Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 103/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6194 Funkcjonariusze Służby Więziennej
Hasła tematyczne: Służba więzienna
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 39 ust. 3 pkt. 5
journal: Dz.U. 2002 nr 207 poz 1761
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 20 listopada 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o Służbie Więziennej.
article: art. 141, art. 190, art. 185 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Lech Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Bujko (spr.) Sędzia NSA Anna Łukaszewska- Macioch Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. Ż. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 października 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 1002/08 w sprawie ze skargi M. Ż. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz M. Ż. kwotę 197 (sto dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 24 października 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 1002/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. Ż. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze Służby Więziennej.

Do wydania zaskarżonego wyroku doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej nr [...] z dnia [...] października 2005 r., którą na podstawie art. 39 ust. 3 pkt 5 i ust. 4 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (tekst jedn. Dz.U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.) zwolniono M. Ż. ze Służby Więziennej z dniem [...] listopada 2005 r. z uwagi na ważny interes służby. W uzasadnieniu organ powołał się na fakt zastosowania wobec skarżącego tymczasowego aresztu z uwagi na podejrzenie popełnienia przez niego przestępstwa z art. 200 § 1 Kodeksu karnego oraz wniesienia przeciwko niemu w tej sprawie aktu oskarżenia do Sądu Rejonowego dla Warszawy - [...]. Okoliczności te wskazują na to, że M. Ż. utracił przesłanki podmiotowe w postaci nieskazitelnego charakteru i nieposzlakowanej opinii konieczne do pełnienia służby w charakterze funkcjonariusza Służby Więziennej. Nie ma przy tym znaczenia, że zarzucony czyn nie pozostawał w bezpośrednim związku z wykonywaniem czynności służbowych. Istotne bowiem jest to, że M. Ż. rażąco naruszył obowiązki określone w rocie ślubowania, którą składa każdy kandydat do służby. Jego postępowanie podważyło ponadto zasadę wiarygodnego wykonywania zadań statutowych Służby Więziennej i przyczyniło się do pogorszenia wizerunku tej Służby w opinii publicznej. W tej sytuacji, zdaniem Ministra Sprawiedliwości, organ I instancji prawidłowo uznał, że ważny interes służby przemawiał za rozwiązaniem ze skarżącym stosunku służbowego w trybie art. 39 ust. 3 pkt 5 ustawy o Służbie Więziennej, niezależnie od tego, czy prowadzone przeciwko niemu postępowanie karne zostanie prawomocnie zakończone wyrokiem skazującym. Do zwolnienia funkcjonariusza ze Służby Więziennej, gdy wymaga tego ważny interes służby, nie jest konieczne potwierdzenie popełnienia czynu, o którym mowa w akcie oskarżenia. Niezbędną przesłanką jest jedynie zaistnienie takich okoliczności faktycznych, w wyniku których doszło do naruszenia "ważnego interesu służby".

Decyzję Ministra Sprawiedliwości M. Ż. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając między innymi naruszenie:

art. 7, 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez zaniechanie samodzielnego przeprowadzenia przez organ odwoławczy dodatkowego postępowania dowodowego (lub zlecenie przeprowadzenia tego postępowania organowi pierwszej instancji) w celu wyjaśnienia, czy istotnie skarżący popełnił jakikolwiek czyn uniemożliwiający dalsze pozostawanie w Służbie Więziennej,

naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 39 ust. 3 pkt 5 ustawy o Służbie Więziennej, poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, iż fakt prowadzenia postępowania karnego za przestępstwo z art. 200 § 1 k.k., jak również fakt pobierania wynagrodzenia w wysokości 50% należnego uposażenia, pomimo niewykonywania pracy z uwagi na zawieszenie w czynnościach służbowych, przemawiają za zwolnieniem skarżącego ze służby z uwagi na ważny interes służby.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 czerwca 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 249/06 skargę M. Ż. oddalił. Podzielił przy tym pogląd organu, że dla zastosowania art. 39 ust. 3 pkt 5 ustawy o Służbie Więziennej nie ma znaczenia wynik postępowania karnego, a tym samym ustalenie, czy skarżący istotnie popełnił zarzucany mu czyn. M. Ż. przesłuchany w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym przyznał, iż spotkał się kilka razy z nieletnim, który następnie bezzasadnie go oskarżył o czynności lubieżne. W szczególności należy mieć tu na uwadze fakt styczności funkcjonariusza Służby Więziennej z osobami z marginesu społecznego, które to osoby mogłyby wyolbrzymiać znaczenie kontaktów z osobami nieletnimi w celu podważania autorytetu funkcjonariusza. W konsekwencji uznać należy, że kształtując swoje kontakty osobiste w sposób, który sprowadził podejrzenie popełnienia przestępstwa oraz spowodował zastosowanie tymczasowego aresztowania, M. Ż. sam doprowadził do utraty nieposzlakowanej opinii, której wymaga ustawa o Służbie Więziennej.

Powyższy wyrok M. Ż. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Uwzględniając jego skargę kasacyjną, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2007 r. (sygn. akt I OSK 1591/06) zaskarżone orzeczenie uchylił i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny podzielił zarzuty kasatora dotyczące mającego istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ustawą p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie odniósł się bowiem do wszystkich zarzutów skarżącego, w szczególności związanych z kwestionowaniem przez niego istotnych w sprawie ustaleń faktycznych i stanowiska, że skoro rozwiązanie stosunku służbowego na omawianej podstawie ma charakter uznaniowy, to organ, podejmując decyzję o zwolnieniu ze służby, nie ma obowiązku dokonywania samodzielnych ustaleń potwierdzających popełnienie przez funkcjonariusza czynu uniemożliwiającego dalsze pozostawanie w tej Służbie. Brak odniesienia się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do tych istotnych kwestii odnoszących się do ustaleń faktycznych powoduje, że ocena przez Sąd drugiej instancji zaskarżonego orzeczenia nie jest możliwa.

Ponadto, zdaniem NSA, uzasadnienie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia jest wewnętrznie sprzeczne.

Za zasadny - w ocenie NSA - należało również uznać podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 39 ust. 3 pkt 5 ustawy o Służbie Więziennej. Rozwiązanie stosunku służbowego na tej podstawie zostało pozostawione uznaniu administracyjnemu. W praktyce w trybie tego przepisu dokonuje się zwolnienia funkcjonariuszy, którzy w ocenie przełożonych nie powinni z przyczyn pozamerytorycznych pełnić dalej służby, a nie można rozwiązać z nimi stosunku służbowego na innej podstawie prawnej. W orzecznictwie przyjmuje się przy tym, że przesłanka "ważnego interesu służby" powinna być w każdej indywidualnej sprawie konkretyzowana przez podanie okoliczności faktycznych składających się na taką ocenę (por. wyrok NSA z dnia 9 października 2001 r., sygn. akt II SA 1075/01, Lex nr 51033). Oznacza to konieczność poczynienia przez organ samodzielnych ustaleń pozwalających na uznanie, że funkcjonariusz popełnił czyn uniemożliwiający dalsze jego pozostawanie w Służbie Więziennej. W niniejszej sprawie należało zatem rozważyć, czy zachowanie skarżącego, w sytuacji gdy postępowanie karne nie zostało zakończone, mieści się w niedookreślonym pojęciu "ważny interes służby" i uzasadnia zwolnienie go ze służby na podstawie omawianego przepisu, a wynik postępowania karnego nie ma znaczenia przy podejmowaniu tej decyzji. "Wbrew stanowisku sądu pierwszej instancji uznać należy, że przy rozważaniu utraty przez skarżącego przesłanek koniecznych do pełnienia służby w postaci nieskazitelnego charakteru i nieposzlakowanej opinii w kontekście ważnego interesu służby, wynik postępowania karnego miał istotne znaczenie. Wskazać bowiem należy, że M. Ż. wyrokiem Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy z dnia 13 lipca 2006 r., sygn. akt IV K 452/06 został od zarzucanego przestępstwa uniewinniony".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - ponownie rozpoznając skargę M. Ż. - wyrokiem z dnia 16 listopada 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 1644/07 uchylił decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] i utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] października 2005 r. w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze Służby Więziennej.

Nawiązując do wskazówek zawartych w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, zdaniem Sądu I instancji, należy wskazać, iż wbrew złożonemu w postępowaniu administracyjnym wnioskowi M. Ż. o przeprowadzenie przez organ dowodu z akt sprawy karnej, organy obu instancji uznały przeprowadzenie takiego dowodu za zbędne. Tymczasem z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie administracyjnej, niezbicie wynika, że funkcjonariusz nie przyznawał się do popełnienia zarzuconego mu czynu, twierdząc, iż został o popełnienie przestępstwa pomówiony. Organ odstępując od dokonania samodzielnych ustaleń dla potrzeb postępowania administracyjnego, pominął dowód z akt sprawy karnej. W dniu [...] listopada 2002 r. Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy odmówił przedłużenia zastosowanego wcześniej wobec M. Ż. aresztu (postanowienie z dnia [...] listopada 2002 r., sygn. akt [...]). Nic zatem nie stało na przeszkodzie do dokonania, dla potrzeb postępowania administracyjnego, ustaleń, czy sam fakt przedstawienia funkcjonariuszowi zarzutów karnych koresponduje z jego oświadczeniami złożonymi w postępowaniu administracyjnym. Można byłoby wtedy ustalić, czy funkcjonariusz utrzymywał kontakty, i jakie, z innymi współoskarżonymi (współpodejrzanymi), czy też związków takich nie było. Ustalenia takie mogłyby być pomocne dla oceny całokształtu zdarzenia w kontekście pojęcia "ważnego interesu służby".

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister Sprawiedliwości reprezentowany przez radcę prawnego, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

art. 39 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.),

art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a.

Rozpoznając skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 maja 2008 r. sygn. akt I OSK 94/08 uznał za trafny zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie powołał bowiem żadnej normy z zakresu procedury administracyjnej. Nie sposób zatem ustalić, czy Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na prawidłowej podstawie, jeżeli nie wiadomo, które przepisy uznał za naruszone kontrolowanym orzeczeniem administracyjnym.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna podlega uwzględnieniu i na mocy art. 185 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.

Po kolejnym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 października 2008 r. (sygn. akt II SA/Wa 1002/08) skargę oddalił.

W ocenie Sądu, w składzie ponownie rozpoznającym sprawę, organ administracyjny właściwie zastosował art. 39 ust. 3 pkt 5 ustawy o Służbie Więziennej. Prawidłowy jest pogląd, że dla zastosowania tego przepisu nie ma znaczenia wynik postępowania karnego, a tym samym ustalenie, czy skarżący istotnie popełnił zarzucany mu czyn.

M. Ż. przesłuchany w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym przyznał, że spotykał się kilka razy z nieletnim, który następnie bezzasadnie go oskarżył o doprowadzenie do czynności seksualnych. W ocenie Sądu, środowisko z którego pochodzi nieletni oraz miejsce, w którym doszło do zawarcia tej znajomości, nie może budzić wątpliwości, iż kontakty te mogą stawiać funkcjonariusza w dwuznacznej sytuacji, a tego funkcjonariusz powinien unikać dla dobra służby. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że funkcjonariusz miał styczność z osobami z marginesu społecznego, które to kontakty w istocie prowadzą do podważenia autorytetu funkcjonariusza.

W konsekwencji kontakty te sprowadziły podejrzenie popełnienia przestępstwa oraz spowodowały zastosowanie tymczasowego aresztowania. M. Ż. sam więc swoim zachowaniem doprowadził do utraty nieposzlakowanej opinii, której wymaga ustawa o Służbie Więziennej.

Podkreślić należy, że organ uzasadnił, że zwolnił M. Ż. ze względu na ważny interes, czyli utratę przez funkcjonariusza cech podmiotowych niezbędnych do pełnienia służby publicznej w postaci nieposzlakowanej opinii, a nie na sam fakt tymczasowego aresztowania, czy wniesienia aktu oskarżenia.

Na dzień wydania niniejszego orzeczenia, Sąd uzyskał informację o uniewinnieniu funkcjonariusza, co w ocenia składu orzekającego nie ma znaczenia w sprawie niniejszej, ponieważ na datę wydania decyzji administracyjnej M. Ż. przez swoje postępowanie, swoje kontakty z "marginesem społecznym", stracił dobrą opinię, a to stało się podstawą do zwolnienia go ze służby na podstawie art. 39 ust. 3 pkt 5 ust. 4 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. z 2002 r. Nr 207, poz. 61 ze zm.).Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.

Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie z dnia 24 października 2008 r. wniósł M. Ż.

Na podstawie art. 173 § 1 i art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) skarżący sformułował następujące zarzuty:

I. Mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie:

1) art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) poprzez zaniechanie ustosunkowania się w uzasadnieniu wyroku do podnoszonego w pkt 1.2) skargi na decyzję Ministra Sprawiedliwości zarzutu naruszenia przez ten organ (jako organ odwoławczy) art. 7, 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. oraz art. 136 k.p.a. poprzez zaniechanie samodzielnego przeprowadzenia przez organ odwoławczy dodatkowego postępowania dowodowego (lub zlecenie przeprowadzenia tego postępowania organowi I instancji) mającego na celu wyjaśnienie, czy istotnie skarżący M. Ż. popełnił jakikolwiek czyn uniemożliwiający mu dalsze pozostawanie w Służbie Więziennej, co w konsekwencji uniemożliwia przeprowadzenie przez Sąd kasacyjny merytorycznej kontroli poprawności rozumowania Sądu I instancji;

2) art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) poprzez niezastosowanie się do wykładni prawnej przepisu art. 39 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (tekst jedn. Dz.U. Nr 207, poz. 1761 ze zm.) dokonanej w niniejszej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku I OSK 94/08 z dnia 28 maja 2008 r. - co w konsekwencji doprowadziło do nieuwzględnienia zarzutu podniesionego w pkt 2 skargi na decyzję administracyjną, pomimo tego iż zarzut ten został uznany za zasadny przez Naczelny Sąd Administracyjny;

3) art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) polegające na wydaniu rozstrzygnięcia w sprawie z przekroczeniem granic jej rozpoznania poprzez wskazanie w uzasadnieniu przesłanki faktycznej w postaci spotykania się z nieletnim pochodzącym ze środowiska patologicznego w nieodpowiednim miejscu oraz utrzymywania przez skarżącego styczności z osobami z tzw. "marginesu społecznego" i uznanie jej za przesłankę mogącą zdaniem Sądu I instancji być podstawą do zwolnienia skarżącego ze służby w oparciu o przepis art. 39 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (tekst jedn. Dz.U. Nr 207, poz. 1761 ze zm.), w sytuacji gdy przesłanka ta nie była rozważana ani w decyzjach administracyjnych (personalnych) organów obu instancji, ani też nie była podnoszona w skardze będącej przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - co w konsekwencji doprowadziło do oddalenia skargi i utrzymania w mocy zaskarżonych decyzji administracyjnych wskutek wadliwego przyjęcia, iż przyczyną zwolnienia M. Ż. ze służby nie był sam fakt jego tymczasowego aresztowania ani też fakt wniesienia przeciwko niemu aktu oskarżenia, lecz inne okoliczności powodujące utratę przez niego cech podmiotowych niezbędnych do pełnienia służby publicznej w postaci nieposzlakowanej opinii.

II. Naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 39 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (tekst jedn. Dz.U. Nr 207, poz. 1761 ze zm.) przez jego niewłaściwe zastosowanie wskutek wyrażenia błędnego poglądu prawnego, iż dla zastosowania powyższego przepisu i wydania decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza Służby Więziennej ze Służby wystarcza sam fakt powzięcia przez Dyrektora Generalnego Służby Więziennej wiadomości o popełnieniu przez funkcjonariusza Służby Więziennej czynu skutkującego wszczęciem przeciwko niemu postępowania przygotowawczego, zastosowaniem środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania oraz skierowaniem przeciwko niemu aktu oskarżenia, zaś nie ma żadnego znaczenia fakt uchylenia środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania oraz wynik powyższego postępowania karnego zakończonego wyrokiem uniewinniającym (a tym samym nie ma znaczenia, czy istotnie funkcjonariusz Służby Więziennej popełnił zarzucany mu czyn).

W oparciu o powyższe M. Ż. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie w innym składzie i zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga kasacyjna M. Ż. jest uzasadniona. Prawną podstawą do zwolnienia skarżącego ze Służby Więziennej był przepis art. 39 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej stanowiący, iż funkcjonariusza można zwolnić gdy wymaga tego ważny interes służby. Organy obu instancji uzasadniły zastosowanie tego przepisu faktem aresztowania skarżącego, wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego oraz długotrwałym utrzymywaniem się sytuacji, gdy nie wykonując on swoich służbowych obowiązków otrzymywał połowę uposażenia. Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym w tej sprawie wyroku z dnia 8 sierpnia 2007 r. wskazał, że przesłanka "ważnego interesu służby" powinna być w każdej indywidualnej sprawie skonkretyzowana przez podanie okoliczności faktycznych składających się na taką ocenę. Oznacza to konieczność poczynienia przez organ samodzielnych ustaleń pozwalających na uznanie, że funkcjonariusz popełnił czyn uniemożliwiający dalsze pozostawanie jego w Służbie Więziennej. W orzecznictwie SN i NSA wyrażane były stanowiska, że nie stanowi wystarczającej przesłanki do zwolnienia ze służby sam fakt aresztowania funkcjonariusza lub wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego. I tak w wyroku z 6 czerwca 2003 r., sygn. III RN 227/01 (publ. OSNP 2004, nr 10, poz. 164) Sąd Najwyższy stwierdził, że "tymczasowe aresztowanie funkcjonariusza S.W. i wniesienie przeciwko niemu aktu oskarżenia nie stanowią przesłanek fakultatywnej decyzji o zwolnieniu ze służby (art. 39 ust. 2 pkt 4 i ust. 3 pkt 2 i 5 w zw. z art. 37 ustawy o Służbie Więziennej)". Podobne stanowisko zostało wyrażone w wyrokach SN z 11 sierpnia 2003 r., III RN 61/02 ("Wokanda" 2004/3/22) i NSA z dnia 12 marca 2001 r., sygn. II SA 2828/00 (niepubl., Lex nr 51035). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę pogląd ten w pełni podziela. Sam fakt wszczęcia postępowania karnego i aresztowania funkcjonariusza nie świadczy bowiem jeszcze o popełnieniu przez niego czynu dającego podstawę do uznania, że dalsze pozostawanie jego w S.W. jest sprzeczne z interesem tej służby. Może się bowiem okazać, że postępowanie zostało wszczęte przeciwko osobie całkowicie niewinnej, co do której zapadnie wyrok uniewinniający lub postanowienie o umorzeniu postępowania z powodu niestwierdzenia zarzucanego mu czynu. W takiej sytuacji zwolnienie ze służby stanowiłoby dodatkową, nieuzasadnioną represję dla osoby, która i tak została niesłusznie pokrzywdzona działaniami organów Państwa. Okoliczności zarzucanego w postępowaniu karnym czynu mogą jednak czasami dać materiał dowodowy do oceny zachowania oskarżonego w aspekcie jego przydatności do służby oraz istnienia przesłanki z art. 39 ust. 3 pkt 5 omawianej ustawy. Może się bowiem okazać, że funkcjonariusz nie popełnił wprawdzie przestępstwa, lecz jego postępowanie, okoliczności zarzuconego czynu czy cechy osobowe nie pozwalają na dalszą jego służbę ze względu na ważny interes społeczny. Wymaga to jednak przeprowadzenia przez organ wnikliwego postępowania wyjaśniającego i dopuszczenia koniecznych do tego dowodów, przede wszystkim z akt sprawy karnej i zebranych tam materiałów. Dowodów takich organy nie przeprowadziły, mimo wniosku strony i oparły się wyłącznie na fakcie wszczęcia postępowania karnego, aresztowania skarżącego i jego krótkich wyjaśnieniach, w których zaprzeczał on popełnieniu zarzucanych czynów. Pominięto przy tym fakt uniewinnienia skarżącego a nawet przyznania mu odszkodowania za aresztowanie. Trafne są więc zarzuty ze skargi kasacyjnej, iż Sąd I instancji naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. przez nieustosunkowanie się do zarzutu naruszenia w postępowaniu administracyjnym przepisów art. 7, 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 3, a także art. 136 i 140 k.p.a. Sąd I instancji naruszył także art. 190 p.p.s.a. przez nieuwzględnienie wykładni prawnej zastosowanego przepisu prawa materialnego (art. 39 ust. 3 pkt 5 ustawy o służbie więziennej) dokonanej w wydanych w tej sprawie wyrokach NSA, a także naruszył wymieniony ostatnio przepis przez jego niewłaściwe zastosowanie.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny zwolnienie skarżącego ze służby uzasadnił jego niewłaściwą postawą wyrażającą się kontaktami z osobami z "marginesu społecznego" i przebywaniem w nieodpowiednich dla funkcjonariusza S.W. środowiskach. Fakty te nie były jednak podstawą do wydania zaskarżonych decyzji a nadto nie znalazły dotychczas oparcia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Skarga kasacyjna słusznie więc podniosła, iż Sąd z naruszeniem art. 133 § 1 p.p.s.a. nie oparł się na materiale zebranym w aktach sprawy i nie ocenił prawidłowości ustalenia przez organy stanu faktycznego, lecz samodzielnie ustalił ten stan w sposób odmienny, niż w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji.

Wobec stwierdzenia tych uchybień Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę kasacyjną (art. 185 § 1 p.p.s.a.) i zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania kasacyjnego (art. 203 pkt 1 p.p.s.a.).