Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 687/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.2  ust.35a, art. 62 ust.4a,art. 64 ust.1,2, art. 140aa ust.1,3,4 art.140ab ust.1 pkt 3 lit.c,
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: 145 par.1 pkt 1a
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędzia WSA Jakub Linkowski Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2018 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

UZASADNENIE

W dniu [...] marca 2017 r. w miejscowości [...] (w kierunku [...]) na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z trzyosiowego ciągnika samochodowego marki [...] o nr. rej. [...] wraz

z czteroosiową naczepą marki [...] o nr. rej. [...]. Pojazdem członowym kierował D. P., który wykonywał przejazd drogowy z ładunkiem prefabrykatów budowlanych w imieniu R. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: K. na trasie [...]. Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] z dnia [...] marca 2017 r.

W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego, stwierdzono następujące naruszenia dopuszczalnych norm:

- nacisk podwójnej osi napędowej ciągnika samochodowego - 20,62 t (po odjęciu błędu w wysokości 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 1,62 t (ok. 8,53% dopuszczalnej wartości),

- rzeczywista masa całkowita pojazdu członowego - 55,42 t - przekroczenie dmc

o 15,42 t (38,55% dopuszczalnej wartości),

- długość pojazdu członowego - 20,89 m (po odjęciu błędu w wysokości 1%) - przekroczenie dopuszczalnej długości o 4,39 m (ok. 26,6% dopuszczalnej wartości).

Decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego orzekł o nałożeniu na R. K. kary pieniężnej w wysokości 15000 złotych. Podstawę faktyczną niniejszego rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII, w pozostałych przypadkach. Naruszenie stwierdzono w wyniku przekroczenia dopuszczalnego nacisku podwójnej osi napędowej, przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej i przekroczenia dopuszczalnej długości pojazdu członowego.

Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie i zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę wydania decyzji, polegający na przyjęciu,

że przejazd kontrolowanego pojazdu wymagał uzyskania zezwolenia kategorii VII. Zdaniem strony przejazd pojazdu odbywał się zgodnie z warunkami określonymi

w zezwoleniu kategorii VI, które kierowca posiadał podczas kontroli, a nałożona kara pieniężna jest nieuzasadniona. Strona wniosła o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania. Ponadto zdaniem strony przewożone elementy betonowe stanowiły ładunek niepodzielny. Przewóz płyt strunobetonowych wymaga połączenia ze sobą dwóch lub więcej elementów w celu ich usztywnienia i zmniejszenia w ten sposób drgań występujących podczas transportu. Połączenie tych płyt przy pomocy specjalnych prętów: stalowych ma sprawić, że będą one tworzyły jedną masę podczas ich transportu, co ma zapobiegać ich uszkodzeniu. Zdaniem strony przewóz pojedynczych elementów nie byłby możliwy ze względu na ryzyko uszkodzenia. Strona wskazała, iż do wyjaśnień złożonych w toku postępowania dołączyła oświadczenie wykonawcy i projektanta ww. elementów.

Decyzją z dnia [...] lutego 2018r. Główny Inspektor Transportu Drogowego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257), art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2017 r., poz. 935), art. 2 ust. 35a, art. 62 ust. 4a, art. 64 ust. 1, 2, art. 140aa ust. 1, 3, 4. art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit c), ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1260 ze zm.) zwanej dalej prd, § 2, § 3 i § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 ze zm.).po rozpatrzeniu odwołania od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2017 r. o nałożeniu na R. K. kary pieniężnej w wysokości 15000 (słownie: piętnaście tysięcy) złotych, orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w całości w mocy.

W uzasadnieniu organ wskazał, że stosownie do art. 64 ust. 1 prd ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii.

Stosownie do art. 64 ust. 2 prd zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II.

W dalszej kolejności organ przywołał brzemiennie § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, zgodnie

z którym dopuszczalna masa całkowita pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 2-20, nie może przekraczać w przypadku zespołu pojazdów, złożonego z pojazdów mających łącznie co najmniej 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy - 40 ton.

Zgodnie z § 5 ust 1 pkt 6 lit c) ww. rozporządzenia dopuszczalny nacisk osi nie może przekraczać w przypadku grupy osi składającej się z dwóch osi napędowych, przy odległości (d) między osiami składowymi nie mniejszej niż 1,30 m i nie większej niż 1,80 m lub w przypadku pojazdów, o których mowa w § 4 ust. 2, nie większej niż 2,00 m (1,30 < d < 1.80 lub 2,00) - 18 ton; dopuszcza się 19 ton, jeżeli oś napędowa jest wyposażona w koła bliźniacze lub koła pojedyncze wyposażone w szerokie opony (typu "Super Single") i zawieszenie pneumatyczne lub równoważne, o którym mowa w § 5b. albo jeżeli każda z osi napędowych jest wyposażona w koła bliźniacze, a największy nacisk każdej z tych osi nie przekracza 9,5 tony.

W myśl art. 62 ust. 4a ustawy Prawo o ruchu drogowym, długość zespołu 2 pojazdów nie może przekraczać 18,75 m, a 3 pojazdów - 22 m. z wyjątkiem zespołu pojazdów złożonego z:

1) pojazdu samochodowego i naczepy, których długość nie może przekraczać 16,5 m;

2) motocykla i przyczepy, motoroweru i przyczepy, roweru i przyczepy, wózka rowerowego i przyczepy, którego długość nie może przekraczać 4 m.

Stosownie ponadto do § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktur z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, długość pojazdu nie może przekraczać w przypadku pojazdu członowego - 16,50 m, z zastrzeżeniem ust. 16.

W ocenie organu w ustalonym stanie faktycznym karę pieniężną należy nałożyć za brak zezwolenia kategorii VII, które stosownie do lp. 7 załącznika nr 1 do prd jest wydawane na przejazd pojazdu po wyznaczonej trasie wskazanej

w zezwoleniu:

a) o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I-VI,

b) o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.

Stosownie do treści art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) prd karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, organ ustalił w wysokości 15000 zł - za brak zezwolenia kategorii VII - w pozostałych przypadkach.

Ustalając kategorię wymaganego zezwolenia organ kierował się wymiarami, masą, naciskami osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-VII oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać.

W związku z powyższym, zdaniem organu, kategoria wymaganego zezwolenia została ustalona prawidłowo. W trakcie kontroli stwierdzono, iż nacisk podwójnej osi napędowej wynosił 20,62 t, długość pojazdu wynosiła 20,89 m, zaś rzeczywista masa całkowita pojazdu członowego wynosiła 55,42 t. Przekroczenie ww. parametrów pozwala zakwalifikować rozpatrywany przejazd jedynie jako przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach. Zezwolenie kategorii I-VI nie przewiduje przekroczenia osi wielokrotnych dlatego koniecznym było wymierzenie kary za brak zezwolenia kategorii VII.

Organ wyjaśnił, że pojazd został zważony przy pomocy stacjonarnej wagi do pomiarów dynamicznych T. S.R.O., znak producenta: VM1.2, nr fabryczny: [...]. Waga ta w dniu kontroli legitymowała się ważnym świadectwem legalizacji pierwotnej wydanym przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w [...] z datą ważności do dnia [...] grudnia 2017 r. Natomiast pomiaru długości dokonano za pomocą przymiaru wstęgowego o nr [...], który w dniu kontroli legitymował się ważnym świadectwem legalizacji ponownej wydanym przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w [...] z datą ważności do dnia [...] grudnia 2017 r. Powyższe dokumenty zostały okazane kontrolowanemu przed dokonaniem ważenia. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach.

Organ zauważył, że z treści protokołu kontroli z dnia [...] marca 2017 r. jednoznacznie wynika, że kontrolowanym pojazdem członowym przewożono prefabrykaty betonowe w ilości 3 sztuk, które stanowią ładunek podzielny. Kierowca podpisał przedmiotowy protokół kontroli nie wnosząc do niego żadnych zastrzeżeń. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż przez ładunek niepodzielny należy rozumieć ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. Chodzi o koszt podzielenia ładunku, a nie o koszt ekonomiczny przewozu określonej ilości ładunku. Koszt podzielenia ładunku podzielnego należy uznać za znikomy. Ponadto koszt związany ze zwiększeniem zagrożenia w ruchu drogowym i degradacją dróg ma pierwszorzędne znaczenie. W związku z powyższym przewożonych prefabrykatów betonowych nie można uznać za ładunek niepodzielny w rozumieniu ustawy Prawo

o ruchu drogowym. Ponadto jak wynika z oświadczenia projektanta załączonego

do wyjaśnień złożonych przez stronę w toku postępowania, należy przewozić minimum dwa elementy złączone ze sobą tak, aby łączenie zapewniało pracę na pojeździe jako jedną masę, która zmniejszy amplitudę drgań jaka powstaje podczas transportu elementu. Należy wskazać, iż w przypadku przyjęcia do przewozu tak specyficznego ładunku podmiot wykonujący przejazd powinien zadbać o to, aby nie przekroczyć wartości wskazanych w uzyskanym zezwoleniu. Dodać należy,

że kwestia podzielności ładunku i tak nie ma wpływu na rodzaj rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż kara została nałożona na stronę za brak zezwolenia kategorii VII, którego strona nie posiadała.

Odnosząc się do zarzutu strony, iż podczas przejazdu w dniu [...] marca 2017 r. posiadała ona zezwolenie kategorii VI na przejazd pojazdu nienormatywnego,

a nałożona kara pieniężna jest nieuzasadniona należy wyjaśnić, iż jak stanowi lp. 6 załącznika nr 1 do prd, zezwolenie kategorii VI jest wydawane na przejazd pojazdu po drogach krajowych - zgodnie z wykazem dróg, o którym mowa w art. 64c ust. 8:

a) o szerokości nieprzekraczającej:

- 3,4 m dla drogi jednojezdniowej,

- 4 m dla drogi dwujezdniowej klasy A, S i GP,

b) o długości nieprzekraczającej:

-15 m dla pojedynczego pojazdu,

- 23 m dla zespołu pojazdów,

- 30 m dla zespołu pojazdów o skrętnych osiach,

c) o wysokości nieprzekraczającej 4,3 m,

d) o rzeczywistej masie całkowitej nieprzekraczającej 60 t.

e) o naciskach osi nieprzekraczających wielkości przewidzianych dla dróg

o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.

Organ zauważył, że w niniejszej sprawie doszło do przekroczenia dopuszczalnego nacisku podwójnej osi napędowej, a zezwolenie kategorii VI nie przewiduje przekroczenia osi wielokrotnych, co miało miejsce w niniejszej sprawie.

W związku z powyższym nawet jeżeli strona posiadała zezwolenie kategorii VI było ono niewystarczające do uznania, iż kontrolowany przejazd odbywał się zgodnie

z posiadanym uprawnieniem. Zatem fakt posiadania zezwolenia kategorii VI przed podmiot wykonujący przejazd nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie 140aa ust. 4 prd. Strona nie dostarczyła także takich dowodów, z których wynikałoby wyłączenie jej odpowiedzialności za brak zezwolenia, w oparciu o regulację art. 140aa ust. 4 prd

Na powyższą decyzję R. K. wniósł skargę do WSA. Zdaniem skarżącego podczas kontroli drogowej pojazdu członowego, składającego się

z trzyosiowego ciągnika siodłowego marki [...] o nr rej. [...] oraz czteroosiowej naczepy marki [...] o nr rej. [...], organy dokonały niewłaściwej oceny stanu faktycznego, przez co kontrolowany pojazd wraz z ładunkiem zakwalifikował jako nienormatywny, którego przejazd po drodze publicznej wymagał uzyskania zezwolenia kat. VII.

W ocenie skarżącego, przejazd ww. pojazdu odbywał się zgodnie

z warunkami, określonymi w zezwoleniu kat. VI, które to zezwolenie kierowca posiadał i okazał w trakcie kontroli drogowej, a zatem zarówno wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej, jak i również wydanie decyzji administracyjnej, orzekającej o nałożeniu kary pieniężnej za brak zezwolenia kat. VII jest nieuzasadnione.

Skarżący wskazał, że kierujący okazał do kontroli zezwolenie na przejazd pojazdu nienormatywnego kat VI, na podstawie którego, pojazd nienormatywny nie powinien przekraczać następujących parametrów: wysokość - do 4.3 m, szerokość - nie przekraczająca 3,4 m, długość - nie przekraczająca 23 m, rzeczywista masa całkowita - nieprzekraczająca 60 t, nacisk pojedynczej osi napędowej - do 11,5 t. (nacisk podwójnej osi napędowej - 19,0 t- dla kontrolowanego pojazdu)

Zdaniem organu, przejazd pojazdu nienormatywnego odbywał się jednak niezgodnie z posiadanym zezwoleniem, ponieważ zezwolenie kat.VI dotyczy ładunków niepodzielnych, natomiast w ocenie organu, przewożony ładunek nosił cechy ładunku podzielnego. W jego w ocenie przejazd kontrolowanego pojazdu możliwy był wyłącznie po uzyskaniu zezwolenia kat. VII.

W ocenie strony skarżącej, stanowisko organu w niniejszym przypadku jest nieuzasadnione, ponieważ elementy konstrukcyjne, przewożone kontrolowanym pojazdem stanowiły jednak ładunek niepodzielny.

Skarżący wyjaśnił, że były to płyty strunobetonowe typu TT, które są długie

i smukłe. Przewóz tych płyt wymaga łączenia ze sobą co najmniej dwóch lub więcej elementów, w celu ich usztywnienia i zmniejszenia w ten sposób drgań, występujących podczas transportu. Połączenie tych płyt przy pomocy specjalnych prętów stalowych ma zapewnić jedną masę podczas ich transportu i zapobiegać ich uszkodzeniu. Biorąc powyższe pod uwagę, przewóz pojedynczych elementów nie byłby możliwy, ponieważ istnieje duże ryzyko, iż podczas transportu uległy by one uszkodzeniu lub zniszczeniu. Oświadczenie wykonawcy ww. elementów i projektanta zostało dołączone do wniesionych wyjaśnień.

Nie zmienia tego również fakt, iż elementy te mogły być ładowane osobno, co wynika z zeznań kierowcy, złożonych w trakcie kontroli drogowej. Po załadunku, musiały być one jednak ze sobą połączone na czas transportu oraz zabezpieczone dodatkowo pasami, ponieważ w przeciwnym razie, mogłyby one ulec uszkodzeniu.

W ocenie strony skarżącej, ładunek, o którym wyżej mowa mieści się

w definicji, określającej ładunek niepodzielny, ponieważ zgodnie z art. 2 pkt. 35 b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, ładunek niepodzielny - jest to ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków.

Z uwagi na powyższe - w ocenie strony skarżącej - płyty strunobetonowe, przewożone kontrolowanym pojazdem w dniu [...] marca 2017 r. stanowiły ładunek niepodzielny, a zatem przejazd tego pojazdu po drogach publicznych odbywał się zgodnie z warunkami, określonymi w zezwoleniu kat. VI, które to zezwolenie posiadał i okazał kierujący podczas kontroli drogowej.

Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie wydanej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd

w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej "p.p.s.a." - Dz. U. z 2017 poz. 1369 ze zm.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać,

że jest ona zasadna.

Przedmiotem skargi jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 15000 (piętnastu tysięcy złotych).

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII.

Zgodnie z przepisem art. 2 pkt 35a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo

o ruchu drogowym (Dz. U. 2017, poz.1260 ze zm. - zwanej dalej prd), pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz

z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Stosownie do treści art. 64 ust. 1 pkt 1 Prd, ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ,

a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy. Natomiast w myśl art. 140aa ust. 1 Prd, za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd (art. 140aa ust. 3 Prd). W myśl art. 41 ust. 1 udp, po drogach publicznych dopuszcza się ruch pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3.

W świetle powyższych przepisów zasadą jest zakaz ruchu pojazdów nienormatywnych, a odstępstwem od tej zasady jest możliwość dopuszczenia tych pojazdów do ruchu - po uzyskaniu zezwolenia i na warunkach określonych w tym zezwoleniu. Wykaz dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykaz dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t zostały ustalone w rozporządzeniu Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 13.05.2015 r.( Dz. U. z 2015 r., poz. 802 – obowiązującym na dzień kontroli).

W trakcie kontroli kierowca okazał kopię zezwolenia kategorii VI na przejazd pojazdem nienormatywnym. Z uwagi jednak na stwierdzone w trakcie kontroli przekroczenie dopuszczalnego nacisku na podwójnej osi napędowej ciągnika samochodowego, organ uznał, że zezwolenie to nie jest właściwe. Ponadto w ocenie organu przewożony ładunek nie można zakwalifikować jako niepodzielny.

Należy jednak podkreślić, że w świetle już cytowanej definicji pojęcia pojazdu nienormatywnego, zawartej w art. 2 pkt. 35a prd., określenie górnych wartości nacisku osi dopuszczalnych przez ustawodawcę dla danej drogi wymaga sięgnięcia do przepisów o drogach publicznych, z kolei określenie górnych wartości rzeczywistej masy całkowitej pojazdu lub zespołu pojazdów wymaga sięgnięcia do przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym. Przepisy, które znajdą w tym przypadku zastosowanie, jako określające granice deliktu administracyjnego, a w konsekwencji

i odpowiedzialności administracyjnej, nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający. Niedopuszczalna w demokratycznym państwie prawnym (art. 2 Konstytucji RP) jest bowiem taka sytuacja, w której podmiot administrowany będzie ponosił odpowiedzialność administracyjną za okoliczności niewynikające wprost

z powszechnie obowiązujących przepisów prawa. Przepisami o drogach publicznych, do których odsyła art. 2 pkt. 35 a prd, są regulacje znajdujące się w ustawie

o drogach publicznych.

Zatem chcąc stwierdzić, czy w danej sprawie nacisk osi jest większy od dopuszczalnego, tj. czy mamy do czynienia w tym zakresie z pojazdem nienormatywnym, którym wykonywanie przejazdu po drodze publicznej bez stosownego zezwolenia jest sankcjonowane na podstawie art. 140aa ust. 1 prd, konieczne staje się sięgnięcie do regulacji ustawy o drogach publicznych. Ustawa ta problematykę nacisku osi ujmuje wyłącznie w przepisach art. 41. Zgodnie z jego ust. 1 po drogach publicznych dopuszcza się ruch pojazdów o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3 tego artykułu.

Minister właściwy do spraw transportu, o czym stanowi już ust. 2, ustala

w drodze rozporządzenia, wykaz:

1) dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy

o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t,

2) dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t - mając na uwadze potrzebę ochrony dróg oraz zapewnienia ruchu tranzytowego. Drogi wojewódzkie inne niż drogi określone na podstawie ust. 2 pkt 1, drogi powiatowe oraz drogi gminne stanowią sieć dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (ust. 3).

Na podstawie art. 41 ust. 2 prd wydane zostało rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia z dnia 13 maja 2015 r.

w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (Dz. U. z 2015 r., poz. 802 – rozporządzenie obowiązywało

w dacie przeprowadzonej kontroli), w którym Minister ustalił wykaz dróg krajowych obejmujący odcinki dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy

o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t (§ 1; wykaz ten został umieszczony w załączniku nr 1), wykaz dróg wojewódzkich obejmujący odcinki dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t (§ 2, załącznik nr 2) oraz wykaz dróg krajowych obejmujący odcinki dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (§ 3, załącznik nr 3).

Analiza przywołanych powyżej przepisów o drogach publicznych prowadzi do wniosku, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym, w tym w stanie prawnym obowiązującym w dniu przeprowadzenia kontroli w niniejszej sprawie - to jest [...] marca sierpnia 2017 r., ustawodawca określił dla dróg publicznych dopuszczalny nacisk osi jedynie wobec pojedynczych osi napędowych. W art. 41 ust. 1 udp wyraźnie jest bowiem mowa o "nacisku pojedynczej osi napędowej", z kolei regulacje zawarte w ust. 2 i ust. 3 tego artykułu stanowią przepisy szczególne wobec ust. 1 (świadczy o tym użycie w tym ostatnim sformułowania – "z zastrzeżeniem"), przez co także i one odnosząc się do "nacisku pojedynczej osi", stanowią o nacisku pojedynczej osi napędowej.

Jednocześnie, o czym była już mowa powyżej z uwagi na to, że regulacje te wyznaczają granice odpowiedzialności administracyjnej niedopuszczalna jest ich interpretacja rozszerzająca, która prowadziłaby do przyjęcia, że wyznaczone w nich wartości określają także granice nacisków dla pojedynczych osi nienapędowych oraz osi wielokrotnych i wobec tego względem tego rodzaju osi znajdują one właściwe zastosowanie.

Należy również podkreślić, że wartości te winny być uregulowane odmiennie

w zależności od rodzaju osi, o czym dobitnie świadczą poprzednio obowiązujące regulacje - w stanie prawnym obowiązującym przed dniem 19 października 2012 r., a więc przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2011 r. Nr 222, poz. 1321).

Konsekwentnie należy zatem uznać, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym brak jest podstaw do pociągnięcia, w oparciu o art. 140aa ust. 1 prd, podmiotu wykonującego przejazd lub podmiotu wykonującego inne czynności związane z przewozem drogowym, do odpowiedzialności administracyjnej za przejazd po drodze publicznej pojazdem w zakresie nacisków pojedynczej osi nienapędowej lub osi wielokrotnej, albowiem przepisy o drogach publicznych, do których w tym zakresie odwołuje się art. 2 pkt. 35a prd, nie przewidują dla tego rodzaju osi żadnych wartości dopuszczalnych.

Dla wyznaczenia tych wartości nie jest przy tym prawnie dozwolone sięganie do regulacji rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r.

w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 95 ze zm.), jak czyni to organ administracji na gruncie kontrolowanej sprawy. Przepisy tego rozporządzenia nie tylko nie stanowią "przepisów o drogach publicznych o których mowa w art. 2 pkt. 35 a prd, lecz nadto nie regulują dopuszczalnych nacisków osi przewidzianych dla danej drogi". Przepisy przywołanego rozporządzenia są decydujące w zakresie możliwości dopuszczenia danego pojazdu do ruchu w ogóle, jednak nie znajdują zastosowania z punktu widzenia oceny, czy dany pojazd odpowiada sformułowanej w art. 2 pkt. 35a prd, definicji pojazdu nienormatywnego, a co za tym idzie - czy jego przejazd bez zezwolenia rodzi skutek w postaci nałożenia kary pieniężnej.

W tym zakresie o "nienormatywności" danego pojazdu decyduje bowiem to, czy jego parametry odpowiadają parametrom przewidzianym dla danej drogi, a nie czy pojazd ten spełnia ogólne warunki dopuszczenia go do ruchu. O tym więc, jakie pojazdy mogą się poruszać po danej drodze, nie decydują przepisy określające maksymalne dopuszczalne naciski osi pojazdów dopuszczonych do ruchu (§ 5 rzeczonego rozporządzenia), a wartość techniczna tej drogi, to jest dopuszczalne obciążenie osi na danej drodze, co określone jest w przepisach o drogach publicznych (art. 41 udp). Niewątpliwie istniejący obecnie stan prawny, w którym obowiązujące regulacje nie przewidują możliwości pociągnięcia do odpowiedzialności administracyjnej za przejazd pojazdem po drodze publicznej w zakresie nacisków pojedynczych osi nienapędowych oraz osi wielokrotnych tego pojazdu na drogę, stanowi przeoczenie ustawodawcy, do którego doszło przy nowelizacji z dnia 19 października 2012 r. Ustawodawca nie dostrzegł bowiem, przenosząc definicję pojazdu nienormatywnego do ustawy Prawo o ruchu drogowym, że zmiana przepisów ustawy o drogach publicznych doprowadziła do tego, iż przepisy te nie odnoszą się już do nacisków pojedynczych osi nienapędowych oraz osi wielokrotnych.

Tymczasem bezpieczeństwo ruchu drogowego wymaga pełnej regulacji analizowanej problematyki, a więc takiej regulacji, w której przekroczenie dopuszczalnej wielkości każdego z istotnych dla tego bezpieczeństwa parametru (masa całkowita, wymiary pojazdu, nacisk osi - niezależnie od jej rodzaju), bez uprzedniego uzyskania stosownego zezwolenia, będzie pociągało za sobą odpowiedzialność administracyjną podmiotu wykonującego taki przejazd. Jednakże za powyższe przeoczenie ustawodawcy nie można obciążać podmiotów administrowanych, rozszerzając obecnie przewidziany zakres ich odpowiedzialności administracyjnej, a należy raczej oczekiwać jak najszybszej reakcji ze strony ustawodawcy, chociażby poprzez unormowanie w ustawie o drogach publicznych dopuszczalnych nacisków pozostałych rodzajów osi dla dróg publicznych

o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej odpowiednio do 8, 10 oraz 11,5 t. Analiza załącznika nr 1 do ustawy Prawo o ruchu drogowym prowadzi bowiem do wniosku, że do takich właśnie wartości odwołują się parametry przewidziane

w ramach zezwoleń poszczególnych kategorii. Wskazują one na naciski osi

w wielkościach przewidzianych dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t bądź na naciski osi w wielkościach dopuszczalnych dla danej drogi w ogóle, a więc o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 8, 10 albo 11,5 t (por. art. 41 udp).

Na gruncie kontrolowanej sprawy organ administracji pomimo dostrzeżenia powyższych kwestii z naruszeniem art. 140aa ust. 1 w zw. z art 2 pkt. 35a prd w zw. z art. 41 udp nałożył na skarżącego karę pieniężną w zakresie nacisku osi wielokrotnej (podwójnej), za przekroczenie nie przewidzianych dla dróg publicznych wartości tych nacisków. Naruszenie to ma istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponadto wbrew twierdzeniu organu przyjąć należy, że przewożony ładunek należało uznać za niepodzielny. Skarżący konsekwentnie w toku postępowania wyjaśnił, posiadał zezwolenie na przejazd pojazdu nienormatywnego kat VI.

Zdaniem Sądu podzielić należy stanowisko strony skarżącej, że stanowisko organu w niniejszym przypadku co do podzielności ładunku jest nieuzasadnione, ponieważ elementy konstrukcyjne, przewożone kontrolowanym pojazdem stanowiły jednak ładunek niepodzielny. Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego przewożone były płyty strunobetonowe typu TT, które są długie i smukłe. Jak wynika z załączonego do akt sprawy pisma projektanta, przewóz tych płyt wymaga łączenia ze sobą co najmniej dwóch lub więcej elementów, w celu ich usztywnienia

i zmniejszenia w ten sposób drgań, występujących podczas transportu. Połączenie tych płyt przy pomocy specjalnych prętów stalowych ma zapewnić jedną masę podczas ich transportu i zapobiegać ich uszkodzeniu. Biorąc powyższe pod uwagę, przewóz pojedynczych elementów nie byłby możliwy, ponieważ istnieje duże ryzyko, iż podczas transportu uległy by one uszkodzeniu lub zniszczeniu. Oświadczenie wykonawcy ww. elementów i projektanta zostało dołączone do składanych przez skarżącego wyjaśnień.

Wobec powyższego, mając na uwadze, że kierowca dysponował zezwoleniem kategorii VI organ powinien ponownie ocenić czy przejazd zespołem pojazdów skontrolowanych w dniu [...] marca 2017r. można zakwalifikować jako wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

Mając jednakże na uwadze stwierdzone przez Sąd w niniejszej sprawie naruszenia prawa materialnego Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1a orzekł jak w wyroku.