Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 73/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 115 poz 728
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz, Sędziowie NSA Marek Stojanowski, Roman Ciąglewicz (spr.), Protokolant Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 3 października 2008r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w U. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Gminnym Ośrodkiem Pomocy Społecznej w U. a Miejsko-Gminnym Ośrodkiem Pomocy Społecznej w K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku D. C. o pokrycie kosztów pobytu w Stowarzyszeniu Pomocy Matkom Samotnie Wychowującym Dzieci i Pomocy Bliźniemu w K. postanowił: wskazać Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w K. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku D. C. o pokrycie kosztów pobytu w Stowarzyszeniu Pomocy Matkom Samotnie Wychowującym Dzieci i Pomocy Bliźniemu w K..


UZASADNIENIE

UZASADNIENIE.

W dniu [...] do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. wpłynął wniosek D. C. o udzielenie jej pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztów pobytu w Stowarzyszeniu Pomocy Matkom Samotnie Wychowującym Dzieci i Pomocy Bliźniemu w K. w [...] 2008 r.

Postanowieniem z dnia [...], nr [...], Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., na podstawie art. 65 § 1 K.p.a., przekazał wniosek do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w U. Wskazał, że zgodnie z art. 101 ust.1, 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej, organem właściwym w sprawach pomocy społecznej jest Ośrodek Pomocy Społecznej. Stwierdził, że Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. nie jest organem właściwym do rozpoznania wniosku D. C. W związku z tym przekazał sprawę do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w U. do załatwienia zgodnie z kompetencją.

Postanowieniem z dnia [...], nr [...], Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w U., powołując się na art. 65 § 1 K.p.a., przesłał wniosek D. C. w sprawie pokrycia kosztów jej pobytu w Stowarzyszeniu wraz z córka A. za miesiąc [...] 2008 r. do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K.. Na podstawie przesłanego przez Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w K. wywiadu środowiskowego Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w U. ustalił, że od dnia [...] D. C. przebywa z jedenastoletnią córką A. w Stowarzyszeniu Pomocy Matkom Samotnie Wychowującym Dzieci i Pomocy Bliźniemu w K.. Od tego samego dnia D. C. jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w K. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. W 1993 r. D. C. opuściła męża i pięcioro małoletnich dzieci. Od tamtego czasu nie przebywa w gminie U.. W 1996 r., wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w S., rozwiązano małżeństwo z jej winy i pozbawiono ją władzy rodzicielskiej nad dziećmi. W dniu [...] 2000 r. D. C. została wymeldowana z miejscowości [...], gmina U. Obecnie jest zameldowana na pobyt czasowy w K., przy ulicy [...]. Przebywając w K. utworzyła nową rodzinę. W dniu [...] urodziła córkę A., która obecnie jest uczennicą Szkoły Podstawowej S. Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w K. pokrywa jej koszty opłat za posiłki. Rodzina, którą obecnie tworzy D. C. ma ustanowiony nadzór kuratorski. Zdaniem Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w U., okoliczności te wskazują na zamiar stałego pobytu D. C. w K.. Z tego powodu wniosek powinien być przekazany do załatwienia według właściwości do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K..

Postanowieniem z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpatrzeniu zażalenia D. C., uchyliło zaskarżone postanowienie Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w U., z dnia [...] Kolegium stwierdziło, że postanowienie wydane w trybie art. 65 § 1 K.p.a. wiąże zarówno stronę, jak i organ, któremu sprawę przekazano. W takiej sytuacji organ ten może wystąpić ze sporem kompetencyjnym na zasadzie art. 4 P.p.s.a. Skoro postanowienie Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. nie zostało zaskarżone przez stronę, to wiąże ono Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w U.. Jeżeli uważa on, że właściwy jest inny organ to winien wystąpić do sądu administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość.

Wnioskiem z dnia [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w U. wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Dyrektorem Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. przez wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy wszczętej na wniosek D. C. o pokrycie kosztów pobytu w Stowarzyszeniu Pomocy Matkom Samotnie Wychowującym Dzieci i Pomocy Bliźniemu w K. za miesiąc [...] 2008 r. W uzasadnieniu Kierownik przedstawił przebieg postępowania i okoliczności faktyczne związane z zamieszkaniem wnioskodawczyni. Według Kierownika, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że mimo braku stałego meldunku w K., miejscowość ta jest centrum życiowym wnioskodawczyni i to właśnie z tym miejscem wiąże ona zamiar stałego pobytu. Skoro zaś K. stanowią miejsce zamieszkania wnioskodawczyni, to zgodnie z art.. 101 ust.1 ustawy o pomocy społecznej organem właściwym do rozpatrzenia sprawy jest Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w K.

W odpowiedzi na wniosek Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. podniósł, że D. C. od [...], jako osoba bezdomna, znalazła czasowe schronienie w Stowarzyszeniu Pomocy Matkom Samotnie Wychowującym Dzieci i Pomocy Bliźniemu. Ostatnim miejscem zameldowania D. C. była miejscowość [...]. Po jej wymeldowaniu z tej miejscowości nie była nigdzie zameldowana na pobyt stały. Zameldowanie się w K. na pobyt czasowy nie przesądza, że miejscowość K. będzie jej trwałym ześrodkowaniem wszelkich planów życiowych. Okoliczność, że bezdomni z różnych stron kraju mogą czasowo znaleźć schronienie w Stowarzyszeniu nie może przerzucać kosztów utrzymania na budżet gminy K. z wyeliminowaniem obowiązku gmin, o których mowa w art. 101 ustawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne rozpoznają, na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), spory o właściwość oraz spory kompetencyjne. Przez takie spory należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do załatwienia sprawy (spór negatywny). Spór o właściwość może toczyć się między organami jednostek samorządu terytorialnego i samorządowymi kolegiami odwoławczymi (art. 22 § 1 K.p.a.), natomiast spór kompetencyjny między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej (art. 22 § 2 K.p.a.). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.).

Do sporu doszło w sprawie o przyznanie zasiłku celowego. Zgodnie z art. 101 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz.728 - w chwili złożenia wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej: Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz.593 ze zm.), właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje "miejsca zamieszkania", co oznacza, że należy je rozumieć zgodnie z ogólną definicją tego terminu, zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego (por. postanowienie NSA z dnia 21 lutego 2007 r., sygn. akt I OW 75/06, niepublikowane, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 362465). Miejscem zamieszkania osoby fizycznej, zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego, jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Samo zameldowanie, będące instytucją prawa administracyjnego, nie przesądza o zamieszkaniu w rozumieniu prawa cywilnego (por. postanowienie NSA z dnia 15 lutego 2006 r., sygn. akt I OW 231/05, niepublikowane, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 201525). W związku z podnoszoną przez Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. kwestią bezdomności D. C. zauważyć trzeba, że zgodnie z art. 101 ust.2 ustawy o pomocy społecznej, w przypadku osoby bezdomnej właściwa miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zamieszkania tej osoby na pobyt stały.

D. C. była zameldowana jest na pobyt stały w Z., gmina U., do dnia [...]. Opuściła tę miejscowość w 1993 r., zrywając więzi z mężem i pięciorgiem małoletnich dzieci. Od tamtego czasu nie przebywa w gminie U.. Rozwód małżeństwa z jej winy został orzeczony w [...] r. Założyła nowy związek w K., gdzie w [...] r. urodziła z tego związku córkę A.. W K. mieszkała przez kilkanaście lat do [...], w mieszkaniu, którego najemcą był jej konkubin. Jej córka jest uczennicą Szkoły Podstawowej w S. Ośrodek Pomocy Społecznej w K. pokrywa jej koszty opłat za posiłki. Po śmierci konkubina D. C. znalazła czasowe schronienie w Stowarzyszeniu Pomocy Matkom Samotnie Wychowującym Dzieci i Pomocy Bliźnim w K. Od [...] D. C. jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku, w Powiatowym Urzędzie Pracy w K.. Od wielu lat zatem D. C. skoncentrowała swe sprawy życiowe w K.. Przebywała tam w sensie fizycznym i połączone to było, jak wynika z jej oświadczenia skierowanego do Ośrodka Pomocy Społecznej w U., w dniu [...], z zamiarem przebywania w tej miejscowości. Konieczność szukania przezeń ochrony w Stowarzyszeniu nie spowodowała zmiany jej miejsca zamieszkania. Obiekt prowadzony przez Stowarzyszenie jest, w tej sytuacji, jej miejscem pobytu. Okoliczności te pozwalają na ocenę, iż w dalszym ciągu miejscem zamieszkania D. C. jest miejscowość K.. Nie są spełnione, określone w art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, przesłanki uznania D. C. za osobę bezdomną.

W konsekwencji uznać należy, że Ośrodek Pomocy Społecznej w K., zgodnie z art. 101 ust.1 ustawy o pomocy społecznej, jest organem właściwym do rozpoznania wniosku D. C. o przyznanie zasiłku celowego.

Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 2 zdanie drugie P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.