Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 898/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-10-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 4
journal: Dz.U. 2020 poz 65
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Groński, Sędziowie sędzia WSA Tomasz Janeczko (spr.), sędzia WSA Mirosław Montowski, Protokolant st. sekr. sąd. Katarzyna Zychora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2021 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu z dnia [...] lutego 2021 r. znak [...] w przedmiocie odmowy udzielenia pozwolenia na sprzedaż działek oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2021 r., znak: [...] Minister Kultury Dziedzictwa Narodowego i Sportu( dalej: "Minister", "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 282, dalej: "u.o.z."), art. 13 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 65, dalej: "u.g.n.") oraz art. 17 pkt 2, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej "k.p.a.") Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu odwołania Powiatu P. z dnia [...] stycznia 2020 r. od decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (dalej: "WKZ", "organ I instancji") z dnia [...].12.2019 r., nr [...], znak: [...], odmawiającej pozwolenia na sprzedaż nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...], [...] i [...], stanowiących własność Powiatu P., wchodzących w skład parku [...]w C., gm. Ł., wpisanego do rejestru zabytków na podstawie decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] sierpnia 1977 r., pod numerem [...], [...]. dz. [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Jak wynika z akt postępowania, pismem z dnia 6 września 2019 r., Starosta P., zwrócił się do [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, z wnioskiem o wydanie zgody na sprzedaż nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...], [...] i [...], w m. C., gm. Ł., powiat [...], wchodzącej w skład parku [...] w C., wpisanego do rejestru zabytków decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] sierpnia 1977 r., pod numerem rejestru [...].

Decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków odmówił wydania wnioskowanego pozwolenia. W uzasadnieniu organ wskazał, że park [...]i w m. C. wpisany został do rejestru zabytków w dniu [...] sierpnia 1977 r., jako park z około XVII-XIX w. W granicach ochrony konserwatorskiej ujęto park łącznie z sadem, dwoma alejami i terenem między parkiem a rzeką L.. Park, którego układ został w znacznej części zachowany, stanowi integralną część kompleksu leśnego, uzupełnia krajobraz naturalny nad doliną rzeki L. Dodatkowo, wpisem do rejestru na podstawie decyzji z dnia [...] grudnia 1988 r., objęto pałac (nr rejestru [...]), oraz oficynę (nr rejestru [...]), znajdujące się na terenie sąsiedniej działki [...] (pierwotnie [...]).

Główną część parku zajmuje teren działki [...], która otacza zabudowania dworskie znajdujące się na wydzielonej działce [...]. Od południa wąski fragment lasu (o identycznym charakterze co drzewostan parkowy), oddziela park od łąk nadrzecznych rzeki L. Pas ten - teren działki nr [...], zgodnie z sugestiami autorów ewidencji parkowej, objęty został również ochroną konserwatorską poprzez wpis do rejestru zabytków. Tutaj też znajduje się kamień nagrobny jednych z właścicieli majątku. Kształt układu przestrzennego parku określono jako nieregularny składający się z 4 odróżniających się charakterem i przeznaczeniem części. W ewidencji wyznaczono granice parku, które przebiegają wzdłuż drogi obsadzonej grabami w kierunku od pałacu w kierunku na L., wzdłuż drogi stanowiącej obecną wschodnią granicę oraz wzdłuż wizury w kierunku na południe. Południową granicę powinna tworzyć dolina rzeki L.

Park porośnięty jest licznym starodrzewem z dużą ilością dębów o znacznych rozmiarach. W centralnej części parku na działce nr [...], która nie podlegałaby sprzedaży, zlokalizowany jest pałac i oficyna. Pierwotny układ parku z uwagi na liczne samosiewy uległ częściowo zatarciu, przez co park nabrał charakteru parku leśnego. Niemniej jednak nadal czytelne są historyczne aleje i ścieżki. Na terenie parku znajdują się pozostałości po nieistniejących obiektach małej architektury oraz kamień nagrobny z wyrytymi nazwiskami, obecnie nieczytelnymi. Projekt parku przypisywany jest wybitnemu niemieckiego architektowi parków i ogrodów P. L. Obecnie na terenie parku funkcjonuje dom opieki społecznej.

Z uwagi na bardzo duże wartości historyczne, park powinien w ocenie organu I instancji pozostać w rękach jednego właściciela. Z punktu widzenia konserwatorskiego planowane do sprzedaży działki nie mogą zostać zabudowane, dlatego też nie jest właściwa ich sprzedaż. Zakup tego typu zabytku, dodatkowo z bonifikatą wynikającą z faktu wpisania obiektu do rejestru zabytków, rzadko kiedy związany jest w rzeczywistą chęcią ratowania obiektu i zainwestowania własnych środków. Zgoda konserwatora zabytków na sprzedaż działek nr [...], [...] i [...], a więc tylko części parku bez zabudowań, może doprowadzić do niewłaściwego korzystania z zabytku, a poza tym spowoduje rozdrobnienie własności zabytku w rękach kilku właścicieli. Będzie to w konsekwencji miało zły wpływ na właściwe korzystanie z zabytku i na prowadzenie działań rewaloryzacyjnych. Pozbawienie zaś części parku, gdzie znajdują się zabudowania rezydencjonalne i gospodarcze naturalnego otoczenia, nie jest działaniem dla dobra zabytku. Dlatego mając na względzie zachowanie integralności zabytku, jakim jest park w C., WKZ odmówił wydania zgody na sprzedaż jego części.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł, dochowując ustawowego terminu, Powiat P.( dalej: "Skarżący").

Skarżoną decyzja z dnia [...] lutego 2021 r. Minister, utrzymał w mocy decyzję WKZ.

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie, organ odwoławczy, wskazał, że zgodnie z treścią art. 4 u.o.z., ochrona zabytków polega, w szczególności na podejmowaniu przez organy administracji publicznej działań mających na celu m.in. zapewnienie warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie, zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków oraz udaremnianie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków. Przepis ten zawiera ogólną regulację wyjaśniającą zakres pojęcia "ochrona zabytków". Określa on otwarty katalog celów, których realizacja uprawnia organy administracji publicznej do podejmowania określonych w ustawie działań.

Następnie Minister wyjaśnił, że zgodnie z art. 13 ust. 4 u.g.n., sprzedaż, zamiana, darowizna lub oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości wpisanych do rejestru zabytków, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, a także wnoszenie tych nieruchomości jako wkładów niepieniężnych (aportów) do spółek, wymaga pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków.

Organ odwoławczy zaznaczył, ze przepis ten nie wskazuje, przesłanek jakimi kierować mają się organy konserwatorskie w podejmowaniu rozstrzygnięcia dokonywanego w oparciu o art. 13 ust. 4 u.g.n. Zdaniem organu, odpowiedzi na powyższe zagadnienie nie daje także powiązanie rozpatrywanego art. 13 ust. 4 z art. 13 ust. 1 tej ustawy, mającym niewątpliwie przymiot przepisu ogólnego w stosunku do unormowań zawartych w art. 13 u.g.n.

Zdaniem Ministra, również wykładnia językowa nie daje odpowiedzi jakimi przesłankami kierować mają się organy konserwatorskie w podejmowaniu rozstrzygnięcia dokonywanego w oparciu o art. 13 ust. 4 u.g.n., a zatem odpowiedzi należy poszukiwać przy wykorzystaniu wykładni systemowej.

Minister wyjaśnił, że podstawowym aktem prawnym regulującym kwestie związane z zabytkami jest ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Zakres powyższej ustawy określony jest w jej art. 1, zgodnie z którym określa ona przedmiot, zakres i formy ochrony zabytków oraz opieki nad nimi, zasady tworzenia krajowego programu ochrony zabytków i opieki nad zabytkami oraz finansowania prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytkach, a także organizację organów ochrony zabytków. Omawiana regulacja dotycząca sprzedaży, zamiany, darowizny lub oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości wpisanych do rejestru zabytków, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, a także wnoszenia tych nieruchomości jako wkładów niepieniężnych (aportów) do spółek, umiejscowiona została natomiast w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Zakres powyższej ustawy określony został bardzo szeroko, jednakże w stosunku do omawianej regulacji, przyjąć należy, że mieści się ona w art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj. gospodarowania nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa oraz własność jednostek samorządu terytorialnego.

Umiejscowienie omawianej regulacji w ustawie o gospodarce nieruchomościami powoduje, że przesłanek, jakimi kierować mają się organy konserwatorskie w podejmowaniu rozstrzygnięcia dokonywanego w oparciu o art. 13 ust. 4 u.g.n., należy dopatrywać się w pierwszej kolejności w celach regulacji tej ustawy, tj. w powiązaniu z gospodarowaniem nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa oraz własność jednostek samorządu terytorialnego. Powyższe prowadzi do wniosku, że jednym z celów omawianego przepisu jest możliwość zachowania we władaniu Skarbu Państwa bądź jednostek samorządu terytorialnego wyjątkowo cennych pod względem konserwatorskim nieruchomości wpisanych do rejestru zabytków. Kwestię tę do oceny pozostawiono organom konserwatorskim, jako organom wyspecjalizowanym w tym zakresie. Jednocześnie ocena dokonywana przez organy konserwatorskie, które z mocy ustawy zobligowane są do ochrony zabytków (art. 4 u.o.z.), uwzględniać musi te kwestie. Organy konserwatorskie są zatem zobowiązane m. in. do zapewnienia warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie, a także zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków.

Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy, organ odwoławczy wskazał, że przedmiotowy park, którego układ został w znacznej części zachowany, stanowi integralną część kompleksu leśnego, i uzupełnia krajobraz naturalny nad doliną rzeki L. Jak wynika z opinii dotyczącej sprzedaży nieruchomości na której znajduje się omawiany zabytek, sporządzonej przez Kierownika Delegatury w P. WUOZ w P. na potrzeby przedmiotowego postępowania, teren parku i jego otoczenia porośnięty jest licznym starodrzewem z dużą ilością dębów o rozmiarach pomnikowych. W części zachodniej znajduje się niewielka polana krajobrazowa, najprawdopodobniej zachowana z pierwotnego założenia. W centralnej części parku na odrębnej działce nr ew. [...], zlokalizowany jest pałac i oficyna pałacowa wpisane do rejestru zabytków odrębną decyzją. Działka ta wprawdzie wydzielona jest z pierwotnego zespołu pałacowo - parkowego poprzez ogrodzenie częściowo ceglane, częściowo z siatki, jednak historycznie i kompozycyjnie zespół stanowi jednorodną całość. Pierwotny układ parku z uwagi na liczne samosiewny uległ częściowemu zatarciu, przekształcając go w znacznej części w park o charakterze leśnym. Niemniej jednak w przestrzeni czytelne są historyczne ścieżki i aleje. Na terenie parku znajdują się pozostałości po istniejących niegdyś obiektach małej architektury, oraz kamień nagrobny z wyrytymi (obecnie nieczytelnymi) nazwiskami.

Na przedmiotowym obszarze nie ma możliwości z punktu widzenia ochrony konserwatorskiej prowadzenia inwestycji czy działalności zmierzającej do np. pozyskiwania drewna, zabudowy istniejących działek itp. Funkcja terenu powinna zatem pozostać niezmiennie funkcją rekreacyjno-wypoczynkową. Centralnie usytuowany pałac i zabudowania w jego otoczeniu, w dalszym ciągu pozostaną w użytkowaniu Domu Pomocy Społecznej, dlatego zakup samego parku jako zadrzewionego terenu nie przynoszący przyszłemu nabywcy żadnych realnych korzyści wydaje się mało prawdopodobny. Zgoda wojewódzkiego konserwatora zabytków na sprzedaż parku doprowadzić może do jego nieprawidłowego użytkowania, a co za tym idzie do przekształceń w jego strukturze powodujących uszczerbek dla wartości zabytkowych. Dlatego Kierownik Delegatury w P. WUOZ w P. negatywnie zaopiniował zamiar sprzedaży zabytkowego parku.

W świetle powyższego należy zdaniem Ministra zgodzić się z organem pierwszej instancji, że z uwagi na bardzo duże wartości historyczne parku, winien on pozostać w rękach jednego właściciela. Z punktu widzenia konserwatorskiego planowane do sprzedaży działki, nie mogą zostać zabudowane, dlatego też nie jest właściwa ich sprzedaż. Zgoda konserwatora zabytków na sprzedaż działek nr [...], [...] i [...], a więc tylko części parku bez zabudowań, może doprowadzić do niewłaściwego korzystania z zabytku, a poza tym spowoduje rozdrobnienie własności zabytku w rękach kilku właścicieli. Będzie to miało w konsekwencji zły wpływ na właściwe korzystanie z zabytku, i na prowadzenie działań rewaloryzacyjnych. Pozbawienie zaś części parku, gdzie znajdują się zabudowania rezydencjonalne i gospodarcze naturalnego otoczenia, nie jest właściwym działaniem dla dobra zabytku. Z powyższych względów tak ważne jest zachowanie parku [...] w C. jako własności Powiatu P.

Ponadto organ wskazał, że zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 i 7 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym, powiat wykonuje określone ustawami zadania publiczne o charakterze ponadgminnym, między innymi w zakresie edukacji publicznej i kultury oraz ochrony zabytków i opieki nad zabytkami.

Organ odwoławczy podkreślił również, że ochrona zabytków określona w art. 4 ust. 1 u.o.z., polega, w szczególności, na podejmowaniu przez organy administracji publicznej działań mających na celu zapewnienie warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie. Natomiast art. 5 ust. 5 ww. ustawy stanowi, że opieka nad zabytkiem sprawowana przez jego właściciela lub posiadacza polega, w szczególności, na zapewnieniu warunków popularyzowania i upowszechniania wiedzy o zabytku oraz jego znaczeniu dla historii i kultury.

Minister ocenił, że w świetle wyżej zacytowanych przepisów o samorządzie powiatowym oraz ustawy o ochronie zabytków za optymalny należy uznać model, w którym to Powiat P. jako właściciel, zapewni publiczny dostęp do zabytku, spopularyzuje wiedzę o nim, a w szczególności o jego znaczeniu dla historii i kultury.

Minister zgodził się również z organem I instancji, że zakup tego typu obiektów, dodatkowo z bonifikatą wynikającą z faktu jego wpisania do rejestru zabytków, rzadko kiedy związany jest z rzeczywistą chęcią ich ratowania i zainwestowania własnych środków.

Minister wskazał, na podniesiony w odwołaniu argument, że nabycie terenu parku przez odpowiedzialny podmiot, jak choćby przykładowo Lasy Państwowe pozwoliłoby na prowadzenie na przedmiotowym terenie właściwej planowej gospodarki zasobami i dałoby szansę na przywrócenie parkowi dawnego stanu, gdyby zaś nabywcą okazała się jednostka związana ze Skarbem Państwa, park pozostałby w pełni pod kontrolą ochrony konserwatorskiej. Odnosząc się do powyższej argumentacji, Minister stwierdził, że nie widzi powodów, dla których Powiat takich działań podjąć nie może, co więcej, to samorząd ma w większym stopniu możliwość korzystać ze środków pomocowych na sfinansowanie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków, w oparciu o przepisy ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Skargę na powyższą decyzje, wniósł Powiat P.

Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji:

1) Naruszenie przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy — art. 7, art. 77 oraz art. 80 w zw z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego skutkiem czego przyjęto, iż nie ma podstaw na wyrażenie zgody na sprzedaż nieruchomości położonych w C. oznaczonych numerami geod. [...] zapisanej w kw [...] (zgodnie z zapisem w ewidencji gruntów i budynków stanowiącej użytek Ls) i [...] zapisanej w kw [...] (zgodnie z zapisem w ewidencji gruntów i budynków stanowiącej użytek ŁV);

2) Naruszenie przepisów prawa materialnego art. 4, 5, 7, 25, 29 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez ich niezastosowanie, mimo, że przepisy tej ustawy w sposób restrykcyjny ograniczają właściciela zabytków w wykonywaniu jego prawa własności. Gdyby ustawodawca chciał zakazać sprzedaży nieruchomości, będącej zabytkiem to wyartykułowałby wprost taki zakaz w ustawie. W przypadku braku takiego zakazu ustawowego, działania organów I i II instancji były nieuzasadnione i w sposób oczywisty naruszały przepisy ww. ustawy.

Powyższe zarzuty, znalazły rozwinięcie w uzasadnieniu skargi.

Skarżący zastrzegł, że nie neguje opinii WKZ w zakresie zabytkowych wartości nieruchomości, wskazał jednak na obecny stan zaniedbania parku, podkreślając, że funkcjonujący w dawnym pałacu Dom Opieki Społecznej, nie posiada ani środków ani odpowiedniej siły roboczej do prawidłowego utrzymania parku. Skarżący powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu, zgodnie z którą nabycie terenu parku lub łąki przez odpowiedzialny podmiot, pozwoliłoby to na prowadzenie na przedmiotowym terenie właściwej planowej gospodarki zasobami i dałoby szanse na przywrócenie parkowi dawnego stanu oraz na utrzymanie rolniczego charakteru okolicy ponieważ w okolicy parku który otacza pałac znajdują się tereny upraw rolniczych, gdy zaś nabywcą okazała się jednostka związana ze Skarbem Państwa, park pozostałby w pełni pod kontrolą ochrony konserwatorskiej.

Skarżący wniósł o uchylenie decyzji w części dotyczącej nieruchomości położonych w C. gmina Ł. oznaczonych nr geod. [...] i [...] oraz uchylenie w tej części decyzji organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę, Minister wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przedmiotem kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy, nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji, przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ decyzja ta nie narusza prawa w stopniu nakazującym jej uchylenie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie, jest decyzja Ministra Kultury Dziedzictwa Narodowego i Sportu, utrzymująca w mocy decyzję WKZ odmawiającą pozwolenia na sprzedaż nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...], [...] i [...], stanowiących własność Powiatu P., wchodzących w skład parku [...] w C., gm. Ł., wpisanego do rejestru zabytków na podstawie decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] sierpnia 1977 r., pod numerem [...], [...]. dz. [...].

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów stanowił art. 13 ust. 4 u.g.n., zgodnie z którym sprzedaż, zamiana, darowizna lub oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości wpisanych do rejestru zabytków, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, a także wnoszenie tych nieruchomości jako wkładów niepieniężnych (aportów) do spółek, wymaga pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków.

Organ w zaskarżonej decyzji słusznie wskazał, że wprawdzie przywołany powyżej przepis nie określa przesłanek, jakimi winien kierować się organ przy rozstrzyganiu sprawy dotyczącej zgody na zbycie nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków, jednakże nie ulega wątpliwości, że kryteria te powinny mieścić się w granicach kompetencji przyznanych organowi w ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, a więc odnosić się do tych przepisów, które wyznaczają zakres zadań i celów realizowanych przez organy ochrony konserwatorskiej w zakresie ochrony zabytków. Skoro ustawodawca uzależnił możliwość dokonania czynności prawnych, określonych w art. 13 ust. 4 u.g.n. od zgody wojewódzkiego konserwatora zabytków, to nie ulega wątpliwości, że tego rodzaju ograniczenie w obrocie nieruchomościami, podyktowane było koniecznością zabezpieczenia istotnych wartości zabytku, a w szczególności jego ochrony przed działaniami, które mogą negatywnie wpłynąć na jego stan zachowania, czy też zapobiegać utracie wartości.

Zgodnie z art. 4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, ochrona zabytków polega, w szczególności, na podejmowaniu przez organy administracji publicznej działań mających na celu:

1) zapewnienie warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie;

2) zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków;

3) udaremnianie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków;

4) przeciwdziałanie kradzieży, zaginięciu lub nielegalnemu wywozowi zabytków za granicę;

5) kontrolę stanu zachowania i przeznaczenia zabytków;

6) uwzględnianie zadań ochronnych w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przy kształtowaniu środowiska.

Jednocześnie umiejscowienie omawianej regulacji będącej podstawą decyzji wydanych w sprawie, w ustawie o gospodarce nieruchomościami, powoduje, że przesłanek, jakimi kierować mają się organy konserwatorskie w podejmowaniu rozstrzygnięcia dokonywanego w oparciu o art. 13 ust. 4 u.g.n. należy dopatrywać się w pierwszej kolejności w celach regulacji tej ustawy, tj. w powiązaniu z gospodarowaniem nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa oraz własność jednostek samorządu terytorialnego.

Prowadzi to do wniosku, że jednym z celów omawianego przepisu jest możliwość zachowania we władaniu Skarbu Państwa bądź jednostek samorządu terytorialnego wyjątkowo cennych pod względem konserwatorskim nieruchomości wpisanych do rejestru zabytków. Kwestię tę do oceny pozostawiono organom konserwatorskim, jako organom wyspecjalizowanym w tym zakresie.

Organy konserwatorskie realizując cele określone w art. 4 u.o.z. są zatem zobowiązane m. in. do zapewnienia warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków, ich zagospodarowanie i utrzymanie oraz zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla ich wartości.

Odnosząc powyższe do realiów rozpoznawanej sprawy, wspomnieć należy, że park [...] w m. C., wpisany został do rejestru zabytków w dniu [...] sierpnia1977 r., jako park z około XVII-XIX w. W granicach ochrony konserwatorskiej ujęto park łącznie z sadem, dwoma alejami i terenem między parkiem a rzeką L. Park, którego układ został w znacznej części zachowany, stanowi integralną część kompleksu leśnego, uzupełnia krajobraz naturalny nad doliną rzeki L. Dodatkowo, wpisem do rejestru na podstawie decyzji z dnia [...] grudnia 1988 r., objęto pałac (nr rejestru [...]), oraz oficynę (nr rejestru [...]), znajdujące się na terenie sąsiedniej działki [...] (pierwotnie [...]).

Główna część parku zajmuje teren działki [...], która otacza zabudowania dworskie znajdujące się na wydzielonej działce [...]. Od południa wąski fragment lasu (o identycznym charakterze co drzewostan parkowy), oddziela park od łąk nadrzecznych rzeki L. Pas ten - teren działki nr [...], objęty został również ochroną konserwatorską poprzez wpis do rejestru zabytków.

Park porośnięty jest licznym starodrzewem z dużą ilością dębów o znacznych rozmiarach. W centralnej części parku na działce nr [...], która nie podlegałaby sprzedaży, zlokalizowany jest pałac i oficyna. Pierwotny układ parku z uwagi na liczne samosiewy uległ częściowo zatarciu, przez co park nabrał charakteru parku leśnego. Nie mniej jednak nadal czytelne są historyczne aleje i ścieżki. Na terenie parku znajdują się pozostałości po nieistniejących obiektach małej architektury oraz kamień nagrobny z wyrytymi nazwiskami, obecnie nieczytelnymi. Projekt parku przypisywany jest wybitnemu niemieckiego architektowi parków i ogrodów P. L. Obecnie na terenie parku funkcjonuje dom opieki społecznej.

Skarżący nie neguje wartości zabytkowych wspomnianych działek, jednak stoi na stanowisku, że nabycie terenu parku lub łąki przez odpowiedzialny podmiot, pozwoliłoby na prowadzenie na przedmiotowym terenie właściwej planowej gospodarki zasobami i dałoby szanse na przywrócenie parkowi dawnego stanu oraz na utrzymanie rolniczego charakteru okolicy.

W ocenie Sądu argumentacja ta, nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisami u.o.z., organy konserwatorskie, zobowiązane są do zapewnienia zabytkowi ochrony, w zakresie określonym przepisami tej ustawy, w tym wynikającym z art. 4 u.o.z. Jednocześnie podkreślić należy, że organ konserwatorski jako wyspecjalizowany w zakresie ochrony zabytków, może samodzielnie ocenić, czy sprzedaż zabytku może mieć niekorzystny wpływ na stan jego zachowania oraz sposób zagospodarowania.

Sąd podziela stanowisko organów, które po dokonaniu oceny według wspomnianych wyżej kryteriów uznały, że zgoda konserwatora zabytków na sprzedaż działek nr [...], [...] i [...]. a więc tylko części parku bez zabudowań, może doprowadzić do niewłaściwego korzystania z zabytku, a poza tym spowoduje rozdrobnienie własności zabytku w rękach kilku właścicieli. Będzie to w konsekwencji miało zły wpływ na właściwe korzystanie z zabytku i na prowadzenie działań rewaloryzacyjnych. Pozbawienie zaś części parku, gdzie znajdują się zabudowania rezydencjonalne i gospodarcze naturalnego otoczenia nie jest właściwym działaniem dla dobra zabytku. Szczególnie wyraźnie uwidacznia się to w odniesieniu do działki o nr [...] bezpośrednio sąsiadującej z działką na której zlokalizowany jest pałac.

Ocena organów znajduje potwierdzenie w opinii Kierownika Delegatury w P. Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w P., który również negatywnie zaopiniował sprzedaż przedmiotowych działek.

Słusznie organ zauważył, że zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 i 7 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym, powiat wykonuje określone ustawami zadania publiczne o charakterze ponadgminnym, między innymi w zakresie edukacji publicznej i kultury oraz ochrony zabytków i opieki nad zabytkami.

To zatem Skarżący w sposób najbardziej optymalny realizując zadania wyznaczone przez art. 4 ust. 1 u.o.z., zapewni zabytkowi odpowiednią opiekę w rozumieniu art. 5 u.o.z. stwarzając warunki popularyzowania i upowszechniania wiedzy o zabytku oraz jego znaczeniu dla historii i kultury.

Zdaniem Skarżącego, niezasadnie zastosowano regulację przewidzianą w art. 13 ust. 4 u.g.n., mimo, że dla ochrony zabytku, wystarczające byłoby zastosowanie przepisów u.o.z. Skarżący argumentuje, że gdyby ustawodawca chciał zakazać sprzedaży nieruchomości, będącej zabytkiem to wyartykułowałby wprost taki zakaz w ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

W ocenie Sądu również ta argumentacja nie zasługuje na uwzględnienie. Jak bowiem trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 8 września 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 4/20, LEX nr 3075587, uchwalenie ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), nie uchyliło art. 13 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2204), co oznacza że niezależnie od zakresu ochrony zabytków przewidzianego w ustawie z 2003 r. formą ochrony jest również norma określona w art. 13 ust. 4 u.g.n., bowiem w istocie przepis ten ma charakter uzupełniający wobec ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami i jest kolejną z form ochrony zabytku.

Odnosząc się do argumentów Skarżącego dotyczących zapewnienia zabytkowi ochrony przez inny podmiot ( nabywcę działek), należy stwierdzić, że nie ma żadnych przeszkód do podjęcia działań ochronnych w odniesieniu do zabytku przez Skarżącego, bez potrzeby sprzedaży działek innemu podmiotowi. Będzie to najlepsze dla zabytku rozwiązanie, bowiem jak już wspomniano, sprzedaż zabytku innemu podmiotowi, mogłaby niekorzystnie wpłynąć na opiekę nad zabytkiem. Ponadto wskazać w tym miejscu należy, że Skarżący jako jednostka samorządu terytorialnego, ma szereg możliwości korzystania ze środków pomocowych, które mogą pozwolić na sfinansowanie prac ewentualnych konserwatorskich przy wspomnianym zabytku.

Z tych względów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.