Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 109/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 121 par. 1, art. 180 par. 1, art. 187 par. 1, art. 188, art. 191, art. 199a par. 1, art. 122, art. 178 par. 1, art. 116
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska, Sędziowie sędzia del. SO Ewa Izabela Fiedorowicz, asesor WSA Agnieszka Wąsikowska (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Łukasz Kłosiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi I. J. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz z drugim członkiem zarządu oraz spółką za zaległości spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za maj, czerwiec i lipiec 2011 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2015 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: Prezes PFRON) ustalił, że odpowiedzialność za zaległości Przedsiębiorstwa [...] sp. z o.o. w likwidacji (dalej: Spółka) z tytułu wpłat na PFRON za maj 2011 r. w kwocie głównej 2.146,00, w odsetkach 1.026,00 zł, czerwiec 2011 r. w kwocie głównej 2.515,00 zł, w odsetkach 1.173,00 zł, lipiec 2011 r. w kwocie głównej 2.329,00 zł, w odsetkach 1.057,00 zł, naliczonych na dzień wydania decyzji ponosi były członek zarządu I. J. (dalej: Skarżąca lub Strona) solidarnie ze Spółką oraz z pozostałym członkiem zarządu P. N. oraz umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie ustalenia odpowiedzialności Strony jako byłego członka zarządu za zobowiązania Spółki z tytułu wpłat na PFRON za sierpień oraz wrzesień 2011 r.

Decyzja została wydana na podstawie poniższego stanu faktycznego.

Skarżąca pełniła w okresie od [...] maja 2011 r. do [...] września 2011 r. funkcję członka zarządu spółki. W dniu [...] września 2011 r. złożyła oświadczenie o rezygnacji z funkcji, z której nadzwyczajne zgromadzenie wspólników odwołało ją uchwałą podjętą [....]. listopada 2011 r.

Z pisma ZUS z dnia [...] października 2012 r. dotyczącego rozłożenia na raty należności Spółki wobec ZUS wynikało, że Spółka posiadała nie zapłacone należności wobec tego organu począwszy od listopada 2010 r.

Spółka była zobowiązana do składania deklaracji i dokonywania wpłat na PFRON. Spółka złożyła deklaracje DEK-I-0 za okres od maja do lipca 2011 r., lecz nie dokonała wpłaty wynikających z nich należności w łącznej kwocie 6.990,00 zł. Zaległości te zostały objęte tytułem wykonawczym nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. umorzył postępowanie egzekucyjne w stosunku do Spółki z uwagi na bezskuteczność egzekucji z majątku Spółki. Pismem z dnia [...] maja 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. poinformował, że na poczet zaległości objętych wymienionymi tytułami wykonawczymi nie zdołano wyegzekwować żadnej kwoty nawet na pokrycie kosztów egzekucyjnych. Tytuł wykonawczy był kilkukrotnie przydzielony do służby poborcy skarbowemu, który sporządzał z likwidatorem protokoły o stanie majątkowym Spółki. Z treści protokołu wynikało, że Spółka od kwietnia 2013 r. nie prowadziła działalności, nie posiadała żadnego majątku i nie zatrudniała pracowników. Ponadto Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. poinformował, że Spółka posiadała znaczne zaległości na rzecz Naczelnika Urzędu Skarbowego, ZUS oraz Prezydenta Miasta Z., których egzekucja również nie była skuteczna. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. Prezes PFRON wszczął postępowanie mające na celu ustalenie odpowiedzialności za zaległości Spółki.

Na wezwanie organu pismem z dnia [...] lipca 2015 r. Skarżąca wniosła o przedłożenie postanowienia wydanego przez komornika sądowego lub organ egzekucyjny w postaci urzędu skarbowego, stwierdzającego bezskuteczność egzekucji wobec Spółki. Strona wskazała, że w jej ocenie w okresie od maja do września 2011 r. nie zaistniały przesłanki do ogłoszenia upadłości, załączając na potwierdzenie swojego stanowiska rachunek zysków i strat za okres styczeń - grudzień 2011 r. Strona podniosła, że w okresie piastowania funkcji członka zarządu zgodnie z załączonym do pisma kontraktem menadżerskim z dnia [...] maja 2011 r., nie odpowiadała za regulowanie przez Spółkę zobowiązań publicznoprawnych, w tym składek na rzecz PFRON.

W odwołaniu Strona zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2015r., poz. 613 ze zm.), dalej O.p. i wniosła o jej uchylenie jako pozbawionej podstawy prawnej i umorzenie postępowania. Strona, wskazując na brak podstaw do zgłoszenia wniosku o upadłość Spółki, przywołała okoliczności tj. podwyższenie kapitału zakładowego w grudniu 2011 r., osiągnięcie przez Spółkę zysku na koniec 2011 r. oraz na dzień [...] września 2012 r., jak również uzyskanie zamówienia na realizacje robót drogowych w gminie S. w lutym 2012 r.

W toku postępowania odwoławczego przy piśmie z dnia [...] grudnia 2015 r. strona przesłała dodatkowo dokumenty w postaci arkusza spisu z natury datowanego na dzień [...] września 2012 r. dotyczącego majątku ruchomego i środków trwałych, arkusza spisu z natury z dnia [...] września 2012 r. dotyczącego mienia oraz gwarancji z tytułu należytego wykonania robót wskazujący wierzycieli zobowiązanych do zapłaty na rzecz Spółki kwot gwarancyjnych oraz terminy ich wymagalności.

Decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy wskazał, że w okresie pełnienia przez Stronę funkcji członka zarządu w Spółce, powstały zobowiązania Spółki z tytułu wpłat na PFRON objęte zaskarżoną decyzją, które nie zostały przez spółkę zapłacone, a ich egzekucja okazała się bezskuteczna. Jednocześnie Strona w toku postępowania przed organem I instancji nie wykazała przesłanek uwalniających od odpowiedzialności określonych w art. 116 § 1 O.p. Minister stwierdził, że to na członkach zarządu spółki spoczywa ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających zwolnienie ich od odpowiedzialności. Za prawidłowe Minister uznał działanie organu, który wezwał stronę do przedstawienia dowodów potwierdzających brak odpowiedzialności strony za zobowiązania Spółki z tytułu wpłat na PFRON, a wobec ich braku rozstrzygnął o jej odpowiedzialności.

Zdaniem Ministra, przywołane przez stronę w odwołaniu okoliczności, nie mogą świadczyć o braku podstaw do zgłoszenia upadłości, w sytuacji gdy już od początku 2011 r. Spółka nie regulowała swoich wymagalnych zobowiązań. Minister wskazał, że Spółka posiadała nie zapłacone należności wobec ZUS począwszy od listopada 2010 r. Ponadto Spółka, pomimo osiągniętego zysku nie regulowała należności z tytułu wpłat na PFRON w ustawowym terminie, a więc odpowiednio: do 20 czerwca 2011 r. za maj 2011 r., do 20 lipca 2011 r. za czerwiec 2011 r. oraz do 20 sierpnia 2011 r. za lipiec 2011 r. Minister wskazał, że jedną z przesłanek uzasadniających ogłoszenie upadłości jest niewypłacalność dłużnika. Jednocześnie Minister podkreślił, że zgoda organu rentowego na rozłożenie zobowiązań strony na raty nie oznacza "potwierdzenia przez ten organ wiarygodności dalszego działania spółki". Działania organu rentowego, który dokonuje rozłożenia zobowiązań strony na raty są podyktowane dążeniem tego organu do ściągnięcia należności publicznoprawnych jakimi są należności z tytułu obowiązkowych składek ZUS. Tego typu działaniom organu nie towarzyszy analiza sytuacji ekonomicznej płatnika z punktu widzenia wystąpienia przesłanek uzasadniających ogłoszenie upadłości, a zawarcie z płatnikiem porozumienia w przedmiocie rozłożenia długu na raty nie jest wyrazem pozytywnej oceny jego kondycji finansowej.

Minister nie zgodził się z twierdzeniem strony, że z uwagi na zakres obowiązków wynikających z zawartego przez nią kontraktu menedżerskiego, który nie obejmował kwestii regulowania należności publicznoprawnych, jest ona zwolniona z odpowiedzialności za zobowiązania Spółki z tytułu wpłat na PFRON. Minister zgodził się z argumentacją organu I instancji, że kryterium braku winy należy oceniać przez pryzmat staranności jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy. Członek zarządu odpowiada finansowo za całokształt działalności Spółki, a w związku z tym w ramach tzw. należytej staranności powinien posiadać wiedzę o wszelkich aspektach funkcjonowania Spółki. W ocenie Ministra, ustalenia umowne - kontraktu menedżerskiego - nie mogą uchylić ustawowych zapisów dotyczących zakresu odpowiedzialności członka zarządu Spółki. Minister stwierdził, że przesłane przez stronę przy piśmie z dnia [...] grudnia 2015 r. dokumenty mające na celu wykazanie majątku Spółki, z którego możliwa jest egzekucja zaległości podatkowych nie stanowią wiarygodnego dowodu na istnienie takiego majątku. Minister wskazał, że spisy przesłane przez stronę sporządzono na dzień [...] września 2012 r. Dokumenty te pochodzą więc sprzed czterech lat i nie wskazują na aktualnie istniejący majątek Spółki, z którego jest możliwa egzekucja jej zobowiązań. Z postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. o umorzeniu egzekucji z dnia [...] grudnia 2013 r. wynikało, że spółka posiadała na ten dzień jedynie własność nieruchomości oraz współwłasność dwóch samochodów marki [...], przy czym wskazane składniki majątkowe nie wystarczały nawet na zaspokojenie zobowiązań Spółki wobec ZUS. Wykazy składników majątkowych Spółki przedstawione przez stronę budziły wątpliwości co do istnienia tych składników na dzień dzisiejszy, a tym samym realnego zaspokojenia zobowiązań podatkowych spółki z tytułu wpłat na PFRON. Minister podkreślił, że ciężar dowodu w zakresie istnienia takiego majątku spoczywa na stronie, tak więc to strona chcąc uwolnić się od odpowiedzialności winna wskazać składniki majątkowe spółki, z których w sposób skuteczny i realny będzie można zaspokoić wierzyciela.

Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska Strony w zakresie braku możliwości zapoznania się z aktami sprawy, natomiast uznał za prawidłowe stanowisko organu I instancji, który odmówił stronie przesłania kserokopii akt. Powołując się na art. 178 O.p. Minister wskazał, że strona ma prawo wglądu w akta sprawy, ale czynność ta odbywa się w siedzibie organu podatkowego, w godzinach jego urzędowania. Strona na takich samych zasadach ma prawo dokonywać kopii, odpisów i notatek z akt sprawy. Ma również prawo żądać, aby organ uwierzytelnił jej kopie lub odpisy, a także aby wydał uwierzytelnioną kopię z akt sprawy, pod warunkiem, że taką kopię sporządził. Wydanie odpisu nie oznacza jednak przesłania stronie takiego odpisu do jej miejsca zamieszkania. Strona nie może żądać, aby organ sporządzał kopie akt i dostarczał je stronie. W ocenie Ministra, czynność wydania odpisu musi również odbyć się w siedzibie organu prowadzącego postępowanie, natomiast nie oznacza obowiązku przesłania kserokopii, czy odpisów akt do miejsca wskazanego przez stronę. Minister uznał, że strona prawidłowo została powiadomiona o prawie zapoznania się z aktami sprawy, tak więc organ odwoławczy nie stwierdził naruszenia praw strony we wskazanym zakresie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie I.J. wniosła o uchylenie decyzji. Skarżąca zarzuciła naruszenie:

• art. 121 § 1 w zw. z art. 180 § 1, art. 187 §1, art. 188 oraz art. 191 O.p. poprzez uznanie, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie został oceniony prawidłowo w granicach swobodnej oceny dowodów, podczas gdy ocena sprawy nastąpiła z przekroczeniem swobodnej oceny dowodów;

• art. 191 O.p. poprzez rozstrzygnięcie sprawy w sposób wykraczający poza swobodną ocenę dowodów poprzez wyprowadzenie niepoprawnych wniosków na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, co spowodowało, że w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzja zasada swobodnej oceny dowodów przekształciła się w dowolną;

• art. 199a § 1 O.p. poprzez nie wyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy dotyczących statusu Skarżącej i funkcji wykonywanej przez nią jako członka Zarządu Spółki opierając się wyłącznie na literalnym brzmieniu art. 116 O.p.;

• art. 121 § 1 i art. 122 O.p. poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie do organów podatkowych, mający wyłącznie na celu osiągnięcie założonego celu poprzez ustalenie, że odwołująca była odpowiedzialna za niepłacenie należnych składek na rzecz PFRON;

• art. 178 § 1 O.p. poprzez odmowę sporządzenia kserokopii i doręczenia dokumentów znajdujących się w aktach sprawy;

• art. 116 O.p. poprzez przyjęcie, że odwołująca ponosi odpowiedzialność za niezapłacenie składek na rzecz PFRON poprzez błędną interpretację stanu faktycznego wynikającego z dowodów złożonych przez odwołującą.

W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że w toku postępowania przedłożyła dowody, które wskazują, iż kontrakt menedżerski z dnia [...] maja 2011r. nie obejmował kwestii regulowania za spółkę zobowiązań publicznoprawnych, w tym składek na rzecz PEFRON. Poza tym podniosłą, że z rachunku zysków i strat za okres od [...] stycznia do [...] grudnia 2011r., bilansu za 2011r., bilansu za okres od [...] stycznia 2012r. do [...] września 2012 r. oraz innych dowodów w postaci dokumentów wymienionych w piśmie z dnia [...] października 2015r. wynikało, iż spółka osiągnęła zysk brutto za 2011r. w wysokości 237.928,16 zł, zaś za okres od [...] stycznia do [...] września 2012r. zysk w kwocie 47.119,06 zł. W ocenie Skarżącej subsydiarna odpowiedzialność członków zarządu wynikająca z art. 116 O.p. jest odpowiedzialnością na zasadzie winy. Tym samym członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności wykazując swój brak winy w nie złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości, przy czym zgodnie z przyjętą doktryną, chodzi tutaj nie tylko o winę umyślną ale także o winę nieumyślną. Skarżąca wyjaśniła, że z przedłożonych w postępowaniu dowodów wynika, iż dokumenty finansowe spółki nie wskazywały, aby zaistniała przesłanka do ogłoszenia upadłości, skoro finansowo spółka osiągnęła zyski. Podniosła także, że nie regulowanie przez spółkę swoich wymagalnych zobowiązań publicznoprawnych pozostawało poza jej kompetencją, jako członka zarządu. Ówczesny Prezes Zarządu nie informował jej o zapłacie poszczególnych zobowiązań spółki, a także nie podpisywała żadnych przelewów dotyczących spłaty zobowiązań. W takiej sytuacji nie można jej przypisać, zarówno winy umyślnej, jak i nieumyślnej, ponieważ nie uczestniczyła w procesie decyzyjnym dotyczącym zapłaty zobowiązań spółki. Jedyną informacją dla niej były dokumenty sporządzone przez Główną Księgową, z których wynikało, że spółka wykazuje zysk.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W zaskarżonej decyzji Minister zasadnie wskazał, że dla skutecznego przeniesienia odpowiedzialności podatkowej (oraz – odpowiednio – odpowiedzialności za zaległości we wpłatach na PFRON) na osobę trzecią art. 116 § 1 O.p. wymaga wystąpienia wskazanych przesłanek pozytywnych oraz braku przesłanek negatywnych. Rolą organów jest wykazanie powstania zaległości w dacie, kiedy dana osoba pełniła funkcję członka zarządu, a także wykazanie bezskuteczności egzekucji względem samej spółki. Z kolei rzeczą osoby, na którą organ zamierza przenieść odpowiedzialność, jest wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o upadłość (układ), albo, że niezgłoszenie takiego wniosku wynika z przyczyn niezawinionych przez członka zarządu, albo w końcu, że istnieje mienie, z którego organ może zaspokoić zaległości spółki co najmniej w znacznej części.

W ocenie Sądu Organy prawidłowo ustaliły w niniejszej sprawie, że Skarżąca bezspornie była członkiem zarządu Przedsiębiorstwa [...] w okresie maj - lipiec 2011 r., czego sama też nie kwestionuje. Jak wynika z akt sprawy dopiero w dniu [...] września 2011 r. złożyła oświadczenie o rezygnacji z funkcji, z której nadzwyczajne zgromadzenie wspólników odwołało ją uchwałą podjętą [...] listopada 2011 r.

Druga pozytywna przesłanka przeniesienia na Skarżącą odpowiedzialności (bezskuteczność egzekucji wobec samej spółki) wynika z faktu, że postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. umorzył postępowanie egzekucyjne w stosunku do Spółki z uwagi na bezskuteczność egzekucji z majątku Spółki. Jak wynika bowiem z akt sprawy, w toku postępowania na poczet zaległości objętych tytułami wykonawczymi nie zdołano wyegzekwować żadnej kwoty nawet na pokrycie kosztów egzekucyjnych. Ustalono, że Spółka od kwietnia 2013 r. nie prowadzi działalności, nie posiada żadnego majątku i nie zatrudnia pracowników. Ponadto Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. poinformował, iż Przedsiębiorstwo [...]Spółka z o.o. posiada znaczne zaległości na rzecz Naczelnika Urzędu Skarbowego, ZUS oraz Prezydenta Miasta Z., których egzekucja również nie jest skuteczna. Wobec powyższych ustaleń należało uznać, że postanowienie z dnia [...] grudnia 2013 r. wystarczająco dowodzi bezskuteczności egzekucji wobec samej spółki.

Jednak zdaniem Skarżącej, kondycja Spółki była dobra i nie wskazywała na zaistnienie przesłanek do zgłoszenia wniosku o upadłość. W toku postępowania podatkowego Strona przedstawiła m.in. rachunki zysków i strat za okres od [...] stycznia do [...] grudnia 2011r, bilans za 2011r, bilans za okres od [...] stycznia 2012r. do [...] września 2012r. oraz innych dowodów, z których wynikało, iż spółka osiągnęła zysk brutto za 2011r. w wysokości 237.928,16 zł, zaś za okres od [...] stycznia do [...] września 2012r. zysk w kwocie 47.119,06 zł.

Zdaniem Sądu przedstawione przez Stronę dokumenty pozostają bez wpływu na podjęte rozstrzygniecie. Nawet dobra kondycja finansowa spółki we wskazanym okresie obrachunkowych, w okolicznościach zaprzestania regulowania wymagalnych zobowiązań, nie stanowi przesłanki uwalniającej zarząd spółki od obowiązku zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania układowego. Przepisy ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze nie uzależniają bowiem obowiązku zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości od jednoczesnego ziszczenia się obu przesłanek, o których mowa w art. 11 tej ustawy, tj. gdy niewypłacalność zachodziła, gdy dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jak i gdy jego zobowiązania przekroczyły wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonywał. Każda z tych przesłanek stanowi samodzielną podstawę obligującą zarząd spółki do zgłoszenia w zakreślonym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości. W niniejszej sprawie ziściła się pierwsza przesłanka, tj. niewypłacalność dłużnika, z uwagi na utratę zdolności do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych.

Dodatkowo należy zauważyć, że właściwy czas do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości jest przesłanką obiektywną, ustalaną w oparciu o okoliczności faktyczne każdej sprawy. Dla jego określenia nie ma znaczenia subiektywne przekonanie członków zarządu. Moment zgłoszenia wniosku o upadłość nie może być pozostawiony swobodnemu uznaniu członkowi zarządu, gdyż punktem odniesienia w tym zakresie – o czym była mowa wyżej - są przepisy prawa upadłościowego (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 22 maja 2013r., sygn. akt I SA/Go 88/13, publ. CBOSA).

Odnosząc się do analizy kwestii wystąpienia w niniejszej sprawie przesłanek egzoneracyjnych wymienionych w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a i b oraz pkt 2 O.p., umożliwiających uwolnienie się Skarżącej od odpowiedzialności za zaległości Spółki, zdaniem Sądu, organy poczyniły prawidłowe ustalenia w tym zakresie. Trzeba tutaj wskazać, że właściwy czas zgłoszenia wniosku o upadłość w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) O.p. należy oceniać w odniesieniu do przyczyny upadłości.

Co do zasady zatem, o winie członka zarządu w niezgłoszeniu upadłości we właściwym czasie można mówić, jeżeli nie dopełni on określonych przepisami szczególnymi wymogów, związanych ze zgłoszeniem upadłości. Jak zasadnie wskazały organy podatkowe, wymagania te zostały skonkretyzowane w Prawie upadłościowym i naprawczym. Zgodnie z art. 21 p.u.n. dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości (ust. 1). Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek, o którym mowa w ust. 1, spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami (ust. 2). Przepis art. 10 p.u.n. stanowi, że upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Stosownie zaś do art. 11 p.u.n., dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych (ust. 1). Dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje (ust. 2).

Skoro w rozpoznawanej sprawie, jak wynika z akt sprawy, przesłanką do ogłoszenia upadłości był fakt nieregulowania przez Spółkę wymagalnych zobowiązań, to właściwy czas zgłoszenia wniosku o upadłość należy oceniać w odniesieniu do tej właśnie przyczyny, a nie do analizy, czy majątek Spółki wystarczał na zaspokojenie zaległych zobowiązań, na co wskazuje Strona. Należy podkreślić również, że dla ustalenia przesłanki ogłoszenia upadłości, jaką jest niewykonywanie wymagalnych zobowiązań, nieistotna jest przyczyna takiego stanu rzeczy. Niewypłacalność istnieje bowiem nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków, lecz także wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązań z innych przyczyn. Jeżeli dłużnik nie wykonuje ciążących na nim wymagalnych zobowiązań, wówczas jest niewypłacalny, co stwarza podstawę ogłoszenia go upadłym.

Bezspornym w sprawie jest, że spółka nie uregulowała w terminie, tj. do [...] czerwca, [...] lipca, 20 sierpnia 2011 r. pomimo osiągniętego zysku należności z tytułu wpłat na PFRON. Poza tym spółka posiadała nie zapłacone należności wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych począwszy od listopada 2010 r.

Zatem w okresie, gdy Strona pełniła funkcję w zarządzie Spółki i powstały zaległości dotyczące wpłat na PFRON – Spółka posiadała nie tylko zaległości na rzecz ZUS, ale także wobec Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. oraz Prezydenta Miasta Z., których egzekucja również nie okazała się skuteczna. Z tego wynika, że już w lipcu nastąpił właściwy czas zgłoszenia wniosku o upadłość.

Przedmiotem kolejnych zarzutów Skarżącej były także inne okoliczności, które jednak, w ocenie Sądu, nie zmieniły stanowiska, iż przeniesienie na Stronę odpowiedzialności było dopuszczalne i konieczne. Bez wpływu na odpowiedzialność skarżącej za zaległości Spółki pozostaje złożony do akt sprawy kontrakt menadżerski, a w związku z tym oświadczenie w nim zawarte, że strona nie miała obowiązku nadzorować kwestii regulowania za spółkę zobowiązań publicznoprawnych.

Trzeba wskazać, że będąc członkiem zarządu Spółki powinna była dołożyć należytej staranności przy prowadzeniu jej spraw. Dotyczy to przede wszystkim kwestii zabezpieczenia prawidłowości rozliczeń z budżetem Państwa. W ocenie Sądu, o "braku winy", o którym mowa w art. 116 § 1 O.p., w przypadku niezłożenia wniosku o ogłoszenie upadłości można mówić jedynie wtedy, gdy członek zarządu spółki, przy zachowaniu wszelkiej należytej staranności podczas prowadzenia jej spraw, wniosku takiego nie złożył z przyczyn od niego niezależnych. Dlatego prawidłowe jest stanowisko organu wskazujące na to, że art. 116 § 1 O.p. nie wprowadza zasady, iż przesłanka braku winy, jako okoliczność wyłączająca odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki, odnosi się wyłącznie do braku winy umyślnej. Przesłanka ta dotyczy, bowiem, zarówno winy umyślnej, jak i nieumyślnej, a tej ostatniej, zarówno w postaci lekkomyślności, jak i niedbalstwa (wyrok NSA z dnia 12 października 2017 r., sygn. akt II FSK 2614/15, publ. CBOSA). Nie ma tutaj istotnego znaczenia powoływane przez Skarżącą okoliczności, że faktycznie jej rola była ograniczona przez kontrakt menadżerski, i Strona świadomie – z uwagi na kontrakt - nie odpowiadała za regulowanie przez Spółkę zobowiązań publicznoprawnych, w tym składek na rzecz PFRON.

Poza tym należy wskazać, że Skarżąca nie dopełniła obowiązków ciążących na nią - jako członku zarządu. Świadczy o tym m.in. fakt, że Strona jedynie na podstawie dokumentacji przedstawionej przez księgową analizowała sytuację Spółki i nie angażowała się w proces decyzyjny dotyczący zobowiązań Spółki, pozostawiając ten zakres obowiązków Prezesowi Spółki. W orzecznictwie podnosi się bowiem, że członek zarządu spółki nie może uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości spółki, nawet jeżeli wykaże, że w składzie zarządu nastąpił podział czynności i do jego obowiązków nie należała piecza np. nad majątkiem. Skoro bowiem art. 201 k.s.h. stanowi, że zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę, to należy przyjąć, że taki podział obowiązków nie jest okolicznością wyłączającą winę członka zarządu (por. wyrok NSA z dnia 7 sierpnia 2014 r., sygn. akt I FSK 1369/13, publ. CBOSA).

Odnosząc się do zarzutu strony dotyczącego zaniechania przez Organy zgromadzenia wnioskowanych przez Skarżącą dowodów mających świadczyć o braku podstaw do występowania z wnioskiem o ogłoszenie upadłości spółki lub o zawarcie przez nią układu, Sąd podziela ocenę Organu, że konstrukcja art. 116 O.p. polega na obarczeniu osoby trzeciej ciężarem wykazania negatywnych przesłanek przeniesienia odpowiedzialności. Taka osoba powinna zatem wykazać, że z jakichś względów, enumeratywnie wymienionych w tym przepisie, nie może być obciążona zaległościami spółki. Jeśli temu zadaniu nie sprosta, organ ma prawo i obowiązek przeniesienia odpowiedzialności (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 lipca 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 2229/16, publ. CBOSA).

Jak wynika z ustaleń poczynionych w sprawie Strona nie wykazała zatem w sposób przekonywujący, że nie ponosi winy w nie złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości lub rozpoczęcie postępowania układowego, ani też nie wskazała majątku, z którego możliwe byłoby zaspokojenie zaległości podatkowych, co oznacza, że ziściły się warunki odpowiedzialności osoby trzeciej uregulowane w art. 116 O.p. Nie doszło więc do naruszenia tego przepisu.

Odnosząc się natomiast do odmowy wydania kserokopii dokumentów stanowiących materiał dowodowy w sprawie, Sąd stwierdza, iż zarzut strony w tym zakresie jest chybiony. Organy podatkowe zasadnie odmówiły przesłania stronie nieuwierzytelnionych kserokopii akt sprawy. Artykuł 178 O.p. niewątpliwie nakłada na organ podatkowy obowiązek udostępnienia stronie postępowania akt sprawy, w każdym stadium postępowania, oraz umożliwienie stronie sporządzania z akt sprawy notatek, kopii lub odpisów. Jednocześnie zastrzega, że przeglądanie akt oraz sporządzanie notatek, kopii lub odpisów odbywa się w lokalu organu podatkowego w obecności pracownika tego organu. Wymienionym wyżej obowiązkom nałożonym na organ podatkowy odpowiada uprawnienie strony do przeglądania akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek, odpisów lub kopii. Przepis ten daje niewątpliwie stronie prawo do utrwalania na własne potrzeby nieuwierzytelnionych kserokopii z akt sprawy, czy poszczególnych dokumentów znajdujących się w tych aktach. Powołany przepis nie uprawnia zatem strony do żądania od organu podatkowego sporządzenia kserokopii akt sprawy. Zgodnie z art. 178 § 3 O.p. strona może żądać od organu podatkowego uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy, albo wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów. Organ podatkowy nie może natomiast odmówić dokonania wskazanych czynności, o ile złożone przez stronę stosowne żądanie dotyczy czynności prowadzonych w siedzibie organu. Wobec tego prawidłowo organ odmówił wydania i przesłania kserokopii dokumentów, albowiem wykracza to poza obowiązki procesowe organu (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 30 września 2010 r., sygn. akt I SA/Go 585/10, publ. CBOSA).

Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) oddalił skargę.