Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 1504/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2007-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Janicki /spr./, Sędziowie Sędzia WSA Paweł Kowalski, Asesor WSA Ewa Cisowska-Sakrajda, Protokolant asystent sędziego Jarosław Szkudlarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2007 r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz M. W. kwotę złotych 355 (trzysta pięćdziesiąt pięć) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. na podstawie art. 56 § 3 w związku z art. 56 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku M. W. na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] o Nr [...] i [...] wystawionych przez wierzyciela – Naczelnika Urzędu Skarbowego w R., obejmujących zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za okres V, VI, VII, VIII, XI, XII 2002 roku, wynikających z decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...].

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ egzekucyjny jako przyczynę zawieszenia postępowania egzekucyjnego wskazał okoliczność powiadomienia organu egzekucyjnego przez wierzyciela zawiadomieniami Nr [...] i [...] z dnia [...], że należności objęte tytułami wykonawczymi uległy wstrzymaniu z mocy prawa na podstawie art. 225 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku ustawy – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.).

Na powyższe postanowienie pełnomocnik M. W. złożył zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. zarzucając temu rozstrzygnięciu naruszenie art. 56 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez zawieszenie postępowania egzekucyjnego, w sytuacji, gdy decyzją z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. uchylił decyzję określającą zaległość podatkową, która była podstawą do prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Na skutek wniesionego zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. postanowieniem z dnia [...] Nr [...] utrzymał zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego w mocy.

W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji wskazał, iż uchylenie przedmiotowej decyzji wymiarowej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, powoduje koniczność zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 4 cyt. ustawy, do czasu wydania przez organ I instancji nowej decyzji określającej zobowiązanie podatkowe.

Wskazał ponadto, że uchylenie wskazanej decyzji wymiarowej wywołuje jedynie skutki od chwili jej uchylenia, a nie jak w przypadku decyzji stwierdzającej nieważność, od chwili jej wydania, w związku z czym nie można twierdzić, że zobowiązanie stało się niewymagalne, a co za tym idzie nie powstała w ocenie organu II instancji okoliczność uzasadniająca umorzenie postępowania egzekucyjnego w rozumieniu art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. pełnomocnik M. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca powtórzyła argumentację zażalenia podnosząc dodatkowo, że w zastanym stanie faktycznym postępowanie egzekucyjne winno być umorzone.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga jest zasadna, gdyż zaskarżone postanowienie narusza prawo.

W myśl art. 3 §1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. nr 110 z 2002r., poz. 968 ze zmianami) egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2 to jest między innymi do podatków, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów. Cytowany przepis statuuje zasadę sprowadzającą się do tego, że egzekucja administracyjna podatku jest możliwa i dopuszczalna jedynie wówczas, gdy wysokość zobowiązania podatkowego została określona (lub ustalona) decyzją administracyjną. Jeśli zaś decyzja określająca zobowiązanie podatkowe została uchylona w toku instancji a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji jak stało się w rozpoznawanej sprawie to znaczy to tyle, że w obrocie prawnym nie istnieje akt organu podatkowego stwierdzający istnienie zobowiązania podatkowego. Sam fakt, że zobowiązanie podatkowe powstaje

w sposób przewidziany w art. 21 §1 punkt 1 ordynacji podatkowej bynajmniej nie oznacza, że można prowadzić egzekucję podatku bez uprzedniego wydania decyzji wymiarowej w przedmiocie tego podatku. Stan proceduralny istniejący w sytuacji uchylenia decyzji organu I instancji można potraktować co najwyżej jako przypuszczenia i domysły organów podatkowych co do istnienia zobowiązania podatkowego w wysokości odmiennej od zadeklarowanej lub w ogóle nie zadeklarowanej. Póki jednak nie zostanie wydana ponowna decyzja wymiarowa organy egzekucyjne nie mają tytułu do prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Wbrew stanowisku Dyrektora Izby Skarbowej wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia uchylenie decyzji wymiarowej nie powoduje stanu swoistego zawieszenia, wobec czego niezbędnym staje się zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56§1 punkt 4 cytowanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do czasu wydania nowej decyzji określającej zobowiązanie podatkowe.

W istocie bowiem na tym etapie nie jest uprawnione antycypowanie tego, że decyzja wymiarowa w ogóle zostanie wydana. Taka okoliczność może wystąpić, ale bynajmniej nie jest wykluczona możliwość umorzenia postępowania wymiarowego bez określania wysokości zobowiązania podatkowego. Nie występuje zatem żaden stan zawieszenia, o którym mowa wyżej.

Bynajmniej nie jest również tak jak stwierdzono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że uchylenie decyzji wymiarowej powoduje, że organ egzekucyjny, do chwili ponownego wydania decyzji nie posiada aktualnej informacji o wysokości tego zobowiązania. Informacji takiej w tym momencie nie posiada nikt w tym organ podatkowy właściwy do wydania decyzji. Dzieje się tak dlatego, że nie ma w obrocie prawnym decyzji stwierdzającej istnienie i wysokość zobowiązania podatkowego.

Nie ma w sprawie zasadniczego znaczenia to, że wobec uchylenia a nie stwierdzenia nieważności decyzji wymiarowej nie powstała przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego w postaci niewymagalności zobowiązania. Kwestia wymagalności zobowiązania to jest możliwości jego egzekwowania może być rozważana jedynie wówczas, gdy określona jest wysokość tego zobowiązania. Możliwość lub brak możliwości egzekwowania zobowiązania powstaje zatem na innym, późniejszym etapie podatkowego stosunku zobowiązaniowego.

Gdy zaś zobowiązanie to określone nie jest, nie wchodzi w grę niewymagalność lecz nie istnienie przedmiotowego zobowiązania. Z kolei nie istnienie obowiązku podlegającego egzekucji stanowi przesłankę umorzenia tego postępowania wymienioną w art. 59 § 1 punkt 2 in fine cytowanej ustawy z dnia 17 czerwca 1966r.

Niejako na marginesie powyższych rozważań należy podnieść, że przedstawione wyżej uchybienie dotyczy wyłącznie postanowienia organu odwoławczego. Organ I instancji powołał się w swym postanowieniu na inną przesłankę zawieszenia postępowania wynikająca z art. 225 ordynacji podatkowe, a uchylenie decyzji wymiarowej zbiegło się w czasie z postanowieniem. Sytuacja jednak zmieniła się o tyle, że w toku dalszego postępowania ujawniono decyzję kasacyjną wobec czego jej wpływ na bieg postępowania egzekucyjnego mógł rozważyć dopiero organ odwoławczy.

Również jedynie peryferyjne znaczenie dla rozstrzygnięcia mają wyjaśnienia zawarte w piśmie Zastępcy Dyrektora Departamentu Systemu Podatkowego Ministerstwa Finansów z dnia 26 sierpnia 2005r. przede wszystkim dlatego, że dotyczy skutków prawnych przerwania biegu przedawnienia przez decyzję podatkową następnie uchyloną i ważności czynności egzekucyjnych podjętych na jej podstawie.

Zagadnienie to pozostaje bowiem poza polem rozważań sądu w rozpoznawanej sprawie jako wykraczające poza jej przedmiot.

Mając na uwadze powyższe okoliczności na podstawie art. 145§1 punkt 1 litera c i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) należało orzec jak w sentencji.