Postanowienie WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 114/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2014-03-25 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 245 par. 1, art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2008 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wnioskiem dołączonym do skargi na opisaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] grudnia 2013 r., skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Z jego treści wynika, że wnioskodawca we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną oraz trojgiem dzieci synami ([...] i [...] lat) oraz córką ([...] lat). Skarżący oświadczył, że rodzina nie osiąga żadnych dochodów, a w jej utrzymaniu pomagają krewni. Majątek skarżącego stanowi natomiast mieszkanie o pow. [...] m2, garaż, działka rekreacyjna o pow. [...] m2, hala magazynowa o pow. [...] m2 oraz nieruchomości rolne w łącznej wielkości [...] ha. Do wniosku dołączył zaświadczenia o zawieszeniu działalności gospodarczej prowadzonej przez niego oraz jego żonę, powiadomienie o wysokości opłat czynszowych oraz upomnienie i tytuł wykonawczy wystawione w związku z zaległościami w podatku rolnym oraz podatku od nieruchomości.

Następnie w wykonaniu wezwania referendarza sądowego skarżący złożył wyciągi z rachunków bankowych, decyzje wymiarowe w podatku rolnym oraz podatku od nieruchomości, zeznanie podatkowe żony za 2012 r. oraz kserokopie rachunków związanych z utrzymaniem domu. Jednocześnie oświadczył, że obydwoje z żoną nie korzystają ze wsparcia organów pomocy społecznej oraz, że z uwagi na to, iż są rolnikami nie mogą pobierać zasiłku dla bezrobotnych.

Referendarz sądowy zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności podnieść należy, że przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz.1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. I tak zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych, o które ubiega się w rozpoznawanej sprawie skarżący może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu w tym zakresie. Przez wskazany uszczerbek, należy zaś rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.).

Oznacza to nic innego jak to, że przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowane tylko w przypadku osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź posiadają środki bardzo ograniczone, zaspokajające tylko podstawowe potrzeby życiowe. Jak się podkreśla w orzecznictwie instytucja prawa pomocy wprawdzie stanowi konstytucyjną gwarancję ochrony praw strony, to jednak ze względu na to, że jest wydatkowana ze środków Skarbu Państwa powinna być stosowana z dużą ostrożnością. Stanowi ona bowiem odstępstwo od konstytucyjnej zasady równego ponoszenia danin publicznych, dlatego powinna obejmować wyłącznie wyjątkowe sytuacje, tj. takie, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., FZ 478/04 niepubl.).

W ocenie referendarza sądowego ocena stanu majątkowego strony nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy nawet w postaci częściowego zwolnienia od kosztów sądowych.

Po pierwsze podnieść należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych i stanu majątku.

W niniejszym postępowaniu wysokość wpisu wynosi 5.263,00 zł. Kwot ta nie jest zatem niska. Dokonując jednak zestawienia tej kwoty z sytuacją majątkową strony skarżącej stwierdzić należy, że nie zachodzą przesłanki do uwzględnienia jej wniosku. Konkluzja taka nasuwa się w wyniku analizy złożonego wniosku oraz dokumentów znajdujących się w aktach sprawy.

W sprawie bezspornym jest, że skarżący jest właścicielem dwóch mieszkań o łącznej powierzchni [...] m2, garażu, działki rekreacyjnej, hali magazynowej o pow. ok. [...] m2 oraz gruntów rolnych o łącznej powierzchni [...] ha. Jeśli zatem weźmie się pod uwagę tylko sam fakt posiadana wszystkich tych nieruchomości, całkowicie przeczy to tezie o ubóstwie strony. W tych okolicznościach można poprzestać na wskazaniu, iż zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości o znacznej wartości, co ma miejsce w niniejszej sprawie, wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 20 października 2004 r., sygn. akt FZ 454/04 (niepubl). Pod pojęciem stanu majątkowego należy bowiem rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 maja 2012 r., sygn. akt II FZ 390/12; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 144/11). Z tego też względu posiadanie majątku, w postaci jakichkolwiek aktywów zawsze rzutuje na ocenę prawa do zwolnienie strony z kosztów postępowania. Ponadto w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że sposób w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek, nie może mieć wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na uiszczenie wpisu. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki (por. postanowienie NSA z dnia 30 sierpnia 2005 r., sygn. akt I OZ 835/05 oraz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2006, s. 556).

Bez znaczenia przy tym jest okoliczność zajęcia przez komornika sądowego majątku skarżącego. Gdyby tak nawet było, co nie zostało wykazane (brak jakichkolwiek w tym zakresie dokumentów, przedłożone do akt postanowienie o przedłużeniu terminu zabezpieczenia ruchomości i rachunków bankowych obejmowało okres do 25 listopada 2012 r.), to wskazać należy, iż zajęcie majątku (np. w postaci ustanowienia hipoteki przymusowej) nie jest równoznaczne z tym, że strona nie może czerpać z niego określonych pożytków, szczególnie jeśli uwzględnić charakter i położenie posiadanych nieruchomości.

Ponadto nie można zapomnieć, że posiadanie nieruchomości o takim charakterze i powierzchni samo przez się świadczy o zdolności ich utrzymywania. Skarżący wykazał zaś tylko niewielkie zaległości z tytułu podatków od posiadanych nieruchomości.

Na zdolności płatnicze strony wskazuje również przedstawiona przez nią wysokość kosztów utrzymania gospodarstwa domowego. W szczególności rachunki za media oraz czynsz, są znacznych rozmiarów, a strona nie wykazał by miała z tego tytułu jakiekolwiek zaległości.

W tych okolicznościach nie można uznać skarżącego za osobę rzeczywiście ubogą, która nie byłaby w stanie ponieść kosztów postępowania.

Na marginesie należy zaznaczyć, iż w razie uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny pierwszej instancji, przysługuje stronie skarżącej od organu, który wydał zaskarżony akt - zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw (art. 200 p.p.s.a.).

W tym stanie rzeczy referendarz sądowy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów.