Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 753/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-07-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 144,  art. 145
journal: Dz.U. 2003 nr 60 poz 535
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Nowak, , Sędzia WSA Joanna Gierak – Podsiadły (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Zielińska - Śpiewak, Protokolant st. ref. Anna Tomaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2013 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w [...] na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] stycznia 2013 r., znak [...] w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] grudnia 2012 r.; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na rzecz [...]Sp. z o.o. w [...] kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. znak: [...], Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego (dalej jako "Prezes ULC", "organ"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), art. 205a ust. 1, art. 205b ust. 1 pkt 2, art. 205b ust. 3, art. 209b ust. 5 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 933 z późn. zm.), art. 5, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 14 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91/EWG (Dz. Urz. WE L 46 s.1, 2004 – dalej jako "Rozporządzenie"), po rozpatrzeniu wniosku [...] Sp. z o.o. w [...] reprezentowanego przez Syndyka A. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2012 r. znak: [...], którą Prezes ULC stwierdził naruszenie przez przewoźnika [...] Sp. z o.o. przepisu art. 8 ust. 1 lit. a Rozporządzenia poprzez niezapewnienie wyboru pomiędzy zwrotem kosztu biletu a alternatywnym lotem, a także zaniechanie wobec ww. pasażera zwrotu w terminie 7 dni pełnego kosztu biletu po cenie za jaką został kupiony; ustalił termin usunięcia ww. nieprawidłowości w ciągu 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji, nałożył na przewoźnika lotniczego [...] Sp. z o.o. karę pieniężną za naruszenie postanowień Rozporządzenia w wysokości 500 zł (słownie: pięćset złotych).

Z akt postępowania administracyjnego wynika, że w dniu [...] września 2012 r. do Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego wpłynęły skargi wniesione przez P.P. i A. P. dotyczące naruszenia przez przewoźnika lotniczego [...] Sp. z o.o. w [...] postanowień Rozporządzenia poprzez niewywiązanie się z obowiązków ciążących na przewoźniku lotniczym w wypadku odwołania lotów: z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] na trasie [...] - [...] oraz z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] na trasie [...] - [...]. Skarżący wnieśli o stwierdzenie przez Prezesa ULC w decyzji administracyjnej, że przewoźnik lotniczy [...] Sp. z o.o. zobowiązany był do wypłaty na rzecz pasażerów odszkodowania w wysokości przewidzianej przepisami Rozporządzenia z tytułu odwołania lotu, a także zwrotu pasażerowi kosztów niewykorzystanych biletów.

Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...], po rozpatrzeniu skargi A. P. w związku z odwołaniem lotu z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] na trasie [...]-[...] stwierdził naruszenie art. 8 ust. 1 lit. a Rozporządzenia przez przewoźnika lotniczego [...] Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej, polegające na niezapewnieniu wyboru pomiędzy zwrotem kosztu biletu a alternatywnym lotem, a także zaniechaniu wobec ww. pasażera zwrotu w terminie 7 dni pełnego kosztu biletu po cenie za jaką został kupiony; ustalił termin usunięcia ww. nieprawidłowości w ciągu 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji; nałożył na przewoźnika lotniczego [...] Sp. z o.o. karę pieniężną za naruszenie postanowień Rozporządzenia w wysokości 500 zł (słownie: pięćset złotych). W uzasadnieniu organ wskazał, że przyczyną odwołania ww. lotów było wstrzymanie w dniu [...] lipca 2012 r. wszystkich lotów przez przewoźnika z uwagi na zawieszenie w dniu [...] lipca 2012 r. koncesji na wykonywanie usług lotniczych oraz wniesienie do Sądu Rejonowego w [...] przez przewoźnika [...] Sp. z o.o. wniosku o upadłość spółki. Z uwagi na fakt, że informacje o odwołaniu lotów, zawieszeniu koncesji, wniosku o upadłość były szeroko przedstawione i często publikowane w środkach masowego przekazu organ uznał, że o odwołaniu lotów pasażerowie mający rezerwacje na loty przewoźnika [...] Sp. z o.o. dowiedzieli się najpóźniej w dniu [...] lipca 2012 r. Organ zaznaczył, że pasażer (A.P.) miał odbyć lot w dniu [...] sierpnia 2012 r. i następnie uznał, że został on poinformowany o odwołaniu lotu na ponad dwa tygodnie przed planowym czasem odlotu. W związku z powyższym organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie przewoźnik lotniczy nie był zobowiązany do wypłaty stosownego odszkodowania dla pasażera, a tym samym stwierdził, że w sprawie nie doszło do naruszenia art. 7 Rozporządzenia.

Organ podał dalej, że przewoźnik nie zapewnił pasażerowi możliwości wyboru między zwrotem kosztu biletu a alternatywnym lotem. Na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie ustalił, że w reklamacji skierowanej do przewoźnika lotniczego pasażer żądał zwrotu kosztu biletu, tym samym pasażer dokonał wyboru, o którym mowa w art. 8 ust. 1 Rozporządzenia. W związku z tym, że przewoźnik lotniczy do dnia wydania decyzji nie zwrócił pasażerowi kosztu niewykorzystanego biletu lotniczego oraz prawidłowo wezwany do złożenia wyjaśnień do dnia wydania decyzji nie udzielił żadnej odpowiedzi, organ stwierdził, że przewoźnik lotniczy naruszył art. 8 Rozporządzenia.

Organ wskazał również, że na przewoźniku lotniczym spoczywał obowiązek zapewnienia podróżnemu opieki określonej w art. 9 Rozporządzenia, z czego przewoźnik się nie wywiązał. Niemniej organ wskazał, że opieka ta ma charakter pomocy doraźnej, co oznacza, że przysługuje pasażerom, którzy dowiedzieli się o odwołaniu lotu na lotnisku i oczekują tam na połączenie alternatywne zaproponowane przez przewoźnika lotniczego. Tymczasem w przedmiotowej sprawie podróżny został odpowiednio wcześnie poinformowany o odwołaniu lotu, nie było zatem konieczności oczekiwania na lot alternatywny na lotnisku. W związku z powyższym na przewoźniku lotniczym nie spoczywał obowiązek zapewnienia podróżnemu opieki określonej w art. 9 Rozporządzenia. Z tych też przyczyn organ stwierdził, że w sprawie nie doszło do naruszenia ww. regulacji prawnej.

Prezes ULC stwierdził dalej, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia art. 14 Rozporządzenia. Wskazał, że we wszystkich portach lotniczych w Polsce wywieszone są plakaty traktujące o prawach pasażerów określonych przepisami Rozporządzenia, a w terminalach dostępne są powszechnie broszury informacyjne traktujące o prawach pasażerów.

Na koniec organ stwierdził, iż z uwagi na stwierdzone naruszenia obowiązany był orzec karę, o której mowa w art. 209b Prawa lotniczego, której orzeczona wysokość jest proporcjonalna do stwierdzonych uchybień i ma charakter prewencyjny.

W dniu [...] grudnia 2012 r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła [...] Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej reprezentowana przez Syndyka masy upadłości wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zawieszenie postępowania z urzędu z dniem ogłoszenia upadłości likwidacyjnej spółki tj. z dniem [...] września 2012 r. w przypadku, gdy postępowanie zostało wszczęte przed dniem ogłoszenia upadłości spółki, albo umorzenie z urzędu postępowania w całości na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w przypadku, gdy postępowanie zostało wszczęte po ogłoszeniu upadłości Spółki. Skarżąca zarzuciła decyzji naruszenie przepisów postępowania tj. art. 97 § 1 k.p.a. lub art. 105 § 1 tej ustawy (w zależności od daty wszczęcia postępowania), poprzez ich niezastosowanie w związku z naruszeniem prawa materialnego tj. art. 144, 145 i 236 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze poprzez ich błędną wykładnię i kontynuowanie/wszczęcie postępowania mimo ogłoszenia upadłości [...] Sp. z o.o. w [...]. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że pismem z dnia [...] września 2012 r. Syndyk masy upadłości zawiadomił Urząd Lotnictwa Cywilnego o upadłości likwidacyjnej [...] Sp. z o.o. w [...]. Ponadto, w piśmie z dnia [...] listopada 2012 r. skierowano do organu wniosek o zawieszenie lub umorzenie postępowania. Zdaniem skarżącej po ogłoszeniu upadłości spółki zgłoszenie wierzytelności jest wyłączną drogą do uczestniczenia przez wierzyciela w postępowaniu upadłościowym oraz do umieszczenia wierzytelności na liście wierzytelności. Zdaniem skarżącej w przypadku wszczęcia postępowania administracyjnego przed datą ogłoszenia upadłości [...] Sp. z o.o., postępowanie winno być z urzędu zawieszone wraz z dniem ogłoszenia upadłości i nie powinno zostać podjęte aż do czasu wyczerpania trybu postępowania dotyczącego zgłoszenia wierzytelności.

Po rozpoznaniu wniosku, Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego wydał powołaną na wstępie decyzję z dnia [...] stycznia 2013 r., którą utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] grudnia 2012 r.

W uzasadnieniu organ, powołując się na orzecznictwo wskazał, że ani art. 97 § 1 k.p.a. ani art. 105 § 1 tej ustawy nie może stanowić podstawy prawnej zawieszenia/umorzenia postępowań podatkowych wszczętych przed ogłoszeniem upadłości, ani tym bardziej nie może stanowić podstawy uchylenia decyzji administracyjnej. Ponadto w ocenie organu w przepisach prawa upadłościowego i naprawczego brak jest normy przewidującej zawieszenie/umorzenie postępowania administracyjnego z mocy prawa, która odnosiłaby się wprost do postępowania o stwierdzenie naruszenia Rozporządzenia. Również żaden przepis prawa nie stoi na przeszkodzie do prowadzenia postępowań podatkowych zmierzających do ustalenia lub określenia zobowiązań po ogłoszeniu upadłości.

Organ wskazał, że decyzja Prezesa ULC nie konstytuuje nowego zobowiązania upadłego, którego beneficjentem jest pasażer, lecz jedynie stanowi formalne potwierdzenie powstania z mocy prawa obowiązku przed ogłoszeniem upadłości. Z uwagi na tę specyfikę, przy braku wprost przepisów, z których wynikałaby kompetencja sędziego komisarza do skutecznego prawnie określania obowiązków powstałych na mocy przepisów Rozporządzenia, w ocenie organu nie można wyprowadzić wniosku, że sporne postępowanie po ogłoszeniu upadłości przewoźnika nie może być kontynuowane. Organ podniósł również, że skutkiem ogłoszenia upadłości jest zastąpienie upadłego przez syndyka, który działa za upadły podmiot i zarządza jego mieniem. Upadły nie traci jednak swego bytu prawnego, pozostając podmiotem praw i obowiązków materialnoprawnych wynikających z Rozporządzenia

Odnośnie istoty postępowania organ podtrzymał wcześniejsze ustalenia, stwierdzenia i wnioski. Za zasadne uznał także nałożenie kary pieniężnej za stwierdzone naruszenia. Wskazał, że wymierzona kara spełni przesłanki, o których mowa w art. 16 ust. 3 Rozporządzenia, tj. kara w orzeczonej wysokości będzie adekwatna do zakresu naruszenia wspólnotowego, a na przyszłość powodować będzie, że przewoźnik nie będzie dopuszczał się podobnych uchybień.

Skargę na powyższą decyzję złożyła skarżąca [...] Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej, reprezentowana przez Syndyka masy upadłości A. W., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

art. 97 § 1 k.p.a. poprzez kontynuowanie postępowania administracyjnego pomimo ogłoszenia upadłości [...] Sp. z o.o. w [...],

art. 145 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze (dalej: p.u.n.) w zw. z art. 144 i 236 p.u.n. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie mogło być kontynuowane pomimo ogłoszenia upadłości [...] Sp. z .o.o. w [...],

art. 9 i 11 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji w niniejszej sprawie,

art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie decyzji, tj. niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek decyzji wydanej w niniejszej sprawie i zawarcie w nim zbyt ogólnych twierdzeń.

W ocenie skarżącej, stanowisko organu odnośnie możliwości kontynuowania postępowania po ogłoszeniu upadłości [...] Sp. z o.o. w [...] jest nieprawidłowe. Opiera się ono o orzeczenia sądów administracyjnych dotyczące innego stanu faktycznego. Przywołane przez organ orzeczenie NSA odbiega od stanu będącego podstawą wydanego orzeczenia, bowiem dotyczy postępowania podatkowego, które toczyło się w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 2007 r. Ordynacja podatkowa. Ponadto postępowanie to dotyczyło weryfikacji przez organ podatkowy złożonej przez podatnika deklaracji oraz określenia zobowiązania podatkowego, a nie jak w niniejszym przypadku deklaratywnego potwierdzenia powstania zobowiązania z mocy prawa. Również postanowienie Sądu Najwyższego nie dotyczyło postępowania administracyjnego, lecz było wydane w oparciu o przepisy k.p.c. Zdaniem skarżącej wskazane przez organ orzeczenia nie mogą znaleźć żadnego zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ dotyczą całkowicie innych stanów faktycznych i prawnych. Skarżąca podała, że orzecznictwo dotyczące spraw podatkowych w ogóle nie znajduje w niniejszej sprawie zastosowania, ani wprost, ani w drodze analogii.

W ocenie skarżącej wstrzymanie postępowania administracyjnego jest regułą, a jego kontynuacja wyjątkiem, na co wskazuje art. 145 p.u.n., w którego treści zawarto klauzulę "o ile ustawa nie stanowi inaczej". Zdaniem skarżącej postępowanie w niniejszej sprawie po ogłoszeniu upadłości [...] powinno było zostać zawieszone, bowiem wszystkie wszczęte przed ogłoszeniem upadłości postępowania administracyjne po dokonaniu ogłoszenia nie mogą się toczyć, a skoro brak możliwości prowadzenia postępowania obejmuje jedynie czas rozpatrywania zgłoszenia wierzytelności, uzasadnionym jest stanowisko, że na ten czas postępowanie administracyjne powinno być zawieszone. Skarżąca dodała, że postępowanie upadłościowe stanowi lex specialis w stosunku do przepisów regulujących również postępowanie administracyjne.

Zdaniem skarżącej zawieranie w przepisach prawa upadłościowego specjalnych norm kompetencyjnych w zakresie określania zobowiązań opartych na Rozporządzeniu jest całkowicie zbędne, gdyż sędzia komisarz nie określa tych obowiązków (podobnie jak nie czyni tego również Prezes ULC). Roszczenia pasażerów powstają bowiem z mocy prawa na skutek ziszczenia się przesłanek wskazanych w Rozporządzeniu. Skarżąca wskazała, że Prezes ULC w decyzjach wydawanych na skutek skarg wnoszonych przez pasażerów stwierdza jedynie fakt naruszenia postanowień Rozporządzenia, nie określa zaś w sposób konstytutywny wysokości należnych pasażerom odszkodowań. Wysokość odszkodowań wynika bowiem wprost z przepisów Rozporządzenia. Co więcej, zasadą jest, że odszkodowania są wypłacane pasażerom przez samego przewoźnika z pominięciem uczestnictwa w tej procedurze organu administracyjnego. Skarga do Prezesa ULC stanowi bowiem rozwiązanie ostateczne, jeżeli przewoźnik uchyla się od zapłaty należnych świadczeń.

Skarżąca wskazała, że w dochodzeniu roszczeń w postępowaniu upadłościowym wydanie decyzji przez Prezesa ULC nie ma z prawniczego punktu widzenia żadnego znaczenia bowiem pasażer, aby uzyskać zaspokojenie z masy upadłości musi zgłosić wierzytelność w takiej formie i w takim trybie, jak wszyscy inni wierzyciele i tak, jak inne wierzytelności, roszczenia pasażerów będą po ich sprawdzeniu umieszczane na liście wierzytelności w oparciu o przedstawione dowody.

W ocenie skarżącej niezależnie od tego, czy naruszenie przepisów Rozporządzenia zostało "stwierdzone" przez Prezesa ULC czy też nie, każdy pasażer, który chciałby uzyskać zaspokojenie z masy upadłości, musi swoje roszczenia zgłosić w trybie art. 236 i n. p.u.n. Po ogłoszeniu upadłości spółki zgłoszenie wierzytelności jest wyłączną drogą do uczestniczenia przez wierzyciela w postępowaniu upadłościowym oraz do umieszczenia wierzytelności na liście wierzytelności. Przyzwolenie na kontynuowanie postępowania administracyjnego prowadziłoby w ocenie skarżącej do absurdalnej sytuacji - wierzyciel musiałby de facto uczestniczyć równolegle w dwóch postępowaniach w sprawie tego samego roszczenia, z czego i tak tylko jedno mogłoby prowadzić do uzyskania przez niego zaspokojenia z majątku upadłego. Tym samym postępowanie administracyjne wszczęte przed ogłoszeniem upadłości nie powinno się toczyć aż do momentu wyczerpania trybu zgłoszenia wierzytelności. W takim wypadku, gdyby wierzytelność nie została uwzględniona na liście wierzytelności, organ uzyska w ocenie skarżącej możliwość podjęcia postępowania.

Skarżąca podkreśliła, że umieszczenie lub odmowa umieszczenia roszczenia na liście wierzytelności nie oznacza przeniesienia kompetencji nadzorczych przyznanych organowi względem przewoźnika. Stosowanie przepisów Rozporządzenia przez organy postępowania upadłościowego dotyczy bowiem jedynie uwzględnienia cywilnoprawnych roszczeń pasażerów, które z mocy prawa z tego Rozporządzenia wynikają.

W ocenie skarżącej należność z tytułu kary pieniężnej nie może być traktowania na równi z wierzytelnościami pasażerów powstałymi przed datą ogłoszenia upadłości, bowiem kary pieniężne są jedynie pobocznym, mającym dyscyplinować przewoźnika elementem postępowania. W ocenie skarżącej w momencie ogłoszenia upadłości spółki obejmującej likwidację jej majątku, a co za tym idzie trwałe zaprzestanie świadczenia usług przewozowych, odpada w ogóle cel nakładania kary pieniężnej, bowiem nałożenie kary nie będzie miało żadnego realnego przełożenia na ochronę praw pasażerów. Masowe nakładanie bardzo wysokich kar przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na upadłego przewoźnika na pewno nie wpłynie na faktyczną ochronę praw pasażerów. Ani duża ilość ani rażąca wysokość nakładanych kar nie przyspieszy bowiem zaspokojenia wierzytelności pasażerów.

Zdaniem skarżącej wysokość nałożonej kary również jest całkowicie nieuzasadniona, gdyż stwierdzenie, że jest ona "adekwatna do zakresu naruszenia" ma charakter bardzo ogólny i nie pozwala na obiektywną ocenę zasadności wyliczonej kwoty. Jest to o tyle istotne, że organ nakładając kary powinien kierować się jednolitymi przesłankami, które powinien wskazać w uzasadnieniu. Nadto powoływanie się przez organ na prewencyjny charakter wymierzanej kary, która ma zapobiegać naruszeniom "na przyszłość" jest niezrozumiałe, bowiem skoro kara pieniężna ze swej istoty ma charakter dyscyplinujący, a jej głównym celem jest zapobieżenie naruszeń przez przewoźnika przepisów w przyszłości, to ukaranie wysoką grzywną upadłego, który działalności lotniczej już nie będzie prowadził jest w ocenie skarżącej wysoce dyskusyjne. Nadto nakładanie kar na upadłego w żaden sposób nie zmienia sytuacji prawnej pasażerów-wierzycieli, którzy chcąc uzyskać zaspokojenie z masy upadłości, muszą swą wierzytelność zgłosić sędziemu komisarzowi w trybie art. 236 p.u.n. Nałożenie kary nie odniesie zatem oczekiwanego od niej przez Rozporządzenie skutku - kara nie przyspieszy wypłaty odszkodowań. Upadły nie może bowiem wbrew przepisom ustawy wypłacić pasażerom odszkodowań z pominięciem innych wierzycieli. W ocenie skarżącej, uzasadnienie zaskarżonej decyzji niedostatecznie wyjaśnia również podstawy jej wydania.

W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Biorąc pod uwagę powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga powinna zostać uwzględniona, ponieważ zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawą wskazanych decyzji był art. 205a ust. 1, art. 205b ust. 1 ustawy Prawo lotnicze, a także art. 5, art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 oraz art. 14 Rozporządzenia.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 91 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., która weszła w życie z dniem 17 października 1997 r., jeżeli wynika to z ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską umowy konstytuującej organizację międzynarodową, prawo przez nią stanowione jest stosowane bezpośrednio, mając pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami. Przepis ten, uchwalony w 1997 r. przygotowywał Polskę do wejścia do Unii Europejskiej, a tym samym do przyjęcia prawa wspólnotowego (prawa europejskiego). Podstawą normatywną prawa europejskiego są traktaty założycielskie Wspólnot Europejskich, jest to tzw. europejskie prawo pierwotne. Na mocy tych traktatów stanowione jest przez odpowiednie organy tzw. europejskie prawo wtórne (pochodne), do którego należą m. in. rozporządzenia, będące odpowiednikiem ustaw w wewnątrzkrajowym porządku prawnym. Istotną rolę prawotwórczą odgrywają orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości w Luksemburgu. Od chwili przystąpienia Polski do Unii Europejskiej prawo europejskie stosowane jest w Polsce bezpośrednio, a w przypadku kolizji z ustawami polskimi ma przed nimi pierwszeństwo, w oparciu o normę kolizyjną zawartą w art. 91 ust. 3 in fine Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (v. P. Winczorek - Komentarz do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. LIBER, Warszawa 2000, Wydanie I, k. 118-119; Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej - Komentarz I, Wydawnictwo Sejmowe Warszawa 1999, K. Działocha, k. 6-10).

Nie budzi zatem wątpliwości, że rozporządzenie (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie (EWG) nr 295/91 stosuje się bezpośrednio.

Podkreślenia także wymaga, że od dnia wejścia w życie Traktatu Akcesyjnego z dnia 16 kwietnia 2003 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864), na mocy którego Rzeczpospolita Polska stała się państwem członkowskim Unii Europejskiej, kontrola sądu administracyjnego obejmuje również badanie zgodności rozstrzygnięć organów administracji publicznej z prawem wspólnotowym, rozumianym jako cały dorobek prawny Wspólnoty Europejskiej - tzw. acquis communautaire, w tym zasad ogólnych prawa wspólnotowego, który jest interpretowany i stosowany na całym obszarze Unii Europejskiej w sposób jednolity.

Dalej, z uwagi na przedmiot sprawy, wskazać należy, że zgodnie z art. 205a ust. 1 Prawa lotniczego Prezes Urzędu kontroluje przestrzeganie przepisów m. in. rozporządzenia nr 261/2004/WE ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów. Stosownie natomiast do art. 205b ust. 1 Prawa lotniczego w razie złożenia skargi, o której mowa w art. 205a ust. 1, Prezes Urzędu stwierdza, w drodze decyzji administracyjnej:

1) brak naruszenia prawa przez przewoźnika lotniczego albo

2) naruszenie prawa przez przewoźnika lotniczego, określając zakres nieprawidłowości oraz nakładając karę, o której mowa w art. 209b ust. 1, zaś w razie stwierdzenia naruszenia przepisu art. 7, art. 8 ust. 1 lit. a lub art. 10 ust. 2 Rozporządzenia określa również obowiązek i termin jego usunięcia.

Jednocześnie wskazać należy, iż stosownie do treści art. 209b ust. 1 Prawa lotniczego, kto działa z naruszeniem obowiązków lub warunków wynikających z przepisów rozporządzeń, o których mowa w art. 205a ust. 1, lub nie wykonuje albo nienależycie wykonuje zobowiązania wynikające z przepisów tych rozporządzeń, podlega karze pieniężnej w wysokości określonej w załączniku nr 2 do ustawy.

W myśl zaś art. 5 ust. 1 Rozporządzenia, w przypadku odwołania lotu, pasażerowie, których to odwołanie dotyczy:

a) otrzymują pomoc od obsługującego przewoźnika lotniczego, zgodnie z art. 8; oraz

b) otrzymują pomoc od obsługującego przewoźnika lotniczego, zgodnie z art. 9 ust. 1 lit. a) i art. 9 ust. 2, jak również, w przypadku zmiany trasy, gdy racjonalnie spodziewany czas startu nowego lotu ma nastąpić co najmniej jeden dzień po planowym starcie odwołanego lotu, pomoc określoną w art. 9 ust. 1 lit. b) i c); oraz

c) mają prawo do odszkodowania od obsługującego przewoźnika lotniczego, zgodnie z art. 7, chyba że:

i) zostali poinformowani o odwołaniu co najmniej dwa tygodnie przed planowym czasem odlotu; lub

ii) zostali poinformowani o odwołaniu w okresie od dwóch tygodni do siedmiu dni przed planowym czasem odlotu i zaoferowano im zmianę planu podróży, umożliwiającą im wylot najpóźniej dwie godziny przed planowym czasem odlotu i dotarcie do ich miejsca docelowego najwyżej cztery godziny po planowym czasie przylotu; lub

iii) zostali poinformowani o odwołaniu w okresie krótszym niż siedem dni przed planowym czasem odlotu i zaoferowano im zmianę planu podróży, umożliwiającą im wylot nie więcej niż godzinę przed planowym czasem odlotu i dotarcie do ich miejsca docelowego najwyżej dwie godziny po planowym czasie przylotu.

W myśl natomiast art. 8 ust. 1 Rozporządzenia, w przypadku odwołania do niniejszego artykułu, pasażerowie mają prawo wyboru pomiędzy:

a) — zwrotem w terminie siedmiu dni, za pomocą środków przewidzianych w art. 7 ust. 3, pełnego kosztu biletu po cenie za jaką został kupiony, za część lub części nie odbytej podróży oraz za część lub części już odbyte, jeżeli lot nie służy już dłużej jakiemukolwiek celowi związanemu z pierwotnym planem podróży pasażera, wraz z, gdy jest to odpowiednie,

- lotem powrotnym do pierwszego miejsca odlotu, w najwcześniejszym możliwym terminie;

b) zmianą planu podróży, na porównywalnych warunkach, do ich miejsca docelowego, w najwcześniejszym możliwym terminie; lub

c) zmianą planu podróży, na porównywalnych warunkach, do ich miejsca docelowego, w późniejszym terminie dogodnym dla pasażera, w zależności od dostępności wolnych miejsc."

Jak ustalono i nie budzi to wątpliwości, pasażer (A. P.) zrezygnował z usług [...]Sp. z o.o. w [...]. Nie otrzymał w terminie, o którym mowa w art. 8 ust. 1 lit. a Rozporządzenia zwrotu pełnego kosztu biletu za nieodbyty lot z dnia [...] sierpnia 2012 r. na trasie [...] - [...].

Nie budzi także wątpliwości, iż przyczyną odwołania lotu było zawieszenie w dniu [...] lipca 2012 r. koncesji na wykonywanie usług lotniczych oraz wniesienie do Sądu Rejonowego w [...] przez przewoźnika [...] Sp. z o.o. wniosku o upadłość spółki. W dniu [...] września 2012 r. Sąd Rejonowy w [...]ogłosił upadłość likwidacyjną [...] Sp. z o.o. w [...] i wskazał trzymiesięczny termin do zgłaszania wierzytelności przez wierzycieli spółki. Warto w tym miejscu raz jeszcze zauważyć, że skarga pasażera (inicjująca postępowanie) wpłynęła do organu w dniu [...] września 2012 r., a więc przed ogłoszeniem ww. postanowienia o upadłości likwidacyjnej spółki.

Tym samym, w ocenie Sądu, kwestią o zasadniczym w sprawie znaczeniu jest relacja pomiędzy postępowaniem administracyjnym prowadzonym przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego a postępowaniem upadłościowym dotyczącym przewoźnika, zwłaszcza, że naruszenie ww. przepisów Rozporządzenia, w tym art. 8 ust. 1 lit a, przez przewoźnika jest wynikiem wszczęcia postępowania upadłościowego. Trzeba zaś dostrzec, że z chwilą zgłoszenia wniosku o upadłość oraz zawieszenia koncesji na wykonywanie usług lotniczych, przewoźnik nie miał prawnej możliwości realizacji obowiązku wynikającego z Rozporządzenia w postaci zwrotu ceny biletu lub zaoferowania lotu alternatywnego (jak i wypłaty odszkodowania), albowiem jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, upadły traci prawo zarządu majątkiem oraz możliwość korzystania z niego (art. 75 ust. 1 pr.u.n.).

Rozważając powyższe, w pierwszej kolejności należy wyjaśnić, iż przepis art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. U. z 2012 r., poz. 1112 ze zm., dalej: pr.u.n.) stanowi, że jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. Postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym (ust. 2). Powołany przepis oznacza, że syndykowi przysługuje legitymacja do występowania w tych postępowaniach. Legitymację syndyka określa się w nauce jako tzw. legitymację formalną. Syndyk jest więc stroną w znaczeniu formalnym (procesowym), tzn. działa w postępowaniu we własnym imieniu. Natomiast stroną w znaczeniu materialnym, pomimo ogłoszenia upadłości, pozostaje upadły. On bowiem jest podmiotem stosunku prawnego, na tle którego wyniknął spór. Prowadzenie sporu przez syndyka odbywa się więc na rzecz upadłego. Użyte w art. 144 ust. 1 pr.u.n. wyrażenie, iż postępowania dotyczące masy mogą być wszczęte i dalej prowadzone "jedynie" przez syndyka lub przeciwko niemu oznacza, że upadły będąc stroną w znaczeniu materialnym pozbawiony jest legitymacji formalnej do występowania w tych postępowaniach. Podstawienie syndyka w miejsce upadłego ma więc bezwzględny charakter.

Taka też sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdzie Syndyk masy upadłości [...] Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w [...] stał się stroną postępowania - w sensie formalnym. Należy jednak zaznaczyć, iż przepis art. 144 pr.u.n. określa jedynie status prawny syndyka jako zarządcy masy upadłości.

Mając na uwadze treść art. 52 i 61 pr.u.n. dostrzec w tym miejscu należy, iż masa upadłości powstaje w dniu, w którym ogłoszono upadłości. Masę upadłości można zdefiniować jako część majątku upadłego, który służy zaspokojeniu wierzycieli w postępowaniu upadłościowym. Celem postępowania upadłościowego jest zaspokojenie wierzycieli w jak najwyższym stopniu. W trakcie postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku upadłego, zaspokojenie wierzycieli następuje w drodze likwidacji masy upadłości (czyli przez spieniężenie jej składników) i podziału uzyskanych funduszów między wierzycieli. Należyta ochrona wierzycieli w postępowaniu upadłościowym wymaga zrównania ich statusu pod względem możliwości zaspokojenia się z funduszów masy upadłości. Jednym z przejawów zrównania statusu wierzycieli w postępowaniu upadłościowym jest natychmiastowa wymagalność ich należności o której mowa w art. 91 ustawy.

Z datą ogłoszenia upadłości likwidacyjnej jedynym sposobem dochodzenia wierzytelności jest zgłoszenie jej sędziemu-komisarzowi.

Dalej, wskazać należy, iż zgodnie z art. 145 ust. 1 pr.u.n., postępowanie sądowe lub administracyjne w sprawie wszczętej przeciwko upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, może być podjęte przeciwko syndykowi tylko w przypadku, gdy w postępowaniu upadłościowym wierzytelność ta po wyczerpaniu trybu określonego ustawą nie zostanie umieszczona na liście wierzytelności.

Wobec brzmienia tej regulacji prawnej, wyjaśnienia wymaga, czy postępowanie toczące się przed Prezesem Urzędu Lotnictwa Cywilnego w sprawie stwierdzenia naruszenia postanowień rozporządzenia (WE) nr 261/2004, jest postępowaniem dotyczącym masy upadłości oraz wierzytelności podlegających zgłoszeniu do tej masy.

Zauważyć w tej kwestii należy, iż Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 16 stycznia 2009 r. w sprawie sygn. akt III CSK 244/2008 (lex nr 523687) wskazał, że postępowanie dotyczy masy upadłości, jeżeli jego wynik mógłby mieć wpływ na stan masy upadłości i możliwość zaspokojenia się z niej. Do postępowań tych zalicza się postępowania, w których upadłemu przypada rola strony, bez różnicy czy chodzi w nich o pozycje czynne czy bierne masy upadłości, jak też bez różnicy, czy sprawa jest sprawą o świadczenie, ukształtowanie lub ustalenie. Nie dotyczą masy upadłości postępowania w sprawach o roszczenia niemajątkowe (np. w sprawach o prawa stanu, ochronę dóbr osobistych), oraz o roszczenia majątkowe nie podlegające zaspokojeniu z masy ze względu na swój charakter (roszczenia o zaniechanie wynikające z praw bezwzględnych), w sprawach o alimenty (art. 145 ust. 2 pr.u.n.), w sprawach dotyczących mienia niewchodzącego do masy upadłości (art. 63-67 pr.u.n.).

Z kolei, przez wierzytelność upadłościową rozumie się wierzytelność powstałą przeciw upadłemu przed ogłoszeniem upadłości. Wierzytelnością upadłościową jest zarówno wierzytelność pieniężna, jak i wierzytelność niepieniężna, która wskutek ogłoszenia upadłości na podstawie art. 91 ust. 1 zmieniła się w wierzytelność pieniężną. Zaspokojenie wierzytelności upadłościowych następuje przez podział (ogólny lub odrębny) funduszów masy upadłości.

Zasadnie podnosi więc skarżąca, że postępowanie w niniejszej sprawie ze względu na jego przedmiot i biorąc pod uwagę wpływ, jaki jego ewentualny wynik mógłby mieć na stan masy upadłości, mieści się w hipotezie art. 144 pr.u.n., a co za tym idzie - jeśli postępowanie to zostało wszczęte przed ogłoszeniem upadłości, stosuje się do niego art. 145 pr.u.n.

W tym miejscu należy poddać analizie zapadłe w sprawie niniejszej rozstrzygnięcie organu. Składa się ono z trzech elementów:

- orzeczenia o stwierdzeniu naruszenia przepisów prawa;

-nałożenia obowiązku usunięcia stwierdzonego naruszenia w zakreślonym terminie, oznaczającego konieczność zapłaty pełnego kosztu niewykorzystanego biletu,

- orzeczenia o karze pieniężnej.

Wbrew twierdzeniom organu, w ocenie Sądu, dwa ostatnie elementy decyzji wiążą się bezpośrednio ze stanem masy upadłości i wpływając na jej stan pozostają w relacji z zaspokojeniem wierzycieli w toku postępowania egzekucyjnego.

Obowiązek zwrotu pasażerowi ceny biletu (jak i wypłaty odszkodowania) w terminie 14 dni stanowi nałożenie obowiązku o charakterze pieniężnym, który -co nie jest bez znaczenia w sprawie- ma charakter niewykonalny, z uwagi na pozostające w toku wobec przewoźnika postępowanie upadłościowe, którego celem jest między innymi zaspokojenie wierzytelności podróżnego (którego to lot został odwołany), jeśli wierzytelność taka została zgłoszone na listę wierzytelności.

Przy czym, na uwagę zasługuje fakt, iż dla uznania wierzytelności pasażera nie jest konieczne wydanie decyzji administracyjnej przez organ.

Nadto, kara pieniężna orzeczona przez organ na podstawie art. 209b ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze stanowi daninę publiczną, do której z mocy art. 209w ust. 5 tej ustawy stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej, a co za tym idzie należy do trzeciej kategorii należności podlegających zaspokojeniu z masy upadłości. Z mocy zaś art. 205b ust. 6 ww. ustawy do egzekucji należności z tytułu nałożonej kary stosuje się przepisy kodeksu postępowania cywilnego. Powyższe rozważania prowadzą również do wniosku, iż zaskarżona decyzja dotyczy wierzytelności objętych dyspozycją art. 144 pr.u.n.

Zatem, z powołanego wyżej przepisu art. 145 pr.u.n. wynika zakaz podjęcia po ogłoszeniu upadłości wszczętego wcześniej postępowania z tytułu wierzytelności podlegającej zgłoszeniu do masy upadłości. Zakaz ten, w ocenie Sądu, odnosi się także do wszczętego przed ogłoszeniem upadłości postępowania administracyjnego toczącego przed Prezesem Urzędu Lotnictwa Cywilnego. Przy czym, zakaz podjęcia dotyczyć może jedynie postępowań, które uległy zawieszeniu. Innymi słowy, podjęte może być tylko to postępowanie (wszczęte przed ogłoszeniem upadłości), które zostało wcześniej zawieszone. W ustawie pr.u.n. brak jest podstawy prawnej do stwierdzenia skutku zawieszenia postępowania administracyjnego z mocy prawa, należy więc poszukiwać jej w Kodeksie postępowania administracyjnego.

Jeżeli chodzi o postępowania administracyjne, to ogłoszenie upadłości prowadzi do jego zawieszenia, wtedy, gdy chodzi o należność podlegającą zgłoszeniu w postępowaniu upadłościowym. Zawieszenie przede wszystkim ma na celu umożliwienie syndykowi wstąpienia do postępowania ze względu na fakt, iż jemu, zgodnie z art. 144, przysługuje legitymacja w sprawach dotyczących masy upadłości. Jednakże z art. 145 przywołanej ustawy wynika, że podjęcie zawieszonego postępowania staje się możliwe tylko wówczas, gdy należność nie została umieszczona na liście wierzytelności. Do podjęcia zawieszonego postępowania nie wystarcza zatem fakt zgłoszenia się w sprawie syndyka, lecz staje się to możliwe dopiero po wykazaniu faktu odmowy wciągnięcia wierzytelności na listę. Jeżeli zaś należność zostaje umieszczona na liście wierzytelności, postępowanie administracyjne podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., ze względu na fakt, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe.

Skoro warunkiem podjęcia zawieszonego postępowania jest odmowa umieszczenia wierzytelności na liście, to niedokonanie zgłoszenia wierzytelności w postępowaniu upadłościowym sprawia, że zawieszone postępowanie nie może być podjęte (tak też J. Korzonek Prawo upadłościowe i prawo o postępowaniu układowym, Komentarz, Kraków 1935 r., s. 234; S. Gurgul Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz, Warszawa 2009 r., s. 547). Jeśli zaś postępowanie nie może się toczyć, to zasadny wydaje się pogląd, że ulega ono zawieszeniu.

Wydaje się, iż w sprawie należy per analogiam zastosować art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., który stanowi, że postępowanie administracyjne zawiesza się, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Należy przez to rozumieć sytuację gdy zagadnienie to nie było jeszcze przedmiotem postępowania przed właściwymi organami albo w toczącym się postępowaniu nie zapadło prawomocne (ostateczne) rozstrzygnięcie w tej kwestii. Należy ponadto przyjąć, że istnieje konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, co należy rozumieć w ten sposób, że dana kwestia prawna stała się sporna w toku postępowania administracyjnego lub przepisy prawa wymagają ustalenia stanu prawnego w danej kwestii mającej znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a w toku postępowania okaże się, że ustalenie tego stanu może nastąpić tylko w drodze rozstrzygnięcia właściwego organu lub sądu.

Przedstawiona interpretacja ma istotne zalety ze względu na ochronę, jaką zapewnia masie upadłości zawieszenie postępowania administracyjnego (art. 103 k.p.a.). Za przyjęciem analogii z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. przemawia ważny wzgląd praktyczny. Otóż, w odniesieniu do należności publicznoprawnych, podlegających zgłoszeniu do masy, podjęcie postępowania administracyjnego, zgodnie z art. 145 ust. 1 pr.u.n, jest możliwe dopiero wtedy, gdy należności te nie zostały umieszczone na liście wierzytelności po wyczerpaniu trybu zgłoszenia wierzytelności. Kontynuowanie postępowania administracyjnego przed odmową wciągnięcia należności na listę wierzytelności w postępowaniu upadłościowym nie jest zatem dopuszczalne. Skoro zaś postępowanie nie może się toczyć, to należy uznać, iż podlega ono zawieszeniu, zaś Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego obowiązany był do zgłoszenia wierzytelności do sędziego komisarza na podstawie art. 236 pr.u.n.

Należy także podzielić zawarte w skardze twierdzenia, iż nałożenie kary przez organ na pozostającego w upadłości przewoźnika nie odniesie oczekiwanego od niej przez Rozporządzenie skutku - kara bowiem nie przyspieszy wypłaty odszkodowań. Upadły nie może bowiem wbrew przepisom ustawy wypłacić pasażerom odszkodowań z pominięciem innych wierzycieli. Wątpliwości budzi także uzasadnienie nałożonej kary jako działania o charakterze prewencyjnym wobec skarżącego przewoźnika, którego koncesja na wykonywanie usług lotniczych została zawieszona.

Powyższe rozważania winny być wzięte pod uwagę przez organ przy ponownym rozpoznawaniu sprawy.

Mając powyższe na uwadze należy uznać zarzuty skargi za uzasadnione, albowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja tego samego organu z dnia [...] grudnia 2012 r. zapadły z naruszeniem przepisów postępowania tj.: art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 145 ust. 1 i art. 144 oraz art. 236 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Z tych względów należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).

Rozstrzygnięcie w pkt II i III wyroku oparto na treści art. 152 oraz 200 przywołanej ustawy.