Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 19/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Lotnicze prawo
Skarżony organ: Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.205
journal: Dz.U. 2002 nr 98 poz 890
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI z dnia 17 czerwca 2002 r. w sprawie opiniowania służbowego  funkcjonariuszy Policji oraz wzoru formularza opinii służbowej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.), Sędziowie sędzia WSA Bogusław Cieśla, sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, Protokolant st. ref. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2018 r. sprawy ze skargi [...] z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] października 2017 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenie naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na rzecz [...] z siedzibą w [...] kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżona decyzją z dnia [...] października 2017 r. Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257), art. 205a ust. 1, art. 205b ust. 1 pkt 2, art. 209b ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002r. - Prawo lotnicze (Dz.U. z 2017 r. poz. 959), art. 7 ust. 1 lit. b w zw. z art. 6 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 9 oraz art. 14, art. 16 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr [...] (Dz. Urz. WE L 46 s.l, 2004, s.l), po rozpatrzeniu wniosku [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. o ponowne rozpatrzenie sprawy – utrzymał w mocy decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] maja 2017 r.[...], który po rozpatrzeniu skarg wniesionych przez S.D., S.D. oraz M.M., jako pasażerów lotu z dnia [...] sierpnia 2013 r. o oznaczeniu [...] na trasie [...] – [...] stwierdził względem każdej ze stron skarżących naruszenie przez przewoźnika lotniczego art. 7 ust. 1 lit b w związku z art. 6 ust. 1, art. 9 oraz art. 14 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 polegające na niewypłaceniu każdej ze stron skarżących odszkodowania w wysokości po 400 euro (słownie czterysta euro 00/100), ustalił obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w terminie czternastu dni, liczonym od dnia uprawomocnienia się tej decyzji oraz nałożył na [...]sp. z o.o. karę pieniężną za naruszenie art. 7 ust. 1 lit. b w wysokości 3 000 złotych, karę pieniężną za naruszenie art. 14 w wysokości 600 złotych.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazało, że w dniu [...] stycznia 2017 r. do Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego wpłynął wniosek ww. pasażerów o stwierdzenie naruszenia przez [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. przepisów rozporządzenia (WE) 261/2004 dotyczącego ww. lotu. Istotą żądań zawartych w przedmiotowych skargach jest to, by Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego stwierdził decyzją administracyjną, że przewoźnik lotniczy naruszył przepisy rozporządzenia (WE) 261/2004.

Po rozpatrzeniu sprawy, Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego - zwany dalej "Prezesem Urzędu", w dniu [...] maja 2017 r. wydał decyzję [...], w której stwierdził naruszenie przez przewoźnika lotniczego [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. postanowień rozporządzenia (WE) 261/2004.

Prezes Urzędu swoje rozstrzygnięcie ustalił w oparciu o następujący stan faktyczny.

Pasażerowie, którzy złożyli skargę na ww. lot, mieli w dniu [...] sierpnia 2013 r. odbyć podróż lotniczą na trasie[...] – [...] lotem o oznaczeniu [...] obsługiwanym przez [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. Start skarżonego lotu zaplanowany na godzinę 09:35 czasu lokalnego. Rzeczywisty czas startu miał miejsce o godzinie 15:35 czasu lokalnego. Faktem bezspornym jest, że lot ten odbył się, jednakże jego start nastąpił z opóźnieniem. Opóźnienie w dolocie przekroczyło 5 godzin, jak wynika z treści skargi. Zgodnie z informacjami podanymi w skardze o opóźnieniu przedmiotowego lotu skarżący dowiedzieli się w dniu [...]sierpnia 2013 r., po przybyciu do portu lotniczego. Skarżący odbyli podróż opóźnionym lotem, w związku z czym wnieśli reklamację do przewoźnika lotniczego [...]sp. z o.o., następnie złożyli skargę do Prezesa Urzędu.

Przewoźnik lotniczy wezwany do złożenia wyjaśnień w tej sprawie na temat przyczyn opóźnienia skarżonego lotu, nie odpowiedział na wezwanie. Zgodnie z art. 205b ust. 5 ustawy - Prawo lotnicze, ciężar udowodnienia, że uprawnienia przysługujące pasażerowi na podstawie przepisów rozporządzenia (WE) 261/2004 nie zostały naruszone, obciąża przewoźnika lotniczego. W sytuacji gdy przewoźnik lotniczy [...] sp. z o.o. nie złożył wyjaśnień w omawianej sprawie, należało uznać, że opóźnienie skarżonego lotu nie było spowodowane przez okoliczności nadzwyczajne.

Mierzona metodą trasy po ortodromie odległość między lotniskiem w [...] a lotniskiem w [...] wynosi 1775 kilometrów.

Stosownie do art. 6 ust. 1 w związku z rozumianym a contrario art. 2 lit 1 rozporządzenia (WE) 261/2004 "opóźnienie lotu" oznacza odbycie się lotu, który był uprzednio planowany i na który zostało zarezerwowane przynajmniej jedno miejsce, a którego start był opóźniony w stosunku do planowanego czasu startu.

Z uwagi na okoliczność, że skarżony lot, na który potwierdzoną rezerwację posiadała każda ze stron skarżących, nastąpił po planowanej godzinie startu, należało stwierdzić, że lot ten był lotem opóźnionym w rozumieniu przepisów rozporządzenia.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 lit a pkt i) rozporządzenia (WE) nr 261/2004: "jeżeli obsługujący przewoźnik lotniczy ma uzasadnione powody, by przewidywać, że lot będzie opóźniony w stosunku do planowego startu o dwie lub więcej godzin w przypadku lotów do 1 500 kilometrów, pasażerowie otrzymują od obsługującego przewoźnika lotniczego pomoc określoną w art. 9 ust. 1 lit. a) i art. 9 ust. 2."

W myśl art. 9 ust. 1 lit a rozporządzenia (WE) nr 261/2004: "w przypadku odwołania do niniejszego artykułu, pasażerowie otrzymują bezpłatnie posiłki oraz napoje w ilościach adekwatnych do czasu oczekiwania."

W myśl art. 9 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004: "pasażerom bezpłatnie przysługują dwie rozmowy telefoniczne, dwa dalekopis, dwie przesyłki faksowe lub e-mailowe."

Organ II instancji przyjął ustalenia organu I instancji, z których wynika, że pasażerom została udzielona pomoc, o której mowa w art. 9 ust. 1 lit. a. Ustalenie to zostało poczynione na podstawie informacji zawartych w skargach złożonych przez pasażerów, gdyż przewoźnik lotniczy [...] sp. z o.o., jak było wyżej powiedziane nie złożył wyjaśnień. Ciężar udowodnienia, że było inaczej, zgodnie z przywołanym art. 205b ustawy - Prawo lotnicze obciąża przewoźnika lotniczego. W rozpatrywanej sprawie przewoźnik lotniczy [...] sp. z o.o. nie złożył wyjaśnień, tym samym organ musiał dać wiarę wyjaśnieniom pasażerów, które zostały zawarte w skardze.

W myśl art. 8 ust. 1 lit a rozporządzenia (WE) nr 261/2004: "W przypadku odwołania do niniejszego artykułu, pasażerowie mają prawo wyboru pomiędzy:

a) zwrotem w terminie siedmiu dni, za pomocą środków przewidzianych w art. 7 ust. 3, pełnego kosztu biletu po cenie za jaką został kupiony, za część lub części nie odbytej podróży oraz za część lub części już odbyte, jeżeli lot nie służy już dłużej jakiemukolwiek celowi związanemu z pierwotnym planem podróży pasażera, wraz z, gdy jest to odpowiednie,

- lotem powrotnym do pierwszego miejsca odlotu, w najwcześniejszym możliwym terminie,

b) zmianą planu podróży, na porównywalnych warunkach, do ich miejsca docelowego, w najwcześniejszym możliwym terminie; lub

c) zmianą planu podróży, na porównywalnych warunkach, do ich miejsca docelowego, w późniejszym terminie dogodnym dla pasażera, w zależności od dostępności wolnych miejsc.

Art. 8 ust. 2. "Ust. 1 lit. a) ma również zastosowanie do pasażerów, których lot stanowi część imprezy turystycznej, z wyjątkiem prawa do zwrotu należności, gdy to prawo wynika z dyrektywy 90/3 14/EWG".

Każda ze stron skarżących, odbywając lot opóźnionym lotem przez fakt konkludentny oświadczyła, iż lot ten, pomimo opóźnienia, służy dalej celowi związanemu z pierwotnym planem jej podróży, a tym samym że przewoźnik nie był zobowiązany umożliwić którejkolwiek z tych stron rezygnacji z tego lotu za zwrotem pełnego kosztu biletu. Mając to na uwadze, Prezes Urzędu stwierdził brak naruszenia przepisów rozporządzenia w powyższym zakresie.

Trybunał Sprawiedliwości w pkt 2 wyroku z dnia 19 listopada 2009 r. w sprawach połączonych C- 402/07 i C-432/07 stwierdził, że artykuły 5, 6 i 7 rozporządzenia nr 261/2004 ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów należy interpretować w ten sposób, że do celów stosowania prawa do odszkodowania pasażerów opóźnionych lotów można traktować jak pasażerów odwołanych lotów oraz że mogą oni powoływać się na prawo do odszkodowania przewidziane w art. 7 tego rozporządzenia, jeżeli z powodu tych lotów poniosą stratę czasu wynoszącą co najmniej trzy godziny, czyli jeżeli przybędą do ich miejsca docelowego co najmniej trzy godziny po pierwotnie przewidzianej przez przewoźnika lotniczego godzinie przylotu. Niemniej takie opóźnienie nie rodzi po stronie pasażerów prawa do odszkodowania, jeżeli przewoźnik lotniczy jest w stanie dowieść, że odwołanie lub duże opóźnienie lotu jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków, to jest okoliczności, które pozostają poza zakresem skutecznej kontroli przewoźnika lotniczego.

W rozpatrywanej sprawie organ I instancji ustalił, że strony poniosły stratę czasu w dotarciu do miejsca docelowego wynoszącą ponad trzy godziny. Swoje ustalenia organ I instancji oparł na informacjach zawartych w skargach złożonych przez ww. pasażerów. Ciężar dowodu, że było inaczej albo, że opóźnienie było spowodowane przez okoliczności nadzwyczajne i tym samym prawa pasażerów wynikające z rozporządzenia (WE) 261/2004 nie zostały naruszone spoczywa na przewoźniku lotniczym zgodnie z art. 205b ust. 5 ustawy - Prawo lotnicze. Jak wynika z treści skargi, opóźnienie w dolocie przekroczyło 5 godzin. W świetle przytoczonego wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 19 listopada 2009 r., skarżący pasażerowie nabyli prawo do odszkodowania, o którym mowa w art. 7 ust. 1 lit. b rozporządzenia (WE) 261/2004. Przewoźnik lotniczy nie dowiódł, że opóźnienie w dolocie nastąpiło na skutek zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków, a tym samym, przewoźnik lotniczy nie zwolnił się z obowiązku odszkodowawczego względem skarżących. Prezes Urzędu stwierdził zatem naruszenie art. 7 rozporządzenia (WE) 261/2004.

W myśl art. 14 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 261/2004: "Obsługujący przewoźnik lotniczy dba o to, aby w punkcie odpraw pasażerów była umieszczona w miejscu widocznym dla pasażerów czytelna informacja zawierająca następujący tekst: "Jeżeli odmówiono Państwu przyjęcia na pokład lub Państwa lot został odwołany lub opóźniony o co najmniej dwie godziny, możecie Państwo poprosić obsługę na stanowisku odpraw lub w punkcie przyjęć pasażerów na pokład samolotu o tekst określający przysługujące Państwu prawa, w szczególności w odniesieniu do odszkodowania i należnej Państwu pomocy"."

Organ II instancji potwierdza, że przeprowadzane przez członków Komisji Ochrony Praw Pasażerów na lotnisku w K.wielokrotne kontrole potwierdziły stałą obecność plakatów informacyjnych w hali odlotów oraz czytelnej informacji z zakresu uprawnień pasażerów linii lotniczych znajdujących się przy stanowiskach odprawy biletowo-bagażowej. Tym samym nie budzi wątpliwości Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego, że na lotnisku w K. każdy pasażer ma obiektywną możliwość zapoznania się z pisemną informacją o prawach pasażera, określonych przepisami rozporządzenia (WE) 261/2004.

Zgodnie z art. 14 ust. 2 zd. 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 obsługujący przewoźnik wręcza odpowiednią informację o przepisach na temat odszkodowania i pomocy zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 261/2004 każdemu pasażerowi dotkniętemu opóźnieniem o co najmniej dwie godziny. Jak wynika z treści skarg pasażerów, obsługujący przewoźnik lotniczy nie wręczył im pisemnej informacji nt. praw przysługujących pasażerom na podstawie niniejszego rozporządzenia.

Organ II instancji nie kwestionował ustaleń organu I instancji, że z ustalonego stanu faktycznego sprawy wynika, że strony skarżące nie otrzymały od obsługującego przewoźnika lotniczego pisemnej informacji na temat praw pasażerów wynikających z rozporządzenia 261/2004.

Przewoźnik lotniczy nie złożył w tej sprawie żadnych wyjaśnień i w związku z tym, nie dowiódł, że było inaczej, tzn., że pasażerowie zostali poinformowani o przysługujących im prawach. Na podstawie art. 205b ust. 5 ustawy - Prawo lotnicze ciężar udowodnienia, że uprawnienia przysługujące pasażerowi na podstawie rozporządzenia (WE) 261/2004 nie zostały naruszone obciąża przewoźnika lotniczego. W tej sytuacji organ II instancji uznał poprawność ustaleń organu I instancji, który dał wiarę wyjaśnieniom pasażerów zawartych w skargach, z których to wyjaśnień wynika, że pasażerowie nie zostali poinformowani o przysługujących im prawach.

Na podstawie art. 209b ust. 1 ustawy - Prawo lotnicze w związku z pkt 1.5 załącznika nr 2 do tejże ustawy, za naruszenie obowiązku, o którym mowa w art. 7 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego nakłada karę w wysokości od 1000 do 2500 zł. Zgodnie z art. 16 ust. 3 rozporządzenia, ustanowione przez Państwa Członkowskie sankcje za naruszenia niniejszego rozporządzenia powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. W wydanej w rozpatrywanej sprawie decyzji z [...] maja 2017 r. (znak:[...]) Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego nałożył na [...] sp. z o.o. karę w wysokości 3 000 złotych, tj. za naruszenie wskazanych przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 w stosunku do trzech pasażerów. Przepis art. 209b jest tak skonstruowany, że w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów rozporządzenia (WE) 261/2004, Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego jest zobowiązany nałożyć karę na przewoźnika lotniczego.

Nie budziło wątpliwości organu, że przewoźnik zaniedbał obowiązku wypłaty odszkodowania wobec pasażera skarżonego lotu - zatem zasadnym jest nałożenie na niego kary pieniężnej w kwocie 3 000 zł za naruszenie przepisów rozporządzenia 261/2004 w stosunku do ujawnionych w postępowaniu stron, którym odszkodowania tego nie wypłacono. Jedynie kara pieniężna w kwocie 3 000 zł (słownie: trzy tysiące złotych 00/100) spełnia przesłanki, o których mowa w art. 16 ust. 3 rozporządzenia 261/2004/WE, tj. kara w tej wysokości będzie adekwatna do zakresu naruszenia wspólnotowego, a na przyszłość powodować będzie, iż przewoźnik nie będzie dopuszczał się podobnych naruszeń.

Zgodnie z pkt. 1.4 załącznika nr 2 do ustawy - Prawo lotnicze, za naruszenie obowiązku, o którym mowa w art. 14 rozporządzenia (WE) nr 261/2004, Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego nakłada karę w wysokości od 200 do 4 800 złotych. W rozpatrywanej sprawie, jedynie kara pieniężna w kwocie 600 zł (słownie: sześćset złotych 00/100) spełnia przesłanki, o których mowa w art. 16 ust. 3 rozporządzenia 261/2004/WE, tj. kara w tej wysokości będzie adekwatna do zakresu naruszenia wspólnotowego, a na przyszłość powodować będzie, iż przewoźnik nie będzie dopuszczał się podobnych naruszeń.

Z uwagi na okoliczność, iż ponownie rozpatrując sprawę Prezes Urzędu stwierdził, że rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji z dnia [...] maja 2017 r. znak [...]było prawidłowe -

należało orzec jak na wstępie.

Skargę na tę decyzję złożyła [...] sp. z o.o. z siedzibą w W.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (z późn. zm" dalej: "k.p.a.") poprzez

- nierozpatrzenie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i pominięcie faktu toczenia się równolegle postępowania sądowego w przedmiocie tego samego roszczenia Pasażerów oraz orzeczenia sądu powszechnego w przedmiocie przedawnienia roszczenia, co skutkowało wydaniem zaskarżonej Decyzji;

- brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, mającego na celu ustalenie stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistym stanem sprawy; oraz

- bezpodstawne przyznanie prymatu interesowi publicznemu polegającemu na jednostronnym uwzględnieniu wyłącznie interesów związanych z zasadą fiskalizmu państwa, podczas gdy prawidłowe stosowanie art. 7 k.p.a., w przypadku konfliktu pomiędzy interesem publicznym a interesem prywatnym wymaga udowodnienia, że interes publiczny jest na tyle ważny, iż nie jest możliwym ochrona interesu prywatnego;

art. 5, 117 § 1 i § 2 w zw. z art. 778 kodeksu cywilnego w zw. z art. 138 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie całokształtu okoliczności faktycznych, w tym skutecznego upływu terminu przedawnienia roszczeń Pasażerów;

art. 5, 56 i 60 kodeksu cywilnego w zw. z art. 138 k.p.a. poprzez naruszenie zasady subsydiarnego stosowania ogólnych norm prawa cywilnego w innych dziedzinach prawa jako wyrazu zasady zupełności systemu prawnego;

art. 97 § 1 pkt 4) k.p.a. poprzez niezawieszenie postępowania w sytuacji, gdy między tymi samymi stronami toczyło się postępowanie przed sądem powszechnym i został skutecznie podniesiony zarzut przedawnienia, który eliminuje możliwość wydania przez Organ decyzji o nakazaniu wypłaty odszkodowania na rzecz Pasażerów;

art. 8 § 1 k.p.a. poprzez rozpatrzenie sprawy merytorycznie równolegle do sądu powszechnego i naruszenie zasady zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, co doprowadziło do powstania dwóch tytułów egzekucyjnych oraz nałożenia na Przewoźnika nadmiernych sankcji w stosunku do rzekomego naruszenia;

art. 138 i art. 107 §3 k.p.a. poprzez uchybienie wynikającemu z zasad postępowania odwoławczego obowiązkowi rozpatrzenia sprawy od nowa w jej całokształcie, tj. z uwzględnieniem wszystkich elementów stosowanych w sprawie norm prawa materialnego oraz należytego uzasadnienia Decyzji;

art. 205b ust. 1 pkt 2) ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (dalej "Prawo lotnicze") poprzez stwierdzenie naruszenia art. 7 Rozporządzenia WE nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na podkład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91/WE (dalej "Rozporządzenie"), nałożenia obowiązku usunięcia nieprawidłowości oraz nałożenie tą samą decyzją administracyjną kary na Skarżącą w trybie art. 209b ust. 1 Prawa lotniczego w sytuacji, gdy stwierdzenie naruszenia obowiązku przez Skarżącą z art. 7 Rozporządzenia nie stało się jeszcze prawomocne, a ponadto - nie upłynął termin wyznaczony dla Skarżącej na usunięcie nieprawidłowości;

art. 205b ust. 1 pkt 2) Prawa lotniczego poprzez jego zastosowanie i nałożenie kary na Skarżącą, podczas gdy nie doszło do naruszenia art. 7 ust. 1 Rozporządzenia, gdyż Skarżąca dokonała wypłaty odszkodowania na rzecz Pasażerów, którzy zrzekli się dalszych roszczeń w stosunku do Skarżącej pod warunkiem jego wypłaty;

art. 7 ust. 3 Rozporządzenia poprzez przyjęcie, że na Skarżącej ciążył obowiązek wypłaty odszkodowania pasażerom, będącym stroną postępowania w niniejszej sprawie w określonym terminie, którego Skarżąca nie dotrzymała i w związku z tym działała z naruszeniem przepisów Rozporządzenia uprawniającym Prezesa ULC do nałożenia kary z art. 209b ust. 1 Prawa lotniczego;

art. 209b ust. 1 Prawa lotniczego w zw. z art. 7 ust. 1 lit, b) Rozporządzenia poprzez nałożenie kary za naruszenie przez Skarżącą obowiązku wynikającego z Rozporządzenia, podczas gdy obowiązek taki na Skarżącej nie ciążył przed wydaniem decyzji stwierdzającej naruszenie;

nałożenie na Skarżącą kary finansowej niewspółmiernej do naruszenia i tym samym przyznanie prymatu zasadzie fiskalizmu;

W oparciu o podniesione zarzuty Spółka wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji I instancji w całości i stwierdzenie braku naruszenia przepisów Rozporządzenia przez Skarżącą, względnie umorzenie postępowania, ewentualnie uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego wnosił o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w decyzji. Przedstawiona została również argumentacja odnosząca się do zależności pomiędzy postępowaniem cywilnym o odszkodowanie z art. 7 Rozporządzenia a postępowaniem przed Prezesem Urzędu Lotnictwa Cywilnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 z późn. zm.) i art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369) - zwaną dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, ale nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga jest zasadna ponieważ zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Nie budzi wątpliwości, że zgodnie z treścią art. 7 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.) organ administracji publicznej w toku postępowania zobowiązany jest przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej, a więc podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Organ ma obowiązek wszechstronnego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.), a poczynione w sprawie ustalenia muszą znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej w sprawie decyzji, zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. (por.: wyrok NSA z 4. 10. 2002 r., sygn. akt I SA (...)). Zgodnie natomiast z zasadą dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.) zadaniem organu rozpoznającego sprawę w drugiej instancji jest ponowne rozpatrzenie sprawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, iż istotą dwuinstancyjności jest dwukrotne merytoryczne rozstrzygnięcie tej samej sprawy. Zadaniem organu administracji wyższej instancji nie jest więc kontrola decyzji wydanej w pierwszej instancji, ale ponownie rozpoznanie sprawy w pełnym zakresie, na podstawie własnych ustaleń, zarówno co do stanu faktycznego, jak i stanu prawnego sprawy. Konieczne staje się przy tym wskazanie przez organ argumentacji, która legła u podstaw wydania orzeczenia o określonej treści oraz odniesienie się do zarzutów odwołania, czyniąc tym samym zadość zasadzie przekonywania strony do trafności zajętego stanowiska w sprawie wyrażonej w art. 11 k.p.a. Zarazem trzeba podkreślić, że sąd zgodnie z treścią art. 133 § 1 k.p.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy co oznacza, że orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. A zatem, w postępowaniu uruchomionym odwołaniem strony organ odwoławczy rozpoznając ponownie sprawę jest zobowiązany do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego ((analogicznie zresztą jak wcześniej organ I instancji), przy czym sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności wydanego przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia.

W rozpatrywanej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] października 2017 r. którą utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2017 r.

W ocenie Sądu w składzie rozstrzygającym w niniejszej sprawie analiza uzasadnień decyzji organów obu instancji oraz przedłożonych akt administracyjnych organów obu instancji wskazuje, że organ odwoławczy naruszył wyżej przytoczone zasady postępowania administracyjnego.

Nie może budzić wątpliwości to, że warunkiem rozpatrywania odpowiedzialności przewoźnika za naruszenie przepisów Prawa lotniczego oraz rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów jest ustalenie czy odwołanie lub duże opóźnienie lotu jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków, to jest okoliczności, które pozostają poza zakresem skutecznej kontroli przewoźnika lotniczego.

Prawidłowo w postępowaniu pierwszoinstancyjnym wskazano, że przewoźnik lotniczy nie złożył w tej sprawie żadnych wyjaśnień i w związku z tym, nie dowiódł, że duże opóźnienie lotu było spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności. Na podstawie art. 205b ust. 5 ustawy - Prawo lotnicze ciężar udowodnienia, że uprawnienia przysługujące pasażerowi na podstawie rozporządzenia (WE) 261/2004 nie zostały naruszone obciąża przewoźnika lotniczego.

W związku z tym prawidłowe było ustalenie w zakresie odpowiedzialności przewoźnika w oparciu o dostępny materiał dowodowy.

Faktem jest również to, że Spółka w odwołaniu nie formułowała zarzutów w tym zakresie.

Niemniej w dniu [...] września 2017 r. , a więc przed podjęciem decyzji przez organ II instancji, złożono pismo zawierające wniosek o wydanie decyzji niestwierdzającej naruszenia, w związku z wystąpieniem nadzwyczajnych okoliczności. Na poparcie swego stanowiska Spółka złożyła dokumentację zgromadzoną w postępowaniu cywilnym, w tym opinię biegłego sądowego z zakresu lotnictwa cywilnego oraz zarządzania i ekonomiki przedsiębiorstw stwierdzającą wystąpienie okoliczności nadzwyczajnych, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków, to jest okoliczności, które pozostają poza zakresem skutecznej kontroli przewoźnika lotniczego.

Pisma tego nie można było potraktować inaczej jak kwestionowanie w całym zakresie odpowiedzialności przewoźnika.

Lektura uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wskazuje, że stanowisko to wraz z obszernym materiałem dowodowym nie zostało zauważone podczas ponownego rozpoznania sprawy.

Nie można przy tym uznać, że złożone dowody były dla sprawy nieistotne, zawierały bowiem kompletną dokumentacje opisującą przyczyny opóźnienia w locie.

Wobec takiego stanowiska Spółki obowiązkiem organu odwoławczego było w pierwszej kolejności zweryfikowanie stanowiska przewoźnika co do zaistnienia przyczyn wyłączających jego odpowiedzialność. Dopiero w następnej kolejności, w przypadku nie podzielenia stanowiska przewoźnika, można było zająć się kwestią nałożenia na niego obowiązków i kary. Na tym etapie należało też ocenić zarzuty dotyczące przedawnienia roszczenia jak również wpływu oddalenia powództwa cywilnego przez sąd powszechny.

Reasumując wskazać należy, że organ II instancji pominął fundamentalną część materiału dowodowego, przez co nie ustalił zasadniczej dla sprawy kwestii przyczyn opóźnienia lotu.

Jak zostało wskazane na wstępie niniejszego uzasadnienia Sąd nie mógł zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności wydanego przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia.

Wobec naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 15 k.p.a., które to naruszenie miało niewątpliwie wpływ na treść rozstrzygnięcia decyzja organu II instancji podlegała uchyleniu.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I sentencji.

Zalecenia co do postepowania przy ponownym rozpoznaniu sprawy wprost wynikają z treści uzasadnienia.