Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 299/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne: Ochrona zwierząt
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 15zzs4 ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 1 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2021 poz 137
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 134, art. 200
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 września 2022 r. sprawy ze skargi O. na decyzję [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w [...] z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie zakazu wprowadzania do obrotu ryb i produktów rybołówstwa I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...] z dnia 30 września 2021 r. nr [...], II. zasądza od Z. Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w S. na rzecz strony skarżącej O. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. .


UZASADNIENIE

W dniu [...] lipca 2021 r. Powiatowy Lekarz Weterynarii w B. otrzymał informację o masowych upadkach ryb hodowlanych i dzikich w rzece L. . W dniu [...] sierpnia 2021 r. zostały pobrane próbki z ryb w kierunku pestycydów fosforoorganicznych. W dniu [...] sierpnia 2021 r. Powiatowy Lekarz Weterynarii w B. uzyskał z laboratorium sprawozdanie z badań próbek, w którym stwierdzono obecność chloropiryfosu w mięśniach ryb na poziomie 1,4 mg/kg. Tym samym organ ten uzyskał wiedzę o zatruciu rzeki L. chloropiryfosem - substancją wykreśloną z listy pestycydów dopuszczonych do stosowania na terenie UE.

Mając na uwadze dokonane ustalenia, w tym dodatnie wyniki z badań przeprowadzonych przez Państwowy Instytut Weterynaryjny Państwowy Instytut Badawczy w P. (sprawozdania z badań nr: [...]) oraz opinię laboratorium referencyjnego PIWet-PIB w P. z dnia [...] sierpnia 2021 r. znak [...](2), w dniu [...] sierpnia 2021 r. Powiatowy Lekarz Weterynarii w B., powołując się na art. 3 ust. 3 pkt 44 lit. b ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia oraz na regulacje zawarte w Rozporządzeniu Wykonawczym Komisji (UE) 2020/18 z dnia 10 stycznia 2020 r. w sprawie nieodnowienia zatwierdzenia substancji czynnej chloropiryfos oraz na sprostowanie do rozporządzenia Komisji (UE) 2020/1085 z dnia 23 lipca 2020 r. zmieniającego załączniki II i V do rozporządzenia (WE) nr 396/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości chloropiryfosu i chloropiryfosu metylowego w określonych produktach lub na ich powierzchni, wydał postanowienie zakazujące na czas trwania wszczętego z urzędu postępowania wprowadzania na rynek ryb i produktów z ryb hodowanych w Ośrodku Hodowlano-Zarybieniowym PZW [...] w B., do czasu wydania w sprawie decyzji.

Na powyższe postanowienie Okręg Polskiego Związku [...] w K. , Ośrodek Hodowlano-Zarybieniowy PZW '[...]" w B. złożył zażalenie, które następnie postanowieniem z dnia [...] listopada 2021 r. zostało przez [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w S. utrzymane w mocy.

Decyzją z dnia [...] września 2021 r. Powiatowy Lekarz Weterynarii w B. orzekł o zakazie wprowadzenia do obrotu ryb i produktów rybołówstwa z gatunków zwierząt wodnych utrzymywanych w Ośrodku Hodowlano-Zarybieniowym PZW "[...]" w B..

Okręg Polskiego Związku [...] w K. wniósł odwołanie od ww. decyzji, zarzucając jej naruszenie art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz § 10 ust. 2 pkt 1 lit. e, § 13 ust. 1, § 13 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 czerwca 2017 r. w sprawie monitorowania substancji niedozwolonych, pozostałości chemicznych, biologicznych, produktów leczniczych i skażeń promieniotwórczych.

W dniu [...] grudnia 2021 r. strona odwołująca się wniosła uwagę o braku podstaw prawnych do pobierania próbek oraz, że badanie próbki [...] przeprowadzono metodą nieakredytowaną, co wpływa na jej wiarygodność, a zatem nie powinna stanowić dowodu w sprawie. Oświadczyła o braku padnięć ryb w chwili zatrucia rzeki i trudnym do oszacowania wpływie zanieczyszczenia na pstrąga w całkowicie przepływowej metodzie hodowli. Wniosła o ponowne przeanalizowanie art. 150 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/625 uznając, że zwierzęta wodne nie podlegają badaniu na pestycydy fosforoorganiczne, czego dowodem może być stwierdzenie w pkt. 6 wytycznych Głównego Lekarza Weterynarii dla urzędowych lekarzy weterynarii w sprawie czynników ryzyka, które należy poddać analizie przy kontroli planu HACCP opracowanego przez podmiot sektora rybołówstwa podlegający nadzorowi Inspekcji Weterynaryjnej. Ponadto podniosła, że chloropiryfos jest metabolizowany, wydalany i nie tworzy trwałych zanieczyszczeń.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...], [...] [...] Wojewódzki Lekarz Weterynarii w S. , działając na podstawie:

- art. 3 ust. 1 pkt 2 lit. a, ust 2 pkt 5 lit. a, art. 15 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. z 2021 r. poz. 306),

- art. 3 ust. 3 pkt 44 lit. b ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2020 r. poz. 2021),

- art. 19, art. 20, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, zwany dalej: "k.p.a."),

- art. 138 ust. 1 lit. b rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/625 z dnia 15 marca 2017 r. w sprawie kontroli urzędowych i innych czynności urzędowych przeprowadzanych w celu zapewnienia stosowania prawa żywnościowego i paszowego oraz zasad dotyczących zdrowia i dobrostanu zwierząt, zdrowia roślin i środków ochrony roślin, zmieniające rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 999/2001, (WE) nr 396/2005, (WE) nr 1069/2009, (WE) nr 1107/2009, (UE) nr 1151/2012, (UE) nr 652/2014, (UE) 2016/429 i (UE) 2016/2031, rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2005 i (WE) nr 1099/2009 oraz dyrektywy Rady 98/58/WE, 1999/74/WE, 2007/43/WE, 2008/119/WE i 2008/120/WE, oraz uchylające rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 854/2004 i (WE) nr 882/2004, dyrektywy Rady 89/608/EWG, 89/662/EWG, 90/425/EWG, 91/496/EWG, 96/23/WE, 96/93/WE i 97/78/WE oraz decyzję Rady 92/438/EWG (rozporządzenie w sprawie kontroli urzędowych) (Dz. U. UE. L. z 2017 r. Nr 95, str. 1 z późn. zm.), w związku z:

- art. 7, art. 14 ust. 1 i 2, art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. U. UE. L. z 2002 r. Nr 31, str. 1 z późn. zm.),

- zał. 1 pkt 3.6. rozporządzenia (WE) nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego (Dz. U. UE. L. z 2004 r. Nr 139, str. 55 z póżn. zm.),

- rozporządzeniem Komisji (UE) 2020/1085 z dnia 23 lipca 2020 r. zmieniającym załączniki II i V do rozporządzenia (WE) nr 396/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości chloropiryfosu i chloropiiyfosu metylowego w określonych produktach lub na ich powierzchni,

- sprawozdaniem z badań nr [...] dotyczącym próbki nr [...] z [...] sierpnia 2021 r. wydanym przez Państwowy Instytut Weterynaryjny Państwowy Instytut Badawczy w P.,

- opinią PIW PIB w P. z dnia [...] sierpnia 2021 r. znak [...]([...]) sygnowaną przez Dyrektora Instytutu PIWet-PIB w P. prof. dr hab. K. N.,

- opinią uzupełniającą PIW PIB w P., wydaną w dniu [...] września 2021 r., pismo znak [...] ([...]) sygnowaną przez Dyrektora Instytutu PIWet-PIB w P. prof. dr hab. K. N.,

utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że wbrew zarzutom strony, organ I instancji wypełnił zawarte w art. 77 § 1 k.p.a. nakazy zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Organ ten wykazał inicjatywę dowodową uzyskując w sprawie opinie Państwowego Instytutu Weterynaryjnego - Państwowego Instytutu Badawczego w P., zabezpieczył materiał dowodowy - próbki ryb i wody, podjął czynności informacyjne, zawiadomił właściwe organy o poławianiu ryby dzikiej na rzece L. , współpracował z [...] Wojewódzkim Inspektoratem Ochrony Środowiska. Zważył i uwzględnił interes społeczny i słuszny interes obywateli, mając na uwadze wszelkie okoliczności sprawy, a więc stwierdzenie chloropiryfosu w mięśniach ryb, zanieczyszczenie wody, osadów dennych, organizmów bentosowych, a także aktualnie obowiązujące przepisy prawa, w tym opinię Krajowego Laboratorium Referencyjnego w P..

Organ odwoławczy podkreślił, że strona była informowana o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, nie skorzystała jednak z prawa zapoznania się z materiałem dowodowym na żadnym z etapów postępowania wyjaśniającego sprawy. Od dnia stwierdzenia masowych upadków ryb hodowlanych i dzikich w rzece L. , pracownicy IW PIW B. konsekwentnie, powołując się na zasadę ostrożności, wskazywali na konieczność wstrzymania wprowadzania ryb na rynek. Na tym etapie strona nie wnosiła zastrzeżeń.

Zdaniem organu II instancji, zarzut strony, iż nie wykonano żadnych badań wody jest niezasadny, gdyż w dniu [...] lipca 2021 r. inspektorzy WIOŚ, w obecności przedstawiciela strony oraz urzędowych lekarzy weterynarii, pobrali wodę do badań w OBZ PZW "L. ", w miejscu ujęcia wody zasilającej stawy rybne. Wynik badań laboratoryjnych wody wykonany przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska Centralne Laboratorium Badawcze Odział w S. z dnia [...] sierpnia 2021 r. wskazał na zdecydowaną obecność w wodzie chloropiryfosu. Jak wynika z badania wody w stosunku do maksymalnego dopuszczalnego stężenia w wodzie chloropiryfosu wynik był 2150% wyższy od dopuszczalnego stężenia.

W ocenie organu odwoławczego, strona w odwołaniu wybiórczo przedstawiła składowe rozporządzenia w sprawie monitorowania substancji niedozwolonych, pozostałości chemicznych, biologicznych, produktów leczniczych i skażeń promieniotwórczych, nie rozróżniając pojęcia substancji niedozwolonych a substancji, dla których ustalono dopuszczalne poziomy pozostałości. W przypadku substancji niedozwolonych zgodnie z §11.1 pkt 3 ww. rozporządzenia powiatowy lekarz weterynarii wydaje decyzję administracyjną o zabiciu zwierząt i ich utylizacji, co jest równoznaczne z przerwaniem łańcucha żywieniowego i niedopuszczeniem do żywienia ludzi i zwierząt. Tak więc zwiększenie częstotliwości badań, na które powołuje się strona w § 13 ust.4 pkt 2 rozporządzenia dotyczy, po pierwsze, substancji dla których ustalono dopuszczalne poziomy pozostałości, a po drugie środowiska, w którym wyeliminowano zwierzęta, u których stwierdzono zanieczyszczenie. Organ odwoławczy podkreślił, że ponownego pobrania próbek, wskazanego w powyższym rozporządzeniu, nie można odnieść do rozpatrywanej sprawy, gdyż rozporządzenie to odnosi się do badań monitoringowych, które mają charakter losowy i planowany. Zatem organ I instancji, zdaniem organu odwoławczego, nie naruszył § 10 ust. 2 pkt 1 lit. e ww. rozporządzenia.

Organ II instancji wskazał również, że pomimo określenia pobrań prób z dnia [...] sierpnia 2021 r. "badaniem urzędowym monitoringowym", badanie to nie miało takiego charakteru. Było to postępowanie wymuszone zaistnieniem nadzwyczajnej sytuacji , a mianowicie zatrucia ryb i innych organizmów żyjących w rzece. Jeszcze przed pobraniem próby w postępowaniu stwierdzono zanieczyszczenie rzeki substancją powodującą upadek ryb, przyczyna była już ustalona, a badanie miało charakter potwierdzający, na co wskazuje kierunek badań. Ewentualne negatywne wyniki ponownych badań nie wykluczają możliwości zagrożenia, ponieważ wszystkie zwierzęta wodne objęte decyzją zostały narażone na kontakt z substancją zakazaną a ponadto trudno wykluczyć, że substancja może stopniowo uwalniać się z mułu rzecznego. Zdaniem organu odwoławczego, powołanie się więc strony na art. 150 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/625 odnoszącego się do środków przejściowych związanych z uchyleniem dyrektywy 96/23/WE nie jest zasadne z przyczyn wskazanych powyżej, gdyż nie jest to badanie monitoringowe i nie wyklucza zagrożenia.

Odnosząc się z kolei do zarzutu przeprowadzenia badania metodą nieakredytowaną, organ II instancji stwierdził, że kwestionowane badanie zostało przeprowadzone w krajowym laboratorium referencyjnym, które zostało wyznaczone na mocy art. 25 ust. 3 oraz art. 25b ust. 6 pkt 1) ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej. Wskazał, że załącznik Nr 2 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 kwietnia 2012 r. w sprawie krajowych laboratoriów referencyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 256 z póżn. zm.), określa Laboratorium w Zakładzie Farmakologii i Toksykologii Państwowego Instytutu Weterynaryjnego - Państwowego Instytutu Badawczego jako laboratorium właściwe do badań pestycydów fosforoorganicznych w środkach spożywczych pochodzenia zwierzęcego. Ponadto laboratorium to posiada elastyczny zakres akredytacji badań żywności, obiektów i materiałów biologicznych w kierunku zawartości pestycydów (zakres akredytacji nr AB 485). Stosownie do art. 78 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia istnieje obowiązek wykonywania badań laboratoryjnych w ramach urzędowej kontroli żywności wyłącznie przez laboratoria akredytowane. Obowiązku takiego jednak nie wprowadzono w odniesieniu do metod badania. Nie ma zatem podstaw do stwierdzenia, iż badania należy prowadzić wyłącznie metodami akredytowanymi.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że narażenie na wystąpienie chloropiryfosu w rybach jest znikome, stąd też nie uwzględnia się tych badań w monitoringu ani w akredytacji metody. Zagrożenie wynikające z niniejszego postępowania ma charakter incydentalny i wynika wprost z domniemania popełnienia czynu zabronionego - celowego zatrucia rzeki poprzez usunięcie wycofanych pestycydów do rzeki - co spowodowało zatrucie organizmów rzecznych i zanieczyszczenie mułu rzecznego. Jest bezsporne, że stosowanie chloropiryfosu jako środka ochrony roślin jest prawnie niedozwolone. Chloropiryfos, jeszcze do niedawna był dopuszczony do stosowania i był intensywnie wykorzystywany przez rolników. Decyzją Komisji Europejskiej już od 16 kwietnia 2020 r. środek ten nie może być sprzedawany ani stosowany na terenie Unii Europejskiej. Badania toksykologiczne wykazały, że chloropiryfos ma potencjał genotoksyczny. Stwierdzono także możliwą neurotoksyczność rozwojową oraz oddziaływanie na rozrodczość. W dniu 6 grudnia 2019 r. w ramach Stałego Komitetu ds. Roślin, Zwierząt, Żywności i Pasz sekcja: środki ochrony roślin - legislacja, kraje członkowskie poparły wniosek Komisji Europejskiej dotyczący nieodnowienia zatwierdzenia do stosowania w środkach ochrony roślin substancji czynnych chloropiryfos oraz chloropiryfos metylu. Wszystko opisane zostało w Rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) 2020/17 z dnia 10 stycznia 2020 r. w sprawie nieodnowienia zatwierdzenia substancji czynnej chloropiryfos metylu, zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009 dotyczącym wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin, oraz w sprawie zmiany załącznika do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 540/2011 (Dz.U. L 7 z 13.1.2020, str. 11—13) oraz w Rozporządzeniu Wykonawczym Komisji (UE) 2020/18 z dnia 10 stycznia 2020 r. w sprawie nieodnowienia zatwierdzenia substancji czynnej chloropiryfos, zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009 dotyczącym wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin, oraz w sprawie zmiany załącznika do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 540/2011 (Dz.U. L 7z 13.1.2020, str. 14—16). Powyższe rozporządzenia wiążą w całości i są bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.

Organ II instancji podkreślił, że w przypadku stwierdzenia pozostałości środków ochrony roślin w rybach, co zostało spowodowane zatruciem rzeki substancją czynną wykreśloną z listy dopuszczonych do stosowania na terenie UE, konieczne było podjęcie działań urzędowych. Zgodnie z oceną ryzyka, otrzymaną w dniu [...] sierpnia 2021 r. z krajowego laboratorium referencyjnego - Państwowego Instytutu Weterynaryjnego - Państwowego Instytutu Badawczego w P., substancja chloropiryfos jest ryzykowna dla zdrowia konsumentów i istnieją doniesienia naukowe dotyczące genotokosycznego oraz neurotoksycznego działania chloropiryfosu. Organ wyjaśnił, że zdezaktualizowane opracowania z roku 2012 r., na które powołuje się strona, zostały wydane w czasie, gdy nie obowiązywał jeszcze w Unii Europejskiej zakaz stosowania substancji czynnej chloropiryfos. Wykreślenie tej substancji z listy możliwych do stosowania środków nastąpiło po stwierdzeniu w toku przeprowadzonych badań, że stanowi ona zagrożenie dla zdrowia ludzi, zwierząt czy dla środowiska. Zatem ocena ryzyka sporządzona przez PlWet- PIB w P. uwzględnia aktualny stan wiedzy naukowej oraz obowiązujące przepisy prawa i jest dla organów inspekcji weterynaryjnej wiążąca.

Ustosunkowując się z kolei do argumentu podniesionego w odwołaniu przez stronę, że materiał dowodowy powinien zostać uzupełniony o kolejne badania laboratoryjne, organ odwoławczy wskazał, że w tym zakresie wypowiedziało się referencyjne laboratorium, uznając, że pobranie kolejnych próbek jest niecelowe. W piśmie Państwowego Instytutu Weterynaryjnego - Państwowego Instytutu Badawczego w P. z dnia [...] września 2021 r. zawarto ocenę, że chloropiryfos jest substancją niedozwoloną i w związku z tym nie jest możliwe ustalenie w odniesieniu do chloropiryfosu wartości referencyjnych bezpiecznych dla zdrowia ani przeprowadzenie odpowiedniej oceny ryzyka dla konsumentów na pozostałości chloropiryfosu w rybach, które uległy zatruciu w rzece L. . Organ orzekający w niniejszej sprawie uznał taką ocenę za zasadną. Opierając się na badaniach naukowych, nie można wykluczyć zagrożenia dla zdrowia ewentualnych konsumentów ryb, na które oddziaływał lub może nadal oddziaływać związek chloropirofos. Sporządzona przez Państwowy Instytut Weterynaryjny - Państwowy Instytut Badawczy w P., Zakład Farmakologii i Toksykologii opinia z dnia [...] sierpnia 2021 r. i z dnia [...] września 2021 r. nie daje pewności, że mięso ryb, które były narażone na działanie chloropirofosu, jest bezpieczne, także wówczas, gdy upłynął czas powodujący, że substancja chloropiryfos ulegnie rozkładowi. W opinii prof. dr hab. K. N. podkreślono, że pozostawienie ryb do czasu eliminacji chloropiryfosu z ich organizmu jest bezcelowe z uwagi na brak obowiązujących wartości ADI i ARfD, a zanieczyszczenie rzeki i osadów dennych, bowiem skażeniu uległ cały ekosystem, może skutkować ciągłym uwalnianiem tego związku do wody. Krajowy ośrodek referencyjny uznał, że sam fakt stwierdzenia niedozwolonej substancji w rybach determinuje dalsze postępowanie. Należy podkreślić, że naukowcy wciąż nie poznali mechanizmu działania toksycznego tego pestycydu, zwłaszcza jego działania genotoksycznego. Jednak są czynione kroki zapobiegawcze. W Europie działa EFSA - Europejski Urząd ds. bezpieczeństwa żywności, który reguluje w Europie wszelkie kwestie związane z bezpieczeństwem żywności. EFSA w 2019 r. w lipcu zajęła oficjalne stanowisko w sprawie wpływu chloropiryfosu na zdrowie. Zakwalifikowała substancję do kat. 1B, czyli mogącej mieć toksyczny wpływ na procesy rozwojowe ludzkiego płodu. EFSA nie umie jednak oszacować dozwolonej bezpiecznej dawki, która nie miałaby działania szkodliwego dla zdrowia i rozwoju człowieka. Mimo znanych badań na toksyczność - wciąż nie poznano mechanizmu toksyczności. Nie wiadomo również, od jakiej dawki zaczyna się toksyczność. Sam fakt stwierdzenia tej niedozwolonej substancji w rybach determinuje więc dalsze postępowanie.

Organ II instancji wskazał końcowo, że strona nie może oczekiwać, by organy Inspekcji Weterynaryjnej ignorowały ustalenia Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności EFSA, który przeprowadził badania, których wyniki wskazują na szkodliwość chloropiryfosu, a także opinie wydane przez Państwowy Instytut Weterynaryjny - Państwowy Instytut Badawczy w P. przez prof. dr hab. K. N.. W tym przypadku należy zestawić i zważyć dobro w postaci zdrowia konsumentów, z dobrem jakim jest poszanowanie żywności i oczekiwany zysk ze sprzedaży ryb. Inspekcja weterynaryjna ma obowiązek dbania o bezpieczną żywność. Natomiast konsumenci ryb powinni mieć uzasadnioną pewność, że spożywają produkt bezpieczny.

Pismem z dnia 28 lutego 2022 r., uzupełnionym pismem z dnia 21 czerwca 2022 r., Okręg Polskiego Związku [...] w K. wniósł skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w S. , zarzucając jej naruszenie:

1. art. 7, 11, 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na :

a) niepodjęciu przez organ prowadzący postępowanie wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w konsekwencji wydaniu decyzji na podstawie protokołu nr [...]/[...], w którym wskazano niewłaściwy kierunek, metodę i typ badania pobranej próbki oraz sprawozdania z badań wykonanych metodą nieakredytowaną oraz z zastosowaniem identyfikacji metody [...] wydanie:3, 2020-02-[...], która stosownie do "Listy akredytowanych działań prowadzonych w ramach zakresu elastycznego" - sporządzonej przez Państwowy Instytut Weterynarii Zakład Farmakologii i Toksykologii nie odnosi się do ryb , lecz m.in. do mleka i produktów mlecznych, jaj, tłuszczu;

b) niezebraniu i nierozpatrzeniu w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego wyrażające się w:

- przyjęciu przez organ II instancji w zaskarżonej decyzji, że próbka ryby pobrana przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w ramach badania urzędowego monitoringowego - tak określono w protokole pobrania, była próbką reprezentatywną do ustalenia zatrucia ryb, podczas gdy z protokołu pobrania nr [...]/[...] nie wynika z jakiego konkretnie stawu usytuowanego na terenie OHZ L. dokonano pobrania,

- całkowitym pominięciu dwóch opinii - raportów analitycznych o numerach : [...], wykonanych metodą akredytowaną przez A. Polska spółkę z o.o., przedłożonych przez Okręg [...] w K., na podstawie których nie wykryto pestycydów (w tym chloropiryfosu) w próbkach ryb z OHZ L. poddanych badaniu,

- braku analizy w zakresie ustalenia czy na terenie całego ośrodka hodowlanego, tj. we wszystkich stawach, w tym ziemnych był przepływ wody z rzeki L. ,

- nieodniesieniu się do wszystkich zarzutów, dowodów i wniosków, które zostały sformułowane w odwołaniu;

2. ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 roku o bezpieczeństwie żywności i żywienia poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów tam zawartych, albowiem na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy wykluczone jest jej stosowanie do żywności pochodzenia zwierzęcego w zakresie uregulowanym w rozporządzeniu (WE) nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającym szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego oraz § 10 ust. 2 pkt 1 "e", § 10 ust. 4 w zw. z § 11 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 czerwca 2017 r. w sprawie monitorowania substancji niedozwolonych, pozostałości chemicznych, biologicznych, produktów leczniczych i skażeń promieniotwórczych poprzez niezastosowanie powołanych przepisów, na skutek czego nie zostały wykonane ponowne badania próbek ryb z Ośrodka Hodowlano - Zarybieniowego L. , a także nie wykonano badania wody, a mimo to organ II instancji w pełni zaaprobował wyniki jednorazowych badań ryb, na podstawie których została wydana zaskarżona decyzja.

Strona skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z decyzji pozwolenia wodnoprawnego z dnia [...] maja 2011 r., wydanej przez Starostę [...] na okoliczność wykazania, jakie urządzenie i w jakiej ilości znajdują się na terenie OHZ L. oraz jakie stawy są bezpośrednio zasilane wodą z rzeki L. , na okoliczność wykazania, że hodowla w Ośrodku Hodowlano - Zarybieniowym L. nie polega wyłącznie na metodzie przepływowej, w związku z czym zaskarżoną decyzję uznać należy za błędną.

Pismem z dnia 21 czerwca 2022 r. skarżący wskazał na wydane w dniu [...] marca 2022 r. postanowienie, którym organ I instancji wyjaśnił wątpliwości co do treści decyzji z dnia [...] września 2021 r. wskazując, że rozstrzygnięcie decyzji dotyczy ryb, które w dacie jej wydania utrzymywane były w zbiornikach wodnych zasilanych wodą z rzeki L. . W ocenie skarżącego postanowienie to potwierdza, że brak było podstaw do przyjęcia, że we wszystkich stawach znajdujących się na terenie Ośrodka Hodowlano Zarybieniowego w L. znajdowała się skażona woda, z którą miały kontakt wszystkie ryby.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Z kolei, w piśmie z dnia 26 sierpnia 2022 r. organ wskazał, że ani w odwołaniu, ani w toku postepowania odwoławczego strona skarżąca nie podnosiła kwestii niewyłączenia z zakazu wprowadzania do obrotu ryb znajdujących się w stawach ziemnych i podchowalni z wylęgarnią na obiegach zamkniętych. Takie wątpliwości strona zgłosiła dopiero po upływie miesiąca od wydania zaskarżonej decyzji.

Organ przy piśmie z dnia 26 sierpnia 2022 r. nadesłał wniosek strony z dnia [...] marca 2022 r., dotyczący wątpliwości co do treści decyzji z dnia [...] września 2021 r. oraz odpis postanowienia Powiatowego Lekarza Weterynarii w B., z dnia [...] marca 2022 r. wskazując, że dokumenty te otrzymał już po przekazaniu do Sądu skargi wraz z aktami sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:

Niniejsza sprawa, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem OVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), została rozpoznana w składzie trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym.

Skarga okazała się zasadna, bowiem przeprowadzona przez Sąd, w oparciu o art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 20021 r. poz. 137 – j.t.), kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że akt ten narusza prawo w stopniu uzasadniającym jego usunięcie z obiegu prawnego, jakkolwiek nie wszystkie podnoszone zarzuty zasługiwały na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi uczyniono decyzję [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w S. , utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii, którą organ ten nałożył na skarżącego zakaz wprowadzania do obrotu ryb i produktów rybołówstwa z gatunków zwierząt wodnych, utrzymywanych w OHZ [...] "L. ", w miejscowości K. [...].

Powodem nałożenia zakazu było stwierdzenie w pobranych próbkach ryb hodowanych na terenie Ośrodka Hodowlano – Zarybieniowego [...] "[...]" obecności substancji zakazanej – chloropiryfoksu, która wykazuje właściwości toksyczne. Badania ryb przeprowadzono w związku ze stwierdzeniem zatrucia rzeki L. , której wody zasilają stawy hodowlane. Organ nakładając zakaz posiłkował się opinią Państwowego Instytutu Badawczego - Krajowego Ośrodka Referencyjnego w P.. Wyniki tych badań i zasadność zastosowania zakazu kwestionuje skarżący.

Na wstępie rozważań należy przypomnieć podstawowe zasady postępowania administracyjnego, które nakazują organowi podjęcie wszelkie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.) oraz zebrania i rozpatrzenia wyczerpującego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). Rzeczą organu jest również ustalenie czyich praw i obowiązków dotyczy prowadzone postępowanie i skierowanie rozstrzygnięcia do właściwego podmiotu, a także precyzyjne określenie obowiązków nakładanych na stronę.

W ocenie Sądu organ uchybił tym zasadom w sposób, który mógł mieć wpływ na wynik postępowania.

W badanej sprawie postępowanie, jak zostało wyżej wskazane, wszczęto w związku ze stwierdzeniem niedozwolonej substancji w rzece L. , której wody zasilają stawy hodowlane skarżącego. Jak wynika z akt postępowania na terenie gospodarstwa hodowlanego usytuowanych jest szereg stawów, przy czym tylko niektóre z nich są zasilane wodami z rzeki, w której stwierdzono występowanie chloropiryfoksu.

Z akt sprawy nie wynika natomiast, z których stawów pobrane zostały próbki ryb, w mięśniach których stwierdzono chloropiryfoks, a także, czy substancja ta została wykryta również z ryb hodowanych w wodach, które nie są zasilane wodami z rzeki. Wprowadzony zakaz obejmuje ryby ze wszystkich stawów, co czyni zasadnym zarzut, iż nie wyjaśniono wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. W sprawie tej, już po wniesieniu skargi, wydano postanowienie o wyjaśnieniu treści decyzji, które w istocie zmienia jej rozstrzygnięcie, co w ocenie Sądu stanowi dodatkowy argument przemawiający za tym, że organ prowadząc postępowanie nie zgromadził wystarczającego materiału dowodowego, pozwalającego na precyzyjne sformułowanie sentencji decyzji. Akt ten powinien bowiem w sposób jasny i czytelny określać, które ze stawów hodowlanych zostały objęte zakazem.

Zdaniem Sądu wstępem do takiego sformułowania zakazu, który odpowiada kryterium należytej staranności i rzetelności winno być przeprowadzenie oględzin, szczegółowe wskazanie, które ze stawów hodowlanych zasilane są wodami z rzeki L. , a w konsekwencji ryby z których stawów są objęte zakazem wprowadzania do obrotu.

Niezależnie od powyższego Sąd zwrócił uwagę na okoliczność, iż w aktach sprawy znajduje się pismo skarżącego, z dnia 2 listopada 2021 r., stanowiące uzupełnienie odwołania, w którym skarżący przedkładając wyniki raportów analitycznych z dnia [...] listopada 2021 r. wskazuje, że niektóre z badań objętych tymi raportami zostało zleconych przez firmę "[...]" D. K., która poddzierżawia część stawów hodowlanych.

Organ nie wyjaśnił, czy dzierżawione przez tę firmę stawy są tymi, które zasilają wody rzeki L. i w których hodowane były skażone chloropiryfoksem ryby. Jest to okoliczność istotna, bowiem poczynienie ustaleń w tym zakresie pozwoli na prawidłowe określenie adresata decyzji, którym winien być podmiot – hodowca ryb objętych zakazem. Oznacza to konieczność wyjaśnienia, które ze stawów są dzierżawione przez wskazaną wyżej firmę, uzyskania dokumentów okoliczność tę potwierdzających.

Dopiero tak uzupełniony materiał dowodowy pozwoli na podjęcie decyzji, precyzyjne sformułowanie jej sentencji oraz właściwe określenie stron postępowania. W związku ze wskazanymi wadami postępowania i samego rozstrzygnięcia Sąd uznał, że merytoryczne rozważania na temat trafności samego rozstrzygnięcia byłyby przedwczesne, zwłaszcza, że nie ma pewności, czy prawidłowo określono jej adresata, bądź adresatów.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 – j.t.), orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zostało podjęte na podstawie art. 200 przywołanej ustawy.