Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2311/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-07-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 200 i art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 29 ust. 4
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
article: art. 139
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko – Jabłońska, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak, , Protokolant sekretarz sądowy - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2013 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adwokata M.C., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 738 zł (siedemset trzydzieści osiem złotych), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 600 zł (sześćset złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 138 zł (sto trzydzieści osiem złotych); 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez M. P. (zwaną dalej: skarżącą) jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR) nr [...] z [...] lipca 2012 r. o uchyleniu decyzji własnej z nr [...] z [...] lipca 2010 r. w całości oraz o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na kwotę 2.460,48 zł.

Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

Skarżąca [...] czerwca 2004 r. złożył do Biura Powiatu ARiMR w L. wniosek o przyznanie płatności ONW na rok 2004. W oparciu o powyższy wniosek, Kierownik Biura Powiatu ARiMR wydał [...] stycznia 2005 r. decyzję, na mocy której przyznał skarżącej wnioskowane wsparcie w kwocie 1.293,60 zł (wypłacone skarżącej 11 kwietnia 2005 r.). Od chwili otrzymania przez skarżącą środków finansowych zostało rozpoczęte pięcioletnie zobowiązanie do prowadzenia działalności rolniczej na obszarach ONW do powierzchni 4,90 ha.

Następnie skarżąca za lata 2005 – 2007 składała wnioski o płatności ONW, które były rozpatrywane pozytywnie decyzjami przyznającymi te płatności.

Z wnioskiem o płatność ONW na 2008 r. skarżąca wystąpiła [...] maja 2009 r. W związku ze złożeniem wniosku po wyznaczonym terminie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. decyzją z [...] czerwca 2009 r. odmówił przyznania płatności ONW na rok 2008.

Skarżąca [...] maja 2009 r. złożyła wniosek o przyznanie płatności ONW na 2009 r. W związku z wykrytymi nieprawidłowościami organ I instancji decyzją z [...] grudnia 2009 r. odmówił płatności wyjaśniając, że powierzchnia faktycznie użytkowana rolniczo przez skarżącą była mniejsza, od pierwotnie deklarowanej we wniosku obszarowym. Ustaleń tych dokonano w oparciu o ortofotomapę. Zawyżenie wynosiło 32,61%, co uniemożliwiało uzyskanie płatności ONW.

W wyniku odwołania skarżącej, organ II instancji decyzją z [...] marca 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Skarżąca wniosła skargę na decyzję z [...] marca 2010 r., którą Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 10 września 2010 r. sygn. akt I SA/Kr 837/10 uchylił wraz z decyzją ją poprzedzającą z [...] grudnia 2009 r. Sąd w uzasadnieniu wyroku wskazał, że w ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ obowiązany będzie dokonać kontroli na miejscu celem zaktualizowania danych znajdujących się w systemie LPIS lub wykorzystania innych środków dowodowych, celem przedstawienia sposobu i techniki obliczeń powierzchni spornych działek.

W międzyczasie w oparciu o wyniki kontroli administracyjnej powierzchni uprawnionej do dopłat ONW na 2009 r. potwierdzające fakt, że uprawniona powierzchnia do dopłat jest mniejsza niż powierzchnia objęta 5-letnim zobowiązaniem, Prezes ARiMR wszczął [...] czerwca 2010 r. postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW za lata 2004-2007. Następnie Prezes ARiMR wydał decyzję z [...] lipca 2010 r. o ustaleniu skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW w wysokości 1.214,40 zł.

Skarżąca 28 lipca 2010 r. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W związku z wydaniem 10 września 2010 r. wyroku przez WSA w Krakowie, postępowanie w sprawie z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o ustalenie nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW, zostało zawieszone.

W dniu [...] kwietnia 2011 r., w oparciu o kontrolę w gospodarstwie skarżącej przeprowadzoną [...] stycznia 2011 r., została wydana przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. decyzja o odmowie przyznania płatności na 2009 r. z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych. Powierzchnia stwierdzona podczas kontroli na miejscu wyniosła 2,52 ha. W wyniku rozpoznania odwołania skarżącej Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z [...] września 2011 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Skarżąca zaskarżyła decyzję z [...] września 2011 r. do WSA w Krakowie, który postanowieniem z 20 stycznia 2012 r. sygn. akt III SA/Kr 1296/11 odrzucił skargę.

W związku z powyższym Prezes ARiMR postanowieniem z [...] lipca 2012 r. podjął zawieszone postępowania w sprawie z wniosku o ponowne rozpatrzenie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności ONW, a następnie decyzją z [...] lipca 2012 r. orzekł o uchyleniu decyzji z [...] lipca 2010 r. w całości oraz o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW na kwotę 2.460,48 zł.

W uzasadnieniu tej decyzji Prezes ARiMR wyjaśnił, że przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.) jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków ma miejsce wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie nie zostanie utrzymana powierzchnia zobowiązania w myśl § 9 ust. 2 pkt 2 w związku z § 9 ust. 4 rozporządzenia. Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73 poz. 657 ze zm.).

Prezes ARiMR wskazał, że w przypadku zaniechania prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych położonych na obszarze ONW w okresie objętym zobowiązaniem, oceny skutków tego zdarzenia należy dokonać na podstawie przepisów obowiązujących w dniu wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności ONW. Zgodnie z § 9 ust. 2 pkt 2 w związku z § 9 ust. 4 ww. rozporządzenia – w przypadku zaniechania działalności rolniczej na działkach rolnych położonych na obszarze ONW w okresie objętym zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 albo w § 7 ust. 1 pkt 2 lit. a, producent rolny zwraca:

1. całość płatności ONW, za cały okres jej pobierania, jeżeli zaniechanie to nastąpiło:

a) na wszystkich działkach rolnych położonych na obszarze ONW,

b) na części działek rolnych położonych na obszarze ONW, a łączna powierzchnia działek rolnych, na których nadal jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi mniej niż hektar;

2. część płatności ONW, która została przyznana do powierzchni tych działek rolnych, na których nastąpiło to zaniechanie, za cały okres jej pobierania, jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych, na których nadal jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi, co najmniej hektar.

W myśl ust. 4 – zwrot nienależnie lub nadmiernie pobranych środków z tytułu płatności ONW następuje w trybie i na zasadach określonych w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Prezesa ARiMR wyjaśnił, że w świetle nowego dowodu w sprawie, tj. nowej powierzchni uprawnionej do dopłat ONW na 2009 r. - 2,52 ha, zweryfikowanej na podstawie kontroli w gospodarstwie z 7 kwietnia 2011 r., na potrzebę zakończenia postępowania w sprawie przyznania wniosku na 2009 r., uznał, że powstało jeszcze większe zaniechanie zobowiązania do prowadzenia działalności terenach ONW, co znalazło wyraz w decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. o odmowie przyznania płatności na 2009 r. Dlatego też Prezes ARiMR stwierdził, że w zakresie rozpatrywanej sprawy (lata 2004-2009) skarżąca w 2009 r. użytkowała, w sposób zgodny z dobrą kulturą rolną powierzchnię 2,52 ha, w związku z czym, doszło do zaniechania w prowadzeniu działalności rolniczej na obszarach ONW w następujący sposób: 2004 (deklarowana 4,90 ha stwierdzona 2,38 ha), 2005 (deklarowana 4,80 ha stwierdzona 2,28 ha), 2006 (deklarowana 4,80 ha stwierdzona 2,28 ha), 2007 (deklarowana 4,90 ha stwierdzona 2,38 ha), 2008 brak wniosku (powierzchnia użytkowana zgodnie z oświadczeniem skarżącej 4,80 ha) 2009 (deklarowana 2,52 ha ). Prowadzi to do określenia kwoty podlegającej zwrotowi za poszczególne lata 2004 r. – 628,32 zł, 2005 r. – 601,92 zł, 2006 r. – 601,92 zł, 2007 r. – 628,32 zł.

Prezes ARiMR podkreślił, że skarżąca składając wniosek o przyznanie płatności z tytułu ONW na 2004 r., złożyła podpis pod oświadczeniem, że znane są jej zasady przyznawania płatności ONW oraz podpisała zobowiązanie do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR między innymi o każdym fakcie, który miał wpływ na nienależnie przyznanie płatności. Oznacza to, że skarżąca wiedziała, że płatności ONW przysługują do powierzchni faktycznie użytkowanych działek rolnych, utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej, zaś uzyskane płatności, w przypadku zaniechania zobowiązania ONW, uznane następnie za nienależne podlegają zwrotowi. Prezes ARiMR zaakcentował, że zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej, stanowi samodzielną przesłankę zwrotu otrzymanych przez producenta rolnego płatności ONW. Oznacza to, że do powstania obowiązku zwrotu nie jest konieczne wystąpienie innych dodatkowych okoliczności. Sam fakt zaniechania prowadzenia działalności rolniczej na określonym obszarze powoduje, że po stronie producenta rolnego powstaje obowiązek zwrotu otrzymanej płatności, zaś po stronie Prezesa ARiMR - obowiązek i uprawnienie do wydania decyzji ustalającej kwoty nienależnie pobranych środków.

Odnosząc się do powyższego Prezes ARiMR wskazał należy, że art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARiMR, przewiduje wydanie decyzji w razie dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych. Przepis ten nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny, z powodu której nastąpiła taka wypłata. Obejmuje więc swoim zakresem pobranie środków publicznych przekazanych na rachunek bankowy wnioskodawcy, uznanych następnie za pobrane nienależnie, z powodu niedotrzymania pięcioletniego okresu zobowiązania, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Przy czym zaznaczył, że zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze (art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001). W niniejszej sprawie przepisy te nie mają zastosowania, ponieważ zobowiązanie do prowadzenia działalności rolniczej na terenach ONW tj. wypłata pierwszej płatności z tytułu ON W za rok 2004, uznanych następnie za nienależnie pobrane, nastąpiła 11 maja 2005 r., natomiast decyzja o ustaleniu skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW została doręczona za potwierdzeniem odbioru 15 lipca 2010 r., a więc przed upływem dziesięciu lat od daty płatności. Również czteroletni okres nie ma w tej sprawie zastosowania wskutek braku dobrej wiary. Skarżąca podpisując się pod wnioskiem o przyznanie płatności poświadczyła własnoręcznie znajomość zasad przyznania płatności i konsekwencji wynikających ze zmniejszenia zobowiązania.

Prezes ARIMR nie dopatrzył się także aby w sprawie płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy.

W rozpatrywanej sprawie, płatność z tytułu ONW na lata 2004 - 2007 przekazana na rachunek bankowy skarżącej została przekazana na podstawie prawomocnych decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARIMR w L. Natomiast z akt sprawy wynika, że skarżąca w piątym roku zobowiązania do prowadzenia działalności rolniczej na obszarach ONW zaprzestała prowadzenia działalności rolniczej na terenach objętych zobowiązaniem co ustalono m.in. podczas kontroli w gospodarstwie. Dlatego też uzyskane płatności ONW, uznane następnie za nienależnie pobrane, podlegają zwrotowi.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 września 2012 r. uzupełnionej pismem procesowym pełnomocnika z urzędu z 11 czerwca 2013 r. skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Prezesa ARiMR z [...] lipca 2012 r. w całości. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: przepisów postępowania: art. 7, art. 10, art. 77 § 1 w zw. z art. 79 § 1 i § 2 oraz w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niedokładnie wyjaśnienie stanu faktycznego będące konsekwencją nierzetelnego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego, w szczególności wyników nierzetelnie przeprowadzonej kontroli administracyjnej terenów użytkowanych przez skarżącą rolniczo, a także pozbawienie jej możliwości czynnego udziału w przeprowadzonej kontroli administracyjnej.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Prezesa ARiMR podtrzymała argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, Sąd uznał, że skarga jest zasadna.

Na wstępie motywów podjętego rozstrzygnięcia wskazać należy, że zgodnie z art. 29 ust. 4 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634, ze zm. – obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji) od decyzji ustalającej kwotę nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, wydanej w pierwszej instancji przez Prezesa ARiMR, nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z tej decyzji może zwrócić się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Strona niezadowolona z decyzji może zatem zwrócić się do tego samego organu, tj. do Prezesa ARiMR, z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Instytucja wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest instytucją analogiczną do odwołania. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się bowiem odpowiednio przepisy dotyczące odwołań (p. art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; zwanej dalej: k.p.a.). W związku z tym organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy ma obowiązek stosować się do zasad k.p.a., a w tym do zakazu reformationis in peius wyrażonym w art. 139 k.p.a.

Stosownie do art. 139 k.p.a. – organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny.

Wskazać należy, że Instytucja zakazu reformationis in peius przyjęta w przepisie art. 139 k.p.a., należy do podstawowych gwarancji procesowych prawa obrony strony. Istota tego zakazu polega na tym, że organ odwoławczy nie może zmienić rozstrzygnięcia zawartego w decyzji organu I instancji na niekorzyść odwołującej się strony. Strona powinna mieć świadomość, iż w wyniku złożenia odwołania jej sytuacja prawna nie ulegnie pogorszeniu – wniesione przezeń odwołanie, jeżeli nie okaże się skuteczne, spowoduje co najwyżej utrzymanie jej dotychczasowej sytuacji prawnej ustalonej zaskarżoną decyzją. Organ odwoławczy rozpatrujący ponownie sprawę może, bowiem bądź utrzymać w mocy decyzję dotychczasową, bądź też zmienić ją i wydać decyzję bardziej korzystną dla strony, która składała odwołanie. Zakaz reformationis in peius ma więc na celu spowodowanie, aby strony w obawie przed pogorszeniem swej sytuacji prawnej nie zrezygnowały ze składania odwołań. Od zakazu reformationis in peius można odstąpić tylko w przypadku rażącego naruszenia prawa lub rażącego naruszenia interesu społecznego. Pierwszy z warunków odstąpienia od zakazu orzekania na niekorzyść strony – rażące naruszenie prawa – jest rozumiane jako przekroczenie prawa w sposób jasny, niedwuznaczny i ma miejsce wtedy, gdy łącznie zostaną spełnione dwie przesłanki. Wymogiem pierwszej z nich jest to, iż treść decyzji musi pozostawać w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa tzn. istnienie tej sprzeczności da się ustalić poprzez proste ich zestawienie. Natomiast druga przesłanka wymaga, aby naruszenie prawa było tego rodzaju, iż prowadzić będzie ono do niemożności zaakceptowania owej decyzji, jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa. Dodatkowo wstępnym warunkiem uznania, iż nastąpiło rażące naruszenie prawa, jest stwierdzenie, iż w "zakresie objętym konkretną decyzją administracyjną obowiązywał niewątpliwy stan prawny" (p. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 lipca 1994 r., sygn. akt III SA 535/94, ONSA 1995, nr 2, poz. 91). Natomiast "rażące naruszenie interesu społecznego" nie jest samoistnym kryterium odstąpienia od zakazu wyrażonego w art. 139 k.p.a. Wchodzi ono w grę dopiero wówczas, gdy w postępowaniu odwoławczym zostanie stwierdzona wadliwość decyzji, chociażby nie w stopniu rażącym. Organ odwoławczy odstępując od zasady zakazu reformationis in peius obowiązany jest w uzasadnieniu wykazać wystąpienie w decyzji organu I instancji rażącego naruszenia prawa lub rażącego naruszenia interesu społecznego (tak również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 listopada 2009 r. sygn. akt II GSK 178/09 www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie Prezes ARiMR, działając jako organ pierwszej instancji, decyzją z [...] lipca 2010 r. ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności ONW w wysokości 1.214,40 zł. W wyniku złożonego przez skarżącą wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ wydał decyzję, mocą której uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i orzekł o wysokości nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW w kwocie 2.460,48 zł. Organ II instancji rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy pogorszył zatem sytuację skarżącej w stosunku do stanu jej zobowiązania określonego przez organ I instancji. Tym samym, odstępując od przedstawionej powyżej zasady reformationis in peius, obowiązkiem organu administracyjnego było wykazanie, że zaskarżona decyzja organu I instancji rażąco narusza prawo lub interes społeczny.

Sąd stwierdza, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezes ARiMR nie wykazał okoliczności wyłączających stosowanie przedmiotowego zakazu. Z uzasadnienia decyzji z [...] lipca 2012 r. nie wynika bowiem, aby organ dokonał rozważań w zakresie przesłanek rażącego naruszenia prawa lub rażącego naruszenia interesu społecznego. Sąd jeszcze raz podkreśla, że organ odwoławczy odstępując od zasady zakazu reformationis in peius powinien szczegółowo uzasadnić swoje stanowisko w tym zakresie, przy czym organ winien mieć tutaj na uwadze, iż "rażące naruszenie prawa" należy rozumieć zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowym znaczeniem tego pojęcia zawartym w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. komentarz do art. 139 k.p.a. [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz Lex, wyd. III). Nie wskazując w uzasadnieniu decyzji tych okoliczności, Prezes ARiMR uchybił tym samym dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a. co stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaznaczyć tutaj należy, iż obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. stanowi realizację w postępowaniu administracyjnym określonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania. Uzasadnienie prawne decyzji winno zawierać wskazanie przepisów prawa z przytoczeniem ich treści i chodzi tutaj o przepisy prawa, które regulują skutki prawne faktów wymienionych w uzasadnieniu faktycznym.

Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził naruszenie art. 139 k.p.a.

Sąd stwierdza także, że zaskarżona decyzja narusza także zarzucane przez pełnomocnika skarżącej przepisy postępowania administracyjnego poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, a tym samym niedostateczne wyjaśnienie motywów podjętej decyzji.

W zaskarżonej decyzji z [...] lipca 2012 r. organ powołał się na nową okoliczność w sprawie tj. kontrolę w gospodarstwie skarżącej przeprowadzoną [...] kwietnia 2011 r. Z akt sprawy nie wynika jednak aby kontrola taka w tej dacie się odbyła. Z akt sprawy wynika natomiast, że kontrola na miejscu w gospodarstwie skarżącej odbyła się [...] stycznia 2011 r. o czym świadczy raport z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikalności powierzchni (p. k. 134 – 135 akt adm.). Niemniej jednak brak jest w aktach sprawy dowodu doręczenia skarżącej tegoż raportu (czy też dowodu jego wysłania do skarżącej), który dowodziłby tego, że skarżąca zapoznała się z tym raportem przez co mogłaby skorzystać z prawa złożenia umotywowanych zastrzeżeń do ustaleń raportu. Ma to znaczenie tym bardziej istotne, że kontrola na miejscu – jak słusznie zauważa pełnomocnik skarżącej – odbyła się bez powiadomienia skarżącej. Dodatkowo organ przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie pouczył skarżącej o prawie zapoznanie się z aktami sprawy na podstawie art. 10 k.p.a., które ewentualnie umożliwiłoby skarżącej zapoznanie się z ww. raportem. Ponadto słusznie organ wskazuje, że znajdujące się w aktach sprawy zdjęcia (p. k. 123 – 127 akt adm.) noszą datę 19.01.01, a więc 2001 r. a nie 2011 r., co powinno zostać wyjaśnione przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Dodatkowo Prezes ARiMR w ogóle nie opisał w zaskarżonej decyzji na czym polegały zaniechania skarżącej na poszczególnych działkach (tj. A, B i C) w prowadzeniu działalności rolniczej na obszarach ONW, a wskazał tylko w formie tabeli ogólne powierzchnie (za lata 2004 – 2009), za które powinien być dokonany zwrot w stosunku do roku 2010 r. Zaś odwołanie się w tym zakresie do decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. nr [...] o odmowie przyznania płatności na 2009 r. z sankcjami jest niewystarczające, a tym samym narusza art. 107 § 3 k.p.a. a także art. 11 k.p.a. wyrażający zasadę przekonywania.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu Prezes ARiMR powinien wyjaśnić wyżej wskazane uchybienia, a w przypadku uznania, że w sprawie nadal istnieją podstawy do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW winien wyjaśnić, czy w sprawie zaistniały wyjątki dające podstawy odstąpienia od zasady zakazu orzekania na niekorzyść składającego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy o jakim mowa w art. 139 k.p.a., w oparciu o wyżej sygnalizowane kryteria, i dać temu wyraz w uzasadnieniu rozstrzygnięcia.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

O wstrzymaniu wykonania uchylonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.

O zasądzeniu kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461).