Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 447/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-09-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 200 ust. 1 i 3, art. 207 ust. 2, art. 60 ust. 6
journal: Dz.U. 2012 poz 572
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity.
article: art. 24 § 1 pkt 5, art. 145 § 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2015 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Rektora ... z dnia ... 2015 r. album nr ... w przedmiocie stypendium doktoranckiego; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Rektora ... na rzecz skarżącego kwotę ...,- (...) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia ... 2013 r. P. K. zwrócił się do Rektora P. P.o przyznanie stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2013/2014.

Rektor P. P. decyzją z dnia ...2013 r., wydaną na podstawie art. 200 ust. 1 i 3, art. 207 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm., dalej: p.s.w.) oraz § 14 i § 15 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 października 2011 r. w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich (Dz. U. Nr 225, poz. 1351, dalej: rozporządzenie) oraz Regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich z budżetu państwa na zadania związane z kształceniem uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich oraz zwiększenia stypendiów doktoranckich z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych w P. P.(zarządzenie Rektora P. P.nr 33 z dnia 19.08.2013 r.) nie przyznał P. K. stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2013/2014. W uzasadnieniu decyzji Rektor wyjaśnił, że P. K. w roku akademickim 2012/2013 był doktorantem drugiego roku studiów prowadzonych na Wydziale Inżynierii Zarządzania. W dniu 1 października 2013 r. wnioskodawca został skreślony z listy doktorantów z powodu niezłożenia w terminie do 30 września 2013 r. sprawozdania z przebiegu prowadzonych badań naukowych. Ze względu na to, że P. K. przestał być doktorantem, jego wniosek o stypendium doktoranckie nie został rozpatrzony pozytywnie.

P. K. złożył do Rektora P. P. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w związku z wydaniem decyzji z dnia ...2013 r. Podniósł w nim, iż oddał odpowiednie sprawozdanie w dniu 26 września 2013 r. wraz z indeksem, w którym są zaliczone pozytywnie wszystkie przedmioty obowiązujące na drugim roku studiów doktoranckich na Wydziale Inżynierii Zarządzania (średnia 4,5) oraz z pozytywną opinią opiekuna naukowego. Wskazał też, że decyzja o skreśleniu go z listy doktorantów jest wadliwa, albowiem opiera się na niezgodnej z prawdą negatywnej opinii jednego z opiekunów naukowych, a także błędnym przyjęciu niezłożenia w terminie dokumentów wymaganych do zaliczenia drugiego roku studiów doktoranckich. Ponadto P. K. podał, że od decyzji Dziekana Wydziału Inżynierii Zarządzania o skreśleniu z listy doktorantów złożył odwołanie, a na decyzję Rektora w tym przedmiocie wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

Rektor P. P. decyzją z dnia ... 2015 r. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia ...2013 r. Powtarzając argumentację prawną z uzasadnienia uprzedniej decyzji wskazał, iż zgodnie z § 1 regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich (...) o stypendium doktoranckie może ubiegać się doktorant stacjonarnych studiów doktoranckich. Skoro zaś P. K. utracił status doktoranta to nie mógł ubiegać się o stypendium doktoranckie i z tego względu należało utrzymać decyzję z dnia ...2013 r.

P. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję Rektora P. P. z dnia ...2015 r. zarzucając naruszenie przy jej wydaniu:

- art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej: k.p.a.) poprzez jego niezastosowanie, pomimo iż w sprawie ziściły się przesłanki do zawieszenia postępowania z powodu konieczności rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego,

- art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez jego błędne niezastosowanie przez organ i niewyłączenie się od udziały w sprawie pracownika organu w osobie Prorektora do Spraw Edukacji Ustawicznej P. P.– prof. dr hab. S. T., który brał udział w wydaniu decyzji w I instancji,

- art. 207 § 2 p.s.w. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. polegające na niewłaściwym ich zastosowaniu,

- art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez brak ustosunkowania się do argumentacji zawartej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy,

- art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na braku zapewnienia skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu oraz uniemożliwienie mu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji.

Mając na względzie powyższe zarzuty skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, względnie uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji wydanej w I instancji, a także zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadniając pierwszy z zarzutów (naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.) skarżący podniósł, iż organ przedwcześnie rozstrzygnął sprawę pomimo braku prawomocnego uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego w przedmiocie skreślenia z listy doktorantów. Wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia ...2014 r. wstrzymał wykonanie decyzji Rektora P. P. w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy doktorantów, o czym Rektor został powiadomiony pismem z dnia 1 maja 2014 r. Następnie wyrokiem z dnia 26 czerwca 2014 r. Sąd uchylił decyzję Rektora P. P.(dalej Rektora PP) z dnia 29 października 2013 r., od którego to wyroku Rektor PP wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten wyrokiem z dnia 14 stycznia 2015 r. sygn. akt I OSK 2718/14 oddalił skargę kasacyjną Rektora PP i do dnia wniesienia skargi Rektor nie zakończył sprawy skreślenia skarżącego z listy doktorantów. W związku z tym, zdaniem skarżącego, skoro decyzja o skreśleniu go z listy doktorantów została uchylona to miał on prawo do stypendium doktoranckiego.

Zarzucając organowi naruszenie at. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. skarżący wskazał, że decyzję w I i II instancji wydał ten sam pracownik organu – Prorektor ds. Edukacji Ustawicznej prof. S. T., który podlegał wyłączeniu.

Skarżący podniósł, iż Rektor PP w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie ustosunkował się do argumentacji przedstawionej w odwołaniu, a dotyczącej spełnienia kryterium otrzymania stypendium doktoranckiego kategorii A/B, liczby punktów, od której przysługiwałoby skarżącemu prawo do stypendium tej kategorii, a także miejsca skarżącego na liście rankingowej. Zgodnie zaś z przepisem art. 107 § 3 k.p.a. obowiązkiem organu była ocena podniesionych w odwołaniu zarzutów. Skarżący wskazał też, że nie powiadomiono go, wbrew art. 10 § 1 k.p.a., o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów.

W odpowiedzi Rektor PP wniósł o oddalenie skargi, wskazując, że decyzja organów uczelni, w kontekście wyrażonej w art. 77 ust. 5 Konstytucji RP zasady autonomii szkół wyższych, nie musi spełniać tak surowych kryteriów, jak decyzja organu administracyjnego, a minimum procedury administracyjnej, niezbędne do załatwienia sprawy, zostało przez organ zachowane.

W piśmie procesowym z dnia 6 lipca 2015 r. skarżący odnosząc się do twierdzeń organu zawartych w odpowiedzi na skargę, wskazał, iż zgodnie z aktualnym stanowiskiem judykatury odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, o którym mowa w art. 207 p.s.w., polega na zachowaniu przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia spraw i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony.

Na rozprawie przed Sądem w dniu 16 września 2015 r. pełnomocnik organu na pytanie Sądu wyjaśnił, że po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Rektor PP ponownie wydał decyzję o skreśleniu skarżącego z listy doktorantów, lecz na innej podstawie. Wyjaśnił też, że skarżący przez cały czas miał status doktoranta – do czasu wydania ostatecznej decyzji w tej sprawie. Skarżący ponownie zaskarżył decyzję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, a także czy nie doszło do naruszeń prawa dających podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Kierując się tymi kryteriami Sąd uznał, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Rektora P. P. z dnia ...2015 r. utrzymująca w mocy decyzję tegoż organu z dnia ...2013 r. o odmowie przyznania P. K. stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2013/2014.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć wydanych w sprawie stanowiły przepisy ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym oraz przepisy rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 grudnia 2013 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich. Zgodnie z art. 200 ust. 1 p.s.w. uczestnik stacjonarnych studiów doktoranckich może otrzymywać stypendium doktoranckie. Decyzję o przyznaniu stypendium doktoranckiego, okresie jego pobierania oraz wysokości podejmuje w uczelni rektor, a w jednostce naukowej - jej dyrektor (art. 200 ust. 3 p.s.w.). Przepis art. 207 ust. 2 p.s.w., który znalazł zastosowanie w niniejszej sprawie określa, iż decyzje wydawane przez rektora w pierwszej instancji są ostateczne. W takim przypadku stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a., w rozumieniu art. 207 p.s.w. polega na zachowaniu przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony jednak przy uwzględnieniu specyfiki szkoły wyższej. Nakaz ten należy rozumieć tak, że wszystkie gwarancje, jakie przysługują adresatowi decyzji administracyjnej na podstawie przepisów k.p.a., winny mieć zastosowanie także do adresata decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studenckich, chyba że szczególne cechy sprawy wprost to uniemożliwiają. Odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. oznacza, iż pewne jego regulacje znajdą zastosowanie wprost, inne z pewnymi modyfikacjami, natomiast jeszcze inne z uwagi na specyfikę podmiotu, jakim jest uczelnia publiczna, nie będą miały zastosowania przed tym organem, który tylko pełni funkcję organu administracji publicznej w ściśle określonym zakresie spraw wyznaczonych w art. 207 ust. 1 p.sz.w. (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Po 944/13, dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, również wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia ...2014 r., II SA/Bd 1597/13, Lex nr 1457916).

W kontekście odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a. do spraw studenckich należało w pierwszej kolejności rozważyć, czy w okolicznościach niniejszej sprawy, przy wydaniu zaskarżonej decyzji, zastosowanie winien znaleźć również przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. dotyczący wyłączenia pracownika organu. Stanowi on, iż pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Trzeba bowiem wskazać, że zarówno decyzja Rektora PP z dnia ...2015 r., jak i poprzedzająca ją decyzja tegoż organu uczelni z dnia ...2013r. zostały wydane – na co zwrócił uwagę skarżący - przez tego samego pracownika organu - Prorektora ds. Edukacji Ustawicznej PP prof. dr hab. S. T..

Powyższe zagadnienie prawne było przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w uchwale z dnia 20 maja 2010r. sygn. akt I OPS 13/09 (publ. ONSAiWSA 2010/5/82). Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w tej uchwale jedynie piastun funkcji ministra, w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a, nie podlega wyłączeniu, gdy wydaje decyzję w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy ( art. 127 § 3 k.p.a) W uzasadnieniu do tej uchwały stwierdzono, że przyznana organom możliwość samokontroli własnych decyzji oznacza, że nie można opierając się na zbyt formalnym pojmowaniu bezstronności pozbawić piastuna funkcji kompetencji do rozpoznania wniosku w trybie art.127 § 3 k.p.a. przez zastosowanie rozszerzającej wykładni art. 24 pkt 5 k.p.a. Tym samym niniejsza uchwała potwierdziła wyjątek od wynikającej z art. 24 §1 pkt 5 k.p.a zasady wyłączenia od udziału w postępowaniu pracownika, w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Przedmiot powyższej uchwały dotyczy w równym stopniu rektora państwowej wyższej uczelni. W myśl art. 60 ust. 6 p.s.w. organami jednoosobowymi uczelni są rektor i kierownicy podstawowych jednostek organizacyjnych. To rektor podejmuje decyzje o przyznaniu stypendiów doktoranckich (art. 200 ust. 3 p.s.w.), a także rozpatruje wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy od swych decyzji w tych sprawach (art. 207 ust. 2 p.s.w. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a.). W orzecznictwie ugruntował się pogląd, zgodnie z którym tylko rektor państwowej wyższej uczelni - jako piastun funkcji organu - nie podlega wyłączeniu przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Nie dotyczy to jednak prorektora upoważnionego do działania w imieniu rektora, gdyż nie może być uznany za osobę piastującą funkcję, która nie podlegałaby wyłączeniu na zasadzie określonej w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. przy ponownym rozpatrzeniu sprawy w trybie art. 127§ 3 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 2...2010 r., I OSK 1360/10, z dnia 8 stycznia 2015r., II GSK 2000/13, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 maja 2015 r., II SA/Po 270/15, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 8 lutego 2011 r., II SA/Ol 1/11, dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Przenosząc powyższe okoliczności na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że skoro Prorektor ds. Edukacji Ustawicznej PP prof. dr hab. S. T. wydał decyzję z dnia ...2013 r. o odmowie przyznania P. K. stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2013/2014 to jako pracownik Rektora PP (przez niego upoważniony do wydania decyzji w sprawach studenckich) podlegał wyłączeniu na mocy art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. od rozpoznania wniosku P. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powyższą decyzją. Wydanie zatem przez Prorektora ds. Edukacji Ustawicznej PP prof. dr hab. S. T. zaskarżonej decyzji z dnia ...2015 r. z naruszeniem art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. stanowi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 3 k.p.a., podstawę do wznowienia postępowania i zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. samodzielnie uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji.

Dlatego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, o czym orzeczono w punkcie I. sentencji wyroku.

Zważywszy, że powyższe uchybienia stanowiły samodzielną podstawę wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji, a Rektor PP zobowiązany jest do ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej jego decyzją z dnia ...2013 r., Sąd uznał za niecelowe ustosunkowanie się do pozostałych zarzutów skargi.

Na marginesie należy jednak wyjaśnić, że ponownie rozpoznając sprawę Rektor PP powinien mieć na względzie, iż w świetle przepisu art. 200 ust. 1 p.s.w. istotnym zagadnieniem poprzedzającym wydanie decyzji w niniejszej sprawie jest kwestia, czy P. K. przysługuje status studenta studiów doktoranckich. Pamiętać należy, iż przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, podobnie jak w sytuacji rozpoznania odwołania, organ powinien uwzględniać zmianę stanu faktycznego i prawnego sprawy. W okolicznościach niniejszej sprawy w dacie wydania zaskarżonej decyzji (4.03.2015 r.), co podniósł skarżący, na mocy wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2015 r. sygn. akt I OSK 2718/14 z obrotu prawnego wyeliminowana została decyzja Rektora PP z dnia 29 października 2013 r. i poprzedzająca ją decyzja z dnia 1 października 2013 r. o skreśleniu P. K. z listy doktorantów, które to decyzje stanowiły przesłankę do wydania decyzji Rektora PP z dnia ...2013 r. o odmowie przyznania skarżącemu stypendium doktoranckiego. Zatem ponownie rozpoznając sprawę Rektor zobowiązany będzie w pierwszej kolejności ustalić, czy skarżącemu w roku akademickim 2013/2014 przysługiwał status doktoranta, by następnie rozpatrzyć ponownie sprawę odmowy przyznania skarżącemu za ten rok akademicki stypendium doktoranckiego.

Sąd na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów sądowych w kwocie uiszczonego wpisu od skargi, o czym orzeczono w punkcie II. sentencji wyroku.