Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 917/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2018-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Jarosław Wichrowski asesor WSA Katarzyna Korycka Protokolant starszy asystent sędziego Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] w przedmiocie przyznania prawa do schronienia - pobytu w schronisku dla osób bezdomnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza K. z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...](czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją Burmistrza K. z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] odmówiono D. M. przyznania prawa do schronienia - pobytu w Oddziale Schroniska dla Osób Bezdomnych O. R. S. "S. " [...] w G. od dnia [...] kwietnia 2018 r.

W uzasadnieniu wskazano, że pismem z dnia [...] marca 2018 r. p. D. M. zwrócił się z wnioskiem o przedłużenie pobytu w Ośrodku w [...] do końca kwietnia 2018 r. tj. do czasu uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności. P. z dnia [...] marca 2018 r. skarżący wniósł o wydanie skierowania na pobyt w schronisku dla bezdomnych w [...] od [...] kwietnia 2018 r. Organ ustalił jednak, że wnioskodawca jest zameldowany na stałe w lokalu przy ul. [...] w K., gdzie ma możliwość mieszkania, zatem w świetle art. 6 pkt 8 ustawy z dnia [...] marca 2004 r. o pomocy społecznej, nie jest osobą bezdomną. Ponadto siostra strony zaproponowała wnioskodawcy zamieszkanie w wynajmowanym przez siebie lokalu.

W odwołaniu skarżący podkreślił, że nie chce wracać do miejsca w którym jest zameldowany z uwagi na środowisko, które ma na niego negatywny wpływ, natomiast zamieszkiwanie u siostry w tej samej miejscowości, w której znajdują się ci sami koledzy i te same sklepy (to samo środowisko), nie jest dobrym pomysłem. Skarżący nadużywał alkoholu i nie chce zaprzepaszczać tego co zdołał zbudować w placówce. W placówce ma ponadto pełne wyżywienie i zapewnione schronienie. Strona zwróciła uwagę, że ma problemy z chodzeniem. Obecnie jest skierowana do neurologa. Do odwołania strona załączyła pismo z dnia [...] marca 2018 r. tj. opinię o sytuacji socjalno-bytowej oraz psychofizycznej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją nr SKO- 4110/185/2018 z dnia [...] czerwca 2018 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję uznając, że strona nie spełnia przesłanki uprawniającej do przyznania pomocy w oparciu o przepis art. 48 a u.p.s., gdyż jest zameldowana w lokalu znajdującym się przy ul. [...] nr [...] w K. i ma możliwość tam zamieszkania. Niechęć zamieszkania w miejscu zameldowania wynika z przyczyn subiektywnych tzn. niechęci powrotu do starego środowiska. Okoliczność ta nie stanowi natomiast przesłanki do przyznania wnioskowanej pomocy, na podstawie art. 48 a u.p.s. Nadto, Gminna Komisja Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w K. w piśmie z dnia [...] marca 2018 r. wskazała, że nie ma możliwości finansowania pobytu strony w Schronisku O. R. S. [...] w [...].

Strona uczęszczała do Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego. Środowisko rodzinne negatywnie na nią wpływa, gdyż ulega ona wpływom braci namawiających do spożywania alkoholu. Po powrocie do K., deklaruje chęć zamieszkania w K.. Z pisma z dnia [...] marca 2018 r. Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. wynika, że strona utrzymuje abstynencję a siostra strony wskazała, że jeśli brat nie będzie chciał wrócić do miejsca zamieszkania przy ul. [...] w K., więc przyjmie go do siebie.

W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w D. M. zarzucił naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez pominięcie istotnych okoliczności sprawy w postaci sytuacji osobistej skarżącego uzasadniającej stwierdzenie, że skarżący nie ma możliwości zamieszkania pod adresem zameldowania; naruszenie art. 77 k.p.a. poprzez pominięcie istotnych okoliczności związanych ze stanem zdrowia oraz warunkami i właściwościami osobistymi skarżącego, które skutkują brakiem możliwości zamieszkania w lokalu, w którym jest zameldowany; art. 80 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie wszystkich możliwych dowodów dostępnych organowi w tej sprawie, a nadto dokonanie błędnych ustaleń faktycznych i wadliwej oceny prawnej; naruszenie art. 6 pkt 8 oraz art. 48 a ustawy o pomocy społecznej poprzez błędne uznanie, że skarżący nie jest osobą bezdomną.

Uzasadniając zarzuty skargi skarżący wskazał, że jest osobą uzależnioną od alkoholu, upośledzoną umysłowo w stopniu lekkim, posiadającą deficyty w wielu sferach funkcjonowania. Pobyt w Ośrodku Resocjalizacji Stowarzyszenia S. "[...]" w [...] skutkuje znaczną poprawą zdrowia fizycznego i psychicznego. Skarżący podniósł, że powrót do miejsca zameldowania oznaczać będzie odnowienie kontaktów ze środowiskiem stymulującym uzależnienie skarżącego, stwarzającym możliwość powrotu do nałogu i przestępstwa. Zdaniem strony, art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej nie precyzuje uznania że brak jest możliwości zamieszkania w lokalu, w którym osoba jest zameldowana na pobyt stały. Okoliczność, że ponowne zamieszkanie pod adresem zameldowania stanowi dla skarżącego realne zagrożenie dla życia i zdrowia, stanowi wystarczającą przesłankę do uznania skarżącego za osobę bezdomną.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli, sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał wpływ na wynik sprawy lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2017 r., poz. 1769, dalej jako: "u.p.s.").

Stosownie do postanowień art. 36 pkt 2 lit.i w zw. z art. 48 u.p.s. pomoc społeczna o charakterze niepieniężnym może przybrać formę świadczenia w formie udzielenia schronienia. Art. 48 u.p.s. stanowi, że osoba lub rodzina ma prawo do schronienia, posiłku i niezbędnego ubrania, jeżeli jest tego pozbawiona. Zgodnie z art. 48a u.p.s. udzielenie schronienia następuje przez przyznanie tymczasowego schronienia w noclegowni, schronisku dla osób bezdomnych albo schronisku dla osób bezdomnych z usługami opiekuńczymi. Realizacja pomocy społecznej we wzmiankowanej formie należy do obowiązkowych zadań własnych gminy – art. 17 ust. 1 pkt 3 u.p.s. Stosownie do postanowień art. 51 ust. 5 u.p.s. schronisko dla bezdomnych uznaje się za ośrodek wsparcia.

Pojęcie osoby bezdomnej na użytek ustawy o pomocy społecznej definiuje art. 6 pkt 8 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem bezdomnym jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy oraz niezameldowana na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osoba niezamieszkała w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w wyroku z dnia 23 marca 2017r. o sygn. akt II SA/Ke 11/17 (dostępnym w internetowej bazie orzeczniczej NSA) regulacja ta przewiduje dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy, odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, drugi zaś dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować łącznie.

Organ uznał, że strona nie spełnia przesłanki uprawniającej do przyznania pomocy w oparciu o przepis art. 48 a u.p.s., gdyż jest zameldowana w lokalu znajdującym się przy ul. [...] nr [...] w K. i ma możliwość tam zamieszkania. Niechęć do zamieszkania w miejscu zameldowania wynika z przyczyn subiektywnych tzn. jak wskazała strona, dotyczy niechęci powrotu do starego środowiska. Okoliczność ta natomiast nie stanowi przesłanki do przyznania stronie wnioskowanej pomocy, na podstawie art. 48 a u.p.s.

W ocenie Sądu, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy organy wybiórczo oceniły zaistniały stan faktyczny sprawy. W dniu [...].12.2017r. skarżący został skierowany do O. R. S. S. [...] w [...] i objęty Programem Postrehabilitacyjnym "Hostel dla osób uzależnionych od alkoholu". W uzasadnieniu skierowania wskazano, że skarżący jest osobą wykluczoną społecznie, głęboko uzależnioną od alkoholu i dotkniętą somatycznymi następstwami uzależnienia od alkoholu. Wymaga przez to dalszego pobytu w ośrodku i kontynuowania wsparcia zorientowanego na redukcję szkód.

Z karty informacyjnej pobytu na oddziale hostelu wynika, że skarżący miał znaczne trudności ze zrozumieniem założeń programowych i wykonywaniem ich. Po wykonaniu badania psychologicznego stwierdzono, że poziom ogólny sprawności intelektualnej kształtuje się na poziomie upośledzenia umysłowego w stopniu lekkim.

Skarżący został też zaliczony orzeczeniem z [...] marca 2018 r. o stopniu niepełnosprawności do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, wymagającym korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki. Jest on również osobą o naruszonej sprawności organizmu, powodującej konieczność czasowej i częściowej pomocy innych osób w pełnieniu ról społecznych.

Organ nie ocenił okoliczności wynikających z przytoczonych dokumentów ani też opinii O. R. S. S. [...] w [...] z [...] marca 2018 r. dotyczącej sytuacji socjalno – bytowej oraz psychofizycznej skarżącego pod kątem potrzeby udzielenia wsparcia, jego rodzaju a przede wszystkim czy w świetle stanu psychofizycznego i okoliczności obiektywnych związanych z warunkami panującymi w miejscu zameldowania, skarżący ma możliwość zamieszkania bez uszczerbku dla swojego zdrowia. Przesłanka braku możliwości zamieszkania nie została zdefiniowana. Niewątpliwie dotyczy ona przeszkody o charakterze faktycznym ale nie musi oznaczać tylko braku możliwości fizycznego przebywania w miejscu zameldowania. Biorąc pod uwagę cele pomocy może odnosić się do negatywnych warunków, niweczących efekty dotychczasowego wsparcia. Nie można uznać, by patologiczne warunki życia w miejscu zameldowania umożliwiały stwierdzenie, że istnieje możliwość zamieszkania. Organ musi dokonywać wykładni przepisów mając na uwadze funkcje pomocy i skuteczność podejmowanych działań. Poddając analizie możliwość zamieszkania w miejscu zameldowania organ powinien mieć na uwadze czy pozytywne efekty udzielanego do tej pory wsparcia nie zostaną zniweczone pozostawieniem skarżącego w środowisku dla niego niesprzyjającym, o ile takie okoliczności zostałby potwierdzone. Na obecnym etapie postępowania jako przedwczesne należy ocenić przyjęcie, że skarżący ma możliwość zamieszkania w miejscu zameldowania a niechęć do zamieszkania wynika wyłącznie z przyczyn subiektywnych. Nie znajduje to dostatecznego uzasadnienia w zgromadzonym materiale dowodowym odnoszącym się do psychofizycznej kondycji skarżącego i sygnalizowanych przez niego okoliczności zewnętrznych w miejscu zameldowania.

Z przedstawionych wyżej przyczyn, Sąd uznał zaskarżoną decyzję organu za przedwczesną, wydaną bez należytego rozpatrzenia sprawy. Zasada prawdy obiektywnej nakłada na organy obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym.

W ocenie Sądu, w toku kontrolowanego postępowania organy administracyjne naruszyły przepisy regulujące zasady gromadzenia i oceny materiału dowodowego, zawarte w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa. Zgodnie bowiem z art. 7 Kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada ta znajduje odzwierciedlenie w art. 77 § 1 Kpa, z którego wynika, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

W ponownym postępowaniu, rolą organu będzie przede wszystkim właściwie ocenić zebrany materiał dowodowy, odpowiednio go uzupełniając, pozwalający na odtworzenie sytuacji zdrowotnej i bytowej strony w kontekście możliwości zamieszkania w miejscu zameldowania.

Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają prawo i jako takie powinny zostać uchylone na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" Ppsa .

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 p.p.s.a.,