Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 889/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 9, art. 29, art. 45, art. 129, art. 134
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151, art. 188, art. 203 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 4 grudnia 2015 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska sędzia NSA Andrzej Gliniecki sędzia del. NSA Teresa Kobylecka /spr./ Protokolant asystent sędziego Marta Romanowska po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Wspólnoty Mieszkaniowej K. ul. K. ... w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 5 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Op 423/13 w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej K. ul. K. ... w O. na postanowienie O. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia 29 lipca 2013 r. nr ... w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od O. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej K. ul. K. ... w O. kwotę 750 (słownie: siedemset pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 5 grudnia 2013r., sygn. akt II SA/Op 423/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej K. ul. K. ... w O. na postanowienie O. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia 29 lipca 2013r., nr ... w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie rozbiórki obiektu budowanego oddalił skargę.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

Decyzją z dnia 26 kwietnia 2013r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej K. w O. rozbiórkę 18 miejsc postojowych oznaczonym kolorem żółtym na załączniku graficznym, które winny być rozebrane w całości oraz 25 miejsc postojowych oznaczonych kolorem żółtym i różowym na załączniku graficznym, które winny być rozebrane w części oznaczonej kolorem żółtym, tj. na szerokości 1,90 m, znajdujących się przy ul. K. ... w O. Decyzja została doręczona członkom zarządu tej Wspólnoty - D. K. i M. M., każdemu na adres domowy. Z uwagi na brak siedziby (biura) Wspólnoty korespondencja była kierowana w taki sam sposób w trakcie całego postępowania.

W dniu 16 maja 2013r. D. K. i M. M. złożyli w siedzibie organu odwołanie, zarzucając, że postępowanie w niniejszej sprawie było prowadzone w sposób nieobiektywny i wybiórczy.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. postanowieniem z dnia 29 lipca 2013r., działając na podstawie art. 134 k.p.a., stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu, wskazując na treść przepisu art. 134 k.p.a., wymienił kolejność podejmowanych czynności przez organ odwoławczy w przypadku wniesienia środka odwoławczego. Podkreślił, iż w pierwszej fazie - wstępnej - obowiązany jest ocenić dopuszczalność odwołania oraz czy zostało wniesione w terminie. W przypadku uchybienia terminu do wniesienia odwołania organ obowiązany jest stwierdzić, na podstawie art. 134 k.p.a., że zostało wniesione z jego uchybieniem, bez względu na wielkość, a także przyczynę tego uchybienia. Uchybienie terminu ma bowiem charakter obiektywny, nie ocenny. Termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem czynność, dla której został on wyznaczony, zostanie dokonana w organie, bądź jeżeli przed jego upływem nadano pismo w polskiej placówce pocztowej - art. 57 § 4 k.p.a. Odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie - art. 129 k.p.a. W sprawie niniejszej stronie, tj. Wspólnocie, decyzja z dnia 26 kwietnia 2013r. została doręczona w dniu 30 kwietnia 2013r. W tym dniu - 30 kwietnia 2013r. – M. M. odebrał osobiście zaskarżoną decyzję w placówce pocztowej nr 7 w O. przy ul. S. S. ..., co ustalił Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O., na zlecenie organu odwoławczego. Drugi członek zarządu Wspólnoty – D. K. - odebrał adresowaną do niego przesyłkę osobiście w dniu 7 maja 2013r. Powyższe wynika ze zwrotnych dowodów doręczenia przesyłek. Organ odwoławczy zwrócił też uwagę na prawidłowe pouczenie zawarte w decyzji o sposobie i terminie złożenia środka zaskarżenia. W tych okolicznościach organ uznał, że ostatni dzień do wniesienia środka odwoławczego przypadał na dzień 14 maja 2013r., jednocześnie wyjaśnił, że pomimo doręczenia skarżonej decyzji członkom zarządu Wspólnoty w dwóch różnych datach, za dzień, od którego należy liczyć termin do wniesienia odwołania przyjąć należy wyłącznie datę jej doręczenia pierwszemu z członków zarządu, gdyż właśnie wtedy Wspólnota dowiedziała się o decyzji - została ona jej doręczona. Stąd, ostatni dzień do wniesienia odwołania przypadał na dzień 14 maja 2013r. Zgodnie bowiem z art. 45 k.p.a., doręczenia dla Wspólnoty winny być dokonywane na ręce osoby ją reprezentującej, czyli członka zarządu, zaś w sytuacji, gdyby Wspólnota posiadała biuro (lokal siedziby) doręczenie byłoby skuteczne nawet na ręce pracującej tam osoby, np. sekretarki. W postępowaniu administracyjnym skuteczne jest doręczenie do jednej tylko osoby "uprawnionej do odbioru pisma". Przywołując wyrok NSA z dnia 24 lutego 2000r., sygn. akt I SA 1071/99 organ uznał, że "skutek prawny doręczenia pisma jednostce organizacyjnej powstaje przez sam fakt jego odbioru dokonanego przez osobę upoważnioną. Doręczenie następuje w dacie potwierdzenia przez tę osobę odbioru pisma". Okoliczność, że organ dokonał osobnego doręczenia decyzji do wszystkich członków dwuosobowego zarządu Wspólnoty nie ma znaczenia z punktu widzenia oceny początku biegu terminu do złożenia odwołania, gdyż niekwestionowaną zasadą w odniesieniu do działania organów osoby prawnej (a także ułomnej osoby prawnej) jest to, że "co jest znane (lub co powinno być znane) jednemu członkowi wieloosobowego organu, musi być traktowane jako znane (lub jako to, co powinno być znane) całemu organowi". Organ uznał, że złożone odwołanie Wspólnoty osobiście w siedzibie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O., w dniu 16 maja 2013r., zostało wniesione z uchybieniem terminu.

Na powyższe postanowienie Wspólnota Mieszkaniowej K. w O. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, domagając się jego uchylenia oraz zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania wg norm przepisanych. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie następujących przepisów postępowania:

- art. 134 k.p.a. w zw. z art. 129 k.p.a. w zw. z art. 42 k.p.a. poprzez błędną interpretację przepisów wyrażającą się w przyjęciu, iż doręczenie wspólnocie mieszkaniowej reprezentowanej przez wieloosobowy zarząd następuje z chwilą odbioru korespondencji przez pierwszego z członków zarządu tej wspólnoty, a nie z chwilą jej odbioru przez ostatniego z tych członków;

- art. 9 k.p.a. poprzez stwierdzenie uchybienia terminu wniesionego przez stronę skarżącą odwołania przy braku poinformowania przez organ o sposobie ustalania chwili doręczenia korespondencji wspólnocie mieszkaniowej reprezentowanej przez wieloosobowy zarząd, tj. jego skuteczności z chwilą odbioru jej przez pierwszego z członków zarządu wspólnoty mieszkaniowej, podczas gdy taki sposób doręczenia i przyjęcia początku obliczania terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu administracyjnym nie wynika wprost z przepisów, a o takiej ich interpretacji strona została poinformowana dopiero w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia organu drugiej instancji;

- art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego uzasadnienia zaskarżonego postanowienia.

Skarżąca stwierdziła, że wprawdzie decyzje zostały wyekspediowane na adres zamieszkania dwóch członków zarządu Wspólnoty, gdyż strona nie posiada siedziby w rozumieniu art. 45 k.p.a., jednakże nie podzieliła stanowiska organu, że czternastodniowy termin do wniesienia odwołania upłynął z 14 maja b.r. Zarzuciła, że o poglądzie zaprezentowanym przez organ drugiej instancji, odnośnie doręczania korespondencji Wspólnocie, dowiedziała się dopiero z uzasadnienia postanowienia, w którym nie przybliżono stanowiska i nie podjęto próby wyjaśnienia przyjętego arbitralnie rozstrzygnięcia. Skarżąca przywołała regulację art. 42 i art. 45 k.p.a., wskazując na konstrukcję doręczenia właściwego, opartą na dwóch elementach: miejscu doręczenia oraz osobie odbiorcy pisma. Stwierdziła, że tylko łączne spełnienie tych elementów oznacza prawidłowe jego doręczenie. Uznała, że w uzasadnieniu skarżonego postanowienia przywołano wyrok NSA nie mający zastosowania w tej sprawie. W ocenie skarżącej, naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. nastąpiło przez niezrozumiałe i bezpodstawne uzasadnienie rozstrzygnięcia, co ma podstawowe znaczenie w świetle art. 11 k.p.a. Dodała, że przyjmując nawet za prawidłowe - przy zastosowaniu trybu art. 45 k.p.a. - doręczenie na adres zamieszkania wymienionych członków zarządu Wspólnoty, brak jest jednak podstaw do stwierdzenia, że skuteczne doręczenie Wspólnocie (przy wieloosobowym zarządzie) następowało z chwilą odbioru przez pierwszego z członków tego zarządu. Nie jest bowiem tak, że co jest znane jednemu członkowi dwuosobowego zarządu "musi być traktowane jako znane całemu organowi". Ponadto, odpowiednie stosowanie art. 45 k.p.a. - przy braku siedziby jednostki organizacyjnej - nie oznacza, iż należy dokonać osobnego doręczenia. Skoro organ dokonał takiego osobnego doręczenia, to bezpodstawne jest przyjęcie, że skuteczność tego doręczenia następuje z chwilą odbioru przez pierwszego, a nie ostatniego z członków zarządu tej Wspólnoty. Wskazując na okoliczność kierowania w tym postępowaniu korespondencji do dwóch członków zarządu Wspólnoty, skarżąca podniosła, że brak pouczenia przez organ co do skutków odbioru przez pierwszego z nich i związanego z tym obliczania biegu terminu do wniesienia odwołania, stanowi naruszenie art. 9 k.p.a., co jest wystarczającą podstawą do uchylenia postanowienia, skoro w pouczeniu decyzji nie wskazano na początek obliczania terminu. Uznała, że składając odwołanie w siedzibie organu w dniu 16 maja 2013r., zachowała termin do wniesienia odwołania. Z tych też powodów nie wniosła o jego przywrócenie.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że nie narusza ono prawa i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Sąd wskazując na treść art. 134 k.p.a., który stanowi, iż organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania wskazał, że odwołanie, jako środek zaskarżenia decyzji administracyjnej umożliwia stronie postępowania administracyjnego, niezadowolonej z wydanej decyzji, domaganie się ponownego rozpatrzenia sprawy i jest gwarancją realizacji zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, określonej w art. 15 k.p.a., będącej wyrazem reguły konstytucyjnej określonej w art. 78 Konstytucji RP. Sprowadza się ona do dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia tej samej sprawy przez dwa różne organy. Wyrazem jej realizacji jest regulacja art. 127 § 1 k.p.a., która przewiduje, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji stronie przysługuje odwołanie. Na zasadzie art. 127 § 2 k.p.a. odwołanie wnoszone jest do organu wyższego stopnia, bądź innego organu odwoławczego przewidzianego w ustawie. W przypadku pisemnej formy załatwienia sprawy, tj. sporządzenia decyzji w formie pisemnej, odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia stronie decyzji (art. 129 § 2 k.p.a.). Fakt prawidłowego doręczenia ma doniosłe znaczenie prawne, gdyż termin do złożenia odwołania rozpoczyna swój bieg od dnia doręczenia decyzji stronie. Odwołanie wówczas strona może wnieść w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji (art. 127 § 1, art. 129 § 2 k.p.a.). Skuteczność czynności doręczenia ma więc istotne znaczenie dla ustalenia, czy odwołanie od decyzji zostało wniesione w ustawowym terminie. W razie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne (art. 134 k.p.a.). Powyższe oznacza, że w przypadku, gdy okolicznością bezsporną jest, iż odwołanie pochodzi od strony postępowania administracyjnego i nie ma ono wad formalnych, organ odwoławczy - po otrzymaniu takiego odwołania - obowiązany jest wówczas zbadać czy odwołanie zostało złożone w terminie. Dopiero po ustaleniu tej okoliczności organ może przystąpić do merytorycznego rozpoznania środka odwoławczego. Natomiast rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy w wyniku wniesionego odwołania po terminie skutkuje nieważnością decyzji.

W rozpoznawanej sprawie niewątpliwym jest, że w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem decyzji administracyjnej przez organ pierwszej instancji jedyną stroną tego postępowania była Wspólnota.

Sąd wskazał na problem uczestnictwa wspólnoty mieszkaniowej w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, który jest złożony, po pierwsze - ze względu na odrębność prawną tej jednostki organizacyjnej, po drugie - z uwagi na szczegółowe regulacje odnoszące się do jej reprezentacji zawarte w ustawie z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali (Dz.U. z 2000r. nr 80, poz. 903 ze zm.). Na gruncie art. 33¹ § 1 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym do jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną, stosuje się odpowiednio przepisy o osobach prawnych, wspólnota mieszkaniowa zaliczana jest do trzeciej, wyodrębnionej obok osób fizycznych i osób prawnych, kategorii podmiotów występujących w obrocie prawnym, nazywanej "ułomnymi osobami prawnymi" (por. uchwała Sądu Najwyższego z 21 grudnia 2007r., sygn. akt III CZP 65/07, opubl. OSNC 2008 nr 7-8, poz. 69). Z kolei, zdolność do udziału wspólnoty mieszkaniowej w postępowaniu administracyjnym wynika z art. 29 k.p.a. (por. wyrok NSA z 9 września 1998r., sygn. akt IV SA 2027/96, LEX nr 43794). Jednakże dla uczestników obrotu prawnego, w tym dla organów administracji, rozstrzygające znaczenie ma przepis art. 21 ust. 1 ustawy o własności lokali określający, iż zarząd reprezentuje wspólnotę na zewnątrz (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 grudnia 2002r., sygn. akt SA/Bk 939/02, LEX nr 423975).

W świetle powyższego S ad uznał, że zarząd wspólnoty w znaczeniu podmiotowym to organ wykonawczy ułomnej osoby prawnej, jaką jest wspólnota mieszkaniowa. Organ ten wchodzi w skład struktury organizacyjnej wspólnoty, nie jest więc odrębnym podmiotem prawa. Wspólnota mieszkaniowa, a nie zarząd wspólnoty ma przymiot strony w postępowaniu administracyjnym. Stroną postępowania i adresatem decyzji administracyjnym jest bowiem wspólnota (art. 29 k.p.a.). Zaliczenie wspólnoty mieszkaniowej do jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej skutkuje tym, iż pisma doręcza się takim jednostkom organizacyjnym w sposób określony w przepisie art. 45 k.p.a. Stąd w przypadku wspólnoty mieszkaniowej doręczeń należy dokonywać reprezentującemu ją zarządowi. Zgodnie bowiem z art. 45 k.p.a. pisma doręcza się jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej "w lokalu ich siedziby", a zatem na adres, pod którym znajduje się budynek (lokal), w którym ma siedzibę organ zarządzający. Zatem przepis art. 45 k.p.a. jest podstawą do oceny prawidłowości doręczenia decyzji wspólnocie posiadającej zarząd, w przypadku, gdy nie ustanowiła ona - jako jednostka organizacyjna - pełnomocnika. Bezsprzeczną okolicznością w tej sprawie jest to, że skarżąca posiada zarząd w osobach D. K. i M. M. Wszystkie zatem osoby wchodzące w skład dwuosobowego zarządu podpisały odwołanie i skargę. Te same osoby działały też w postępowaniu przed organem administracji kierując pisma, wnioski oraz do tych osób ekspediowane były pisma organu. Powyższe pozwala przyjąć, że strona (Wspólnota) była reprezentowana w sposób prawidłowy oraz właściwie była informowana o zapadłych rozstrzygnięciach w sprawie. Organ dokonuje doręczenia wydanego aktu na rzecz strony, o której mowa w art. 29 k.p.a., zarządowi ją reprezentującemu, w trybie art. 45 k.p.a. Przepis ten stanowi, iż pisma doręcza się jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej "w lokalu ich siedziby", czyli na adres, pod którym znajduje się budynek (lokal), w którym ma siedzibę organ zarządzający, chyba że co innego wynika z ustawy, statutu lub innego aktu prawnego. Zarząd wspólnoty nie jest zobligowany ustawowo do posiadania siedziby (adresu), co nie wyklucza - w przypadku braku lokalu "siedziby" - stosowania przez organ doręczeń w trybie art. 45 k.p.a. Doręczenie, o którym mowa w art. 45 k.p.a., powinno być dokonane do rąk osoby uprawnionej do odbioru pism. Pojęcie osoby "uprawnionej do odbioru pism" jest szersze niż pojęcie "pełnomocnika" i dlatego w przypadku, gdy zarząd wspólnoty nie posiada siedziby, wówczas uprawnioną osobą do odbioru pism (decyzji) będzie niewątpliwie członek zarządu, który ze względu na funkcję wykonywaną w organie strony (wspólnoty) jest uprawniony do odbioru pism. W przypadku braku siedziby organu zarządzającego, tj. zarządu, skuteczne doręczenie przesyłki (decyzji) wspólnocie mieszkaniowej, jako jednostce organizacyjnej, o której mowa w art. 45 k.p.a., powstaje przez fakt odbioru dokonanego przez członka zarządu wspólnoty. Dokonany odbiór aktu administracyjnego przez członka zarządu stanowi bowiem "odbiór" dla strony, czyli dla wspólnoty. Czynność odbioru pisma (decyzji) nie stanowi oświadczenia woli, wobec czego dokonanie tej czynności procesowej przez jednego członka zarządu - przy dwuosobowym zarządzie oraz braku siedziby - wywołuje skutki dla wspólnoty.

W rozpoznawanej sprawie okolicznością bezsporną jest fakt, że jako adres do korespondencji zarządu dwuosobowego skarżącej wskazano - w całym toku postępowania - adres zamieszkania każdego członka zarządu tej Wspólnoty, z powodu braku lokalu, siedziby. Skoro decyzję z dnia z 26 kwietnia 2013r., nr ..., Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O., odebrała w dniu 30 kwietnia 2013r., osoba uprawniona do odbioru pism skierowanych do Wspólnoty, zatem pokwitowanie przez członka zarządu – M. M. - odbioru tej decyzji wywołuje skutki, jakie są związane z doręczeniem decyzji stronie. Doręczenie decyzji osobie uprawnionej w trybie art. 45 k.p.a. nie powoduje nadania tej osobie, która pokwitowała odbiór, uprawnień strony. W przypadku, o którym mowa w art. 45 w zw. z art. 29 k.p.a., odbiór decyzji wywołuje skutki dla strony postępowania administracyjnego, czyli jednostki organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej (wspólnoty mieszkaniowej), a nie dla podmiotu dokonującego odbioru, czyli osoby fizycznej.

W świetle powyższego Sąd stwierdził, że zasadnie organ uznał w sprawie, że skoro przymiot strony posiada Wspólnota, a nie każdy z osobna członek zarządu, a ponadto odbiór decyzji nie jest oświadczeniem woli, zatem odbiór decyzji przez jednego członka zarządu, z datą pierwszą, tj. 30 kwietnia 2013r., skutkowało nabyciem przez Wspólnotę uprawnienia do wniesienia środka odwoławczego. Dokonanie odbioru drugiego egzemplarza tej samej decyzji w dniu 7 maja 2013r., przez drugiego członka zarządu Wspólnoty – D. K. - niewątpliwie także będącego osobą upoważnioną do odbioru pism z racji funkcji, nie skutkuje otwarciem nowego terminu do wniesienia środka odwoławczego przez Wspólnotę od tejże daty. Dla biegu terminu do wniesienia odwołania w świetle art. 129 § 2 k.p.a., istotna jest dla strony (Wspólnoty), tylko ta pierwsza data. Termin do złożenia odwołania rozpoczyna swój bieg od dnia doręczenia decyzji stronie postępowania administracyjnego zarówno tej, o której mowa w art. 28 k.p.a., jak i tej określonej w art. 29 k.p.a. Przy obliczaniu terminu do wniesienia odwołania (art. 129 § 2 k.p.a.) nie ma znaczenia czy strona jest osobą fizyczną, osobą prawną, czy też inną jednostką nie posiadającą osobowości prawnej.

Sąd uznał zatem, że członkowie zarządu dwuosobowego nie działają w imieniu własnym, nie są odrębnymi podmiotami, przymiotu strony nie ma każdy z nich, a czynność odbioru dokonana jest na rzecz Wspólnoty, stąd prawidłowo organ uznał w rozpoznawanej sprawie, że bieg terminu do wniesienia odwołania przez Wspólnotę należało liczyć od dnia odbioru decyzji przez pierwszego członka zarządu, tj. od dnia 30 kwietnia 2013r. Stąd czternastodniowy termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 14 maja 2013r. Skarżąca natomiast wnosząc odwołanie w dniu 16 maja 2013r. uchybiła terminowi określonemu w ustawie.

W tym stanie rzeczy, zarzut naruszenia art. 134 k.p.a. w zw. z art. 129 k.p.a. i art. 45 k.p.a. Sąd uznał za bezzasadny.

Sąd uznał także, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 9 k.p.a. Stroną postępowania jest Wspólnota, a zawarte w decyzji pierwszoinstancyjnej pouczenie o środku odwoławczym, trybie i terminie jest prawidłowe. Brak jest podstaw do stwierdzenia, że w sprawie mamy do czynienia z błędnie podanym terminem w pouczeniu. Również nie można podzielić stanowiska skarżącej, że został naruszony przepis art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez brak wyczerpującego uzasadnienia zaskarżonego postanowienia. Organ zawarł w motywach rozstrzygnięcia zarówno uzasadnienie faktyczne jak i prawne. W związku z tym, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., nie każde naruszenie przepisów postępowania skutkuje uwzględnieniem skargi, lecz tylko takie naruszenie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a takiego Sąd nie stwierdził w niniejszej sprawie. Organ odwoławczy prawidłowo zatem stwierdził, na podstawie art. 134 k.p.a., uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

Skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 5 grudnia 2013r. wniosła Wspólnota Mieszkaniowa K. w O., reprezentowana przez fachowego pełnomocnika. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 134 k.p.a. w zw. z art. 129 k.p.a. w zw. z art. 45 k.p.a. poprzez błędną interpretację przepisów wyrażająca się w przyjęciu, iż doręczenie korespondencji wspólnocie mieszkaniowej reprezentowanej przez wieloosobowy zarząd, w przypadku wyekspediowania jej do każdego z członków tego zarządu, następuje z chwilą odbioru korespondencji przez pierwszego z członków zarządu tej wspólnoty, a nie z chwilą jej odbioru przez ostatniego z tych członków;

2) art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 134 k.p.a. w zw. z art. 129, art. 9 k.p.a. w zw. z art. 45 k.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji stwierdzenia przez organ drugiej instancji uchybienia terminu wniesionego przez stronę skarżącą odwołania przy jednoczesnym braku poinformowania strony postępowania przez organy administracji publicznej prowadzące postępowanie administracyjne o sposobie ustalania chwili doręczenia korespondencji wspólnocie mieszkaniowej reprezentowanej przez wieloosobowy zarząd, tj . jego skuteczności z chwilą odbioru jej przez pierwszego z członków zarządu wspólnoty mieszkaniowej, podczas gdy taki sposób doręczenia i przyjęcia początku obliczania terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu administracyjnym nie wynika z wprost z brzmienia przepisów postępowania administracyjnego, a o takiej ich interpretacji strona została poinformowana dopiero w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia organu drugiej instancji.

3) art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku polegające na braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej zarzutu podniesionego przez skarżącego w skardze tj. naruszenia art. 134 k.p.a. w zw. z art. 129, art. 9 k.p.a. w zw. z art. 45 k.p.a wyrażającego się w braku poinformowania strony postępowania o chwili, z którą następuje doręczenie korespondencj wspólnocie i od której obliczane są terminy procesowe, w tym na wniesienie środków zaskarżenia aktów administracyjnych.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty na podstawie art. 176 p.p.s.a. w zw. z art. 185 p.p.s.a. skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności nie wystąpiła, wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną w granicach w niej zakreślonych.

Naczelnego Sądu Administracyjnego podziela zarzut skargi kasacyjnej, że Sąd I instancji, oddalając skargę i uznając, że zaskarżone postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania nie narusza prawa, dokonał wadliwej oceny skuteczności doręczenia stronie skarżącej przesyłki zawierającej decyzję organu I instancji, naruszając przepis art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 134, art. 129 i art. 9 k.p.a.

Bezspornym w sprawie jest, że decyzja organu I instancji została doręczona jednocześnie dwóm członkom zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej K., która jest stroną postępowania administracyjnego. Jako pierwszy z członków zarządu korespondencję zawierającą decyzję organu I instancji odebrał M. M. dnia 30 kwietnia 2013r., zaś drugi z członków zarządu D. K. odebrał ją w dniu 7 maja 2013r. Odwołanie zostało złożone w terminie otwartym dla drugiego z człoków zarządu. Obie przesyłki zostały wyekspediowane na adres zamieszkania członków zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej, która nie posiada lokalu siedziby w rozumieniu art. 45 kpa.

Słusznie Sąd I instancji podniósł, że wspólnota mieszkaniowa, a nie zarząd wspólnoty ma przymiot strony w postępowaniu administracyjnym (art. 29 k.p.a.). Zgodnie z przepisem art. 21 ust. 1 ustawy o własności lokali zarząd reprezentuje wspólnotę na zewnątrz, zatem doręczeń należy dokonywać reprezentującemu ją zarządowi, a w przypadku braku siedziby zarządu, skuteczne doręczenie przesyłki (decyzji) wspólnocie mieszkaniowej, jako jednostce organizacyjnej, o której mowa w art. 45 k.p.a., powstaje przez fakt odbioru dokonanego przez członka zarządu wspólnoty. Dokonany odbiór aktu administracyjnego przez członka zarządu stanowi "odbiór" dla strony, czyli dla wspólnoty. Czynność odbioru pisma (decyzji) nie stanowi oświadczenia woli, wobec czego dokonanie tej czynności procesowej przez jednego członka zarządu - przy dwuosobowym zarządzie oraz braku siedziby - wywołuje skutki dla wspólnoty.

Jednak podnieść należy, że odpowiednie stosowanie art. 45 k.p.a. uwzględniające brak siedziby jednostki organizacyjnej nie oznacza, iż należy dokonać osobnego doręczenia decyzji (lub innych przesyłek) wszystkim członkom zarządu. Doręczenie winno odbywać się do rąk jednego z członków wspólnoty, tzn. że powinna być wysłana jedna przesyłka, zawierająca decyzję. W takiej sytuacji brak byłoby możliwości mylnego, niezawinionego przez stronę uchybienia terminowi do ewentualnego wniesienia środka zaskarżenia. W sytuacji zaś, gdy organ już dokonał takiego osobnego doręczenia bezpodstawne jest przyjęcie, że skuteczność doręczenia następuje z chwilą odbioru przez pierwszego, a nie ostatniego z członków wieloosobowego zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej.

Nie jest zasadne stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, iż doręczenie przesyłki również drugiemu z członków zarządu nie miało znaczenia dla samego skutecznego doręczenia decyzji Wspólnocie Mieszkaniowej i dla rozpoczęcia biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Należy podzielić zarzut skarżącej Wspólnoty, że fakt ten doprowadził do wprowadzenia jej w błąd, co do rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania. Należy bowiem zauważyć, że organ I instancji nie poinformował reprezentujących Wspólnotę Mieszkaniową członków zarządu o okoliczności mającej podstawowe znaczenie dla sytuacji prawnej Wspólnoty Mieszkaniowej, iż doręczenie korespondencji skierowanej przez organ do Wspólnoty Mieszkaniowej staje się skuteczne poprzez odebranie jej przez pierwszego z członków jej wieloosobowego zarządu i od tej daty należy liczyć początek obliczania biegu terminu do dokonania wniesienia odwołania.

Organ pouczył każdego z członków Wspólnoty o terminie do złożenia odwołania – 14 dni od daty doręczenia decyzji. Jednak decydując się na doręczenie decyzji osobno dwóm człokom zarządu na ich miejsca zamieszkania, organ dla zastosowania przyjętego przez siebie poglądu, co do obliczania początku biegu terminu do wniesienia odwołania od doręczenia pierwszemu z członków zarządu, winien był uprzednio poinformować, że doręczenie korespondencji skierowanej przez organ do Wspólnoty Mieszkaniowej staje się skuteczne poprzez odebranie jej przez pierwszego z członków jej wieloosobowego zarządu, tak aby Wspólnota mogła skutecznie złożyć odwołanie. Zauważyć należy, że skarżąca Wspólnota nie kwestionowała pouczenia o terminie do wniesienia odwołania, lecz naruszenie ogólnej zasady postępowania administracyjnego wyrażającego się w braku poinformowania strony o chwili skutecznego dla Wspólnoty Mieszkaniowej K. odbioru korespondencj przez członków jej zarządu.

Jak słusznie zarzuciła skarżąca, obowiązek informacyjny wynika z art. 9 k.p.a. zgodnie, z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, aby nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Skoro organ przeprowadzonego postępowania administracyjnego tego nie uczynił, a strona w dobrej wierze bez swej winy nie dokonała czynności należy uznać, iż niedopuszczalnym było stwierdzenie uchybienia temu terminowi. Tym bardziej, że brak wyraźnego wskazania w kodeksie postępowania administracyjnego chwili doręczenia wspólnocie mieszkaniowej i związanym z tą okolicznością rozpoczęciem biegu terminu do wniesienia środków zaskarżenia wymagał poinformowania tej strony o takiej konstrukcji prawnej, w oparciu o art. 9 k.p.a.

Majac powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz.U. z 2012r. poz. 270) uwzględnił skargę kasacyjną i uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu oraz rozpoznał skargę. Naczelny Sąd Administracyjny z przyczyn omówionych wyżej uchylił postanowienie O. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budwolanego w O. z dnia 29 lipca 2013r., które zostało wydane z naruszeniem art. 134 k.p.a. w zw. z art. 129 i art. 9 k.p.a.

Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego uzasadnia art. 203 pkt 1 p.p.s.a.