Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1933/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Minister Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 § 1, art. 133 § 1, 136 , 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 151, art. 153, art. 174, art. 183 i 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 5 ust. 2
journal: Dz.U. 2001 nr 112 poz 1198
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
article: art. 2 ust 1 pkt 4, art. 4 ust 1 pkt 2, art. 14, art. 24  ust 1 pkt 3, art. 42 ust 2 pkt 4, art. 44 i art. 204 ust 2
journal: Dz.U. 2013 poz 217
law: Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej - tekst jednolity
article: art. 11 ust. 4
journal: Dz.U. 2003 nr 153 poz 1503
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk sędzia del. WSA Mirosława Pindelska (spr.) Protokolant asystent sędziego Ewa Dubiel po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Zdrowia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 176/13 w sprawie ze skargi Fundacji DKMS Baza Dawców Komórek Macierzystych Polska z siedzibą w Warszawie na decyzję Ministra Zdrowia z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 176/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uwzględniając skargę Fundacji DKMS Baza Dawców Komórek Macierzystych Polska z siedzibą w Warszawie, uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Zdrowia z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...], oraz utrzymaną nią w mocy decyzję poprzedzającą z dnia [...] sierpnia 2012 r., w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

Pismem z dnia 12 czerwca 2012 r. Fundacja DKMS Baza Dawców Komórek Macierzystych Polska z siedzibą w Warszawie zwróciła się do Ministerstwa Zdrowia z wnioskiem o udzielenie informacji dotyczących wniosków z kontroli przeprowadzonej w Katedrze i Klinice Hematologii i Chorób Rozrostowych Układu Krwiotwórczego Uniwersytetu Medycznego im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu. Powyższe żądanie dotyczyło udostępnienia wniosków z przeprowadzonej w dniu 12 grudniu 2011 r. kontroli ww. ośrodka, związanej z wystąpieniem w listopadzie 2011 r. istotnej i niepożądanej reakcji po pobraniu komórek hematopoetycznych od dawcy niespokrewnionego. Jako podstawę prawną udostępnienia żądanych informacji Fundacja wskazała art. 2 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. Minister Zdrowia odmówił udzielenia żądanych we wniosku informacji, wskazując w uzasadnieniu na art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, który ogranicza prawo dostępu do informacji publicznej ze względu na prywatność osoby fizycznej i tajemnicę przedsiębiorcy.

Zaskarżoną decyzją Minister Zdrowia, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. oraz art. 16 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. nr 112, poz. 1198 ze zm.), po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w pkt 1 - uchylił swoją poprzedzającą decyzję z dnia 10 sierpnia 2012 r. w części dotyczącej odmowy udostępnienia imienia i nazwiska pacjenta, na rzecz którego były pobierane komórki krwiotwórcze w celu przeszczepiania i w tym zakresie umorzył postępowanie pierwszej instancji; pkt 2 - w pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzję poprzedzającą z dnia [...] sierpnia 2012 r. o odmowie udostępnienia żądanej informacji.

W uzasadnieniu Minister Zdrowia wskazał, że Fundacji znane są, umieszczone w protokole pokontrolnym, imię i nazwisko pacjenta, na rzecz którego w Katedrze i Klinice Hematologii i Chorób Rozrostowych Układu Krwiotwórczego Uniwersytetu Medycznego im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu były pobierane komórki krwiotwórcze w celu przeszczepiania. Zatem wniosek o udzielenie informacji nie rodzi w tym zakresie obowiązku jej udostępnienia. Postępowanie w tym zakresie stało się zatem bezprzedmiotowe i dlatego należało orzec jak w pkt 1 sentencji decyzji ostatecznej.

Natomiast, w ocenie organu, zasadna była odmowa udostępnienia żądanej informacji z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy. Dyrektor Szpitala Klinicznego Przemienienia Pańskiego Uniwersytetu Medycznego im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu poinformował Ministerstwo Zdrowia, iż treści zawarte w protokole z przeprowadzonej kontroli w Katedrze i Klinice Hematologii i Chorób Rozrostowych Układu Krwiotwórczego mają charakter poufny, gdyż dotyczą kwestii związanych z wewnętrznym funkcjonowaniem jednostek szpitala i jako takie nie były do tej pory ujawniane. Z kolei w piśmie z dnia 26 lipca 2012 r. Dyrektor poinformował o środkach przedsięwziętych przez kierowaną przez niego jednostkę w celu ochrony i zachowania poufności informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa zawartych w protokole pokontrolnym. W szczególności zostało wskazane, że zgodnie z wewnętrznymi procedurami ww. Szpitala protokół z kontroli znajduje się w dyspozycji Rewidenta Zakładowego, a grono osób posiadających do niego dostęp jest ograniczone. W piśmie tym ponownie potwierdzono, iż ww. informacje nie były nigdy ujawniane. Minister Zdrowia uznał powyższą argumentację za decydującą o odmowie udzielenia żądanej informacji w oparciu o art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej i nadto wskazał, że umocowanie prawa dostępu do powyższych informacji wynika z przepisów prawa powszechnie obowiązującego i jest związane z realizacją przez ww. podmioty określonych zadań ustawowych. Podstawą prawną dostępu do ww. informacji dla wymienionych podmiotów są w szczególności art. 35 ustawy z dnia 1 lipca 2005 r. o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów (Dz.U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1411 ze zm.), dotyczący kontroli w podmiotach, w których wystąpiło istotne zdarzenie lub reakcja niepożądana oraz § 15 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2 kwietnia 2010 r. w sprawie niepowtarzalnego oznakowania i monitorowania komórek, tkanek i narządów (Dz.U. Nr 75, poz. 486), określający podmioty obowiązane do analizy przyczyn wystąpienia tych zdarzeń i reakcji. Powyższe przepisy nie zawierają podstaw prawnych do udostępniania ww. danych innym podmiotom, które z jakichkolwiek powodów są zainteresowane ich posiadaniem, w tym choćby ośrodkowi dawców szpiku.

Nadto organ podkreślił, iż do wszystkich okoliczności dotyczących wystąpienia istotnej niepożądanej reakcji wskazanych we wniosku Fundacji DKMS Polska o ponowne rozpatrzenie sprawy (tj. przyczyn wystąpienia reakcji, podjętych działaniach naprawczych oraz informacji, czy wobec personelu ww. Kliniki zostały podjęte kroki dyscyplinujące), Minister Zdrowia odniósł się w piśmie do Fundacji z dnia 20 listopada 2012 r. Z oczywistych względów w ww. piśmie nie mogły być zawarte informacje stanowiące tajemnicę przedsiębiorstwa. W piśmie tym Ministerstwo Zdrowia wyjaśniło, jakie działania zostały podjęte w celu wyjaśnienia okoliczności istotnej niepożądanej reakcji, w tym, jakie działania podjął Szpital Kliniczny Przemienienia Pańskiego Uniwersytetu Medycznego im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu tuż po wystąpieniu tej reakcji, jakie działania były podjęte w celu zapobiegnięcia wystąpienia podobnych zdarzeń w przyszłości oraz jakich obszarów działalności Szpitala dotyczyły czynności naprawcze. Ponadto Ministerstwo Zdrowia odniosło się do kwestii dotyczących przyczyn wystąpienia istotnej niepożądanej reakcji oraz przedstawiło stanowisko w związku z zapytaniem o kroki dyscyplinujące wobec personelu ww. ośrodka. Również, jak wynika ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji, Fundacja DKMS Polska na przełomie listopada i grudnia 2011 r. była informowana przez Kierownika Katedry i Kliniki Hematologii i Chorób Rozrostowych Układu Krwiotwórczego o okolicznościach wystąpienia istotnej niepożądanej reakcji (pismo z dnia 22 listopada 2011 r. informujące, iż podczas pobierania komórek macierzystych od dawcy PL6-DKM-221530 błędnie wybrano program rozpoczynający procedurę separacji oraz pismo z dnia 1 grudnia 2011 r., w którym kierownik ww. Kliniki przedstawił Fundacji DKMS Polska stanowisko w sprawie zaistniałego błędu w trakcie procedury pobierania komórek krwiotwórczych i protokołu rozbieżności w liczbie komórek CD 34+). Fundacja posiadała zatem wiedzę, co do części okoliczności sprawy będącej przedmiotem jej zainteresowania, w tym zwłaszcza, co do przyczyn wystąpienia istotnej niepożądanej reakcji.

Powyższą decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Fundacja DKMS Baza Dawców Komórek Macierzystych Polska z siedzibą w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie w całości.

Decyzji zarzucono naruszenie art. 1, art. 2, art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej polegające na błędnym uznaniu, iż warunkiem wykonania prawa do informacji publicznej jest udostępnienie dokumentów urzędowych obejmujących takie informacje; oraz zastosowaniu normy art. 5 ust. 2. ustawy o dostępie do informacji publicznej ograniczającej dostęp do informacji publicznej ze względu na tajemnicę przedsiębiorstwa w sytuacji, gdy przedmiotowy wniosek strony dotyczył informacji, których udostępnienie nie spowodowałoby jej naruszenia.

W odpowiedzi na skargę Minister Zdrowia wniósł o jej oddalenie, wskazując na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 176/13, uwzględniając skargę wskazał, że Minister Zdrowia przedstawił Sądowi (z wyłączeniem wglądu w ten dokument strony skarżącej) protokół z dnia 21 grudnia 2011 r. w sprawie kontroli przeprowadzonej w Katedrze i Klinice Hematologii i Chorób Rozrostowych Układu Krwiotwórczego Uniwersytetu Medycznego im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu. Dokument ten pozwolił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie nie tylko rozstrzygnąć niniejszą sprawę, ale także sprecyzować wytyczne, co do dalszego postępowania w niniejszej sprawie.

Sąd wskazał, iż żądana przez Fundację DKMS Baza Dawców Komórek Macierzystych Polska w piśmie z dnia 12 czerwca 2012 r. informacja publiczna jest informacją publiczną w rozumieniu przepisów art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, zaś Minister Zdrowia jest w posiadaniu tej informacji oraz jest podmiotem zobowiązanym do jej udostępnienia w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 tejże ustawy. To zagadnienie nie jest sporne w niniejszej sprawie.

Sąd dodał, iż przedmiotowa Katedra i Klinika Hematologii i Chorób Rozrostowych Układu Krwiotwórczego stanowi jednostkę Szpitala Klinicznego Przemienienia Pańskiego Uniwersytetu Medycznego im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu.

W ocenie Sądu, podstawowym błędem Ministra Zdrowia w niniejszej sprawie jest nieprawidłowa interpretacja wniosku Fundacji z dnia 12 czerwca 2012 r., co do jego przedmiotu.

Sąd stwierdził, że strona skarżąca trafnie argumentuje, iż istotą żądanej informacji nie jest informacja, na jakich zasadach Katedra i Klinika Hematologii i Chorób Rozrostowych Układu Krwiotwórczego Uniwersytetu Medycznego im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu funkcjonuje. Zatem przedmiotem żądanej informacji nie jest informacja, w jaki sposób, czy przy pomocy jakich nowatorskich metod przedmiotowa Klinika pobiera, przechowuje i przeszczepia komórki, tkanki czy narządy. Nie chodzi tu zatem o tak zwane "know how". Zainteresowaniem Fundacji jest informacja, czy zasady dotyczące pobierania, przechowywania i przeszczepiania komórek, określone w ustawie z dnia 1 lipca 2005 r. o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów (Dz.U. Nr 169, poz. 1411 ze zm.) oraz w wydanych na podstawie tej ustawy aktów wykonawczych w tym rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2 kwietnia 2010 r. w sprawie niepowtarzalnego oznakowania i monitorowania komórek, tkanek i narządów (Dz.U. Nr 75, poz. 486) zostały w przypadku objętym kontrolą w grudniu 2011 r. naruszone przez przedmiotową placówkę. Zatem odwoływanie się w niniejszej materii przez Ministra Zdrowia - jako przesłanki odmownej, wskazanej w art. 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej - do tak zwanej tajemnicy przedsiębiorstwa – tu pojmowanej jako tajemnicy przedmiotowej Kliniki/Szpitala - jest chybione.

Fundację interesują wnioski z przeprowadzonej kontroli. Są one zawarte na stronach od 5 do 8 rzeczonego dokumentu – "Zalecenia dla Kliniki i Banku Komórek Krwiotwórczych Uniwersytetu Medycznego im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu" oraz "Wnioski końcowe".

W zainteresowaniu Fundacji nie pozostaje także imię i nazwisko pacjenta, którego przypadek stanowił przyczynę przedmiotowej kontroli, jak i dane osób odpowiedzialnych za ewentualne zaniedbania proceduralne.

W ocenie Sądu, analizując powyższe zagadnienie, wskazać należało, iż organ w ogóle nieprawidłowo rozumie przesłankę tajemnicy przedsiębiorcy, do której odwołuje się przepis 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wskazane w tym aspekcie przez organ przepisy art. 35 w ustawie o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów oraz § 15 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2 kwietnia 2010 r. w sprawie niepowtarzalnego oznakowania i monitorowania komórek, tkanek i narządów w ogóle nie odnoszą się do tego zagadnienia.

Nadto podmiot, który powołuje się na ochronę interesu przedsiębiorcy, jako na przesłankę uzasadniającą odmowę udostępnienia informacji publicznej, powinien dokładnie wskazać, na czym ten interes polega i dokonać wyważenia obu wartości: prawa do informacji publicznej i prawa do ochrony interesu przedsiębiorcy. W niniejszej sprawie Minister Zdrowia jedynie w sposób hasłowy wskazał na ogólny interes przedsiębiorcy, nie starając się go dokładnie określić i wyjaśnić, na czym w tym konkretnym wypadku ochrona tego interesu polega, dlaczego dana informacja publiczna ma związek z interesem przedsiębiorcy oraz jakie niekorzystne skutki może wywołać dla przedsiębiorcy ujawnienie danej informacji publicznej. Taka argumentacja nie może zostać uznana za prawidłową.

Natomiast pisma Dyrektora przedmiotowego Szpitala Klinicznego, na które powołuje się organ, wskazując na poufny charakter treści zawartych w protokole z przeprowadzonej kontroli, w ocenie Sądu nie mogą odnosić się do zagadnienia oceny zgodnego czy też niezgodnego z procedurami działania tej jednostki, do czego w istocie zmierza żądana przez Fundację informacja.

Zdaniem Sądu, zrozumiała jest tu niechęć ze strony władz Szpitala Klinicznego do ujawniania wniosków z kontroli, w trosce o prestiż placówki, jednakże nie sposób zauważyć, iż ocena w zakresie realizacji procedur określonych ogólnie obowiązującymi przepisami prawa w zakresie pobierania, przechowywania i przeszczepiania komórek, w przypadku podmiotu świadczącego usługi zdrowotne, stanowi istotną społecznie informację publiczną. W tym względzie nie sposób także nie dostrzec dużego społecznego znaczenia Fundacji w procesie pozyskiwania dawców komórek, co wprost wskazuje na interes społeczny (a zatem szczególnie chroniony w ustawie o dostępie do informacji publicznej interes) w uzyskaniu żądanej informacji. Ze względów obywatelskiego społeczeństwa ważna jest informacja w przedmiocie spełniania przez placówkę świadczącą usługi medyczne państwowych przepisów proceduralnych, regulujących sposób wykonywania danego świadczenia medycznego.

W wytycznych dla organu Sąd wskazał, że Minister Zdrowia rozpatrując niniejszą sprawę, winien mieć na uwadze powyższe wskazania Sądu i albo udzielić żądanej informacji wprost poprzez udostępnienie Fundacji DKMS Baza Dawców Komórek Macierzystych Polska żądanego przez nią dokumentu z kontroli przedmiotowej placówki w części zawierającej "Zalecenia dla Kliniki i Banku Komórek Krwiotwórczych Uniwersytetu Medycznego im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu" oraz "Wnioski końcowe", to jest od strony 5 do ostatniej rzeczonego dokumentu, albo wykazać w motywach decyzji istotną i prawidłowo uzasadnioną przyczynę odmowy.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłankach z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożył Minister Zdrowia, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie na rzecz Ministra Zdrowia od Strony przeciwnej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie procesowego, tj.

- art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych polegających na przyjęciu, iż Minister nieprawidłowo zinterpretował wniosek Strony przeciwnej co do przedmiotu żądania informacji publicznej, tj. tego, że Strona zażądała jedynie wniosków z kontroli, tzn. części Protokołu z kontroli Katedry i Kliniki Hematologii i Chorób Rozrostowych Układu Krwiotwórczego Uniwersytetu Medycznego im. K. Marcinkowskiego (str. 5-8), i to odnoszący się jedynie do ewentualnego naruszenia określonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przepisów prawa powszechnie obowiązującego, podczas gdy Strona przeciwna żądała wniosków i ustaleń z kontroli bez ograniczeń co do zakresu naruszeń, które są zawarte w całym ww. dokumencie,

- art. 141 § 4 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. i art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że Strona przeciwna żądała jedynie wyników i ustaleń z kontroli przeprowadzonej w Katedrze i Kliniki Hematologii i Chorób Rozrostowych Układu Krwiotwórczego Uniwersytetu Medycznego im. K. Marcinkowskiego, dalej zwanej "Kliniką", niezawierających informacji o zasadach funkcjonowania i organizacji tego podmiotu, podczas gdy analiza akt sprawy, a w szczególności ww. Protokołu z kontroli oraz treści pisma z dnia z dnia 26 lipca 2012 r. Kliniki (w aktach sprawy), prowadzi do konkluzji, iż wnioski i ustalenia z kontroli dotyczą w zasadniczej mierze sfery organizacyjnej Kliniki, a jako takie dotyczą sfery tajemnicy przedsiębiorstwa,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 i art. 151 p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi na podstawie błędnego przyjęcia, iż Minister naruszył w szczególności art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. Nr 112, poz. 1198, z późn. zm.), zwanej dalej "u.d.i.p.", podczas gdy Minister prawidłowo zastosował i zinterpretował powyższy przepis, co powinno było skutkować oddaleniem skargi,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z zw. z art. 135 i art. 151 p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi na podstawie uznania przez Sąd I instancji, że Minister nie przeprowadził dodatkowego postępowania w szczególności w zakresie wyważenia ważności tajemnicy przedsiębiorcy i prawa do informacji publicznej oraz charakteru i skutków udostępnienia informacji publicznej, podczas gdy przepisy prawa powszechnie obowiązującego nie dają podstaw do takiego działania Ministra, który prawidłowo przeprowadził postępowanie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej i wydał decyzję odmowną zgodnie z art. 16 ust. 1 u.d.i.p., co powinno było skutkować oddaleniem skargi przez Sąd I instancji,

- art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 153 i art. 3 § 1 p.p.s.a., gdyż uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawierając błędne wywody w zakresie wskazanych naruszeń w postępowaniu dokonanych przez Ministra oraz wykładni przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 5 ust. 2 u.d.i.p., wskazuje na błędny kierunek dalszego postępowania Ministra w związku ze złożonym wnioskiem Strony przeciwnej;

Ponadto zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 2 u.d.i.p. przez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, iż ograniczenie prawa dostępu do informacji publicznej ze względu na istnienie tajemnicy przedsiębiorstwa, obwarowane jest dodatkowymi przesłankami, dotyczącymi w szczególności istnienia interesu społecznego, podczas gdy przepis ten w sposób jasny określa ograniczenie dostępu do informacji i możliwość jego eliminacji jednie poprzez rezygnację uprawnionego podmiotu, którego tajemnica przedsiębiorcy dotyczy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona.

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, co oznacza, że sprawa mogła być rozpoznawana przez Naczelny Sąd Administracyjny wyłącznie w granicach określonych w skardze kasacyjnej.

Granicami skargi kasacyjnej są przytoczone przez skarżącego podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Podstawy skargi kasacyjnej zostały zawarte w art. 174 p.p.s.a., w myśl którego skargę kasacyjną można oprzeć zarówno na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), jak i na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).

Sformułowane w skardze zarzuty kasacyjne nawiązują do obu podstaw kasacyjnych, przewidzianych art. 174 p.p.s.a., tj. wnoszący skargę kasacyjną zarzuca Sądowi I instancji zarówno naruszenie prawa materialnego (pkt 1), jak i naruszenie przepisów procesowych (pkt 2). To z kolei nakazuje, przy uwzględnieniu treści i sensu regulacji przewidzianej w art. 188 p.p.s.a., co do zasady, w pierwszej kolejności zbadanie zarzutu naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przepisów postępowania a następnie (w przypadku stwierdzenia bezzasadności podnoszonego uchybienia proceduralnego), zarzutu naruszenia prawa materialnego.

Nieuprawniony jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych polegających na przyjęciu, iż Minister nieprawidłowo zinterpretował wniosek strony przeciwnej co do przedmiotu żądania informacji publicznej, tj. tego, że strona zażądała jedynie wniosków z kontroli, tzn. części protokołu z kontroli Katedry i Kliniki Hematologii i Chorób Rozrostowych Układu Krwiotwórczego Uniwersytetu Medycznego im. K. Marcinkowskiego (str. 5-8), i to odnoszący się jedynie do ewentualnego naruszenia określonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przepisów prawa powszechnie obowiązującego, podczas gdy strona przeciwna żądała wniosków i ustaleń z kontroli bez ograniczeń co do zakresu naruszeń, które są zawarte w całym ww. dokumencie.

Analiza akt wykazuje, że wniosek Fundacji z dnia 12 czerwca 2012r był odpowiedzią na odmowę udostępnienia jej przez Ministra Zdrowia informacji publicznej - wniosków z kontroli przeprowadzonej w związku z wystąpieniem istotnego zdarzenia niepożądanego. Odmową zawartą w piśmie organu z dnia 30 maja 2012r . Wskazanym pismem organ odmawiał uwzględnienia żądania strony, zawartego we wniosku z dnia 23 maja 2012r, skierowanego do Kierownika Katedry Kliniki Hematologii i Chorób Rozrostowych Układu Krwiotwórczego Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkiewicza w Poznaniu, zawierającego pytanie kiedy Fundacja może " otrzymać wnioski z kontroli przeprowadzonej w Państwa ośrodku w związku z wystąpieniem istotnego zdarzenia niepożądanego." Poza powyższym określeniem przedmiotowe pismo z 23 maja 2012r. nie zawierało innych żądań. Natomiast pismo z dnia 12 czerwca 2012r, skierowane do Ministra Zdrowia, zawierało ponowne żądanie udzielenia informacji publicznej "dotyczącej wniosków z kontroli...oraz dokumentacji będącej podstawą tych wniosków." Wyraźne żądanie udostępnienia dokumentacji wiązało tę dokumentację z tymi wnioskami, a same wnioski dotyczyły kontroli przeprowadzonej " w związku z nieprawidłowym pobraniem materiału od dawcy" Fundacji. Ponadto w piśmie z dnia 4 października 2012r, uzupełniającym wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, Fundacja wprost podkreślała, że wnosi o udostępnienie " wyłącznie wniosków i ustaleń bezpośrednio związanych z wystąpieniem zdarzenia niepożądanego podczas pobrania w dniu 21 listopada 2012r. materiału od dawcy DKMS Polska." Pisała " Nie chodzi zatem o dostęp do protokołu przedmiotowej kontroli – jako nośnika informacji – a dostęp do informacji, które udzielone mogą być w dowolnej formie np. w postaci wyciągu protokołu, który , jako dokument urzędowy, stanowić będzie dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone."

W tych warunkach twierdzenie skarżącego kasacyjnie, że Fundacja żądała wniosków i ustaleń bez ograniczenia co do zakresu naruszeń, a Sąd I instancji nieprawidłowo nie podzielił jego stanowiska, jest nieuprawnione. Żądanie Fundacji wyraźnie zakreślało obszar jej zainteresowania do zdarzenia niepożądanego z dnia 21 listopada 2012r. związanego z dawcą DKMS Polska. Zdarzenie niepożądane dotyczyło okoliczności pobierania komórek hematopoetycznych od dawcy niespokrewnionego. Zatem pobieranie komórek odnosiło się do sytuacji regulowanej przepisami ustawy z dnia 1 lipca 2005r. o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek tkanek i narządów ( Dz. U. nr. 169 poz. 1411 ) a także przepisami wykonawczymi, w tym rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 2 kwietnia 2010r. w sprawie niepowtarzalnego oznakowania i monitorowania komórek, tkanek i narządów ( Dz. U. nr.75 poz. 486 ). Uprawnione było zatem odwołanie się Sądu I instancji do ich treści i stwierdzenie, że znajdują się tam procedury, których zachowanie leży w kręgu zainteresowania wnioskodawcy. Wskazać należy, że Fundacja składając w dniu 12 czerwca 2012r wniosek o udostępnienie informacji publicznej powoływała się na okoliczność zdarzenia niepożądanego, zaistniałego w odniesieniu do dawcy przez nią wskazanego oraz na sam fakt, iż jest ona ośrodkiem dawców szpiku. Tym samym dodatkowo, poza wymaganiami ustawy wskazywała na powody i zakres swojego zainteresowania informacją publiczną, o której udostępnienie wystąpiła.

Z tych samych powodów, wskazanych wyżej, nieuprawniony jest zarzut kasacyjny naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 133 § 1p.p.s.a. i art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie przez Sąd I instancji, iż Fundacja żądała jedynie wyników i ustaleń z kontroli przeprowadzonej w Katedrze i Kliniki Hematologii i Chorób Rozrostowych Układu Krwiotwórczego Uniwersytetu Medycznego im. K. Marcinkowskiego, niezawierających informacji o zasadach funkcjonowania i organizacji tego podmiotu. W świetle zacytowanych wyżej pism Fundacji twierdzenie organu o zainteresowaniu DKMS Polska również sferą organizacyjną Kliniki nie znajduje potwierdzenia. Zakreślenie obszaru zainteresowań co do informacji publicznej zawartej we wnioskach protokołu kontroli przeprowadzonej w przedmiocie zaistniałego zdarzenia niepożądanego podczas pobierania materiału od dawcy wskazanego przez Fundację oraz wskazanie przez nią, że może to być udostępnienie dokumentacji w postaci wyciągu z protokołu kontroli, w pełni uprawniało Sąd I instancji do stwierdzenia, że organ błędnie ustalił zakres żądania Fundacji. Odmowę udostępnienia informacji organ oparł bowiem na tajemnicy przedsiębiorcy z zakresu organizacji przedsiębiorstwa wychodząc z założenia, że żądanie Fundacji obejmuje również ten zakres informacji.

Ustalenia Sądu I instancji odzwierciedlają prawidłową ocenę całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Powyższe powoduje, że nieuprawnione jest również twierdzenie skarżącego kasacyjnie aby Sąd I instancji naruszył przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. Wymieniony przepis stanowi, że Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Analiza akt sprawy daje podstawę do uznania, że Sąd I instancji orzekał w oparciu o dołączone do sprawy akta administracyjne, w tym w oparciu o treść protokołu kontroli z dnia 21 grudnia 2012r (protokołu wyłączonego od wglądu Fundacji) . Potwierdzeniem tego jest uzasadnienie wyroku zawierające, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, prawidłowe ustalenia faktyczne i prawne.

Nieuprawniony jest zarzut skarżącego kasacyjnie aby Sąd I instancji całkowicie pominął twierdzenia Kliniki, iż protokół z kontroli zawiera dane stanowiące tajemnicę jego przedsiębiorstwa i wskazał tylko, że Klinika dba wyłącznie o swoją reputację.

Naczelny Sąd Administracyjny podnosi, że Katedra i Klinika Hematologii i Chorób Rozrostowych Układu Krwiotwórczego znajduje się w strukturze Szpitala Klinicznego Przemienienia Pańskiego Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu. Szpital jest podmiotem leczniczym niebędącym przedsiębiorcą, jest samodzielnym publicznym zakładem opieki zdrowotnej w myśl art. 2 ust. 1 pkt. 4 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 2 i art. 204 ust. 2 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011r. o działalności leczniczej ( Dz. U. z 2013r poz. 217 ). Jednostka ta udziela świadczeń zdrowotnych , o których zakresie i rodzajach musi podać do wiadomości publicznej ( art. 14 ustawy ), jej struktura organizacyjna przedsiębiorstwa powinna być określona w statucie ( art. 42 ust.2 pkt. 4 ustawy ) albo w regulaminie (art. 24 ust.1 pkt.3 ). Udzielane przez nią świadczenia zdrowotne są finansowane ze środków publicznych ubezpieczonych ( art. 44 ). Powyższe wskazuje jak szeroko został określony przez ustawodawcę zakres jawności w działaniu i organizacji takiej jednostki. Ten zakres wpływa też na ocenę tego co może stanowić tajemnicę szpitala od strony organizacyjnej przedsiębiorstwa. Ustalenie zaistnienia tajemnicy przedsiębiorcy jako przeszkody ograniczającej dostęp do informacji publicznej nie polega na przyjęciu w sposób bezkrytyczny oświadczenia zainteresowanej jednostki. Jest to ustalenie faktyczne podlegające ocenie tak jak pozostały materiał dowodowy w sprawie. Słusznie zatem Sąd I instancji wskazał na okoliczności konieczne w sprawie do ustalenia zaistnienia tajemnicy przedsiębiorcy. Wskazania Sądu I instancji dotyczą ustalenia zaistnienia przesłanki tajemnicy przedsiębiorcy przewidzianej art. 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej, a nie ustalenia w jakiej sytuacji można przy zaistnieniu tajemnicy przedsiębiorcy wyłączyć to ograniczenie powołując się na interes społeczny, jak wskazuje skarżąca kasacyjnie. Tajemnica przedsiębiorcy nie jest w ustawie o dostępie do informacji publicznej zdefiniowana. Powołując się pomocniczo na definicję tajemnicy przedsiębiorstwa użytej w art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993r o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji ( Dz. U. z 2003r. nr. 153 poz. 1503 ze zm. ), jako nieujawnionych do wiadomości publicznej informacji technicznych, technologicznych, organizacyjnych przedsiębiorstwa lub innych informacji posiadających wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne kroki w celu zachowania ich poufności, nie sposób pominąć faktu, w jakiej ustawie i na użytek ochrony jakich interesów ta definicja została stworzona. Nieuczciwa konkurencja dotyczy działań zagrażających lub naruszających interes innego przedsiębiorcy m. in. przez ujawnienie tajemnicy przedsiębiorcy. Zatem uwagi Sądu I instancji odnoszące się do interesu przedsiębiorcy w ramach ustalania zaistnienia tajemnicy przedsiębiorcy nie pozostają w sprzeczności z prawem.

Nieuprawnione jest twierdzenie skarżącego kasacyjnie aby wskazania Sądu I instancji naruszały art. 153 p.p.s.a przez podanie błędnego kierunku dalszego postępowania w sprawie. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 153 i art. 3 § 1 p.p.s.a. jest nieusprawiedliwiony.

Nie można tez skutecznie postawić Sądowi I instancji zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt. lit. a i lit. c w zw. z art. 135 i art 151 p.p.s.a.

Przepis art. 151 p.p.s.a nie mógł być zastosowany w sprawie wobec prawidłowych ustaleń Sądu I instancji, iż wniosek Fundacji nie został należycie oceniony przez organ administracji publicznej,. a art. 5 ust. 2 u.d.i.p. nie uprawnia do bezwzględnego przyjęcia oświadczenia Kliniki co do zaistnienia tajemnicy przedsiębiorstwa bez dokonania własnych ustaleń. Stwierdzone naruszenia dotyczyły obu wydanych decyzji w sprawie , co uprawniało zastosowanie art. 135 p.p.s.a.

Nie można też podzielić trafności zarzutu naruszenie prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 2 u.d.i.p. przez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, iż ograniczenie prawa dostępu do informacji publicznej ze względu na istnienie tajemnicy przedsiębiorstwa, obwarowane jest dodatkowymi przesłankami, dotyczącymi w szczególności istnienia interesu społecznego, podczas gdy przepis ten w sposób jasny określa ograniczenie dostępu do informacji i możliwość jego eliminacji jednie poprzez rezygnację uprawnionego podmiotu, którego tajemnica przedsiębiorcy dotyczy. Powyższe stwierdzenie skarżącego kasacyjnie nie znajduje potwierdzenia w treści uzasadnienia wyroku. Sąd I instancji nie przedstawił takiej hipotezy wymienionego przepisu. Sąd odnosił się do tajemnicy przedsiębiorstwa , wskazywał na jej błędne rozumienie przez organ.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 184 p.p.s.a.