Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 459/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2011-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.64 par.1, art. 64e par.1 i par.2
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: aqrt.7, art.77 par.1, art.80 par.1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Zofia Skrzynecka, Sędziowie sędzia WSA Wiesława Pierechod, sędzia WSA Tadeusz Piskozub (spr.), Protokolant pomocnik sekretarza Jolanta Piasecka, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 20 października 2011r. sprawy ze skargi Sz. Sz. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych 1. oddala skargę, 2. zasądza od Skarbu Państwa - /Kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie\ na rzecz radcy prawnego kwotę 240 zł /dwieście czterdzieści / wraz z należnym podatkiem od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu.


UZASADNIENIE

I SA/Ol 459/11

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia "[...]" Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu zażalenia S. S. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]" odmawiające umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie 1.874,80 zł.

Z akt sprawy wynikało, że w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr "[...]" wystawionego w dniu "[...]" na zaległość dotyczącą podatku od towarów i usług za kwiecień 2005r. w kwocie 30.992,00 zł, powstały koszty egzekucyjne w łącznej kwocie 3.794,70 zł. W toku prowadzonego postępowania zostały spłacone koszty egzekucyjne w wysokości 1.919,90 zł, do spłaty pozostała zaś kwota w wys. 1.874,80 zł.

Pismem z dnia 23.11.2010r. S. S. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego m.in. o umorzenie kosztów egzekucyjnych w ww. kwocie. W uzasadnieniu wskazał, iż nieruchomość zabudowana, położona w W. ("[...]"), została zajęta przez Komornika Urzędu Skarbowego na zaspokojenie wierzytelności w kwocie 45.234,51zł wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi, objętej tytułem wykonawczym "[...]". Nieruchomość ta stanowi jedyne źródło utrzymania dla niego oraz jego rodziny. Zobowiązany wskazał, iż żona jego nie pracuje, ponieważ jeszcze studiuje, natomiast on sam jest bezrobotnym, zarejestrowanym w Powiatowym Urzędzie Pracy. Strona podniosła ponadto, iż w chwili obecnej nie ma możliwości wykonywania pracy zarobkowej gdyż W. jest rejonem uznanym za szczególnie zagrożony bezrobociem strukturalnym, stąd pozbawienie pracy i kierowanie na zasiłek dla bezrobotnych kolejnego mieszkańca jest działaniem nieuzasadnionym i szkodliwym społecznie.

Postanowieniem z dnia "[...]" Naczelnik Urzędu Skarbowego działając na podstawie przepisu art. 64e u.p.e.a, odmówił Zobowiązanemu umorzenia powstałych w przedmiotowej sprawie kosztów egzekucyjnych w kwocie 1.874,80zł. Po rozpatrzeniu zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia "[...]" uchylił postanowienie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując, iż nie dokonano wystarczającej analizy okoliczności sprawy oraz nie odniesiono ich do uregulowań ustawy egzekucyjnej dotyczących umorzenia kosztów.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, postanowieniem z dnia "[...]" Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego.

Wskazał, iż zaległość wynikająca z tytułu wykonawczego nr "[...]" z dnia "[...]". powstała w związku z likwidacją działalności gospodarczej. Podatek do zapłaty był konsekwencją wykazania w spisie z natury na dzień likwidacji działalności gospodarczej środków trwałych, od których podatek wyniósł 31.046,00 zł. Wartość obliczonego podatku wynikająca z przedmiotowego spisu, jednocześnie zwiększyła z deklaracji VAT-7 za kwiecień 2005r. wysokość podatku należnego, a tym samym podatku do zapłaty. Zatem Wnioskodawca był zobowiązany od odprowadzenia podatku wcześniej odliczonego i otrzymanego, natomiast swoją postawą dobrowolnie odroczył sobie spłatę przedmiotowej zaległości podatkowej oraz następnie rozłożył jej spłatę na kilkuletni okres.

Zaległość objęta powyższym tytułem wykonawczym na dzień 10.03.2011r. wynosząca łącznie 46.868,75 zł, została zabezpieczona poprzez wpis w dniu 2.09.2005r. hipoteki przymusowej na nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą Kw nr"[...]". Z odpisu tej księgi, sporządzonego według stanu na 28.04.2010r., wynikało, iż jest to nieruchomość rolna, na której w 2004r. zostały ustanowione hipoteki na rzecz Fundacji A. z siedzibą w O. w kwocie 60.000,00 zł i 20.000,000 zł. Oprócz powyższej nieruchomości Wnioskodawca był współwłaścicielem nieruchomości zabudowanej - Kw nr "[...]" oraz właścicielem nieruchomości rolnej Kw nr "[...]’. Po dowiedzeniu się o powstaniu obowiązku do zapłaty podatku od towarów i usług Zobowiązany dokonał czynności prawnych polegających na zbywaniu posiadanego majątku nieruchomego. W dniu 15.06.2005r. dokonał sprzedaży niezabudowanej nieruchomości rolnej o pow. 40601 m2, położonej w W. na rzecz Urzędu Gminy za kwotę ok. 24 tys.zł. Natomiast w dniu 14.12.2005r. darował na rzecz rodziców nieruchomość o pow. 487m2 położoną w W., której wartość określono na kwotę 12 tys. zł. Powyższe czynności w ocenie organu miały na celu utrudnić bądź udaremnić egzekucję.

W toku prowadzonej egzekucji, w dniach 18.05.2005r. i 18.05.2006r., ściągnięto kwotę 1.913.92zł w wyniku zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego przez Bank w S. Dalsze czynności egzekucyjne były bezskuteczne, w tym z uwagi na nieobecność Zobowiązanego w Polsce ( wymeldowanie w dniu 30.11.2007r. ze wskazaniem wyjazdu do Rosji). W dniu 23.07.2008r. Sąd Rejonowy ustanowił kuratorem matkę Wnioskodawcy. Od sierpnia 2008r. na poczet zaległości Zobowiązanego na rachunek bankowy organu egzekucyjnego zaczęły wpływać kwoty po ok. 200 zł miesięcznie. Mimo dokonywanych wpłat kwota zaległości narastała. Organ egzekucyjny uznał zatem, iż egzekucja była bezskuteczna i zawiadomieniem z 26.08.2010r. dokonał zajęcia nieruchomości. Kwota należności na dzień zajęcia nieruchomości wynosiła łącznie 43.359,71 zł, natomiast na dzień przyjęcia tytułu do egzekucji kwota łączna z niego wynikająca, to 31.393,00 zł.

Organ podniósł, iż prowadzenie działalności gospodarczej Zobowiązany zakończył z dniem 27.04.2005r. i ostatnie zeznanie podatkowe złożył za 2005r. Od tego czasu, Wnioskodawca nie wykazywał tut. organowi źródeł dochodów, będąc jednocześnie wymeldowanym spod adresu W., ul. "[...]" do dnia 25.05.2010r. W związku z powyższym, organ nie znalazł żadnego związku między egzekucją z przedmiotowej nieruchomości oraz powstaniem kosztów egzekucyjnych związanych z tą czynnością, a pozbawieniem Zobowiązanego możliwości utrzymania rodziny i możliwości zarobkowania.

Organ egzekucyjny zaznaczył przy tym, iż Zobowiązany dysponuje znacznym majątkiem w postaci nieruchomości, więc nie można w jego przypadku mówić o takim uszczerbku. Organ I instancji nie dopatrzył się również wystąpienia w niniejszej sprawie przesłanki ważnego interesu publicznego. W przypadku umorzenia kosztów egzekucyjnych wobec Zobowiązanego nie istnieje bowiem jakikolwiek pozytywny rezultat dla szerszej społeczności.

Po rozpatrzeniu zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Jak podstawę prawną wskazał art. 64 e §1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji U.t. Dz.U. z 2005r. Nr 229, poz.1954 z późno zm.) zwanej u.p.e.a., zgodnie z którym, organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. Koszty te mogą być umorzone, jeżeli stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, a także w sytuacji, gdy za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny oraz kiedy ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne (§ 2).

Organ zażaleniowy wskazał, iż w sposób prawidłowy organ I instancji dokonał analizy kwoty powstałych kosztów wraz ze wskazaniem konkretnych przepisów ustawy egzekucyjnej, z których poszczególne koszty wynikały. Organ egzekucyjny przytoczył również przesłanki wynikające z przepisu art. 64e ustawy egzekucyjnej, jak też dokonał analizy przytoczonych uregulowań w oparciu o stan faktyczny niniejszej sprawy oraz po rozważeniu wszystkich jej okoliczności prawidłowo ocenił, iż wobec Zobowiązanego nie było zasadne zastosowanie ulgi wynikającej z przepisu art. 64e u.p.e.a. Organ I instancji prawidłowo ocenił przyczyny wskazane przez Zobowiązanego jako niewystarczające oraz wyjaśnił Stronie powody, dla których uznał, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki warunkujące umorzenie powstałych kosztów egzekucyjnych. W tym zakresie Dyrektor Izby Skarbowej w pełni podzielił stanowisko organu egzekucyjnego, który podjął działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a podejmując rozstrzygnięcie uwzględnił całokształt tych okoliczności. Jego zdaniem, za umorzeniem kosztów nie przemawiały szczególne okoliczności społeczne lub gospodarcze oraz nie wystapiła przesłanka z art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. Jednocześnie organ odwoławczy nie stwierdził, aby w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia prawa w sposób skutkujący koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i umorzenie kosztów egzekucyjnych w wysokości 1874,00zł oraz umorzenie i rozłożenie na raty spłaty należności głównej. Uzasadniając przedmiotową skargę, Strona wskazała, iż po niefortunnym pobycie w Rosji zaczęła stabilizować swoje życie od nowa, a tym samym wywiązywać się z długów na niej ciążących. Skarżący wskazał ponadto, iż nie jest w stanie ponieść wszystkich kosztów bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej i rodzinnej.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpatrując sprawę zważył, co następuje:

Na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.), określanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.).

Skarga nie jest zasadna, gdyż w rozpoznanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego, którym odmówiono S. S. umorzenia kosztów egzekucyjnych naliczonych w wyniku zastosowania środka egzekucyjnego.

Zgodnie z art. 64 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny pobiera za czynności egzekucyjne opłaty w wysokości ustalonej w tym przepisie. Problematykę umarzania kosztów egzekucyjnych reguluje natomiast art. 64e u.p.e.a., który w sposób wyczerpujący wskazuje okoliczności pozwalające organom egzekucyjnym umorzyć w całości lub w części przypadające na ich rzecz koszty egzekucyjne. Zgodnie z §2 tego artykułu zastosowanie wnioskowanej przez stronę ulgi jest możliwe w przypadku wystąpienia jednej z poniższych przesłanek:

1. stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej;

2. za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny;

3. ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.

Wskazać należy, iż ocena, czy w konkretnej sprawie występują okoliczności uzasadniające umorzenie kosztów egzekucyjnych, pozostawiona została swobodnemu uznaniu organu egzekucyjnego, przy uwzględnieniu oczywiście wszystkich okoliczności mających wpływ na tę ocenę. Kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się więc do oceny, czy organ egzekucyjny uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych pozwalających ustalić czy zaistniały przesłanki uzasadniające umorzenie kosztów egzekucyjnych. Swobodne uznanie nie może jednak prowadzić do dowolności i musi być poprzedzone dokładnym ustaleniem stanu faktycznego i rozważenia powyższych przesłanek. Negatywne rozstrzygnięcie, dotyczące umorzenia zaległości podatkowych lub odsetek za zwłokę, powinno być szczególnie przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.

Zdaniem Sądu zasadne jest stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w sprawie nie mamy do czynienia z "nieściągalnością obowiązku".

W ocenie organu Zobowiązany posiadał nieruchomości, na których przed złożeniem wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych organ dokonał obciążenia hipoteką przymusową do wysokości 39.992 zł, ponadto nieruchomość została obciążona hipoteką "[...]" i Fundacji A. Nadto komornik skarbowy dokonał zajęcia nieruchomości, w celu egzekucji z nieruchomości.

Zdaniem Sądu szerszej analizy wymagała również kwestia posiadania przez stronę nieruchomości, z której możliwe jest wyegzekwowanie kosztów egzekucyjnych. W tym kontekście organ egzekucyjny dokonał zajęcia komorniczego tejże nieruchomości, co z punktu widzenia wyżej wskazanej przesłanki nieściągalności ma również znaczenie. W tym zakresie można również mówić o należytym wypełnieniu dyspozycji art. 77 § 1 k.p.a. - rozważenia całego materiału dowodowego sprawy, w kierunku stwierdzenia posiadania przez stronę nieruchomości, która ma walor majątkowy, uzasadniający stwierdzenie przesłanki ściągalności obowiązku, o którego umorzenie strona występuje.

Powyższe wskazuje, że organ odwoławczy w sposób należyty rozważył materiał dowodowego sprawy, jak również ocenił go z punku jednej w przesłanek, o których mowa w art. 64e § 2 pkt 1 u.p.e.a.

Sąd stwierdza ponadto, że jakkolwiek prawidłowe jest stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej, że rolą strony jest wykazanie, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, to ocena czy przesłanka ta wystąpiła, czy też nie należy do organu. W tym zakresie organ odwoławczy winien kierować się zarówno logicznym rozumowania, jak również doświadczeniem życiowym. Zdaniem Sądu dla oceny wystąpienia wyżej opisanej przesłanki niewystarczające jest stwierdzenie przez Dyrektora Izby Skarbowej, że strona we wniosku o umorzenie mówi o trudnej sytuacji rodziny.

Zdaniem Sądu strona podczas toczącego się postępowania usiłowała wykazać, że jest w trudnej sytuacji finansowej, która uniemożliwia jej zapłatę należnych kosztów egzekucyjnych, zestawiając tą okoliczność z brakiem dochodów. Organ powinien zatem ocenić czy ww. stwierdzenia są logiczne, zgodne z doświadczeniem życiowym oraz czy wypełniają przesłankę z art. 64e § 2 pkt 1 u.p.e.a. - wykazania, że zobowiązany nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej.

W zaskarżonym postanowieniu organ stwierdził, że egzekucja jest prowadzona w nieruchomości gospodarczej, której zbycie nie wpłynie zasadniczo na sytuację finansowa rodziny zobowiązanego. Sąd w tym miejscu stwierdza, że ta ocena umożliwiła organowi podjęcie prawidłowego rozstrzygnięcia w zakresie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych. Tym samym można uznać, że organ w sposób prawidłowy zastosował uznanie administracyjne, o którym stanowi art. 64e § 2 pkt 1 u.p.e.a.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że słusznie Dyrektor Izby Skarbowej przyjął, iż organ I instancji przeprowadził postępowanie dowodowego w celu ustalenia jaka jest sytuacja finansowa skarżącego. Należy stwierdzić, iż Skarżący wnosząc zarówno zażalenie z dnia 19.03.2011 r., jak i skargę do Sądu Administracyjnego z dnia 01.06.2011 r., nie podniósł żadnych merytorycznych argumentów w kontekście prowadzonego postępowania egzekucyjnego, poza sformułowaniami, iż" zaczyna wywiązywać się z ciążących na nim długów' oraz że poniesienie kosztów egzekucyjnych wiąże się z uszczerbkiem dla jego sytuacji finansowej i rodzinnej. Skarżący nie podnosi w uzasadnieniu skargi z dnia 01.06.2011 r. żadnych konkretnych i jednoznacznych zarzutów, które zmierzałyby do zakwestionowania prawidłowości podjętych rozstrzygnięć przez organy obu instancji w przedmiocie odmowy umorzenia powstałych w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego kosztów egzekucyjnych. Trudna sytuacja ekonomiczna Skarżącego z pewnością zasługuje na poważne traktowanie, niemniej pogląd wyrażany w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowi wyraźnie, że nie jest to przesłanka sama w sobie mogąca stanowić wystarczające uzasadnienie do umorzenia kosztów egzekucyjnych.

W ocenie Sądu wbrew zarzutom Skarżącego, sposób procesowania organów odpowiadał wszelkim rygorom przewidzianym w przepisach k.p.a. W wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organy ustaliły stan faktyczny w sposób nie budzący wątpliwości, zgodnie z poszanowaniem obowiązujących zasad prawa, a sprawa została wyjaśniona w sposób umożliwiający wydanie prawidłowego postanowienia.

Podstawę podjętego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia stanowił materiał dowodowy zgromadzony przez organ pierwszej instancji, uzupełniony następnie w trakcie ponownego rozpoznawania sprawy przez dokumenty dostarczone przez Skarżącego oraz Naczelnika Urzędu Skarbowego, a ocena tego materiału dowodowego dokonana została zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 7 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 § 1 k.p.a. Sąd nie dopatrzył się w związku z tym naruszenia wskazanych w skardze przepisów k.p.a. normujących postępowanie dowodowe i ogólne zasady jego prowadzenia w sposób, które mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Należy podkreślić, że organ egzekucyjny w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wyjaśnił istotne treści przepisów prawnych i sposób ich stosowania w rozpoznawanej sprawie.

Reasumując, w ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, zaskarżone postanowienie, wydane na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie naruszało prawa, w tym wskazanych w skardze przepisów, mieszcząc się w granicach uznania administracyjnego.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.