Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 806/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2021-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 93 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1668
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie: sędzia WSA Joanna Janiszewska – Ziołek sędzia WSA Katarzyna Korycka (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 listopada 2021 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Odwoławczej Komisji [...] [...] [...] Kopernika w [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. (bez numeru) w przedmiocie przyznania stypendium socjalnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komisji Stypendialnej [...] [...] [...] w [...] z dnia [...] lutego 2021 r. (bez numeru).


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. (bez numeru) Komisja Stypendialna [...] ([...]) w T., działając na podstawie art. 93 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2020 r. poz. 85 ze zm., dalej powoływanej jako "ustawa") oraz § 4 ust. 1 i 2 Regulaminu świadczeń dla studentów [...] w T., wprowadzonego zarządzeniem nr 138 Rektora [...] z 1 października 2019 r.(dalej: "Regulamin"), a także art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej powoływanej jako "kpa"), po rozpatrzeniu wniosku skarżącego M.N. o przyznanie stypendium socjalnego na rok akademicki 2020/2021, orzekła o odmowie przyznania wnioskowanego stypendium rektora.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, iż wnioskowane świadczenie w świetle zastosowanych w sprawie przepisów prawa przysługuje nie dłużej niż przez okres 6 lat, co oznacza, że dla biegu tego okresu znaczenie ma okres pobierania stypendium, a nie okres posiadania statusu studenta. Podkreślił, że pobierał w sumie czterokrotnie stypendium, a nie sześciokrotnie, w związku z czym wnioskowane stypendium powinno zostać mu przyznane, o co wniósł w złożonym odwołaniu. Wskazał także na swoją ciężką sytuację materialną.

Po rozpatrzeniu ww. odwołania Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] w T. decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. (bez numeru) orzekła o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Odwoławcza Komisja wskazując na legalność zaskarżonej decyzji podniosła, że skarżący nie spełnia wymogu określonego w art. 93 ust. 2 ustawy, gdyż studiuje przez okres przekraczający 6 lat, co jest faktem bezspornym. Odwoławcza Komisja podkreśliła przy tym, że wskazany przez ustawodawcę w art. 93 ust. 2 ustawy okres przysługiwania wnioskowanego świadczenia - nie dłużej niż przez okres 6 lat, dotyczy okresu studiowania, a nie okresu pobierania stypendium. Potwierdza to opinia Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego zamieszczona na stronach internetowych Ministerstwa, w której wskazano, że okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 ustawy to łączny okres (nieprzekraczający 6 lat kalendarzowych, tj. 72 miesięcy) w którym danej osobie przysługuje możliwość ubiegania się o świadczenie w ramach studiów - niezależnie od ich rodzaju i długości trwania, jak też uczelni, na których są odbywane. Tym samym dla biegu tego okresu nie ma znaczenia, czy student występuje o świadczenie oraz czy je pobiera, gdyż 6-letni okres przysługiwania świadczenia rozpoczyna się w momencie podjęcia studiów i nabycia praw studenta na pierwszym kierunku studiów. Termin ten biegnie również wówczas, gdy osoba znajduje się na urlopie od zajęć, pozostając dalej studentem. W przypadku przerwania studiów i ponownego ich podjęcia, liczenie wskazanego okresu powinno być kontynuowane, a nie rozpoczynać się od nowa. Ponadto do 6-letniego okresu przysługiwania świadczenia wlicza się także, jak wskazała Komisja Odwoławcza, okresy studiowania sprzed wejścia w życie ustawy. Z powyższego wynika, że skarżącemu wnioskowane stypendium nie przysługuje, gdyż studiuje on dużej niż prze okres 6 lat.

W złożonej do Sądu skardze na powyższą decyzję, skarżący wniósł o jej uchylenie / zmianę oraz przyznanie wnioskowanego stypendium i jego wypłatę wraz z odsetkami, a także o wskazanie konkretnej kwoty wnioskowanego stypendium, gdyż na stronie [...] brak jest jakichkolwiek informacji w tym zakresie. Skarżący zarzucił naruszenie art. 93 ust. 1 i 2 ustawy poprzez dokonanie jego wykładni niezgodnie z wykładnią językową i uznanie, że stypendium socjalne nie przysługuje skarżącemu pomimo niepobierania go przez okres 6 lat.

W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Stosownie do treści przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż w ramach dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać legalność rozstrzygnięcia zapadłego w danym postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z obowiązującymi w dacie jego wydania przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami prawa procesowego, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Nie może natomiast rozpoznać sprawy kierując się kryteriami słuszności czy sprawiedliwości społecznej. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. W takiej sytuacji sąd administracyjny wydaje orzeczenie o charakterze kasacyjnym, nie posiadając kompetencji do rozstrzygnięcia bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania, innymi słowy sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w ramach tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy stwierdził, iż wniesiona w sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się przede wszystkim do prawidłowości wykładni prawa materialnego regulującego kwestię możliwości przyznania wnioskowanego w sprawie stypendium socjalnego, a ściślej mówiąc art. 93 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 86 ust. 1 pkt 1 ustawy oraz § 4 ust. 1 pkt 1 Regulaminu, który zasadniczo stanowił powtórzenie art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy.

Zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 1 ustawy student może ubiegać się o stypendium socjalne, przy czym – stosownie do art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy – świadczenie to przysługuje na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat.

Organy stypendialne obu instancji rozpoznając niniejszą sprawę uznały, że w przypadku skarżącego upłynął wspomniany w tym przepisie okres 6 lat, gdyż skarżący posiadał status studenta przez okres ponad 6 lat, w którym to mógł otrzymywać wnioskowane świadczenie i miał możliwość ubiegania się o nie w ramach studiów, co skutkowało zastosowaniem ograniczenia z art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy i wydaniem decyzji o odmowie przyznania świadczenia.

Z powyższym stanowiskiem, nie sposób się zgodzić, bowiem przyjęta przez organy wykładnia ww. przepisu jest błędna. Organy przyjęły bowiem, że pojęcie "przysługiwania świadczenia" jest pojęciem tożsamym z pojęciem "posiadania statusu studenta". Tymczasem takie rozumienie tego pojęcia nie wynika z treści cytowanego przepisu. Wymieniona ustawa nie zawiera własnej definicji pojęcia "przysługiwania świadczenia". Wobec braku definicji ustawowej pojęcie to należy odczytywać zgodnie z jego rozumieniem w języku potocznym i odnosić do świadczenia, które zostało przyznane studentowi po spełnieniu wszystkich kryteriów. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 1 ustawy student może jedynie ubiegać się o przyznanie stypendium socjalnega, ponieważ sam status studenta nie powoduje powstania uprawnienia do uzyskania tego świadczenia, lecz konieczne jest spełnienie warunków jego przyznania wymienionych w art. 91 ustawy.

Dlatego też 6-letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy należy odnosić do okresu, w którym student spełnia przesłanki otrzymywania pomocy finansowej i jednocześnie jest beneficjentem takiej pomocy. Nie można więc podzielić poglądu organu odwoławczego, że dla biegu okresu, w którym można otrzymać stypendium nie ma znaczenia, czy student występował o świadczenia oraz czy zostało mu ono przyznane przez właściwy organ uczelni, to jest czy pobierał świadczenie.

Wobec powyższego brak jest podstaw do zrównania znaczenia pojęcia "przysługiwania świadczeń", o którym mowa w ustawie z pojęciem "przysługiwania możliwości ubiegania się o świadczenia". Jednocześnie należy podkreślić, że nie wiąże Sądu przywoływane w zaskarżonej decyzji stanowisko Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w kwestii interpretacji art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy.

Skoro więc w świetle art. 86 ust. 1 ustawy student może jedynie ubiegać się o przyznanie stypendium, a samo posiadanie statusu studenta nie jest równoznaczne z przysługiwaniem prawa do stypendium, to tym samy nie można uznać, jak błędnie przyjęły to w niniejszej sprawie organy, że to wraz z momentem rozpoczęcia studiów zaczyna biec termin 6 lat, ograniczający czas przysługiwania stypendium socjalnego, stosownie do art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy. Sześcioletni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy powiązany jest bowiem bezpośrednio z pobieraniem świadczenia, a nie z posiadaniem statusu studenta (patrz wyrok NSA z dnia 8 lipca 2021 r., sygn. akt III OSK 3913/21; wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2021 r., sygn. akt III OSK 4082/21; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 7 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Bd 203/21 oraz przywołane we wskazanych wyrokach orzeczenia sądów administracyjnych oraz pogląd doktryny; dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query).

Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić, że badając zaistnienie przesłanek przyznania skarżącemu wnioskowanego stypendium socjalnego orzekające w sprawie organy do sześcioletniego okresu, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy, wliczyły cały okres studiowania przez skarżącego, nie rozważając czy rzeczywiście świadczenie to skarżącemu przysługiwało w rozumieniu wyżej wskazanym (tj. czy skarżący był beneficjentem tego świadczenia). W konsekwencji powyższego przyjęcie, iż wspomniany sześcioletni okres upłynął, a tym samym odmowa przyznania skarżącemu stypendium socjalnego była uzasadniona, nie zasługuje na akceptację.

W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja dotknięta jest mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy przez błędną jego wykładnię. Konsekwencją wymienionego uchybienia było ponadto naruszenie przepisów postępowania w zakresie gromadzenia i oceny materiału dowodowego, to jest art. 7 i art. 77 § 1 kpa, poprzez niedokonanie ustaleń dotyczących okresów pobierania przez skarżącego świadczenia, istotnych dla ustalenia przysługiwania prawa do stypendium socjalnego. Powyższe względy uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji, jak również uchylenie decyzji ją poprzedzającej, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej "ppsa"). Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższą ocenę prawną, którą jest związany na mocy art. 153 ppsa. Należy uwzględnić też okoliczność, że stosownie do art. 92 ust. 1 ustawy stypendia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1, 2 i 4, są przyznawane na semestr lub na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy, a gdy kształcenie trwa semestr - przez okres do 5 miesięcy, a zatem należy przyjąć, że za takie właśnie maksymalne okresy świadczenia te mogą przysługiwać danemu studentowi (a nie za cały rok kalendarzowy – por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Go 155/20 – dostępny jw.).

Jak podkreślono to powyżej sąd administracyjny dokonuje kontroli legalność rozstrzygnięć organów, natomiast nie orzeka co do istoty sprawy, zatem wbrew żądaniu skargi, Sąd nie orzekł co do istoty o przedmiocie sprawy, tj. o przyznaniu skarżącemu wnioskowanego świadczenia ani jego wysokości. Należy przy tym podkreślić, że merytoryczne rozpatrzenie wniosku skarżącego wymaga także zweryfikowania przez organy spełnienia przez skarżącego kryterium dochodowego, odnośnie czego w wydanych w sprawie decyzjach organy się nie wypowiedziały.

Jednocześnie należy wskazać, że na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.