Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 155/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-06-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 33, art. 35
journal: Dz.U. 2017 poz 657
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Agnieszka Wójcik Sędziowie Sędzia WSA Anna Sidorowska-Ciesielska Sędzia WSA Anna Sękowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 2 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z [...] grudnia 2020 r., Nr [...], Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...] października 2018 r., nr [...] o wymeldowaniu J. M. z pobytu stałego w budynku nr [...] położonym w miejscowości [...], gm. [...].

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wójt Gminy [...] [...] lipca 2018 r. wszczął, na wniosek K. K., postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania J. M. z pobytu stałego w budynku nr [...] położonym w miejscowości [...], gm. [...].

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego decyzją z [...] października 2018 r., nr [...] Wójt Gminy [...] orzekł o wymeldowaniu J. M. z pobytu stałego w ww. budynku.

W wyniku rozpatrzenia odwołania wniesionego przez J. M. od wskazanej decyzji Wojewoda [...] decyzją z [...] grudnia 2018 r., nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Skargę na decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł J. M.. Wyrokiem z 30 maja 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 373/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że ww. decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 oraz art. 107 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) i przedwczesnym było uznanie, że J. M. trwale i dobrowolnie opuścił miejsce stałego pobytu. W sprawie nie zostało ustalone, kiedy K. S. wymieniła zamki w drzwiach przedmiotowego budynku, co spowodowało, że J. M. miał utrudniony do niego dostęp oraz jaki wpływ powyższa okoliczność miała na wynik sprawy. Należało również przeanalizować trudne relacje wymienionego z K. S., w kontekście spełnienia przesłanki dobrowolnego opuszczenia ww. budynku przez J. M. Ponadto w ocenie sądu, mając na uwadze upływ czasu oraz twierdzenia skarżącego o zamiarze powrotu do miejsca pobytu stałego, poparte m.in. złożeniem pozwu o przywrócenie naruszonego posiadania, należało rozważyć, czy wymieniony trwale opuścił przedmiotowy budynek. Wskazane w powyższym wyroku argumenty podzielił Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z 19 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 2808/19 oddalił skargę kasacyjną Wojewody [...].

Decyzją z [...] grudnia 2020 r., znak: [...], Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...] października 2018 r., nr [...] o wymeldowaniu J. M. z pobytu stałego w budynku.

Organ administracji publicznej wyjaśnił, że ustawa z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności w art. 24 ust. 1 nakłada na obywateli polskich przebywających na terytorium Polski obowiązek meldunkowy. W jego ramach, zgodnie z art. 24 ust. 2 pkt 2 oraz art. 33 cytowanej ustawy, mieści się obowiązek wymeldowania z miejsca pobytu stałego przez osobę opuszczającą to miejsce. Jednocześnie w odniesieniu do osób odstępujących od tego obowiązku ustawodawca przewidział możliwość wymeldowania ich w drodze decyzji administracyjnej. Stosownie bowiem do treści art. 35 ustawy o ewidencji ludności organ gminy, właściwy ze względu na położenie nieruchomości, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów dysponujących tytułem prawnym do lokalu decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Z kolei w myśl art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. O pobycie stałym przesądzają dwa elementy, fizyczne przebywanie danej osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania przez tę osobę w tym miejscu na stałe. Natomiast na występowanie przesłanki opuszczenia miejsca stałego zameldowania rozumianej jako rezygnację z zamiaru stałego przebywania w danym miejscu winien wskazywać całokształt zachowań osoby wymeldowywanej. Treścią postępowania administracyjnego prowadzonego w tego rodzaju sprawie jest udowodnienie, że jej okoliczności wskazują na istnienie po stronie osoby, która ma zostać wymeldowana, zamiaru trwałego zerwania więzi z miejscem zameldowania. Katalog takich sytuacji jest otwarty.

Po ponownym przeanalizowaniu akt niniejszego postępowania, w ocenie Wojewody [...], J.M. trwale i dobrowolnie opuścił miejsce pobytu stałego w budynku nr [...] położonym w miejscowości [...], gm. [...].

Z poczynionych przez Wójta Gminy [...] i Wojewodę [...] ustaleń faktycznych wynika, że J. M. opuścił wymieniony budynek w marcu 2018 r. Powyższy fakt zgodnie wskazały strony postępowania. Tym samym wymieniony od ponad dwóch lat nie mieszka w miejscu stałego pobytu i budynek ten nie stanowi jego centrum życiowego. Ponadto zabrał z niego wszystkie swoje rzeczy umożliwiające codzienne funkcjonowanie, co wynika zarówno z oświadczeń stron, jak też oględzin wskazanego budynku przeprowadzonych przez Wójta Gminy [...]. Choć początkowo K. S. wymieniła zamki w drzwiach ww. budynku, to obecnie J. M. posiada do niego dostęp. Świadczy o tym pismo adw. T. M., reprezentującego J. M. w postępowaniu prowadzonym przez Sąd [...] w [...] [...] Wydział [...] o przywrócenie naruszonego posiadania z [...] maja 2019 r., skierowane do ww. sądu. Wynika z niego, że K. S. przywróciła J. M. dostęp do nieruchomości poprzez wymianę wkładek do drzwi na poprzednie. Wymieniony zatem co najmniej od maja 2019 r. posiada dostęp do miejsca stałego pobytu, a mimo to nie powrócił do niego ani nie podejmował prób w tym zakresie. Co prawda w piśmie z 25 września 2020 r. wskazał, że zwrócił się do K. S. o udostępnienie mu pokoju, lecz nie przedstawił na tę okoliczność żadnego dowodu. Organ zwrócił także uwagę na sprzeczność w twierdzeniach J. M., który z jednej strony oświadcza, że nie wyobraża sobie mieszkać z K. S., a z drugiej strony twierdzi, że ma zamiar powrócić do miejsca stałego pobytu. W ocenie Wojewody [...], powyższe okoliczności świadczą o trwałym opuszczeniu przez J. M. budynku nr [...] położonego w miejscowości [...], gm. [...] i braku po jego stronie realnego zamiaru powrotu.

Zdaniem Wojewody [...] J. M. budynek nr [...] położony w miejscowości [...], gm. [...] opuścił także dobrowolnie. Zainteresowany oraz jego pełnomocnik Z. M., a także świadek J. M. wskazali, że J. M. miejsce pobytu stałego opuścił ze względu na stosowanie przemocy wobec niego przez K. S.. Organ uznał, że ocena całokształtu zebranego materiału dowodowego, nie pozwala zgodzić się z tym twierdzeniem. Pomiędzy J. M., a K. S. istniał konflikt. Nie można go jednak utożsamiać ze stosowaniem przemocy wobec wymienionego, a tym samym, że J. M. został zmuszony do opuszczenia ww. budynku. Wprawdzie wymieniony budynek ten opuszczał w trakcie interwencji policji, jednak nie można stwierdzić, czy był ofiarą tego konfliktu, ponieważ z pisma Posterunku Policji w [...] wynika, że interwencje pod wskazanym adresem zgłaszane były nie tylko przez niego, ale też przez K. S. Ponadto J. M. nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających, że faktycznie dochodziło do stosowania przemocy wobec niego. Nie skonkretyzował, ile ani kiedy były interwencje policji zgłaszane z tego powodu, jak się one zakończyły, czy została założona np. Niebieska Karta, albo czy złożył w tej sprawie zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa, a Posterunek Policji w . odmówił Wójtowi Gminy .udostępnienia danych w tym zakresie. Podkreślono, że wprawdzie w postępowaniu administracyjnym to na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek wszechstronnego oraz rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, jednak strona nie jest zwolniona od współudziału w realizacji tego obowiązku. Ponadto z akt administracyjnych wynika, że obecnie J. M. posiada klucze do drzwi ww. budynku, czego już nie kwestionuje. Podnosi natomiast, że obecnie psy K. S. utrudniają mu dostęp do nieruchomości. Jednak z załączonych do protokołu oględzin ww. budynku z [...] września 2018 r. wyjaśnień wymienionej wynika, że już wówczas miała psa i wymieniony wtedy nie wskazywał, że ma przez to utrudniony dostęp do nieruchomości. Wskazano również, że J. M. w złożonym oświadczeniu wyjaśnił, że wynajął inne mieszkanie, ponieważ wykonuje zawód kierowcy międzynarodowego i potrzebuje spokoju do wypoczynku. Powyższe zatem okoliczności świadczą, że J. M. budynek nr [...] położony w miejscowości [...], gm. [...] opuścił w celu poprawy komfortu życiowego przez uniknięcie sytuacji konfliktowych związanych ze wspólnym zamieszkiwaniem, co nie świadczy o niedobrowolnym opuszczeniu budynku.

Tym samym w ocenie organu odwoławczego wytoczenie powództwa posesoryjnego przez J. M. nie przesądza o niedobrowolnym opuszczeniu przez niego miejsca pobytu stałego i zamiarze powrotu do niego. Dowód ten należy oceniać w kontekście całego materiału dowodowego w sprawie i nie może on samodzielnie stanowić negatywnej przesłanki do wymeldowania J. M. z ww. budynku.

Organ II instancji podkreślił także, że instytucja wymeldowania ma charakter wyłącznie ewidencyjny. Ewidencja ludności polega bowiem na rejestracji danych o rzeczywistym miejscu pobytu osób, służy więc jedynie zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego.

Skargę na powyższą decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 2020 r. wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. M., zaskarżając ją w całości i zarzucając jej:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 35 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że w analizowanym stanie faktycznym zostały spełnione przesłanki do wymeldowania J. M., w sytuacji gdy opuszczenie przez skarżącego posesji nie było dobrowolne i trwałe, a spowodowane było wyłącznie działaniami podjętymi przez K. S.,

2. naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie:

a. art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a., poprzez:

- niedostateczne zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego i w konsekwencji mylne stwierdzenie, że opuszczenie przez J. M. posesji było dobrowolne, pomimo że opuścił posesje wyłącznie na skutek agresji słownej i fizycznej ze strony K. S., która uniemożliwia mu w dalszym ciągu dostęp do nieruchomości, a po przymusowym opuszczeniu przez skarżącego posesji wymieniła bez zgody i wiedzy skarżącego zamki do furtki wejściowej oraz drzwi wejściowych do domu, nie wydając J. M. kompletu jego kluczy, a obecnie w dalszym ciągu toczy się z powództwa J. M. postępowanie o przywrócenie naruszonego posiadania, jak również został wniesiony prywatny akt oskarżenia w stosunku do K. S. i Sąd [...] w [...] [...] Wydział [...] wyrokiem z dnia [...] września 2020 roku uznał oskarżoną K. S. winną wszystkich zarzucanych jej czynów,

- pominięcie faktu, że na przedmiotowej nieruchomości wpisane jest na rzecz J. M. prawo dożywocia, oraz mylne uznanie, że opuszczenie posesji ma charakter trwały pomimo deklarowania ze strony skarżącego woli powrotu na posesję niezwłocznie po wydaniu mu kluczy oraz wszczęcia postępowań sądowych mających na celu wyegzekwowania jego praw,

b. art. 10 w zw. z art. 75 § 1 i w zw. z art. 78 § 1 i 2 k.p.a., poprzez pominięcie złożonych przez skarżącego wniosków o zwrócenie się do komisariatu policji w [...] i [...] o przedstawienie wykazu interwencji w okresie od marca do maja 2018 r., a w przypadku odmowy ich wydania poinformowania o niniejszym fakcie skarżącego, oraz zwrócenia się do Sądu [...] w [...] czy został złożony akt oskarżenia dotyczący popełnienia przestępstwa przez K. S. na szkodę J. M. oraz czy w sprawie zapadł wyrok skazujących K. S. za zarzucane jej czyny,

c. art. 10 w zw. z art. 75 § 1 i w zw. z art. 77 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie z urzędu części istotnych dowodów mających znaczenie dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, w szczególności ustalenia treści księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości oraz praw wpisanych w Dziale III, nie ustalenia czy przed Sądem [...] w [...] toczy się postępowanie cywilne i karne zainicjowane przez J. M. oraz czy zapadło orzeczenia i jakiej treści,

d. art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji Wójta Gminy [...], w szczególności niedostateczne wyjaśnienie, na jakiej podstawie przy zgromadzonym w niniejszej sprawie materiale dowodowym organ uznał, że została spełniona przesłanka dobrowolności i trwałości.

Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji Wójta Gminy [...] z [...] października 2018 r. oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, w postępowaniu sądowoadministracyjnym według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżący przestawił stan faktyczny sprawy oraz odniósł się do poszczególnych zarzutów.

Skarżący wskazał, że w rzeczywistości opuszczenie przez niego stałego miejsca zamieszkania nie miało zarówno cech dobrowolności, jak również trwałości, wbrew odmiennym twierdzeniom przedstawionym we wniosku wszczynającym postępowanie. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że został zmuszony agresywnym zachowaniem K. S. do opuszczenia posesji w [...], która wszczynała ciągłe awantury w stosunku do skarżącego, stosowała przemoc psychiczną i fizyczną, jak również utrudniała mu dostęp do nieruchomości, chociażby poprzez wymianę zamków do drzwi wejściowych. Co więcej, Wojewoda [...] w ślad za organem I instancji powtarza sprzeczne ze zgromadzonym materiałem dowodowym twierdzenie, że w domu w miejscowości [...] nie pozostały żadne rzeczy skarżącego. Organ zdaje się całkowicie pomijać fakt, że skarżący z domu zabrał jedynie część ubrań, a pozostałe rzeczy materialne takie jak narzędzia do pracy, wyposażenie domu, sprzęt RTV i AGD pozostały w domu w [...]. Powyższe okoliczności zostały potwierdzone przez skarżącego w rozmowie z funkcjonariuszami policji. Na fakt pozostawienia części rzeczy w nieruchomości wskazują bezpośrednio zeznania samej K. S. złożone w toku sprawy toczącej się przed Sądem [...] w [...] [...] Wydział [...] o sygn. akt: [...]. Wojewoda pominął jednak powyżej wskazane okoliczności.

Okoliczności podnoszone przez J. M. zostały potwierdzone w zeznaniach Z. M. i J. M. Wskazali oni w sposób niebudzący wątpliwości, że opuszczenie przez J. M. nieruchomości w [...] nie było dobrowolne, a zostało na nim wymuszone poprzez agresywne zachowanie jego byłej partnerki K. S.

J. M. wprost deklaruje zamiar powrotu do stałego miejsca pobytu w miejscowości [...]. Dodatkowo, na nieruchomości w miejscowości [...] ma ustanowione prawo dożywocia. Prawo to wpisane jest dziale III księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości przez Sąd [...] w [...] [...] Wydział [...] [...] nr [...]. Zgodnie z nim, J. M. jest uprawniony do przyjęcie go jako domownika w domu w [...], dostarczaniu mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnienie mu odpowiedniej pomocy i pielęgnowania w chorobie, a także sprawienie własnym kosztem pogrzebu odpowiadającego zwyczajom miejscowym.

W ocenie skarżącego organ nie przeprowadził postępowania dowodowego w sposób wyczerpujący. W szczególności nie uzyskano wszystkich informacji wnioskowanych przez J. M. - informacje na temat interwencji policji, jak również pominięto istotne dowody, które organ winien uzyskać z urzędu, w szczególności informacje o toczącym się postępowaniu sądowym przed Sądem [...] w [...] zarówno w sprawie cywilnej, jak również karnej (zapadł wyrok skazujący K. S. za wszystkie zarzucane jej czyny), uzyskanie odpisu księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości, czy zobowiązanie przesłuchanie samego wnioskodawcy – K. K. Podkreślił, że sam wnioskodawca – K. K. nigdy nie został przesłuchany przez organ. Nie zweryfikowano w związku z tym podawanych przez pełnomocnika informacji oraz nie ustalono przyczyn złożenia wniosku o wymeldowanie w stosunku do osoby, która ma ustanowione na nieruchomości prawo dożywocia. Okoliczności te pozostają bowiem ze sobą w wewnętrznej sprzeczności. K. K. jest zobowiązany w stosunku do J. M. do realizowania na jego rzecz prawa dożywocia, które przejawia się m.in. w zapewnieniu dostępu do spornej nieruchomości. To na wnioskodawcy, jako osobie zobowiązanej z prawa dożywocia, spoczywa obowiązek zapewnienia nieskrępowanego dostępu do lokalu, jak również sprawowania opieki nad J. M. Obowiązek ten nie jest w żadnym zakresie realizowany, a K. K. podejmuje działania zmierzające do wyzucia uprawnionego z przysługującego mu prawa dożywocia.

Skarżący podniósł także, że zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Bez wątpienia zgłoszone przez skarżącego żądania miały istotne znacznie dla niniejszej sprawy. Wójt Gminy [...] nie ustalił ilości interwencji na posesji. Uzasadnienie całkowicie pomija zgłoszone przez skarżącego wnioski, a tym bardziej nie wyjaśnia przyczyn ich nieuwzględnienia, co stanowi istotne uchybienie organu. Z tego też względu należy zarówno uzasadnienie faktyczne, jak i prawne nie zostało przez organ sporządzone w sposób prawidłowy. Z uzasadnienia decyzji strona winna zrozumieć tok rozumowania organu oraz przyczyny podjęcia danego rozstrzygnięcia. Dowody zebrane w sprawie, a zwłaszcza dokumenty urzędowe, nie mogą zastępować uzasadnienia decyzji, gdyż są one tylko podstawą wydania rozstrzygnięcia. Organ administracji ma obowiązek przedstawienia własnego stanowiska w sprawie i podania motywów tego stanowiska wraz z ich szczegółowym wyjaśnieniem.

Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, z uwagi na braki formalne, tj. brak wskazania numeru PESEL oraz brak pełnomocnictwa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona.

Przedmiotem oceny sądu jest decyzja organu II instancji wydana po ponownym rozpoznaniu sprawy na skutek uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 30 maja 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 373/19 decyzji tego organu z [...] grudnia 2018 r., nr [...].

Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej w skrócie "p.p.s.a.", ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy był zatem związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku WSA w Warszawie o sygn. akt IV SA/Wa 373/19, od którego skarga kasacyjna została oddalona.

W ocenie sądu rozpoznającego skargę w sprawie niniejszej, organ odwoławczy prawidłowo wykonał wytyczne co do dalszego postępowania zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie IV SA/Wa 373/19 oraz wyczerpująco wyjaśnił wskazane przez sąd okoliczności.

Przypomnieć w tym miejscu należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku w sprawie IV SA/Wa 373/19 stwierdził, że decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 oraz art. 107 § 1 k.p.a. i przedwczesnym było uznanie, że J. M. trwale i dobrowolnie opuścił miejsce stałego pobytu. W sprawie nie zostało ustalone, kiedy K. S. wymieniła zamki w drzwiach przedmiotowego budynku, co spowodowało, że J. M. miał utrudniony do niego dostęp oraz jaki wpływ powyższa okoliczność miała na wynik sprawy. Należało również przeanalizować trudne relacje wymienionego z K. S., w kontekście spełnienia przesłanki dobrowolnego opuszczenia ww. budynku przez J. M. Ponadto w ocenie sądu, mając na uwadze upływ czasu oraz twierdzenia skarżącego o zamiarze powrotu do miejsca pobytu stałego, poparte m.in. złożeniem pozwu o przywrócenie naruszonego posiadania, należało rozważyć, czy wymieniony trwale opuścił przedmiotowy budynek. Wskazane w powyższym wyroku argumenty podzielił Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z 19 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 2808/19 oddalił skargę kasacyjną Wojewody [...].

Przed przystąpieniem do rozważań merytorycznych dotyczących przesądzenia kwestii spełnienia bądź nie przesłanek wymeldowania skarżącego ze spornej nieruchomości, należało ocenić, czy organ wykonał wskazane wyżej szczegółowe zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zdaniem Sądu organ po uzupełnieniu materiału dowodowego, rozpatrzył sprawę w jej całokształcie, zgodnie ze wskazanymi wyżej wytycznymi sądu.

Przechodząc do analizy zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia, w pierwszej kolejności wskazać należy, iż przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja organu II instancji, dotycząca wymeldowania skarżącego z pobytu stałego. Zaś materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 35 ustawy o ewidencji ludności, w myśl którego organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Przy czym, zgodnie z definicją zawartą w art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Za pobyt stały uważa się pobyt z wolą koncentracji w danym miejscu swych spraw życiowych. Miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję.

Należy podkreślić, że o ocenie charakteru pobytu lub opuszczenia lokalu nie decyduje treść oświadczenia woli, lecz okoliczności faktyczne wskazujące na zamiar rzeczywisty. Sama chęć powrotu do opuszczonego lokalu, bez stworzenia tam centrum interesów życiowych, nie jest okolicznością wystarczającą do uznania, że skarżący mieszka w przedmiotowym lokalu, a przez to spełnia warunki do zachowania meldunku w danym miejscu.

Należy także przypomnieć i podkreślić, że zarówno zameldowanie, jak i wymeldowanie są wyłącznie aktami rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby i jako takie nie rodzą żadnych uprawnień do lokalu, ani też nie przesądzają o ich utracie. Wymeldowanie poświadcza jedynie opuszczenie miejsca pobytu stałego (zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu obowiązany jest wymeldować się). Jest to zatem wyłącznie akt, którego istota sprowadza się do administracyjnej rejestracji danych o rzeczywistym miejscu pobytu oznaczonej osoby. W przypadku osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się, decyzję w sprawie wymeldowania wydaje organ gminy (art. 35 ustawy o ewidencji ludności). W orzecznictwie przyjmuje się, że opuszczenie miejsca pobytu stałego musi być trwałe i dobrowolne. Ustalenia organu winny się zatem koncentrować jedynie wokół tego, czy dana osoba opuściła miejsce pobytu stałego dobrowolnie i trwale opuściła lokal. Opuszczenie lokalu można z kolei uznać za dobrowolne, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce. Przez dobrowolność rozumie się opuszczenie lokalu z własnej woli, tj. bez przymusu.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że prawidłowe jest stanowisko organu, że zaistniały przesłanki do wymeldowania skarżącego ze spornego lokalu. J. M. opuścił wymieniony budynek w marcu 2018 r. Jest to okoliczność bezsporna. Prawidłowa jest zatem ocena, że skarżący od ponad dwóch lat nie mieszka w miejscu stałego pobytu i budynek ten nie stanowi jego centrum życiowego. Uzupełniony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że skarżący zamieszkuje inny lokal, który wynajął ponieważ wykonuje zawód kierowcy międzynarodowego i potrzebuje spokoju do wypoczynku. Sąd zgadza się zatem z oceną organu, że już ten fakt wskazuje na dobrowolne i trwałe opuszczenie budynku nr [...] położonego w miejscowości [...], gm. [...], celem poprawy komfortu życiowego przez uniknięcie sytuacji konfliktowych związanych ze wspólnym zamieszkiwaniem z K. S. Jakkolwiek stwierdzona uprzednio wymiana zamków do drzwi mogła być oceniana jako swego rodzaju przymus do opuszczenia rzeczonego budynku, to jednak obecnie ustalono, co skarżący konsekwentnie pomija, że posiada on dostęp do budynku, bowiem wkładki w drzwiach zostały wymienione na poprzednie. Nie ma zatem obecnie żadnych przeszkód, aby skarżący ponownie zamieszkał w budynku nr [...], położonym w miejscowości [...] w gminie [...]. Brak powrotu skarżącego do spornego lokalu i nie zamieszkanie w nim, pomimo odzyskania do niego dostępu, również wskazuje na dobrowolny i trwały charakter jego opuszczenia. W tej też sytuacji bez znaczenia pozostaje okoliczność, czy w omawianym budynku skarżący pozostawił jakieś rzeczy. Zamieszkanie w innym lokalu i wypełnianie w nim funkcji życiowych, nawet wówczas gdy część rzeczy pozostawiona jest w lokalu, którego dotyczy decyzja o wymeldowaniu, nie świadczy o tym że ów lokal nie został opuszczony na stałe. Nie świadczy o tym także deklarowana przez skarżącego wola zamieszkiwania budynku nr [...] położonego w [...], skoro nie podejmuje on żadnych działań celem realizacji tej woli. Tym samym tak długo, jak długo skarżący nie zamieszka w ww. budynku, istnieją podstawy do jego wymeldowania z niego.

Nie zmienia tego powoływana w skardze okoliczność, że skarżący ma ustanowione w budynku prawo dożywocia. Meldunek, jak wyżej była mowa, nie stanowi o istnieniu praw do danego lokalu czy budynku, ale ma charakter aktu, którego istota sprowadza się do administracyjnej rejestracji danych o rzeczywistym miejscu pobytu oznaczonej osoby.

Zdaniem Sądu ustalone przez organ okoliczności sprawy wykazują, że ani konflikt pomiędzy J. M. a K. S., który niewątpliwie ma miejsce, ani obecność psów na posesji, nie stanowią przeszkody do uznania, że J. M. opuścił sporny budynek dobrowolnie. Również wytoczenie powództwa posesoryjnego przez J. M. nie przesądza o niedobrowolnym opuszczeniu przez niego miejsca pobytu stałego i zamiarze powrotu do niego. Skarżący w toku postępowania nie przedstawił jakichkolwiek dowodów na to, że w ogóle podejmował próby powrotu do budynku nr [...] położonego w [...]. Mając zaś na uwadze twierdzenia J. M., że nie wyobraża sobie mieszkać z K. S., trudno uznać, że ma faktycznie zamiar powrócić do owego lokalu. Jakkolwiek istnienie konfliktu pomiędzy J. M. a K. S. nie budzi wątpliwości Sądu, to jednak, za trafną uznał Sąd ocenę, że nie można go utożsamiać ze stosowaniem przemocy wobec skarżącego. Jak ustalił bowiem organ, interwencje pod wskazanym adresem zgłaszane były zarówno przez skarżącego, jak i przez K. S. W tej sytuacji, wobec braku innych dowodów, nieuprawniony byłby wniosek, że skarżący jest ofiarą przemocy. Skarżący zaś nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających, że faktycznie dochodziło do stosowania przemocy wobec niego. Zarzucanie organowi, że nie dość wnikliwie poszukiwał dowodów na potwierdzenie tez skarżącego, jest również nieuprawnione. Pomimo że w postępowaniu administracyjnym organ ma obowiązek ustalić stan faktyczny, to jednak strony mają prawo i obowiązek współdziałać z organem i przedstawiać dowody na potwierdzenie podnoszonych okoliczności. Organ nie może bowiem czynić ustaleń faktycznych w oparciu o gołosłowne twierdzenia, których nie potwierdzają ani jakiekolwiek dokumenty, ani okoliczności wynikające z całokształtu sprawy. Tymczasem, jak słusznie wyjaśnił organ, skarżący nie skonkretyzował ile ani kiedy były interwencje policji zgłaszane z powodu doznawanej przemocy, jak się one zakończyły, czy została założona np. Niebieska Karta, albo czy złożył w tej sprawie zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa. Organ zaś we własnym zakresie nie mógł tych okoliczności ustalić z uwagi na odmowę udostępnienia danych w tym zakresie Wójtowi Gminy [...]. Wyrok z 10 września 2020 r., który powołuje skarżący, nie został przedstawiony organowi na etapie postępowania administracyjnego, stąd żadne okoliczności z niego ewentualnie wynikające, nie mogły zostać przez organ uwzględnione. Dodać także należy, że treść skierowanej do Sądu skargi, nie wskazuje żadnych okoliczności, które mogłyby wpłynąć na postępowanie w sprawie wymeldowania. Rzeczą skarżącego zaś było ich wykazanie. Jeżeli jednak w ocenie skarżącego, wyrok z 10 września 2020 r. ma znaczenie dla sprawy, to wykazując okoliczności, które z niego wynikają, może złożyć wniosek o wznowienie postępowania.

Co do podnoszonej okoliczności, że psy K. S. utrudniają mu dostęp do nieruchomości, to nie zasługuje ona na uwzględnienie. Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na tę okoliczność, a nadto jak słusznie podkreślił organ, z wyjaśnień K. S., załączonych do protokołu oględzin budynku z [...] września 2018 r., wynika, że już w tym czasie miała psa i skarżący wtedy nie wskazywał, że ma przez to utrudniony dostęp do nieruchomości. Jeśli zaś chodzi o wytoczenie powództwa posesoryjnego przez J. M., to Sąd podziela pogląd organu, że dowód ten należy oceniać w kontekście całego materiału dowodowego w sprawie i nie może on samodzielnie stanowić negatywnej przesłanki do wymeldowania J. M. z budynku nr [...] położonego w miejscowości [...], gmina [...]. Nie przesądza on bowiem o niedobrowolnym opuszczeniu przez skarżącego miejsca pobytu stałego i zamiarze powrotu do niego. Nadto z akt sprawy wynika, że strony konfliktu w toku postępowania o przywrócenie posiadania prowadzą rozmowy ugodowe.

Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd uznał wszystkie podniesione w skardze zarzuty za niezasadne. W ocenie sądu, cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie został oceniony przez organ odwoławczy w sposób logiczny i spójny. Organ odwoławczy nie naruszył przepisów postępowania i przepisów prawa materialnego. Działał w niniejszej sprawie zgodnie z zasadą praworządności, wyrażoną w art. 6 k.p.a., na podstawie obowiązujących przepisów prawa, uwzględniając wytyczne zwarte w zapadłym w sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Organ odwoławczy zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 k.p.a., podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia niniejszej sprawy i rozpatrzył w sposób wyczerpujący zebrany materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), przy jednoczesnym zachowaniu reguł oceny tego materiału wskazanych w art. 80 k.p.a. Dokonał oceny wszystkich zebranych w sprawie dowodów, każdego z nich z osobna i we wzajemnym ich powiązaniu z punktu widzenia ich znaczenia i wartości dla toczącej się sprawy. Tak jak wymaga tego zasada dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a) organ odwoławczy ponownie rozpatrzył i rozstrzygnął sprawę. Przeprowadził postępowanie merytorycznie, ocenił dowody i przeanalizował wszystkie istotne okoliczności sprawy. Fakt, że skarżący oczekiwał np. przesłuchania wnioskodawcy, a organ wniosek ten pominął, nie czyni zaskarżonej decyzji błędną. Motywy złożenia wniosku o wymeldowanie nie mają bowiem znaczenia dla sprawy. Jak Sąd wyjaśnił, istotne jest czy osoba, której wymeldowanie dotyczy, opuściła lokal trwale i dobrowolnie. W niniejszej zaś sprawie ustalono bezspornie, że tak było, a nadto że pomimo upływu ponad dwóch lat od umożliwienia skarżącemu powrotu do budynku, nie dokonał on tego. Ta okoliczność potwierdza zdaniem Sądu trwałość i dobrowolność opuszczenia przez J. M. budynku nr [...], położonego w miejscowości [...], gm. [...]. Tym samym prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe doprowadziło organ do uzasadnionego wniosku, że zachodziły podstawy do wymeldowania skarżącego z pobytu stałego z budynku nr [...], położonego w miejscowości [...], gm. [...]. Nie zmienia także tej oceny fakt, że zdaniem skarżącego organ nie wystąpił do wskazanych przez niego organów. Ponownie Sąd wskazuje, że jeżeli skarżący chciał wykazać okoliczności według niego mające znaczenie dla sprawy, to jego rzeczą było współdziałanie i wystąpienie o stosowne informacje we własnym zakresie. Fakt, że organ ma obowiązek wyjaśnić stan faktyczny, nie oznacza że musi prowadzić postępowanie wyjaśniające w sposób nieograniczony. W ocenie organu zgromadzony materiał dowodowy pozwolił dokonać ustaleń w zakresie stanu faktycznego, a Sąd z tą oceną się zgadza. Skarżący nie podważył bowiem skutecznie ustaleń organu i nie wykazał że nie był w stanie pozyskać dokumentów, których pozyskania wymagał od organu.

Uzasadnienie faktyczne zaskarżonej decyzji jest szczegółowe i oparte na wyczerpująco zebranym i prawidłowo ocenionym materiale dowodowym. Decyzja zawiera również właściwe uzasadnienie prawne, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Tak sporządzone uzasadnienie decyzji nie narusza zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.), jak również zasady pogłębiania zaufania obywateli (art. 8 k.p.a.).

Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.