Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 735/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-09-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: par. 103 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2003 nr 169 poz 1650
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SOCJALNEJ z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i  higieny pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik Protokolant: starszy inspektor sądowy Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 2 września 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. S.A. w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 listopada 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 463/14 w sprawie ze skargi P. S.A. w [...] na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w [...] z dnia 7 stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od P. S.A. w [...] na rzecz Okręgowego Inspektora Pracy w [...] kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 13 listopada 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 463/14 oddalił skargę P. S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w [...] z dnia 7 stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w [...] Oddział w [...], na podstawie ustaleń dokonanych podczas kontroli przeprowadzonej w dniach 7, 9, 11, 15, 16, 18, 21, 22 i 23 października 2013 r. w [...] Terminalu Paliw w [...], należącym do P. S.A. z siedzibą w [...], zamieszczonych w protokole nr rej. [...], wydał nakaz z dnia 25 października 2013 r. nr rej. [...], którym na podstawie art. 11 pkt 1 w zw. z art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (t.j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 404 ze zm., dalej w skrócie ustawa o PIP) nakazał zapewnić natryski ratunkowe (prysznice bezpieczeństwa) do obmywania całego ciała oraz oddzielne natryski (prysznice) do przemywania oczu, dla procesów pracy wykonywanych na kolejowym froncie, podczas których występuje niebezpieczeństwo zapalenia odzieży na pracowniku w kontrolowanym terminalu. Termin wykonania nakazu określił na dzień 31 października 2014 r.

P. S.A. z siedzibą w [...] w odwołaniu od powyższego nakazu wniósł o jego uchylenie. Wskazał, że w celu uniemożliwienia zapalenia się odzieży na pracowniku możliwy jest do zastosowania inny środek w postaci odzieży niepalnej dla pracowników terminala.

Okręgowy Inspektor Pracy w [...], po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 7 stycznia 2014 r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji podał, że zgodnie z art. 207 § 2 pkt 1, 2, 6 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j.: Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm., dalej w skrócie K.p.), pracodawca jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki. W szczególności, pracodawca jest obowiązany organizować pracę w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy oraz zapewniać przestrzeganie w zakładzie pracy przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, wydawać polecenia usunięcia uchybień w tym zakresie oraz kontrolować wykonanie tych poleceń, a także zapewniać wykonanie nakazów, wystąpień, decyzji i zarządzeń wydawanych przez organy nadzoru nad warunkami pracy.

Stosownie do treści § 103 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy(t. j.: Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650, ze zm.), jeżeli podczas procesów pracy występuje niebezpieczeństwo oblania pracowników środkami żrącymi lub zapalenia odzieży na pracowniku – nie dalej niż 20 m w linii poziomej od stanowisk, na których wykonywane są te procesy, powinny być zainstalowane natryski ratunkowe (prysznice bezpieczeństwa) do obmycia całego ciała oraz oddzielne natryski (prysznice) do przemywania oczu. Natryski te powinny, w razie potrzeby, umożliwiać ich natychmiastowe uruchomienie samoczynne lub w inny sposób – z uwzględnieniem ograniczonej sprawności osób z nich korzystających. Natryski powinny być zasilane wodą nieogrzewaną i działać niezawodnie bez względu na warunki atmosferyczne.

Organ odwoławczy wskazał, że z protokołu kontroli wynika, iż dla stanowisk rozładunkowych kolejowego frontu zapewniono jeden (typu przejezdnego) natrysk ratunkowy (prysznic bezpieczeństwa) do obmycia całego ciała, zespolony z oddzielnym natryskiem (prysznicem) do przemywania oczu. Zestaw ten posiada zbiornik z wodą oraz rurociągi z armaturą, które nie mogą sprawnie funkcjonować w okresie ujemnych temperatur z uwagi na brak stosownego wyposażenia grzewczego. W protokole kontroli organ pierwszej instancji stwierdził, że w tym zakresie konieczne będzie zapewnienie rozwiązań technicznych określonych w powołanych wyżej przepisach rozporządzenia. Do protokołu kontroli pełnomocnik pracodawcy nie wniósł żadnych zastrzeżeń. W ocenie organu pierwszej instancji pracodawca zapewnił częściowo w/w wymóg określony w cyt. rozporządzeniu to jednak rozwiązanie to nie stanowi realizacji obowiązku, jaki nakłada na niego przepis § 103 ust. 1 i 2 powołanego rozporządzenia.

Okręgowy Inspektor Pracy w [...] nie podzielił stanowiska Spółki dotyczącego możliwości zastosowania alternatywnego rozwiązania, tzn. zastosowania zamiast wskazanych pryszniców odzieży niepalnej dla pracowników terminalu. Z § 39 ust. 1, 2 pkt 7 omawianego rozporządzenia wynika, że pracodawca realizuje obowiązek zapewnienia pracownikom bezpieczeństwa i higieny pracy, w szczególności przez zapobieganie zagrożeniom związanym z wykonywaną pracą, właściwą organizację pracy, stosowanie koniecznych środków profilaktycznych oraz informowanie i szkolenie pracowników. Obowiązek ten powinien być realizowany m.in. poprzez nadawanie priorytetu środkom ochrony zbiorowej przed środkami ochrony indywidualnej. Wymóg określony w § 103 ust. 1 i 2 cyt. rozporządzenia jest obowiązkiem, który pracodawca powinien realizować bezwzględnie, gdyż ustawa w tym zakresie nie przewiduje wyjątków. Dlatego też nie jest możliwe uwzględnienie rozwiązania zaproponowanego przez Spółkę.

Ponadto organ odwoławczy zauważył, że odzież niepalna nie zapewnia ochrony całego ciała pracownika w razie zaistnienia zdarzenia w postaci zapalenia się cieczy na pracowniku. Stosowanie odzieży ochronnej jest realizowane w odniesieniu do stanowisk pracy, na których, w związku z wykonywanymi procesami pracy, występuje technologiczne narażenie na wysoką temperaturę, skutkujące możliwością poparzenia pracownika. W terminalu paliw nie występuje stałe technologiczne narażenie związane z oddziaływaniem wysokich temperatur płomienia, gdyż niebezpieczeństwo zapalenia odzieży na pracowniku może wystąpić w związku z potencjalną możliwością zaistnienia zdarzeń pożarowych przy stosowaniu w procesie pracy znacznych ilości mieszanin chemicznych o właściwościach palnych. Zabezpieczenie pracownika przed płomieniem poprzez odzież ochronną zmniejsza ryzyko zapalenia się samej odzieży, jednakże w przypadku oblania pracownika cieczą łatwopalną i zapalania się jej, całkowicie nie chroni pracownika przed poparzeniem.

W konsekwencji Okręgowy Inspektor Pracy w [...] stwierdził, że dopiero zastosowanie wymaganych przez pracodawcę rozwiązań technicznych w postaci natrysków ratunkowych stanowi skuteczną ochronę przed następstwami podanych wyżej zagrożeń.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi P. S.A. z siedzibą w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

- § 39 i § 103 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, poprzez błędne uznanie, że zachodzą okoliczności obligujące skarżącą do zapewnienia natrysków do obmycia całego ciała oraz oddzielnych natrysków do przemywania oczu, dla procesów pracy wykonywanych na kolejowym froncie w [...] Terminalu paliw w [...],

- art. 7, art. 77 i art. 107 § 1 w związku z art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej w skrócie K.p.a.), poprzez niedostateczne wyjaśnienie procesu pracy oraz oceny ryzyka i niebezpieczeństwa mogącego powstać dla pracowników, które występuje u skarżącej, co spowodowało błędne uznanie, że zachodzą przesłanki obligujące skarżącą do zamontowania natrysków ratunkowych do obmycia całego ciała oraz oddzielnych natrysków do przemywania oczu, dla procesów pracy wykonywanych na kolejowym froncie.

Wskazując na powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającego ją nakazu Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w [...] Oddział w [...].

W uzasadnieniu skargi wyjaśniła, że aby doszło do zapalenia się odzieży na pracowniku musi dojść równocześnie do zaistnienia dwóch czynników: oblanie się produktem łatwopalnym oraz pojawienia się impulsu termicznego powodującego zapalenie substancji łatwopalnej. Podstawą zapewnienia bezpieczeństwa pracowników obsługujących terminal paliw przed ewentualnym zapaleniem się odzieży jest likwidacja źródeł zagrożenia. Pracodawca w Terminalu Paliw w [...] wprowadził techniczne środki ochrony zbiorowej, zapewniające ochronę przed możliwością zapalenia się odzieży na pracowniku. W tym celu na terenie terminalu wyeliminowano możliwość powstania wycieków paliw z instalacji paliwowych powodujących możliwość oblania pracowników oraz wyeliminowano możliwe źródła zapłonu. Powyższe techniczne środki ochrony zbiorowej są realizowane poprzez: okresowe badanie urządzeń i instalacji elektrycznych, stosowanie uziemień zapewniających odprowadzenie ładunków elektrostatycznych w całym ciągu technologicznym produktów naftowych, wyposażenie pracowników w odzież antystatyczną, stosowanie do prac narzędzi i urządzeń iskrobezpiecznych. Zastosowane zabezpieczenia mają na celu minimalizację nie tylko zagrożeń związanych z zapaleniem się odzieży na pracowniku, ale także wyeliminowanie możliwości powstania pożaru i wybuchu. Są one nakierowane na zapewnienie całościowego bezpieczeństwa pożarowego pracowników i instalacji terminalu. W ocenie skarżącej, instalowanie awaryjnych natrysków w obrębie bocznicy kolejowej jest niecelowe, tym bardziej, że w przypadku zaistnienia pożaru nie zapewnią one żadnej ochrony ze względu na działanie termiczne. Pracownicy muszą natychmiast ewakuować się poza strefę oddziaływania termicznego pożaru.

Okręgowy Inspektor Pracy w [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu wyroku przedstawił obowiązki pracodawcy dotyczące zapewnienia pracownikom bezpiecznych warunków pracy – art. 207 § 2 pkt 1, 2, 6 K.p. oraz § 39 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy i stwierdził, że w sprawie jest niesporne , że skarżąca w [...] Terminalu Paliw w [...], wbrew obowiązkowi wynikającemu z § 103 ust. 1 i 2 powołanego rozporządzenia nie zapewnia pracownikom natrysków ratunkowych (pryszniców bezpieczeństwa) do obmycia całego ciała oraz oddzielnych do przemywania oczu. Wskazał, że skarżąca przyznała, że wprowadzone w Terminalu Paliw w [...] techniczne środki ochrony zbiorowej stanowią jedynie zabezpieczenia mające na celu minimalizację zagrożeń związanych z zapaleniem się odzieży na pracowniku. Nie oznacza to jednak wyeliminowania możliwości zapalenia odzieży na pracowniku.

Ponadto podał, iż wbrew stwierdzeniu Spółki, że w tym miejscu natryski ratunkowe są zbędne, z protokołu kontroli wynika, że dla stanowisk rozładunkowych kolejowego frontu terminalu paliw w [...] zapewniono jeden natrysk ratunkowy (prysznic bezpieczeństwa) do obmycia całego ciała, zespolony z oddzielnym natryskiem (prysznicem) do przemywania oczu, ale zestaw ten nie może sprawnie funkcjonować w okresie ujemnych temperatur, z uwagi na brak stosownego wyposażenia grzewczego.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, organ odwoławczy prawidłowo uznał, że zabezpieczenie pracownika przed płomieniem poprzez odzież ochronną zmniejsza ryzyko zapalenia się samej odzieży, jednakże w przypadku oblania pracownika cieczą łatwopalną i zapalenia się jej, całkowicie nie chroni pracownika przed poparzeniem. Dotyczy to nie tylko części ciała nieosłoniętych (głowa, szyja), ale również samej odzieży, na której pali się substancja niebezpieczna. Z powołanych wyżej przepisów wynika, że dopiero zastosowanie natrysków stanowi skuteczną ochronę przed podanymi wyżej zagrożeniami.

Odnosząc się do stanowiska skarżącej, że instalowanie natrysków w obrębie bocznicy kolejowej w przypadku zaistnienia pożaru nie zapewnia ochrony ze względu na działanie termiczne, a pracownicy muszą natychmiast ewakuować się poza strefę oddziaływania termicznego pożaru, podał, że jest ono tylko częściowo prawdziwe, gdyż pożary mają różną intensywność, a ucieczka przez strefę natryskową zmniejsza narażenie związane z oddziaływaniem wysokich temperatur płomienia. Poza tym stosowanie odzieży ochronnej jest realizowane w odniesieniu do stanowisk pracy, na których w związku z wykonywanymi procesami pracy występuje technologiczne narażenie na wysoką temperaturę, skutkujące możliwością poparzenia pracownika.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), orzekł, jak w sentencji wyroku.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł P. S.A. z siedzibą w [...], reprezentowany przez radcę prawnego i zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. zarzucił naruszenie:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 207 § 2 Kodeksu pracy w zw. z § 103 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, poprzez niezasadne uznanie, iż obowiązkiem skarżącej Spółki jest zainstalowanie natrysków ratunkowych do obmycia całego ciała oraz oddzielnych natrysków do przemywania oczu na terminalu paliw [...];

- art. 134 § 1 P.p.s.a., poprzez brak uwzględnienia przez organ orzekający w sprawie stanowiska Ministerstwa Gospodarki i Pracy, Departament Warunków Pracy z dnia 25 lutego 2005 r., zgodnie z którym przepis § 103 ust. 1 cyt. rozporządzenia stosuje się do stanowisk pracy, na których w związku z wykonywanymi procesami pracy występuje niebezpieczeństwo oblania pracowników środkami żrącymi lub zapalenia odzieży na pracowniku, zaś na stanowiskach pracy związanych z dystrybucją ropopochodnych paliw ciekłych ryzyko wystąpienia czynników niebezpiecznych (których wystąpienie obliguje do zastosowania prysznicy bezpieczeństwa) nie powinno wystąpić;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. i art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., poprzez niedostateczne ustalenie zakresu wykonywanych prac na terminalu paliw [...] oraz utożsamienie kolejowego frontu rozładunkowego z autocysternowym frontem rozładunkowym.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podała, że w całości podtrzymuje argumentację przytoczoną w skardze do Sądu pierwszej instancji. Wskazała, że począwszy od dnia 1 stycznia 2015 r. na terminalu paliw [...] w [...] nie ma w ogóle benzyn. Wyjaśniła, że praca na froncie kolejowym rozładunkowym polega na:

1. przetaczaniu cystern pod rozładunek i po rozładunku – wszelkie zawory cystern są wówczas zamknięte;

2. podbijaniu cystern pod rozładunek – podpięcie węży spustowych do kolektorów rozładunkowych, po poprawnym podpięciu i zabezpieczeniu cysterny przed implozją następuje dopiero otworzenie zaworów kolektora i właściwego spustowego z cysterny kolejowej;

3. po rozładunku resztkowanie węża spustowego, zamykanie zaworów, odłączenie od kolektora, plombowanie cystern i przetoczenie na tor zdawczo-odbiorczy.

Stwierdziła, że w niniejszej sprawie zarówno organy obu instancji jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie uwzględniły okoliczności, że przy tej pracy nie ma niebezpieczeństwa zapalenia się odzieży na pracowniku.

Zdaniem autora skargi kasacyjnej, ewakuacja pracownika z bocznicy kolejowej rozładunkowej wobec hipotetycznego zapalenia się odzieży na pracowniku może uratować mu życie. W przypadku powstania pożaru przy rozładunku paliwa, intensywność pożaru może się jedynie powiększyć. Takie założenia uwzględnia się przy określaniu ryzyka w tym miejscu i przy rozładunku. Stosowanie prysznicy w tak małej odległości od bocznicy kolejowej, powoduje jedynie zwiększenie niebezpieczeństwa dla pracownika, włącznie z możliwością utraty życia. Celem stosowania środków zmniejszających ryzyko jest doprowadzenie do jego istotnego zmniejszenia, podczas gdy zamontowanie prysznicy do przemywania całego ciała i osobno do przemywania oczu w odległości do 20 metrów, spowoduje wyłącznie zwiększenie się ryzyka do poziomu, który nie jest akceptowany.

Spółka uzasadniając zarzut naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. podała, że Sąd pierwszej instancji pominął załączone do skargi pismo Ministerstwa Gospodarki i Pracy z dnia 25 lutego 2005 r. nr [...] dotyczące § 103 ust. 1 cyt. rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej. Ponadto stwierdziła, że na stanowiskach pracy związanych z dystrybucją ropopochodnych paliw ciekłych ryzyko wystąpienia czynników niebezpiecznych (których wystąpienie obliguje do zastosowania prysznicy bezpieczeństwa) nie powinno wystąpić.

Okręgowy Inspektor Pracy w [...] w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie jako nieuzasadnionej oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W niniejszej sprawie, z uwagi na sposób sformułowania zarzutów i uzasadnienia skargi kasacyjnej przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu w niniejszej sprawie nie występują. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Sąd drugiej instancji jest związany granicami skargi kasacyjnej. Istotą tego postępowania jest weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach (art.174 P.p.s.a):

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają podane w niej podstawy. W tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny ma obowiązek odnieść się do wszystkich zarzutów określonych w skardze kasacyjnej (por. uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, publik. ONSA i WSA 2010, nr 1 (34), poz. 1).

Sąd drugiej instancji, ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich bądź w inny sposób korygować. Do autora skargi kasacyjnej należy podanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył Sąd pierwszej instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegała ich błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie, w odniesieniu do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd pierwszej instancji. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno przedstawiać argumenty mające na celu wskazanie słuszności podstaw kasacyjnych.

W rozpoznawanej sprawie P. S.A. z siedzibą w [...] jako podstawy skargi kasacyjnej podała art. 174 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a., to jednak analiza postawionych w niej zarzutów wskazuje, że została ona oparta na naruszeniu przepisów postępowania.

Istota zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej sprowadza się do zakwestionowania stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Okręgowego Inspektora Pracy w [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku stwierdził, że decyzja ta jest zgodna z prawem, co skutkowało oddaleniem skargi Spółki na tę decyzję, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Skarżąca kasacyjnie Spółka podważa jego zgodność z prawem z punktu widzenia prawidłowości ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę wyrokowania w sprawie oraz prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego, a to dlatego, że – zdaniem skarżącej kasacyjnie Spółki – podczas procesów pracy w [...] Terminalu Paliw w [...] nie występuje niebezpieczeństwo zapalenia odzieży na pracowniku i przepis § 103 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy nakazujący pracodawcy zapewnienie natrysków ratunkowych (pryszniców bezpieczeństwa) do obmycia całego ciała oraz oddzielnych natrysków (pryszniców) do przemywania oczu nie powinien być stosowany.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. i art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. stwierdzić należy, iż nie zasługują one na uwzględnienie.

Zauważyć należy, iż uszło uwadze autora skargi kasacyjnej, że art. 174 pkt 2 P.p.s.a. nakłada na wnoszącego skargę kasacyjną obowiązek wykazania nie tylko tego, że zaskarżony wyrok narusza przepisy postępowania, lecz również tego, że naruszenie to mogło mieć wpływ, i to istotny, na wynik sprawy. Skuteczne podniesienie takiego zarzutu wymaga wykazania istnienia związku przyczynowego między wspomnianym naruszeniem a treścią rozstrzygnięcia polegającego na tym, że gdyby do tego uchybienia nie doszło, to treść rozstrzygnięcia byłaby inna. W rezultacie użyte w tym przepisie pojęcie "mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy", należy wiązać z hipotetycznymi następstwami uchybień przepisom postępowania. Oznacza to, że autor skargi kasacyjnej powinien uzasadnić, że następstwa stwierdzonych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść zaskarżonego orzeczenia. W niniejszej sprawie, skarżąca kasacyjnie Spółka nie wskazała, jaki wpływ na wynik sprawy miało ewentualne naruszenie przez Sąd pierwszej instancji podanych wyżej przepisów.

Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ten ma prawo, a jednocześnie i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy w skardze dany zarzut nie został podniesiony. Nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także zgłoszonymi wnioskami, zarzutami i żądaniami (por. wyrok NSA z dnia 27 lipca 2004 r., sygn. akt OSK 628/04, LEX nr 183144). Dla skuteczności zarzutu skargi kasacyjnej opartego na tym przepisie należy wykazać, że Sąd pierwszej instancji rozpoznając skargę dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym) lub z przekroczeniem granic danej sprawy(por. wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1580/11, LEX nr 1367333), a także w przypadku gdy powinien był wyjść poza granice zakreślone zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, a tego nie uczynił, i że owo zaniechanie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1560/12, publ. CBOSA), ale również wtedy, gdy strona w postępowaniu sądowym wskazywała na istotne dla sprawy uchybienia popełnione na etapie postępowania administracyjnego bądź powołała w postępowaniu sądowym dowody, które zostały przez sąd pominięte, względnie, gdy w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, iż bez względu na treść zarzutów sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku (por.: wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt I GSK 1151/11, LEX nr 1336157; wyrok NSA z dnia 11 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1234/12, LEX nr 1260068; wyrok NSA z dnia 28 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2395/10, LEX nr 1138160).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie żadna z wyżej wymienionych sytuacji nie miała miejsca. Fakt nieuwzględnienia przez organ orzekający w sprawie oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie treści pisma Ministerstwa Gospodarki i Pracy z dnia 25 lutego 2005 r. nr [...] dotyczącego § 103 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy nie stanowił uchybienia mającego istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotowy dokument nie miał znaczenia w sprawie , gdyż zarówno organ jak i Sąd pierwszej instancji stwierdzenie, że stan faktyczny sprawy wypełnia normę prawną zawartą w powołanym przepisie rozporządzenia prawidłowo oparł na ustaleniach wynikających z protokołu kontroli przeprowadzonej na przedmiotowym Terminalu Paliw.

Nietrafny okazał się także zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. Pierwszy z powołanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego statuuje ogólną zasadę postępowania administracyjnego tj. zasadę prawdy obiektywnej (materialnej). Jest to regulacja o charakterze generalnym. Stąd też, ażeby zasadnie można było twierdzić, iż regulacja ta została w sprawie naruszona, koniecznym jest powiązanie tak sformułowanego zarzutu z zarzutami naruszenia konkretnych, precyzujących ją, przepisów. Natomiast art. 77 § 1 K.p.a. nakłada na organ obowiązek zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego. W tym wypadku warunkiem skutecznego sformułowania zarzutu jest wykazanie, iż organ pominął ważkie z punktu widzenia istoty sprawy dowody. W przedmiotowej sprawie skarżąca kasacyjnie Spółka warunków tych jednak nie spełniła. Jako chybiony uznać należy również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. P.p.s.a. Powołany przepis odnosi się do skutków stwierdzenia przez sąd administracyjny pierwszej instancji innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że ewentualny zarzut naruszenia tego przepisu przez sąd administracyjny mógłby być postawiony (w powiązaniu z odpowiednimi przepisami K.p.a.). Jest to tzw. przepis wynikowy, a warunkiem jego zastosowania w ramach kontroli kasacyjnej jest spełnienie hipotezy w postaci odpowiednio stwierdzenia przez sąd naruszeń prawa procesowego przez organ administracji publicznej. Ponadto naruszenie tego przepisu jest zawsze następstwem naruszenia innych norm prawnych. W konsekwencji zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Autor skargi kasacyjnej, chcąc powołać się na zarzut naruszenia tego przepisu, jest zobowiązany bezpośrednio powiązać ten zarzut z naruszeniem innych konkretnych przepisów, którym, jego zdaniem, uchybił sąd pierwszej instancji (por. wyroki NSA z dnia 19 stycznia 2012 r. sygn. akt II OSK 2077/10; z dnia 13 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 1387 LEX nr 952799 , z dnia 27 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 87/10 LEX nr 672933 z dnia 27 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 1311/10 LEX nr 1080937). W przedmiotowej sprawie skarżąca kasacyjnie Spółka, zarzucając Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., nie powiązała tego przepisu z jakimikolwiek przepisem prawa procesowego, co w konsekwencji przy braku takich powiązań oznacza nieskuteczność zarzutu naruszenia zaskarżonym wyrokiem w/w normy prawnej.

Zamierzonego przez autora skargi kasacyjnej skutku nie mógł odnieść także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 207 § 2 K.p. w zw. z § 103 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

W niniejszej sprawie, Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko Okręgowego Inspektora Pracy w [...], który uwzględniając regulacje zawarte w art. 207 § 2 pkt 1, 2, 6 K.p. oraz § 39 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy stwierdził, że stan faktyczny wypełnia hipotezę normy prawnej określonej w § 103 ust.1 i 2 cyt. rozporządzenia. Powyższe skutkowało nakazaniem pracodawcy zapewnienia natrysków ratunkowych (pryszniców bezpieczeństwa) do obmycia całego ciała oraz oddzielnych natrysków (pryszniców) do przemywania oczu.

Spór prawny między stronami dotyczył ustalenia, czy dla procesów pracy wykonywanych na kolejowym froncie w [...] Terminalu Paliw w [...] występuje niebezpieczeństwo zapalenia odzieży na pracowniku.

Z akt sprawy wynika, że podjęta przez P. S.A. w [...] próba podważenia zasadności wydania przez organy Inspekcji Pracy przedmiotowego nakazu początkowo była oparta na wskazaniu możliwości zastosowania alternatywnego rozwiązania zamiast pryszniców – odzież niepalna. Na etapie wniosku o wstrzymanie wykonania Spółka podała, że realizacja nakazu Inspektora Pracy wymaga zaangażowania znacznych środków finansowych. Wykonanie wskazanych natrysków łączy się z koniecznością powierzenia tej pracy podmiotowi zewnętrznemu oraz zapłaty należnego mu wynagrodzenia. Przed zleceniem prac wymagane jest również zaangażowanie środków w celu wykonania projektów oraz sporządzenia oferty na ich wykonanie. Powyższe ustalenia świadczą o tym, że Spółka nie negowała faktu, że podczas procesu pracy na tym Terminalu Paliw występuje niebezpieczeństwo zapalenia odzieży na pracowniku.

W postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji stwierdziła, że wprowadziła techniczne środki ochrony zbiorowej zapewniające ochroną przed możliwością zapalenia się odzieży na pracownikach, a więc zminimalizowała zagrożenie i wyeliminowała możliwość powstania pożaru i wybuchu. Jednocześnie podała, że jej zdaniem zainstalowanie przedmiotowych natrysków jest niecelowe, gdyż w przypadku pożaru ze względu na działania termiczne nie zapewnią one pracownikom żadnej ochrony.

Na etapie skargi kasacyjnej, w kwestii tej jej autor nie przedstawił jednoznacznego stanowiska. Z jednej strony, wyjaśniając, na czym polega praca na kolejowym froncie rozładunkowym w Terminalu Paliw w [...] podał, że takie niebezpieczeństwo nie występuje. Z drugiej strony wskazał, że na stanowiskach pracy związanych z dystrybucją ropopochodnych paliw ciekłych ryzyko wystąpienia czynników niebezpiecznych (których wystąpienie obliguje do zastosowania prysznicy bezpieczeństwa) nie powinno wystąpić.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, powyższe stwierdzenie oraz podane wyżej ustalenia wskazują, że skarżąca kasacyjnie Spółka nie wyklucza, że zagrożenie zapaleniem odzieży na pracowniku jest realne i może wystąpić – zasadne jest zatem zastosowanie przedmiotowych natrysków. Z oświadczenia pełnomocnika Spółki złożonego na rozprawie przed Sądem pierwszej instancji wynika, że na omawianym Terminalu pracuje 9 pracowników i dziennie przyjeżdża od 8-14 cystern, które odbierają paliwo lotnicze.

Zauważyć należy, iż z art. 207 § 2 pkt 1, 2, 6 K.p. oraz § 39 ust. 1 § i 103 ust.1 i 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy wynika bezwzględny i wykluczający jakiekolwiek ryzyko obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy pracownikom Skarżącej Spółki na Terminalu Paliw w [...]. Dostosowanie się pracodawcy do tego obowiązku nie może – do czego w istocie sprowadza się argumentacja skargi kasacyjnej – zależeć od stopnia rzeczywistego zagrożenia, czy też od możliwości ekonomiczno-finansowych pracodawcy.

W konsekwencji stwierdzić należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zasadnie uznał, że wobec spełnienia przesłanek określonych w § 103 ust. 1 i 2 cyt. rozporządzenia, obowiązkiem skarżącej kasacyjnie Spółki było zainstalowanie na Terminalu Paliw w [...] przedmiotowych natrysków.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.), z uwzględnieniem stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 19 listopada 2012 r. sygn. akt II FPS 4/12 (publ. LEX nr 1226661).