Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1792/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), Sędzia WSA Renata Nawrot, Protokolant spec. Katarzyna Ławnik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2017 r. sprawy ze skarg P. P. i H. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów związanych z usunięciem pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego P. P. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych i na rzecz skarżącego H. P. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Prezydent [...] decyzją z dnia [...] maja 2016 r. znak: [...], na podstawie art. 130a ust. 2a, ust. 10h, ust. 10j oraz ust 6 i 6a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.), dalej p.r.d., załącznika nr 2 do uchwały nr [...] Rady m.[ z dnia [...] grudnia 2012 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu na rok 2013 (Dz. Urz. Woj. [...]. z 2012 r. poz. 10224), art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta [...] (Dz. U. z 2015 r. poz. 1438) w zw. z art. 104 i art. 107 k.p.a. - ustalił wysokość kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu marki Renault o nr rej. [...] na kwotę 478 zł. Wskazał, że do zapłaty kosztów zobowiązani są solidarnie P. P. i H. C. P.

Organ wskazał, że Strażnik Miejski [...].12.2013 r. na podstawie art. 130a ust. 1p.r.d. wydał dyspozycję usunięcia ww. pojazdu z pl. [...] w [...] z powodu postoju wzdłuż linii podwójnej ciągłej, zmuszając innych kierujących do najeżdżania na tę linię oraz tamowania pasa ruchu. W trakcie czynności usuwania pojazdu zgłosił się kierujący pojazdem P. P.. W związku z tym, na podstawie art. 130a ust. 2a ustawy odstąpiono od usunięcia pojazdu.

Powyższy stan faktyczny organ ustalił na podstawie dyspozycji usunięcia pojazdu nr [...] strażnika miejskiego oraz jego notatki urzędowej. Niniejsze dowody jednoznacznie wskazują, że zostały spełnione przesłanki do wydania dyspozycji usunięcia pojazdu zgodnie z art. 130a ust. 1 ustawy.

Organ wskazał, że wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu, spowodowało wyjazd holownika, a dopiero po tym fakcie wydano dyspozycję, po stawieniu się osoby i odjechaniu z miejsca zdarzenia (na co dowodem są m.in. zapisy dyspozycji usunięcia pojazdu, zapisy w systemie GPS, raport drogowy). Oczywistym jest więc, że sytuacja ta spowodowała powstanie kosztów związanych z wyjazdem pojazdu holującego (na co dowodem jest załącznik do faktury firmy holującej [...] i zapłaconej przez m. [...]).

Z art. 130a ust. 2a ustawy w związku z art. 130a ust. 10i ustawy wynika, że powstałe koszty od wydania dyspozycji usunięcia pojazdu do odstąpienia ponoszą solidarnie właściciel oraz użytkownik pojazdu.

Zgodnie z danymi z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców współwłaścicielem pojazdu był H. C. P., a użytkownikiem, zgodnie z notatką strażnika miejskiego, był P. P. drugi współwłaściciel pojazdu. Stąd do zapłaty kosztów zobowiązani są H. C. P. i P. P..

Wysokość kosztów ustalono zaś zgodnie z art. 130a ust 6 oraz 6a p.r.d. na podstawie załącznika nr 2 do cyt. uchwały.

Organ podkreślił, że w sytuacji, gdy wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu spowodowało powstanie kosztów starosta jest zobligowany do wydania decyzji, a nałożona opłata ma charakter administracyjny.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. ([...]), po rozpatrzeniu odwołania H. C. i P. P.. na podstawie art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 1 k.p.a. i art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2015r., poz. 1659), w zw. z art. 130a ust. 2a p.r.d. i art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy dodał, że pomimo wydania zaskarżonej decyzji w 2016r., należy stosować uchwałę z 2013r., ponieważ wtedy nastąpiło ww. zdarzenie.

Dalej organ przytoczył art. 130a ust. 10h, 10i, 10j p.r.d. i wskazał, że nie można uznać za słuszny argumentu strony, iż decyzja dotyczy roszczenia o wynagrodzenie i właściwe zastosowanie powinny mieć przepisy Kodeksu cywilnego. Jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h (sytuacja ta wystąpiła w analizowanej sprawie, kosztami obciążono solidarnie właściciela pojazdu oraz użytkownika pojazdu). O

Organ podniósł, iż ustawodawca określił enumeratywnie wypadki, w których dopuszczalne jest usunięcie pojazdu z drogi, i nie ulega wątpliwości, iż wyliczenie to jest wyczerpujące. Usunięcie pojazdu z drogi jest obligatoryjne (art. 130a ust. 1) lub fakultatywne (art. 130a ust. 2). W pierwszym wypadku organ jest zobowiązany zawsze usunąć pojazd w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniającej usunięcie, a w drugim - jest to pozostawione jego uznaniu.

Z kolei na podstawie ust. 2a cyt. art. 130a ustawy właściciel pojazdu zobowiązany został do pokrycia kosztów, jeżeli wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadkach, o których mowa w art. 130a ust. 1-2 ustawy, spowodowało ich powstanie. Ustawodawca uzależnił tym samym możliwość naliczenia kosztów od zaistnienia powstania kosztów związanych z wydaniem dyspozycji o usunięciu. Analizowany art. 130a ust. 2 w zw. z ust. 6 ustawy nie określa i nie wyszczególnia okoliczności i zdarzeń, które wpłynęły i przyczyniły się do powstania tych kosztów. Zawsze kiedy wydanie dyspozycji o usunięciu pojazdu skutkować będzie powstaniem kosztów, właściciel będzie zobowiązany do jego pokrycia, bez względu na rodzaj okoliczności, która doprowadziła do powstania tego kosztu.

Organ odwoławczy powtórzył okoliczności związane z wydaniem i odwołaniem dyspozycji usunięcia pojazdu, dodając, że chociaż do faktycznego odholowania pojazdu na strzeżony parking nie doszło, udokumentowano dostatecznie, iż holownik wyruszył na miejsce parkowania. Doszło więc do wygenerowania kosztów usunięcia, które zgodnie z cyt. Załącznikiem Nr 2 wynoszą 478 zł dla pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej do 3 500 kg. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia jest przyjęcie przez holownik innego zadania w pobliżu.

Kolegium nie podzieliło argumentów skarżącego o naruszeniu praw strony do czynnego udziału w postępowaniu. W zawiadomieniu o wszczęciu postępowania z 11 lutego 2015 r. wskazano bowiem miejsce i sposób uzgadniania terminu zapoznawania się z aktami sprawy. Strona skorzystała z tej możliwości dopiero po otrzymaniu zaskarżonej decyzji. Wniosła w terminie odwołanie.

Skargi na powyższą decyzję złożyli P. P. i H. P. zarzucając naruszenie:

1. przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy w postaci:

- art. 10 § 1 kpa poprzez niezapewnienie Skarżącym przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań i wydanie decyzji bez poinformowania o zamiarze jego zakończenia, co nie zostało wykonane i miało wpływ na wynik sprawy.

- naruszenia art. 61 § 4 w zw. z art. 140 kpa poprzez niepoinformowanie o wszczęciu postępowania w drugiej instancji podczas gdy na Organie spoczywał taki obowiązek, co implikowało okoliczność, że Skarżący nie mogli złożyć wniosków dowodowych, pomimo, iż w odwołaniu wskazywali taką konieczność, co miało wpływ na wynik sprawy;

- art. 8 i 11 kpa poprzez niewyjaśnienie stanowiska Organu i nieustosunkowanie się do treści odwołania i umieszczenie jedynie lakonicznych wzmianek w uzasadnieniu dotyczących odwołania Skarżących, co miało wpływ na wynik sprawy;

- art. 7, 77 § 1 i 80 kpa poprzez zebranie fragmentarycznego materiału dowodowego i jego błędną ocenę, podczas gdy okoliczności zdarzenia nie zostały dostatecznie wyjaśnione, co miało wpływ na wynik sprawy;

- art. 7, 77 § 1 i 8 kpa poprzez pozbawienie Strony prawa do obrony, co miało wpływ na wynik sprawy;

- art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy decyzja organu I instancji obarczona była wadami wskazanymi w odwołaniu, co miało wpływ na wynik sprawy

2. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

- art. 130a ust. 2a u.p.r.d. poprzez uznanie, że powstały koszty 478 zł, podczas gdy z zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby powstały jakiekolwiek koszty;

- art. 751 K.c. poprzez jego niezastosowanie i nieuznanie, że doszło do przedawnienia roszczenia, podczas gdy rzekome koszty powstałe w wyniku postępowania będące przedmiotem skarżonej decyzji miały charakter roszczenia cywilnego - zlecenia i podlegały dwuletniemu okresowi przedawnienia, co miało wpływ na wynik sprawy.

Skarżący wnieśli o uchylenie decyzji organów obu instancji

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

Postanowienia z dnia 6 lipca 2017 r., na rozprawie Sąd połączył skargi P. P. i H. P. do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej "p.p.s.a. sąd uwzględnia skargę tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym.

Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Organ drugiej instancji wbrew art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz niedostatecznie uzasadnił motywy rozstrzygnięcia.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję prezydenta m. [...] z dnia [...] maja 2016 r. ustalającą wysokość kosztów (478 złotych) powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu skarżących, od której to dyspozycji odstąpiono, z powodu ustania przyczyn usunięcia, tj. zgłoszenia P. P..

Zauważyć należy, iż zgodnie z art. 130a ust. 1 pkt 1 u.p.r.d. pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadku pozostawienia pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione, utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu.

Od usunięcia pojazdu odstępuje się, jeżeli przed wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu lub w trakcie usuwania pojazdu ustaną przyczyny jego usunięcia. Jeżeli wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadkach, o których mowa w ust. 1-2, spowodowało powstanie kosztów, do ich pokrycia jest obowiązany właściciel pojazdu (art. 130a ust. 2a u.p.r.d.).

Koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i (art. 130a ust. 10h u.p.r.d.).

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że warunkiem koniecznym wydania decyzji w przedmiocie nałożenia na właściciela pojazdu obowiązku zapłaty kosztów powstałych w związku z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu, od której następnie odstąpiono, jest ustalenie, że koszty te w istocie powstały.

Brak jest bowiem podstaw aby przyjąć, że samo wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu uzasadniało wydanie decyzji, w zw. z art. 130a ust. 2a ustawy. Obowiązek taki powstaje dopiero wówczas, gdy wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu, następnie cofniętej, spowodowało określone czynności i związane z nimi koszty po stronie firmy holującej. Tylko w takim przypadku właściciela pojazdu można było obciążyć kwotą ustaloną przez Radę m. [...] w załączniku nr 2 do uchwały nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. w sprawie ustalenia wysokości opłat za usunięcie i przechowywanie pojazdu oraz wysokości kosztów powstałych w przypadku odstąpienia od usunięcia pojazdu na rok 2013 (Dz. Urz. Woj. [...] z 2012 r. poz. 10224). Nie można zatem w tej materii stosować automatyzmu, tj. przyjmować, że skoro wydano dyspozycję, to choć została ona cofnięcia, to wywołała ona określone koszty, jak uczyniły to organy w niniejszej sprawie.

W takim zatem zakresie winno być przeprowadzone postępowanie poprzedzające wydanie decyzji obciążającej kwotą 478 zł za wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu skarżących.

Tymczasem z przedstawionych Sądowi akt wynika, że w dniu 2 grudnia 2013 r. przez strażnika miejskiego została wydana dyspozycja usunięcia pojazdu marki Renault Clio (Nr [...]) zaparkowanego przy ul. [...] na wysokości nr [...] w [...], z powodu postoju wzdłuż podwójnej linii ciągłej.. Z powyższego zdarzenia sporządzona została również notatka urzędowa. Przed przybyciem holownika na miejsce odstąpiono od usunięcia pojazdu na podstawie art. 130a ust. 2a u.p.r.d. w związku ze zgłoszeniem się kierującego pojazdem. Z zapisów na dyspozycji usunięcia pojazdu i notatki urzędowej wynika, że odstąpienie od usunięcia nastąpiło o godz. 10:30.

Z dokumentu pt. Raport drogowy szczegółowy wynika, że holownik przejechał dystans 3,73 km dojazdowych, przy czym wyruszył z ul. [...] o godz. 10.25 i do 10.30 - tj. do momentu odwołania dyspozycji - dojechał do ul. [...], po czym w dalszym ciągu kierował się po tej godzinie w kierunku ul. [...]. Do godz. 10.33 dojechał do ul. [...] (dystans, 3,73 km.).

Niemniej, w aktach znajdują się kopie dwóch dokumentów zgłoszenia holowania – k. 4-5 i 6-7 akt Prezydenta m. [...] Z pierwszego dokumentu wynika, że zgłoszenia holowania dokonano o godz.10.25, z drugiego, że o godz. 10.21., przy czym zauważyć należy, że w dyspozycji usunięcia pojazdu i notatce urzędowej nie wskazano o której godzinie wydano dyspozycję, czy o godzinie 10.21, czy o 10.25. Rozbieżności czasowe pojawiają się w ww. dokumentacji również odnośnie godziny odwołania dyspozycji i tak pierwsza dokumentacja wskazuje na godz. 10.34, druga 10.24. Godziny odwołania dyspozycji nie korespondują z godziną wskazaną przez Straż Miejską (10.30). Okoliczności tych nie wyjaśniono w trakcie postępowania administracyjnego.

Z akt zatem nie sposób wywnioskować, o której godzinie holownik rzeczywiście wyjechał oraz o której godzinie odstąpiono od holowania. Nie wyjaśniono, dlaczego w aktach znajduje się dokumentacja dotycząca dwóch zleceń dotyczących tego samego zdarzenia. Nie jest dalej wiadome – jeżeli przyjąć, że do odwołania dyspozycji holowania doszło o godz. 10.30 - dlaczego holownik w dalszym ciągu kierował się w kierunku ul. [...]. Nie jest też wiadome - jeżeli przyjąć, że holownik wyruszył o 10.25 (jak wskazano w Raporcie drogowym szczegółowym k. 8) - dlaczego w zgłoszeniu holowania (k. 6-7) godzina odstąpienia zlecenia wskazana jest na 10.24.

Wobec zawartości akt sprawy i treści uzasadnienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego, nie sposób stwierdzić, aby przed ich wydaniem przeprowadzono wyczerpujące postępowanie dowodowe, skoro – jak wykazano wyżej - w aktach znajdują się dokumenty ze sobą sprzeczne. Sprzeczności, których wyjaśnienie jest niezbędne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy nie zostały wyjaśnione i stanowią o naruszeniu art. 7 i 77 k.p.a.

Sąd uznał, że organ II instancji może we własnym zakresie, ewentualnie korzystając z trybu wynikającego z art. 136 k.p.a. przeprowadzić dodatkowe postępowanie dowodowe, stąd uchylił jedynie zaskarżoną decyzję. Ocena przeprowadzonych dowodów powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji i w szczególności obejmować wskazanie faktów i dowodów istotnych dla rozstrzygnięcia, a więc sporządzonym w sposób wynikający z art. 107 § 3 k.p.a.

Na koniec, podkreślić należy, że regulacje prawne związane z usuwaniem pojazdów z drogi i dalszym postępowaniem z tymi pojazdami wskazują, że są to zadanie publiczne o charakterze administracyjnoprawnym, wykonywane przez organy administracji publicznej, ale w części przez podmioty spoza administracji publicznej, którymi są jednostki wyznaczone m.in. do usunięcia pojazdów z drogi. Ustawodawca w art. 130 a ust. 6 u.p.r.d. upoważnił radę powiatu do określenia opłat, o których mowa w art. 130a ust. 2a u.p.r.d.. Roszczenie zapłaty kwoty związanej z wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu, od której następnie odstąpiono – wbrew zarzutom skargi - ma zatem charakter administracyjnoprawny, z tej przyczyny nie mają do niego zastosowania przepisy o przedawnieniu roszczeń wymienione w Kodeksie cywilnym, jak wywodził skarżący.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji, zaś o kosztach postępowania na podstawie art. 200 p.p.s.a.