.1 pkt 1 ustawy, definiującego przedmiot opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej oraz art.389 pkt 2 w zw. z art.34 pkt 4 ustawy, definiującego przedmiot pozwolenia wodnoprawnego, związanego z działaniami zmniejszającymi retencję terenową. Stosownie do powyższego:

1) Opłatę za usługi wodne uiszcza się za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej na skutek wykonywania na nieruchomości o powierzchni powyżej 3500 m2 robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem, mających wpływ na zmniejszenie tej retencji przez wyłączenie więcej niż 70% powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej (art. 269 ust.1 pkt 1 ustawy).

2) Pozwolenie wodnoprawne wymagane jest na wykonywanie na nieruchomości o powierzchni powyżej 3500 m2 robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem, mających wpływ na zmniejszenie naturalnej retencji terenowej przez wyłączenie więcej niż 70% powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej (art.389 pkt 2 w zw. z art.34 pkt 4 ustawy).

4.2. Sąd nie podziela również stanowiska skargi, iż brak możliwości stosowania art.269 ust.1 pkt 1 ustawy do zmniejszenia naturalnej retencji terenowej, wywołanej zdarzeniami, które miały miejsce przed 1 stycznia 2018 r., należy wywodzić nie tylko z zakazu retroaktywnego stosowania prawa ale również z samej wykładni systemowej ustawy. Skarga wywodzi w tym kontekście, zestawiając art.269 ust.1 pkt 1 oraz art.389 pkt 2 w zw. z art.34 pkt 4 ustawy oraz art.552 ustawy, iż: (-) opłatę z art.269 ust.1 pkt 1 ustawy należy odnosić wyłącznie do takich opisanych tam zdarzeń, skutkujących zmniejszeniem się naturalnej retencji terenowej, które zostały objęte przewidzianym art.389 pkt 2 w zw. z art.34 pkt 4 ustawy pozwoleniem wodnoprawnym, (-) obowiązek uzyskania tego rodzaju zezwolenia powstał dopiero z dniem 1 stycznia 2018 r. i odnosi się wyłącznie do zdarzeń zaistniałych po tej dacie, (-) nielegitymowanie się przez właściciela nieruchomości w/w pozwoleniem wodnoprawnym uniemożliwia ustalenie wysokości opłaty na zasadach określonych w art.552 ustawy. Sąd stoi jednakże na stanowisku, iż postulowane przez Spółkę ograniczenie stosowania art.269 ust.1 pkt 1 ustawy tylko do tych stanów faktycznych, w których wydano pozwolenie wodnoprawne przewidziane w art.389 pkt 2 w zw. z art.34 pkt 4 ustawy, wymagałoby wyraźnego zastrzeżenia w treści art.269 ust.1 pkt 1 (lub innym) ustawy, który to wymóg nie został spełniony. W braku takiego zastrzeżenia stwierdzić należy, iż o konieczności stosowania art.269 ust.1 pkt 1 ustawy także do zmniejszenia retencji, spowodowanego zdarzeniami sprzed 1 stycznia 2018 r., nie objętych pozwoleniem wodnoprawnym, przesądzają omówione wcześniej przesłanki, nakazujące dokonywanie wykładni przedmiotowego przepisu z uwzględnieniem jego retrospektywności. Jednocześnie szczegółowe odniesienie się do zarzutu braku możliwości stosowania art.552 ustawy nastąpi w dalszej części uzasadnienia (pkt 7).

5. Podzielić należy stanowisko skargi, iż w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym nie doszło do wyczerpującego wyjaśnienia, czy przedmiotowa nieruchomość spełnia jedną przesłanek z art.269 ust.1 pkt 1 ustawy, warunkujących dopuszczalność objęcia nieruchomości opłatą za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej, w postaci nieujęcia obszaru, na którym znajduje się nieruchomość, w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej. Stosownie do powyższego:

5.1. Co do zasady organ dokonał trafnej wykładni pojęcia "obszary nieujęte w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej", którym operuje art.269 ust.1 pkt 1 Prawa wodnego.

(i) W orzecznictwie sądowym powszechnie przyjmuje się, iż przez niezdefiniowane w systemie prawa pojęcie "obszar ujęty w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej", należy rozumieć obszar ujęty (alternatywnie) w: 1) otwarty lub zamknięty systemy kanalizacji deszczowej, służący do odprowadzania opadów atmosferycznych albo 2) system kanalizacji zbiorczej.

(ii) Z art.16 pkt 59 ustawy wynika, iż przez system kanalizacji zbiorczej należy rozumieć sieć w rozumieniu art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, zakończoną oczyszczalnią ścieków albo końcowym punktem zrzutu ścieków. Stosownie do art.2 pkt 7 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków sieć to przewody wodociągowe lub kanalizacyjne wraz z uzbrojeniem i urządzeniami, którymi dostarczana jest woda lub którymi odprowadzane są ścieki, będące w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego.

(iii) Ustawodawca nie wprowadził natomiast legalnej definicji kanalizacji deszczowej, nie mówiąc już o jej rozróżnieniu na otwartą i zamkniętą. Przyjąć w tej sytuacji należy, że przez systemy kanalizacji deszczowej rozumieć należy zbiór urządzeń wodnych, takich jak kanały, rowy, rury, kolektory, przeznaczonych do odprowadzania wód opadowych lub roztopowych. W przeciwieństwie do systemów kanalizacji zbiorczej systemy kanalizacji deszczowej powinny służyć wyłącznie odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych, a nie ścieków (M. Białek, D. Chojnacki, T. Grabarczyk, Opłaty za usługi w nowym prawie wodnym, Warszawa 2018, C.H. Beck, s. 42) – wyrok WSA w Poznaniu z dnia 30 stycznia 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 1007/18). Warunkiem uznania urządzeń wodnych za urządzenia kanalizacji deszczowej bądź kanalizacji zbiorczej jest potwierdzenie, że zostały one wybudowane i oddane do użytku oraz, że funkcjonują realizując przypisaną im funkcję przechwytywania wód opadowych lub roztopowych i dalszego ich odprowadzania do wód. Stanowisko to znajduje już potwierdzenie w poglądach wyrażanych w piśmiennictwie administracyjnym (M. Białek, D. Chojnacki, T. Grabarczyk, Opłaty za usługi w nowym prawie wodnym, Warszawa 2018, C.H. Beck, s. 41).

Orzecznictwo sądowe nie wyklucza przyjęcia, że nieruchomością ujętą w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej może być nieruchomość ujęta w system obsługujący tylko jedną nieruchomość należącą do zakładu przemysłowego (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 7 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 1243/18, odnoszący się do sytuacji, w której na terenie działki pozostającej w dyspozycji Spółki istnieje sieć kanalizacji wód opadowo – roztopowych (studzienek kanalizacji deszczowej do których kierowane są wody opadowe z dachów budynków, odprowadzane następnie do znajdującego się poza terenem zakładu zbiornika otwartego z wylotem do rzeki).

(iv) Kategorycznie stwierdzić należy, iż co do zasady pojęcia "nieruchomość znajdująca się na obszarze ujętym w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej" nie można utożsamiać z pojęciem "nieruchomość, z której faktyczne odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych jest zapewnione". Sama techniczna możliwość odprowadzenia deszczówki z danej nieruchomości (niezależnie od oceny legalności takiego odprowadzania) nie stanowi zatem podstawy do przyjmowania, iż jest to nieruchomość ujęta w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej. Jak bowiem trafnie wskazano wyroku WSA w Szczecinie z dnia 11 października 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 738/18 "W przepisie art. 269 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego nie chodzi bowiem o zebranie wód z opadów atmosferycznych do jakiegokolwiek systemu kanalizacji, ale o odprowadzenie ich do takiego systemu, który przewidziany jest na danym obszarze do odbioru wód opadowych i roztopowych, a więc odpowiednio w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania odpadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że nie jest wystarczające istnienie na danej nieruchomości systemu kanalizacji otwartej lub zamkniętej, jeżeli system ten nie współfunkcjonuje z istniejącym na danym obszarze (a nie wyłącznie na danej nieruchomości) systemem kanalizacji.".

(v) Konsekwentnie przyjąć należy, że z opłaty, o której mowa w art.269 ust.1 Prawa wodnego nie zwalnia odprowadzanie wód do ziemi czy to na własnej nieruchomości czy to na nieruchomościach innych.

(vi) Istotne znaczenie posiada kwestia, czy dopuszczalnym jest uznanie za element kanalizacji deszczowej rowu melioracyjnego. Zdaniem Sądu problem ten został trafnie zanalizowany w wyroku WSA w Szczecinie z 6 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 1049/18. Wskazano tam, iż: "Wprawdzie rowy melioracyjne wykonywane są w celach melioracyjnych, tj. regulacji stosunków wodnych w celu polepszenia zdolności produkcyjnych gleby i ułatwienia jej uprawy to w pojęciu tym mieści się również odprowadzanie wód opadowych, które powodują nadwyżki wód w stosunku do możliwości absorpcyjnych danego gruntu (terenu). Rów melioracyjny spełnia zresztą swą funkcję w ścisłym związku z opadami atmosferycznymi. Przemawia to za uznaniem go za element otwartego systemu kanalizacji deszczowej." Oznacza to, że w sytuacji, gdy rów melioracyjny wykorzystywany jest do odprowadzania zrzutów wód opadowych do odbiornika, którym są wody powierzchniowe, rów taki należy uznać za otwarty system kanalizacji deszczowej. Umożliwia on bowiem odprowadzanie wód opadowych do rzeki, co oznacza że jest elementem tego systemu. Jego celem jest bowiem odprowadzanie wód opadowych do wód (rzeki) a to wystarczy do zakwalifikowania go jako elementu systemu kanalizacji deszczowej.

5.2. Z ustaleń organu, opartych na informacjach uzyskanych od przedsiębiorstwa wodociągowo – kanalizacyjnego wynika, że nieruchomość Skarżącej nie jest podłączona do: 1) miejskiego systemu kanalizacji deszczowej, 2) miejskiego systemu kanalizacji ogólnospławnej. Skarżąca wywodzi natomiast, iż: (-) jej nieruchomość znajduje się na obszarze ujętym w system kanalizacji deszczowej albowiem wody opadowe i roztopowe są odprowadzane z tej działki, za pomocą stosownej infrastruktury (studzienek) poza obręb działki (na działkę sąsiednią), (-) powyższe mogło nie znaleźć stosownego odzwierciedlenia w materiałach zasobu geodezyjnego i kartograficznego z uwagi na ograniczenie w tym zakresie, związane z posiadaniem przez obszar, na którym znajduje się nieruchomość Spółki, statusu terenu kolejowego. Organ winien w tej sytuacji jednoznacznie wyjaśnić, czy urządzenia do odprowadzania wody z działki, na które powołuje się Spółka, są elementem zorganizowanej kanalizacji deszczowej, obsługującej okoliczny obszar w sposób opisany wcześniej, tj. zapewniając odprowadzanie wód deszczowych i roztopowych w szczególności do wód powierzchniowych (sytuacja taka przesądzałaby o wyłączeniu nieruchomości z reżimu art.269 ust.1 pkt 1 ustawy).

6. Podzielić należy stanowisko skargi, iż w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym nie doszło do wyczerpującego wyjaśnienia, czy na przedmiotowej nieruchomości doszło do wyłączenia więcej niż 70% powierzchni z powierzchni biologicznie czynnej. Zważywszy na fakt, iż wyjaśniając w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (a wcześniej w przekazanej Spółce informacji) sposób dokonywania ustaleń faktycznych we w/w zakresie, organ odwołał się w ogólny sposób do "odpowiednio przetworzonych danych przestrzennych zgromadzonych w powiatowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym", stwierdzić należy (nie negując samej dopuszczalności oparcia się w tej kwestii na w/w dowodach), iż z racji niemożności wykluczenia nieścisłości, czy też niedokładności w/w ustaleń (zważywszy na stwierdzone przez organ nieznaczne przekroczenie progu ustawowego, tj. 70,55% w stosunku do wskazanych w przepisie 70%), koniecznym jest: a) wskazanie przez organ dokładnej metodologii dokonywania ustaleń, b) przeprowadzenie dowodu z dokumentacji przedłożonej Sądowi przez Spółkę na rozprawie w dniu 17 grudnia 2019 r., wskazującej na niższy niż przyjęty przez organ udział powierzchni utwardzonej (68%).

7. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia przez organ art. 552 ust. 2 w zw. z ust. 2a ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie. Stosownie do powyższego:

7.1. W art.552 ustawy uregulowano m.in. sposób ustalania wysokości opłaty za usługi wodne w okresie przejściowym, tj. do dnia 31 grudnia 2026 r. W ust.2 i 2a wskazano źródła danych, stanowiących podstawę do ustalenia w/w wysokości.

Przepis art.552 ust.2 ustawy stanowi zatem, iż ustalenie wysokości opłaty za usługi wodne w okresie od dnia wejścia w życie ustawy do dnia 31 grudnia 2026 r. następuje na podstawie:

1) określonego w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym celu i zakresu korzystania z wód;

2) pomiarów dokonywanych przez organy administracji w ramach kontroli gospodarowania wodami lub ustaleń z przeglądów pozwoleń wodnoprawnych;

3) pomiarów dokonywanych przez organy administracji w ramach kontroli pozwoleń zintegrowanych.

Stosownie do art.552 ust.2a ustawy ustalenie wysokości opłaty za usługi wodne w okresie do dnia 31 grudnia 2026 r. następuje również na podstawie:

1) odczytów z przyrządów pomiarowych dokonywanych w ramach kontroli gospodarowania wodami albo

2) oświadczeń podmiotów obowiązanych do ponoszenia opłat za usługi wodne, za poszczególne kwartały.

W dalszych ustępach art.552 ustawy szczegółowo uregulowano tryb składania oświadczeń, o których mowa w ust.2a pkt 2 oraz ogólne wymagania co do ich treści (regulacje zawarte w ust.2b i 2c), jak też szczegółowe wymogi w tym zakresie, odnoszące się do poszczególnych rodzajów opłat (ust.2d – 2o). Stosownie do powyższego, w art.552 ust.2j ustawy sformułowano wymogi co do treści przedmiotowego oświadczenia na potrzeby ustalenia opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej. Przepis ten stanowi zatem, iż w celu ustalenia wysokości opłaty, o której mowa w art. 272 ust. 8, oświadczenia, o których mowa w ust. 2a pkt 2, zawierają wyrażoną w m2 wielkość utraconej powierzchni biologicznie czynnej na nieruchomości o powierzchni powyżej 3500 m2 na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej, wraz z informacją o powierzchni tej nieruchomości, istnieniu urządzeń do retencjonowania wody oraz o ich pojemności.

7.2. Skarga stoi na stanowisku, iż konstrukcja w/w przepisów uniemożliwia ich stosowanie do zmniejszenia naturalnej retencji terenowej, spowodowanej zdarzeniami zaistniałymi przed dniem 1 stycznia 2018 r., co – o czym była mowa wcześniej - stanowi dodatkowe potwierdzenie niedopuszczalności stosowania art.269 ust.1 pkt 1 ustawy w stosunku do tego rodzaju przypadków zmniejszenia w/w retencji. Uzasadniając w/w brak możliwości stosowania art.552 ustawy do historycznego zmniejszenia retencji, skarga wskazuje na oczywistą nieadekwatność któregokolwiek z pięciu rodzajów źródeł danych, wymienionych w art.552 ust.2 i 2a ustawy, niezbędnych do ustalenia opłaty (brak podstaw do stosowania procedur pomiarowych, wymienionych w art.552 ust.2 pkt 2 i 3 oraz ust.2a pkt 1, brak pozwolenia wodnoprawnego, o którym mowa w ust.1 pkt 1, brak obowiązku złożenia oświadczenia, o którym mowa w ust.2a pkt 2, wynikający z w ocenie Spółki z faktu, iż "nie zostały spełnione łącznie wszystkie warunki uznania, że w przedmiotowej sprawie należna jest opłata za usługi wodne z przyczyn, o których mowa w skardze").

Ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić. Konsekwentnie bowiem przyjąć należy (tj. uwzględniając wykazany wcześniej: 1) brak możliwości zakwestionowania stosowania art.269 ust.1 pkt 1 ustawy do historycznego zmniejszenia retencji, wywołującego skutki także po 1 stycznia 2018 r., w oparciu o zakaz nieretroakcji prawa, 2) niezastrzeżenie w przepisach ustawy, iż przedmiotowa opłata odnosi się wyłącznie do zdarzeń objętych pozwoleniem wodnoprawnym), iż podmiot obowiązany do ponoszenia opłaty, o której mowa w art.269 ust.1 pkt 1 ustawy, nie legitymujący się pozwoleniem wodnoprawnym, obowiązany jest również do składania kwartalnych oświadczeń, o których mowa w art.552 ust.2a pkt 2 ustawy, których merytoryczną treść – w odniesieniu do w/w opłaty – reguluje ust.2j w/w artykułu. W związku z brakiem pozwolenia wodnoprawnego oświadczenie to musi jednakże zawierać niezbędne modyfikacje (ust.2c pkt 4 a – d).

Przy niezłożeniu w/w oświadczenia przez pomiot zobowiązany (tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie) co do zasady rację należy przyznać organowi, iż poczynienie ustaleń niezbędnych do nałożenia opłaty (wymienione w ust.2j: a) wielkość utraconej powierzchni biologicznie czynnej na nieruchomości o powierzchni powyżej 3500 m2 na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej, b) powierzchnia tej nieruchomości, c) ewentualne istnienie urządzeń do retencjonowania wody oraz o ich pojemność) może nastąpić w oparciu o inne źródła dowodowe – podobnie WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 10 lipca 2019 r., sygn.. akt II SA/Sz 482/19 ("Podkreślenia wymaga, że organ nakładający opłatę za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej przy braku oświadczenia skarżącego, o którym mowa w art. 552 ust. 2a Prawa wodnego, mógł skorzystać ze wszelkich dostępnych mu źródeł informacji celem ustalenia danych niezbędnych do określenia jej wysokości. Przy czym nie był zobowiązany do wzywania skarżącego o przedstawienie informacji zawierającej wyrażoną w m2 wielkość utraconej powierzchni biologicznie czynnej na nieruchomości o powierzchni powyżej 3500 m2 na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej, wraz z informacją o powierzchni tej nieruchomości, istnieniu urządzeń do retencjonowania wody oraz o ich pojemności (art. 552 ust. 2j Prawa wodnego)").

8. W następstwie uprawomocnienia się niniejszego wyroku Prezydent ponownie rozpozna reklamację Spółki na informację, skierowaną do niej na podstawie art.272 ust.22 Prawa wodnego, stosując się do ocen i zaleceń wskazanych powyżej.

Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c i art.200 p.p.s.a.