Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 877/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony akt
Powołane przepisy: article: art. 6, 7, 77 par. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: par. 2 ust. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 18 poz 177
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu.
article: art. 146 § 1, art. 152 § 1, art. 119 pkt 2
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Sędzia WSA Edyta Kędzierska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 października 2022 r. sprawy ze skargi P. sp. z o. o. w W. na akt Prezydenta Miasta K. z dnia 14 kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu 1) uchyla zaskarżony akt; 2) uznaje obowiązek Prezydenta Miasta K. dokonania na rzecz skarżącej zwrotu kwoty 925,00 (dziewięćset dwadzieścia pięć) złotych tytułem zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu; 3) zasądza od Prezydenta Miasta K. na rzecz skarżącej Spółki kwotę 457,00 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu części kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 29 marca 2022 r. pełnomocnik P. Sp. z o.o. w W.(dalej – Skarżąca, Spółka), będąca następcą prawnym B S.A., wystąpił do Prezydenta Miasta K. (dalej – organ) o stwierdzenie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania zwrotu kwoty 925 zł stanowiącej część wniesionej opłaty za wydanie karty pojazdu nr [...] dla pojazdu marki [...] o nr rej. [...].

W uzasadnieniu wniosku Skarżąca przywołała wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt U 6/04 wskazując, że orzeczeniem tym stwierdzono niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. z 2003 r. Nr 137, poz. 1310 – dalej rozporządzenie z 2003 r.) z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (obecnie: t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 450 z późn. zm. – dalej u.p.r.d.) oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP. Z tych samych powodów – zdaniem Spółki – uznać należy za niezgodny z Konstytucją przepis § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. z 2002 r. Nr 18, poz. 177 – rozporządzenie z 2002 r.). Z tego też względu stwierdzono, że uiszczona przez poprzednika Spółki na rzecz Urzędu Miasta K. kwota 1.000 zł z tytułu opłaty za wydanie karty pojazdu dla opisanego wyżej pojazdu, została pobrana bez stosownej podstawy prawnej. Taki stan rzeczy, według Skarżącej, uzasadnia wniosek o zwrotu części opłaty za wydanie kary pojazdu w kwocie 925 zł.

Aktem z dnia 14 kwietnia 2021 r. nr [...] Prezydent Miasta K. w odpowiedzi na wniosek poinformował o braku podstaw do zwrotu żądanej kwoty. Wyjaśnił, że obowiązek pobierania przez organy rejestrujące opłaty za kartę pojazdu wynikał z art. 77 ust. 3 u.p.r.d. oraz § 1 ust. 1 pkt 3 Załącznika Nr 1 do rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 14 grudnia 2000 r. w sprawie szczegółowych czynności organów związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (Dz.U. z 2001 r. Nr 4, poz. 37 z późn. zm.). Natomiast zgodnie z § 1 ust. 2 rozporządzenia z 2002 r. opłat za kartę pojazdu wynosiła 1.000 zł. Następnie potwierdził, że organ rejestrujący, po złożeniu przez B. S.A. w dniu 27 lipca 2003 r. wniosku o zarejestrowanie pojazdu, na podstawie obowiązującego wówczas przepisu rozporządzenia pobrał opłatę w wysokości 1.000 zł. Podkreślił jednocześnie, że przepisy rozporządzenia z 2002 r. nie były przedmiotem rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego. Dlatego też - w ocenie organu - opłata za kartę pojazdu w wysokości 1.000 zł była pobrana na podstawie i w granicach obowiązującego prawa. Organ zwrócił również uwagę na przedawnienie możliwości wznowienia postępowania w trybie art. 145a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm. – dalej k.p.a.). Ponadto podał, że pobranie opłaty za wydanie karty pojazdu jest czynnością administracyjną wynikającą z przepisów prawa w rezultacie brak jest podstaw do rozstrzygnięcia sprawy w drodze decyzji administracyjnej. Akt został doręczony w dniu 22 kwietnia 2022 r.

W skardze z dnia 17 maja 2022 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik Spółki zarzucił powyższemu aktowi:

1) naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i 4 k.p.a.,

2) naruszenia prawa materialnego poprzez zastosowanie w sprawie § 1 ust. 1 rozporządzenia z 2002 r., w sytuacji jego niezgodności z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 u.p.r.d. oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP.

Wobec tych zarzutów pełnomocnik Skarżącej wniósł o:

– dokonanie przez Sąd oceny przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia z 2002 r. pod kątem jego zgodności z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 u.p.r.d. oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP;

– uchylenie zaskarżonego aktu oraz uznanie obowiązku Prezydenta Miasta K. dokonania na rzecz Skarżącej zwrotu kwoty 925 zł stanowiącej części opłaty za wydanie karty pojazdu ponad kwotę wynikającą z art. 77 ust. 3 w związku z ust. 4 pkt 2 i ust. 5 u.p.r.d.;

– zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz uiszczonej opłaty skarbowej.

W motywach skargi stwierdzono, że § 1 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r., do którego odniósł się TK w wyroku z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt U 6/04, jak również § 1 ust. 1 rozporządzenia z 2002 r. był niekonstytucyjny i sprzeczny z ustawą od samego początku jego obowiązywania, bowiem podwyższenie opłaty wydania karty pojazdu ponad faktyczne koszty jej wytworzenia stanowiło nową daninę publiczną, co naruszało art. 217 Konstytucji RP. Wywiedziono stąd, że w części opłata ta pobierana była bez podstawy prawnej, a w konsekwencji była w części opłatą nienależną. W dalszej części wskazano na uprawnienie sądu administracyjnego do badania konstytucyjności przepisów rangi podustawowej. Ponadto zwrócono uwagę, że akt odmawiający zwrotu części opłaty za kartę pojazdu podlega zaskarżeniu w formie skargi do sądu administracyjnego. Powołując się natomiast na uchwałę NSA z dnia 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 3/07 wskazano, że opłata ta nie ma charakteru podatkowego. Z tego też względu, a także mając na uwadze to, że sprawa o zwrot nie podlega rozstrzygnięciu w formie decyzji, to brak jest podstaw do stosowania do niej przepisów Ordynacji podatkowej, w tym jej art. 79 § 2, który reguluje termin wygaśnięcia uprawnienia podatnika do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonym akcie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem postępowania jest rozstrzygnięcie, czy wskazany w skardze przepis rozporządzenia z dnia 4 marca 2002 r. w sprawie wysokości opłat za wydanie karty pojazdu powinien stanowić podstawę prawną do pobrania opłaty w wysokości 1.000 zł, a zatem czy Skarżącej przysługuje uprawnienie do zwrotu części uiszczonej kwot opłat za wydanie kart pojazdu, w wysokości przekraczającej koszty związane z drukiem i dystrybucją karty pojazdu.

Zarysowany powyżej spór był już rozstrzygany przez sądy administracyjne m.in. w wyroku WSA w Warszawie z dnia 13 stycznia 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 1049/20 (Lex nr 3145949), wyroku WSA w Białymstoku z dnia 13 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Bk 80/19 (Lex nr 2642623). W poniższych rozważaniach Sąd posłuży się przedstawioną we wskazanych orzeczeniach argumentacją, którą skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela.

W pierwszej kolejności rozstrzygnąć należy kwestię dopuszczalności skierowania żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu na drogę postępowania administracyjnego. W takim zakresie wskazać należy, że taki tryb został zaaprobowany w uchwale NSA z dnia 4 lutego 2008 r. sygn. akt l OPS 3/07, w której stwierdzono, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie rozporządzenia z 2003 r., jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. W uchwale podkreślono, że obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu powstaje w toku indywidualnej sprawy administracyjnej o rejestrację pojazdu, rozstrzyganej przez organ administracji publicznej w drodze decyzji administracyjnej.

Jak wynika z powyższego, organ administracji rozpoznając żądanie zwrotu opłaty za kartę pojazdu podejmuje akt lub czynność, które nie są decyzją lub postanowieniem. W tej sytuacji prawo do wniesienia ewentualnej skargi do sądu administracyjnego wynika z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm. – dalej p.p.s.a.).

Materialnoprawną podstawę do określenia wysokości opłaty za kartę pojazdu stanowią przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz przepisy wydanych na jej podstawie rozporządzeń. Obowiązek uiszczenia tej opłaty wprost określony został w treści art. 77 ust. 1 u.p.r.d., zgodnie z którym producent lub importer nowych pojazdów jest obowiązany wydać kartę pojazdu dla każdego pojazdu samochodowego wprowadzonego do obrotu handlowego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie natomiast z art. 77 ust. 3 u.p.r.d., kartę pojazdu dla pojazdu samochodowego, innego niż określony w ust. 1, wydaje, za opłatą i po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej, właściwy w sprawach rejestracji starosta przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem pojazdów zabytkowych i pojazdów, o których mowa w art. 73 ust. 2a, 2b i 4.

Wykonując delegację z art. 77 ust. 4 pkt 2 u.p.r.d., Minister Infrastruktury wydał w dniu 4 marca 2002 r. rozporządzenie w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. Przewidywało ono w § 1, że za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 500 zł (ust. 1), a za wydanie karty pojazdu dla pojazdu niedopuszczonego do ruchu lub dopuszczonego do ruchu czasowo albo warunkowo w pastwie pochodzenia organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 1.000 zł (ust. 2). To rozporządzenie zostało uchylone z dniem 21 sierpnia 2003 r. przez rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. Powyższe zaś rozporządzenie zostało uchylone wprost z dniem 15 kwietnia 2006 r. na podstawie § 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. Nr 59, poz. 421), w którego § 1 określono, że za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 75 zł.

Kwestia pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu była przedmiotem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt U 6/04, w którym stwierdzono niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 u.p.r.d. oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP.

Wprawdzie przepisy rozporządzenia z 2002 r. nie było przedmiotem wyroku TK tym niemniej, nie jest kwestionowany w orzecznictwie pogląd, że – niezależnie od prawnej kognicji Trybunału Konstytucyjnego - kompetencje sądu administracyjnego w ocenie konstytucyjności prawa wykonawczego wynikają z art. 178 Konstytucji RP (zob. np. uchwała NSA z dnia 30 października 2000 r. sygn. akt OPK 13/00, ONSA z 2001 r., nr 2, poz. 63 oraz wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2006 r. sygn. akt l OPS 4/05, ONSAiWSA nr 2, poz. 39).

To uprawnienie sądów nie pozostaje w żadnej mierze niezgodne z rolą Trybunału Konstytucyjnego. W przypadku stwierdzenia niezgodności przepisów rozporządzenia z Konstytucją i ustawą różnica polega natomiast na tym, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające niezgodność wywołuje taki skutek, że zakwestionowane przepisy tracą moc z chwilą wskazaną przez Trybunał, podczas gdy stwierdzenie takiej niezgodności przez sąd administracyjny jest podstawą do odmowy zastosowania zakwestionowanego przepisu w toku rozpoznawania określonej sprawy, pomimo że formalnie przepis ten pozostaje w systemie prawnym (zob. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2009 r. sygn. akt l OSK 418/08).

Zatem przyjąć należy, że § 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 2002 r. był niekonstytucyjny od samego początku jego obowiązywania. Podzielić należy pogląd Trybunału Konstytucyjnego, który - choć zawarty w wyroku z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04, a więc w sprawie, której przedmiotem były przepisy kolejnego rozporządzenia z 2003 r. – dotyczy analogicznego stanu faktycznego i prawnego.

Uznać bowiem należy, że przez zawyżenie w tym rozporządzeniu wysokości opłaty za wydanie karty pojazdu, Minister wykroczył poza zakres upoważnienia zawartego w ustawie. Rozporządzenie bowiem niezgodnie ze wskazanymi w ustawie wytycznymi w postaci nakazu uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty ustaliło opłatę, uwzględniając dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewidział. Dlatego też § 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 2002 r. nie był (od momentu wydania aktu) zgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. Rozporządzenie może być bowiem wydane wyłącznie na podstawie wyraźnego upoważnienia ustawy, w granicach tego upoważnienia i w celu wykonania ustawy. Ponadto, uznać należy, że § 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 2002 r. jest niezgodny z art. 217 Konstytucji RP, gdyż ustanowiona w nim opłata stanowiła – ze względu na niewspółmierność do rzeczywistych kosztów świadczonej usługi - daninę publiczną o charakterze podatkowym.

Podzielając stanowisko NSA wyrażone w wyroku z dnia 4 grudnia 2014 r. sygn. akt I OSK 925/13 stwierdzić należy, że opłaty za wydanie karty pojazdu począwszy od dnia 1 stycznia 2010 r., tj. dnia wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, stanowią w myśl art. 60 pkt 7 powołanej ustawy, niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym pobierane na podstawie ustawy Prawo o ruchu drogowym, których wysokość ustalana jest w drodze decyzji administracyjnej (art. 61 ust. 1 pkt 2). Przepis art. 67 ustawy o finansach publicznych wskazuje, że do spraw dotyczących tych należności mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a. i przepisu Działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Jednakże przepisy te dotyczą tylko tych opłat za wydanie karty pojazdu, które pobrane zostały po dniu 1 stycznia 2010 r., a zatem nie mogą być stosowane do opłat pobranych i podlegających zwrotowi w okresie wcześniejszym. W zawisłej sprawie natomiast, zarówno czynność w postaci wniesienia opłaty ewidencyjnej za wydanie karty pojazdu, jak i wydanie decyzji o rejestracji pojazdu miały miejsce przed dniem 1 stycznia 2010 r.

W konsekwencji w odniesieniu do spraw dotyczących żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu uiszczonej przed dniem 1 stycznia 2010 r., nie będą miały zastosowania przepisy ustawy – Ordynacji podatkowej, a zatem również stosowanie terminów przedawnienia, tj. art. 70 § 1 tego aktu.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględniając skargę na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu aktu odmownego. Z mocy art. 152 § 1 p.p.s.a. zaskarżony akt nie wywołuje skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku – wobec braku odmiennego orzeczenia sądu.

Nadto, na wniosek Skarżącej Sąd orzekł o uprawnieniu do zwrotu na jej rzecz kwoty 925 zł w trybie art. 146 § 2 p.p.s.a. Kwota ta stanowi różnicę pomiędzy opłatą uiszczoną przez Skarżącą (1.000 zł), a opłatą w wysokości 75 zł, pobieraną na podstawie powołanego wyżej rozporządzenia z 2006 r. Powyższemu uprawnieniu odpowiada obowiązek organu, który pobrał opłatę, do zwrotu spornej nadpłaty (zob. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2013 r. sygn. akt I OSK 818/12, Lex nr 1311431).

O kosztach postępowania obejmujących wpis sądowy w kwocie 200 zł oraz połowę wynagrodzenia pełnomocnika Skarżącej w osobie adwokata, tj. kwotę 240 zł i opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, tj. czyli w kwocie 457 zł, rozstrzygnięto zgodnie z art. 200, art. 205 i art. 206 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800). Przyczyną miarkowania kosztów zastępstwa procesowego był fakt, że skarga została opracowana na podstawie orzecznictwa sądowego i jej treść jest zbliżona do skarg składanych przez Skarżącą do tutejszego Sądu.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji winien zatem zwrócić Skarżącej kwotę 925 zł jako część opłaty za wydanie karty pojazdu, pobranej bez podstawy prawnej.

Na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, a to w związku z wnioskiem Skarżącej w tym zakresie i brakiem żądania organu o przeprowadzenie rozprawy.