Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 888/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-08-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6199 Inne o symbolu podstawowym 619
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 26 ust. 2
journal: Dz.U. 2009 nr 26 poz 157
law: Ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury.
article: par. 7,  par. 8, par. 9
journal: Dz.U. 2009 nr 107 poz 895
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej oraz prokuratorskiej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spraw.) Sędzia WSA Adam Lipiński Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Głowala po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na aplikację prokuratorską - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] marca 2011 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 29 ust. 4 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. Nr 26, poz. 157 ze zm.) w zw. z art. 104 § 1 oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania A.R., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w K. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...], w przedmiocie odmowy przyjęcia na aplikację prokuratorską.

Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym

i prawnym:

Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w K., na podstawie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy

o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, odmówił przyjęcia A.R. na aplikację prokuratorską.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że o przyjęciu na aplikację prokuratorską decyduje miejsce kandydata na liście klasyfikacyjnej aplikantów, o której mowa w art. 26 ust. 2 ustawy, przy uwzględnieniu limitu miejsc na tej aplikacji wyznaczonego przez Ministra Sprawiedliwości. Minister Sprawiedliwości zarządzeniem z dnia 31 marca 2010 r. w sprawie zarządzenia naboru na aplikację prokuratorską w 2010 r. (Dz. Urz. MS Nr 2, poz. 11) wyznaczył limit 75 miejsc. Dyrektor KSSiP ustalił miejsce A.R. na liście klasyfikacyjnej na pozycji [...]. Wobec zatem wyczerpania miejsc na aplikacji prokuratorskiej, Dyrektor KSSiP odmówił przyjęcia A.R. na aplikację prokuratorską.

A.R. wniósł od powyższej decyzji odwołanie do Ministra Sprawiedliwości zarzucając jej:

1. błędną interpretację przepisów art. 26 ust. 3 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, polegającą na przyjęciu, że o kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej aplikantów aplikacji ogólnej decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów i średniej punktów uzyskanych z praktyk, podczas gdy przepis ten mówi o "sumie punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów i praktyk w czasie aplikacji ogólnej" - co doprowadziło, do wadliwego sporządzenia listy klasyfikacyjnej i zniekształciło kolejność miejsc aplikantów na tej liście;

2. błędną interpretację § 8 ust. 3 w związku z § 7 ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej oraz prokuratorskiej (Dz. U. Nr 107, poz. 895), polegającą na przyjęciu, że aplikantowi, który nie zaliczył sprawdzianu w pierwszym terminie, liczy się do listy klasyfikacyjnej jedynie ocenę uzyskaną na sprawdzianie poprawkowym, ignorując tym samym ocenę pierwotnie uzyskaną, podczas gdy użyte w § 8 ust. 3 sformułowanie "stosuje się odpowiednio" pozwala na inną, bardziej racjonalną interpretację tego przepisu, pozwalającą chronić interesy aplikantów, którzy zaliczyli wszystkie sprawdziany przy pierwszym podejściu, co doprowadziło do wadliwego sporządzenia listy klasyfikacyjnej

i zniekształciło kolejność miejsc aplikantów na tej liście;

3. zaniżenie ocen odwołującego się ze sprawdzianów z dnia [...] kwietnia 2010 r.,

z dnia [...] sierpnia 2010 r., z dnia [...] października 2010 r. oraz z dnia [...] listopada 2010 r. - co również doprowadziło do wadliwego sporządzenia listy klasyfikacyjnej i zniekształciło kolejność miejsc aplikantów na tej liście.

Minister Sprawiedliwości, w wyniku rozpoznania powyższego odwołania, decyzją, z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w K. z dnia [...] grudnia 2010 r.

W uzasadnieniu decyzji, przytaczając treść przepisów ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 czerwca 2009 r., organ odwoławczy podniósł, iż

w przedmiotowej sprawie przyczyną wydania decyzji o odmowie przyjęcia A.R. na aplikację prokuratorską był brak spełnienia przesłanki związanej

z umieszczeniem go na liście klasyfikacyjnej na pozycji w granicach limitu określonego zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości w zakresie aplikacji prokuratorskiej.

Organ podkreślił przy tym, że sporządzenie listy klasyfikacyjnej stanowi czynność materialno-techniczną, niewywołującą bezpośrednio skutków prawnych. Skoro jednak miejsce na liście w sposób pośredni skutki takie wywołuje, przy ponownym merytorycznym rozpoznaniu sprawy przez organ II instancji konieczne było zbadanie, czy czynność ta dokonana została zgodnie z prawem, a w wypadku stwierdzenia ewentualnych naruszeń przepisów proceduralnych, stwierdzenie, czy mogło to mieć istotny wpływ na wynik postępowania.

Badając w tym zakresie postępowanie przeprowadzone przez organ I instancji Minister Sprawiedliwości stwierdził, że miejsce A.R. na liście klasyfikacyjnej zostało ustalone prawidłowo, a w konsekwencji brak było podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja narusza prawo. Organ odnosząc się do zarzutu nieprawidłowej oceny wskazanych w odwołaniu sprawdzianów wyjaśnił, że Minister Sprawiedliwości podobnie jak Dyrektor KSSiP, nie ma uprawnień do merytorycznego podważania ocen wystawionych przez komisję. Komisja ta jest niezależna, co oznacza, że Minister Sprawiedliwości nie może merytorycznie oceniać sposobu dokonywania ocen poszczególnych sprawdzianów. Podobnie Minister Sprawiedliwości nie ma kompetencji do ustalania ocen z przebiegu praktyk wystawianych przez patronów

i patrona koordynatora. W postępowaniu związanym z naborem na aplikację prokuratorską możliwość wniesienia odwołania została przewidziana jedynie od decyzji Dyrektora KSSiP, który jednak nie przeprowadza i nie ustala ocen ze sprawdzianów

i praktyk.

Ze względu na przyjęty w ustawie sposób uregulowania trybu odwoławczego należy uznać, że do kompetencji Dyrektora KSSiP należy dokonanie ostatecznego ustalenia miejsca aplikanta na liście klasyfikacyjnej. Ustalenie liczby punktów uzyskanych przez kandydata ze sprawdzianów i praktyk pozostaje zaś w sferze ustaleń faktycznych organu podejmującego decyzję o przyjęciu na aplikację specjalistyczną.

Z tej przyczyny organ I instancji ma obowiązek odniesienia się do liczby punktów uzyskanych ze sprawdzianów i praktyk, zaś organ odwoławczy winien ustalić, czy liczba ta została ustalona prawidłowo.

W toku postępowania odwoławczego mogą być zatem poprawiane błędy rachunkowe oraz weryfikowana zgodność formalna ocen wystawionych przez komisję, o której mowa w rozporządzeniu oraz ocen wystawionych przez patronów i patrona koordynatora. Minister Sprawiedliwości kontroluje także błędy w decyzji Dyrektora KSSiP, np. w kwestii błędnego ustalenia, że kandydat nie zostaje przyjęty na aplikację sędziowską lub prokuratorską, mimo wysokiej pozycji na liście klasyfikacyjnej, ale nie ma, podobnie jak Dyrektor KSSiP, uprawnień do merytorycznego podważenia ocen ze sprawdzianów wystawionych przez komisję lub ocen wystawionych przez patronów za praktyki.

Minister Sprawiedliwości, badając sprawę A.R., nie stwierdził, aby przy wyliczaniu punktów, Dyrektor KSSiP popełnił błędy rachunkowe, natomiast oceny ze sprawdzianów i praktyk mieszczą się w ustawowej skali i są zgodne

z kryteriami ocen sporządzonymi przez komisję.

Odnosząc się do zarzutu wydania decyzji w oparciu o błędnie, tj. niezgodnie

z dyspozycją art. 26 ust. 3 ustawy, wyliczoną sumę punktów ze wszystkich sprawdzianów i praktyk, a w konsekwencji wadliwe ustalenie pozycji na liście klasyfikacyjnej aplikantów, Minister Sprawiedliwości stwierdził, że nie jest on zasadny. W ocenie organu dokonana przez A.R. wykładnia powyższego przepisu jest niedopuszczalna. Dokonana jest bowiem w oderwaniu od brzmienia art. 25 ust. 5 ustawy, z którego treści wynika, że ocena z praktyk jest tylko jedna (łączna za wszystkie praktyki, przy czym warunkiem jej uzyskania jest wcześniejsze uzyskanie minimum 2 punktów za poszczególne praktyki, jako elementy składowe wystawianej następnie przez patrona koordynatora łącznej oceny). Wykładnia art. 26 ust. 3 ustawy prezentowana przez A.R. czyniłaby zaś ocenę łączną patrona koordynatora, o której mowa w art. 25 ust. 5 ustawy, bezprzedmiotową i bezcelową.

Przepis art. 26 ust. 3 ustawy, zgodnie z jego literalną wykładnią, winien być zatem rozumiany w ten sposób, że o kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej aplikantów decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów (tyle ocen ile sprawdzianów) i praktyk (jedna ocena końcowa). Organ wskazał, że także systemowa wykładnia przepisów art. 26 ust. 3 i art. 25 ust. 5 zdanie 2 ustawy, prowadzi do wniosku, że o miejscu na liście klasyfikacyjnej decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów oraz jednej oceny

z praktyk, wyliczonej zgodnie z zasadą wskazaną w art. 25 ust. 5 zdanie 2 ustawy.

Zdaniem organu, zaprezentowane w odwołaniu stanowisko, że o miejscu na liście decyduje proste zliczenie punktów ze sprawdzianów i punktów z praktyk jest sprzeczne z zasadą racjonalnego tworzenia prawa. Sporządzenie przez patrona koordynatora łącznej oceny z przebiegu wszystkich praktyk nie ma bowiem żadnego innego celu, niż przyjęcie jej za podstawę ustalenia miejsca na liście klasyfikacyjnej, zgodnie z art. 26 ust. 3 ustawy.

Rola patrona koordynatora polega w tym wypadku na podsumowaniu ocen ze wszystkich praktyk odbytych przez aplikanta w czasie trwania aplikacji. Łączna ocena

z praktyk jest bowiem, stosownie do brzmienia art. 25 ust. 5 ustawy, oceną wystawioną przez patrona koordynatora ze wszystkich praktyk odbytych w czasie aplikacji ogólnej. Za takim sposobem obliczania sumy punktów przemawia także treść § 9 ust. 2 rozporządzenia, który statuuje, że punkty uzyskane przez aplikanta w wyniku oceny wszystkich praktyk (a zatem jednej łącznej oceny) są sumowane z punktami ze sprawdzianów.

Minister Sprawiedliwości stwierdził też, że taki sposób rozumienia powyższych przepisów, znajduje potwierdzenie także w wykładni celowościowej. W myśl bowiem art. 52 pkt 2 ustawy, Minister Sprawiedliwości określi w drodze rozporządzenia m.in. sposób ustalania systemu punktowego oceny zaliczania sprawdzianów i ich poprawek, praktyk

i stażu objętych programem poszczególnych aplikacji, mając na względzie zakres wiedzy teoretycznej i praktycznej niezbędnej do zajmowania stanowiska (...) oraz konieczność jednolitej i obiektywnej oceny wiedzy i kwalifikacji aplikantów (...). Przywołany przepis w sposób nie budzący wątpliwości wskazuje zatem, że intencją ustawodawcy było, aby ocena wiedzy i kwalifikacji aplikantów była jednolita i obiektywna. Obiektywizm i jednolitość kryteriów oceny aplikanta realizowane są w pełnej formie w toku sprawdzianów przeprowadzanych dla wszystkich aplikantów przez te same zespoły egzaminacyjne, stosujące te same, jednolite kryteria oceny.

Minister Sprawiedliwości wskazał, że sprawdzian stanowi formę całościowej weryfikacji wiedzy i kwalifikacji aplikanta, obejmując zarówno wiedzę uzyskaną przez niego podczas zajęć teoretycznych, ale również umiejętności jej stosowania nabyte w trakcie praktyk. Natomiast oceny poszczególnych praktyk dokonuje patron, do którego aplikant został przydzielony w danym wydziale sądu. Patron koordynator ocenia zatem wyłącznie aplikanta przydzielonego mu do odbycia praktyk, mając w zasadzie ograniczoną możliwość porównania z poziomem wykonywania powierzonych czynności lub zadań przez innych aplikantów. Zobiektywizowaniu tej oceny służy zatem łączna ocena przebiegu wszystkich praktyk, dokonywana przez patrona koordynatora na podstawie art. 25 ust. 5 ustawy, w sposób wskazany w § 9 ust. 2 rozporządzenia, wymagająca od koordynatora podsumowania i uogólnienia ocen uzyskiwanych przez aplikantów od poszczególnych patronów praktyk.

Dodatkowym argumentem przemawiającym za prawidłowością wykładni dokonanej przez organ I instancji, jest wskazanie, że przyjęcie stanowiska odwołującego się oznaczałoby, że o dostępie do aplikacji prokuratorskiej decydują przede wszystkim oceny z praktyk, a nie ze sprawdzianów. Organ wskazał też, że treść analizowanych przepisów wskazuje, że suma punktów, o której mowa w art. 26 ust. 3 ustawy, obejmować ma punkty uzyskane przez aplikanta ze sprawdzianów oraz punkty wynikające z łącznej oceny przebiegu wszystkich praktyk, wystawionej przez patrona koordynatora.

Organ podał, że zgodnie ze znajdującym się w dołączonych aktach przebiegu aplikacji ogólnej arkuszem "oceny łącznej" z przebiegu wszystkich praktyk, które odbył A.R., wypełnionym przez patrona koordynatora, ocena ta wyniosła 5,0. Minister Sprawiedliwości wskazał też, że na gruncie obowiązujących przepisów nie ma podstaw do odrzucenia stanowiska, że ocena wystawiona przez patrona koordynatora powinna być średnią arytmetyczną ocen ze wszystkich praktyk. Niemniej jednak organ zaznaczył, że w przypadku A.R. patron koordynator, przy wystawianiu oceny łącznej, nie przyjął średniej arytmetycznej, lecz wystawił ją pomijając jedyną niższą ocenę (4) wśród uzyskanych ze wszystkich pozostałych praktyk ocen najwyższych (5). Ocenę wystawioną przez patrona koordynatora przyjęto następnie do ustalenia sumy punktów, o której mowa w art. 26 ust. 3 ustawy, odstępując w tym wypadku - na korzyść A.R. - od reguły ustalania tej oceny poprzez wyliczenie średniej arytmetycznej. Wskazał też, że należy przy tym uznać, że prawidłowe ustalenie łącznej oceny przebiegu praktyk nie może skutkować zmianą pozycji odwołującego na liście klasyfikacyjnej, z uwagi na treść art. 139 kpa.

Biorąc zatem pod uwagę oceny ze sprawdzianów i łączną ocenę z odbytych praktyk, organ podał, że A.R. uzyskał ogółem [...] punktów, który to wynik oznaczał [...] pozycję na liście klasyfikacyjnej.

Organ wskazał też, że przy przeprowadzaniu sprawdzianów nie została naruszona zasada równego traktowania wszystkich aplikantów. Poszczególne sprawdziany przeprowadzane były w identycznych dla każdego warunkach, na podstawie tych samych założeń i po takich samych zajęciach i praktykach. Organ nie stwierdził, aby sprawdziany w których uczestniczył odwołujący się zostały przeprowadzone w sposób sprzeczny z przepisami prawa lub różniły się od sprawdzianów, w których uczestniczyli pozostali aplikanci. Także zakres przedmiotowy, zasady i sposób ustalania ocen z tych sprawdzianów był jednakowy dla wszystkich aplikantów w roku szkolnym 2009/2010. Organ zaznaczył jednocześnie, że suma punktów uzyskanych przez poszczególnych na liście klasyfikacyjnej aplikantów umieszczonych na liście klasyfikacyjnej została ustalona w taki sam sposób –

o kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej decydowała suma punktów uzyskanych przez aplikantów ze wszystkich sprawdzianów i jednej łącznej oceny z przebiegu praktyk, wystawionej przez patrona koordynatora.

Organ nie podzielił również zarzutu A.R. o nieprawidłowym systemie oceniania aplikantów, którzy zaliczyli sprawdzian w terminie poprawkowym. Organ powołując się na § 8 ust. 3 rozporządzenia wskazał, że ocena uzyskana przez aplikanta ze sprawdzianu przeprowadzonego w terminie poprawkowym stanowi jedyną ocenę z tego sprawdzianu. Zgodnie z tym przepisem do sprawdzianu poprawkowego stosuje się taki sam system oceniania, jak do sprawdzianu zdawanego po raz pierwszy.

Decyzja ta stała się przedmiotem skargi A.R. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący zarzucił organowi:

1. naruszenie art. 26 ust. 3 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury polegające na przyjęciu, że o kolejności na liście klasyfikacyjnej aplikantów aplikacji ogólnej decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów i średniej punktów uzyskanych z praktyk, podczas gdy przepis ten mówi o "sumie punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów i praktyk w czasie aplikacji ogólnej" - co doprowadziło do wadliwego sporządzenia listy kwalifikacyjnej i zniekształciło kolejność miejsc aplikantów na tej liście;

2. naruszenie § 8 ust. 3 w zw. z § 7 ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie odbywania aplikacji sędziowskiej oraz prokuratorskiej polegające na przyjęciu, że aplikantowi, który nie zaliczył sprawdzianu w pierwszym terminie, liczy się do listy kwalifikacyjnej jedynie ocenę uzyskaną na sprawdzianie poprawkowym ignorując ocenę pierwotnie uzyskaną, podczas gdy użyte w § 8 ust. 3 sformułowanie "stosuje się odpowiednio" pozwala na inną, bardziej racjonalną interpretację tego przepisu, pozwalającą chronić interesy aplikantów, którzy zaliczyli wszystkie sprawdziany przy pierwszym podejściu - co doprowadziło do wadliwego sporządzenia listy kwalifikacyjnej i zniekształciło kolejność miejsc aplikantów na tej liście;

3. naruszenie art. 16 ust. 1 w zw. z art. 26 ust. 2 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, poprzez brak nadzoru merytorycznego nad prawidłowością ogłoszonej przez Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa

i Prokuratury listy kwalifikacyjnej w zakresie poprawności wystawionych ocen dla sprawdzianów skarżącego z dnia [...] kwietnia 2010 r., [...] sierpnia 2010 r., [...] października 2010 r. oraz [...] listopada 2010 r. – co doprowadziło do zaniżenia łącznej oceny na liście kwalifikacyjnej aplikantów.

W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie decyzji i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi powołując się na brzmienie art. 26 ust. 3 ustawy

o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury i zapis § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej i prokuratorskiej wskazał, że przepisy te są jasne i ich literalne brzmienie nie wywołuje wątpliwości co do obliczania końcowego wyniku punktowego aplikanta. Wskazał też, że wątpliwości takich nie wywołuje również powołana przez Ministra Sprawiedliwości treść art. 25 ust. 5 powołanej ustawy. Skarżący uznał bowiem, że sednem tego przepisu nie jest wyprowadzenie określonego sposobu obliczania punktacji z praktyk a jedynie wskazanie osoby odpowiedzialnej za dokonanie stosownego obliczenia (patrona koordynatora). Samo zaś obliczanie winno być dokonane w myśl art. 26 ust. 3 ustawy oraz § 9 ust. 2 powołanego rozporządzenia. Wskazał też, że nie sposób doszukać się alternatywnego sposobu obliczania punktacji z praktyk. "Łączny" to bowiem powstały

z połączenia, tworzący sumę czegoś. Sposób dokonania tej łącznej oceny określają inne przepisy (art. 26 ust. 3 ustawy oraz § 9 ust. 2 rozporządzenia). W opozycji do użytego zwrotu przepis ten mówi też o końcowej opinii patrona koordynatora, co zdaniem skarżącego pozostawia koordynatorowi pewną swobodę działania przy sporządzaniu takiej opinii. Jednocześnie jednak przepis ten nie mówi o końcowej ocenie, ale o ocenie łącznej przebiegu wszystkich praktyk i takie rozróżnienie ze strony ustawodawcy, zdaniem skarżącego byłoby celowe. Skarżący nie zgodził się z dokonaną przez organ wykładnią językową tych przepisów, uznając, że ustawodawca nie użył w treści art. 26 ust. 3 ustawy zwrotu suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów i łączna ocena praktyk, podobnie w treści § 9 ust. 2 rozporządzenia nie ma mowy o sumowaniu. Skarżący wskazał również, że stwierdzenie organu o jednolitości i obiektywnej ocenie wiedzy i kwalifikacji aplikantów nie może mieć zastosowania do patrona koordynatora, który nie ma przecież okazji przyglądać się pracy aplikanta, co prowadzi do absurdu, że nieobiektywne są oceny poszczególnych patronów praktyk, a jedynie obiektywną oceną jest ocena patrona koordynatora. Skarżący powołał się również na uchwałę nr [...] Rady Programowej Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w sprawie interpretacji art. 26 ust. 3 ustawy, w której wyraziła ona opinię, że nie ma podstaw do przyjęcia, iż łączna ocena z przebiegu praktyk, o której mowa w art. 25 ust. 5 zdanie 3 ustawy, jest średnią arytmetyczną ocen ze wszystkich praktyk. W konsekwencji uznał, że sposób obliczania punktów aplikantów przez organ I instancji, a następnie przez Ministra Sprawiedliwości jest błędny i wynika z błędnej interpretacji omawianej regulacji.

W skardze A.R. zarzucił również, że podejście organu przy ocenianiu egzaminów poprawkowych jest niesprawiedliwy z wielu powodów. Wskazał, że Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury a następnie Minister Sprawiedliwości posłużyli się przy interpretacji wspomnianych wyżej przepisów wykładnią językową nie zważając na uwagi ogółu aplikantów i zasłaniając się jasnością przepisu. Podając, że przepis § 8 ust. 3 rozporządzenia posługuje się zwrotem "odpowiednio" powołał się na wyrok SN z dnia 8 maja 1998 r. o sygnaturze akt I CKN 664/97, OSNC nr 1/1999, poz. 7 i wskazał, że interpretacja organu prowadzi do absurdalnych i rażąco niesprawiedliwych rozstrzygnięć.

Odnośnie naruszenia przez organ art. 16 ust. 1 ustawy skarżący zarzucił organowi, że jako organ nadzoru nie odniósł się w uzasadnieniu swojej decyzji do zarzutów skierowanych pod adresem wskazanych przez niego dat poszczególnych sprawdzianów, co w konsekwencji doprowadziło do zaniżenia jego łącznej punktacji.

W dalszej części skargi A.R. zakwestionował sposób oceny jego sprawdzianów z dat wyżej wskazanych polemizując z ich ocenami.

Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj

w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.

Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga A.R. nie zasługuje na uwzględnienie.

Zasady odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej i prokuratorskiej reguluje ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. Nr 26, poz. 157 ze zm.), zwana dalej ustawą, oraz rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie odbywania aplikacji ogólnej, sędziowskiej oraz prokuratorskiej (Dz. U. Nr 107, poz. 895).

Ustawa o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury wprowadziła nowy sposób przeprowadzenia naboru na aplikację sędziowską i prokuratorską. W miejsce zdecentralizowanego modelu przyjęć na aplikację prowadzonego oddzielnie dla prokuratur i sądów, przez 36 ośrodków szkolenia aplikantów sędziowskich

i prokuratorskich, ustawa buduje zcentralizowany model aplikacji. Aplikacja ta przez pierwsze 12 miesięcy ma charakter ogólny, wspólny dla kandydatów na aplikantów prokuratorskich i sędziowskich. Kolejny etap stanowią aplikacje specjalistyczne: sędziowska i prokuratorska. W tym modelu aplikację prowadzi jeden wyspecjalizowany podmiot, jakim jest Krajowa Szkoła Sądownictwa i Prokuratury. Nowy model aplikacji ma służyć temu, aby z jednej strony lepiej przygotować przyszłych sędziów

i prokuratorów do potrzeb współczesnego wymiaru sprawiedliwości, a z drugiej obniżyć koszty prowadzenia aplikacji (uzasadnienie do projektu ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, strona 1 i 2, opublikowane na www.ms.gov.pl).

W myśl art. 16 ust. 2 ww. ustawy, Minister Sprawiedliwości zarządza,

w zależności od potrzeb kadrowych sądów i prokuratury, nabór na aplikację ogólną, sędziowską oraz prokuratorską i jednocześnie wyznacza limity miejsc na te aplikacje.

Aplikacja ogólna trwa 12 miesięcy (art. 25 ust. 1 ustawy), a warunkiem jej ukończenia jest uzyskanie pozytywnych ocen ze wszystkich sprawdzianów i praktyk objętych programem aplikacji (art. 26 ust. 1 ustawy). W trakcie aplikacji ogólnej aplikanci odbywają zajęcia w Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury oraz praktyki zgodnie z programem aplikacji (art. 25 ust. 3 ustawy).

Na czas odbywania przez aplikanta praktyk, zgodnie z programem aplikacji ogólnej, jak stanowi art. 25 ust. 5 ustawy, Dyrektor KSSiP, w uzgodnieniu z patronem koordynatorem, wyznacza aplikantowi patrona każdej z praktyk, który zapoznaje aplikanta z czynnościami należącymi do zakresu jego obowiązków w trakcie praktyk

i niezwłocznie po jej zakończeniu przedstawia patronowi koordynatorowi pisemną opinię wraz z oceną przebiegu praktyk. W oparciu o te opinie i oceny patron koordynator sporządza końcową opinię wraz z łączną oceną przebiegu wszystkich praktyk, które odbył aplikant.

Z kolei w myśl § 7 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, po każdym cyklu zajęć i praktyk przeprowadza się sprawdzian wiedzy z zakresu tych zajęć i praktyk (ust. 1). Sprawdzian przeprowadza trzyosobowa komisja powołana przez Dyrektora KSSiP spośród jej wykładowców biorących udział w szkoleniu aplikantów (ust. 2). Komisja opracowuje szczegółowy zakres tematyczny, a także metody i formy przeprowadzenia oraz oceny każdego sprawdzianu (ust. 3). Oceny sprawdzianu są formułowane w systemie punktowym od 0 do 5 punktów. Warunkiem zaliczenia sprawdzianu jest uzyskanie co najmniej 2 punktów (ust. 4).

Zgodnie natomiast z § 9 ust. 1 rozporządzenia, oceny praktyk dokonuje patron

w systemie punktowym w skali od 0 do 5 punktów, a punkty uzyskane przez aplikanta

w wyniku ocen wszystkich praktyk są sumowane z punktami uzyskanymi ze sprawdzianów (§ 9 ust. 2).

Dyrektor KSSiP, stosownie do przepisu art. 26 ust. 2 ustawy, w terminie 14 dni od dnia zakończenia aplikacji ogólnej, ogłasza w Biuletynie Informacji Publicznej listę klasyfikacyjną aplikantów. Lista zawiera imiona, nazwiska aplikantów, z podaniem liczby punktów uzyskanych przez każdego aplikanta w trakcie aplikacji ogólnej oraz liczby porządkowej wskazującej jego miejsce na liście. W ust. 3 powyższego artykułu postanowiono, że o kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej aplikantów decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów i praktyk w czasie aplikacji ogólnej. Na tej podstawie Dyrektor KSSiP, zgodnie z art. 29 ust. 2 ustawy, wydaje decyzję w sprawie przyjęcia na aplikację sędziowską albo prokuratorską, według kolejności umieszczenia kandydata na liście klasyfikacyjnej aplikantów, o której mowa w art. 26 ust. 2, do miejsca wyczerpania limitu przyjęć na te aplikacje.

Zasadnicza istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do sposobu ustalenia liczby punktów, jakie uzyskuje aplikant po zakończeniu aplikacji ogólnej, determinującej określenie jego miejsca na liście klasyfikacyjnej.

Przepis art. 26 ust. 3 ustawy stanowi, że o kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej aplikantów decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów i praktyk w czasie aplikacji ogólnej. Jak trafnie zauważył Minister Sprawiedliwości, dokonując wykładni art. 26 ust. 3 ustawy, nie można pomijać treści jej art. 25 ust. 5, który posługuje się pojęciem "łącznej oceny przebiegu wszystkich praktyk, które odbył aplikant". Zgodnie z treścią powyższego przepisu w oparciu o opinie i oceny wystawione przez patronów poszczególnych praktyk, patron koordynator sporządza końcową opinię wraz z łączną oceną przebiegu wszystkich praktyk.

W ocenie Sądu, należy zgodzić się z organem, że literalna wykładnia art. 26 ust. 3 w powiązaniu z art. 25 ust. 5 ustawy prowadzi do wniosku, że o miejscu na liście klasyfikacyjnej decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów oraz jednej oceny łącznej z praktyk (wystawionej przez patrona koordynatora).

Za takim rozumieniem art. 26 ust. 3 ustawy przemawia, zdaniem Sądu, także treść przepisu § 9 ust. 2 rozporządzenia, który stanowi, że punkty uzyskane przez aplikanta w wyniku oceny wszystkich praktyk (a zatem punkty uzyskane w wyniku oceny łącznej wystawionej przez patrona koordynatora) są sumowane z punktami uzyskanymi ze sprawdzianów.

Przepis art. 26 ust. 3 ustawy, zgodnie z jego literalną wykładnią, winien być zatem rozumiany w ten sposób, że o kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej aplikantów decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów (tyle ocen ile sprawdzianów) i jednej oceny łącznej z praktyk wystawionej przez patrona koordynatora.

Zasadne, zdaniem Sądu, jest stanowisko organu, iż za takim sposobem ustalania miejsca aplikanta na liście klasyfikacyjnej przemawia również wykładnia celowościowa przepisów ustawy. Zgodnie bowiem z art. 52 pkt 2 ustawy, stanowiącym upoważnienie ustawowe dla Ministra Sprawiedliwości do określenia w drodze rozporządzenia m.in. sposobu ustalania systemu punktowego oceny zaliczania sprawdzianów i ich poprawek, praktyk i stażu objętych programem poszczególnych aplikacji, winien mieć on na względzie konieczność jednolitej i obiektywnej oceny wiedzy i kwalifikacji aplikantów. Taką jednolitość i obiektywizm zapewniają najpełniej sprawdziany przeprowadzone dla wszystkich aplikantów przez te same zespoły egzaminacyjne, stosujące te same, jednolite kryteria oceny. Nie bez znaczenia jest ponadto okoliczność, iż sprawdzian stanowi formę całościowej weryfikacji wiedzy, obejmującą zarówno wiedzę uzyskaną podczas zajęć teoretycznych, jak i umiejętności jej stosowania nabyte w toku praktyk, co wynika z treści § 7 ust. 1 powołanego rozporządzenia. Ponadto zgodnie z art. 26 ust. 3 zdanie 2, w przypadku równej liczby punktów uzyskanych przez aplikantów

o kolejności decyduje suma punktów uzyskanych ze sprawdzianów, co oznacza nadanie przez ustawodawcę prymatu ocenom ze sprawdzianów, a nie praktyk.

Konsekwencją przyjęcia, iż o miejscu aplikanta na liście klasyfikacyjnej decyduje suma punktów uzyskanych ze wszystkich sprawdzianów i jednej oceny łącznej

z przebiegu wszystkich praktyk, było określenie sposobu ustalenia owej "łącznej oceny"

z praktyk. Zdaniem Sądu przyjęcie, iż ową "łączną ocenę" ustala się jako średnią arytmetyczną ocen ze wszystkich praktyk jest ze wszech miar zasadne, bowiem taki sposób wystawienia oceny łącznej z praktyk jest najbardziej miarodajny, obiektywny

i sprawiedliwy dla wszystkich aplikantów, a nadto mieści się w skali punktowej określonej w § 9 ust. 1 rozporządzenia.

Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących zasad oceniania poszczególnych sprawdzianów należy zgodzić się z organem, że Minister Sprawiedliwości nie może merytorycznie oceniać sposobu dokonywania ocen poszczególnych sprawdzianów przez komisję, powołaną zgodnie z § 7 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia. Zarówno ustawa, jak i rozporządzenie, nie zawierają bowiem regulacji, która przewidywałaby tryb odwoławczy od ocen wystawionych przez komisje przeprowadzające sprawdziany wiedzy. Ocena sprawdzianu pod względem merytorycznym należy do wyłącznej kompetencji komisji. Co prawda w myśl art. 16 ust. 1 ustawy, Minister Sprawiedliwości sprawuje nadzór merytoryczny nad aplikacjami: ogólną, sędziowską i prokuratorską, lecz nie oznacza to, w ocenie Sądu, że może on ingerować w kompetencje komisji w zakresie oceniania poszczególnych sprawdzianów. Jego rola sprowadza się jedynie do kontroli formalnej, polegającej przykładowo na sprawdzeniu, czy wystawione oceny mieszczą się w przewidywanej skali, i czy zostały one uzasadnione.

W postępowaniu związanym z naborem na aplikację prokuratorską możliwość wniesienia odwołania została przewidziana jedynie od decyzji Dyrektora KSSiP. Ze względu na przyjęty w ustawie sposób uregulowania trybu odwoławczego do kompetencji Dyrektora KSSiP należy dokonanie ostatecznego ustalenia miejsca aplikanta na liście klasyfikacyjnej. Ustalenie liczby punktów uzyskanych przez kandydata ze sprawdzianów i praktyk pozostaje w sferze ustaleń faktycznych organu podejmującego decyzję o przyjęciu na aplikację specjalistyczną. Z tej przyczyny organ I instancji ma obowiązek odniesienia się do liczby punktów uzyskanych ze sprawdzianów i praktyk, zaś organ odwoławczy winien ustalić, czy liczba ta została ustalona prawidłowo.

W toku postępowania odwoławczego mogą być zatem poprawiane błędy rachunkowe oraz weryfikowana zgodność formalna ocen wystawionych przez komisję, o której mowa w rozporządzeniu oraz ocen wystawionych przez patronów i patrona koordynatora. Minister Sprawiedliwości kontroluje także błędy w decyzji Dyrektora KSSiP, np. w kwestii błędnego ustalenia, że kandydat nie zostaje przyjęty na aplikację sędziowską lub prokuratorską, mimo wysokiej pozycji na liście klasyfikacyjnej, ale nie ma, podobnie jak Dyrektor KSSiP, uprawnień do merytorycznego podważenia ocen ze sprawdzianów wystawionych przez komisję.

Nieuzasadnione w ocenie Sądu są zarzuty dotyczące zasad oceniania sprawdzianów poprawkowych. Zgodnie z przepisem § 8 ust. 3 rozporządzenia, do sprawdzianu poprawkowego stosuje się taki sam system oceniania, jak do sprawdzianu zdawanego przez aplikanta w pierwszym wyznaczonym terminie. Oznacza to, że oceny ze sprawdzianu poprawkowego są formułowane także w systemie punktowym w skali od 0 do 5 punktów, a warunkiem zaliczenia sprawdzianu jest uzyskanie co najmniej 2 punktów. Ocena uzyskana przez aplikanta ze sprawdzianu przeprowadzonego

w terminie poprawkowym stanowi tym samym jedyną ocenę z tego sprawdzianu, która jest oceną relewantną dla określenia liczby punktów uzyskanych z tego sprawdzianu.

Odnośnie zaś podnoszonej w skardze uchwały Rady Programowej Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. w sprawie interpretacji art. 26 ust. 3 ustawy, to należy podkreślić, iż uchwała ta nie jest aktem normatywnym wiążącym Dyrektora KSSiP, jest tylko opinią Rady Programowej. Dyrektor KSSiP oraz Minister Sprawiedliwości mają natomiast obowiązek stosować się do obowiązujących przepisów prawa.

Co do pozostałych zarzutów skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie w pełni podziela stanowisko Ministra Sprawiedliwości zawarte

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, ustosunkowując się do nich jako zarzutów odwoławczych. Decyzja nie zawiera też innych naruszeń przepisów postępowania,

a szczególnie takich, które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy. Tylko bowiem takie naruszenia, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, powodują konieczność uchylenia decyzji.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.