Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 37/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2015-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Olga Białek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA - Władysław Kulon, Sędzia NSA - Zygmunt Wiśniewski, , Protokolant asystent sędziego - Wojciech Śnieżyński, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Wojewody D. z dnia 6 października 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją, Wojewoda D. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ś. z dnia 24 lipca 2014 r. orzekającą o wymeldowaniu R. S. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. W. Ł. [...] w Ś..

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że postępowanie w sprawie wymeldowania R.S. z ww. lokalu zostało wszczęte na wniosek jego współmałżonki D. D. – S., która twierdziła, że jej mąż we wrześniu 2009 r. dobrowolnie opuścił ten lokal, zabierając ze sobą wszystkie rzeczy osobiste.

W toku postępowania organ pierwszej instancji przeprowadził dowód z przesłuchania świadków tj. mieszkańców budynku przy ul. Ł. [...]. O przeprowadzeniu dowodu w dniu 3 kwietnia 2014 r. strony zostały zawiadomione prawidłowo, jednak R.S. nie stawił się, telefonicznie informując w dniu 3 kwietnia 2014 r., że nie może uczestniczyć w przeprowadzaniu dowodu, gdyż przebywa aktualnie w Komendzie Powiatowej Policji, gdzie jest przesłuchiwany. Z tego względu wniósł o zmianę przeprowadzania dowodu. Organ nie uwzględnił jednak tego wniosku, mając na uwadze, że był on wcześniej zawiadomiony o dacie przeprowadzenia dowodu i mógł dołożyć starań aby w nim uczestniczyć, gdyż na Policję zgłosił się celem przesłuchania, nie był zaś zatrzymany.

Sąsiadka E. P. oświadczyła do protokołu, że R.S. wraz z żoną i dwójką małoletnich dzieci wyprowadził się z lokalu w Ś. do domu w B. w 2009 r. W mieszkaniu w Ś. pozostał B. D. (syn D.). Pod koniec 2013 r. żona razem z dziećmi, ponownie zamieszkała w lokalu przy ul. W. Ł. [...], natomiast R.S. – zdaniem świadka – prawdopodobnie wyprowadził się do W.. E. P. oświadczyła, że widuje R.S. dwa razy w miesiącu, gdy przychodzi do przedmiotowego budynku w związku z wyznaczonymi odwiedzinami syna. Nie widziała jednak aby w czasie tych wizyt, kiedykolwiek wchodził do mieszkania nr [...].

Przesłuchana jako świadek J. Z. podała, że widziała jak rodzina S. opuszcza przedmiotowy lokal i zabiera rzeczy osobiste. Stwierdziła, że w 2009 r. wyprowadzili się do B.. Potwierdziła także, że w 2013 r. D. D. – S. wraz z dwójką dzieci powróciła do mieszkania. Natomiast R.S. nie powrócił do mieszkania i na pewno w nim nie mieszka. Widywany jest na terenie posesji. Świadek oświadczył, że nie zna jego aktualnego miejsca pobytu.

Gromadząc materiał dowodowy organ uzyskał także informację z Komendy Powiatowej Policji w Ś., zawartą w piśmie z dnia 18 marca 2014 r. o tym, że w przedmiotowym lokalu odnotowano kilka interwencji, jednak żadna z nich nie dotyczyła uniemożliwienia R.S. dalszego zamieszkiwania w lokalu.

W dniu 17 kwietnia 2014r. R.S. oświadczył do protokołu, że w miejscu zameldowania zostało dużo jego rzeczy osobistych i nigdy nie miał zamiaru zrywać więzi z przedmiotowym lokalem. Konieczność zamieszkania pod innym adresem, spowodowana była przede wszystkim agresywnym zachowaniem żony, pasierba i kilku sąsiadów.

W toku postępowania administracyjnego skarżący składał także liczne wnioski dowodowe, w tym między innymi, o: przeprowadzenie oględzin lokalu; o wystąpienie do Komendy Policji o przekazanie odpowiednich dokumentów potwierdzających interwencje na jego wezwanie w związku z brakiem możliwości zamieszkania w lokalu; włączenie do akt sprawy dokumentacji organu nadzoru budowlanego z postępowania prowadzonego w związku z nielegalnym wkuciem się do przewodu kominowego, co spowodowało odcięcie gazu w jego lokalu i uniemożliwiało przez dłuższy czas jego zamieszkanie; ponowienie dowodu z przesłuchania ww. świadków a nadto o przesłuchanie jako świadków wskazanych przez niego osób.

Z akt wynika, że organ pierwszej instancji podjął czynności zmierzające do przeprowadzania oględzin lokalu. Oględziny wyznaczone na dzień 27 marca 2014 r. nie odbyły, się wobec wniosku R. S. o odroczenie ze względu na kolizję terminu oględzin z terminem rozprawy w Sądzie Okręgowym. Do skutku nie doszły także oględziny wyznaczone na dzień 14 kwietnia 2014 r., gdyż D. D. – S. odmówiła udostępnienia lokalu. Już wcześniej, wnosiła ona o odstąpienie od tego przeprowadzenia tego dowodu, wskazując, że nie wyraża zgody na wejście do jej mieszkania R. S..

Realizując wnioski dowodowe skarżącego, Prezydent Ś. wystąpił do Komendy Policji z zapytaniem o przeprowadzone w przedmiotowym lokalu interwencje z udziałem skarżącego oraz wezwał osoby wskazane przez skarżącego celem ich przesłuchania. Do przeprowadzenia tego dowodu jednak nie doszło, gdyż wezwane osoby zachowały się biernie. Organ uzyskał natomiast kolejne pismo z Komendy Powiatowej Policji w Ś. (z dnia 2 czerwca 2014 r.), w którym poinformowano, że żadna z dotychczas przeprowadzonych interwencji w lokalu nie dotyczyła utrudnienia R.S. wejścia, przebywania lub też zamieszkania w tym lokalu. Interwencje dotyczyły niewłaściwego sprawowania opieki nad nieletnim, kradzieży mienia, utrudniania kontaktów ojca z synem, znęcania się oraz kierowania gróźb karalnych do strony.

W aktach znajduje się także pismo z MOPS w Ś., z dnia 3 czerwca 2014 r., zawierające informację, że w przedmiotowym lokalu od listopada 2013 r. zamieszkuje D. D. – S. z dziećmi. Pracownicy socjalni oświadczyli, że nigdy nie zastali w nim R. S.. Uzyskali natomiast od niego informację, że obecnie mieszka we W., przy ul. C. [...].

W aktach administracyjnych znajdują się także pisemne stanowiska wnioskodawczyni oraz R.S., zawierające ich oświadczenia i wnioski składane w sprawie. Organy dysponują także przekazanymi przez strony postanowieniami sądowymi, które zapadły w ramach toczących się postępowań karnych oraz rozwodowych. Odnotować należy, że w toku całego postępowania administracyjnego skarżący kierował do organów liczne pisma, w których informował, że była żona uniemożliwia mu zamieszkanie w lokalu.

Decyzją z dnia 24 lipca 2014 r, Prezydent Ś. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych orzekł o wymeldowaniu R.S. z miejsca pobytu stałego w opisanym na wstępie lokalu w Ś..

Jak wskazuje uzasadnienie, organ I instancji przyjął, że strony w 2009 r. opuściły przedmiotowy lokal i wyprowadziły się do nowo wybudowanego domu w B.. Zdaniem organu, powyższe wynika z zeznań świadków – fakt zamieszkiwania od 2009 r w B. potwierdzają także informacje zawarte w uzasadnieniu postanowienia Sądu Okręgowego w Ś. z dnia 10 kwietnia 2013r. sygn.akt [...], rozstrzygającego o korzystaniu przez strony z nieruchomości w B.. Organ zauważył, że R.S. również nie neguje faktu opuszczenia lokalu w Ś. i zamieszkania w domu w B. - stwierdza jedynie, że nigdy nie miał zamiaru zrywać więzi z lokalem, pobyt poza miejscem zameldowania uważa za czasowy i nie był on dobrowolny. Organ nie dał jednak wiary temu oświadczeniu, stwierdzając, że przeczą mu następujące fakty. Z ww. postanowienia Sądu Okręgowego wynika, że od 14 listopada 2012 r. mógł on zamieszkiwać pod adresem pod którym jest zameldowany na stałe. Była żona przeniosła tam jego rzeczy, wskazując mu ten lokal do zamieszkania razem z pasierbem. Skarżący nie zamieszkał jednak w tym lokalu lecz przeprowadził się do W.. W decyzji zauważono, że skarżący kwestionował, co prawda, możliwość zamieszkania w 2012 r. w przedmiotowym lokalu ze względu na konflikt z pasierbem, lecz równocześnie skuteczne działania prawne podjął w kierunku umożliwienia mu zamieszkania w domu w B. a nie w mieszkaniu w Ś.. Powyższe potwierdza treść postanowienia Sądu Okręgowego w Ś. z dnia 10 kwietnia 2013 r. oraz czynności komornika.

W związku z twierdzeniem R.S., że w miejscu stałego zameldowania pozostawił dużo swoich rzeczy, organ zauważył, że jego żona w wyjaśnieniach z dnia 7 lipca 2014 r. podała, że pismem z dnia 5 grudnia 2012r. był on wzywany do ich odbioru – czego nie uczynił. Dlatego w dniu 27 listopada 2013r., rzeczy te zostały przewiezione do domu w B. (następnego dnia po czynnościach komornika).

Prezydent Ś. stwierdził także, że dla prowadzonego obecnie postępowania, nie ma znaczenia informacja R.S. o wdrożeniu procedury odzyskiwania prawa do utraconego w drodze darowizny lokalu mieszkalnego w Ś.. Natomiast istotne jest, że Prokuratura Rejonowa w Ś. wyjaśniła, że prowadzona przez nią sprawa o sygn. [...], nie dotyczy utrudniania możliwości zamieszkania skarżącemu w tym lokalu.

Organ zauważył, że według wyjaśnień wnioskodawczyni, działania jej męża po przeprowadzeniu się przez nią do Ś., stanowią dalszą formę nękania jej i dzieci, co wywołuje stan zagrożenia i stresu. Wskazał dalej, że rodzina pozostaje w zainteresowaniu MOPS-u w Ś. w ramach procedury "niebieskiej karty". Prokurator Rejonowy w Ś. zawiadomił zaś o przesłaniu aktu oskarżenia przeciwko R.S., podejrzanemu o popełnienie przestępstwa z art. 190a § 1 k.k.(uporczywe nękanie). Zdaniem organu, wnioskodawczyni i jej dzieci mają prawo do niezakłóconego przebywania w lokalu i prawo musi stanąć po ich stronie. Podniesiono także, że w Sądzie Okręgowym w Ś. toczy się postępowanie z pozwu R.S. z dnia 14 listopada 2014 r. o przywrócenie posiadania lokalu mieszkalnego w B..

W konkluzji Prezydent Ś. stwierdził, że zgodnie z art. 6 ustawy o ewidencji ludności, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod wskazanym adresem z zamiarem stałego pobytu. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że R.S. nie przebywa w lokalu w którym ma stałe zameldowanie. Swoje sprawy życiowe skoncentrował zaś we W. przy ul. C. [...].

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł R.S. zarzucając: 1/ niewyjaśnienie w postępowaniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w szczególności, czy opuszczenie lokalu było dobrowolne i miało charakter trwały czym naruszono przepisy art. 77 § 1 i 80 k.p.a.; 2/ błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia przez uznanie, że od 2012 r. jego miejscem zamieszkania jest lokal przy ul. C [...] we W.

Wojewoda D. utrzymując w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ś. i kierując się zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.pa.), podzielił argumentację organu pierwszej instancji przedstawioną w uzasadnieniu decyzji uznając, że znajduje ono potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym.

Wojewoda zwrócił uwagę, że organ I instancji zamierzał przeprowadzić dowód z oględzin lokalu, który w postępowaniu meldunkowym ze względu na brak możliwości weryfikacji sprzecznych zeznań stron wysuwa się na plan pierwszy w systemie środków dowodowych, lecz zamiar ten został uniemożliwiony przez wnioskodawczynię, która odmówiła okazania lokalu. Prezydent pomimo brzmienia art. 85 § 2 k.p.a. odstąpił od przeprowadzenia powyższego dowodu, jednak- zdaniem Wojewody – nie przekłada się to bezpośrednio na merytoryczne rozstrzygnięcie, gdyż organ oceniał, czy istotne dla sprawy okoliczności zostały udowodnione, na podstawie całego materiału dowodowego. Dla Wojewody, nie bez znaczenia pozostaje fakt, że R.S. w odwołaniu nie neguje opuszczenia lokalu, lecz podnosi, że czuje się związany z miejscem pobytu stałego, które musiał opuścić ze względu na bezprawne działania byłej żony i jej syna B.. Organ odwoławczy zauważył, że w sprawie o wymeldowanie organy mają obowiązek zbadać, czy dana osoba opuściła lokal w sposób dobrowolny i trwały i czy dopełniła obowiązku wymeldowania. Zarówno zameldowanie jak i wymeldowanie się, są tylko aktem rejestracji danych dotyczących pobytu lub ustania danej osoby w określonym miejscu. W świetle przepisów prawa materialnego regulujących kwestie przymusowego wymeldowania, organy administracji mają obowiązek zbadać tylko czy spełnione zostały przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, będące podstawą wymeldowania.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, Wojewoda wskazał, że organ II instancji zobowiązany jest do rozpoznania sprawy w oparciu o stan faktyczny i prawny istniejący w dniu wydania decyzji i z urzędu uwzględnia wszelkie zmiany jakie zaszły pomiędzy dniem wszczęcia postępowania a dniem wydania decyzji. Jeżeli przez dłuższy czas, strona będąc zameldowana w danym lokalu mieszka w innym miejscu, to tym samym daje wyraz woli dobrowolnego opuszczania lokalu w którym faktycznie nie przebywa, a jedynie niezgodnie z przepisami jest nadal zameldowana. Jak stanowi orzecznictwo, na wynik sprawy o wymeldowanie nie wpływają przyczyny dla których dana osoba nie przebywa w miejscu zameldowania stałego. Przy ocenie trwałości i dobrowolności opuszczenia lokalu, organy administracji mogą tylko rozważyć, charakter i czas podjęcia środków prawnych w celu przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu i powrotu do niego. Sama wola (zamiar), powrotu do lokalu w bliżej nieokreślonej przyszłości, nie może samoistnie przesądzać o braku podstaw do wymeldowania.

Wskazując na powyższe Wojewoda stwierdził, że skoro w niniejszej sprawie uczestniczą strony o przeciwstawnych interesach, to organ pierwszej instancji prawidłowo posiłkował się orzeczeniami sądowymi wydanymi w toku postępowania rozwodowego stron, jak też dodatkowymi informacjami z Policji, Prokuratury i MOPS-u. Na podstawie tych dowodów Prezydent trafnie ustalił, że strony od 2009 r. zamieszkiwały w wybudowanym domu w B.. W listopadzie 2012 r. D. D. – S. podjęła działania zmierzające do usunięcia jej męża z tego domu i poleciała mu, aby zamieszkał w lokalu w Ś.. Jak wynika z akt, od tamtej pory nie mieszka on w B., lecz we W. u swojej matki, skąd dojeżdża do pracy w Ż.. W pierwszej połowie 2013 r., R.S. podjął skuteczne działania dla przywrócenia swojego posiadania i korzystania z domu w B.. Konsekwencją powyższych działań, było przeprowadzenie się D. D. – S. wraz z dziećmi do lokalu w Ś..

Według organu II instancji bezsporne jest, że obecnie R.S. nie mieszka w lokalu w Ś., gdyż w tej kwestii zgodne są zeznania przesłuchanych świadków oraz inny liczny materiał dowodowy zgromadzony w sprawie.

Co do podnoszonego przez skarżącego zarzutu utrudniania mu zamieszkiwania i powrotu do przedmiotowego lokalu, Wojewoda przypomniał, że zgodnie z orzecznictwem sądowym dla wykazania niedobrowolnego charakteru opuszczenia miejsca pobytu wymagane jest podjęcie przewidzianych prawem środków skutkujących rozstrzygnięciem organu państwowego, np. wyroku sądu przywracającego posiadanie lokalu lub orzeczenia potwierdzającego fakt zmuszenia do jego opuszczenia. Skarżący w odniesieniu do przedmiotowego lokalu nie podjął skutecznych działań za pośrednictwem policji lub prokuratury, które umożliwiłby dostęp do przedmiotowej nieruchomości. Wobec braku podjęcia przez odwołującego się skutecznych działań w celu przezwyciężania przeszkód swobodnym korzystaniu z lokalu, opuszczenie przez stronę miejsca stałego zameldowania należy uznać za dobrowolne opuszczenie lokalu.

Dla organu odwoławczego istotne również było, że według księgi wieczystej ([...]), na dzień wydania zaskarżonej decyzji, jedynym właścicielem spornego lokalu mieszkalnego jest D. D.S.. Z uwagi na oczywistość konfliktu między stronami, właścicielka lokalu nie ma obowiązku udostępniać go odwołującemu, gdyż ma prawo do niezakłóconego korzystania ze swojej własności. Takie stanowisko organ uznał, za zgodne z art.47 Konstytucji RP.

Na przeszkodzie wymeldowaniu nie mogą też stanąć dołączone do akt sprawy pisma R.S. (skargi), informujące o utrudnianiu przez jego byłą żonę zamieszkania mu w lokalu. Skarżący nie podjął bowiem skutecznych działań za pośrednictwem policji czy prokuratury, które umożliwiłyby mu zamieszkanie w lokalu.

Wobec powyższego, organ odwoławczy na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz wynikających z niego okoliczności sprawy stwierdził, że zachodzą podstawy do wymeldowania R.S. z przedmiotowego lokalu. Z całości materiału dowodowego wynika bowiem, że swoje sprawy życiowe koncentruje on poza miejscem zameldowania na pobyt stały.

Organ podkreślił także, że głównym celem ustawy o ewidencji ludności jest dyscyplinowanie obywateli z punktu widzenia posiadanej przez organy wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu. Zameldowanie jest jedynie czynnością rejestracyjną mająca na celu zebranie informacji, gdzie kto faktycznie przebywa. Ewidencja ludności ma odzwierciedlać stan faktyczny. Dostarczając wiedzy o miejscu faktycznego przebywania w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu. Wręcz odwrotnie, zameldowane jest wyłącznie skutkiem zamieszkania w danym lokalu. Ustalenie, że strona przebywa w innym miejscu niż jest zameldowana, zobowiązuje organ do wymeldowania takiej osoby z zajmowanego dotychczas lokalu.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem, R.S. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucił, że decyzja Wojewody D. jest przedwczesna i nieprawidłowa. Zdaniem strony, organ odwoławczy nie odniósł się do meritum sprawy a skoncentrował się na niemerytorycznych przesłankach, które nie mają normatywnego znaczenia. Organ II instancji pominął zupełnie "naczelne zasady postępowania administracyjnego, Konstytucji RP zwłaszcza w kwestii kontroli podjętych środków oraz prawa do rzetelnego procesu i ochrony dóbr prawnych naruszonych działaniem D. D.– S. na szkodę R.S.".

Skarżący zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przez bezpodstawne przyjęcie, że brak jest podstaw, które uzasadniają jego "ponowne zameldowanie w lokalu", podczas, gdy analiza materiału dowodowego wskazuje, że "doszło do naruszenia jego praw obywatelskich oraz Konstytucji RP". Zdaniem strony, jest oczywiste, że wnioskodawczyni utrudnia ustalenie prawdy obiektywnej np. przez uniemożliwienie przeprowadzenie oględzin lokalu. W skardze stwierdzono także, że analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, przeprowadzona została w sposób mało wnikliwy i uproszczony. Nie przeprowadzono oględzin lokalu ze względu na utrudnienia ze strony wnioskodawczyni. Organ przesłuchał świadków bez udziału skarżącego, pomimo usprawiedliwionej przyczyny jego nieobecności. Zdaniem strony, przesłuchanie to było pobieżne i mało wnikliwe. Skarżący uważa, że nie był też na bieżąco informowany o podejmowanych w sprawie czynnościach oraz o metodach zaskarżania decyzji. Nie uwzględniono także, że skarżący zawiadomił prokuraturę generalną, o tym, że funkcjonariusze policji poświadczyli nieprawdę co do przedmiotu interwencji prowadzonych w lokalu i podjęto decyzję nie czekając na wynik postępowania prokuratorskiego.

Strona skarżąca uważa, że organ pierwszej instancji nie przeprowadził żadnych wnioskowanych przez nią dowodów np. z treści pisma dotyczącego faktu pozostawienia przez niego rzeczy osobistych w lokalu, z dokumentów zarządcy dotyczących ingerencji sąsiadów w przewody kominowe i odłączenia w lokalu nr 2 pieca co oraz gazu. Tymczasem skarżący, wielokrotnie podawał, że zasadniczą przyczyną opuszczenia lokalu był właśnie fakt odcięcia w nim ogrzewania i gazu na skutek działania sąsiadów.

W odpowiedzi na skargę, Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację i wywody prawne zawarte w kwestionowanej decyzji.

W dniu 9 marca 2015 r. skarżący złożył do akt pismo procesowe wraz z załącznikami stanowiącym kopię postanowienia Sądu Rejonowego w Ś. z dnia 21 maja 2013 r. o w sprawie o sygn. akt II [...] wraz z fragmentem uzasadnienia oraz z dnia 18 listopada 2014 r. w sprawie o sygn. akt [...]. dotyczące jego zawiadomienia o poświadczeniu nieprawdy przez funkcjonariuszy policji. Skarżący w tym piśmie podtrzymał zasadnicze zarzuty skargi.

Natomiast w dniu 30 marca 2015 r. pismo przygotowawcze złożyła D. D. – S. wnosząc o oddalenie skargi. Uczestniczka postępowania stwierdziła, że zarzuty skargi są całkowicie nieuzasadnione. Zwłaszcza nie jest prawdziwe twierdzenie, że opuszczenie mieszkania w Ś. nastąpiło z powodu odcięcia gazu, ponieważ przerwy w dostawie gazu miały miejsce dopiero w 2011 r., gdy mieszkali już w B.. Na potwierdzenie przedstawiła uczestniczka protokół z przeprowadzania głównej próby szczelności gazowej z dnia 7 lutego 2011 r. oraz fakturę z 11 lutego 2011 r. Uczestniczka poinformowała także, że dla skarżącego ustalony został sądowy nakaz zbliżania się do niej, co tym bardziej uniemożliwia mu powrót do spornego lokalu. Na potwierdzenie przedłożyła postanowienie Sądu Rejonowego w Ś. z dnia 17 marca 2015 r. w sprawie o sygn.akt [...] o oddaniu skarżącego pod dozór policji polegający na zakazie kontaktowania się z uczestniczką postępowania.

Przy piśmie z dnia 24 maja 2015 r. skarżący wystąpił o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania uczestniczki postępowania oraz osób, które występowały w postępowaniu administracyjnym jako świadkowie, na okoliczność składania przez nie różnych zeznań w sprawie karnej o sygn.akt [...] oraz w postępowaniu administracyjnym. W piśmie procesowym z dnia 31 maja 2015 r. skarżący oświadczył, że całe postępowanie administracyjne wykorzystujące zeznania świadków "oparte jest na kłamstwach i pomówieniach" jego osoby przez świadków i wnioskodawczynię. W piśmie skarżący wykazywał sprzeczności – występujące jego zdaniem - w zeznaniach tych osób w postępowaniu administracyjnym i karnym.

Na rozprawie w dniu 23 czerwca 2015 r. skarżący poparł skargę i zgłoszone wnioski dowodowe. Sąd postanowił nie uwzględnić zgłoszonych wniosków dowodowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga nie jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej u.p.p.s.a., sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, a więc tylko, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Podkreślić należy, że w świetle regulacji zawartej w art. 145 § 1 u.p.p.s.a. każde naruszenie prawa procesowego czy też materialnego, nie kwalifikuje do uchylenia zaskarżonego altu, lecz tylko takie naruszenie, które może mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu obligującym do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Podstawę materialnoprawną decyzji o wymeldowaniu skarżącego z lokalu przy ul. W. Ł. [...] w Ś. stanowił przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zobowiązuje on organ gminy do wydania decyzji w sprawie wymeldowania osoby, jeżeli opuściła ona miejsce pobytu stałego na okres przekraczający trzy miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Oznacza to, że do wymeldowania w trybie administracyjnym niezbędne jest spełnienie następujących przesłanek: faktyczne opuszczenie lokalu oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że z sytuacją faktycznego opuszczenia lokalu mamy do czynienia wtedy, gdy osoba dobrowolnie rezygnuje z zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu, zatem zrywa wszelkie z nim więzi, koncentrując swe centrum życiowe w innym lokalu. Warunkiem decydującym, o wymeldowaniu danej osoby jest więc ustalenie przez organ administracji, czy faktycznie opuściła ona, bez wymeldowania się, dotychczasowe miejsce pobytu stałego i czy opuszczenie to miało charakter trwały i dobrowolny.

W niniejszej sprawie jest poza sporem, że skarżący zameldowany był od 5 października 2000 r. na pobyt stały w lokalu mieszkalnym przy ul. W. Ł. [...] w Ś.. Nie ulega też wątpliwości, że od dnia 19 maja 2011r. nie jest właścicielem przedmiotowego lokalu – prawo własności na mocy umowy darowizny zawartej w tym dniu (akt notarialny rep. [...]), uzyskała bowiem w całości jego żona D. D.S.. Nie budzi też kontrowersji, że skarżący opuścił ww. lokal w 2009 r. – bez wymeldowania - przeprowadzając się wraz z rodziną do nowo wybudowanego domu w B.. Powyższe w sposób jednoznaczny potwierdzone zostało w toczącym się przed Sądem Okręgowym w Ś. procesie rozwodowym małżeństwa S. W postanowieniu o zabezpieczenie korzystania z nieruchomości położonej w B. z dnia 10 kwietnia 2013 r. (sygn. akt [...]) Sąd Okręgowy ustalił bowiem, że: "W tym czasie strony faktycznie – od 2009 r. – zamieszkiwały w wybudowanym domu w miejscowości B. [...] koło Ś.. Dom od kilku lat użytkowany nie przeszedł formalnego odbioru i nieruchomość nadal zapisana jest księdze wieczystej jako niezabudowana której współwłaścicielami są oboje małżonkowie S." i dalej "Od dnia 19 maja 2011 r. pozwany przestał być współwłaścicielem mieszkania przy ul. Ł. [...] w Ś. i utracił do niego wszelkie prawa. Już wcześniej centrum życiowym rodziny S. był dom w B.". Powyższe ustalenia zgodne są z oświadczeniami uczestniczki postępowania D. D. – S. oraz osób przesłuchanych w charakterze świadków. Wreszcie faktów tych nie neguje sam skarżący, kwestionując natomiast to, że opuszczenie tego lokalu miało charakter dobrowolny i trwały.

W tym miejscu wskazać należy, że na "trwałość" i "dobrowolność" opuszczenia miejsca stałego pobytu, jako koniecznych przesłanek wymeldowania, powołuje się orzecznictwo. Ustawodawca nie dookreślił natomiast charakteru zawartego w art. 12 ustawy o ewidencji ludności pojęcia "opuszczenia" miejsca stałego pobytu, i nie sprecyzował, czy winno ono mieć jakiś kwalifikowany charakter, zarówno co do jego przyczyn, sposobu, czy też czasu jego trwania. Dlatego należy zgodzić się z poglądem, że dużej ostrożności wymaga kwestia tworzenia swoistych definicji pojęcia "opuszczenia" miejsca pobytu stałego. Pojęcie to każdorazowo należy odnosić do indywidualnej sytuacji strony. Podobnie, jak w przypadku "dobrowolności" opuszczenia miejsca stałego pobytu, również "trwałość" jego opuszczenia, nie wynika z przepisu art. 15 ust. 2 ww. ustawy, lecz została wypracowana przez orzecznictwo, które jednak nie wyjaśnia, kiedy owa trwałość już zachodzi, a kiedy jeszcze ona nie zachodzi. W efekcie należy zgodzić się z poglądem prezentowanym przez WSA w Bydgoszczy, że zawsze "opuszczenie" miejsca pobytu stałego, musi oznaczać wyzbycie się posiadania lokalu, jako miejsca stanowiącego dotychczasowe centrum życiowe, a to z kolei oznacza "definitywność" zdarzenia (zakończonego, dokonanego), jakim jest opuszczenie dotychczasowego miejsca koncentrowania się centrum życiowego. Sytuacja taka, która różni się swym znaczeniem od innych mniej definitywnych sytuacji, w których rozpoczęty proces opuszczania miejsca pobytu stałego nie został definitywnie zakończony lub też zachodzi zwykła nieobecność w miejscu centrum życiowego, charakteryzująca się brakiem jego utraty, przy czym utrata ta może być wynikiem nie tylko dobrowolnego zachowania, ale też sytuacji niedobrowolnych, lecz zgodnych z prawem. Wskazać w tym miejscu należy, że o ile jest możliwe posiadanie lokalu mieszkalnego bez zamieszkiwania w nim (gdy posiada się do niego tytuł własności), to bezsprzecznie nie można mieszkać w lokalu którego się nie posiada.

Tymczasem ewidencja ludności służy wyłącznie rejestracji stanu faktycznego, a więc zamieszkania, czyli pobytu stałego, bądź czasowego w określonym lokalu. Nie jest celem ewidencji rejestracja stanu prawnego. Jak bowiem wyjaśnił Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01, ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkiwania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona też formą kontroli nad legalnością zamieszkiwania i pobytu. Obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Celem obowiązku meldunkowego jest bowiem zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności (OTK-A 2002/3/34). Konsekwencją powyższego orzeczenia TK, była zmiana stanu prawnego poprzez oderwanie instytucji zameldowania od uprawnień do lokalu. W aktualnym stanie prawnym przesłanką wydania decyzji o wymeldowaniu nie jest utrata uprawnień do lokalu. “Prawo do meldunku, czyli adresu", nie wynika z przymiotu własności lokalu, lecz faktu zamieszkiwania w nim z zamiarem stałego pobytu (art. 6 ust. 1 ustawy). Sam deklarowany zamiar przebywania w określonym lokalu nie wyczerpuje zatem prawnej definicji pobytu stałego.

W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący nie zamieszkuje – nie przebywa - pod adresem stałego zameldowania od 2009 r. W ocenie Sądu, opuścił go z własnej woli przenosząc wówczas wraz z rodziną swoje centrum życiowe do B.. Stanowiska tego nie mogą obalić twierdzenia skarżącego, że musiał wówczas opuść lokal ze względu na jego zły stan techniczny, spowodowany odcięciem w nim gazu i ogrzewania. Nawet jeżeli konieczne było usuniecie awarii w lokalu w związku z jego stanem technicznym, to zwykle nie wiąże się ono z koniecznością opuszczenia lokalu w takim sensie jak uczynił to skarżący. Nawet jednak przy przyjęciu, że zaistniałaby konieczność opuszczenia lokalu w związku ze stanem technicznym lokalu, to opuszczenie takie w normalnych, standardowych sytuacjach, nie ma charakteru trwałego i niedobrowolnego - zwłaszcza, że skarżący nie wskazywał, że odpowiednie organy nadzoru budowlanego oceniły w formie prawem przewidzianej (przed wydanie decyzji), że lokal nie nadaje się do zamieszkania i nakazały opuszczenie go przez jego mieszkańców. Jak wynika z przywołanego wcześniej orzeczenia Sądu Okręgowego skarżący zamieszkiwał w B. do 2012 r. kiedy to jego żona podjęła działania dla usunięcia go z tego domu i wskazała, aby zamieszkał w lokalu przy ul. Ł. w Ś.. Skarżący nie powrócił do tego lokalu, lecz wyprowadził się do W. do mieszkania swojej matki, skąd dojeżdża do pracy w Ż.. Aktualnie (od 2013 r.) w lokalu tym zamieszkuje jego żona z dziećmi, która w związku z postanowieniem Sądu Okręgowego z 10 kwietnia 2013 r., przydzielającym skarżącemu do wyłącznego korzystania pokój w budynku w B. i wprowadzeniem go w posiadanie tego pomieszczenia przez komornika, opuściła dom w B. i przeniosła się do Ś..

W powstałym stanie faktycznym, gdy skarżący nie posiada kluczy do mieszkania w Ś. a jego właścicielka nie wyraża woli wpuszczenia go do tego lokalu z obawy o swoje zdrowie i życie, należy przyjąć, że nawet w sytuacji, gdy skarżący bywa w budynku w którym usytuowany jest lokal dla kontaktu z synem, oraz nawet, jeżeli w lokalu pozostały jakieś jego rzeczy, to i tak utracił on ten lokal jako miejsce koncentrowania w nim centrum życiowego. Sąd podziela bowiem stanowisko, że to nie zerwanie więzi z lokalem decyduje o jego opuszczeniu, lecz utrata lokalu, jako miejsca koncentrowania się w nim centrum życiowego, a więc jego ważnej funkcji, którą dotychczas pełnił (por. wyrok z dnia 19 maja 2010 r. II SA/Bk 515/09).

Skarżący twierdzi, że ma zamiar powrócić do lokalu w Ś., ale uniemożliwia mu to była małżonka, która nie wpuszcza go do lokalu. Sama deklaracja zamiaru przebywania w określonym lokalu nie wyczerpuje jednak definicji pobytu stałego, tym bardziej, że w świetle przedstawionego wyżej stanu własnościowego oraz faktu, że właścicielka mieszkania stanowczo sprzeciwia się jego zamieszkaniu, a wobec skarżącego orzeczony został zakaz zbliżania się do byłej żony, deklaracja ta jest nierealna. Jak słusznie stwierdziły organy na wynik sprawy w przedmiocie wymeldowania danej osoby z miejsca pobytu stałego nie mają wpływu przyczyny, z powodu których dana osoba nie przebywa w miejscu zameldowania. Organy administracji publicznej mogą jedynie - przy ocenie trwałości i dobrowolności opuszczenia lokalu - rozważać charakter i czas podjęcia środków prawnych w celu przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu (domu) i powrotu do niego. Sama wola (zamiar) powrotu do dotychczasowego miejsca zameldowania na pobyt stały i to w bliżej nieokreślonej przyszłości nie może samoistnie przesądzać o braku przesłanek do wymeldowania. Rozważając powyższą kwestie organy trafnie przyjęły, że skarżący nie podjął skutecznych – prawem przewidzianych środków – dla przezwyciężenia przeszkód w korzystaniu z lokalu. Takie czynności podjął natomiast w stosunku do nieruchomości w B..

W świetle przedstawionych wyżej okoliczności faktycznych, organy prawidłowo przyjęły, że skarżący opuścił lokal w Ś. i nie stanowi on obecnie miejsca jego pobytu. Tym samym, dalsze jego zameldowanie pod tym adresem zmierzałoby jedynie do utrzymania fikcji meldunkowej, co byłoby sprzeczne z treścią art. 2 ustawy, wprowadzającą obowiązek meldunkowy, który należy rozumieć również jako obowiązek wymeldowania w razie trwałego opuszczenia miejsca stałego zameldowania. Wniosek taki potwierdza treść art. 1 ust. 2 w zw. z art. 15 ust. 1 ustawy. Sankcją niedopełnienia obowiązku meldunkowego (wymeldowania), jest zaś wydanie decyzji w trybie art. 15 ust. 2 ustawy.

W związku z zarzutami skargi stwierdzić należy, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający dla dokonania niewadliwej oceny istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych. Trafnie podnosi organ II instancji, że w świetle wymogów wynikających z art. 80 k.p.a. nie przeprowadzenie dowodu, w sytuacji, gdy dana okoliczność potwierdzona jest w dostateczny sposób innymi dowodami – zwłaszcza mającymi charakter dokumentów urzędów (jak prawomocne orzeczenia sądowe), stanowi co prawda naruszenie prawa, ale takie, które nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy. W taki sposób – w okolicznościach niniejszej sprawy - należało ocenić zaniechanie przeprowadzenia dowodu z oględzin lokalu, czy też brak ponownego przesłuchania świadków. Fakt nie przebywania skarżącego w mieszkaniu – co miałyby potwierdzić oględziny – bezsprzecznie potwierdzają bowiem inne dowody i neguje tego sam skarżący. Natomiast fakt ewentualnego znajdowania się w lokalu rzeczy skarżącego nie ma - jak wcześniej wykazano – decydującego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Co do dowodu z przesłuchania świadków bez udziału skarżącego, należy zauważyć, że zeznania te potwierdzają tylko okoliczności bezsporne, wynikające również z innych dowodów (orzeczeń sądowych), tj. fakt nie przebywania skarżącego w przedmiotowym lokalu, fakt opuszczenia lokalu przez skarżącego i rodzinę w 2009 r. i fakt powrotu do lokalu w 2013 r. byłej żony skarżącego dziećmi.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił zarzutów skarżącego co do naruszenia prawa materialnego i reguł procedury administracyjnej w zakresie dowolnej oceny materiału dowodowego, w takim zakresie, że mogłoby to mieć istotny wpływ na podjętego w sprawie rozstrzygnięcie. Nie stwierdzając zatem naruszenia prawa wymienionego w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), skargę należało oddalić na podstawie art. 151 tej ustawy.