Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 337/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2021-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4, art. 28 ust. 1, art. 29 ust. 1 pkt 14
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant St. inspektor sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2021 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...], nr [...], [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. (dalej: [...]WINB), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej: Kpa, oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.), dalej jako: Prawo budowlane lub Pb, po rozpatrzeniu odwołania S. M. (dalej jako: skarżący, inwestor lub strona) od decyzji z [...], nr a wydanej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] (dalej: PINB) nakazującej skarżącemu, jako współwłaścicielowi działki a i inwestorowi, rozbiórkę obiektu budowlanego - budynku gospodarczego na działce a w miejscowości G. przy ul. [...] – decyzję pierwszinstancyjną utrzymał w mocy.

Argumentując podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy, po zaprezentowaniu dotychczasowego przebiegu postępowania, według chronologii zdarzeń, wskazał prawne regulacje przedmiotu stanowiące podstawę rozstrzygnięcia. W tych ramach przypomniał, że pismem z 2 kwietnia 2019 r. C. M. zawiadomił PINB o wybudowaniu przez skarżącego nielegalnie wiaty, bez zgody pozostałych współwłaścicieli działki położnej przy ul. [...] w G. W konsekwencji organ I instancji wyznaczył na dzień 5 czerwca 2019 r. kontrolę tego obiektu w związku z podejrzeniem naruszenia obowiązujących przepisów Prawa budowlanego. W piśmie z 13 maja 2019 r. A. M., E. M. oraz A. M. oświadczyły, że aktualnie nieruchomość przy ul. [...] w G. użytkowana jest wyłącznie przez S. M., jej współwłaściciela, który prawdopodobnie był inwestorem spornej wiaty, wybudowanej bez zgody pozostałych współwłaścicieli.

W trakcie przeprowadzonej kontroli PINB ustalił, że znajdujący się na dz. a obiekt jest budynkiem gospodarczym o wymiarach 610x615 cm i wysokości 380 cm, konstrukcji stalowej (rury ø 100, ø 50). W protokole opisano, że wykonano "dźwigary dachowe z rur 2. Ściany i dach pokryte blachą trapezową i częściowo falistą. Fundamenty betonowe. Słupy z rur stalowych zakotwione w podmurówce na trzech długościach ścian (2x dł. i 1x szer.) o gr. 20 cm i wysokości śr. 50 cm wykonanej z betonu. Po lewej stronie od wejścia głównego w postaci dwóch bram przesuwnych o wymiarach 300x300 cm znajduje się mur oporowy o dł. 750 cm, wys. 50 cm i gr. 20 cm, który stanowi element powstałego budynku gospodarczego, gdyż zakotwione są w nim trzy słupy stalowe ø 50 stanowiące podparcie okapu dachu wysuniętego na odległość 130 cm. Wewnątrz budynku brak jest posadzki. Budynek zlokalizowany jest w odległości 400 cm od granicy działki nr b, a mur oporowy - 250 cm".

Organ I instancji wskazał, że obiekt został wybudowany etapami w okresie od roku 2012 do roku 2016 zaznaczając, że podczas kontroli nie przedłożono zgłoszenia bądź pozwolenia na budowę obiektu oraz dokumentu potwierdzającego prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Z oświadczenia, obecnego w trakcie kontroli S. M. wynika, że w latach 2012-2013 dokonał zgłoszenia na wykonanie "blaszaka" (garażu) w Starostwie Powiatowym w [...], a współwłaściciele T. M. (mieszkający w [...]) i B. M. (nieżyjący od roku [...]) wyrazili ustną zgodę na wykonanie tego budynku w roku 2012.

Mając na uwadze wyniki kontroli PINB wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wybudowanego obiektu budowlanego w postaci budynku gospodarczego na dz. nr a w m. G. przy ul. [...], a odrębnym pismem wystąpił do Starostwa Powiatowego w [...] o udostępnienie oryginałów zgłoszeń lub pozwoleń (z lat 2012-2019) na wykonanie robót budowlanych polegających na wybudowaniu budynku gospodarczego wyżej wymienionej nieruchomości. W odpowiedzi z 24 czerwca 2019 r. Starosta [...] wskazał, że w latach 2012-2019 nie toczyło się żadne postępowanie administracyjne z wniosku S. M. w wyżej wymienionej sprawie, ani nie dokonano zgłoszenia przystąpienia do wykonywania ww. robót budowlanych.

Postanowieniem z [...], nr [...] PINB nakazał stronie, jako współwłaścicielowi działki a i inwestorowi, wykonującemu bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę roboty budowlane, polegające na wybudowaniu przedmiotowego budynku gospodarczego: 1) wstrzymać prowadzenie dalszych robót budowlanych; 2) przedłożyć w terminie do 30 listopada 2019 r. zaświadczenie wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; dokumenty, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3 Prawa budowlanego. W uzasadnieniu wyjaśniono, że przedłożenie dokumentów w wyznaczonym terminie traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona. Organ I instancji wskazał również, że niespełnienie nałożonego obowiązku w określonym terminie skutkować będzie wydaniem decyzji o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego. Dalej podkreślił, że warunkiem zalegalizowania samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego jest uiszczenie opłaty legalizacyjnej, która w niniejszej sprawie wynosić będzie 25.000 zł.

Skarżący przedłożył PINB zgłoszenie z 9 września 2010 r., złożone do Starostwa Powiatowego w [...] dotyczące budowy dwóch wiat wolnostojących (garażowo-gospodarczych) o powierzchni do 25 m2 (każda) na nieruchomości położonej w G. przy ul. [...] na działce nr a. Do zgłoszenia dołączono projekt opracowania oraz oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Organ administracji architektoniczno-budowlanej stopnia podstawowego nie wniósł sprzeciwu.

Pismem z 9 grudnia 2019 r. C. M. zwrócił się do organu pierwszoinstancyjnego z prośbą o przekazanie informacji o sposobie zakończenia niniejszej sprawy, w związku z niespełnieniem przez stronę obowiązku nałożonego postanowieniem z [...], nr [...]. W odpowiedzi PINB zawiadomił strony o prawie do czynnego udziału w postępowaniu oraz o możliwości wypowiedzenia się, co do zebranego w sprawie materiału dowodowego podczas przeprowadzonego postępowania - w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia. W uzasadnieniu organ powiatowy wskazał, że skarżący nie wykonał obowiązku nakazanego w postanowieniu, ale 28 listopada 2019 r. przedłożył odnalezione w archiwum Wydziału Architektury i Budownictwa Starostwa Powiatowego w [...] zgłoszenie z 9 września 2010 r. zamiaru przystąpienia do budowy dwóch wiat wolnostojących (garażowo-gospodarczych) o powierzchni do 25 m2 każda. Kontynuując organ I instancji wskazał, że do zgłoszenia dołączono projekt, z którego wynika, że "z dniem 31 września 2010 r. należało przystąpić do budowy dwóch niezależnych wiat garażowo-gospodarczych o powierzchni zabudowy do 25 m2 każda w zabudowie bliźniaczej w odległości 5 cm pomiędzy ścianami bocznymi w konstrukcji stalowej, dach i ściany boczne kryte blachą trapezową bez docieplenia i okien. Bez instalacji elektrycznej i sanitarnej". W tych okolicznościach organ I instancji stwierdził, że obiekty objęte zgłoszeniem nie zostały wykonane, a zgłoszenie zamiaru ich wykonania utraciło ważność. Podniósł, że kwestionowany budynek gospodarczy o powierzchni zabudowy 37,5 m2 powstał w miejscu, w którym miały powstać dwie wiaty gospodarczo-garażowe i na jego wybudowanie inwestor winien uzyskać pozwolenie na budowę.

W odpowiedzi inwestor pismem z 3 lutego 2020 r. wyjaśnił, że w trakcie kontroli nie pamiętał konkretnej daty przystąpienia do realizacji budowy dwóch wiat wolnostojących i w związku z tym podał przybliżony termin wykonania inwestycji, o czym organ powiatowy został poinformowany. Dodatkowo zaznaczył, że realizacja robót budowlanych w postaci budowy wiaty wykonana została na podstawie zgłoszenia z 26 września 2010 r., a PINB błędnie posługuje się pojęciem budynek gospodarczy.

Decyzją z [...], nr [...], organ I instancji nakazał inwestorowi, jako współwłaścicielowi działki a, rozbiórkę przedmiotowego budynku gospodarczego w związku z niespełnieniem w wyznaczonym terminie obowiązków wynikających z postanowienia z [...], nr [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśnił, że sporny budynek gospodarczy został wybudowany bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę i niezgodnie ze zgłoszeniem z 26 września 2010 r., które zostało w niniejszej sprawie przedłożone. Obejmowało ono budowę dwóch wiat wolnostojących o powierzchni do 25 m2 każda, które nie powstały, a w ich miejsce został wybudowany budynek gospodarczy.

Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się skarżący. W odwołaniu do [...]WINB zarzucił organowi I instancji błędne ustalenie terminu wykonania przedmiotowych prac budowlanych, a ponadto jego zdaniem obiekt wykonano na podstawie zgłoszenia z 26 września 2010 r. i zgodnie z jego treścią. Wskazał, że PINB nieprawidłowo posługuje się pojęciem budynek gospodarczy, stąd wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...], nr [...], uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że brak dokładnego opisu budynku gospodarczego uniemożliwia dokonanie porównania tego budynku do obiektów objętych zgłoszeniem. Dopiero po porównaniu tych obiektów i wskazaniu zasadniczych różnic pomiędzy nimi można będzie z całą pewnością stwierdzić, czy wybudowany budynek gospodarczy powstał w wyniku samowoli budowlanej, stosownie do art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego, czy też budynek ten powstał w wyniku przebudowy wiat wybudowanych w oparciu o przyjęte zgłoszenie, co wiązałoby się ze zmianą kwalifikacji dokonanej samowoli budowlanej.

Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się C. M., który wniósł sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Jego środek zaskarżenia został odrzucony postanowieniem z dnia z 10 września 2020 r., sygn. akt II SA/Op 202/20.

Prowadząc ponownie postępowanie PINB wyznaczył na dzień 5 sierpnia 2020 r. oględziny. W ich trakcie ustalono, że sporny budynek posiada wymiary 600x620 cm, wysokość do okapu 300 cm, a do szczytu 370 cm oraz fundament - ławę fundamentową wykonaną niezbrojonego betonu, zagłębioną w ziemi ok. 40 cm, nad ziemią od 20 do 70 cm, grubości 25 cm i długości 2x620 cm i 1x600 cm. W protokole opisano konstrukcję obiektu: trzy wiązary trójkątne wykonane z rur spawanych ¾", 1" i 2", dodatkowo cztery rury 2" od okapu do szczytu. Wskazano, że wiązary oparte są na dziewięciu słupach ø 100 mm, wysokości 300 cm zatopionych w betonowych fundamentach, oraz jednym słupie, wysokości 370 cm. Wzdłuż przyspawano 5 szt. rur ø 2 do wiązarów i rur o dl. 620 cm. Budynek posiada ściany, dach i dwie bramy przesuwne o wym. 280x300. Na dachu i bramach blacha trapezowa, a na ścianach blacha falista. Następnie organ I instancji podał, że w środku wykonano ścianę działową konstrukcji drewnianej z desek 30 mm, pokrytą płytą pilśniową twardą, a budynek nie jest wykończony, bowiem brak jest posadzki, rynien i instalacji elektrycznej. Skarżący oświadczył do protokołu, że roboty budowlane przy tym obiekcie rozpoczął we wrześniu 2010 r., a C. M. oświadczył, że roboty budowlane były rozpoczęte na wiosnę 2013 r. bez zgody współwłaścicieli posesji. Do protokołu załączono szkice i dokumentację fotograficzną.

Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego PINB decyzją z [...], nr [...], nakazał inwestorowi, jako współwłaścicielowi działki a i inwestorowi, rozbiórkę obiektu budowlanego - budynku gospodarczego na dz. a w m. G. przy ul. [...]. Zdaniem organu podczas oględzin 5 sierpnia 2020 r. ustalono, że nie zrealizowano inwestycji na podstawie zgłoszenia do Starostwa Powiatowego w [...] z 26 września 2010 r. czyli budowy dwóch wiat o wymiarach "3,5x7,0 m każda, wysokości 3,5 m do kalenicy i 2,5 m do okapu, w konstrukcji stalowej, na ławach fundamentowych z betonu B15 i zbrojenia z prętów 4x ø12 i strzemion ø 6 co 40 cm. Posadowienie fundamentu

1,20 m, posadzka betonowa, ściany z trzech stron dla każdej wiaty o grubości blachy trapezowej bez ocieplenia, dach jednospadowy z blachy trapezowej o spadku 5°". Organ I instancji podniósł nadto, że wiaty miały być wybudowane w odległości 5 cm od ścian bocznych.

Kontynuując uzasadnienie organ I instancji wyjaśnił, że na działce nr a w miejscu, w którym miały być wybudowane wyżej wymienione dwie wolnostojące wiaty, wykonano budynek gospodarczy o wymiarach 6,0x6,20 m i powierzchni zabudowy 37,20 m2; wysokości

3,70 m do kalenicy i

3,0 m do okapu. Budynek posadowiony jest na trzech ławach betonowych niezbrojonych szer. 25 cm zagłębionych w ziemi ok. 40 cm i nad ziemią 20-70 cm. Konstrukcję stalową budynku stanowi 9 słupów dł. 3 m o śr. 100 mm i 1 słup dwuceowy 100x100 mm, zabetonowane w ławach fundamentowych, na których posadowione są trzy stalowe wiązary trójkątne dachowe z rur spawanych 3/4", 1" i 2", dodatkowo cztery rury 2 od okapu do szczytu. Wzdłuż ścian bocznych przyspawano do wiązarów 5 szt. rur 2 o dł. 6,20 m; ściany, dach dwuspadowy, a także bramę dwuskrzydłową przesuwną wykonano z blachy trapezowej i falistej. Okap z jednej strony wysunięty ok. 50 cm, a z drugiej 140 cm wsparty na rurze stalowej 2 posadowionej na trzech słupach 2 zabetonowanych w wykonanym murze oporowym betonowym o dł. 6,20 m i szer. 25 cm, wys. nad ziemią 45 cm, znajdującym się w odległości 2,5 m od granicy działki nr b. Przez środek budynku wzdłuż dłuższej ściany wykonano ściankę działową (przepierzenie) z desek i płyty pilśniowej, nie będącą ścianą nośną. Powierzchnia zabudowy ww. obiektu wynosi 37,20 m2.

PINB uznał, że budynek gospodarczy, którego główną konstrukcją jest dziewięć słupów stalowych 2" i trzy trójkątne wiązary stalowe rozpiętości 6 m dwa skrajne i jeden środkowy oparte na słupach, nie stanowi dwóch niezależnych wiat o powierzchni zabudowy do 25m2 każda, stojących w odległości 5 cm od siebie, które należało wykonać na podstawie zgłoszenia z 2010 r. Przedmiotowy budynek gospodarczy został wybudowany bez wymaganego pozwolenia, wobec czego stanowi samowolę budowlaną. W związku natomiast z niewykonaniem postanowienia nr [...] z [...] organ I instancji uznał, że należało wydać nakaz rozbiórki na podstawie art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego.

Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się inwestor. W odwołaniu do [...]WINB zaskarżył je w całości wnosząc o jego uchylenie i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że organ pierwszej instancji uniemożliwił mu wypowiedzenie się co do zebranego materiału dowodowego, stosownie do art. 10 Kpa. Ponadto w jego ocenie PINB nadal błędnie ustalił istotne dla sprawy okoliczności, w tym okres wykonywania prac i charakter zrealizowanej inwestycji przyjmując, że wykonane prace były oderwane od dokonanego zgłoszenia. Podniósł, że wiata została wybudowana, a organ nieprawidłowo posługuje się pojęciem budynek gospodarczy. Ponownie podkreślił, że prace podjęte na działce w zakresie wiaty były realizowane na podstawie zgłoszenia z 26 września 2010 r. i niezasadne jest stwierdzenie, że inwestycja została zrealizowana niezgodnie ze zgłoszeniem. Zdaniem strony PINB błędnie zakwalifikował budynek jako budynek gospodarczy podczas, gdy są to dwie wiaty wykonane w sposób opisany w zgłoszeniach, co do których nie wniesiono sprzeciwu. Jednocześnie wskazał, że organ I instancji nie zastosował się do zaleceń określonych w decyzji organu odwoławczego z [...], nr [...], czym naruszył procedurę i nie rozpatrzył istoty sprawy. Zauważył, że nawet jeśli pomiędzy wiatami nie zachowano odstępu określonego w zgłoszeniu, nie oznacza to, że nakazem rozbiórki należy objąć całą wiatę.

Przytoczoną na wstępie decyzją z [...], [...]WINB utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie [...]. W uzasadnieniu organ opisał zasadę dwuinstancyjności postępowania i wskazał, że zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 Kpa organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję, gdy w wyniku rozpoznania sprawy orzeczenie organu odwoławczego pokrywa się z rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdza, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest prawidłowe zarówno z punktu widzenia zgodności z prawem, jak i pod względem celowości.

Wyjaśnił następnie, że zgodnie z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471), która weszła w życie 19 września 2020 r., do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1 (tj. ustawą z dnia 7 lipca 1994 r.Prawo budowlane, Dz. U. z 2019 r., poz. 1186 z późn. zm.), wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. W konsekwencji [...]WINB wskazał, że w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym do 18 września 2020 r. (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r.,poz. 1333). Dalej podkreślił, że podstawą badanej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] był art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego. Po przytoczeniu ich treści oraz art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego organ odwoławczy wskazał, że budowa budynku gospodarczego o powierzchni powyżej 35 m2, który to obiekt jest przedmiotem niniejszego postępowania, wymagała uzyskania pozwolenia na budowę. [...]WINB podkreślił, że niezależnie od daty rozpoczęcia robót budowlanych stan prawny w odniesieniu do budowy budynków gospodarczych, garaży, wiat, przydomowych ganków i oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy, z jaką mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie — 37,20 m2, zasadniczo nie uległ zmianie. Organ ten wskazał, że zarówno w 2010 r. (art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego; tekst jedn. Dz.U. nr 156, poz. 1118 z późn. zm.), jak i w chwili orzekania (art. 29 ust. 1 pkt 14 Prawa budowlanego; tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 z późn. zm.), wymagane było i jest pozwolenie na budowę, którym S. M. nie dysponuje.

Zdaniem organu II instancji w niniejszej sprawie "niewątpliwie doszło do budowy – w warunkach samowoli budowlanej – budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy powyżej 35 m2". Dalej zaznaczył, że wiaty objęte zgłoszeniem, zgodnie z przedłożonym projektem, miały być konstrukcyjnie odmienne od obiektu, który ostatecznie wykonano. Projekt obejmuje bowiem budowę dwóch wiat o wymiarach 3,5x7,0 m każda, wysokości 3,5 m do kalenicy i 2,5 m do okapu, w konstrukcji stalowej, na ławach fundamentowych, z posadzką betonową, ścianami z trzech stron dla każdej wiaty o grubości blachy trapezowej bez ocieplenia, z dachem jednospadowy z blachy trapezowej. Wiaty miały być wybudowane w odległości 5 cm od ścian bocznych. Tymczasem obiekt, który powstał na działce nr a to budynek gospodarczy wymiarach 6,0x6,20 m i powierzchni zabudowy 37,20 m2; wysokości

3,70 m do kalenicy

3,0 m do okapu. Budynek posadowiony jest na trzech ławach betonowych niezbrojonych zagłębionych w ziemi ok. 40 cm i nad ziemią 20-70 cm. Konstrukcje stalową budynku stanowi 9 słupów o dł. 3 m o śr. 100 mm i 1 słup dwuceowy 100x100 mm, zabetonowanych w ławach fundamentowych, na których posadowione są trzy stalowe wiazary trójkątne dachowe z rur spawanych 3/4, 1 i 2 plus dodatkowo cztery rury 2 od okapu do szczytu. Kontynuując opis obiektu [...]WINB wskazał, że wzdłuż ścian bocznych przyspawano do wiązarów 5 szt. rur 2" o dł. 6,20 m. Obiekt ma ściany, dach dwuspadowy, a także bramę dwuskrzydłową przesuwną wykonane z blachy trapezowej i falistej. Okap z jednej strony wysunięty jest ok. 50 cm, a z drugiej 140 cm wsparty na rurze stalowej 2 posadowionej na trzech słupach 2 zabetonowanych w wykonanym murze oporowym betonowym, znajdującym się w odległości 2,5 m od granicy działki nr b. Zaakcentował dodatkowo, że przez środek budynku wzdłuż dłuższej ściany wykonano ściankę działowa (przepierzenie) z desek i płyty pilśniowej, nie będącą ścianą nośną. Powierzchnia zabudowy kwestionowanego obiektu wynosi 37,20 m2.

W tak ustalonym stanie faktycznym, [...]WINB zgodził się z organem I instancji, że sporny obiekt stanowi budynek gospodarczy, a jego główną konstrukcją, stanowiącą jedną całość, jest dziewięć słupów stalowych 2" zabetonowanych w ławach fundamentowych i trzy trójkątne dachowe wiazary stalowe o rozpiętości 6 m (dwa skrajne i jeden środkowy) oparte na słupach, nie stanowi dwóch niezależnych wiat o powierzchni zabudowy do 25 m2 każda, stojących w odległości 5 cm od siebie, które przewidziano do wykonania w zgłoszeniu z 2010 r. Zgodnie z opracowaniem projektowym każda z wiat miała posiadać oddzielną konstrukcję dachu. [...]WINB zaznaczył, że zgłoszeniem objęte były dwie wolnostojące wiaty o powierzchni 25 m2 każda, a tymczasem w ich miejsce powstał sporny budynek o powierzchni 37,20 m2, co w ocenie organu prowadzi do wniosku, że są to zupełnie inne obiekty.

W dalszych motywach organ II instancji przytoczył treść art. 3 pkt 1, 2 i 3 Prawa budowlanego, a następnie wskazał, że obiekt będący przedmiotem niniejszego postępowania spełnia wszystkie warunki pozwalające zaliczyć go do kategorii budynków, gdyż jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Zaznaczył, że ani ustawa Prawo budowlane, ani przepisy wykonawcze nie definiują pojęcia "wiata", niemniej jednak z całą pewnością wiat nie można zaliczyć do kategorii budynków oraz obiektów małej architektury. Kontynuując podkreślił, że wiata, nie będąc budynkiem, nie powinna posiadać wszystkich cech, o jakich mowa w treści art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego. Brak ustawowej definicji wiaty oznacza, że jej kwalifikacja wymaga każdorazowo oceny organów. Odnosząc się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego organ podał, że wiata to samodzielna, lekka budowla, posiadająca dach, niekiedy ściany, której celem jest ochrona miejsca lub rzeczy przed oddziaływaniem atmosferycznym (deszczem, śniegiem, wiatrem). Za podstawowe cechy wiaty uznaje się wsparcie danej budowli na słupach stanowiących podstawowy element konstrukcyjny i wiążący budowlę trwale z gruntem oraz brak trwałych ścian lub nieposiadanie przynajmniej jednej ściany, (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1082/19; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 30 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 1471/17, przywoływane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl., w skrócie: CBOSA).

Zdaniem [...]WINB w sprawie mamy do czynienia z obiektem obudowanym ścianami ze wszystkich czterech stron (w tym jednej ze ścian znajduje się brama). W konsekwencji uznał, że rozstrzygnięcie PINB było prawidłowe, bowiem przedłożone przez skarżącego dokumenty nie odnosiły się do zrealizowanego obiektu. Dalej wskazał, że o ile na budowę dwóch wiat, inwestor nie potrzebował zezwolenia, to budowa przedmiotowego budynku gospodarczego objęta była obowiązkiem jego uzyskania. W ocenie [...]WINB organ I instancji słusznie wszczął procedurę legalizacyjną, nakładając na inwestora obowiązek przedłożenia określonych dokumentów, dając tym szansę na zalegalizowanie dokonanej samowoli budowlanej.

Kontynuując zauważył, że w wyznaczonym terminie S. M. nie uzupełnił dokumentów, a tym samym rozstrzygnięcie PINB w nakazie rozbiórki było zasadne. Organ odwoławczy przypomniał, że legalizacja obiektu jest prawem, a nie obowiązkiem strony. Natomiast wykonanie nałożonych obowiązków jest obligatoryjnym elementem procesu legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu. Bez przedstawienia żądanej dokumentacji organ nie może wydać decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na wznowienie robót, bądź decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego, jeżeli budowa została zakończona, co poparł stosownym orzecznictwem sądowoadministracyjnym (tak: NSA w wyroku z 28 stycznia 2016 r., sygn. akt II OSK 1309/14; WSA w Krakowie w wyroku z 13 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 226/19).

Odnosząc się do zarzutów strony [...]WINB wskazał, że są one niezasadne, bowiem organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny i zgromadził materiał dowodowy, który jednoznacznie wskazuje, że przedmiotowy obiekt budowlany został wybudowany w warunkach samowoli budowlanej, a przedłożone zgłoszenie z września 2010 r. nie obejmowało jego budowy. Kontynuując organ odwoławczy przypomniał, że z ustaleń PINB wynika, iż sporny budynek gospodarczy powstał etapami w latach 2012-2016, co potwierdzała odnaleziona dokumentacja dotycząca zgłoszenia. Do robót budowlanych przystąpiono po upływie terminu do zgłoszenia sprzeciwu. [...]WINB zaznaczył, że ustalenia te nie miały istotnego znaczenia w sprawie, ponieważ nawet gdyby budowa przedmiotowego budynku została rozpoczęta w 2010 r. to inwestor i tak nie posiadał na jego budowę pozwolenia na podstawie którego budynek gospodarczy mógł powstać. Dalej wyjaśnił, że zarówno przepisy obowiązujące w roku 2010, jak i te obowiązujące obecnie, wymagały i nadal wymagają uzyskania pozwolenia na budowę budynku gospodarczego o powierzchni 37,2 m2.

Zdaniem organu odwoławczego bez znaczenia jest podnoszony przez stronę zarzut błędnego ustalenia przez organ powiatowy daty powstania budynku, bowiem w sprawie doszło do samowoli budowlanej, a ustalenie dokładnej daty powstania obiektu służyłoby przewlekłemu prowadzeniu postępowania.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 Kpa organ II instancji również uznał go za nieuzasadniony, bowiem po wydaniu przez [...]WINB decyzji z [...], nr [...] organ I instancji przeprowadził oględziny 5 sierpnia 2020 r., w których uczestniczył inwestor, o czym świadczy jego podpis pod protokołem, a także oświadczenie złożone do tego protokołu. Równocześnie wskazał organ odwoławczy, że w siedzibie Inspektoratu sporządzono dokładniejsze i wyraźniejsze szkice spornego obiektu, jednakże stanowią one odzwierciedlenie ustaleń dokonanych w toku oględzin i sporządzonych wówczas szkiców, stanowiących załącznik do protokołu. Innych czynności dowodowych nie przeprowadzono. [...]WINB podkreślił, że zarzut naruszenia art. 10 § 1 Kpa poprzez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek tylko wtedy, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Do strony stawiającej zarzut należy wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy. Skarżący takiego związku nie wykazał.

Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się inwestor, w skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, zaskarżył je w całości, zarzucając mu naruszenie:

a) art. 138 § 1 pkt 1 Kpa przez "jego niewłaściwe zastosowanie, co skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji organu I instancji, w której organ ten dokonał nieprawidłowej kwalifikacji obiektu wybudowanego przez skarżącego, co wymaga ponownego przeprowadzenia postępowania",

b) art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 i art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego przez "dokonanie nieprawidłowej kwalifikacji obiektu wybudowanego przez skarżącego, co skutkowało uznaniem, iż skarżący nie dokonał zgłoszenia robót budowlanych i doszło do samowoli budowlanej".

Podnosząc te zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi II instancji do ponownego rozpatrzenia. Jednocześnie zażądał zasądzenia od organu zwrotu kosztów postępowania.

W jej uzasadnieniu podkreślił, że nie zgadza się ze stanowiskiem organ II instancji, iż w sprawie dopuścił się samowoli budowlanej. Zauważył, że wszelkie prace wykonywane w obrębie budynku gospodarczego wykonywał stosownie do dokonanego zgłoszenia. W jego ocenie [...]WINB błędnie zarzuca mu, że pomiędzy budynkami miał być zachowany odstęp 5 cm od ścian bocznych, w rzeczywistości – jak stwierdziła – taki odstęp z uwagi na sztukę budowlaną wymagał korekty i z tego względu nie mógł być zachowany. Zdaniem strony okoliczność ta nie oznacza, że jego celem było wykonanie budynku odbiegającego od tego co zostało zgłoszone organowi. Dodatkowo podkreślił, że organy obu instancji w sposób nieprawidłowy ustaliły, iż wybudowany budynek to "budynek gospodarczy", a nie "wiata". Jego zdaniem bezsporne w sprawie winno być, iż prace podjęte przez niego były realizowane na podstawie zgłoszenia z 26 września 20l0 r. Zaznaczył ponadto, że nawet jeśli pomiędzy wiatami nie zachowano odstępu określonego w zgłoszeniu to jeszcze nie oznacza, iż rozbiórką należy objąć całą wiatę. W ocenie skarżącego zrealizowany obiekt nie odpowiada definicji "budynku gospodarczego".

W odpowiedzi na skargę [...]WINB wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ podkreślił, że zasadnicze powody, dla których wydano zaskarżoną decyzję, przedstawione zostały w jej uzasadnieniu. Zdaniem organu odwoławczego nie sposób zgodzić się z zarzutami podniesionymi w skardze, bowiem obiekt będący przedmiotem niniejszego postępowania niewątpliwie spełnia wszystkie warunki pozwalające zaliczyć go do kategorii budynków, gdyż jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Następnie przytoczył problematykę definicji "wiaty" i wskazał, że w przedmiotowej sprawie niewątpliwie doszło do budowy - w warunkach samowoli budowlanej - budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy powyżej 35 m2. Kontynuując ustosunkowywanie się do zarzutów – zawartych w skardze – powielił argumentację wskazaną w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, dotyczącą konstrukcji obiektu zrealizowanego przez stronę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Na wstępie wskazania wymaga, że kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest przez sądy administracyjne mocą art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) obejmuje badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej: P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Dokonując takiej kontroli Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji odpowiadają prawu.

W tym miejscu wskazać należy, iż stan faktyczny sprawy został zaprezentowany przy okazji przedstawiania dotychczasowego przebiegu objętego skargą postępowania. W ocenie Sądu brak jest zatem uzasadnionych podstaw do jego ponownego przedstawiania w tej części uzasadniania. Sąd w pełni uznaje i akceptuje stanowisko organów, ich ocenę i motywy przytoczone na jej poparcie w objętej skargą decyzji i poprzedzającej ją decyzji z [...], nr [...] (nr [...]) wydanej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] a nakazującej skarżącemu, jako współwłaścicielowi działki a i inwestorowi, rozbiórkę obiektu budowlanego – budynku gospodarczego na dz. a w miejscowości G. przy ul. [...].

W ocenie sądu skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Mając na uwadze zarysowany spór, podkreślenia wymaga, czego zdaje się nie dostrzega albo też nie chce dostrzec skarżący, że inwestycje budowlane według polskiego prawa wymagają albo zgłoszenia budowy obiektów bądź pozwolenia na ich budowę. Ustawa przewiduje jednak pewne wyjątki, które dotyczą mniejszych inwestycji planowanych na terenie własnej działki. I o ile nowelizacja Prawa budowlanego z 28 czerwca 2015 r. stwarza właścicielom działek większą swobodę przy budowaniu parterowych obiektów gospodarczych do powierzchni 35 m². Do nich zalicza się m.in.: altany, pomieszczenia gospodarcze, garaże, przydomowe ganki, a nawet baseny. Wymienione budowle nie wymagają pozwolenia na budowę, a jedynie zgłoszenia staroście, przy czym liczba stawianych obiektów nie może być większa niż dwa na każde 500 m² powierzchni działki. Inaczej mówiąc, można budować nieduże obiekty wyłącznie na podstawie zgłoszenia.

W przedmiotowej sprawie organy nadzoru budowlanego prawidłowo dowiodły samowolnej budowy obiektu objętego nakazem rozbiórki określonego w zaskarżonej decyzji. Organy te wykazały, że strona – poza sprzecznymi twierdzeniami – nie popartymi przy tym dowodami, neguje ich ustalenia, które są wynikiem prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego, w tym oględzin w terenie, analizy dokumentów. Sąd ustalenia te uznaje za prawidłowe albowiem znajdują one potwierdzenie w dokumentach źródłowych. Wizja obiektu, oględziny w terenie, materiały źródłowe, wskazują tak na parametry obiektu, których notabene nie dowodzi odmiennie skarżący, jego cechy, a z kolei brak dokumentów na jego legalne posadowienie dowodzi prawdziwości twierdzeń i wniosków organów skutkujących wydaniem objętego skargą nakazu rozbiórki.

Nie jest zatem sporne, że w toku oględzin przeprowadzonych 5 sierpnia 2020 r., i w tej dacie udokumentowanych protokolarnie, ustalono, że sporny budynek posiada wymiary 600x620 cm, wysokość do okapu 300 cm, a do szczytu 370 cm oraz fundament - ławę fundamentową wykonaną z niezbrojonego betonu, zagłębioną w ziemi ok. 40 cm, nad ziemią od 20 do 70 cm, grubości 25 cm i długości 2x620 cm i 1x600 cm. W protokole opisano konstrukcję obiektu: trzy wiązary trójkątne wykonane z rur spawanych ¾", 1" i 2", dodatkowo cztery rury 2" od okapu do szczytu. Wiązary oparte są na dziewięciu słupach ø 100 mm, wysokości 300 cm zatopionych w betonowych fundamentach, oraz jednym słupie, wysokości 370 cm. Wzdłuż przy spawano 5 szt. rur ø 2" do wiązarów i rur o dl. 620 cm. Budynek posiada ściany, dach i dwie bramy przesuwne o wym. 280x300. Na dachu i bramach blacha trapezowa, a na ścianach blacha falista. W środku wykonano ścianę działową konstrukcji drewnianej z desek 30 mm, pokrytą płytą pilśniową twardą, a budynek nie jest wykończony, bowiem brak jest posadzki, rynien i instalacji elektrycznej. W ocenie Sądu rację mają organy, że sporny obiekt nie odpowiada zgłoszeniu do Starostwa Powiatowego w [...] z 26 września 2010 r., czyli budowy dwóch wiat o wymiarach 3,5x7,0 m każda, wysokości 3,5 m do kalenicy i 2,5 m do okapu, w konstrukcji stalowej, na ławach fundamentowych z betonu B15 i zbrojenia z prętów 4x ø12 i strzemion ø 6 co 40 cm. Posadowienie fundamentu

1,20 m, posadzka betonowa, ściany z trzech stron dla każdej wiaty o grubości blachy trapezowej bez ocieplenia, dach jednospadowy z blachy trapezowej o spadku 5°. Wiaty miały być wybudowane w odległości 5 cm od ścian bocznych. Porównując zgłoszenie ze stanem rzeczywistym zasadnie stwierdziły orzekające w sprawie organy, że nie zrealizowano inwestycji na podstawie ww. zgłoszenia. Podkreślając przy tym, że powierzchnia zabudowy spornego obiektu wynosi 37,20 m2. Budynek, którego główną konstrukcją jest dziewięć słupów stalowych 2" i trzy trójkątne wiązary stalowe rozpiętości 6 m dwa skrajne i jeden środkowy oparte na słupach, nie stanowi dwóch niezależnych wiat o pow. zabudowy do 25 m2 każda, stojących w odległości 5 cm od siebie, które należało wykonać na podstawie zgłoszenia z roku 2010. Przedmiotowy budynek został zatem wybudowany bez wymaganego pozwolenia, wobec czego stanowi samowolę budowlaną.

Reasumując Sąd podkreśla, że podnoszone w skardze zarzuty były niezasadne. Organy prawidłowo ustaliły wszystkie okoliczności faktyczne istotne z punktu widzenia hipotezy normy prawnej rekonstruowanej w art. 48 ust. 1 i 4 Prawa budowlanego, a także przeprowadził postępowanie z zachowaniem reguł wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym w szczególności działając w zgodzie z art. 7, art. 77 § 1 Kpa. Jednocześnie wbrew zarzutom skargi organy nie naruszyły prawa, dokonując rzetelnej oceny zebranego materiału dowodowego.

W wyniku dokonanej kontroli, Sąd doszedł zatem do wniosku, że w zaistniałym stanie faktycznym nie nastąpiło naruszenie powołanych w skardze przepisów prawa, a zatem wszystkie podniesione w niej zarzuty, okazały się niezasadne. Sąd zaś nie dostrzegł innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Podkreślić trzeba także, że obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez ten organ materiałów dowodowych, mających wykazać okoliczności korzystne dla stron postępowania. Zasada ta nie zwalnia strony postępowania administracyjnego z obowiązku przedstawienia takich dowodów, z których wywodzi korzystne dla siebie skutki. W niniejszej sprawie strona skarżąca, negując twierdzenia organów, dowodów takich nie przedstawiła.

Zdaniem Sądu przed wydaniem rozstrzygnięcia organy wyczerpująco zebrały, a następnie rozpatrzyły całość materiału dowodowego, dokonując analizy wszelkich istotnych okoliczności faktycznych występujących w sprawie, a następnie do tak ustalonego stanu faktycznego zastosowały prawidłowe normy prawa materialnego celem podjęcia rozstrzygnięcia, przy czym swoje stanowisko przedstawiły w uzasadnieniu odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 Kpa. Podkreślić trzeba, że obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza także nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez ten organ materiałów dowodowych, mających wykazać okoliczności korzystne dla stron postępowania. Zasada ta, jak wskazano także powyżej, nie zwalnia strony postępowania administracyjnego z obowiązku przedstawienia takich dowodów, z których wywodzi korzystne dla siebie skutki. W niniejszej sprawie strona skarżąca, negując twierdzenia organów, dowodów takich nie przedstawiła. Natomiast sama argumentacja negująca niewadliwe ustalenia organów nie jest wystarczająca dla podważenia tych ustaleń wynikających ze zgromadzonych dowodów.

W ocenie Sądu postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było – wbrew zarzutom skargi – prawidłowo, z poszanowaniem reguł procesowych, a organ dostatecznie wyjaśnił i wykazał w uzasadnieniu, co przesądziło o rozstrzygnięciu. Postępowanie zostało przeprowadzone w sposób budzący zaufanie do organów.

Zdaniem Sądu organ wyjaśnił też stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się w toku postępowania. Sąd nie znalazł zatem podstaw do kwestionowania prawidłowości przeprowadzonego przez organy postępowania i trafności jego oceny. Przeprowadzone postępowanie i podjęte rozstrzygnięcie w pełni odpowiadają przepisom postępowania oraz przepisom prawa materialnego.

Mając na uwadze powyższe Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.