Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 87/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 25.08.20114. znak :RED-50/2011
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 1,art.133 par 1, art.135, art.145 par 1 pkt1 lit a, c, art.200, art.205 par  2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 77 par 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 28 ust.3a
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: par. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 87/12 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 kwietnia 2012 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba, Sędzia: WSA Agnieszka Jakimowicz, Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek (spr.), Protokolant: Urszula Bukowiec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2012 r., sprawy ze skargi A.K., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 14 listopada 2011r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz z odsetkami I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 25 sierpnia 2011r., znak:[...], II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 257 zł (dwieście pięćdziesiąt siedem złotych).


UZASADNIENIE

W dniu 30 czerwca 2011r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek A.K., który powołując się na treść przepisów art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007r. Nr 11 poz. 74 ze zm.) oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) o umorzenie należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenia społeczne począwszy od 1998r. wraz z odsetkami za zwłokę. W uzasadnieniu wniosku wyjaśniono, że przedmiotowe zadłużenie powstało na skutek niewypłacalności kontrahentów. Znaczna wysokość ciążących na nim zobowiązań publicznoprawnych sprawia, że nie byłby on ich w stanie zaspokoić w całości, a konieczność dokonywania systematycznych płatności na poczet tego zadłużenia uniemożliwiałaby mu trwale zaspokajanie podstawowych potrzeb życiowych, których wysokość jest w istotnym stopniu determinowana przez chorobę jaką został dotknięty, a to stwardnienie rozsiane. Choroba ta wyklucza bowiem podjęcie przez niego jakiejkolwiek pracy zarobkowej, w szczególności wskutek zaburzeń ruchowych i czuciowych, a także częstych zespołów bólowych. Źródłem jego utrzymania są zaś alimenty od żony w kwocie 300,00 zł miesięcznie oraz świadczenia z opieki społecznej. Dowodem tych okoliczności jest orzeczony stopień niepełnosprawności oraz konieczność korzystania z opieki w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Wraz z wnioskiem przedłożono: decyzję MOPS w sprawie przyznania zasiłku stałego w kwocie 177,00 zł miesięcznie, decyzję Urzędu Miasta w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153,00 zł, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 16 maja 2011r., oświadczenie o stanie majątkowym oraz oświadczenie w sprawie nieuzyskiwania dochodów od 2000r.

Decyzją z dnia 25 sierpnia 2011r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika, a to na ubezpieczenie społeczne za okres od lutego 1999r. do maja 2000r. w łącznej kwocie 37.280,84 zł, na ubezpieczenie zdrowotne za okres od stycznia 1999r. do maja 2000r. w łącznej kwocie 4.347,32 zł, a także na Fundusz Pracy za okres od stycznia 1999r. do marca 1999r., oraz od maja 1999r. do maja 2000r w łącznej kwocie 2.390,80 zł.

W uzasadnieniu organ podkreślił w pierwszym rzędzie, że w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym wnioskodawca nie zamieścił informacji o wysokości kosztów utrzymania oraz wysokości ciążących na nim zobowiązań wobec innych wierzycieli, a ograniczył się do stwierdzenia, że nie jest w stanie przestawić wydatków związanych z leczeniem, ponieważ zostały one przekazane do MOPS.

Organ zaznaczył też, że jakkolwiek we wniosku podano, iż u wnioskodawcy zdiagnozowano stwardnienie rozsiane, to jednak nie przedstawiono żadnej adekwatnej dokumentacji medycznej a jedynie orzeczenie z dnia 16 maja 2011r. o zaliczeniu do znacznego stopnia niepełnosprawności.

Dalej organ wskazał, że wnioskodawca prowadził działalność gospodarczą od dnia 1 października 1992r. aż do wyrejestrowania z dniem 31 grudnia 2000r. Na nazwisko wnioskodawcy zarejestrowane są następujące pojazdy: samochód ciężarowy FS-Lublin Żuk A 11B z 1986r., samochód osobowy Fiat 125p z 1971r., samochód ciężarowy Jelcz 3 z 1989r., ciągnik samochodowy Jelcz C 317D z 1994r., naczepa uniwersalna ZREMB NSK 2690 z 1990r., przy czym w stosunku do dwóch ostatnich pojazdów Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego dokonał zajęcia egzekucyjnego.

Ponadto, wnioskodawca wraz z żoną jest właścicielem na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej nieruchomości położonej w T. zabudowanej domem jednorodzinnym. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w T. wszczął jednak postępowanie egzekucyjne do tej nieruchomości. Zgodnie z oszacowaniem z dnia 27 lipca 2010r. wartość tej nieruchomości ustalono na 432.000,00 zł. Postanowieniem z dnia 5 lipca 2011r. postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone na wniosek wierzyciela.

Zdaniem ZUS przedstawione okoliczności nie wyczerpują przesłanek wymienionych w rozporządzeniu wykonawczym, a zatem nie stanowią wystarczającej podstawy do pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku, bowiem ani do wniosku, ani też w toku prowadzonego na jego podstawie postępowania nie zostały dołączone dowody, z których jednoznacznie wynikałoby, że spłata - w formie dobrowolnej, czy też egzekucyjnej przedmiotowych należności pociągnęłyby zbyt ciężkie skutki dla wnioskodawcy w sytuacji, gdy jest właścicielem i współwłaścicielem majątku ruchomego i nieruchomego o znacznej wartości. Dodatkowo, w aktach sprawy brak dowodów wskazujących, by w przypadku podatnika nastąpiła likwidacja działalności gospodarczej na skutek strat materialnych poniesionych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia.

Końcowo zaznaczono, że na pozytywne rozpatrzenie wniosku nie pozwalają również przeszkody natury formalnej, bowiem brak jest poprawnej dokumentacji rozliczeniowej - do której złożenia był on wzywany pismem z dnia 11 lipca 2011r. – co uniemożliwia organowi ustalenie prawidłowej kwoty zadłużenia.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skierowanym do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wnioskodawca przypomniał okoliczności powoływane już w toku wcześniejszego postępowania w sprawie nadmieniając, że wszelkie wydatki adaptacyjne domu do jego nowych warunków bytowych związanych z ciężarem jego choroby pokrywane są przy wydatnej pomocy finansowej dzieci i znajomych. Jest to spowodowane tym, że wnioskodawca nie pracuje, a jego żona przeniosła swój ośrodek interesów życiowych poza granice Polski i przebywa tam z zamiarem stałego pobytu.

Oprócz domu, którego wraz z żoną jest właścicielem na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej, wnioskodawca wbrew twierdzeniom organu nie posiada żadnego istotnego majątku, w szczególności oszczędności, akcji, obligacji, samochodu. Jak wyjaśnił, samochody wymienione w zakwestionowanym rozstrzygnięciu zostały już dawno zajęte i zlicytowane przez Komornika Sądowego.

Odwołujący się zwrócił również uwagę, że organ bezpodstawnie zarzucił mu uchybienie powinności przedstawienia wszystkich istotnych dla sprawy dokumentów. Jakkolwiek - w jego ocenie - przedłożył wszelką dostępną mu dokumentację – to podkreślono dodatkowo, że obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego spoczywa na organie prowadzącym postępowanie. Dlatego organ powinien podjąć wszelkie kroki zmierzające do dokładnego ustalenia podstaw faktycznych, a nie ograniczać się jedynie do przerzucenia ciężaru dowodowego na wnioskodawcę.

Do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zostały dołączone uwierzytelnione kopie rachunków załączonych do wniosku o przyznanie zasiłku z opieki społecznej oraz rachunki za media z ostatnich miesięcy.

Decyzją z dnia 14 listopada 2011r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych po ponownym rozpoznaniu sprawy utrzymał w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu organ pomny zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy podkreślił, że ponownie zwrócił się do Urzędu Miasta T. z zapytaniem dotyczącym posiadanych przez wnioskodawcę samochodów, a w odpowiedzi otrzymał informację odpowiadającą treści ujętej uprzednio w zakwestionowanej decyzji. W związku z tym wyjaśniono, że w ramach przysługującej organowi swobody oceny dowodów uznano za wiarygodne uzyskane w ten sposób dokumenty publiczne i przyjęto, że wnioskodawca posiada jednak sporny majątek ruchomy. Jako najistotniejszy w sprawie uznano fakt posiadania przez wnioskodawcę nieruchomości oszacowanej na 432.000,00 zł, której zbycie umożliwić miałoby mu pokrycie należności wobec ZUS i zakup nowego mieszkania, być może dostosowanego do osoby niepełnosprawnej, co z kolei odciążyłoby rodzinę od konieczności ponoszenia wydatków na dostosowanie domu do używania go przez osobę niepełnosprawną.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A.K. zarzucił wydanej decyzji:

- naruszenie art. 7, art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nie dość wnikliwe rozpoznanie okoliczności przedstawionych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, w której zarzucono niedopełnienie obowiązku wszechstronnego zbadania sprawy w świetle art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s w związku z § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003r.,

- ograniczenie kontroli do zbadania zgodności z prawem wyłącznie

procedury podejmowania decyzji przez organ pierwszej instancji, z pominięciem faktu, iż sama decyzja narusza prawo, tj. art. 5 Kodeksu cywilnego.

W konsekwencji tych zarzutów zażądano uchylenia zaskarżonej decyzji z dnia 14 listopada 2011r.

Rozwijając treść owych zarzutów w uzasadnieniu wskazano, że w zaskarżonej decyzji nie wzięto pod uwagę między innymi tego, czy trudności finansowe skarżącego mają charakter okresowy, czy stały i pogłębiający się. Ponadto, nie zadano sobie trudu, aby dokonać oceny, czy możliwa jest poprawa sytuacji ekonomicznej skarżącego. Nie poddano także analizie finansowej skutków zaskarżonej decyzji na sytuację majątkową skarżącego.

Uzasadniając zarzut o dokonanie wykładni prawa w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, stwierdzono, że art. 5 Kodeksu cywilnego ma w tej sprawie zastosowanie, ponieważ zapobiega on nadużyciu prawa w sytuacjach, gdy organ wydający decyzję opiera się na dyspozycji przepisów zezwalających na wydanie decyzji ze wszech miar niekorzystnej i uniemożliwiającej zaspokajanie egzystencjalnych potrzeb skarżącego.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymując w całości swe dotychczasowe stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy zauważyć, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Mając na względzie powyższe, tj. dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji z dnia 14 listopada 2011r. wydanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, a więc badając zaskarżone rozstrzygnięcie pod względem jego zgodności tak z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), powoływanej dalej jako "k.p.a.", jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.s.u.s." oraz w przepisach wykonawczych, w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 i art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd stwierdził naruszenie prawa, które skutkowało koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji jak również decyzji z dnia 25 sierpnia 2011r.

Wobec treści wniosku skarżącego, zastosowanie w sprawie miał - w szczególności - przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s., w którym ustawodawca przewidział instytucję umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 powoływanego dalej jako "rozporządzenie wykonawcze")). Zgodnie z powołanym przepisem, ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Podkreślenia jednak wymaga, że w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 rozporządzenia wykonawczego, także mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym. Również i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi. Może on - ale nie musi - umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności, oczywiście, gdy inne względy ustawowe przemawiają przeciwko takiemu umorzeniu.

Wskazać w tym miejscu też należy, że sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, iż sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Innymi słowy, o tym, czy składki powinny być umorzone czy też nie, rozstrzyga zawsze nie Sąd, lecz Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który może - ale nie musi - je umorzyć.

Kontrola sądowa w takim przypadku polega wyłącznie na zbadaniu, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie przeprowadzone postępowanie zawierało wady i niedociągnięcia, które skutkowały koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.

W rozpoznawanej sprawie organ nie dokonał niezbędnych ustaleń, jak również zaniechał analizy materiału dowodowego w celu ustalenia, czy przedstawiona przez skarżącego sytuacja życiowa w tym zdrowotna i majątkowa pozwala na opłacenie zaległych składek. A zatem chodzi o taką sytuację, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Dopiero pozytywne ustalenie takiej okoliczności powoduje konieczność rozważenia w ramach uznania administracyjnego, czy zaległe składki mogą być umorzone, a jeżeli tak, to w jakiej wysokości. Organ nie wykonał nałożonego na niego obowiązku, gdyż stan faktyczny ustalony w sprawie nie daje jednoznacznej odpowiedzi, czy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Uzasadnienia decyzji wydanych w obu instancjach wskazują, że organ dokonał jedynie pobieżnej oceny stanu faktycznego zakładając, że z uznaniowego charakteru decyzji wynika umocowanie do wydania decyzji odmownej w każdych okolicznościach sprawy. Okoliczności te powinny być przeanalizowane i omówione w sposób niebudzący żadnych wątpliwości, zwłaszcza że w tym przypadku decyzja dotyczy kwestii mającej zasadnicze znaczenia z punktu widzenia sfery elementarnych potrzeb skarżącego - posiadania środków niezbędnych do przeżycia i miejsca do zamieszkania.

Zdaniem Sądu przy wydaniu rozstrzygnięcia organ w swojej ocenie nie uwzględnił charakteru choroby na jaką cierpi skarżący tj. stwardnienia rozsianego. Stan zdrowia skarżącego wymaga stałego leczenia, dostosowania domu mieszkalnego do potrzeb chorego oraz zakupu licznych przedmiotów zaopatrzenia medycznego, co w oczywisty sposób wiąże się z kosztami. Stan zdrowia skarżącego wyklucza możliwość podjęcia przez niego pracy zarobkowej, a wręcz wymaga opieki ze strony innych osób. Powyższe okoliczności powinny być przez ZUS rozważone w kontekście § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jak również decyzji z dnia 25 sierpnia 2011r. trudno się doszukać pogłębionej oceny tego aspektu sytuacji skarżącego, a w decyzji z dnia 25 sierpnia 2011r. poddano wręcz w wątpliwość wiarygodność oświadczenia skarżącego, że jest chory na stwardnienie rozsiane o czym świadczy cyt. "We wniosku o umorzenie podał Pan, że zdiagnozowano u niego stwardnienie rozsiane jednak nie przedstawił Pan żadnej dokumentacji medycznej (...)"

Ponadto z treści uzasadnienia decyzji z dnia 25 sierpnia 2011r. wynika, że jedna z przyczyn wydania decyzji odmownej było niedołączenie do wniosku o ulgę informacji dotyczącej kosztów utrzymania i leczenia oraz brak dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych wydatków. Do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżący dołączył uwierzytelnione kopie rachunków, których nie mógł wcześniej przedłożyć, albowiem załączone były do wniosku o przyznanie zasiłku z opieki społecznej, jak również rachunki za media z ostatnich miesięcy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w zaskarżonej decyzji odnotował, jakie wydatki wynikające z tych dokumentów obciążają skarżącego, lecz na tym poprzestał i nie dokonał żadnej analizy porównawczej tych wydatków z dochodem będącym w dyspozycji skarżącego (alimenty w kwocie 300,00 zł, zasiłek z opieki społecznej w kwocie 177,00 zł, zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153,00, zł), co niewątpliwie pozwoliłoby ocenić, czy w wynikającej z takiej analizy sytuacji majątkowej skarżącego opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Z tych przyczyn zaskarżona decyzja ostateczna wydana została także z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, polegającym na braku podjęcia kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej załatwienia przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu strony (art. 7 k.p.a.). Przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie rozważono możliwości uwzględnienia słusznego interesu skarżącego, dając z nieznanych powodów prymat interesowi społecznemu. Podjęcie rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego wymaga, by interes społeczny i słuszny interes obywatela (często sprzeczne) zostały należycie wyważone. Temu celowi służy analiza sytuacji materialnej skarżącego. W rozpoznawanej sprawie taka analiza nie została przeprowadzona, gdyż organ kierował się tylko interesem finansów ubezpieczeń, pomijając całkowicie interes skarżącej.

W ocenie Sądu organ dopuścił się także naruszenia przepisów postępowania (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.) nie wyjaśniając do końca kwestii posiadania przez skarżącego majątku ruchomego tj. kilku pojazdów samochodowych. W toku postępowania administracyjnego skarżący konsekwentnie wskazywał, że te pojazdy dawno zostały zajęte i zlicytowane przez Komornika Sądowego M.P.. Organ w tym zakresie dał bezwzględną wiarę informacjom pozyskanym z Urzędu Miasta T. nie podejmując żadnej próby ich weryfikacji i nie skonfrontował ich z twierdzeniami skarżącego np. poprzez zwrócenie się o informacje do wskazanego z imienia i nazwiska Komornika Sądowego.

Głównym argumentem ZUS uzasadniającym wydane rozstrzygnięcia była okoliczność, że skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości zabudowanej domem jednorodzinnym, na którym została ustanowiona hipoteka w celu zabezpieczenia należności składkowych, a zatem istnieje majątek, którego może dojść do skutecznego zaspokojenia wierzyciela. Jednakże pozbawienie skarżącego domu w którym zamieszkuje (który jak wynika z wyjaśnień skarżącego został odpowiednio przystosowany dla potrzeb osoby chorej na stwardnienie rozsiane), spowodowałoby konieczność sięgnięcia przez niego do środków pomocy społecznej jeszcze w większym rozmiarze niż obecnie. Sytuacja, w której zapłata należności składkowych powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich potrzeb materialnych do środków pomocy państwa nie jest zgodna z interesem obywatela jak również zgodna z interesem publicznym (por. wyrok NSA z dnia 20 marca 2007r., sygn. akt II GSK 345/06). Biorąc pod uwagę, że skarżący już obecnie korzysta z pomocy publicznej, trudno przyjąć, że wyegzekwowanie od niego zaległych składek poprzez sprzedaż domu mieszkalnego może pozostawać w zgodzie z interesem publicznym i słusznym interesem obywatela.

Uznać zatem należy, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia 25 sierpnia 2011r. nie odpowiadają przepisom prawa, wydane bowiem zostały z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, oraz przepisów art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia wykonawczego polegającym na braku podjęcia kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wnikliwego rozważenia przesłanek uzasadniających umorzenie zaległych należności składkowych, które to naruszenie w ocenie Sądu miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym, rozpatrywaniu wniosku skarżącego o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne właściwy organ winien w sposób wszechstronny wyjaśnić stan faktyczny sprawy w oparciu o przedstawione mu przez niego informacje o jego stanie majątkowym, w szczególności o wysokości dochodów służących zaspokojeniu jego niezbędnych potrzeb życiowych, w sposób racjonalny ocenić możliwości poniesienia przez niego wydatków na zapłatę należności z tytułu składek, także przy uwzględnieniu rzeczywistej, a nie tylko hipotetycznej możliwości zaspokojenia w przyszłości tego długu z uwzględnieniem stanu zdrowia skarżącego, a następnie w wyniku tej oceny podjąć stosowne rozstrzygnięcie w sprawie.

W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270) orzekł jak w sentencji wyroku.

O wynagrodzeniu pełnomocnika orzeczono zgodnie z art. 200 w związku z art. 205 § 2 w/w ustawy oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).