Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 726/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-01-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b), art. 27 ust. 5 pkt 5
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2020 r., znak: [...], w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza F. z dnia [...] maja 2020 r., znak: [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz T. K. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do sądu decyzją z [...] sierpnia 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania T. K. (dalej jako: skarżący) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza F. z [...] maja 2020 r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:

Wnioskiem z [...] kwietnia 2020 r. skarżący zwrócił się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym ojcem T. K..

Decyzją z [...] maja 2020 r. organ I instancji odmówił przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu organ wskazał, że nie została spełniona przesłanka określona w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111; dalej jako: u.ś.r.), gdyż niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po ukończeniu 18 roku życia.

W odwołaniu od decyzji pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, w szczególności poprzez nieuwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., który zakwestionował zgodność z Konstytucją podstawę prawną decyzji odmownej.

Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z [...] sierpnia 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy organu I instancji.

Uzasadniając rozstrzygnięcie Kolegium stwierdziło, że skarżący w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego miał ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna na podstawie decyzji z [...] czerwca 2014 r. na okres począwszy od [...] lipca 2013 r. do bezterminowo. Skarżący ma zatem aktualnie ustalone prawo do konkurencyjnego, względem wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, zasiłku dla opiekuna i pobiera to świadczenie. Co prawda, zgodnie z art. 27 ust. 5 u.ś.r., istnieje możliwość wyboru świadczenia, jednakże warunkiem skutecznego ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, na zasadzie wyboru, o którym mowa w tym przepisie, jest rezygnacja z przysługującego zasiłku, czyli jednoznaczne zrzeczenie się prawa do tego świadczenia oraz uchylenie decyzji o jego przyznaniu. Zdaniem Kolegium skarżący takiego jednoznacznego oświadczenia przed organem pierwszej instancji nie złożył, a tylko ten organ jest uprawniony do uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia kolidującego z wnioskowanym. Z treści złożonego oświadczenia wynika, że nie rezygnuje z tego prawa, a zrezygnuje dopiero, gdy przyznane zostanie mu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Oświadczenie tej treści, odczytane zgodnie z jego brzmieniem, nie może być uznane za oświadczenie o rezygnacji z ustalonego prawa do konkurencyjnego świadczenia, jak też za uprawniające do wszczęcia procedury eliminacji z obrotu prawnego decyzji o jego przyznaniu. Procedury takiej nie może też wdrożyć organ odwoławczy, gdyż nie był organem, który wydał decyzję o przyznaniu zasiłku dla opiekuna.

W konkluzji, choć Kolegium nie podzieliło poglądu Burmistrza, że przesłanką odmowy mógłby być wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki (przesłanka z art. 17 ust. 1b u.ś.r.) to z uwagi na ustalone prawo do konkurencyjnego świadczenia (przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W skardze do sądu administracyjnego na decyzję Kolegium pełnomocnik T. K. zarzucił naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na uznaniu, że wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz zasiłku dla opiekuna. Ponadto pełnomocnik zarzucił naruszenie art. 27 ust. 5 u.ś.r., poprzez jego błędną wykładnię

i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna, gdy zarówno wykładnia językowa, jak

i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce. W ocenie pełnomocnika nie sposób zgodzić się z zapatrywaniami Kolegium, gdyż skarżący we wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wniósł o uchylenie decyzji przyznającej prawo do zasiłku dla opiekuna w sytuacji przyznania wnioskowanego świadczenia. Tym samym skarżący dokonał wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r., zatem nie może zostać pozbawiony prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty pełnomocnik wniósł o uchylenie decyzji organów obydwu instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa skutkującym koniecznością jej uchylenia. Z uwagi na to, że uchybieniami dotknięta jest także decyzja wydana w I instancji, należało uchylić również i tą decyzję, działając w oparciu o art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.).

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, iż Kolegium prawidłowo nie podzieliło stanowiska organu I instancji co do podstawy odmowy przyznania świadczenia. Argumentacja Burmistrza, który oparł decyzję odmowną wyłącznie na art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jest wadliwa, ze względu na to, że zgodność z Konstytucją tego przepisu została zakwestionowana wspomnianym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. (sygn. K 38/13; OTK-A 2014, z. 9, poz. 104). Trybunał uznał za niekonstytucyjne uzależnienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od okresu powstania niepełnosprawności. Wypada przypomnieć, że wprawdzie prawodawca nie podjął działań w celu uchylenia lub zmiany art. 17 ust. 1b u.ś.r., jednak w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się jednolity już pogląd, że nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego

i rozstrzygnięcia sądu w takiej sprawie na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (zob. przykładowo wyroki NSA z 6 lipca 2016 r., I OSK 223/16; z 2 sierpnia 2016 r., I OSK 923/16; z 7 września 2016 r., I OSK 755/16; z 21 października 2016 r., I OSK 1853/16; z 4 listopada 2016 r.,

I OSK 1578/16, z 10 listopada 2016 r., I OSK 1512/16; z 14 grudnia 2016 r., I OSK 1614/16; z 11 lipca 2017 r., I OSK 1600/16). Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje niezależnie od momentu kiedy powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki. Nie ma przy tym znaczenia, czy opieka jest sprawowana nad małżonkiem, dzieckiem, czy rodzicem (por. analogiczne stanowisko wyrażone w wyrokach tutejszego sądu, tj. WSA w Lublinie, z 7 marca 2019 r., II SA/Lu 55/19 i z

28 marca 2019 r., II SA/Lu 87/19).

Istotniejszym problemem dla rozpoznawanej sprawy jest kwestia zbiegu prawa do świadczeń.

Kolegium uznało, że podstawą odmowy przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego powinien być art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. W świetle tego przepisu, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu

i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Dopełnieniem tej regulacji jest art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r., zgodnie z którym w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

Przenosząc powyższe wywody ogólne na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że zarówno organ I instancji, jak i Kolegium nieprawidłowo rozstrzygnęły kolizję przysługujących skarżącemu uprawnień do specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz świadczenia pielęgnacyjnego. Ten błąd zadecydował o konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji.

Z wywodów Kolegium wynika, że oparło się na niespornym fakcie, iż skarżący miał i ma przyznane prawo do zasiłku dla opiekuna na podstawie decyzji z [...] czerwca 2014 r. Prawo to przyznano skarżącemu od [...] lipca 2013 r., bezterminowo. W ocenie Kolegium wyklucza to możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Odnosząc się do tej argumentacji trzeba przypomnieć, że w licznych orzeczeniach sądów administracyjnych, również tutejszego sądu, wyrażono pogląd, w pełni akceptowany przez skład orzekający w rozpoznawanej sprawie, że taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. jest niezgodna z aksjologią konstytucyjną, w szczególności z fundamentalną zasadą demokratycznego państwa prawnego. Ratio legis regulacji zawartej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. wyraża się w tym, aby uniemożliwić osobom uprawnionym równoczesne pobieranie świadczeń, które pełnią tą samą funkcję, co dotyczy m.in. zasiłku dla opiekuna, pobieranego na podstawie przepisów powoływanej wyżej ustawy z 4 kwietnia 2014 r. oraz świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 u.ś.r. Istotą i funkcją obydwu tych świadczeń jest zrekompensowanie opiekunowi utraty dochodów, w związku z rezygnacją z zatrudnienia na rzecz sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. W związku z tym, zgodnie z ugruntowanym poglądem orzecznictwa, nie jest dopuszczalne jednoczesne przyznanie i wypłata dwóch lub więcej wymienionych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczeń, jednakże stronie przysługuje prawo wyboru z którego z nich chce skorzystać. Strona ma również prawo do zmiany zdania w tym zakresie, w związku z czym ustalenie prawa do jednego z wymienionych w omawianym przepisie o świadczeń nie wyklucza, w przypadku zmiany okoliczności i spełnienia warunków ubiegania się o przyznania innego świadczenia. Warunkiem jednak jego wypłaty jest rezygnacja z dotychczas otrzymywanego świadczenia (zob. wyroki WSA w Lublinie z 13 lutego

2018 r., II SA/Lu 949/17; z 20 lutego 2018 r., II SA/Lu 1062/17; z 7 marca 2019 r.,

II SA/Lu 55/19; z 28 marca 2019 r., II SA/Lu 87/19, z 20 lutego 2020 r., II SA/Lu 41/20; z 29 kwietnia 2020 r., II SA/Lu 150/20; z 28 października 2020 r., II SA/Lu 332/20 oraz powoływane tam orzecznictwo).

Należy zauważyć, że Kolegium analizowało problem rozwiązania zbiegu praw do świadczeń, uznało jednak, że nie zostały spełnione wymagane przesłanki, gdyż skarżący nie złożył jednoznacznego oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do konkurencyjnego zasiłku dla opiekunów, a decyzja w przedmiocie przyznania tego zasiłku nie została uchylona.

W ocenie Sądu stanowisko Kolegium jest błędne.

Nie ulega wątpliwości, że w świetle przywołanych przepisów rozstrzygnięcie zbiegu praw do świadczeń wymaga złożenia oświadczenia, czyli wyboru przez beneficjenta jednego ze świadczeń. Należy w tym kontekście zauważyć, że w aktach sprawy (k. 72) znajduje się oświadczenie wnioskodawcy z [...] marca 2020 r., w którym skarżący oświadcza, "iż na podstawie art. 27 ust. 5 [u.ś.r.] z dniem przyznania [mu] prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z prawa do zasiłku dla opiekuna przyznanego decyzją [z [...] czerwca 2014 r.]".

W ocenie Sądu oświadczenie to spełnia warunki zrzeczenia się prawa do zasiłku dla opiekuna i otwiera drogę do usunięcia z obrotu prawnego decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna. Nie zmienia tego sposób sformułowania oświadczenia, wskazujący, że zrzeczenie się prawa do zasiłku jest powiązane z przyznaniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, co na tym etapie postępowania, odnosić się musi do stanu przyszłego.

Taka sytuacja występuje dość powszechnie w analogicznych sprawach. Sądy krytycznie oceniają wymagania organów, aby beneficjenci najpierw wnosili o uchylenie decyzji o przyznaniu zasiłku dla opiekuna, a dopiero po wydaniu decyzji w tym przedmiocie wnosili o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, nie mając przecież pewności czy zostanie ono przyznane. Organy nie mogą wymagać od opiekunów osób niepełnosprawnych, aby w niepewnej sytuacji co do prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (wobec braku decyzji w tym przedmiocie), rezygnowali z pobierania przyznanego zasiłku opiekuńczego, stanowiącego jedyne źródło dochodu (por. przykładowo wyrok WSA w Łodzi z 17 stycznia 2019 r., II SA/Łd 974/18; wyrok WSA w Krakowie z 27 czerwca 2019 r., III SA/Kr 403/19 oraz powoływane tam orzecznictwo).

W związku z powyższym, sposób sformułowania przez skarżącego oświadczenia o rezygnacji z zasiłku dla opiekuna oraz wyborze w to miejsce świadczenia pielęgnacyjnego był jak najbardziej dopuszczalny. Wbrew argumentom Kolegium skarżący wyraził jednoznaczne oświadczenie dające organom możliwość rozwiązania problemu zbiegu świadczeń. Nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja Kolegium odwołująca się do faktu, że w obrocie prawnym pozostaje decyzja z [...] czerwca 2014 r. przyznająca skarżącemu prawo do zasiłku dla opiekuna. W obowiązujących przepisach istnieją mechanizmy pozwalające na rozwiązanie tego problemu, zgodnie ze słusznym interesem skarżącego, a jednocześnie bez szkody dla interesu publicznego (bez doprowadzenia do sytuacji jednoczesnego pobierania dwóch świadczeń o podobnej funkcji).

Kolegium nie ma racji odwołując się do stanowiska wyrażonego przez tutejszy Sąd w sprawie rozstrzygniętej wyrokiem z 12 grudnia 2019 r. (II SA/Lu 659/19). Należy odnotować, że wyrok ten jest nieprawomocny, ale co istotniejsze, pomiędzy sprawą, na którą powołuje się Kolegium oraz rozpoznawaną sprawą istnieje kluczowa różnica, odnosząca się do sposobu wyrażenia oświadczenia woli w przedmiocie wyboru jednego z konkurencyjnych świadczeń. Należy w tym miejscu wskazać, że sprawa o sygn. akt

II SA/Lu 659/19 dotyczyła skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] września 2019 r., również z przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzja Kolegium z [...] września 2019 r. została wydana w konsekwencji uchylenia poprzedniego rozstrzygnięcia organu w tej sprawie – wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 28 marca 2019 r. (II SA/Lu 87/19). Jak wynika z uzasadnienia wyroku z 28 marca 2019 r. sporne oświadczenie dotyczące wyboru konkurencyjnego świadczenia w tamtej sprawie brzmiało w ten sposób, że: "zgodnie z przysługującym [skarżącej] od dnia [...] stycznia 2016 r. prawem wyboru jednego ze świadczeń, wynikającym wprost z art. 27 ust. 5 u.ś.r. w związku z art. 17 ust. 5 pkt 1lit. "b" tejże ustawy, jako osoba pobierająca aktualnie zasiłek dla opiekuna, mając także pełną świadomość, że nie może posiadać jednocześnie prawa do innego świadczenia oraz, co się z tym wiąże, mając świadomość o konieczności zaprzestania pobierania świadczenia dotychczasowego, ale chcąc jednak zachować ciągłość pobierania świadczeń i uniknięcia sytuacji, w której nie doszłoby do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, mimo uprzedniego uchylenia decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna - oświadcza, że zrezygnuje z zasiłku dla opiekuna natychmiast, gdy zaistnieje sytuacja, w której organ orzekający rozpoznając jej wniosek o ustalenie prawa do wybranego przez nią świadczenia pielęgnacyjnego jednoznacznie ustali w toku prowadzonego postępowania i poinformuje ją, że aktualnie posiadane przez nią prawo do zasiłku dla opiekuna stanowi jedyną negatywną przesłankę, która uniemożliwia organowi przyznanie jej prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, a wyeliminowanie prawa do ww. zasiłku dla opiekuna prowadzi do sytuacji, w której skutecznie uzyskanie prawa do oczekiwanego przez nią korzystniejszego świadczenie pielęgnacyjnego stanie się formalnością".

Różnica w jednoznaczności świadczeń jest oczywista. O ile treść oświadczenia wnioskodawcy w sprawach o sygn. akt II SA/Lu 87/19 i II SA/Lu 659/19 mogła budzić pewne wątpliwości, które dopiero powinny być wyjaśnione przez organ (choć, nota bene, w pierwszym, prawomocnym orzeczeniu, Sąd uznał, że "wola skarżącej, co do tego, jakie świadczenie chce pobierać (świadczenie pielęgnacyjne), które jest dla niej bardziej korzystne, została przez nią wyrażona w sposób wystarczający"), to w rozpoznawanej sprawie treść oświadczenia skarżącego zawarta w piśmie z [...] marca 2020 r. jest w pełni jednoznaczna i otwierała możliwość prawidłowego rozwiązania problemu zbiegu prawa do świadczeń.

Z powyższych rozważań płynie konkluzja, że wadliwe są decyzje organów obydwu instancji. Organ I instancji wadliwie oparł rozstrzygnięcie odmowne na niekonstytucyjnej normie wywiedzionej z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Z kolei Kolegium wprawdzie nie podzieliło tego stanowiska, wskazując inną podstawę prawną, ale wadliwie zastosowało w sprawie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) oraz art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r.

W tej sytuacji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 135 p.p.s.a., sąd uchylił wydane w sprawie decyzje organów obydwu instancji.

Rozstrzygnięcie Sądu skutkuje koniecznością ponownego rozpatrzenia wniosku skarżącego z [...] kwietnia 2020 r. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego przez organ I instancji.

Z oczywistych względów, z uwagi na analizowany wyżej zakaz jednoczesnego pobierania świadczeń, nie jest możliwe przyznanie skarżącemu korzystniejszego świadczenia pielęgnacyjnego bez usunięcia z obrotu prawnego decyzji przyznającej zasiłek dla opiekunów.

Jak wynika z ugruntowanego już orzecznictwa sądów administracyjnych, obowiązujące przepisy dają organom orzekającym w tego typu sprawach różne instrumenty prawne, pozwalające rozstrzygnąć ten problem i to w taki sposób, który nie naruszy słusznych interesów beneficjenta. Sądy administracyjne najczęściej wskazują w tym zakresie dwa instrumenty prawne: po pierwsze, uchylenie decyzji przyznającej zasiłek na podstawie art. 155 k.p.a. (ewentualnie art. 32 ust. 1 u.ś.r. , z jednoczesnym przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego (orzecznictwo dopuszcza zarówno wydanie jednej decyzji w tych dwóch kwestiach, jak i wydanie dwóch odrębnych decyzji, ale w tym samym czasie – por. wyroki NSA z 13 lipca 2018 r., I OSK 235/18; z 18 grudnia 2018 r., I OSK 1676/18). Drugim rozwiązaniem jest stwierdzenie wygaśnięcia decyzji przyznającej zasiłek na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz przyznanie – w odrębnej, ale wydanej w tym samym czasie decyzji – świadczenia pielęgnacyjnego (por. przykładowo wyrok NSA z 21 lutego 2019 r., I OSK 4020/18). W orzecznictwie pojawia się również koncepcja wydawania decyzji o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego pod warunkiem zrzeczenia się prawa do zasiłku (por. wyroki NSA z 21 lutego 2018 r., I OSK 2758/17; z 13 kwietnia 2018 r., I OSK 82/18; z dnia 14 grudnia 2018 r., I OSK 1939/18; z 19 kwietnia 2019 r., I OSK 300/19). W tej sytuacji koniecznej jest również jednak rozstrzygnięcie o bycie prawnym decyzji przyznającej zasiłek – czy to poprzez uchylenie w trybie art. 155 k.p.a., czy poprzez stwierdzenie wygaśnięcia, w trybie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a.

W ocenie sądu orzekającego w rozpoznawanej sprawie, obydwa rozwiązania są równie poprawne – ostateczna decyzja przyznająca zasiłek jest decyzją, na mocy której strona nabyła prawo, zaś taka decyzja może być w każdym czasie zmieniona lub uchylona za zgodą tej strony (tym bardziej zatem na jej wniosek), na podstawie art. 155 k.p.a.

Z kolei kierując się alternatywnym tokiem argumentacji: jeżeli beneficjent rezygnuje z zasiłku dla opiekuna (bo wybiera przysługujące mu korzystniejsze świadczenie pielęgnacyjne), decyzja o przyznaniu zasiłku staje się w tym momencie bezprzedmiotowa, a stwierdzenie jej wygaśnięcia niewątpliwie leży w interesie strony, bowiem jest konieczną przesłanką rozwiązania problemu zbiegu praw do świadczeń

i zakazu równoczesnego pobierania zasiłku i świadczenia. W ten sposób spełnione są przesłanki z art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. Należy przy tym dodać, że zastosowanie obydwu instrumentów prawnych leży w gestii tego samego organu – który ją wydał.

Sąd nie uważa za konieczne, w ramach wskazań co do dalszego postępowania, narzucanie organowi wyboru jednego z tych instrumentów prawnych, skoro obydwa są poprawne. Jedynym wskazaniem jest to, aby organ rozstrzygnął sprawę w sposób nie powodujący naruszenia słusznych interesów skarżącej. Ponieważ – jak już wspomniano – przy wyborze art. 155 k.p.a. jako podstawy rozstrzygnięcia, jest dopuszczalne orzeczenie w tej samej decyzji o uchyleniu decyzji o przyznaniu zasiłku oraz przyznaniu w jego miejsce świadczenia pielęgnacyjnego, prostszym rozwiązaniem wydaje się właśnie zastosowanie tego przepisu. Tym niemniej jednak nie będzie błędem organu, jeśli skorzysta z innego ze wskazanych rozwiązań, pamiętając o obowiązku jednoczesnego rozstrzygnięcia w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 135 p.p.s.a. sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800, ze zm.). Skarżący był objęty ustawowym zwolnieniem od kosztów sądowych (w tym wpisu sądowego), dlatego zwrot kosztów objął wynagrodzenie pełnomocnika profesjonalnego w wysokości stawki minimalnej 480 zł oraz zwrot uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).