Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 698/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2016-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz sądowy Claudia Kozłowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 września 2016 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w z dnia 31 marca 2016 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa oddala skargę.


UZASADNIENIE

A. G. działając jako producent rolny wystąpił w dniu 18 maja 2005 r. (data stempla pocztowego) do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005, w którym zadeklarował działki rolne o łącznej powierzchni 13,61 ha, położone na działkach ewidencyjnych znajdujących się w województwie [...], powiecie e., gminie M., obrębach B. i S. oraz gminie M., obrębie K.

Decyzją z dnia 10 czerwca 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał A. G. płatności bezpośrednie do gruntów rolnych w łącznej wysokości 6 835,99 zł, po pomniejszeniu o kwotę w wysokości 69,05 zł, ze względu na brak utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej.

Decyzja została doręczona dnia 14 czerwca 2006 r.

Po wznowieniu postępowania i kilkukrotnym przeprowadzaniu postępowań (poprzednie decyzje były wielokrotnie uchylane przez organ odwoławczy a także były przedmiotem rozstrzygania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku i Naczelny Sąd Administracyjny – sygn. akt I SA/Gd 144/11 z dnia 15 czerwca 2011 r. – uchylający decyzję, II GSK 1942/11 z dnia 11 października 2011 r. – oddalający skargę na wyrok I SA/Gd 144/11, I SA/Gd 327/12 z dnia 12 czerwca 2012 r. – oddalający skargę na decyzję uchylającą decyzję organu I instancji, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia 19 listopada 2015 r. stwierdził wydanie decyzji z dnia 10 czerwca 2006 r. z naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że po przeanalizowaniu całego materiału dowodowego ustalił, iż A. G. nie był faktycznym posiadaczem działki ewidencyjnej nr [...] oraz, że jej nie użytkował. W świetle powyższego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR stwierdził, że strona w 2005 roku nie spełniała ustawowej przesłanki do przyznania jednolitej i uzupełniającej płatności obszarowej w zakresie działki rolnej A, położonej na działce ewidencyjnej nr [...]. Jednakże ze względu na treść art. 146 § 1 kpa oraz fakt, że termin 5 lat od doręczenia decyzji ostatecznej z dnia 10 czerwca 2006 r. upłynął w dniu 14 czerwca 2011 r., organ zobligowany był do uwzględnienia ww. artykułu i ograniczenia się do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa. Decyzję doręczono w dniu 7 grudnia 2015 r.

Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia 31 marca 2016 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Dyrektor w pierwszej kolejności przywołał przepisy dotyczące wznowienia postępowania administracyjnego a także wyjaśnił, że płatność na jedną działkę rolną może być przyznana tylko jednemu producentowi. Zastosowanie w ustawie terminu "posiadacz" a nie "właściciel" nie kładzie nacisku na legitymowanie się prawem własności w stosunku do zgłaszanych działek rolnych, ale raczej takie faktyczne władztwo osoby nad działkami, które polega na prowadzeniu na nich działalności rolniczej i utrzymanie w dobrej kulturze rolnej.

Natomiast warunkiem otrzymania płatności jest łączne spełnienie kilku przesłanek - spełnienie warunków dla uznania za producenta rolnego, który posiada i utrzymuje w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, grunty rolne oraz złożenie wniosku obejmującego użytkowane grunty, którego rozpatrzenie następuje w formie decyzji wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Kolejno organ odwoławczy wskazał, że organem tym w niniejszej sprawie jest Kierownik Biura Powiatowego ARiMR (art. 3 ust. 1 ustawy). Nie można przyjąć, że organem tym jest Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa albo Kierownik Biura Powiatowego ARiMR , bowiem nie wydawały one pierwotnej decyzji w sprawie przyznania stronie płatności na rok 2005. W rezultacie wyłącznie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR był uprawniony do wznowienia postępowania w przypadku gdy to jemu nie były na dzień wydania decyzji z dnia 10 czerwca 2006 r. znane nowe, istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności lub dowody.

W niniejszej sprawie pismem z dnia 13 czerwca 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR poinformował Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o konflikcie kontroli krzyżowej dotyczącym działki ewidencyjnej nr [...]. Jednocześnie w piśmie tym zawarto informację, że pismo A. G. z dnia 5 maja 2005 r., które zostało wysłane wyłącznie do Biura Powiatowego ARiMR , zostało zwrócone nadawcy z pouczeniem by wszelką korespondencję kierować do Biura Powiatowego ARiMR, w którym rolnik składał wniosek EP. W rozdzielniku pisma z dnia 5 maja 2005 r. brak jest informacji o skierowaniu tegoż pisma do ARiMR , co podnosiła strona w kolejnym piśmie, tj. z dnia 15 maja 2006 r. Pismo z dnia 15 maja 2006 r., co zostało ponad wszelką wątpliwość ustalone przez organ I instancji, nie wpłynęło do Biura Powiatowego ARiMR , pomimo twierdzenia strony, że pismo to zostało skierowane do wiadomości tego organu.

W świetle powyższych ustaleń Dyrektor uznał, że organ I instancji prawidłowo wznowił, w trybie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, postępowanie zakończone wydaniem decyzji z dnia 10 czerwca 2006 r. o przyznaniu stronie płatności bezpośrednich na rok 2005. Organ II instancji stanął na stanowisku, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w dniu wydania ww. decyzji nie był w posiadaniu wiedzy o konflikcie krzyżowym dotyczącym spornej działki nr [...]. Organem, do którego wpłynęły pisma strony z dnia 5 maja 2005 r. i 15 maja 2006 r. był Kierownik Biura Powiatowego ARiMR . Zatem skoro organem właściwym do wydania decyzji w przedmiocie przyznania przedmiotowej płatności był Kierownik Biura Powiatowego ARiMR , a informację o konflikcie krzyżowym posiadał Kierownik Biura Powiatowego ARiMR , to nie można uznać, że organ, w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy, w dniu 10 czerwca 2006 r. (dzień wydania decyzji) był w posiadaniu wiedzy o okolicznościach, które stały się później przesłanką do wznowienia postępowania. Tym samym nie można uznać, że A. G. poinformował Biuro Powiatowe ARiMR o konflikcie dotyczącym działki nr [...] przed dniem 10 czerwca 2006 r. W aktach sprawy nie ma również potwierdzenia, aby Biuro Powiatowe ARiMR przekazało przed tą datą takową informację.

W rezultacie bezzasadny jest zarzut strony, że organ I instancji w sposób niedopuszczalny i opaczny zrealizował wytyczne WSA w Gdańsku, gdyż organ na podstawie konkretnych dokumentów ustalił, że przed wydaniem decyzji z dnia 10 czerwca 2006 r. nie dysponował wiedzą o konflikcie kontroli krzyżowej

Rozpatrując sprawę, organ II instancji potwierdził zatem zaistnienie przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 kpa.

Odnosząc się do kwestii spornej dotyczącej uprawnienia do przyznania płatności do działki rolnej A o powierzchni 10,64 ha, położonej na działce ewidencyjnej nr [...], którą w swoim wniosku o przyznanie dopłat bezpośrednich zgłosił również T. B., organ II instancji po analizie zeznań strony oraz świadków, tj. D. M. oraz A. K. stwierdził, że A. G. nie spełnia ustawowej przesłanki do przyznania w stosunku do działki rolnej A, zadeklarowanej na działce ewidencyjnej nr [...], jednolitej płatności obszarowej (JPO) oraz uzupełniającej płatności obszarowej (UPO). Pierwszy ze świadków w sposób niebudzący wątpliwości zeznał, że z A. G. dopiero w październiku i listopadzie 2005 roku zaczęli wycinać krzaki, a wczesną wiosną 2006 roku zaczęli wszystko równać i kosić oraz, że na całej działce w 2005 roku nie było żadnych upraw. Świadek stwierdził, że jego wyjaśnienia może potwierdzić A. K.. Z kolei A. K. w swoich zeznaniach z dnia 30 maja 2007 r. oświadczyła, że zna D. M. i że w roku 2005 wykonywał on zabiegi agrotechniczne na spornej działce, jednak nie jest w stanie określić czasu wykonywania tych zabiegów. Ponadto wyjaśniła, że sama prace na spornej działce zaczęła wykonywać około pół roku temu oraz że nie wie, która ze stron konfliktu użytkowała sporną działkę. A. K. zeznała również, że A. G. na pewno nie posiada zwierząt gospodarskich, które to posiadał T. B..

W świetle powyższego, organ odwoławczy stwierdził, że A. G. dopiero w trzecim kwartale 2005 roku zaczął przygotowywać grunt położony na spornej działce w celu jego rolniczego użytkowania i utrzymywania go w dobrej kulturze rolnej. Okoliczność tą potwierdzają przeprowadzone we wrześniu 2005 roku czynności kontrolne, które wykazały, że skarżący nie użytkował działki rolnej A, położonej na działce ewidencyjnej nr [...], a grunty nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, pomimo, że ww. posiadał tytuł prawny do tej działki.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego sprzecznej z zasadami swobodnej oceny dowodów oceny zeznań T. B., sprzecznych z wcześniejszymi zeznaniami świadka, zeznaniami innych świadków oraz danymi zawartymi w innych dokumentach urzędowych, organ odwoławczy stwierdził, co następuje:

W trakcie przesłuchania w dniu 14 kwietnia 2014 r. T. B. zeznał, że w 2005 roku był właścicielem działki i opłacał podatek od nieruchomości, choć mogło się toczyć postępowanie komornicze. Na całej powierzchni spornej działki była łąka, którą kosił i zbierał siano, pasły się tam również zwierzęta (koza i krowa, które pasły się też na działce sąsiada), a na części działki o powierzchni 0,20 ha były ziemniaki. Do koszenia trawy najmował A. W. i M. D.. Strona nie pamięta, kiedy straciła tytuł prawny do działki i oświadczyła, że chyba w 2006 roku. W 2005 roku nie otrzymał też zakazu wstępu na działkę i tylko on w 2005 roku prowadził działalność rolniczą na spornej działce. Jego dom znajdował się na tej działce i codziennie na niej przebywał. Wyprowadził się w 2006 roku. Reasumując rolnik potwierdził wcześniejsze zeznania.

We wcześniejszych oświadczeniach i zeznaniach T. B. wskazywał na fakt wypasu przez niego bydła i koszenie łąk, w części pism wskazując także na ziemniaki. Strona stwierdzała także, że posiadała bydło i kozy. Strona konsekwentnie podnosiła opłacanie podatku od ww. działki i jej użytkowanie. Świadkowie wskazują na łąkę i pastwisko. Powyższe różnice nie są jednak znaczące i nie wpływają na wynik postępowania.

Strona złożyła w dniu 8 stycznia 2015 r. wniosek o przeprowadzenie dowodu z załączonego dokumentu, tj. skierowanego do Sądu Rejonowego sprzeciwu na nakaz zapłaty w całości, w którym T. B. wyjaśnia m. in., że zamieszkuje w budynku bez dobrej drogi dojazdowej, wody, łazienki i nie korzysta z budynku gospodarczego, na okoliczność braku możliwości faktycznego użytkowania działki numer [...] przez T. B. ze względu na fakt ograniczenia mu dostępu do gruntu i budynku gospodarczego.

Organ w dalszej części wskazuje na bezsporność braku tytułu prawnego T. B. do spornej działki, a także na udowodnienie już faktu, nie posiadał sprzętu rolniczego i nie miał dostępu do pomieszczeń. Jednakże brak sprzętu rolniczego i brak dostępu do pomieszczeń gospodarczych nie oznacza, że nie mógł on użytkować spornej działki poprzez wypasanie kozy i krowy, czy uprawę ziemniaków na powierzchni 0,20 ha.

Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu sprzecznej z zasadami swobodnej oceny dowodów oceny przesłuchania strony, Dyrektor stwierdził, że po dokonaniu analizy protokołu z dnia 28 listopada 2014 r. w punkcie 6. prowadzący przesłuchanie zadał pytanie "Kiedy poinformował Pan ARiMR o braku tytułu prawnego do działki [...]?", po czy niezwłocznie zadał następne pytanie, przy czym strona nie podała odpowiedzi na cytowane pytanie, odpowiadając na pytanie następne. Na potwierdzenie powyższego należy przytoczyć wypowiedź strony z dnia 6 października 2015 r., zgodnie z którą zeznała, że nie pamięta kiedy poinformowała organ o ww. okoliczności.

W rezultacie strona nie przedstawiła kontr - dowodu w zakresie daty poinformowania Biura Powiatowego ARiMR , co miało wpływ na ustalenie, że zaistniały podstawy do wznowienia postępowania.

Kolejno organ odwoławczy odnosząc się do zeznań strony z dnia 6 października 2015 r. wyjaśnił, że z treści protokołu nie wynika, iż to A. G. był użytkownikiem spornej działki, w rozumieniu art. 2 ust. 1 i 2 ustawy. W swoich zeznaniach skarżący podtrzymuje stanowisko w przedmiocie skutecznego uniemożliwienia T. B. użytkowania gruntów na działce ewidencyjnej nr [...], co nie ma jednak potwierdzenia w aktach rozpoznawanej sprawy. Strona wskazała, że skoro T. B. stwierdził, cyt. "kto by chciał mieszkać w budynku na kolonii bez dobrej drogi dojazdowej, bez wody, łazienki, za 300 zł m - cznie, a z budynku gospodarczego nie korzystam", to jest to dowód na to, że spornej działki T. B. nie użytkował. Odnosząc się do powyższego organ wskazał, że nie zajmuje się kwestią spełnienia ustawowych przesłanek przyznania płatności do ww. działki ewidencyjnej przez T. B., a kwestią spełnienia ustawowych przesłanek przyznania płatności do ww. działki ewidencyjnej przez A. G., których to, w opinii organu, strona nie spełniła a ze zgromadzonego przez organ materiału dowodowego, w tym z wniosków dowodowych, materiałów dostarczonych przez stronę, nie wynika, że w roku 2005 użytkowała działkę ewidencyjną nr [...].

Odnosząc się do zarzutu niezapewnienia stronie udziału w dowodzie ze świadka D. M. organ odwoławczy stwierdził, że na dzień przeprowadzenia dowodu świadek ten przebywał w Zakładzie Karnym. Strona została pismem z dnia 21 marca 2007 r. poinformowana, że z uwagi na fakt, iż nie jest znany termin przeprowadzenia dowodu, po jego przeprowadzeniu zostanie ona zawiadomiona o możliwości zapoznania się z całym materiałem dowodowym na podstawie art. 10 § 1 kpa. Zgodnie z załączonym do materiału dowodowego protokołem z przesłuchania, w dniu 26 marca 2007 r. D. M. został przesłuchany w Zakładzie Karnym. Organ poinformował stronę, że dowód taki zostanie przeprowadzony, jednak nie jest w stanie wskazać w jakiej dacie. Pomimo odbioru ww. zawiadomienia, strona nie wniosła zastrzeżeń na tym etapie postępowania, ani nie zgłosiła innego świadka, który mógłby potwierdzić użytkowanie przez nią spornych gruntów w 2005 roku. Zastrzeżenia te strona zgłosiła dopiero gdy zorientowała się, że świadek zeznał na jej niekorzyść. W rezultacie podnoszenie w chwili obecnej, że poprzez możliwość zadawania D. M. pytań strona mogłaby wykazać użytkowanie działki ewidencyjnej nr [...] jest całkowicie nieuzasadnione. Tym bardziej, że będąc w posiadaniu wiedzy o przesłuchaniu strona mogła zastrzec, że chce być poinformowana o dacie przeprowadzenia dowodu i obecna przy zeznaniach, czego nie uczyniła.

Dyrektor zwrócił jednak uwagę, że z załączonego protokołu nie wynika aby świadek został pouczony o zasadach odmowy składania zeznań i odpowiedzi na pytanie, a także o odpowiedzialności za fałszywe zeznania (art. 83 § 3 kpa). W rezultacie brak jest podstaw do uznania ww. dowodu za prawidłowy dowód z przesłuchania w charakterze świadka.

Jednakże zdaniem organu mimo, że samo oświadczenie osoby fizycznej bez pouczenia o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania nie jest wystarczające dla uznania go równoważnym z dowodem z zeznań świadka to nadal jest oświadczeniem, które nie budzi w ocenie organu wątpliwości co do jego zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy, jak również potwierdza dokonanie określonych w nim czynności. Organ nie znalazł zatem podstaw do kwestionowania prawdziwości ww. oświadczenia, tym bardziej, że nie kwestionuje go także strona.

Na marginesie organ dodał, że Burmistrz Miasta i Gminy pismem z dnia 19 października 2015 r. poinformował Kierownika Biura Powiatowego ARiMR , że D. M. zmarł w dniu 21 września 2008 r. a zatem organ nie ma obecnie możliwości przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka.

Odnosząc się do zarzutu zawarcia w skarżonej decyzji na przedostatniej stronie rozstrzygnięcia, które nie mogło być przedmiotem zawisłego postępowania, organ odwoławczy stwierdził, że wskazana przez odwołującego się część decyzji stanowi jej uzasadnienie, nie zaś rozstrzygnięcie, które przedstawione zostało na stronie pierwszej. Ponadto organ odwoławczy nie znalazł we wskazanym przez stronę akapicie informacji niemogących być przedmiotem zawisłego postępowania, bowiem z dokonanych ustaleń w zakresie niespełniania przesłanek do spełniania płatności organ wywodzi naruszenie art. 2 ustawy, jako przesłankę zastosowania zawartego w sentencji rozstrzygnięcia, nie rozstrzyga natomiast czy należy stronie płatności przyznać czy ich odmówić, pomimo, że na przedostatniej strony uzasadnienia, w akapicie dziesiątym (a nie jak wskazała strona w 8 i 9 akapicie) organ użył niefortunnego sformułowania "odmawia".

W ocenie Dyrektora w świetle zebranego materiału dowodowego brak jest także podstaw do uznania, że na dzień wydania skarżonej decyzji organ I instancji dysponował niekompletnym materiałem dowodowym w zakresie zbadania przesłanki wznowieniowej, a dodatkowo brak jest podstaw do uznania A. G. użytkownikiem, w rozumieniu art. 2 ust. 1 i 2 ustawy, działki ewidencyjnej nr [...] w roku 2005.

Końcowo organ odwoławczy podkreślił, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zobligowany był do wydania decyzji z dnia 19 listopada 2015 r. o stwierdzeniu wydania decyzji z dnia 10 czerwca 2006 r., w sprawie przyznania A. G. płatności bezpośrednich, z naruszeniem przepisów prawa. Przy czym decyzja stwierdzająca wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa nie eliminuje z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji ostatecznej, która nadal kształtuje stosunek prawny. Jednakże decyzja ta stwierdza, że naruszenie prawa polegało na przyznaniu A. G. płatności pomimo, że nie spełnił on warunków określonych w art. 2 ust. 1 i 2 ustawy. W rezultacie organ działając wyłącznie na podstawie obowiązujących przepisów prawa nie mógł rozstrzygnąć inaczej, skoro skarżący nie spełniał warunków określonych w ww. przepisie prawa.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku strona wniosła o uchylenie ww. decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zasądzenie kosztów postępowania i przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów przedłożonych wraz ze skargą na okoliczność dysponowania przez organ I instancji ponad rok przed wydaniem decyzji z dnia 10 czerwca 2006 r. – danymi i dowodami potwierdzającymi konflikt dotyczący działki ewidencyjnej nr [...].

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść decyzji, tj. art. 7, art. 10, art. 65 § 1, art. 77 § 1, art. 79, art. 80, art. 107 § 3, art. 138 § 1 pkt 2, art. 145 § 1 pkt 5, art. 151 § 1 pkt 2, art. 156 § 1 pkt 3 kpa poprzez:

- przyjęcie, że w zawisłej sprawie zachodzi podstawa wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 5 kpa w sytuacji, gdy okoliczność (konflikt dotyczący działki ewidencyjnej nr [...]) na jakiej organ I instancji oparł wznowienie postępowania była mu znana przed wydaniem decyzji z dnia 10 czerwca 2006 r.,

- uwzględnienie w ustaleniu podstawy faktycznej rozstrzygnięcia dowodu z zeznań D. M. przeprowadzonego z naruszeniem art. 79 kpa i niemożliwego do ponownego przeprowadzenia ze względu na śmierć świadka i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ I instancji,

- błędną, a w niektórych przypadkach tendencyjną ocenę dowodów przeprowadzanych wyłącznie, w celu podtrzymania pierwotnych ustaleń organu I instancji,

- sprzeczną z zasadami swobodnej oceny dowodów, ocenę zeznań T. B. – sprzecznych z wcześniejszymi zeznaniami świadka, zeznaniami innych świadków oraz danymi zawartymi w dokumentach urzędowych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu 28 września 2016 r. Sąd postanowił dopuścić dowód z pism stanowiących załączniki do skargi znajdujące się na kartach akt sądowych od karty 7 do 14.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu jako niezasadna.

W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola wojewódzkiego sądu administracyjnego obejmuje kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zaskarżonej normy prawnej, czy normę tę właściwie zinterpretował, zastosował oraz czy nie naruszył zasad ustalenia określonych faktów za udowodnione.

W konsekwencji powyższej kontroli sąd uchyla zaskarżoną decyzję jedynie w sytuacji, gdy jej wydanie nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika jednoznacznie z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. Sąd rozpoznając sprawę, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi i powołaną podstawą prawną.

Na wstępie rozważań podkreślić należy, że zasadnicze znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy ma okoliczność, iż przedmiotowa sprawa była wcześniej przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, który wyrokiem z dnia 15 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Gd 144/11 uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 7 grudnia 2010 r. w przedmiocie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005. W uzasadnieniu wyroku przedstawił stosownie do art. 141 § 4 p.p.s.a opisaną wyżej ocenę prawną i wskazania do dalszego postępowania.

Sąd w ww. wyroku wskazał, że: "kluczowe dla potrzeb rozstrzyganej sprawy jest ustalenie, czy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przed wydaniem decyzji z dnia 10 czerwca 2006 r. o przyznaniu skarżącemu płatności w istocie nie posiadał informacji o konflikcie dotyczącym działki ewidencyjnej nr [...]. Wprawdzie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy zauważa, że żadne z pism skarżącego nie wpłynęło do Biura Powiatowego , jednak temu twierdzeniu przeczy zarówno treść informacji Biura Powiatowego , jak i skarżący, zaś ta istotna kwestia nie została wyjaśniona w prowadzonym postępowaniu. Rzeczą organu w ponownie prowadzonym postępowaniu będzie zatem wyjaśnienie tej kwestii w sposób, który umożliwi weryfikację twierdzeń stron postępowania, a w konsekwencji pozwoli stwierdzić czy w sprawie zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania."

Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie (art. 153 p.p.s.a.).

Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu rozstrzygającego niniejszą sprawę organ administracji w ponownie przeprowadzonym postępowaniu uczynił zadość wskazaniom co do dalszego postępowania określonym w cyt. wyżej wyroku i w sposób niebudzący wątpliwości ustalił, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przed wydaniem pierwotnej decyzji nie posiadał informacji o konflikcie dotyczącym spornej działki.

Jak wynika bowiem z akt sprawy pismem z dnia 13 czerwca 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR poinformował Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o konflikcie kontroli krzyżowej dotyczącym działki ewidencyjnej nr [...]. Jednocześnie w piśmie tym zawarto informację, że pismo A. G. z dnia 5 maja 2005 r., które zostało wysłane wyłącznie do Biura Powiatowego ARiMR , zostało zwrócone nadawcy z pouczeniem by wszelką korespondencję kierować do Biura Powiatowego ARiMR, w którym rolnik składał wniosek EP. W rozdzielniku pisma z dnia 5 maja 2005 r. brak jest informacji o skierowaniu tegoż pisma do ARiMR , co podnosiła strona w kolejnym piśmie, tj. z dnia 15 maja 2006 r. Pismo z dnia 15 maja 2006 r., co zostało ponad wszelką wątpliwość ustalone przez organ I instancji, nie wpłynęło do Biura Powiatowego ARiMR , pomimo twierdzenia strony, że pismo to zostało skierowane do wiadomości tego organu.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w dniu wydania ww. decyzji nie był zatem w posiadaniu wiedzy o konflikcie krzyżowym dotyczącym spornej działki nr [...]. Organem, do którego wpłynęły pisma strony z dnia 5 maja 2005 r. i 15 maja 2006 r. był Kierownik Biura Powiatowego ARiMR . Zatem skoro organem właściwym do wydania decyzji w przedmiocie przyznania przedmiotowej płatności był Kierownik Biura Powiatowego ARiMR , a informację o konflikcie krzyżowym posiadał Kierownik Biura Powiatowego ARiMR , to nie można uznać, że organ, w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy, w dniu 10 czerwca 2006 r. (dzień wydania decyzji) był w posiadaniu wiedzy o okolicznościach, które stały się później przesłanką do wznowienia postępowania. Tym samym nie można uznać, że A. G. poinformował Biuro Powiatowe ARiMR o konflikcie dotyczącym działki nr [...] przed dniem 10 czerwca 2006 r. W aktach sprawy nie ma również potwierdzenia, aby Biuro Powiatowe ARiMR przekazało przed tą datą takową informację.

Kwestia ta została zatem jednoznacznie wyjaśniona przez organ zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku tut. Sądu z dnia 15 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Gd 144/11.

Wbrew zarzutom skargi również dokumenty złożone w toku postępowania sądowego w żaden sposób nie potwierdzają, że organ I instancji miał jakąkolwiek wiedzę o konflikcie kontroli krzyżowej dotyczącej działki ewidencyjnej nr [...]. Są to z resztą te same dokumenty, na które powoływał się skarżący w toku postępowania administracyjnego.

Uznać więc należało, że bez wątpienia ziściła się przesłanka wznowienia postępowania wymieniona w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, tj. ujawniona została istotna dla sprawy nowa okoliczność faktyczna, która co prawda istniała w dniu wydania decyzji, lecz nie była znana organowi. Nie ulega bowiem wątpliwości, że skoro z wskazanej kontroli krzyżowej wynikało, iż A. G. nie był faktycznym posiadaczem działki ewidencyjnej nr [...] oraz, że jej nie użytkował – o płatności do tej działki wystąpił T. B. - jest to istotna okoliczność w rozumieniu przywołanego przepisu, którą organ decyzyjny musi mieć na uwadze przy podejmowaniu decyzji, gdyż warunkuje ona możliwość przyznania stronie płatności. Ujawnienie tej okoliczności uprawniało Kierownika Biura Powiatowego ARiMR do wznowienia postępowania w sprawie płatności, o które ubiegał się skarżący. Zaistnienie przedstawionej przesłanki wznowienia postępowania przesądzało z kolei o konieczności uchylenia pierwotnej decyzji i wydania nowego orzeczenia stosownie do dyspozycji przepisu art. 151 § 2 kpa.

W dalszej kolejności podnieść trzeba, że nie można skutecznie zarzucić organom naruszenia przepisów prawa materialnego.

Zgodnie z art. 2. ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.)

1. Osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej dalej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, zwane dalej "gruntami rolnymi".

2. Warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego.

Jak wynika z powyższego jednym z warunków uzyskania wymienionej płatności jest posiadanie działek rolnych o określonej powierzchni. Pojęcie posiadania nie zostało uregulowane w przepisach dotyczących przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Posiadanie w ujęciu cywilistycznym nie stanowi wystarczającej przesłanki do ubiegania się o płatności obszarowe. Pojęcie posiadania na gruncie ustawy o płatnościach bezpośrednich należy interpretować w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych pojęcie posiadania gruntów rolnych, w rozumieniu ustawy o płatnościach, należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych ( vide: wyrok NSA z 13 czerwca 2012 r. sygn. akt II GSK 734/11; wyrok NSA z 16 maja 2012 r. sygn. akt II GSK 537/11; wyrok NSA z dnia 7 marca 2012 r. sygn. akt II GSK 87/11; wyrok NSA z dnia 18 lipca 2012 r. sygn. akt II GSK 932/11, wyrok NSA z dnia 29 listopada 2011 r. sygn. akt II GSK 1177/10, wyrok WSA z dnia 17 maja 2011 r sygn. akt III SA/Po 732/10, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 22 grudnia 2010 r. sygn. akt I SA/Gd 335/10).

Za takim rozumieniem pojęcia posiadania gruntów rolnych przemawia to, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. Zatem, aby zostać beneficjentem pomocy w ramach mechanizmu bezpośredniego wsparcia nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale należy je również rolniczo użytkować.

Odwołując się do przepisów Kodeksu cywilnego należy wskazać, że zgodnie z art. 336 K.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad rzeczą (posiadacz zależny).

Dlatego uprawnionymi do uzyskania płatności bezpośrednich są właściciele gospodarstw rolnych, ale także inne osoby, które władają nimi z innych tytułów, na przykład dzierżawy, użytkowania, użyczenia.

Niemniej jednak płatność na jedną działkę rolną może być przyznana tylko jednemu producentowi. Zastosowanie w ustawie terminu "posiadacz" a nie "właściciel" nie kładzie nacisku na legitymowanie się prawem własności w stosunku do zgłaszanych działek rolnych, ale raczej takie faktyczne władztwo osoby nad działkami, które polega na prowadzeniu na nich działalności rolniczej i utrzymanie w dobrej kulturze rolnej.

Zatem warunkiem otrzymania płatności jest łączne spełnienie kilku przesłanek - spełnienie warunków dla uznania za producenta rolnego, który posiada i utrzymuje w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, grunty rolne oraz złożenie wniosku obejmującego użytkowane grunty, którego rozpatrzenie następuje w formie decyzji wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd stanął na stanowisku, że zasadnie uznano, iż skarżący nie spełnia ustawowej przesłanki do przyznania w stosunku do działki rolnej A, zadeklarowanej na działce ewidencyjnej nr [...], jednolitej płatności obszarowej (JPO) oraz uzupełniającej płatności obszarowej (UPO).

Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie przesłuchano świadków, tj. D. M. oraz A. K. Pierwszy ze świadków w sposób niebudzący wątpliwości zeznał, że z A. G. dopiero w październiku i listopadzie 2005 roku zaczęli wycinać krzaki, a wczesną wiosną 2006 roku zaczęli wszystko równać i kosić oraz, że na całej działce w 2005 roku nie było żadnych upraw. Świadek stwierdził, że jego wyjaśnienia może potwierdzić A. K.. Z kolei A. K. w swoich zeznaniach z dnia 30 maja 2007 r. oświadczyła, że zna D. M. i że w roku 2005 wykonywał on zabiegi agrotechniczne na spornej działce, jednak nie jest w stanie określić czasu wykonywania tych zabiegów. Ponadto wyjaśniła, że sama prace na spornej działce zaczęła wykonywać około pół roku temu oraz że nie wie, która ze stron konfliktu użytkowała sporną działkę. A. K. zeznała również, że A. G. na pewno nie posiada zwierząt gospodarskich, które to posiadał T. B..

W świetle powyższego, zasadnie stwierdził organ odwoławczy, że skarżący dopiero w trzecim kwartale 2005 roku zaczął przygotowywać grunt położony na spornej działce w celu jego rolniczego użytkowania i utrzymywania go w dobrej kulturze rolnej. Okoliczność tą potwierdzają przeprowadzone we wrześniu 2005 roku czynności kontrolne, które wykazały, że skarżący nie użytkował działki rolnej A, położonej na działce ewidencyjnej nr [...], a grunty nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, pomimo że posiadał tytuł prawny do tej działki.

W ocenie Sądu nie są zasadne także podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania.

Wbrew twierdzeniu skarżącego organ nie dokonał sprzecznej z zasadami swobodnej oceny dowodów oceny zeznań T. B., sprzecznej z wcześniejszymi zeznaniami świadka, zeznaniami innych świadków oraz danymi zawartymi w innych dokumentach urzędowych, co szczegółowo wyjaśniono na str. 24-25 zaskarżonej decyzji i co Sąd w pełni akceptuje.

Podobnie skład orzekający ocenił kwestię dotyczącą dowodu z zeznań świadka D. M., co do której organ odwoławczy odniósł się na str. 26 decyzji.

Reasumując uznać należało, że brak było podstaw do przyjęcia, jak domagał się tego pełnomocnik strony skarżącej, że ocena stanu faktycznego sprawy oraz zgromadzonego materiału dowodowego przeprowadzona przez organy ARiMR naruszyła art. 7, art. 77, czy art. 80 K.p.a. Z treści powołanych przepisów wynika przede wszystkim to, że organ administracji publicznej podejmuje niezbędne czynności celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w sposób wyczerpujący zbiera i rozpatruje cały materiał dowodowy oraz ocenia na podstawie całego materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Przepisy te statuują m.in. zasadę swobodnej oceny dowodów, a zatem nie wyznaczają one organowi merytorycznych reguł oceny wyników postępowania dowodowego. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności. Oceniając wyniki postępowania dowodowego (wiarygodność i moc dowodów), organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów, wskazując w uzasadnieniu decyzji fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Powyższe reguły, w ocenie składu orzekającego, zostały zachowane w rozpoznawanej sprawie. Zgodzić się należy z organem, iż przymiot wiarygodności posiadają zeznania i oświadczenia świadków i skarżącego a dowody te przemawiają za przyjętym w sprawie stanowiskiem organu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie stwierdzając tym samym wadliwości zaskarżonej decyzji i nie znajdując podstaw do jej uchylenia, na mocy art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił jako niezasadną.