Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2367/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 106 poz 1118
law: Ustawa z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędziowie sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2015 r. sprawy ze skargi V. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na osiedlenie się 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2014 roku nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz skarżącego V. M. kwotę 557 (pięćset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Sądu decyzją z [...] września 2014 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, działając na podstawie art. 52 ust. 5 w związku z art. 8 ust. 2 ustawy z 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, dalej "Konstytucja RP" oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), dalej "k.p.a." i art. 513 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2013 r. poz.1650 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję z [...] kwietnia 2014 r. Wojewody [...] w przedmiocie odmowy udzielenia V. M. zezwolenia na osiedlenie się.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie sprawy.

Wojewoda [...] – po rozpatrzeniu wniosku V. M. - decyzją z [...] kwietnia 2014 r. odmówił udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Na skutek odwołania cudzoziemca od powyższej decyzji, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] września 2014 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że V. M. w dniu złożenia wniosku o udzielenie niniejszego zezwolenia przebywał w Polsce na podstawie wizy o symbolu [...] wydanej w dniu 23 grudnia 2013 r. przez konsula w W. z terminem ważności od dnia 8 stycznia 2014 r. do dnia 07 stycznia 2015 r. na czas pobytu 365 dni. W toku postępowania cudzoziemiec przedstawił następujące dokumenty na okoliczność polskiego pochodzenia, tj.

- sporządzony w dniu 30 lipca 2013 r. wtórnik aktu urodzenia cudzoziemca, w którym nie zamieszczono informacji o narodowości rodziców V. M.,

- wydany w dniu 16 kwietnia 2013 r. wyciąg z Państwowego Rejestru Aktów Stanu Cywilnego Obywateli o Państwowej Rejestracji Narodzin dotyczący urodzenia matki cudzoziemca N. M., zawierający wpis o polskiej narodowości babci cudzoziemca O. M.,

oraz

- sporządzony w dniu 9 lutego 2013 r. wyciąg z Państwowego Rejestru Aktów Stanu Cywilnego Obywateli o Rejestracji Urodzin nr [...] dotyczący babki cudzoziemca, z którego wynika, iż prababka strony P. B. posiadała narodowość polską, zaś pradziadek – A. B. był narodowości [...],

- sporządzony w dniu 8 sierpnia 2014 r. wtórnik aktu urodzenia matki cudzoziemca N. M., w którym nie zamieszczono informacji o narodowości jej rodziców, czyli dziadków wnioskodawcy V. M.,

- wydany w dniu 21 sierpnia 2014 r. wyciąg z Państwowego Rejestru Aktów Stanu Cywilnego Obywateli o Państwowej Rejestracji Narodzin dot. narodzin babki cudzoziemca – O. B., zawierający wpis o polskiej narodowości pradziadków cudzoziemca P. B. i A. M.,

- sporządzony w dniu 2 września 2014 r. wyciąg z Państwowego Rejestru Aktów Stanu Cywilnego Ludności o Zawarciu Małżeństwa oraz Potwierdzeniu Nazwiska Przedmałżeńskiego dot. zawarcia przez babkę cudzoziemca O. B. w dniu 24 września 1945 r . związku małżeńskiego z W. M.,

- pismo z Ministerstwa Sprawiedliwości [...] z 2 września 2014 r. dot. zmian zapisów w akcie urodzenia babki cudzoziemca – O. B. ur. 19 kwietnia 1926 r.

Oceniając zebrany materiał dowodowy w sprawie Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców podzielił stanowisko Wojewody [...], że V. M. nie wykazał za pomocą dopuszczalnych w przedmiotowym postępowaniu dowodów, określonych w ustawie o repatriacji, że jego przodkowie posiadali polską narodowość, pochodzenie lub obywatelstwo. W ocenie organu odwoławczego przedstawione w toku postępowania dokumenty, które stwierdzają polską narodowość babki cudzoziemca i jego pradziadków zostały wydane współcześnie i nie mogą być uznane za wiarygodne dowody potwierdzający polskie pochodzenie cudzoziemca, gdyż nie jest możliwa weryfikacja czy zapisy w nich umieszczone odpowiadają treści zapisów w dokumentach pierwotnych. Zdaniem organu dokumenty te nie spełniają wymagań formalnych wynikających z zapisów ustawy o repatriacji. Organ stoi na stanowisku, że choć w niniejszej sprawie przepisy ustawy o repatriacji należy stosować pomocniczo, a nie wprost, to mimo to dokumenty wydane współcześnie przez władze [...], jedynie na "własne życzenie wnioskodawcy" nie spełniają określonych wymogów. Dalej organ wywiódł, że polskie organy nie są zobowiązane do uznawania dokumentów, wydanych przez władze innego kraju, jeżeli nie są one poparte wiarygodnymi dokumentami źródłowymi, których cudzoziemiec nie posiada. Sama deklaracja cudzoziemca na okoliczność polskiego pochodzenia nie jest wystarczająca do ustalenia tej przesłanki. Nie bez znaczenia jest fakt, że stosowany w sprawie art. 52 ust. 5 Konstytucji RP uzależnia stwierdzenie pochodzenia polskiego zgodnie z ustawą. Zatem chodzi tu o ustawę polską w rozumieniu art. 87 ust. 1 Konstytucji, z czego wynika, że organami uprawnionymi do stwierdzenia polskiego pochodzenia są wyłącznie polskie organy władzy publicznej. Organ stosując w tym przypadku przepisy art. 5 i 6 ustawy o repatriacji musi oceniając przedłożone dokumenty mieć na uwadze kto i kiedy je wydał oraz czy ich treść odnosi się do przeszłości, w której to przeszłości odpowiednio wskazany przodek był narodowości polskiej. Wystawione aktualnie przez władze ukraińskie dokumenty dotyczące danych z akt stanu cywilnego nie pozwalają na weryfikację danych tam zawartych, a same z racji daty ich wystawienia nie są źródłem wiedzy historycznej.

Ponadto organ wskazał, że cudzoziemiec na potwierdzenie swojego polskiego pochodzenia przedstawił dokumenty, w których istnieją poważne rozbieżności dotyczące polskiej narodowości jego pradziadka – A. B. W dokumencie sporządzonym w dniu 9 lutego 2013 r. zamieszczono zapis, iż A. B. był narodowości [...], natomiast w dokumencie wydanym w dniu 21 sierpnia 2014 r. zapisano, iż pradziadek cudzoziemca posiadał narodowość polską.

W konsekwencji organ uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia, iż V. M. posiada polskie pochodzenie i brak jest podstaw do udzielenia mu zezwolenia na osiedlenie się w oparciu o postanowienia art. 52 ust. 5 Konstytucji RP. Organ administracji, udzielając w tym stanie rzeczy wnioskowanego zezwolenia - które jest bezterminową formą legalizacją pobytu cudzoziemca na terytorium Polski - naruszyłby obowiązujące przepisy prawa.

Skargę na decyzję z [...] września 2014 r. Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wywiódł V. M.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego w postaci art. 52 ust. 5 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, art. 6 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z 9 listopada 2000 r. o repatriacji oraz naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 7 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 76 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 78 k.p.a. w zw. z art. 76 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy.

W wywodach skargi skarżący wskazał, że w ustawodawstwie polskim brak jest jednoznacznej regulacji ustawowej normującej tryb stwierdzania polskiego pochodzenia osoby, która w myśl art. 52 ust. 5 Konstytucji RP może osiedlić się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na stałe. Takich wytycznych nie zawiera Konstytucja RP, co prowadzi do tego, że osoby ubiegające się o ww. zezwolenie powinny, mieć zagwarantowaną możliwość wykazywania swojego pochodzenia wszelkimi możliwymi środkami dowodowymi i tego prawa nie mogą ograniczać organy rozpatrujące sprawę. Do realizacji tego prawa organy powinny posiłkowo stosować nie tylko przepisy ustawy o repatriacji, co uczyniły w niniejszej sprawie organy administracji, ale również przepisy ustawy z 7 września 2007 r. o Karcie Polaka (Dz. U. Nr 180, poz. 1280 ze. zm.), obowiązującej od 28 marca 2008 r. Ustawa o Karcie Polaka mimo, że nie zawiera definicji polskiego pochodzenia to odnosi się do potwierdzenia przynależności do Narodu Polskiego i zdaniem skarżącego regulacje w niej zawarte winny stanowić wskazówkę interpretacyjną co do zakresu wymagań stawianych osobom, które ubiegają się o zezwolenie na osiedlenie się w Polsce. Obie ustawy odnoszą się do sposobu udokumentowania polskiego pochodzenia / przynależności do Narodu Polskiego i używają zwrotu "w szczególności", co oznacza, że jeśli zostają przedłożone dokumenty inne niż wymienione w art. 13 ust. 3 ustawy o Karcie Polaka lub 6 ustawy o repatriacji to nie można tylko na tej podstawie wydać decyzji negatywnej.

Dalej skarżący wywiódł, że ustawa o repatriacji nie określa rodzaju dokumentów, jakie powinny być przedstawione w celu uznania danej osoby za osobę pochodzenia polskiego (w szczególności nie dzieli ich na współczesne i pierwotne), ani nie zawiera precyzyjnych wymagań prawnych, jakim dokumenty powinny odpowiadać. Powyższe, ma umożliwić osobom ubiegającym się o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się na dowodzenie, przy użyciu wszelkich środków dowodowych swojego polskiego pochodzenia. Skarżący odwołując się do orzecznictwa sądowego i doktryny podniósł, że katalog dowodów wymieniony w ustawie o repatriacji, którymi można potwierdzić polskie pochodzenie nie jest katalogiem zamkniętym. Oznacza to, że jako dowód w sprawie należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest z prawem sprzeczne (art. 75 k.p.a.). W ocenie skarżącego, sposobem takim może być nawet własne oświadczenie osoby zainteresowanej, które organ powinien brać pod uwagę prowadząc postępowanie wyjaśniające.

Tymczasem organy orzekające w przedmiotowej sprawie wskazały ogólnikowo, iż skarżący nie wykazał za pomocą dopuszczanych w przedmiotowym postępowaniu dowodów, że posiada polskie pochodzenie. Nie dały wiary dokumentom składanym przez skarżącego, nie wskazując podstaw prawnych swojego stanowiska, ani nie przedstawiając kontrargumentów podważających przedstawione dokumenty.

Skarżący stoi na stanowisku, że złożone w toku postępowania administracyjnego wyciągi dokumentów, w szczególności wyciąg z Państwowego Rejestru Akt Stanu Cywilnego obywateli o państwowej rejestracji narodzin nr [...] sporządzonego w dniu 16 kwietnia 2013 r oraz wyciąg z Państwowego Rejestru Akt Stanu Cywilnego ludności o rejestracji państwowej urodzeń zgodnie z artykułami 126, 133, 135 Kodeksu Rodzinnego [...] nr [...] z dnia 21 sierpnia 2014 r., są dokumentami urzędowymi sporządzonymi przez organy obcego państwa i brak jest podstaw do ich kwestionowania tylko z tego powodu, że są wyciągami. Skarżący w toku postępowania poinformował, że nie może znaleźć dokumentu pierwotnego oraz oświadczył, dołączone przez niego dokumenty, akty stanu cywilnego nie były zmieniane wyrokami sądów. Zatem żądanie organu o dokumenty źródłowe było w ocenie skarżącego - po pierwsze - niemożliwe do wykonania, z uwagi na to, że skarżący nie wie gdzie (i czy) obecnie są te dokumenty (wiedzy tej nie może uzyskać od babci bowiem z uwagi na wiek nie wysławia się ona już dobrze, a dziadek, który może przedłożył dokumenty nie żyje), a po wtóre zbędne skoro skarżący przedstawił dowody z dokumentów urzędowych.

Formalna autentyczność ww. dokumentów nie została w postępowaniu administracyjnym zakwestionowana. W toku postępowania nie ujawniły się również żadne okoliczności, w świetle których prawdziwość poczynionych w wyciągach akt stanu cywilnego adnotacji o polskiej narodowości babki i pradziadków skarżącego budziłaby uzasadnione wątpliwości. Wprowadzenie przepisami szczególnymi obowiązku przedstawienia dokumentów w oryginale nie wyłącza zasad dopuszczalności innych dowodów (w niniejszej sprawie w postaci wyciągów z akt stanu cywilnego).

Zdaniem skarżącego nieuzasadnione jest stanowisko organu, iż polskie organy nie są zobowiązane do uznawania dokumentów wydanych przez władze innego kraju, jeżeli nie są one poparte wiarygodnymi dokumentami źródłowymi, których cudzoziemiec nie posiada. Powyższe prowadziłoby do wniosku, iż dokumenty państw obcych nie mogą stanowić dowodu istotnego w sprawie. Organ nie może dowolnie odrzucić, bez przeprowadzenia przeciwdowodu, istnienia faktu stwierdzonego w dokumencie wydanym przez władze państwa obcego. Wyciąg z akt stanu cywilnego wydany przez władze państwa obcego (w przedmiotowej sprawie [...]) jest dokumentem urzędowym bez względu na to na podstawie jakich dowodów został wydany.

Odnosząc się do stanowiska Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców jakoby skarżący na potwierdzenie swojego polskiego pochodzenia przedstawił dokumenty w których istnieją poważne rozbieżności dotyczące polskiej narodowości jego pradziadka, skarżący wskazał, iż kwestię tę wyjaśniał w toku postępowania, tj. przedłożył pismo Ministerstwa Sprawiedliwości [...], Główny Urząd Sprawiedliwości w obwodzie C., Miejski Rejonowy Urząd Sprawiedliwości w K., Służba Rejestracyjna, Państwowy Urząd Stanu Cywilnego dla Rejonu K. z 2 września 2014 r. nr [...] (wydane na wniosek skarżącego) w celu ostatecznego potwierdzenia, iż przedłożony wyciąg z Państwowego Rejestru Akt Stanu Cywilnego ludności o rejestracji państwowej urodzeń zgodnie z artykułami 126, 133, 135 Kodeksu Rodzinnego [...] nr [...] dotyczący babki wnioskodawcy O. B., nie zawiera żadnych zmian oraz, iż żadne pierwotnie wymienione w nim dane nie podlegały jakimkolwiek modyfikacjom, a zatem dokument ten jest oryginalny i stanowi dowód potwierdzający posiadanie narodowości polskiej przez oboje wymienionych w nim pradziadków wnioskodawcy, tj. oboje rodziców babki wnioskodawcy O. B., co jest zgodne ze stwierdzonym i ustalonym w świetle dotychczas zebranego materiału stanem faktycznym.

W związku z powyższym skarżący wyraził przekonanie, iż organy administracji prowadząc postępowanie nie przeprowadziły wnikliwie oceny przedstawionych przez stronę dokumentów i bezzasadnie nie uwzględnił okoliczności związanych z faktem, iż pradziadkowie skarżącego byli narodowości polskiej. W konsekwencji organy niedostatecznie wyjaśniły stan faktyczny sprawy, czym naruszyły podstawowe obowiązki w zakresie gromadzenia materiału dowodowego.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 , ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 52 ust. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej osoba, której polskie pochodzenie zostało stwierdzone zgodnie z ustawą, może osiedlić się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na stałe. Przepis ten ustanawia dla osób, których polskie pochodzenie zostało formalnie, tj. zgodnie z ustawą stwierdzone, prawo podmiotowe do osiedlenia się na terytorium Polski, przy czym, z treści tego przepisu wynika konieczność ustawowej regulacji mechanizmu stwierdzania polskiego pochodzenia osób ubiegających się o prawo pobytu w Polsce. Należy zaznaczyć, że przepis ten nie zawiera regulacji, co do trybu dochodzenia owego konstytucyjnie gwarantowanego prawa. Dlatego zasadne jest przyjęcie, co prawidłowo uczyniły organy, że to na podstawie art. 52 ust. 5 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, którą to ustawę zasadniczą należy zastosować bezpośrednio, osoba której polskie pochodzenie zostało stwierdzone zgodnie z ustawą ma prawo podmiotowe do domagania się od władz publicznych udzielenia zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na stałe. Ponieważ ustawa zasadnicza nie zawiera szczegółowych mechanizmów pozwalających na realizację tego prawa podmiotowego należy posiłkować się trybem wydawania zezwoleń na osiedlenie się przewidzianym w ustawie z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz. U. z 2011 r. nr 264, poz. 1573 ze zm.) w zw. z art. 513 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 123 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2014 r. poz.1650 ze zm.) oraz ustawie z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji (t.j. Dz. U. z 2004 r. nr 53, poz. 532 ze zm.), która jako jedyna zawiera definicję "osoby polskiego pochodzenia".

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o repatriacji za osobę polskiego pochodzenia, w rozumieniu tej ustawy, uznaje się osobę deklarującą narodowość polską i spełniającą łącznie następujące warunki:

- co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było narodowości polskiej;

- wykaże ona swój związek z polskością, w szczególności przez pielęgnowanie polskiej mowy, polskich tradycji i zwyczajów.

Za osobę polskiego pochodzenia uznaje się również osobę deklarującą narodowość polską, która posiadała w przeszłości obywatelstwo polskie lub co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków posiadało obywatelstwo polskie oraz spełniającą warunek określony w ust. 1 pkt 2 (art. 5 ust. 2 powołanej ustawy).

Zgodnie z przepisem art. 6 ustawy o repatriacji, dowodami potwierdzającymi polskie pochodzenie mogą być dokumenty, wydane przez polskie władze państwowe lub kościelne, a także przez władze byłego ZSRR, dotyczące wnioskodawcy lub jego rodziców, dziadków lub pradziadków, a w szczególności:

- polskie dokumenty tożsamości;

- akty stanu cywilnego lub ich odpisy albo metryki chrztu poświadczające związek z polskością;

- dokumenty potwierdzające odbycie służby wojskowej w Wojsku Polskim, zawierające wpis informujący o narodowości polskiej;

- dokumenty potwierdzające fakt deportacji lub uwięzienia, zawierające wpis informujący o narodowości polskiej;

- dokumenty tożsamości lub inne dokumenty urzędowe zawierające wpis informujący o narodowości polskiej.

Dowodami potwierdzającymi polskie pochodzenie mogą być również inne dokumenty, a w szczególności:

- o rehabilitacji osoby deportowanej, zawierające wpis informujący o jej narodowości polskiej;

- potwierdzające prześladowanie osoby ze względu na jej polskie pochodzenie.

W sprawie okolicznością bezsporną jest, że V. M. wykazał posiadanie związków z polskością. Natomiast kwestią sporną jest okoliczność, czy skarżący w toku postępowania wykazał narodowość polską swoich wstępnych. Skarżący powołał się na narodowość polską swojej babki O. M. z domu B. oraz na narodowość polską prababki P. B. oraz pradziadka A. B.

W rozpoznawanej sprawie spór dotyczy w pierwszej kolejności właściwej wykładni art. 6 ustawy o repatriacji, tzn. przesądzenia, czy dokumenty wytworzone przez organy innego państwa tj. [...], mogą stanowić podstawę do ustaleń w kwestii posiadania narodowości polskiej przez babkę i pradziadków skarżącego.

W świetle jasno sformułowanej treści art. 6 ust. 1 ustawy o repatriacji oczywistym jest, że co do zasady potwierdzanie polskiego pochodzenia winno następować w oparciu o dokumenty historyczne, wytworzone przez ściśle określone podmioty, tj. w oparciu o dokumenty wytworzone przez władze polskie (państwowe lub kościelne) oraz władze byłego ZSRR. Nie ulega wątpliwości, że dokumentów spełniających tego rodzaju kryteria skarżący nie przedłożył w postępowaniu administracyjnym, zakończonym obecnie zaskarżoną decyzją Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców.

Nie ulega jedna wątpliwości, że w art.6 ust.2 ustawy o repatriacji przewidziano odstępstwo od zasady wyrażonej w art.6 ust.1 tej ustawy, dopuszczając jako możliwe dowodzenie posiadania polskiego pochodzenia także w oparciu o dokumenty wytworzone współcześnie (bez bliższego wskazania podmiotów wystawiających te dokumenty). W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że dyspozycji art.6 ust.2, nie można traktować jako zniesienia zasady ustanowionej w ust.1 przywołanego artykułu, albowiem byłoby równoznaczne ze stworzeniem niepożądanej możliwości nadużywania przepisu. Jednakże w ocenie Sądu zakres zastosowania art.6 ust.2 nie powinien być również nadmiernie zawężany, pozostając w całkowitym oderwaniu od stanu faktycznego danej sprawy.

Skarżący wywodzi swoje polskie pochodzenie po babce i pradziadkach, opierając się w tym zakresie na wytworzonych współcześnie ukraińskich aktach stanu cywilnego tych osób, w których to dokumentach narodowość babki skarżącego O. M. oraz pradziadków P. B. i A. M. oznaczono jako polską. Podkreślenia wymaga, że formalna autentyczność tych dokumentów nie została w postępowaniu administracyjnym zakwestionowana. Jednocześnie, co istotne, w postępowaniu tym nie ujawniły się żadne okoliczności, w świetle których prawdziwość poczynionych w dokumentach [...] adnotacji o polskiej narodowości babki i pradziadków skarżącego budziłaby uzasadnione wątpliwości.

W toku postępowania administracyjnego skarżący podniósł, że jego babka O. B. urodziła się w miejscowości P., obwód [...], rejon [...], która obecnie należy do terytorium [...], a w dacie jej urodzenia tj. w 1926 r. należała do ziem polskich i stanowiła integralną część terytorium II Rzeczypospolitej Polskiej.

Jak już wyżej wskazano, zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o repatriacji, za osobę polskiego pochodzenia uznaje się również osobę deklarującą narodowość polską, która posiadała w przeszłości obywatelstwo polskie lub co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków posiadało obywatelstwo polskie oraz spełniającą warunek określony w ust. 1 pkt 2.

Organ nie poczynił w sprawie wystarczających ustaleń w zakresie, czy babka skarżącego oraz jego pradziadkowie nie posiadali w przeszłości obywatelstwa polskiego. Biorąc pod uwagę datę urodzenia O. B., tj. [...] kwietnia 1926 r., znaczenie mają przepisy ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego (Dz. U. R.P. Nr 7, poz. 44 ze zm.).

Zgodnie z art. 4 pkt 1 powołanej wyżej ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. obywatelstwo polskie nabywało się przez urodzenie. Z kolei art. 5 zd. 1 stanowił, iż przez urodzenie dzieci ślubne nabywają obywatelstwo ojca, dzieci nieślubne – obywatelstwo matki.

Pozostaje poza sporem, iż rodzice O. B. pozostawali w związku małżeńskim. Decydujące znaczenie zatem dla ustalenia, czy nabyła ona obywatelstwo polskie miała zatem okoliczność, czy obywatelstwo polskie posiadał jej ojciec – A. B.

Odwołując się do Traktatu Pokojowego między głównymi Mocarstwami Sprzymierzonymi i Stowarzyszonymi a Polską podpisanego w Wersalu 28 czerwca 1919 r. (Dz. U. R. P. z 1920 r. Nr 110, poz. 728) należy stwierdzić, że zgodnie z art. 3 Traktatu, Polska uznała za obywateli polskich, z samego prawa i bez żadnych formalności, tych obywateli niemieckich, austriackich, węgierskich lub rosyjskich, którzy w chwili uzyskania przez Traktat mocy obowiązującej, posiadali stałe zamieszkanie (domiciliés) na terytorium uznanym lub które będzie uznane za część składową Polski.

Traktat Pokojowy podpisany w Wersalu 28 czerwca 1919 r. wszedł w życie 10 stycznia 1920 r., a więc jeszcze przed wejściem w życie ustawy o obywatelstwie Państwa Polskiego z dnia 20 stycznia 1920 r.

Z przepisu art. 3 Traktatu Pokojowego wynika, że obywatelstwo polskie nabywało się z mocy samego prawa, jeżeli w dniu 10 stycznia 1920 r. posiadało się stałe zamieszkanie (domiciliés) na obszarze Państwa Polskiego.

Obszar Państwa Polskiego obejmował miasto Warszawę, województwa: warszawskie, łódzkie, kieleckie, lubelskie, białostockie, poznańskie i pomorskie, jak również b. Królestwo Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim, co potwierdza treść art. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 7 czerwca 1920 r. w przedmiocie wykonania ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego (Dz. U. R. P. Nr 52, poz. 320).

Sposób nabycia obywatelstwa polskiego z mocy samego prawa przewidziany w art. 3 Traktatu Pokojowego znalazł potwierdzenie w art. 2 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego, zgodnie z którym, z chwilą ogłoszenia tej ustawy prawo obywatelstwa polskiego przysługiwało każdej osobie, która:

1) była osiedlona na obszarze Państwa Polskiego, o ile jej nie służyło obywatelstwo innego państwa. Za osiedlonego w Państwie Polskim w znaczeniu tej ustawy był uważany kto:

a) był zapisany lub ma prawo być zapisanym do ksiąg stałej ludności b. Królestwa Polskiego;

b) miał prawo swojszczyzny w jednej z gmin na obszarze Państwa Polskiego, stanowiącym poprzednio część składową Państwa Austriackiego lub Węgierskiego;

c) miał już przed 1-ym stycznia 1908 r. z tytułu obywatelstwa niemieckiego stałe miejsce zamieszkania na obszarze Państwa Polskiego, stanowiącym poprzednio część składową Państwa Pruskiego;

d) był zapisany do gminy miejskiej lub wiejskiej, albo do jednej z organizacji stanowych na ziemiach b. Cesarstwa Rosyjskiego, jakie weszły w skład Państwa Polskiego;

2) urodziła się na obszarze Państwa Polskiego, o ile nie służy jej obywatelstwo innego Państwa;

3) ponadto, której na mocy traktatów międzynarodowych obywatelstwo polskie przysługiwało.

Powyższe wskazuje sposób potwierdzenia stałego zamieszkania na obszarze Państwa Polskiego.

W ocenie Sądu nie można wykluczyć, iż pradziadek skarżącego z mocy samego prawa nabył obywatelstwo polskie na podstawie Traktatu Pokojowego, poprzez fakt stałego zamieszkiwania na obszarze państwa Polskiego w dniu 10 stycznia 1920 r. Okoliczność ta w toku postępowania administracyjnego nie została przez organy ustalona i rozważona.

Jeżeli w sprawie zostanie wykazane, że A. B. w dniu 10 stycznia 1920 r. posiadał stałe zamieszkanie (domiciliés) na obszarze Państwa Polskiego, to z mocy prawa nabył obywatelstwo polskie, a jego córka O. B. zgodnie z art. 4 pkt 1 i art. 5 zd. 1 powołanej wyżej ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. obywatelstwo polskie nabyłaby przez urodzenie jako dziecko ślubne po ojcu.

Dodatkowo jeszcze w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

W zakresie podstaw wznowieniowych należy zauważyć, iż wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję.

Dotyczy to złożonej przez pełnomocnika skarżącego wraz ze skargą kopii akt źródłowych stanu cywilnego z maja 1946 r. wraz z tłumaczeniem dotyczącej A. B. Treść tego dokumentu może mieć istotne znaczenie dla oceny i rozstrzygnięcia kwestii posiadania przez skarżącego pochodzenia polskiego.

W tym miejscu trzeba zaznaczyć, iż stosownie do art. 133 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku , o którym mowa w art. 54 § 2.

Pojęcie "akta sprawy" o jakim mowa w art. 133 § 1 ww. ustawy, nie może być ograniczone tylko do akt sprawy zebranych przez organ i przedstawionych Sądowi pierwszej instancji wraz ze skargą zgodnie z art. 54 § 2 ustawy, gdyż obejmuje również materiał dowodowy zebrany przez sąd (por. wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2006 r. , II FSK 1113/05, LEX nr 261997).

Pomimo zatem, że organ nie dysponował całością dokumentów sprawy sąd administracyjny wziął pod uwagę również dokumenty złożone dopiero wraz ze skargą.

Wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych dowodów istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji, nie znanych organowi, który wydał decyzję, stanowi przesłankę wznowieniową postępowania administracyjnego przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Tak więc w razie stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego możliwe jest uchylenie zaskarżonej decyzji niezależnie od tego, czy naruszenie mogło, czy też nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. W art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ww. ustawy chodzi więc o jakiekolwiek naruszenie prawa, a jedynym ograniczeniem zastosowania tego przepisu jest to czy naruszenie określonej normy daje, czy nie daje podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego. Naruszenie prawa, będące podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego, powoduje uwzględnienie skargi, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy. Takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 14 listopada 2006 r. II OSK 1321/05 (LEX nr 317405) stwierdzając także, iż w postępowaniu administracyjnym przez wydanie decyzji z naruszeniem prawa rozumie się także takie sytuacje, w których organowi administracji nie można postawić zarzutu naruszenia przepisów w chwili wydawania decyzji. Dotyczy to na przykład niektórych podstaw wznowienia postępowania administracyjnego np. określonych w art. 145 § 1 pkt 5 i 8 k.p.a., czy też w art. 145 a k.p.a. Z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie.

Skoro więc po wydaniu ostatecznej decyzji odmawiającej udzielenia skarżącemu zezwolenia na osiedlenie się wyszły na jak istotne dla sprawy nowe dowody istniejące w dniu wydania zaskarżonej decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję, to w odniesieniu do zaskarżonej decyzji nastąpiło ziszczenie się dyspozycji określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a to wyczerpało treść przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz decyzja Wojewody [...] wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 6 ust. 2 ustawy o repatriacji poprzez jego błędną wykładnię oraz przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 76 oraz art. 80 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpatrując wniosek skarżącego o zezwolenie na osiedlenie się organ uwzględni oceną przedstawioną powyżej.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c oraz art. 135 i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ww. ustawy.