Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 364/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2016-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek rolny
Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b
journal: Dz.U. 2013 poz 1381
law: Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym - tekst jednolity.
article: art. 3 ust 1 pkt 4 lit b
journal: Dz.U. 2014 poz 849
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 364/16 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 maja 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek, Sędzia: WSA Maja Chodacka (spr.), Sędzia: WSA Urszula Zięba, Protokolant: sekr. sąd. Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2016 r., sprawy ze skarg P. w O., na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 7 stycznia 2016 r. Nr [...],[...],[...],[...], w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 r. i 2015 r. oraz podatku rolnego za 2014 r. i 2015 r., , , - skargi oddala -,


UZASADNIENIE

Zaskarżonymi decyzjami z dnia 7 stycznia 2016r., o nr od [...] do [...], Samorządowe Kolegium odwoławcze utrzymało w mocy decyzje Prezydenta Miasta O. z dnia 7 sierpnia 2015 r.:

- o nr [...] i [...] określające stronie skarżącej - Stowarzyszeniu P z siedzibą w O. - wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku rolnego za rok 2014 w wysokości 614 zł i za rok 2015 w wysokości 0 zł oraz

- o nr [...] i [...] określające stronie skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2014 w wysokości 164 zł i za rok 2015 w wysokości 140 zł.

Zaskarżone decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu 24 stycznia 2014r. i 23 stycznia 2015r. do organu l instancji wpłynęły deklaracje na podatek rolny i podatek od nieruchomości na 2014 i 2015 rok wraz z załącznikami, złożone przez stronę skarżącą, w których wykazano do opodatkowania:

- odnośnie podatku rolnego - łączną powierzchnię użytków rolnych, stanowiących gospodarstwo rolne - 4,8204 ha fizycznych (7,5611 ha przeliczeniowych);

- odnośnie podatku od nieruchomości - grunty pozostałe, w tym zajęte na prowadzenie odpłatnej statutowej pożytku publicznego przez organizacje pożytku publicznego o pow, 270 m2 oraz budynki pozostałe o powierzchni użytkowej 21,39 m2.

Ponadto do akt sprawy dołączono następujące umowy: umowę nr [...], zawartą w dniu 16 czerwca 2011r. pomiędzy Miastem O., a stroną skarżącą o dzierżawę gruntów obejmujących działki o numerach ewidencyjnych pgr. [...] o łącznej powierzchni 48 474 m2, na czas określony, od 16 czerwca 2011 r. do 15 czerwca 2014 r.; umowę najmu lokalu użytkowego nr [...]. zawarta w dniu 1 marca 2012 r, pomiędzy Gminą Miasto O. - Zarządem Budynków Mieszkalnych, a stroną skarżącą o powierzchni użytkowej 21,39 m2 na działalność statutową wynajmującego, na czas określony od 1 stycznia 2012 r. do 31 maja 2014r. oraz umowę najmu lokalu użytkowego nr [...], zawartą w dniu 11 kwietnia 2014r. pomiędzy Gminą Miasto O. - Zarządem Budynków Mieszkalnych, a stroną skarżącą o powierzchni użytkowej 21,39 m2 na działalność statutową.

Z powyższych umów wynika, że umowa, której przedmiotem była dzierżawa gruntu o łącznej powierzchni 48 474 m2 wygasła z dniem 15 czerwca 2014r. Wobec powyższego strona skarżąca, stosownie do regulacji art. 6 a ust. 8 pkt 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 roku o podatku rolnym (Dz.U. z 2013r. poz. 1381 ze zm.), odnośnie 2014 r. powinno było odpowiednio skorygować deklarację w terminie 14 dni od dnia tego zdarzenia i art. 3 ust. 1 ustawy o podatku rolnym, nie powinno było składać deklaracji na podatek rolny jako posiadacz zależny przedmiotowych gruntów – odnośnie roku 2015.

Odnośnie podatku od nieruchomości z powyższych umów wynikało, że strona skarżąca w okresie od 1 stycznia 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. była w posiadaniu lokalu użytkowego położonego w O. przy ul. D. o powierzchni użytkowej 21,39 m2, natomiast umowa dzierżawy nr [...] z dnia 16 czerwca 2011 r., której przedmiotem była dzierżawa gruntu o łącznej powierzchni 48 474 m2 wygasła z dniem 15 czerwca 2014 r. Wobec powyższego strona skarżąca, stosownie do regulacji art. 6 ust. 9 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 849 ze zm.) była obowiązana odpowiednio skorygować deklarację na podatek od nieruchomości oraz nie powinna wykazywać do opodatkowania w 2015 r. gruntów o pow. 270 m2.

Z uwagi na fakt, iż strona skarżąca nie dopełniła powyższego obowiązku, postanowieniem z dnia 9 lutego 2015r. zostało z urzędu wszczęte postępowanie podatkowe wobec strony skarżącej w celu określenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku rolnego i podatku od nieruchomości za 2014 i 2015 r.

W toku postępowania ustalono, że umowa dzierżawy nr [...] z dnia 16 czerwca 2011r. nie została przedłużona. Gmina Miasto O. jako właściciel przedmiotowego gruntu, oświadczyła, że w dniu 16 czerwca 2014r. grunt będący przedmiotem powyższej umowy dzierżawy przejęła w posiadanie.

Według stanowiska strony skarżącej, powołującej się na treść art. 342 K.c. działania dotyczące przejęcia w posiadanie przez Miasto O. przedmiotu umowy dzierżawy nr [...] są bezprawne i nie doszło do przeniesienia posiadania przez Polską Unię Seniorów na rzecz Miasta O. przez co Miasto O. nie stało się posiadaczem tej nieruchomości.

W wydanych w dniu 7 sierpnia 2015 r. decyzjach organ pierwszej instancji określając stronie skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku rolnego i podatku od nieruchomości za rok 2014 i 2015 stwierdził, że bezsporne jest, że strona skarżąca nie jest już posiadaczem przedmiotowego gruntu. Gmina Miasto O., jako właściciel przedmiotowego gruntu, nie zawarła bowiem kolejnej umowy dzierżawy ze stroną skarżącą, a posiadaczem zależnym rzeczy zgodnie z art. 336 kodeksu cywilnego jest ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą. W ocenie organu podatkowego pierwszej instancji dalsza analiza kwestii przejęcia posiadania gruntu przez Gminę Miasto O. i jego skuteczności nie należy do przedmiotu tego postępowania (podatkowego), a winna odbywać się na drodze postępowania sądowego. Organ wyjaśnił przy tym zasady opodatkowania podatkiem rolnym posiadacza zależnego nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, a także wskazał, że - z uwagi na zdefiniowanie pojęcia posiadania (samoistnego i zależnego) wyłącznie na gruncie prawa cywilnego - należy posłużyć się definicją posiadania zawartą w art. 336 kodeksu cywilnego. Organ podatkowy po przeanalizowaniu kopii pism przedłożonych do akt niniejszego postępowania podatkowego, stanął na stanowisku, iż nie wykazano w nich, że strona skarżąca winna być traktowana jako podatnik podatku rolnego w zakresie gruntów będących przedmiotem umowy dzierżawy nr [...] po wygaśnięciu tej umowy z dniem 15 czerwca 2014 r.

W odwołaniach od powyższych decyzji strona skarżąca zarzuciła:

naruszenie przepisu prawa materialnego, a to: art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy o podatku rolnym oraz art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez ich niezastosowanie, pomimo, że po wygaśnięciu umowy dzierżawy nr [...] z dniem 15 czerwca 2014r. Stowarzyszenie P. jest posiadaczem przedmiotowych gruntów obejmujących działki o numerach ewidencyjnych pgr. [...] , bez tytułu prawnego, a zatem winno być traktowane jako podatnik podatku rolnego na podstawie wymienionego przepisu,

2.naruszenie przepisów postępowania, a to: art. 122 i art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (tekst. jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.), poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich działań niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, zaniechanie wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie weryfikacji posiadania przedmiotowych gruntów przy błędnym przyjęciu, że kwestia ta nie ma znaczenia dla przedmiotowego postępowania, co skutkowało nieprawidłowym ustaleniem stronie skarżącej się wysokości podatku rolnego i podatku od nieruchomości za rok 2014 i 2015.

Wniesiono też o przeprowadzenie uzupełniających dowodów w postaci dokumentacji zdjęciowej obrazującej stan posiadania oraz korzystania z przedmiotowych nieruchomości przez P. w latach 2014 i 2015 (dołączając do odwołania dokumentację zdjęciową).

Zaskarżonymi decyzjami SKO utrzymało w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięć dotyczących podatku rolnego i podatku od nieruchomości organ odwoławczy powołując się na mające zastosowanie w sprawie przepisy stwierdził, że w okresie po wygaśnięciu umowy o dzierżawy gruntu nr 34/2011, strony skarżącej nie można uznać za podatnika na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o podatku rolnym oraz na podstawie art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, gdyż nie jest posiadaczem zależnym wyżej wskazanej nieruchomości gruntowej, stanowiącej własność jednostki samorządu terytorialnego, ani na podstawie umowy zawartej z właścicielem, ani też na podstawie innego tytułu prawnego.

Zdaniem Kolegium nie można przyjąć, iż strona skarżąca po wygaśnięciu umowy dzierżawy nadal sprawuje faktyczne władztwo nad sporną nieruchomością. Dlatego, nie zgodzono się ze stanowiskiem strony skarżącej, która domagała się uznania jej za podatnika podatku rolnego na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy o podatku rolnym oraz za podatnika podatku od nieruchomości na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a więc jako posiadacza nieruchomości stanowiącej własność jednostki samorządu terytorialnego bez tytułu prawnego. Organ odwoławczy stanął na stanowisku, że brak protokolarnego przekazania nieruchomości, w wyznaczanym przez Gminę terminie, nie oznacza, że strona skarżąca nadal sporną nieruchomością faktycznie włada. Zdaniem Kolegium za sprawowanie faktycznego władztwa nad nieruchomością po wygaśnięciu umowy dzierżawy nie może być uznane dwukrotne wykoszenie terenu. Takie sporadyczne czynności porządkowe nie stanowią bowiem o nabyciu posiadania w jakiejkolwiek formie. Pozostałe zaś wskazane przez stronę skarżącą się czynności faktyczne na gruncie miały miejsce przed przejęciem gruntu przez właściciela, stąd nie mogą świadczyć o posiadaniu tego terenu po wygaśnięciu umowy o dzierżawę gruntu. W związku z powyższym - w ocenie Kolegium - zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wykazał, aby strona skarżąca sporną nieruchomością faktycznie władała w okresie po wygaśnięciu umowy. W związku z powyższym zdaniem organu odwoławczego , wobec nie złożenia korekty deklaracji na podatek rolny za 2014 r. i złożenia błędnej deklaracji za 2015 r., zasadnie organ l instancji określił stronie skarżącej wysokość zobowiązania w podatku rolnym za 2014 i 2015 r.

W skargach na powyższe decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie strona skarżąca zarzuciła:

1. naruszenie prawa procesowego mającego istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

- art. 122, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 w zw. z art. 235 ustawy Ordynacja podatkowa, polegające na zaniechaniu podjęcia wszelkich niezbędnych działań mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, a także poprzez uchybienie obowiązkowi zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie przeprowadzenia dowodów z przesłuchania świadków na okoliczność posiadania i sposobu korzystania z przedmiotowego gruntu, częstotliwości i zakresu wykonywania prac na przedmiotowym gruncie, w konsekwencji czego w zaskarżonej decyzji zabrakło wszechstronnego odniesienia się przez organ odwoławczy do kwestii posiadania przedmiotowego gruntu;

- art. 180 § 1 w zw. z art. 235 ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez pominięcie w przedmiotowym postępowaniu dowodów wskazywanych w odwołaniu od decyzji I instancji (materiał filmowy, zdjęciowy, dostępny pod adresami [...] oraz [...] ) podczas gdy w myśl art. 180 § 1 O.p. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy;

- art. 187 § 1 w zw. z art. 235 ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a to w postaci pism dołączonych do wniosku dowodowego z dnia 25 maja 2015 roku, uznanie ich za niemające znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, podczas gdy z przedmiotowych pism wprost wynika wola władania przez skarżącego przedmiotowym terenem, cel na jaki skarżący ma zamiar przedmiotowy grunt przeznaczyć, a zatem okoliczności służące odtworzeniu elementu psychicznego posiadania (animus);

- art. 191 w zw. z art. 235 ustawy Ordynacja podatkowa, wobec naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów, w wyniku czego błędnie, bez przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego, uznano, że przejęcie przedmiotowego gruntu w posiadanie przez Miasto Oświęcim zostało udowodnione;

- art. 187 § 1, art. 191 w zw. z art. 235 ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez błędne, a nade wszystko przedwczesne, bo nie poprzedzone wyczerpującym postępowaniem dowodowym - uznanie, że brak jest podstaw do przyjęcia, by strona skarżąca nadal sprawowała faktyczne władztwo nad sporną nieruchomością;

- art. 233 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji gdy rozstrzygnięcie sprawy wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części, co winno skutkować uchyleniem w całości decyzji organu I instancji;

2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to:

- art. 3 ust. 1 pkt 4) lit. b) ustawy o podatku rolnym oraz art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, poprzez jego błędną wykładnię w następstwie której przyjęto, że strona skarżąca nie może być uznane za posiadacza przedmiotowej nieruchomości bez tytułu prawnego, a w konsekwencji nie może być traktowane jako podatnik podatku rolnego i podatku od nieruchomości na podstawie wymienionego przepisu.

Ponadto w skargach zarzucono, że nieprawidłowo ustalono stronie skarżącej podatek rolny za 2014r. zaniżając jego wysokość o 615 zł, podatek rolny za rok 2015 zaniżając jego wysokość o 1160 zł, podatek od nieruchomości za 2014r. zaniżając jego wysokość o 29 zł, podatek od nieruchomości za rok 2015 zaniżając jego wysokość o 59 zł.

W skargach wniesiono również o przeprowadzenie uzupełniających dowodów z dokumentów, tj. kopii pisma Prezydenta Miasta O. z dnia 27 czerwca 2014 dotyczącego przedmiotowej sprawy.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.

Postanowieniem na rozprawie w dniu 10 maja 2016 r. Sąd połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt od I SA/Kr 364/16 do I SA/Kr 367/16 i postanowił prowadzić je pod wspólną sygnaturą akt I SA/Kr 364/16.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna.

Na wstępie rozważań należy wskazać, iż zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. Poz. 270 ze zm.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Zgodnie natomiast z treścią art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek, dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Oceniając zaskarżone decyzje organu odwoławczego z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów, stwierdzić należy, że nie naruszają one prawa.

Poza zarzutami proceduralnymi istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy strona skarżąca może być uznana za podatnika podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości odnośnie ww. gruntów, po wygaśnięciu umowy ich dzierżawy.

W pierwszej kolejności, także z uwagi na zarzuty skargi, należy rozważyć czy w sprawie zebrano i oceniono całość materiału dowodowego i czy ocena dokonana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze jest oceną, o jakiej mowa w art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa, dopiero bowiem na gruncie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego możliwe jest właściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego.

W postępowaniu dowodowym organ podatkowy zobowiązany jest do wszechstronnego, obiektywnego zgromadzenia materiału dowodowego i takiej jego oceny, aby w sposób najbardziej oddający rzeczywistość ustalić stan faktyczny sprawy (art. 122, art. 180 i art. 187 §1 ustawy Ordynacja podatkowa). Organ podatkowy winien poddać ocenie wszystkie zebrane w sprawie dowody zarówno z osobna, jak i we wzajemnej łączności, ustosunkowując się do istotnych różnic w tych dowodach. Określonym dowodom organ może odmówić wiarygodności, ale dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu i wyjaśnieniu przyczyn takiej oceny. W ocenie tej winien kierować się wiedzą, zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Naruszenie tych reguł stanowi przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów (art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa). Wymagania te organ podatkowy spełnił w niniejszej sprawie albowiem skompletował materiał dowodowy oraz dokonał oceny zebranych w sprawie dowodów według wskazanych reguł. Na spełnienie powyższych wymagań wskazuje chociażby postanowienie Prezydenta Miasta O. z dnia 11 czerwca 2015r. o dopuszczeniu jako dowodów w postępowaniu wszystkich dokumentów zawnioskowanych przez stronę skarżącą we wniosku dowodowym z dnia 25 maja 2015r.

Sąd nie podziela zarzutu braku zebrania kompletnego materiału dowodowego oraz niewłaściwej jego oceny. Sąd podkreśla, że organ nie jest obciążony nieograniczonym obowiązkiem dowodowym i jeżeli okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia zostały już udowodnione, to dalsze gromadzenie dowodów w tym zakresie jest zbędne. Podkreślić trzeba, że w zaskarżonych decyzjach organ odwoławczy odniósł się do załączonego do odwołania materiału zdjęciowego i ocenił, że nie dowodzi on o sprawowaniu władztwa nad gruntami przez stronę skarżącą po wygaśnięciu umowy dzierżawy. W treści uzasadnień zaskarżonych decyzji organ odwoławczy wyraźnie stwierdził, że pojedyncze czynności porządkowe, związane z koszeniem trawy dokonane po dniu wygaśnięcia umowy dzierżawy nie świadczą jeszcze o wykonywaniu władztwa nad rzeczą. Stwierdzenie to koreluje z opisem fotografii nr 6,7 i 8 załączonych do odwołania. Pozostałe fotografie obrazowały czynności i wydarzenia, które miały miejsce przed wygaśnięciem umowy dzierżawy, czemu strona skarżąca nie zaprzeczyła. Nadto załączone w toku rozprawy zdjęcia, które miały potwierdzać posiadanie przez skarżącą spornych gruntów nie mogły być przedmiotem skutecznej oceny. Widać na nich bowiem wyłącznie kosiarkę i wykoszoną trawę.

W konsekwencji ustalony w sprawie stan faktyczny uznać należy za prawidłowy. W ocenie Sądu organy w sposób właściwy dokonały też subsumpcji ustalonego stanu faktycznego pod odpowiednie normy prawne.

Przechodząc do zarzutów natury merytorycznej stwierdzić należy, że zakres podmiotowy podatku rolnego i podatku od nieruchomości (odnoszący się do kontrolowanych spraw) wyznaczają art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy o podatku rolnym i art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Wynika z nich, że podatnikiem podatku rolnego i podatku od nieruchomości jest posiadacz gruntów lub nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie jest bez tytułu prawnego (z przewidzianymi w niniejszych przepisach wyjątkami).

Bezsporny między stronami był fakt, że umowa dzierżawy z 16 czerwca 2011r. pomiędzy Miastem O., a stroną skarżącą dotycząca gruntów obejmujących działki o numerach ewidencyjnych pgr. [...] o łącznej powierzchni 48 474 m2 i wygasła wraz z dniem 15 czerwca 2014r.

A zatem mając na uwadze treść przywołanych przepisów nie było wątpliwości, że po dniu wygaśnięcia umowy dzierżawy strona skarżąca nie miała tytułu prawnego do spornego gruntu, należało więc rozstrzygnąć, czy strona skarżąca była w posiadaniu spornego gruntu po dniu wygaśnięcia umowy.

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie zawiera definicji "posiadacza". Oceny, czy strona skarżąca jest posiadaczem nieruchomości, należy zatem dokonać na podstawie przepisów ustawy Kodeks cywilny, albowiem przepisy art. 336 i następne tej ustawy regulują instytucję posiadania. Zgodnie z art.336 K.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel /posiadacz samoistny/, jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą /posiadacz zależny/. Posiadanie to rodzaj faktycznego władztwa nad rzeczą, na które składają się dwa elementy: fizyczny - corpus, polegający na władaniu rzeczą i psychiczny - animus, polegający na woli wykonywania władztwa dla siebie. Corpus oznacza zatem, że dany podmiot znajduje się w sytuacji, która daje mu możliwość władania rzeczą w taki sposób, jak mogą to czynić, którym przysługuje do rzeczy określone prawo.

Orzekający w kontrolowanych sprawach Sąd podziela stanowisko organów, z których wynika, że po dniu wygaśnięcia umowy dzierżawy strona skarżąca nie sprawowała władztwa (corpus) nad spornymi gruntami, przez co nie mogła być podatnikiem podatku rolnego i od nieruchomości jako posiadacz. Jakkolwiek nie ma wątpliwości, że strona skarżąca miała wolę wykonywania władztwa względem spornego terenu dla siebie (animus), to jednak dla uznania jej za posiadacza konieczne jest wystąpienie obydwu tych elementów łącznie.

Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że reprezentujący właściciela gruntu Prezydent Miasta O. pismami z dnia 26 marca 2014r., z dnia 10 czerwca 2014r., z dnia 24 czerwca 2014r. zajął jednoznaczne stanowisko odmawiające stronie skarżącej przedłużenia umowy o dzierżawę gruntu obejmującego działki o numerach ewidencyjnych: pgr. [...] Odmawiając przedłużenia umowy Prezydent Miasta O., reprezentujący właściciela gruntu - Miasto O., wezwał stronę skarżącą do zwrotu dzierżawionych działek i wskazał na wyznaczenie terminu protokolarnego zwrotu działek na rzecz właściciela gruntu w dniu 16 czerwca 2014 r. W tym dniu reprezentujący właściciela gruntu - Miasto O. pracownicy Urzędu Miasta dokonali przejęcia posiadania wyżej wskazanych działek. Przedstawiciele strony skarżącej nie stawili się w terenie.

W ocenie Sądu organ odwoławczy zasadnie przyjął, że przepis art. 348 kodeksu cywilnego, stanowiący o przeniesieniu posiadania nie uprawnia do twierdzenia, że skuteczność tej czynności uzależniona jest od sporządzenia protokołu zdawczo - odbiorczego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 czerwca 2010 r., sygn. akt l SA/Wr 552/10). Z przepisu tego nie można też wywieźć wymogu protokolarnego przekazania nieruchomości dla utraty statusu posiadacza w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego i braku skuteczności jednostronnego przejęcia spornej nieruchomości dokonanego w dniu 16 czerwca 2014 r. przez właściciela gruntu - Miasto O. Posiadanie jest bowiem stanem faktycznego władania rzeczą. Zatem każde zdarzenie stanowiące źródło tego stanu musi być traktowane jako skuteczny sposób nabycia posiadania (E. Gniewek: Komentarz do art. 348 Kodeksu cywilnego, System Informacji Prawnej LEX). Do tego nie ma najmniejszych wątpliwości, iż kluczowe znaczenie w sprawie ma wola właściciela i korzystanie z uprawnień właścicielskich, wyrażone jasno po zakończeniu umowy o korzystanie z cudzej rzeczy, jaką łączyła strony. Wolą właściciela było przejęcie posiadania, a organy należycie oceniły, iż ze zgromadzonego materiału wynika, że do takiego przejęcia doszło.

Sąd podkreśla również, że stan nieruchomości z chwili przejęcia w posiadanie przez właściciela udokumentowany został na fotografiach i w sporządzonej na tę okoliczność notatce służbowej. Z powyższych dokumentów wynika, że działki są niewykoszone. Na ich terenie oprócz wmurowania kamienia węgielnego i osadzenia słupka, nie posadowiono żadnych budowli, budynków i innych naniesień. Okoliczności te zdaniem Sądu potwierdzają brak władztwa strony skarżącej nad spornymi działkami. Sąd uznał również za trafną ocenę organów, z której wynika, że za sprawowanie faktycznego władztwa nad nieruchomością po wygaśnięciu umowy dzierżawy nie może być uznane dwukrotne wykoszenie terenu, czy też zainstalowanie "upominacza dla Pokoju", mającego postać słupka.

Mając powyższe na uwadze orzekający w sprawie Sąd doszedł do przekonania, że organy podatkowe w kontrolowanych sprawach sprostały wszelkim wymogom prawnym zarówno procesowym, jak i materialnym, co doprowadziło do wydania prawidłowych rozstrzygnięć w sprawach. W konsekwencji powyższego Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Końcowo należy wskazać, że istniały podstawy do połączenia spraw ze skarg na wszystkie ww. decyzje do wspólnego rozpoznania na podstawie art. 111 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sprawy te, ze względu na stan faktyczny i istotę spornych zagadnień prawnych, pozostawały ze sobą w związku w rozumieniu wyżej wskazanego przepisu.