Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 406/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2008-06-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 42 poz 371
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 marca 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka (spr.) Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska As. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant Sekr. sąd. Marta Kmieciak po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 05 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi M.Ł-S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę /-/ I. Kucznerowicz /-/ G. Radzicka /-/ E. Kręcichwost-Durchowska


UZASADNIENIE

M.Ł-S. zwróciła się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich w sprawie zakończonej decyzją odmowną z dnia [...] nr [...]. Wraz z wnioskiem przedłożyła nowe dowody potwierdzające pobyt w październiku 1939 r. w obozie przejściowym w Cerekwicy: zaświadczenie Urzędu Gminy z dnia 19 lipca 2006 r. oraz pismo przewodnie Archiwum Państwowego z dnia [...] nr [...] wraz z uwierzytelnionymi kserokopiami akt Landratsamt Jarotschin 1939-1945.

Na podstawie powyższych dokumentów Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wznowił postępowanie administracyjne, po czym dnia [...] wydał decyzję nr [...], w której, działając na podstawie art. 151 §1 pkt 1 i art. 145 §1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 ze zm. - dalej jako kpa) w związku z art. 21 ust. 1 oraz art. 22 ust.1 i art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b) i lit. c) ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (j. t. Dz. U. z 2000r. nr 42, poz. 371 ze zm., dalej jako ustawa o kombatantach) odmówił wnioskodawczyni uchylenia decyzji własnej z dnia [...] nr [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu wskazano, że analiza przedłożonych, nowych dowodów, nakazuje uznać, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich w oparciu o art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b) i c) ustawy o kombatantach. Zgodnie ze wskazanym przepisem represjami w rozumieniu ustawy o kombatantach są okresy przebywania z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa i w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. W myśl §5 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. Nr 106, poz. 1154 ze zm.) do obozów mających cechy określone przez art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o kombatantach zaliczono przejściowe obozy policji bezpieczeństwa (obozy internowania) wymienione z nazwy; wychowawcze obozy pracy (Arbeitserziehungslager) samodzielne oraz utworzone na terenie więzień i obozów przesiedleńczych, karne obozy pracy (Strafarbeitslager) samodzielne oraz utworzone na terenie więzień, obozy typu Folenlager wymienione z nazwy, obozy pracy przymusowej dla Żydów. Natomiast w §6 rozporządzenia wymieniono obozy o cechach określonych w art. 4 ust: 1. pkt 1 lit. c ustawy. Jak stwierdził organ orzekający w sprawie, przedmiotowe rozporządzenie we wskazanych wyżej przepisach ani też w żadnym innym miejscu nie wymienia obozu zlokalizowanego w Cerekwicy. W uzasadnieniu stwierdzono również, iż obóz w którym przebywała M.Ł-S. nie był obozem koncentracyjnym (art.4 ust.1 pkt 1 lit. a) ani gettem (art.4 ust.1 pkt 2). Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uwzględnił także opinie Wydziału Ekspertyz i Opracowań IPN w sprawie charakteru obozu w Cerekwicy z dnia 06 września 2006r., Nr GK II 6051-110/06 oraz Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia 08 stycznia 2007r., nr SP 605-56 3/06 stwierdzające, iż w Cerekwicy od października do grudnia 1939 r. funkcjonował tzw. "punkt zborny" dla wysiedlonych Polaków i Żydów, który nie spełnia warunków art.4 ust. 1 pkt 1 lit. b) i lit. c) ustawy o kombatantach.

M.Ł-S. kwestionując powyższe rozstrzygnięcie, pismem z dnia 7 lutego 2007r. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając organowi wydającemu decyzję błędna wykładnię art. 8 ust. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy poprzez przyjęcie, że organ wydający decyzję nie jest uprawniony do czynienia samodzielnych ustaleń, czy przedmiotowy obóz należy do kategorii określonych w art. 4 ustawy. Zdaniem strony, wykładnia językowa art. 8 ust. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy nie prowadzi do wniosku, że tylko pobyt w obozach wymienionych w rozporządzeniu pozwala na spełnienie przesłanek z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b) i lit. c) ustawy. Powołała pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy, że przyznanie uprawnień kombatanckich uzależnione jest od dwóch warunków: określonych przyczyn represji, do których zalicza się przyczyny polityczne, narodowościowe, religijne i rasowe; przebywanie z tychże przyczyn w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady lub w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Ocenę, że wspomniane rozporządzenie

nie jest zamkniętym katalogiem obozów wnioskodawczyni uzasadniła również faktem wydania przez Prezesa Rady Ministrów rozporządzenia z dnia 21 października 2005r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. nr 214, poz. 1801), na mocy którego do listy miejsc odosobnienia dodano obóz w Szczegilnie. Zdaniem strony świadczy to o tym, iż wykaz obozów nie jest kompletny i wymaga uzupełnienia przez nowelizację bądź przez przeprowadzenie odpowiedniego dowodu wedle rygorów kpa. M.Ł-S. powołując się na badania historyczne (Maria Rutkowska "Wysiedlenia ludności polskiej z Kraju Warty do Generalnego Gubernatorstwa 1939 - 1941" - Instytut Zachodni 2003) wskazała, iż prócz obozów wymienionych w rozporządzeniu ludność polska osadzana była w obozach przejściowych w Cerekwicy, Nowych Skalmierzycach i w Gostyniu. Z badań historycznych wynika, że warunki pobytu w obozach przejściowych, zwłaszcza podczas pierwszych wysiedleń w ramach pierwszego planu krótkofalowego (początek listopada do 17 grudnia 1939r.) były trudniejsze, niż w obozie Poznań-Główna, który wymieniono w §6 rozporządzenia. Zdaniem M.Ł-S. wykładnia powołanego rozporządzenia dokonana przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych narusza zasadę państwa prawego (art. 2 Konstytucji RP), zasadę proporcjonalności (art. 31 ust. 3), zasadę równości wobec prawa ( art.32 ust. 1), prawo do sądu w zakresie odpowiednio ukształtowanej procedury (art. 45 ust 1 Konstytucji RP i art. 6. ust 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności) przez to, że bez dostatecznego powodu ograniczeniu uległby katalog środków dowodowych dopuszczonych w art. 75 § 1 kpa, mimo że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada prawdy materialnej.

Zdaniem strony umieszczenie danego obozu w rozporządzeniu w sprawie określenia miejsc odosobnienia ma jedynie taki walor, że w konkretnej sprawie strona nie musi prowadzić dowodów co do tego, czy warunki pobytu w danym obozie spełniają wymogi wskazane w ustawie. Jak podkreśliła strona ustawa o kombatantach ani kpa nie wprowadzają zakazu dowodzenia w postępowaniu przed organem administracji publicznej w trybie art. 75 kpa, że pobyt w obozie innym, niż wymienione w § 5 i 6 rozporządzenia, był represją w zrozumieniu art. 4 ust 1 pkt 1 lit b) i c) ustawy o kombatantach.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w dniu [...] wydał decyzję Nr [...], w której utrzymał w mocy pierwotną decyzję. Odpowiadając na zarzuty zawarte we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy organ wskazał na fakt, iż pismem z dnia 20 listopada 2006 r. zwrócono się do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z prośbą o opinię, czy obóz w Cerekwicy spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b) i c) ustawy o kombatantach. W odpowiedzi Prezes Instytutu Pamięci Narodowej wydał opinię dotyczącą obozu w Cerekwicy stwierdzając, iż obóz ten nie spełnia warunków określonych w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit, b i c ustawy o kombatantach. Przywołując obszerny fragment wskazano na fakt, iż z pisma tego wynika, iż wysiedlenie oraz przebywanie w obozach przesiedleńczych nie było represją w rozumieniu ustawy o kombatantach. Wyjątek stanowi przebywanie dzieci do lat 14 w takich obozach przesiedleńczych, w których ich pobyt miał charakter eksterminacyjny. Obóz w Cerekwicy, wedle posiadanej przez Instytut Pamięci wiedzy, takim obozem nie był. W obozie nie przeprowadzano selekcji i nie rozdzielano dzieci od rodziców, nie są znane przypadki zgonów w obozie. Młodsze i starsze dzieci, w oczekiwaniu na przetransportowanie ich do Generalnego Gubernatorstwa, pozostawały pod opieką dorosłych. W wypadku, gdy rodzina miała własny transport, była zwalniana z obozu, aby samodzielnie kontynuować podróż do Generalnego Gubernatorstwa.

M.Ł-S. kwestionując powyższe rozstrzygnięcie wniosła skargę, w której podniosła zarzuty tożsame z tymi, które zawarte były we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżąca odnosząc się do pisma Instytutu Pamięci Narodowej w części dotyczącej warunków panujących w obozie w Cerekwicy, w szczegółowy sposób opisała samo wysiedlenie i osadzenie w obozie, pobyt w nim oraz wywiezienie do Generalnego Gubernatorstwa.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.) ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta polega, więc na zbadaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przy czym należy zauważyć, iż na podstawie art. 134 p.p.s.a. w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną, zobowiązany jest jednak do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych, które nie zostały podniesione w skardze.

Skarżąca upatruje uprawnień kombatanckich w tym, iż w październiku 1939 r. wraz z rodziną w czasie wysiedlania z Wielkopolski do Generalnego Gubernatorstwa podlegała represjom, o których mowa w art. 1 ust 1 pkt 1 ustawy o kombatantach. W szczególności przebywała w miejscu odosobnienia w którym, według twierdzeń strony, warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Skarżąca twierdzi, że taki charakter miał obóz w Cerekwicy.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o kombatantach przepisy ustawy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego. Represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania: 1) z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych:

a) w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady,

b) w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa,

c) w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa (...).

Zarazem, w myśl art. 4 ust. 2 ustawy o kombatantach, jej przepisy stosuje się także do osób, które jako dzieci zostały odebrane rodzicom w celu poddania eksterminacji lub w celu przymusowego wynarodowienia.

W ocenie Sądu z informacji zgromadzonych w toku postępowania administracyjnego nie wynika, by w Cerekwicy istniał obóz koncentracyjny, względnie by było tam inne miejsce odosobnienia, w których przebywanie pozwalałoby uzyskać uprawnienia kombatanckie - art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ustawy o kombatantach. Instytut Pamięci Narodowej (pismo z 06 września 2006 r., k. 26 akt administracyjnych), poinformował organ administracji, że w Cerekwicy istniał tzw. punkt zborny, w którym przebywali wysiedleni Polacy, od kilkunastu godzin, do kilkunastu dni, w oczekiwaniu na transport do Generalnej Guberni. IPN wskazał też, że na przełomie 1939 i 1940 r. władze hitlerowskie organizowały takie punkty zborne prawie we wszystkich wielkopolskich miastach oraz, że punkty zborne nie spełniają warunków ustawy o kombatantach. Ponadto Prezes IPN w piśmie z dnia 08 stycznia 2007 r. (k. 61-62) ocenił, iż obóz w Cerekwicy nie spełnia warunków ustawy o kombatantach i podkreślił, że podczas okupacji Niemcy wysiedlili z ziem podbitej Polski ponad 1 700 tysięcy Polaków. Wysiedlonych ludzi kierowano do dziesiątków zorganizowanych naprędce, zwłaszcza w pierwszym okresie okupacji, obozów i punktów zbornych. Żandarmi i policjanci pomocniczy, pilnujący wysiedlonych w obozach przesiedleńczych i punktach zbornych, w tym w Cerekwicy, byli częścią policji porządkowej, stanowiącej organ wykonawczy władz administracyjnych. Wysiedlenie i przebywanie w obozach przesiedleńczych nie było represją w rozumieniu ustawy o kombatantach. Wyjątek stanowi przebywanie dzieli do lat 14 w obozach przesiedleńczych, w których pobyt miał charakter eksterminacyjny. W ocenie IPN mowa o obozach, w których okupant przeprowadzał selekcje i rozdzielał dzieci od rodziców, bowiem osadzone w oddzielnych barakach i pozbawione opieki dorosłych dzieci masowo umierały. Wedle posiadanej przez IPN wiedzy takim obozem nie był obóz w Cerekwicy. W obozie tym nie przeprowadzano selekcji i nie rozdzielano dzieci od rodziców. Instytut Pamięci Narodowej poinformował, iż przypadki zgonów w obozie nie są znane, a młodsze i starsze dzieci w oczekiwaniu na przetransportowanie ich do Generalnego Gubernatorstwa, pozostawały pod opieką dorosłych.

IPN wyjaśnił również, iż obozy przesiedleńcze i punkty zborne podlegały władzom, które organizowały i przeprowadzały przesiedlenia. W okresie między październikiem a grudniem 1939 r., a więc w okresie, kiedy funkcjonował obóz, a de facto punkt zborny w Cerekwicy, przesiedleniami zajmował się specjalny sztab do wysiedleń Polaków i Żydów, jako organ roboczy Komisarza Rzeszy do Spraw Umacniania Niemczyzny. Wysiedleńcy nie pozostawali w dyspozycji władz bezpieczeństwa Rzeszy.

W ocenie Sądu trafne jest stanowisko organu, że osoby osadzone w obozie nie pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. W aktach administracyjnych (k. 44-53) znajduje się opracowanie Marii Rutkowskiej Wysiedlenia ludności polskiej z Kraju Warty do Generalnego Gubernatorstwa 1939-1941 (Instytut Zachodni, Poznań 2003, s. 163) w którym wskazano, iż pierwszą akcję wysiedleńczą Polaków w powicie jarocińskim przeprowadziły niemiecka żandarmeria oraz członkowie tzw. policji pomocniczej w skład której wchodzili prawie wyłącznie miejscowi Niemcy. Z cytowanego opracowania wynika, iż ogólne zwierzchnictwo nad obozem sprawował landrat jarociński (urzędnik państwowy stojący na czele powiatu ziemskiego, który sprawował władzę administracyjną i policyjną), komendantem obozu był szef Żandarmerii, a faktycznie funkcję komendanta obozu pełnił inspektor Żandarmerii. Z powyższego wynika, iż obóz podlegał niemieckiemu zarządowi miasta. Osadzonych w obozie Polaków pilnowało 2 żandarmów oraz 12 policjantów z policji pomocniczej. Na pomieszczenia obozowe wybrano zabudowania, w których przed wojną mieścił się zakład poprawczy dla nieletnich chłopców, w ich skład wchodził piętrowy budynek dawnego dworu. Budynek posiadał dwie łazienki a ponadto wyposażony był w centralne ogrzewanie, wodociągi i światło elektryczne. Wszystkie budynki wraz z otaczającym je parkiem ogrodzone były wysokim parkanem z jedną bramą, przy której wartę pełniło dwóch żandarmów.

W ocenie Sądu uprawnione było ustalenie organu, oparte na informacjach uzyskanych z Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu i naukowych źródłach historycznych, iż w obóz w Cerekwicy nie spełnia wymogów art. 4 ust. 1 pktl lit. a) i lit. c) ustawy o kombatantach. Chociaż opinie te nie mają wiążącego charakteru, to jednak mając na uwadze cele i zadania Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu wynikające z ustawy z dnia 18 grudnia 1998 roku o Instytucie Pamięci Narodowej -Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (tekst jednolity Dz. U. z 2007 r. , Nr 63 poz. 424 ze zm.) uznać należy, iż uzyskane informacje miały charakter rzetelny i wiarygodny dając podstawy do niewadliwych ustaleń organu stanowiących z kolei zasadniczą podstawę faktyczną kwestionowanej decyzji.

Z akt sprawy nie wynika by skarżąca i jej rodzina podlegała represjom jakim podlegały osoby osadzane w obozach koncentracyjnych. Generalnie za obozy koncentracyjne uznaje się miejsca odosobnione, przeznaczone do izolacji, niewolniczej eksploatacji fizycznej i eksterminacji. Były one pilnie strzeżone, zaś w ich sąsiedztwie z uwagi na względy bezpieczeństwa nie mogły znajdować się żadne zabudowania. Osadzonych zmuszano do wykonywania wyniszczającej fizycznie pracy, przy stworzeniu celowo złych warunków bytowych, żywieniowych, sanitarnych. Reżim panujący w takich obozach był daleko surowszy niż warunki panujące w Cerekwicy. Sad nie neguje, iż w Cerekwicy panowały trudne warunki oraz że obóz był ogrodzony i był pilnowany przez strażników to jednakże z obiektywnego punktu widzenia, biorąc pod uwagę warunki w nim panujące, nie można uznać, że pobyt w obozie stanowił represję w rozumieniu ustawy o kombatantach. Wobec powyższego nie można uznać, iż obóz w Cerekwicy był hitlerowskim więzieniem lub obozem koncentracyjnym lub ośrodkiem zagłady. Obozu w Cerekwicy nie można również uznać za inne miejsce odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa.

Z akt sprawy, w tym z dokumentacji nadesłanej przez skarżącą, nie wynika, iż pobyt w Cerekwicy dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny. Jak wskazał Instytut Pamięci Narodowej przypadki zgonów w obozie nie są znane. Również z opracowań historycznych nie wynika, iż pobyt dzieci miał charakter eksterminacyjny. Pomimo pobytu w obozie dzieci pozostawały one pod opieką rodziców, nauczyciele uczyli przebywające w obozie dzieci. Ponadto dzieci były wypuszczane z obozu wraz z rodzicami celem kontynuowania wypędzenia do GG.

W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, iż ocenę charakteru miejsca odosobnienia wpływają także warunki transportu z obozu. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z 4.11.1982- III UZP 5/82, trafnie zwrócił uwagę na gehennę dzieci w czasie hitlerowskich akcji wysiedleńczo- pacyfikacyjnych i śmierć wielu dzieci w czasie transportu (OSNC 5-6/83/67 s. 22 akapit 1). Z cytowanego opracowania wynika, że uwięzionych nie poinformowano dokąd zostaną konkretnie wywiezieni, a transport odbywał się autobusem (kobiety i dzieci) bądź odkrytym samochodem ciężarowym (mężczyźni) na dworzec kolejowy po czym, po wpisaniu na imienne listy transportowe i poddaniu rewizji, wywiezieni do Opoczna w GG ( M. Rutkowska... str. 168, k. 45 akt administracyjnych).

Sąd podkreśla, że nie jest celem Sądu negowanie bądź umniejszanie przeżyć skarżącej lecz ocena decyzji, które w sprawie wydał organ administracji. W ocenie Sądu postępowanie organu czyniło zadość wymogom stawianym mu przez przepisy art. 7 i 77 § 1 Kpa. Sam fakt przesiedlenia skarżącej i przebywania przez nią podczas przymusowego osiedlenia w trudnych warunkach bytowania w miejscowości Cerekwica nie stanowią przesłanki do przyznania uprawnień kombatanckich. Zgodnie z tytułem ustawy i jej preambuły wolą ustawodawcy było objęcie jej przepisami kombatantów oraz niektórych spośród innych osób będących ofiarami represji wojennych. Odmienna, subiektywna ocena skarżącej co do charakteru obozu w Cerekwicy nie może stanowić skutecznie podstaw do nabycia uprawnień kombatanckich z żądanego tytułu. Wprawdzie nie wymienienie określonego obozu w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości nie wyklucza przyznania osadzonym tam dzieciom i obywatelom uprawnień kombatanckich i nakłada na organ obowiązek poczynienia ustaleń, czy ubiegająca się o przyznanie uprawnień osoba doświadczyła represji przebywając w miejscu odosobnienia, które wprawdzie nie zostało ujęte expressis verbis w rozporządzeniu (por. wyrok NSA z dnia 17 października 2006 r., II OSK 1205/05, Lex nr 289293 oraz wyrok NSA z 17 października 2006 r., II OSK 122/05, Lex nr 315725) to jednakże przeprowadzone postępowanie i poczynione ustalenia nie dają podstaw do przyznania skarżącej uprawnień kombatanckich.

W aktach sprawy znajduje się, adresowana do skarżącej a sporządzona dnia 14 maja 2008 r. w Instytucie Zachodnim w Poznaniu przez doc. dr hab. Marię Rutkowską, "opinia o charakterze niemieckiego obozu przesiedleńczego w Cerekwicy pow. Jarocin". Opinia kończy się konkluzją, że osoby które przeszły przez niemieckie obozy przesiedleńcze na terenie Wielkopolski, ze względu na stosowane przez nazistów kryteria polityczne i rasowe, spełniają warunki art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o kombatantach zaś obóz w Cerekwicy miał taki sam charakter eksterminacyjny jak wskazane w art. 6 ustawy obozy w Gnieźnie, Młyniewie czy w Poznaniu (Główna). Jak wskazano wyżej opinie naukowe nie są wiążące w sprawie. Organ administracji dokonał odmiennej oceny przedstawionych faktów i okoliczności i w ocenie Sądu prawidłowo uznał, że skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania jej uprawnień kombatanckich w rozumieniu ustawy o kombatantach. Organ, rozstrzygając w sprawie, kierował się wykładnią celowościową tego przepisu i w świetle tak określonego rozumienia przepisu dokonał oceny niewadliwie poczynionych ustaleń faktycznych. Rezultatem tego było prawidłowe uznanie iż skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania jej uprawnień kombatanckich. Na marginesie należy zauważyć, że w załączonych do skargi dwóch wyrokach Sąd nakazał organowi administracji poczynienie samodzielnych ustaleń co do charakteru obozu w Cerekwicy (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 kwietnia 2006 r. sygn. IV SA/Po 96/05) oraz nakazał organowi administracji rozpatrzenie wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich w sytuacji, kiedy to wniosek został wprawdzie złożony po terminie do jego złożenia, ale przepis zakreślający termin został poddany kontroli przez Trybunał Konstytucyjny i uznany za niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 16 stycznia 2004 r. sygn. II SA/Po 1760/02).

Biorąc pod uwagę powyższe, z uwagi na fakt, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają prawa, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi, uznając skargę za bezzasadną.

/-/I. Kucznerowicz /-/G. Radzicka /-/E. Kręcichwost-Durchowska

MK/