Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 617/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 235 i  art. 237 par. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.) Sędzia WSA Renata Siudyka Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Rogowska-Bil po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2015 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzje [...]Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r. poz. 1502), odmówił stwierdzenia u A. K. choroby zawodowej w postaci zespołu wibracyjnego, wymienionej w poz. 22 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. 2013 r. poz. 1367), powołując się na uzupełniające postępowanie wyjaśniające narażenie zawodowe na drgania mechaniczne o działaniu miejscowym oraz uzupełniające orzeczenia lekarskie: Poradni Chorób Zawodowych w S. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. dnia [...] nr [...] i Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] nr [...]

W odwołaniu od powyższej decyzji A. K. podniósł, iż nie zgadza się z brakiem stwierdzenia u niego choroby zawodowej oraz orzeczeniami lekarskimi, uważając, że "...dla uwzględnienia roszczenia o uznanie choroby zawodowej w zasadzie wystarczające jest ustalenie, że schorzenie wymienione jest w wykazie chorób zawodowych, a praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, gdyż wtedy istnieje domniemanie, że choroba jest następstwem warunków pracy.". Zdaniem odwołującego, obecny stan jego zdrowia i posiadanie wielorakich chorób związanych z chorym kręgosłupem, zwyrodnieniami stawów oraz urazami neurologicznymi jest spowodowany warunkami jakie występowały w trakcie wykonywania przez niego pracy zawodowej. Z tego powodu domagał się zmiany decyzji poprzez uznanie, że na skutek wykonywania pracy w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej występuje u niego choroba w postaci zespołu wibracyjnego.

[...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.), art. 235¹ Kodeksu pracy oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...]. Organ odwoławczy przyjął warunki jakie powinny być spełnione do uznania zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia, biorąc pod uwagę definicję choroby zawodowej, określonej w art. 235¹ Kodeksu pracy, która stanowi, iż: "za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Zaznaczył, że w dotychczasowym postępowaniu decyzją z dnia [...] nr [...] , Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R., odmówił stwierdzenia u A. K. tej samej choroby zawodowej po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego oraz w oparciu o orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. - Poradnia Chorób Zawodowych w S. z dnia [...] nr [...] po przeprowadzeniu badań w IMPiZŚ w S. i uzyskaniu orzeczenia lekarskiego z dnia [...] r., nr [...] o braku podstaw do rozpoznania zespołu wibracyjnego, następnie decyzją z dnia [...] nr [...][...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] Na skutek złożenia skargi od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, wyrokiem z dnia 20.12.2012 r. o sygn. akt. IV SA/Gl 139/12 uchylona została decyzja [...]PWIS z dnia[...] utrzymująca w mocy decyzję PPIS w R. z dnia [...]. W uzasadnieniu przywołanego wyroku wskazano m.in., iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy uzupełnić ustalenia dotyczące narażenia zawodowego A. K. Brak prawidłowych ustaleń dotyczących narażenia zawodowego rzutuje bowiem na ocenę wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich, w których główną przyczyną nie rozpoznania choroby zawodowej był brak narażenia na drgania mechaniczne o działaniu miejscowym, stwierdzony przez organy sanitarne w oparciu o wyniki dochodzenia epidemiologicznego przedstawione jednostkom medycznym orzekającym w sprawie. W konsekwencji tego wyroku, organ odwoławczy decyzją z dnia [...] uchylił decyzję PPIS w R. z dnia [...] i przekazał całość sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W wyniku ponownego przeprowadzenia postępowania wydana została decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...] od której odwołanie złożył A. K. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wywiódł, iż uzupełnione postępowanie wyjaśniające w tej sprawie wykazało, że A. K. pracował w latach w 1979-2011 w KWK "[...]" w R. jako ślusarz, konserwator urządzeń przeróbki mechanicznej węgla na powierzchni, gdzie wykonywał pracę w ekspozycji na drgania mechaniczne o działaniu ogólnym średnio przez 4 godziny na zmianę roboczą. Dodatkowo, używał również elektronarzędzi takich jak szlifierki i wiertarki elektryczne - tego rodzaju prace wykonywane były kilka razy w miesiącu 3,5-4 godzin na zmianę roboczą (brak pomiarów wibracji miejscowej). A. K. był badany w Poradni Chorób Zawodowych w S. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] nr[...]), gdzie lekarze orzecznicy - biorąc pod uwagę zarówno analizę narażenia zawodowego jak i dane z wywiadu chorobowego, badanie przedmiotowe, konsultację ortopedyczną, neurologiczną oraz wyniki badań dodatkowych - uznali, że brak jest podstaw do rozpoznania u w/wym. zespołu wibracyjnego, zarówno postaci naczyniowo-nerwowej jak i kostno-stawowej. Następnie w toku postępowania odwoławczego A. K. był badany w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., gdzie lekarze specjaliści również nie znaleźli podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - zespołu wibracyjnego. W postępowaniu przeprowadzonym po przywołanym wyroku z dnia 20.12.2012r. o sygn. akt. IV SA/Gl 139/12 lekarze specjaliści PCHZ WOMP w S. w orzeczeniu lekarskim uzupełniającym z dnia [...] nr [...] uzasadniając brak podstaw do rozpoznania zespołu wibracyjnego wyjaśnili, iż przeprowadzone badanie palestezjometryczne ujawniło występowanie zaburzeń czucia wibracji niewielkiego stopnia w ręce prawej - 87,2 dB, w ręce lewej - czucie wibracji było w granicach normy. Próby oziębienia wypadły ujemnie. W obrazie rtg kości stawów nadgarstkowych nie stwierdzono zmian. Rtg stawów łokciowych uwidoczniło znaczne wyostrzenie i zagęszczenie wyrostków dziobiastych obu kości łokciowych oraz nawarstwienia okostnowe na główkach kości promieniowych. Zmiany patologiczne w obrębie stawów łokciowych mogłyby być rozpatrywane jako następstwo narażenia na drgania mechaniczne o działaniu miejscowym, jednakże aktualnie nadesłane informacje dotyczące obsługi narzędzi wytwarzających drgania mechaniczne o działaniu miejscowym - jedynie kilka razy w miesiącu - nie dają podstaw do rozpoznania postaci kostno-stawowej zespołu wibracyjnego. Należy ponadto zauważyć, iż postaci zespołu wibracyjnego, wymienione w pozycji 22 wykazu chorób zawodowych, są związane z narażeniem na drgania mechaniczne o działaniu miejscowym. Lekarze orzecznicy PCHZ WOMP w S., biorąc pod uwagę zarówno analizę narażenia zawodowego, jak i dane z wywiadu chorobowego, badanie przedmiotowe, konsultację ortopedyczną, neurologiczną oraz wyniki w/wym. badań dodatkowych ponownie nie znaleźli podstaw do rozpoznania zespołu wibracyjnego - zarówno postaci naczyniowo-nerwowej, jak i kostno-stawowej. Następnie A. K. - po wniesieniu odwołania od orzeczenia PCHZ WOMP w S. z dnia [...] - był badany w Klinice Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., gdzie lekarze specjaliści na podstawie obserwacji klinicznej w dniach 27 – [...] w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] nr [...] również nie znaleźli podstaw do rozpoznania choroby zawodowej w postaci zespołu wibracyjnego, wymienionego w poz. 22 wykazu chorób zawodowych i określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 Kodeksu pracy. W trakcie ostatniej obserwacji klinicznej A. K. w Instytucie (27.01.2014 r. - 31.01.2014 r.) przeprowadzono u badanego diagnostykę ukierunkowaną na wykrycie ewentualnych następstw zdrowotnych jego narażenia zawodowego na drgania mechaniczne o działaniu miejscowym. Wykonane próby oziębieniowe w temperaturze +10°C i +14°C wypadły ujemnie. Ujemny był również objaw białej plamy i Levis - Prusika. Pomiary w trakcie termometrii skórnej wykazały wydłużenie odnowy termicznej jedynie w temperaturze +14°C. W badaniu palestezjometrycznym nie stwierdzono istotnych zaburzeń czucia wibracji. Na podstawie danych z wywiadu i dostępnej dokumentacji lekarskiej, oceny narażenia zawodowego na wibrację miejscową oraz wykonanych aktualnie badań, zwłaszcza ujemnych wyników prób oziębieniowych oraz konsultacji neurologicznej - nie znaleziono podstaw do rozpoznania postaci naczyniowo - nerwowej zespołu wibracyjnego. Badanie ortopedyczne i analiza radiogramów układu kostno - stawowego kończyn górnych i kręgosłupa szyjnego z 2010 r. oraz aktualnie wykonanych wykazała istnienie u pacjenta zmian zwyrodnieniowo - wytwórczych i dyskopatycznych kręgosłupa szyjnego, niewielkie zmiany zwyrodnieniowe w lewym stawie obojczykowo - barkowym oraz niewielkie zmiany zwyrodnieniowe w stawach drobnych rąk na wysokości pierwszych kości śródręcza. Powyższe zmiany mają charakter samoistny i nie figurują w wykazie chorób zawodowych. W obrębie stawów łokciowych stwierdzono przewężenie szpar stawowych, nawarstwienia na główkach kości promieniowych i wyrostkach łokciowych, ponadto zwapnienia pozaszkieletowe w okolicy wyrostków dziobiastych, delikatne nawarstwienia na nadkłykciach przyśrodkowych obu kości ramiennych i drobne skostnienia brzeżne w rzucie szpar stawów łokciowych od strony przyśrodkowej. Powyższe zmiany można by rozpatrywać jako następstwo narażenia na drgania mechaniczne o działaniu miejscowym, jednak mogą one również występować w przebiegu samoistnych zmian zwyrodnieniowo - wytwórczych stawów łokciowych, co więcej - stwierdzane zmiany radiologiczne są symetryczne podczas, gdy z etiologią wibracyjną przemawia niesymetryczny rozwój zmian w stawach łokciowych. Lekarze specjaliści IMPiZŚ w S. - uwzględniając powyższe oraz biorąc pod uwagę charakter narażenia zawodowego pacjenta na drgania mechaniczne o działaniu miejscowym (zaledwie kilka razy w miesiącu), ustalony w ponownym dochodzeniu epidemiologicznym organu inspekcji sanitarnej - nie znaleźli podstaw do przyjęcia bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy zmianami w obrębie stawów łokciowych a warunkami pracy zawodowej. Brak jest zatem podstaw do rozpoznania u badanego postaci kostno - stawowej zespołu wibracyjnego. Orzecznicy IMPiZŚ wyjaśnili, że zespół wibracyjny wymieniony w pozycji 22 wykazu chorób zawodowych - jego postać naczyniowo - nerwowa, kostno - stawowa i mieszana odnoszą się tylko do skutków działania wibracji miejscowej (a nie ogólnej). Podsumowując - lekarze specjaliści PCHZ WOMP w S. oraz IMPiZŚ w S. zważywszy na obowiązujące w zakresie chorób zawodowych kryteria diagnostyczno - orzecznicze uznali, iż brak jest podstaw do rozpoznania u A. K. wymienionej już wcześniej choroby zawodowej. Orzeczenia lekarskie obu placówek medycznych o braku podstaw do rozpoznania u A. K. zespołu wibracyjnego (punkt 22 według rozporządzenia z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych) dotyczą wszystkich postaci zespołu wibracyjnego: zarówno postaci naczyniowo-nerwowej, postaci kostno-stawowej oraz postaci mieszanej: naczyniowo-nerwowej i kostno-stawowej. W toku postępowania A. K. poinformowany został pismem z dnia 25.04.2014 r., w trybie art.10 K.p.a. o prawie do zajęcia stanowiska wobec całości dowodów i żądań zawartych w aktach sprawy przed wydaniem decyzji. W odpowiedzi, w piśmie z dnia 09.05.2014 r. zarzucił, iż postępowanie w sprawie nabycia przez niego choroby zawodowej "...trwa od 2011 r. i jest prowadzone w sposób, który jest sprzeczny z istniejącą obecnie metodologią określoną przez rozporządzenie Rady Ministrów oraz wyroki wydane przez Sąd Najwyższy....", oraz nie przedstawił nowych dowodów dotyczących podejrzenia występowania u niego choroby zawodowej nieznanych organom inspekcji sanitarnej. Organ odwoławczy, odpowiadając na zarzuty odwołania wyjaśnił, że zakres rozpoznania sprawy w przedmiocie podejrzenia choroby zawodowej, uregulowany szczegółowo w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych został w rozpoznawanej sprawie zachowany. A. K. był badany w dwóch kompetentnych placówkach diagnostycznych (I i II stopnia), gdzie lekarze specjaliści uznali, że brak jest podstaw diagnostyczno - medycznych do rozpoznania choroby zawodowej - zespołu wibracyjnego (wszystkich jego postaci). Orzeczenia lekarskie PCHZ WOMP oraz IMPiZŚ w S. organ odwoławczy uznał za uzasadnione w stopniu pozwalającym na przyjęcie ich za podstawę swojego rozstrzygnięcia. Nie ma również podstaw by te orzeczenia kwestionować, bowiem zostały one oparte na przeprowadzonych specjalistycznych badaniach lekarskich zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie procedurami diagnostyczno- orzeczniczymi. Po przeanalizowaniu całości zebranego materiału dowodowego, zwłaszcza oceny narażenia zawodowego i orzeczeń lekarskich PCHZ WOMP w S. oraz IMPiZŚ w S. odmawiających rozpoznania zespołu wibracyjnego (zarówno postaci kostno-stawowej naczyniowo-nerwowej, jak i mieszanej) - organ odwoławczy uznał, że nie zostały spełnione warunki do stwierdzenia u A. K. choroby zawodowej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A. K. domagał się zmiany niekorzystnego dla niego rozstrzygnięcia i stwierdzenia u niego choroby zawodowej, bowiem przez wiele lat pracował w narażeniu na czynnik szkodliwy, w postaci drgań o działaniu miejscowym, co miało bezpośredni wpływ na jego zachorowanie. Nie zgodził się z tym, że był narażony na wibracje miejscowe zaledwie kilka razy w miesiącu. W uzasadnieniu skargi szczegółowo opisał przebieg postępowania wyjaśniającego począwszy od 2011 r., akcentując treść uzasadnień orzeczeń lekarskich, które jego zdaniem nie są jednoznaczne.

W odpowiedzi na skargę organ przytoczył argumentację powołaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie oraz podniósł, iż brak rozpoznania choroby zawodowej przez lekarzy orzeczników uniemożliwia wydanie decyzji stwierdzającej jej istnienie.

W piśmie z dnia 12 sierpnia 2014 r. skarżący jeszcze raz odniósł się do treści wydanych w sprawie decyzji organów sanitarnych i uznał, że jednostki diagnostyczne błędnie negują możliwość powstania u niego choroby zawodowej z uwagi na zbyt krótki czasokres narażenia na wibracje miejscowe. Powołując się ponownie, tak jak w odwołaniu, na treść uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z dnia 19 lipca 1984 r. (II PRN/84) skarżący wywiódł, że dla uwzględnienia roszczenia o uznanie choroby zawodowej w zasadzie wystarczające jest ustalenie, że posiadane schorzenie jest wymienione w wykazie chorób zawodowych, a praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, gdyż wtedy istnieje domniemanie, że choroba jest następstwem tych warunków pracy. Stąd też wnioskował, że dotkliwe schorzenia na które cierpi mają bezpośredni związek z wykonywaną przez niego pracą zawodową.

Na rozprawie w dniu A. K. podniósł, że organy nie poczyniły prawidłowych ustaleń co do warunków narażenia na czynnik szkodliwy w jego środowisku pracy, gdzie miał stale styczność z funkcjonującymi urządzeniami, które wytwarzały wibracje.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie jako: "p.p.s.a." wynika, że w wojewódzki sąd administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w razie stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd ten stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach, ewentualnie stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub w innych przepisach. Z powyższego jednoznacznie wynika, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zauważyć ponadto należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z tego powodu obowiązkiem sądu administracyjnego jest wszechstronna, wykraczająca poza granice zarzutów skargi kontrola legalności zaskarżonej decyzji w kontekście jej zgodności z prawem materialnym i prawem procesowym. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w ten właśnie sposób, Sąd nie stwierdził, by zaskarżona decyzja naruszała w sposób istotny przepisy prawa materialnego, bądź przepisy postępowania administracyjnego, a tym samym, by istniały w sprawie podstawy z wyżej powołanych przepisów prawa do uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego wydanych w sprawie decyzji administracyjnych.

Sprawa w przedmiocie rozpoznania u skarżącego choroby była rozpoznawana już wcześniej przez organy sanitarne, a następnie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 20.12.2012 r. o sygn. akt IV SA/Gl 139/12 uchylił decyzję organu odwoławczego z dnia [...] zobowiązując organy do uzupełnienia ustaleń dotyczących narażenia zawodowego skarżącego, zwłaszcza, iż główną przyczyną nie rozpoznania u niego choroby zawodowej był brak narażenia na drgania mechaniczne o działaniu miejscowym. W wyniku uchylenia przez organ odwoławczy decyzji pierwszoinstancyjnej z dnia [...] i ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego wydana została zarówno decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...] jak również zaskarżona decyzja organu odwoławczego z dnia [...] nr [...], będąca obecnie przedmiotem kontroli.

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. W związku z powyższym obowiązkiem organu administracji, ponownie rozpoznającego sprawę, było przeprowadzenie postępowania zgodnie z zaleceniami zawartymi w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20.12.2012 r. o sygn. akt IV SA/Gl 139/12. Tak więc, wyjaśnienie i ustalenie okoliczności charakteryzujących sposób wykonywania pracy przez skarżącego z podaniem rodzaju wykonywanych przez niego czynności oraz ze szczegółowym omówieniem występowania w jego środowisku czynników mogących wywołać chorobę zawodową z poz. 22 wykazu chorób zawodowych, w jej trzech postaciach, a w razie potrzeby wystąpienie do jednostki orzeczniczej o wydanie uzupełniającego orzeczenia.

Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej określa definicja sformułowana w art. 235¹ Kodeksu pracy zgodnie z którą za chorobę zawodową uważa się schorzenie ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy zwanych "narażeniem zawodowym". Jak wynika z treści przywołanego przepisu, aby określone schorzenie mogło być uznane za chorobę zawodową, muszą zostać spełnione łącznie dwie przesłanki: po pierwsze, rozpoznane schorzenie musi odpowiadać chorobie ujętej w wykazie chorób zawodowych; po drugie, winno być spowodowane czynnikami szkodliwymi dla zdrowia występującymi na stanowisku pracy osoby zainteresowanej, albo w związku ze sposobem wykonywania przez nią pracy. Brak którejkolwiek z wymienionych przesłanek w stanie faktycznym sprawy wyklucza możliwość stwierdzenia choroby zawodowej.

W ocenie składu orzekającego zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w zakresie narażenia zawodowego skarżącego w środowisku pracy na czynnik szkodliwy, przy uwzględnieniu cytowanych wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku z dnia 20.12.2012 r. i po uzyskaniu orzeczeń uzupełniających właściwych jednostek I i II stopnia.

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 Kodeksu pracy Rada Ministrów wydała wspomniane rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Zgodnie z § 8 ust. 1 tego rozporządzenia, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim wyspecjalizowanych jednostek powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 tego rozporządzenia oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Postępowanie wyjaśniające wykazało, że skarżący pracował w latach w 1979-2011 w KWK "[...]" w R. jako ślusarz, konserwator urządzeń przeróbki mechanicznej węgla na powierzchni, gdzie wykonywał pracę w ekspozycji na drgania mechaniczne o działaniu ogólnym średnio przez 4 godziny na zmianę roboczą. Dodatkowo, używał również elektronarzędzi takich jak szlifierki i wiertarki elektryczne - tego rodzaju prace wykonywane były kilka razy w miesiącu 3,5-4 godzin na zmianę roboczą. Lekarze specjaliści zarówno w Poradni Chorób Zawodowych w S. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] nr[...]), jak również w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., biorąc pod uwagę zarówno analizę narażenia zawodowego, jak i dane z wywiadu chorobowego, w oparciu o przeprowadzone badania uznali, że brak jest podstaw do rozpoznania u skarżącego zespołu wibracyjnego, zarówno postaci naczyniowo-nerwowej, jak i kostno-stawowej oraz mieszanej (naczyniowo-nerwowej i kostno-stawowej).

Z prawidłowych ustaleń organów sanitarnych, poczynionych na podstawie wyczerpująco zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym nowej karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej z dnia 9.07.2013 r. oraz jej uzupełnieniu również o wyniki pomiarów wibracji ogólnej na stanowisku pracy, a także o szczegółowy opis charakteru czynności i czasu oddziaływania czynnika szkodliwego przy wykonywaniu tych czynności oraz ich harmonogramu, jednoznacznie ustalono okres narażenia na drgania mechaniczne o ogólnym działaniu na 4 godziny dziennie w latach 1979-2011 w KWK "[...]" w R., podczas pracy skarżącego na stanowiskach ślusarz i konserwator urządzeń przeróbki mechanicznej węgla na powierzchni.

Zaznaczyć przyjdzie, że ustalono zarówno stanowisko pracy, źródło drgań z uwzględnieniem jego kierunku, jak i jego charakter według oceny higienicznej, będącej załącznikiem do karty oceny narażenia zawodowego oraz ekspozycję dzienną. W wyniku ich oceny wskazano jako przyczynę choroby zawodowej drgania mechaniczne o ogólnym działaniu, a kilka razy w miesiącu od 3,5 do 4 godzin dziennie na zmianę roboczą wykonywanie prac przy użyciu szlifierek i wiertarek (wiercenie w metalu), kiedy to występują drgania miejscowe. Jednak w latach 90-tych, aż do 2009 r. brak jest dokumentacji pomiarowej wiertarek elektrycznych typu "Bosch", które są aż dziś stosowane (GSB 21-2 RE) i nadal nie prowadzi się dla nich pomiarów mechanicznych.

W postępowaniu przeprowadzonym po przywołanym wyroku z dnia 20.12.2012 r. o sygn. akt. IV SA/Gl 139/12 lekarze specjaliści PCHZ WOMP w S. w orzeczeniu lekarskim uzupełniającym z dnia [...] nr [...] uzasadniając brak podstaw do rozpoznania zespołu wibracyjnego wyjaśnili, iż przeprowadzone badanie palestezjometryczne ujawniło występowanie zaburzeń czucia wibracji niewielkiego stopnia w ręce prawej - 87,2 dB, w ręce lewej - czucie wibracji było w granicach normy. Próby oziębienia wypadły ujemnie. W obrazie rtg kości stawów nadgarstkowych nie stwierdzono zmian. Rtg stawów łokciowych uwidoczniło znaczne wyostrzenie i zagęszczenie wyrostków dziobiastych obu kości łokciowych oraz nawarstwienia okostnowe na główkach kości promieniowych. Zmiany patologiczne w obrębie stawów łokciowych mogłyby być rozpatrywane jako następstwo narażenia na drgania mechaniczne o działaniu miejscowym, jednakże aktualnie nadesłane informacje dotyczące obsługi narzędzi wytwarzających drgania mechaniczne o działaniu miejscowym - jedynie kilka razy w miesiącu - nie dają podstaw do rozpoznania postaci kostno-stawowej zespołu wibracyjnego. Należy ponadto zauważyć, iż postace zespołu wibracyjnego, wymienione w pozycji 22 wykazu chorób zawodowych, są związane z narażeniem na drgania mechaniczne o działaniu miejscowym a nie ogólnym.

Lekarze orzecznicy PCHZ WOMP w S., biorąc pod uwagę zarówno analizę narażenia zawodowego, jak i dane z wywiadu chorobowego, badanie przedmiotowe, konsultację ortopedyczną, neurologiczną oraz wyniki badań dodatkowych ponownie nie znaleźli podstaw do rozpoznania zespołu wibracyjnego - zarówno postaci naczyniowo-nerwowej, jak i kostno-stawowej oraz mieszanej.

Po konsultacji w Klinice Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., gdzie lekarze specjaliści na podstawie obserwacji klinicznej w dniach 27-31.01.2014r. w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] nr [...] również nie znaleźli podstaw do rozpoznania choroby zawodowej w postaci zespołu wibracyjnego, wymienionych w poz. 22 wykazu chorób zawodowych.

W trakcie tej obserwacji klinicznej przeprowadzono u skarżącego diagnostykę ukierunkowaną na wykrycie ewentualnych następstw zdrowotnych jego narażenia zawodowego na drgania mechaniczne o działaniu miejscowym. Wykonane próby oziębieniowe w temperaturze +10°C i +14°C wypadły ujemnie. Ujemny był również objaw białej plamy i Levis - Prusika. Pomiary w trakcie termometrii skórnej wykazały wydłużenie odnowy termicznej jedynie w temperaturze +14°C. W badaniu palestezjometrycznym nie stwierdzono istotnych zaburzeń czucia wibracji. Na podstawie danych z wywiadu i dostępnej dokumentacji lekarskiej, oceny narażenia zawodowego na wibrację miejscową oraz wykonanych aktualnie badań, zwłaszcza ujemnych wyników prób oziębieniowych oraz konsultacji neurologicznej - nie znaleziono podstaw do rozpoznania zespołu wibracyjnego. Badanie ortopedyczne i analiza radiogramów układu kostno - stawowego kończyn górnych i kręgosłupa szyjnego z 2010 r. oraz aktualnie wykonanych wykazała istnienie u skarżącego zmian zwyrodnieniowo - wytwórczych i dyskopatycznych kręgosłupa szyjnego, niewielkie zmiany zwyrodnieniowe w lewym stawie obojczykowo - barkowym oraz niewielkie zmiany zwyrodnieniowe w stawach drobnych rąk na wysokości pierwszych kości śródręcza. Powyższe zmiany mają charakter samoistny i nie figurują w wykazie chorób zawodowych. W obrębie stawów łokciowych stwierdzono przewężenie szpar stawowych, nawarstwienia na główkach kości promieniowych i wyrostkach łokciowych, ponadto zwapnienia pozaszkieletowe w okolicy wyrostków dziobiastych, delikatne nawarstwienia na nadkłykciach przyśrodkowych obu kości ramiennych i drobne skostnienia brzeżne w rzucie szpar stawów łokciowych od strony przyśrodkowej, jednak mogą one również występować w przebiegu samoistnych zmian zwyrodnieniowo - wytwórczych stawów łokciowych, co więcej - stwierdzane u skarżącego zmiany radiologiczne są symetryczne podczas, gdy za etiologią wibracyjną przemawia niesymetryczny rozwój zmian w stawach łokciowych.

Lekarze specjaliści IMPiZŚ w S. - uwzględniając powyższe oraz biorąc pod uwagę charakter narażenia zawodowego skarżącego na drgania mechaniczne o działaniu miejscowym (zaledwie kilka razy w miesiącu), ustalone w ponownym dochodzeniu epidemiologicznym organu inspekcji sanitarnej, nie znaleźli podstaw do przyjęcia bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy zmianami w obrębie stawów łokciowych a warunkami pracy zawodowej skarżącego. Wyjaśnili, że zespół wibracyjny wymieniony w pozycji 22 wykazu chorób zawodowych - jego postać naczyniowo - nerwowa, kostno - stawowa i mieszana odnoszą się tylko do skutków działania wibracji miejscowej a nie ogólnej.

W tym stanie rzeczy wynika, że skarżący był poddany badaniu w postępowaniu administracyjnym w dwóch jednostkach medycznych uprawnionych do orzekania w zakresie chorób zawodowych (I i II stopnia). Każda z tych jednostek wypowiadała się w sprawie istnienia podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej - zespołu wibracyjnego zarówno postaci naczyniowo-nerwowej, postaci kostno-stawowej oraz postaci mieszanej: naczyniowo-nerwowej i kostno-stawowej, ale ich nie rozpoznała.

Orzekające w sprawie organy prawidłowo uznały, że w sprawie brak jest przesłanki w postaci stwierdzenia u skarżącego choroby w sensie medycznym. Badania i konsultacje nie wykazały objawów zespołu wibracyjnego, nie notowano zmian patologicznych charakterystycznych dla tej choroby, przemawiających za jej rozpoznaniem.

W ocenie Sądu organy w sposób wystarczający wyjaśniły dlaczego nie stwierdziły u skarżącego choroby zawodowej. W należyty sposób wyjaśniły stan faktyczny sprawy, czyniąc zadość wymaganiom zawartym w art. 7 i art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., zaś wydane decyzje prawidłowo uzasadniły (art. 107 § 3 K.p.a.). Zgodnie z utrwalonym już w tym względzie orzecznictwem sądów administracyjnych, orzeczenia lekarskie wydane w sprawie przez uprawnione do tego jednostki orzecznicze właściwe do rozpoznania chorób zawodowych mają charakter opinii biegłego i organ sanitarny prowadzący postępowanie w sprawie istnienia podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej jest nimi związany. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (por. wyrok NSA z 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06; wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 czerwca 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 559/06; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 18 maja 2007 r., sygn. akt IV SA/Gl 794/06; wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, wszystkie są dostępnie w internetowej bazie orzeczeń NSA).

Zauważyć przyjdzie, iż organ sanitarny prowadzący postępowanie w sprawie istnienia podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, nie jest uprawniony do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, odmiennej w swej treści od orzeczeń wydanych w sprawie przez jednostki orzecznicze inne niż wskazane w § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Ocena opinii lekarskich dokonywana przez inspektora sanitarnego prowadzącego postępowanie sprowadza się do badania ich pod względem formalnym czyli oceny czy wyjaśniają istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych oraz, czy są rzeczowo i przekonywująco uzasadnione. Również sąd administracyjny nie jest uprawniony do weryfikacji treści merytorycznej orzeczeń lekarskich a jedynie, ocenia legalność, czyli zgodność z prawem rozstrzygnięcia dokonanego przez organy (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 24.02.2010 r. o sygn. akt IV SA/Wr 537/09, dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA).

Konkludując stwierdzić należy, że brak przesłanki w postaci rozpoznania choroby zawodowej wymienionej w wykazie przez upoważnioną placówkę orzeczniczą, uniemożliwia stwierdzenie u skarżącego choroby zawodowej, skoro rozpoznanemu u niego schorzeniu nie można przypisać cech choroby zawodowej wymienionej w wykazie. Wspomniane orzeczenia lekarskie są sporządzone w sposób wyczerpujący, przez uprawnionych lekarzy, zawierają jasne uzasadnienie, wskazują na przeprowadzone w sprawie badania lekarskie i ich wyniki oraz precyzyjnie wyjaśniają przyczyny braku rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej.

W ocenie Sądu, organy w sposób wystarczający wyjaśniły, dlaczego nie stwierdziły u skarżącego choroby zawodowej, czyniąc zadość wymaganiom zawartym w art. 7 i art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Nadto, przed wydaniem decyzji, przeprowadzone zostało uzupełniające dochodzenie epidemiologiczne, sporządzono nową kartę oceny narażenia zawodowego oraz uprawnione jednostki wydały stosowne i omówione powyżej orzeczenia lekarskie, które nie rozstrzygają problemów związanych ze stanem zdrowia osoby badanej i nie wypowiadają się na inny temat, niż będący celem postępowania administracyjnego.

Mając na uwadze powyższe, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.