Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 1228/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2018-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 134; art. 61a; art. 156 par.1 pkt 3; art. 7; art. 77 par.1; art. 80;
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom Sędziowie Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca) Protokolant Sekretarz sądowy Agata Jakimiuk po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 października 2018 r. sprawy ze skargi Z. S. i U. R. na postanowienie Wojewody z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od orzeczenia orzekającego o odszkodowaniu za budynek mieszkalny i zabudowania gospodarcze. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. znak: [...] Wojewoda na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r. poz. 1257) stwierdził niedopuszczalność odwołania J. i T. małż. S. wniesionego [...] r. od orzeczenia P. W. R. N. w L. z [...] r., Nr [...] orzekającego o odszkodowaniu za budynek mieszkalny i zabudowania gospodarcze doręczonego skarżącym w dniu 21 grudnia 1953 r.

Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny.

Pismem z dnia 31 grudnia 2014 r., M. I. i R. przekazał Wojewodzie uwierzytelnioną kopię swojej ostatecznej decyzji z dnia [...] r., znak: [...], umarzającej w całości postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia P. W. R. N. w L. z dnia [...] r., znak: [...] o przyznaniu na rzecz J. i T. małż. S. odszkodowania za budynek mieszkalny i zabudowania gospodarcze w związku z odjęciem prawa własności gruntu o pow. [...] ha, przeznaczonego pod P. M. na M. wraz z pismem, w którym wyjaśnił, że dotychczas nie zostało rozpatrzone odwołanie od ww. orzeczenia, w związku z czym zasadnym jest jego rozpatrzenie. Wskazał również Wojewodę jako organ właściwy do jego rozpatrzenia.

Po przeanalizowaniu archiwalnych akt sprawy dotyczących wywłaszczenia pod M. na M., Wojewoda stwierdził, że odwołanie od orzeczenia P. W. R. N. w L. z dnia [...] r., znak: [...] zostało rozpatrzone orzeczeniem z dnia [...] r., nr ew. [...], w związku z czym postanowieniem z dnia [...] r., znak: [...] sprostował oczywistą omyłkę pisarską w decyzji O. K. W. przy P. W. R. N. z dnia [...] r., nr [...] umarzającej postępowanie K. O.. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, że odwołanie od orzeczenia P. W. R. N. w L. z dnia [...] r., znak: [...] zostało rozpatrzone, a orzeczeniem tym jest decyzja z dnia [...] r. nr ew. [...].

Na powyższe postanowienie zażalenie złożyli następcy prawni J. i T. małż. S. - Z. S. i H. S., dalej jako "skarżący", w wyniku czego M. I. i R. postanowieniem z dnia [...] r., znak: [...] uchylił zaskarżone postanowienie i umorzył wszczęte z urzędu przed organem wojewódzkim postępowanie wpadkowe w sprawie sprostowania ww. decyzji z dnia [...] r., nr [...].

Na ww. postanowienie M. skargę do W. S. A. w W. złożył Prezydent Miasta L.. Wyrokiem z dnia [...] r., sygn. akt IV SA/Wa 2243/15 Sąd oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd odniósł się przede wszystkim do kwestii formalnych, wskazując, że postanowieniem o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej nie można było dokonać sprostowania, gdyż zmianie uległaby merytoryczna część decyzji, co jest niedopuszczalne w tym trybie.

Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym, postanowieniem z dnia [...] r., znak: [...], Wojewoda odmówił wszczęcia postępowania w sprawie odwołania J. i T. małż. S. od orzeczenia z [...] r., nr [...] orzekającego o odszkodowaniu za budynek mieszkalny i zabudowania gospodarcze.

Następnie po rozpatrzeniu zażalenia skarżących M. I. i B., postanowieniem z dnia [...] r., znak: [...] [...], stwierdził niedopuszczalność zażalenia skarżących na ww. postanowienie Wojewody. M. w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazał, że postanowienie Wojewody wbrew sentencji i podstawie prawnej w nim wskazanej, nie odmawia wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a k.p.a., a w istocie jest postanowieniem o niedopuszczalności odwołania i jego podstawę stanowi art. 134 k.p.a.

Po rozpatrzeniu skargi wniesionej przez Z. S. i H. S., na ww. postanowienie M. I. i B., W. S. A. w W. wyrokiem z dnia [...] r., sygn. akt IV SA/Wa 2574/16 uchylił zaskarżone postanowienie i stwierdził nieważność postanowienia Wojewody z dnia [...] r., znak: [...].

Pismem z dnia [...] r., M. I. i R. wyjaśnił, że jego zdaniem dotychczas nie zostało rozpatrzone odwołanie J. i T. małż. S. od orzeczenia z [...] r. Nr [...], w związku z czym zasadnym jest jego rozpatrzenie. Jak wskazał M. , okoliczność ta została ujawniona podczas prowadzonego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia P. W. R. N. w L.. Jednocześnie wskazał Wojewodę jako organ właściwy do jego rozpatrzenia.

Mając na uwadze powyższe skarżący wezwali organ wojewódzki do załatwienia sprawy odwołania J. i T. małż. S. od orzeczenia P. W. R. N. w L. z dnia [...] r., znak: [...] przez jego rozpatrzenie.

W ocenie Wojewody rozpatrywanie wycofanego odwołania jest niedopuszczalne. Niedopuszczalność odwołania w niniejszej sprawie, zdaniem organu wynika z przyczyn przedmiotowych, a mianowicie środki odwoławcze od orzeczenia z [...] r. zostały wyczerpane. Jak wyjaśnia organ przedmiotowe odwołanie zostało wycofane w dniu [...] r., a zatem brak jest podstaw do jego rozpatrzenia i należy uznać je skuteczne.

Ponadto, organ wskazał, że w archiwalnych aktach sprawy brak jest dokumentów, które świadczyłyby, że odwołujący podejmował inne czynności w tym zakresie i żądał jego rozpatrzenia. Podkreślenia wymaga ponadto fakt, że z uwagi na powyższe O. K. W. przy P. W. R. N. w L. orzeczeniem z dnia [...] r., nr [...] umorzyła postępowanie odwoławcze właśnie z uwagi na cofniecie przez J. i T. małż. S. odwołania od orzeczenia z [...] r. Spadkobiercy małżonków S. również nie kwestionowali faktu, że zostało ono rozpatrzone, kierując do organu naczelnego wniosek o stwierdzenie nieważności przedmiotowego orzeczenia.

Organ wojewódzki nie kwestionował tego, że odwołanie od orzeczenia z dnia [...] r. zostało skutecznie złożone, a następnie wycofane, przez co w istocie nie zostało rozpoznane. Wycofanie odwołania spowodowało, jak podkreśla organ umorzenie postępowania odwoławczego.

Ponadto, po wycofaniu odwołania od orzeczenia z dnia [...] r., do właściwego organu w terminie przewidzianym w przepisach prawa nie wpłynął wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia, który co należy podkreślić jest terminem prekluzyjnym. Okoliczność ta oznacza, że jego wniesienie w obecnym stanie sprawy byłoby i tak spóźnione. Brak wycofania "cofnięcia odwołania" oraz brak wniesionego w ustawowym terminie wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia oznacza, że brak jest środków prawnych, które umożliwiałyby merytoryczne rozpatrzenie odwołania od orzeczenia z [...] r.

Organ wyjaśnił nadto, że pomimo, iż O. K. W. w orzeczeniu z dnia [...] r, nr ewid. [...] wskazuje na rozpatrzenie odwołania od orzeczenia z [...] r, znak: [...], to niemniej jednak Wojewoda podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko, iż decyzja z dnia [...] r., nr ew. [...] dotyczy w istocie orzeczenia z [...] r., a nie z dnia [...] r. Wobec powyższego organ uznał, że odwołanie od orzeczenia z [...] r. Nr [...] zostało rozpatrzone prawomocną decyzją.

Argumentując swoje stanowisko, organ wskazuje także, że małżonkowie S. nie zostali objęci zbiorczym orzeczeniem P. W. R. N. w L. z dnia [...] r. o ustaleniu odszkodowania za grunt ani orzeczeniami z dnia [...] r., znak: [...] J. i T. S. nie brali udziału w całym postępowaniu wywłaszczeniowym, dotyczy ich dopiero orzeczenie o odszkodowaniu za wywłaszczone budynki z dnia [...] r., znak: [...]

Organ wyjaśnił, że skoro w aktach sprawy brak jest decyzji z dnia [...] r. wydanej wobec małż. S. a tym bardziej odwołania od takiego orzeczenia, to K. O. nie mogła umorzyć postępowania odwoławczego od niego. W odwołaniu, które wpłynęło do O. K. W. wyraźnie wskazano że dotyczy ono orzeczenia z [...] r., doręczonego [...] r.

Jak podkreśla organ, o tym, że wobec małż. S. wydano tylko orzeczenie z dnia [...] r. przemawia ponadto odwołanie Dyrektora P. M. na M., które potwierdza, że orzeczenie względem nich było wydane jedynie [...] r., a nie jak wskazano w decyzji O. K. W. [...] r.

Ponadto operat szacunkowy dla budynków został sporządzony w dniu [...] r., zaś szacowania na gruncie dokonano w dniu [...] r. Skoro, jak wyjaśnia organ operat pochodzi z dnia [...] r., a odszkodowanie nie mogło być orzeczone bez operatu szacunkowego, to okoliczność ta potwierdza, że wobec małż. S. nie wydano orzeczenia o odszkodowaniu [...] r, tylko orzeczenie odszkodowawcze za budynki z dnia [...] r. (w którym kwota odszkodowania zgadza się z kwotą oszacowaną w operacie), co dalej uzasadnia twierdzenia organu wojewódzkiego, że umorzenie postępowania przez O. K. W. dotyczyło orzeczenia z [...] r., pomimo, że data została błędnie wpisana.

Organ podnosi, że potwierdzeniem tego, iż w ww. orzeczeniu O. K. W. wpisano błędną datę, jest fakt, że również na projekcie orzeczenia O. K. W. błędnie wpisano datę [...] r.

W niniejszej sprawie należy mieć na uwadze fakt, że odwołanie od orzeczenia z dnia [...] r. zostało rozpatrzone orzeczeniem z [...] r, znak: [...], a więc w sprawie zaistniała powaga rzeczy osądzonej. Stwierdzić należy, zdaniem organu, że żądanie skarżących o wydanie następnej decyzji w sprawie rozstrzygniętej już ostateczną decyzją, która pozostaje w obiegu prawnym, należy uznać za niedopuszczalne, ponieważ wydana w tych okolicznościach decyzja byłaby dotknięta wadą nieważności, określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. rozpatrując skargę na postanowienie M. I. i B. z dnia [...] r., znak: [...], uchylając je i stwierdzając nieważność postanowienia Wojewody z dnia [...] r., znak: [...], wskazał, że organ wojewódzki wydał rozstrzygniecie nieznane k.p.a., gdyż postanowienie wydane w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a. nie mieści się w katalogu rozstrzygnięć, które mogą zapaść w postępowaniu drugoinstancyjnym. Organ, będąc zatem na mocy art. 153 p.p.s.a., związany ww. wyrokiem WSA w W. , zobligowany został do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy w oparciu o katalog rozstrzygnięć jakie może wydać organ odwoławczy, był więc uprawniony do zastosowania art. 134 bądź 138 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe rozważania, organ w trybie art. 134 k.p.a. stwierdził w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

Na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. wnieśli następcy prawni J. i T. małżonków S. - Z. S. i H. S.. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucili:

1) naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 oraz art. 80 kpa poprzez dokonanie szeregu ustaleń faktycznych sprzecznych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym;

2) naruszenie art. 134 kpa poprzez stwierdzenie niedopuszczalności odwołania J. i T. małż. S. , w sytuacji, w której ich odwołanie zostało wniesione w terminie, nie zostało cofnięte i nie zawierało żadnych braków formalnych.

Skarżący podnoszą, że postępowanie, w którym P. W. R. N. w L., w dniu [...] roku, wydało orzeczenia o znaku [...] dotyczyło jedynie odszkodowania za budynki, natomiast odjęcia prawa własności J. i T. małżonków S. dotyczyło zarówno gruntu jak i znajdujących się na nim budynków. Postępowanie objęte orzeczeniem z dnia [...] r. nie dotyczyło odszkodowania za wywłaszczony grunt oraz nie dotyczyło samej kwestii wywłaszczenia.

Przedmiotowe orzeczenie zostało doręczone stronom w dniu [...] r., a [...] roku zostało wniesione odwołanie od decyzji ustalającej odszkodowanie. Analiza orzeczenia P. W. R. N. i odwołania, w ocenie skarżących nie może budzić wątpliwości, iż odwołanie z [...] r. (złożone [...] r.) zostało wniesione od orzeczenia P. W. R. N. z [...] roku, na mocy którego przyznano łączne odszkodowaniem kwocie [...]zł. Odwołanie to zdaniem skarżących nie zostało do dzisiaj rozpatrzone.

Ponadto, skarżący wskazują, że wbrew twierdzeniom Wojewody małżonkowie S. nie cofnęli odwołania w przedmiocie odszkodowania za budynki, Postępowanie wszczęte na skutek odwołania nie zostało również umorzone.

Skarżący wyjaśniają, że "wycofanie odwołania", na które powołuje się Wojewoda, miało miejsce w dniu [...] r., zostało cofnięte ustnie, do protokołu, sporządzonego w sprawie dotyczącej odwołania od wywłaszczenia, a nie odszkodowania. Ponadto stronami tego postępowania było sześć osób, a nie tylko małżonkowie S.. Postępowanie zostało wszczęte na skutek pisma podpisanego przez: Z. S., F. N., W. Ż., H. J., W. G. i A. M.. W odwołaniu tym skarżący kwestionowali sam fakt wywłaszczenia. Zatem odwołanie to nie dotyczyło w ocenie skarżących odszkodowania.

Cofnięcie odwołania przez T. S. było związane z faktem, iż przegrał on przed sądem powszechnym sprawę o eksmisję z nieruchomości, a zatem jak wywodził, zostało przesądzone, że pozbawiono go prawa własności.

W aktach spawy znajduje się pozew o eksmisję z dnia [...] roku skierowany przeciwko T. S.. Sąd Powiatowy w L. wyrokiem z dnia [...] roku pozew odrzucił. Następnie wyrok ten został uchylony postanowieniem Sądu Wojewódzkiego w L. z dnia [...] roku. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd Powiatowy w L., wyrokiem z dnia [...] roku nakazał eksmisję "T. S. wraz z osobami i rzeczami prawa jego reprezentującymi z działki gruntu położonej na terenie byłego obozu koncentracyjnego na M. przy ul. [...]."

W uzasadnieniu do wyroku, Sąd Powiatowy wskazał, że ustawa z dnia 2 lipca 1947 roku o upamiętnieniu męczeństwa Narodu Polskiego i innych narodów na Majdanku wywłaszczyła cały teren byłego obozu bez określenia jednak jego granic. Granice wywłaszczenia zostały dopiero określone w rozporządzeniu Ministerstwa Kultury i Sztuki z dnia 20 września 1949 roku. W konkluzji, Sąd Powiatowy stwierdził, że wywłaszczenie nastąpiło w drodze specjalnej ustawy, a określenie granic w drodze rozporządzenia, zatem nie zachodziła potrzeba prowadzenia specjalnego postępowania wywłaszczeniowego.

Zdaniem skarżących, skoro wobec T. S. orzeczono eksmisję, a sąd stwierdził, że doszło do wywłaszczenia z mocy prawa, kwestionowanie w postępowaniu administracyjnym faktu pozbawienia prawa własności nie było racjonalne. Z tej też przyczyny T. S. cofnął odwołanie w sprawie w drodze wywłaszczenia.

W ocenie skarżących odwołania od orzeczenia z dnia [...] r. nie rozpatrzono i nie zostało ono cofnięte, powinno zatem być ono rozpatrzone merytorycznie, a zatem organ II instancji powinien wydać decyzję ustalającą odszkodowanie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w odpowiedzi na skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 - dalej jako: "p.p.s.a."). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonego postanowienia, jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit.a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit.b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit.c).

Uwzględniając powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu.

Przedmiotem kontroli Sądu w sprawie niniejszej jest postanowienie Wojewody z dnia [...] r. znak: [...] stwierdzające niedopuszczalność odwołania J. i T. małż. S. wniesionego [...] r. od orzeczenia P. W. R. N. w L. z dnia [...] r. Nr [...] orzekającego o odszkodowaniu za budynek mieszkalny i zabudowania gospodarcze, doręczonego skarżącym [...] r.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że w dniu [...] r. P. W. R. N. w L. wydało orzeczenie o ustaleniu odszkodowania na rzecz W. K. za wywłaszczone grunty o pow. [...] ha w wysokości [...] złotych. Orzeczenie to zostało wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 2 lipca 1947 r. o upamiętnieniu męczeństwa Narodu Polskiego i innych Narodów na Majdanku (Dz. U. z 1947r. nr 52 poz. 226) oraz rozporządzenia Ministra Kultury i Sztuki z dnia 20 września 1949 r., w sprawie określenia granic terenu Pomnika Męczeństwa na Majdanku (Dz. U. nr 54 poz. 422) oraz dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. nr 4, poz. 31), który zgodnie z art. 5, 6 i 7 ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniającej ww. dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. (Dz. U. z 1952r. nr 4, poz. 25) stosowało się odpowiednio do niezakończonych postępowań odszkodowawczych prowadzonych na podstawie innych przepisów niż dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r.

Kwotę odszkodowania ustalono natomiast na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1952 r. w sprawie ustalania norm szacunkowych dla nieruchomości nabywanych w celu realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. 1952r. nr 52. poz. 339).

Samo wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło na mocy art. 5 ustawy z dnia 2 lipca 1947 r. o upamiętnieniu męczeństwa Narodu Polskiego i innych Narodów na Majdanku (Dz. U. z 1947r. nr 52, poz. 266). Art. 2 powołanej ustawy stanowi, że Pomnik Męczeństwa na Majdanku obejmuje część terenu dawnego obozu koncentracyjnego w granicach, które szczegółowo określi rozporządzenie Ministra Kultury i Sztuki, wydane w porozumieniu z Ministrami: Administracji Publicznej, Rolnictwa i Reform Rolnych oraz Odbudowy.

Zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Kultury i Sztuki z dnia 20 września 1949 r. w sprawie określenia granic terenu Pomnika Męczeństwa na Majdanku (Dz. U. 1949r., Nr 54, poz. 422) w kształcie nadanym obwieszczeniem Ministra Kultury i Sztuki z dnia 26 kwietnia 1950 r. o sprostowaniu błędu w rozporządzeniu Ministra Kultury i Sztuki z dnia 20 września 1949r. w sprawie określenia granic terenu Pomnika Męczeństwa na Majdanku (Dz. U. z 1950r., nr 24. poz. 222), Pomnik Męczeństwa na M. obejmuje teren ogólnej powierzchni [...] m˛, pochodzący z gruntów niehipotekowanych (ukazowych) wsi D., gm. Z., pow. L., woj. L. w ustalonych granicach.

W granicach tych znalazła się m.in. część nieruchomości objętej księgą hipoteczną L. nr [...] (dawniej L. nr [...]) o pow. [...] ha, stanowiąca własność W. K.. Zgodnie z umową sprzedaży z dnia [...] r. (akt notarialny Rep. Nr [...]) W. K. nabyła od H. S. część nieruchomości oznaczonej [...] nr [...], pozostałą po uprzednim zbyciu przez niego obszaru [...] ha, tj. obszar [...] ha. Według zaś pomiarów dokonanych przez Mierniczego Przysięgłego W. W. na terenie objętym wywłaszczeniem znalazła się część nieruchomości nabytej przez W. K. o powierzchni [...] ha.

Należy także podnieść, że Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 8 listopada 2001 r. sygn. akt I SA 1972-1973/00, wskazał: "skoro przepis art. 5 cyt. ustawy precyzuje, że wywłaszczeniu podlegają tereny wymienione w art. 2. to wymienione tereny powinny być określone przebiegiem ich granic - uczyniło to dopiero cytowane rozporządzenie z dnia 20 września 1949 r." W związku z powyższym, jak podkreślił Sąd w powołanym wyżej orzeczeniu, wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło z datą wejścia w życie ww. rozporządzenia z dnia 20 września 1949 r. określającego granice Pomnika Męczeństwa na M. , tj. w dniu 27 października 1949 r.

Należy wskazać, że w niniejszej sprawie ma to o tyle istotne znaczenie, że pomiędzy wejściem w życie ustawy z dnia 2 lipca 1947 r. o upamiętnieniu męczeństwa Narodu Polskiego i innych Narodów na Majdanku, a wejściem w życie rozporządzenia z dnia 20 września 1949 r. w sprawie określenia granic terenu Pomnika Męczeństwa na Majdanku ówczesna właścicielka nieruchomości W. K. dokonała trzykrotnego rozporządzenia swoim gruntem sprzedając poszczególne jego części.

W konsekwencji w dacie wejścia w życie rozporządzenia z dnia 20 września 1949 r. tj. w dniu 27 października 1949 r. przedmiotowy grunt stanowił własność także T. S. i J. z R. S., którzy jak wynika z zaświadczenia z księgi wieczystej Nr [...] datowanego na dzień [...] r., aktem notarialnym z dnia [...] r. Nr Rep. [...] oraz z dnia [...] r. Nr Rep. [...] nabyli od ww. W. K. działki gruntu ornego o pow. [...] ha i budowle na tej nieruchomości.

W drugim zaświadczeniu z tej księgi wieczystej (Nr [...]), datowanym na dzień [...] r. jako właściciele działki gruntu ornego i budowlanego o pow. [...] ha, wskazani są również T. S. i J. z R. S.. Małżonkowie S. nabyli w przedmiotowej nieruchomości uregulowanej dawniej w księdze hipotecznej L. nr [...] (późn. L. [...] nieruchomość będącą dotychczas własnością W. K. P. umowa została zawarta po wejściu w życie ustawy z dnia 2 lipca 1947 r. a przed wejściem w życie Rozporządzenia Ministra Kultury i Sztuki z dnia 20 września 1949 r.

Z powyższego wynika zatem legitymacja H. S. i Z. S. jako następców prawnych J. i T. małż. S. do występowania w sprawie o rozpatrzenie odwołania od orzeczenia z dnia [...] r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. , w prawomocnym wyroku z dnia [...] r. sygn. I SA/Wa 2501/13 wskazał, że organ wojewódzki pominął w postępowaniu odszkodowawczym T. i J. małż. S. w wyniku odmiennej wykładni przepisu art. 5 ustawy z dnia 2 lipca 1947 r. Przyjęcie jednak daty wejścia w życie ww. ustawy, tj. dnia 8 lipca 1947 r. jako daty wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości nie stanowi rażącego naruszenia prawa, albowiem literalne brzmienie art. 5 ustawy z dnia 2 lipca 1947 r. nie precyzuje daty odjęcia prawa własności nieruchomości objętych wywłaszczeniem. Z uwagi na wątpliwości interpretacyjne dopuszczalne było w tym przypadku przyjęcie którejkolwiek z ww. dat, gdyż wada odmiennej wykładni prawa uległa sanacji w wyniku uzyskania przez orzeczenie z dnia [...] r. przymiotu ostateczności. Zatem wskazanie W. K. jako osoby uprawnionej do całości odszkodowania nie stanęło na przeszkodzie wypłacie innym współwłaścicielom przedmiotowej nieruchomości odpowiednich części odszkodowania z depozytu sądowego (zob. postanowienie Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] r. sygn. akt III Ns [...], postanowienie Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] r. sygn. akt III Ns [...]). Okoliczność zaś, iż J. i T. S. nie brali bez własnej winy udziału w postępowaniu odszkodowawczym może ewentualnie stanowić jedynie przesłankę do wznowienia postępowania, określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Jak wynika z akt administracyjnych, stosownie do art. 33 ust. 2 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (tj. Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31), orzeczenie o ustaleniu odszkodowania zapadało po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 16 kwietnia 1952 r. (k. 15 akt adm.). Protokół rozprawy (k. 36 akt adm. t.I) wskazuje, że strony i osoby zainteresowane zostały powiadomione o jej terminie, bowiem, z treści protokołu, wynika, że stawiło się ok. 50 osób zainteresowanych, które jednogłośnie nie wyraziły zgody na zaproponowane im odszkodowania.

Jednocześnie zaznaczyć trzeba, że w toku trwającego wiele lat postępowania zarysował się problem interpretacyjny, czy świetle przywołanego wyżej art. 5 w zw. z art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 1947 roku o upamiętnieniu męczeństwa Narodu Polskiego i innych Narodów na Majdanku, grunt ulegał wywłaszczeniu z dniem wejścia w życie tej ustawy, czy też po ustaleniu granic terenu Pomnika, które nastąpiło po dniu 20 września 1949 roku tj. wejściu w życie rozporządzenia Ministra Kultury i Sztuki w sprawie określenia granic terenu Pomnika Męczeństwa na Majdanku. Jego rozstrzygnięcie było między innymi przedmiotem postępowania w sprawie I SA/Wa 2501/13, w zakresie ustalenia kręgu podmiotów posiadających interes prawny w jej rozpoznaniu.

Należy podkreślić, że z art. 5 cytowanej ustawy z dnia 2 lipca 1947 r. wynika obowiązek ustalenia odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości. Oczywistym jest także, że odszkodowanie powinno być ustalone na rzecz osób, które były właścicielami nieruchomości w dacie odjęcia prawa własności.

Podkreślić zatem należy, że przyznanie odszkodowania za nieruchomość, osobie której nie przysługiwał do niej tytuł własności w całości stanowi niewątpliwie naruszenie prawa, jednak okoliczność ta może ewentualnie stanowić jedynie przesłankę do wznowienia postępowania.

Mając na uwadze powyższe rozważania, należy stwierdzić, że na skutek odmiennej wykładni art. 5 ustawy z dnia 2 lipca 1947 r. o utworzeniu Muzeum, niż ta, która ostatecznie została uznana za prawidłową tj. po dacie ustalenia granic Pomnika Męczeństwa na M. , mocą rozporządzenia Ministra Kultury i Sztuki z dnia 20 września 1949 r. - w sprawie niniejszej P. W. R. N. w L. orzeczeniem z dnia [...] r. ustaliło odszkodowanie na rzecz byłej właścicielki całej wywłaszczonej nieruchomości – W. K. z pominięciem jej pozostałych współwłaścicieli.

Nieruchomość W. K. uregulowana była w KW L. nr [...], która została zamknięta i w dniu [...] r. przeniesiona do KW L. nr [...], gdzie została zapisana w odpowiednich udziałach na rzecz W. K., T. i J. małż. S. , N. F., M. A., J. H., G. W. i Ż. W. (wyrok WSA w W. z dnia [...] r., sygn. I SA/Wa 2501/13).

Należy zatem stwierdzić, że J. i T. S. nabyli udział w nieruchomości objętej księgą hipoteczną L. nr [...] zanim nastąpiło wywłaszczenie tej nieruchomości w dniu [...] r., tj. przed dniem wejścia w życie rozporządzenia z dnia 20 września 1949 r., wobec czego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. , w powołanym wyżej wyroku z dnia [...] r. uznał, że następcom prawnym przysługuje legitymacja do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] r. pomimo, iż w orzeczeniu tym figuruje jako osoba uprawniona W. K. przy jednoczesnym pominięciu ww. osób.

Przechodząc do kontrolowanego rozstrzygnięcia Wojewody z dnia [...] r. stwierdzającego niedopuszczalność odwołania, należy stwierdzić, że nie narusza ono prawa. W niniejszej sprawie, zgodnie z treścią akt archiwalnych dotyczących przedmiotowego odszkodowania, od orzeczenia z dnia [...] r. nr [...] o przyznaniu odszkodowania na rzecz J. i T. małż. S. za budynki na nieruchomości o pow. [...] m˛, przyjętego w trybie przepisów ustawy z dnia 2 lipca 1947 r. J. i T. S. złożyli pismem z dnia [...] r. ( a otrzymanym przez organ [...] r.) odwołanie do O. K. W. przy P. W. R. N. w L..

Z treści ww. odwołania bezspornie wynika, że skarżący zakwestionowali legalność orzeczenia z dnia [...] r. nr [...], wskazując wyraźnie datę i numer tego orzeczenia oraz jego przedmiot, tj. przyznanie odszkodowania w kwocie [...]zł w związku z wywłaszczeniem nieruchomości. Następnie zgodnie z treścią protokołu z posiedzenia O. K. W. przy P. W. R. N. w L., odbytego w dniu [...] r., T. S. cofnął swoje odwołanie z uwagi na orzeczenie przez sąd przeciwko ww. odwołującemu się eksmisji z nieruchomości o pow.[...] m˛, wywłaszczonej w trybie ustawy z dnia 2 lipca 1947 r. Na skutek cofnięcia ww. odwołania, ww. organ odwoławczy umorzył postępowanie odwoławcze – orzeczeniem z dnia [...] r. nr ew. [...], wskazując, że postępowanie odwoławcze dotyczyło orzeczenia z dnia [...] r. nr [...]

Z kolei orzeczenie z dnia [...] r. nr [...], dotyczące przedmiotowego odszkodowania dotyczyło przyznania odszkodowania za ww. nieruchomość gruntową o powierzchni [...], wywłaszczoną w trybie ustawy z dnia 2 lipca 1947 r. – na rzecz S. S. (córki W. K.).

Logiczny i spójny ze zgromadzonym materiałem dowodowym jest zatem wniosek, że orzeczenie odwoławcze z dnia [...] r. nr [...] zostało wydane na skutek odwołania J. i T. małż. S. od orzeczenia odszkodowawczego z dnia [...] r., pomimo, że błędnie wskazano datę orzeczenia od którego wniesiono odwołanie jako [...] r.

Brak jest natomiast podstaw do twierdzenia, że przedmiotowe orzeczenie odwoławcze z dnia [...] r., nr ew. [...] dotyczy, jak podnoszą skarżący, odwołania od orzeczenia z dnia [...] r. Pomimo, że odwołujący się, byli współwłaścicielami wywłaszczonej nieruchomości (na co wskazuje KW L. nr [...]) nie zostali objęci zbiorczym orzeczeniem P. W. R. N. w L. z dnia [...] r. o ustaleniu odszkodowania za grunt ani orzeczeniem z dnia [...] r. znak: [...] o wywłaszczeniu. T. i J. małż. S. , jak sami stwierdzili we wniesionym w dniu [...] r. odwołaniu od orzeczenia z dnia [...] r., nie brali udziału w całym postępowaniu wywłaszczeniowym, nie byli powiadamiani o przeprowadzonych rozprawach, nie figurowali również w sporządzonych rejestrach pomiarowych jako właściciele wywłaszczonych nieruchomości. Powyższe potwierdza zgromadzony w aktach sprawy materiał archiwalny. W postępowaniu tym, brała natomiast udział W. K., poprzednia właścicielka wywłaszczonej nieruchomości, i jak wskazują powyższe ustalenia oraz materiał zgromadzony w sprawie to na jej rzecz zostało przyznane odszkodowanie za wywłaszczenie gruntów o pow. [...] m˛.

Dodatkowo, na poparcie powyższego należy podkreślić, że brak w aktach sprawy odwołania od orzeczenia z dnia [...] r. nie może prowadzić do uznania, jako wysoce prawdopodobne, że takie odwołanie w ogóle miało miejsce. Mając na uwadze zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy oraz powyższe rozważania, należy uznać, że stanowisko skarżących jest błędne, ponieważ, jak już wspomniano J. i T. małż. S. nie brali udziału w postępowaniu i jak sami podnoszą w złożonym odwołaniu " (...) skoro więc ani powołaną ustawą ani w żadnym innym postępowaniu nie zostaliśmy wywłaszczeni, nie ma żadnych podstaw do przyznania nam odszkodowania, dlatego ze względów zasadniczych, nie wdając się w kwestię wysokości odszkodowania, która jest w tych warunkach bezprzedmiotowa.." (k.8 akt adm. tom.I ) za bezsporne i oczywiste należy uznać, że odwołanie J. i T. małż. S. od orzeczenia z dnia [...] r. zostało rozpatrzone prawomocną decyzją z dnia [...] r. nr ew. [...]. Organ słusznie zatem, w ocenie Sądu orzekł o niedopuszczalności odwołania. Dopóki bowiem istnieje w obrocie prawnym ostateczna decyzja, którą merytorycznie załatwiono sprawę co do istoty, to ponowne rozstrzygnięcie sprawy spełniałoby przesłankę uzasadniającą stwierdzenie nieważności wydanej decyzji jako dotkniętej kwalifikowaną wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Przepis ten stanowi gwarancję powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), zgodnie z którą w tej samej sprawie nie mogą występować w obrocie prawnym równocześnie dwie decyzje administracyjne. Dodać należy, że wskazana regulacja stanowi wyraz zasady trwałości decyzji administracyjnej określonej w art. 16 § 1 k.p.a., której istotą jest to, że decyzja ostateczna jest ważna dopóki nie zostanie zmieniona, uchylona lub nie zostanie stwierdzona jej nieważność przez właściwy organ z zachowaniem przepisanego trybu postępowania.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.