Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 751/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2014-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 4 pkt 1, art. 25 ust. 1, art. 26
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: § 23 ust. 1-5
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Protokolant st. sekr. sąd. Anna Lisowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi V.L.-P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) na rok 2012 I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej V.L.-P. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( określany dalej jako Dyrektor OR ARiMR ) – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 267 - określanej dalej jako k.p.a.), art. 21 ust. 4 pkt 1, art. 25 ust.1 i art. 26 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich ( Dz. U. Nr Dz. U. z 2013 r., poz. 173 – określanej dalej jako ustawa o wspieraniu rozwoju ), § 23 ust. 1-5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ( Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm. - określanego dalej jako rozporządzenie rolnośrodowiskowe) - utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (określanego dalej jako Kierownik BP ARiMR) nr [...] z dnia [...] maja 2014 r. o odmowie przyznania V.L. – P. przyznania płatności rolnośrodowiskowej ( PROW 2007-2013 ) na rok 2012.

Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym:

W dniu 15 maja 2012 r. M.O. złożyła do BP ARiMR wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007 – 2013) na rok 2012. Powierzchnia działek rolnych - zadeklarowana do płatności rolnośrodowiskowej wyniosła 85,49 ha i obejmowała działki o nr [...].

Z kolei w dniu 31 maja 2012 r. do BP ARiMR wpłynęło oświadczenie R.P. o kontynuowaniu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego na przejętych od M.O. działkach rolnych na lata 2007 – 2013. W oświadczeniu tym wskazano również, że R.P. przejął działki rolne w dniu [...] maja 2012 r. Wraz z wyżej wymienionym oświadczeniem R.P. złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012.

W dniu 03 września 2012 r. do BP ARiMR wpłynął wniosek V.L. – P. o przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego lub jego części. Z treści wniosku strony wynika, że osobą przekazującą jest R.P., a osobą przejmującą V.L. – P.. Jednocześnie V.L. – P. złożyła oświadczenie o kontynuowaniu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego na przejętych działkach rolnych na lata 2007 - 2013. Ponadto złożyła załącznik z dnia [...] sierpnia 2012 r. "wykaz działek ewidencyjnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, na których będzie kontynuowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe", jednakże w przedmiotowym załączniku nie wskazała żadnej działki ewidencyjnej ani też zlokalizowanej na niej działki rolnej. Dodatkowo V.L. – P. złożyła dokument "rozwiązanie umowy dzierżawy" zawartej w dniu [...] maja 2012 r. pomiędzy R.P. a V.L. – P.. Jako dzień rozwiązania umowy dzierżawy przyjęto dzień [...] sierpnia 2012 r.

Kierownik BP ARiMR rozpatrując w pierwszej kolejności wniosek z dnia [...] maja 2012 r. R.P. stwierdził w nim braki formalne. W związku z powyższym w dniu [...] października 2012 r. - na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. - wezwał R.P. do usunięcia braków formalnych wniosku (wezwanie nr [...]). Jednocześnie wyjaśniono wnioskodawcy, iż wniosek o przejęcie wniosku na rok 2012 został złożony na niewłaściwym druku, a przejęcie zobowiązań należy złożyć na druku wniosku transferowego o przejęciu zobowiązań, jak również wskazano, iż należy dołączyć umowę dzierżawy na wszystkie działki ewidencyjne deklarowane we wniosku o przejęcie zobowiązań.

W odpowiedzi na wyżej wymienione wezwanie R.P. złożył pismo, w którym zwrócił się z prośbą o uznanie przejęcia zobowiązań dotyczących płatności rolnośrodowiskowej od dnia [...] maja 2012r. Jednocześnie wskazał, że w dniu [...] maja 2012r. wystąpił z wnioskiem, którego celem było przejęcia zobowiązań dotyczących wniosku M.O., złożonego dnia 15 maja 2012 r.

Dodatkowo R.P. złożył wniosek na rok 2012 w przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego lub jego części. W przedmiotowym wniosku wskazał, iż wnioskuje o przejęcie zobowiązania rolnośrodowiskowego w zakresie użytków rolnych w całości, a jako przekazującą wskazana została M.O.. Oprócz tego w tym samym dniu przedłożył umowę dzierżawy z dnia [...] maja 2012 r. dotyczącą działek nr [...] zawartą pomiędzy V.L. – P. a R.P..

Dnia [...] czerwca 2013 r. Kierownik BP ARiMR - powołując się na art. 64 § 2 k.p.a. - wezwał R.P. do usunięcia braków formalnych (wezwanie nr [...]), wskazując na następujące braki: w złożonym wniosku w sprawie przekazania gospodarstwa nie określono, czy złożono wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007 - 2013), czy wniosek o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej (PROW2007 2013), w sekcji III wniosku nie określono czy Wnioskodawca posiada zobowiązanie rolnośrodowiskowe, w sekcji VIII wniosku nie podano daty przeniesienia gospodarstwa rolnego lub jego części, nie dołączono co najmniej jednego z załączników: umowa / kopia umowy sprzedaży / dzierżawy poświadczona za zgodność z oryginałem przez notariusza albo upoważnionego pracownika ARiMR lub inna umowa potwierdzająca przekazanie gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego. Ponadto organ wyjaśnił, że R.P. przejmuje działki od M.O., a zatem umowa dzierżawy / sprzedaży winna obejmować wskazywanych we wniosku z dnia [...] maja 2012 r. producentów rolnych.

Wezwanie przesłano za pośrednictwem poczty, a zawierająca je przesyłka pocztowa została przez urząd pocztowy zwrócona, jako niepodjęta w terminie, w związku czym Kierownik BP ARiMR - na podstawie art. 44 k.p.a. - uznał ją za skutecznie doręczoną w dniu 25 czerwca 2013 r. Tym samym termin do uzupełnienia braków upłynął dla strony w dniu 01 lipca 2013 r.

W konsekwencji w dniu [...] lipca 2013 r. na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. Kierownik BP ARiMR wydał R.P. pismo nr [...] w sprawie pozostawienia wniosku z dnia [...] maja 2012 r. bez rozpoznania. Z uwagi na awizowanie i zwrot przez urząd pocztowy przesyłki poleconej zawierającej to pismo - na podstawie art. 44 k.p.a. - uznano ją za skutecznie doręczoną w dniu 26 lipca 2013 r. Z kolei w dniu [...] czerwca 2013 r. Kierownik BP ARiMR - na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. - wystosował do V.L. – P. wezwanie do usunięcia braku formalnego wniosku (wezwanie nr [...]) wskazując na następujące braki formalne stwierdzone we wniosku z dnia [...] września 2012 r. w sprawie przekazania gospodarstwa: nie określono czy złożono wniosek o przyznanie opłatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007 - 2013), czy wniosek o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007 - 2013), w sekcji II wniosku nie określono zakresu przejęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego, nie dołączono co najmniej jednego z załączników: umowa / kopia umowy sprzedaży / dzierżawy poświadczona za zgodność z oryginałem przez notariusza albo upoważnionego pracownika ARiMR lub inna umowa potwierdzająca przekazanie gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego.

W dniu 19 czerwca 2013 r. do BP ARiMR wpłynęła prośba pełnomocnika V.L. – P., tj. C.S. o przywrócenie terminu do usunięcia braków wynikających z w/w wezwania, w którym wskazał, że w dniach 08 -18 czerwca 2013 r. przebywał poza granicami Polski i nie miał możliwości dotrzymania terminu, o którym mowa w pouczeniu wezwania nr [...].

Kierownik BP ARiMR wyraził zgodę na przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych.

Z kolei postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] Kierownik BP ARiMR odmówił wszczęcia postępowania w sprawie płatności rolnośrodowiskowej. W uzasadnieniu tego postanowienia organ I instancji wskazał, iż odmówiono wszczęcia postępowania ze względu na fakt, iż nie zidentyfikowano sprawy rolnośrodowiskowej, w którą chce wstąpić strona.

W dniu 29 lipca 2013r. do Dyrektora OR ARiMR, za pośrednictwem Kierownika BP ARiMR, wpłynęło zażalenie C.S., reprezentującego V.L. – P., na postanowienie z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] Kierownika BP ARiMR w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego.

Dyrektor OR ARiMR wydał dnia [...] września 2013 r. postanowienie nr [...] o uchyleniu zaskarżonego postanowienia, ze wskazaniem, że analizując akta sprawy dopatrzono się, iż prośba o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych, którą C.S. złożył w dniu 19 czerwca 2013 r. została rozpatrzona z uchybieniem zasad, o której mowa w art. 59 § 1 k.p.a., albowiem brak jest w aktach sprawy rozstrzygnięcia w formie postanowienia o przywróceniu terminu bądź odmowie jego przywrócenia.

Ponownie rozpatrując sprawę Kierownik BP ARiMR wydał dnia [...] listopada 2013 r. postanowienie nr [...] o przywróceniu terminu do złożenia korekty do wniosku w sprawie przejęcia gospodarstwa.

Z kolei dnia [...] maja 2014 r. Kierownik BP ARiMR wydał decyzję nr [...] o odmowie przyznania V.L. – P. płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013).

W uzasadnieniu powyższej decyzji Kierownik BP ARiMR wskazał, iż brak jest toczącej się sprawy, w którą chce wstąpić V.L. – P.. Organ wyjaśnił, że wnioskodawczyni złożyła swój wniosek w dniu 03 września 2012 r. wskazując, iż wstępuje do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności PRS na miejsce wnioskodawcy tj. R.P.. Tymczasem w związku faktem, iż R.P. nie usunął braków formalnych w swoim wniosku Kierownik BP ARiMR pismem z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] wniosek R.P. z dnia [...] maja 2012 r. pozostawił bez rozpoznania.

Wnosząc odwołanie od tej decyzji V.L. – P. zarzuciła organowi naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż brak jest toczącej się sprawy, w którą chce wstąpić na podstawie wniosku z dnia [...] września 2012 r. , art. 28 k.p.a. poprzez nieprzyznanie odwołującej się od dnia [...] września 2012 r. statusu strony postępowania wszczętego z wniosku z dnia [...] maja 2012 r. M.O., art. 9 k.p.a. poprzez nieinformowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków. Uzasadniając powyższe zarzuty odwołująca się wskazała, iż organ błędnie przyjął, iż brak jest toczącej się sprawy, w którą chce wstąpić albowiem bezsporne jest, iż w dniu [...] września 2012r. wstąpiła do postępowania wszczętego z wniosku złożonego w dniu 15 maja 2012r. przez M.O..

Dyrektor OR ARiMR po przeanalizowaniu całości dokumentacji zgromadzonej w sprawie V.L. – P., prowadzonej z wniosku złożonego w dniu [...] września 2012 r., zakończonej wspomnianą decyzją Kierownika BP ARiMR z dnia [...] maja 2014 r., stwierdził, iż decyzją ta została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że zasady przyznawania płatności rolnośrodowiskowej w odniesieniu do wniosków składanych w roku 2012 zostały określone w przepisach prawa krajowego oraz wspólnotowego tj. w ustawie o wspieraniu rozwoju i rozporządzeniu rolnośrodowiskowym,

Wskazał mianowicie, iż zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju w sprawach dotyczących przyznania pomocy w razie śmierci wnioskodawcy, rozwiązania osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającęj osobowości prawnej, przekształcenia wnioskodawcy lub innego zdarzenia prawnego, w wyniku których zaistnieje następstwo prawne, albo w razie zbycia całości lub części gospodarstwa rolnego, całości lub części przedsiębiorstwa wnioskodawcy w toku postępowania, następca prawny wnioskodawcy albo nabywca gospodarstwa rolnego lub jego części albo przedsiębiorstwa lub jego części może, na swój wniosek, wstąpić do toczącego się postępowania na miejsce wnioskodawcy, jeżeli nie sprzeciwia się to przepisom, o których mowa w art. 1 pkt 1, oraz istocie i celowi działania, w ramach którego ma być przyznana pomoc. W myśl § 23 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w razie przeniesienia, w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, posiadania gospodarstwa rolnego lub części tego gospodarstwa, (...) nowy posiadacz tego gospodarstwa lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych może wstąpić do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na miejsce wnioskodawcy, jeżeli objął w posiadanie użytki rolne lub stado zwierząt ras lokalnych, objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym wnioskodawcy. Wniosek o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na miejsce wnioskodawcy składa się w terminie 3 miesięcy od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego lub części tego gospodarstwa, lub stada zwierząt ras lokalnych wnioskodawcy ( § 23 ust. 1 a rozporządzenia rolnośrodowiskowego ). Nowy posiadacz gospodarstwa rolnego lub części tego gospodarstwa, lub stada zwierząt ras lokalnych wnioskodawcy podaje we wniosku o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na miejsce wnioskodawcy swój numer identyfikacyjny albo dołącza do tego wniosku kopię wniosku o nadanie takiego numeru (§ 23 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego ). Ponadto do wniosku, o którym mowa w ust. 2, nowy posiadacz gospodarstwa rolnego lub części tego gospodarstwa, lub stada zwierząt ras lokalnych wnioskodawcy dołącza: 1) kopię umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, w wyniku której zostało na niego przeniesione posiadanie gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych; 2) kopię dokumentu, sporządzonego na formularzu udostępnionym przez Agencję, obejmującego oświadczenia: a) tego posiadacza, b) podmiotu prowadzącego księgi hodowlane - w przypadku klaczy, loch i owiec matek, c) podmiotu upoważnionego do realizacji lub koordynacji działań w zasobów genetycznych - w przypadku krów, klaczy, loch i owiec matek - zawierające wskazanie zwierząt, jakie zostały zakwalifikowane do programu ochrony zasobów genetycznych ras lokalnych - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7 (§ 23 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego ).

Zdaniem organu odwoławczego zasadnicze znaczenie w sprawie V.L. – P., toczącej się na podstawie wniosku złożonego w dniu [...] września 2012 r., mają okoliczności związane z kwestią żądania wstąpienia przez wyżej wymienioną w postępowanie administracyjne prowadzone względem R.P., który z kolei z dniem 31 maja 2012r. złożył wniosek o wstąpienie w toczące się postępowanie M.O.. Z regulacji § 23 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego wynika, iż w razie przeniesienia posiadania całego gospodarstwa od pierwotnego wnioskodawcy (lub części tego gospodarstwa), przejmującemu przysługuje uprawnienie do wstąpienia do toczącego się postępowania w sprawie płatności PRŚ na miejsce pierwotnego wnioskodawcy. Przyjęta przez prawodawcę w § 23 rozporządzenia rolnośrodowiskowego konstrukcja umożliwia w konsekwencji dokonanie zmiany podmiotowej już toczącego się, lecz jeszcze niezakończonego postępowania, prowadzonego w przedmiocie przyznania (odmowy przyznania) płatności PRŚ. Wyraźnie też wskazuje, że w odniesieniu do tych samych gruntów przysługuje jedna tylko płatność, o którą może się skutecznie ubiegać jeden tylko podmiot.

W rozpatrywanej sprawie w toku trwającego postępowania administracyjnego tj. w dniu 31 maja 2012 r. do BP ARiMR wpłynął wniosek o przyznanie płatności PRŚ na rok 2012 R.P., w którym zadeklarowano wszystkie działki ewidencyjne, które we wniosku z dnia [...] maja 2012 r. zadeklarowała M.O.. Ponadto wraz ze wskazanym wnioskiem wpłynęło oświadczenie R.P. o kontynuowaniu realizacji zobowiązania rolno środowiskowego na przejętych działkach rolnych (...) na lata 2007 - 2013. Wniosek ten zakwalifikowano jako wniosek o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności PRŚ na rok 2012 dla M.O.. Jednakże w konsekwencji przeprowadzonego przez Kierownika BP ARiMR postępowania administracyjnego wniosek z dnia [...] maja 2012 r. pozostawiono bez rozpatrzenia ze względu na fakt, iż R.P. nie odpowiedział na wezwanie z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] do usunięcia braków formalnych.

Tym samym organ stwierdził, że pozostawienie bez rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 2012r. R.P. ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia dokonanego w sprawie V.L. – P., ponieważ w swoim wniosku wskazała, że wstępuje do toczącego się postępowania, a osobą, przekazującą jest R.P.. Potwierdził to również pełnomocnik strony, który wskazał, iż wniosek V.L. – P. jest wnioskiem o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej.

Mając na uwadze opisane wyżej okoliczności Dyrektor OR ARiMR stwierdził, że organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny i prawny sprawy, a w konsekwencji wydana dnia [...] maja 2013 r. decyzja odpowiada przepisom prawa. Skoro bowiem sprawa z wniosku z dnia [...] maja 2012 r. R.P. pozostawiona została bez rozpoznania, to brak jest toczącej się sprawy o przyznanie płatności PRŚ na wniosek R.P., w którą wstąpić chce V.L. – P.. Tym samym w ocenie organu odwoławczego przyznanie płatności PRŚ na rok 2012 na podstawie wniosku złożonego przez odwołującą się stałoby w oczywistej sprzeczności z regulacją wyrażoną w § 23 ust. 1 rozporządzenia.

Odnosząc się do złożonego odwołania organ odwoławczy uznał, iż nie zawiera ono argumentów mających wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia, a tym samym nie zasługuje na uwzględnienie. Ponieważ składając swój wniosek odwołująca wskazała jako poprzedniego posiadacza gruntów objętych wnioskiem R.P., a nie M.O., nie mogła wstąpić do postępowania prowadzonego z wniosku z dnia [...] maja 2012 r. W aktach sprawy brak jest dokumentu (umowa dzierżawy / kupna w wyniku, której zostało przeniesione posiadanie gospodarstwa rolnego) potwierdzającego fakt przejęcia gruntów przez Panią V.L. – P. od Pani M.O. tj. obligatoryjnego załącznika wynikającego z § 23 rozporządzenia. M.O. z dniem [...] maja 2012 r. przekazała w użytkowanie grunty zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności z dnia [...] maja 2012 r. R.P., który od dnia [...] maja 2012 r. pełnił rolę decyzyjną i przeprowadzał wszelkie zabiegi agrotechniczne na działkach deklarowanych do płatności na rok 2012. Sprawa R.P. toczyła się do dnia [...] lipca 2013r. i zakończona została przez Kierownika BP ARiMR pismem nr [...] w sprawie pozostawienia wniosku z dnia [...] maja 2012 r. bez rozpoznania. Ponieważ w okolicznościach niniejszej sprawy Kierownik BP ARiMR prowadził względem R.P. postępowanie administracyjne wszczęte na jego żądanie z dnia [...] maja 2012 r. nie można zgodzić się z twierdzeniem, iż V.L. – P. może zostać uznana jako strona postępowania administracyjnego wszczętego z wniosku M.O. z dnia [...] maja 2012r.

Dyrektor OR ARiMR wskazał również, że stanowisko V.L. – P. dot. zaniedbania przez organ I instancji obowiązków wynikających z art. 9 k.p.a. jest całkowicie niezrozumiałe w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Kierownik BP ARiMR pismem z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] wezwał V.L. – P. do usunięcia braków formalnych wniosku z dnia [...] września 2012 r. Co więcej braki te zostały uzupełnione przez pełnomocnika strony, co jednak pozostało bez wpływu na rozstrzygnięcie podjęte przez Kierownika Biura Powiatowego w jej sprawie.

Wnosząc skargę na powyższą decyzję Dyrektora OR ARiMR V.L. – P. zarzuciła jej mające wpływ na wynik sprawy naruszenie prawa materialnego w szczególności § 23 rozporządzenia rolnośrodowiskowego poprzez przyjęcie, że wniosek skarżącej odnoszący się do przejęcia zobowiązań rolnośrodowiskowych był bezprzedmiotowy na skutek uznania przez organ, iż skarżąca nie jest następcą poprzedniego rolnika, a także mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 1 k.p.a. oraz niezastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., ewentualnie art. 138 § 2 k.p.a. tj. utrzymanie w mocy wadliwej decyzji zamiast uchylenia decyzji Kierownika BP ARiMR nr [...] o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007 – 2013), a także naruszenie art. 10 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu przed organem drugiej instancji na skutek niezawiadomienia o możliwości zapoznania się z materiałem sprawy i zebranymi dowodami przed wydaniem zaskarżonej decyzji.

Na tej podstawie powołując się na przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Dyrektora OW ARiMR nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014r. i poprzedzającej ją decyzji Kierownika BP ARiMR nr [...]r. z dnia [...] maja 2014r. o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007 - 2013) i ewentualnie orzeczenie o należnej skarżącej dopłacie rolnośrodowiskowej za 2012 r. zgodnie z wnioskiem.

W uzasadnieniu podkreśliła, ze konstrukcja przeniesienia uprawnień rolnika wynikających z wdrożonego programu rolnośrodowiskowego oparta jest na zasadzie posiadania gruntów i wykonywania zobowiązań wynikających z programu działalności zatwierdzonego przez organ. W tej sytuacji jeżeli nawet w toku postępowania wobec R.P. oraz w toku postępowania wszczętego wnioskiem skarżącej, organ (w lipcu 2013r.) pozostawił jego wniosek bez rozpoznania, to organ powinien wyjaśnić, czy wnioskodawczyni kontynuowała zobowiązania wynikające z programu w kontynuacji zobowiązań przejętych po poprzedniczce – M.O.. Jak wspomniano istotą przeniesienia zobowiązań rolnośrodowiskowych z jednego rolnika na następcę jest przestrzeganie wymogów ustalonego dla gruntów programu. Organ miał obowiązek ustalić kto w istocie jest następcą M.O., tzn. czy w dacie złożenia wniosku przez skarżącą, to ona była posiadaczką gruntów i czy zostały spełnione warunki dotyczące zobowiązań wynikających z programu rolnośrodowiskowego. Skoro jak w przedmiocie sprawy, warunki dotyczące uprawy gruntów zostały spełnione, a z wnioskiem o przejęcie zobowiązań wystąpiła skarżąca, to nawet w przypadku uznania, że sprawa R.P. nie była rozpoznawana (co do czego są poważne wątpliwości, o czym w dalszej części), organ miał obowiązek rozpatrzenia właśnie stanu posiadania gruntów oraz wymogów zobowiązań wynikających z programu na dzień złożenia wniosku oraz wydawania decyzji dla skarżącej. Nawet teoretyczna przerwa (w okresie od [...] maja 2012 r. do [...] sierpnia 2012r. ) pomiędzy M.O. a skarżącą nie uzasadniała formalnej odmowy przyznania świadczenia, ponieważ wskazany przepis nie przesądza, że prawo do gruntu ma mieć charakter ciągły, a jedynie uzależnia przeniesienie zobowiązań rolnośrodowiskowych od ich posiadania, spełnienia i trwania w czasie warunków dotyczących uprawy tych gruntów, udokumentowania ostatecznego przejścia prawa i posiadania, co z kolei jest warunkiem starania się o uzyskanie dopłaty rolnośrodowiskowej przez posiadacza gruntu, którym poza wszelkimi wątpliwościami była w dacie składania wniosku i wydania decyzji pierwszej instancji skarżąca. Zamiast zatem zbadać czy została zachowana ciągłość warunków i wymogów wynikających z programu rolnośrodowiskowego i kto jest oraz był faktycznym posiadaczem gruntów oraz wykonuje zabiegi agrotechniczne, co skutkuje przeniesieniem na następcę prawa do starania się o uzyskanie płatności rolnośrodowiskowej organ skupił się i ograniczył do stwierdzenia, że sprawa jest bezprzedmiotowa na skutek braku formalnej, pozornej (bo nie wyjaśnionej przez organ) ciągłości posiadania, wobec pozostawienia sprawy R.P. bez rozpoznania.

Zdaniem skarżącej odmowa przyznania świadczenia rolnośrodowiskowego narusza nie tylko przepisy prawa materialnego, ale także przepisy art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a. Podkreśliła, że prowadzenie odrębnie trzech postępowań (z wniosków M.O., R.P., V.L. – P.) w istocie w tej samej sprawie dotyczących przejęcia zobowiązań rolnośrodowiskowych oraz wynikającego z takiego przejęcia prawa do dopłaty PRŚ za 2012 r. spowodowało, że organ nie miał wiedzy w zakresie istotnych przesłanek dotyczących rozstrzygnięcia, a na pewno ograniczało to prawa wszystkich stron, w tym skarżącej, które nie miały wiedzy i nie mogły jej uzyskać co do istotnych elementów przedmiotowych wpływających na rozstrzygnięcia w danej konkretnej sprawie, a pozostające w toku tych innych postępowań. Skarżąca wskazała także, że prowadzenie postępowań przez wiele miesięcy było niczym innym jak wprowadzaniem jej w błąd, co do istotnych elementów stanu faktycznego wpływającego na przedmiot sprawy. Po dwóch latach takiego prowadzenia postępowania strona skarżąca nie miała możliwości określenia i ustosunkowania się do istotnych elementów sprawy, skoro podstawą rozstrzygnięcia w sprawie, były okoliczności dotyczące innej sprawy, co do której strona nie miała wiedzy i nie mogła składać w związku z tym skutecznych wniosków dowodowych, a nie mogła mieć wiedzy, że w pozostałych postępowaniach organ tego nie ustali, wobec zaniechania prowadzenia jednego z nich. W tym zakresie istotne jest w jej ocenie uchybienie dyspozycji art. 10 k.p.a. przez niewezwanie przez organy obu instancji strony skarżącej przed wydaniem decyzji do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału.

Ponadto skarżąca wskazała na naruszenie art. 79 k.p.a. obligującego do zawiadomienia strony o terminie przesłuchania świadka C.S.. Podniosła również, iż trudno uznać za prawidłowe przesłuchiwanie pełnomocnika pod rygorami przewidzianymi dla świadków.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Na rozprawie w dniu 10 grudnia 2014 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o zwrot kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem ( legalności ), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2012 r., Nr 270 ze zm. - powoływanej dalej jako p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Kontrola sądu nie obejmuje natomiast zasadniczo oceny wypełniania przez organy administracji kryteriów słusznościowych ( w szczególności kierowania się zasadami współżycia społecznego), ani kryteriów celowościowych, takich jak realizacja określonej polityki stosowania prawa administracyjnego. Zaznaczyć przy tym należy, że kontrolując zaskarżoną decyzję sąd nie ma kompetencji merytorycznego orzeczenia o uprawnieniach i obowiązkach strony określonych w ramach przeprowadzonego postępowania administracyjnego, a tym samym nie posiada on kompetencji do zmiany treści rozstrzygnięcia przyjętego przez organ. Przepisy prawa wyposażają sąd w kompetencje kasacyjne, w sytuacji, gdy stwierdzi, że zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem prawa. Przy czym uchylenie decyzji może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika jednoznacznie z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. W przeciwnym przypadku sąd oddala skargę, jako nieuzasadnioną ( art. 151 p.p.s.a ).

Mając na uwadze powyższy zakres kognicji Sądu uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie kontroli pod względem legalności została poddana decyzja Dyrektora OR ARiMR z dnia [...] sierpnia 2014r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Kierownik BP ARiMR nr [...] z dnia [...] maja 2014 r. o odmowie przyznania V.L. – P. przyznania płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013) na rok 2012.

Zaskarżona decyzja dotyczy płatności rolnośrodowiskowej na 2012r. przyznawanej w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 r., do której mają zastosowanie powołane przez organy akty prawne tj. ustawa o wspieraniu rozwoju i rozporządzenie rolnośrodowiskowe. Przy czym zaznaczyć należy, iż wprawdzie powyższe rozporządzenie zostało uchylone przez § 58 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013 poz. 361) z dniem 15 marca 2013r., jednakże § 46 tego rozporządzenia stanowi, iż do przyznawania płatności rolnośrodowiskowej w sprawach objętych postępowaniami wszczętymi i niezakończonymi ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia ma zastosowanie rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2009 r. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Wszystkie bowiem wnioski dotyczące płatności rolnośrodowiskowej w przedmiotowej sprawie zostały złożone w 2012r., a więc przed wejściem w życie nowego rozporządzenie rolnośrodowiskowego. Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju w sprawach dotyczących przyznania pomocy w razie śmierci wnioskodawcy, rozwiązania osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, przekształcenia wnioskodawcy lub innego zdarzenia prawnego, w wyniku których zaistnieje następstwo prawne, albo w razie zbycia całości lub części gospodarstwa rolnego, całości lub części przedsiębiorstwa wnioskodawcy w toku postępowania, następca prawny wnioskodawcy albo nabywca gospodarstwa rolnego lub jego części albo przedsiębiorstwa lub jego części może, na swój wniosek, wstąpić do toczącego się postępowania na miejsce wnioskodawcy, jeżeli nie sprzeciwia się to przepisom, o których mowa w art. 1 pkt 1, oraz istocie i celowi działania, w ramach którego ma być przyznana pomoc. Uszczegółowienie zasad wstępowania następcy do toczącej się sprawy nastąpiło w § 23 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, który stanowi w ust. 1, iż w razie przeniesienia, w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, posiadania gospodarstwa rolnego lub części tego gospodarstwa, lub stada zwierząt ras lokalnych wnioskodawcy, nowy posiadacz tego gospodarstwa lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych może wstąpić do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na miejsce wnioskodawcy, jeżeli objął w posiadanie użytki rolne lub stado zwierząt ras lokalnych, objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym wnioskodawcy. Wymagania formalne, co do wniosku o wstąpienie do toczącego się postępowania oraz rodzaju załączników określił prawodawca w ust. 2 -5 tego paragrafu, a do nich należy między innymi powinność podania swojego numeru identyfikacyjnego albo przedłożenia kopii wniosku o nadanie numeru, nadto dołączenia kopii umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, w wyniku której zostało na niego przeniesione posiadanie gospodarstwa rolnego lub jego części. W szczególności istotny jest ust. 1 a powyższego przepisu obowiązujący od dnia 15 marca 2012 r. dodany przez § 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2012 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ( Dz. U z 2012 r. poz. 278 ), który ma zgodnie z § 2 tego rozporządzenia zastosowanie do spraw wszczętych poczynając od powyższej daty wejścia rozporządzenia zmieniającego. Mianowicie stanowi on, iż wniosek o wstąpienie do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na miejsce wnioskodawcy składa się w terminie 3 miesięcy od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego lub części tego gospodarstwa lub stada zwierząt ras lokalnych wnioskodawcy. Należy podkreślić na tle uregulowań rozporządzenia rolnośrodowiskowego, że dla uznania skutecznego następstwa prawnego nie jest wystarczające wyłącznie przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego lub jego części na rzecz innego podmiotu (następcy) wraz z dopełnieniem przez niego opisanych warunków formalnych, lecz muszą być także spełnione uprzednio przesłanki dopuszczalności przyznania płatności rolnej przekazującemu gospodarstwo. Uprawnienie z § 23 rozporządzenia nie ma bowiem charakteru samoistnego, lecz pochodny, mający związek z faktem, czy poprzedni wnioskodawca posiada legitymację do występowania w takim charakterze ( por. wyrok WSA z dnia 12 marca 2012 r., II SA/Wr 687/11, LEX nr 1139505 ), to znaczy, czy spełniał wymogi określone w § 2 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, zgodnie z którym płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym"; 2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha; 3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych; 4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu. Zważyć w tym miejscu należy, iż ze złożonego przez skarżącą wniosku z dnia [...] sierpnia 2012 r. jednoznacznie wynika jej zamiar wstąpienia do toczącego się postępowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012 w miejsce R.P., a w konsekwencji przyznania jej tej płatności. Powyższa konstatacja ma istotne znaczenie, gdyż powoduje ścisłe powiązanie wniosku skarżącej ze sprawą zainicjowaną wnioskiem R.P. z dnia [...] maja 2012r. Przy czym treść wniosku z dnia [...] października 2012 r. złożonego przez wyżej wymienionego, stanowiącego uzupełnienie braków jego pierwotnego wniosku z dnia [...] maja 2012 r. - w następstwie wezwania organu z dnia [...] października 2012 r. - nie pozwala w istocie ostatecznie ustalić, czy złożył on wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, czy też wniosek o wstąpienie do toczącego się postępowania sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej z wniosku M.O.. Brak jest bowiem zakreślenia jednego z kwadratów znajdujących się obok stosownego sformułowania. Stąd też bez uzupełnienia tego braku złożonego na prawidłowym druku, nie sposób przesądzić jakie postępowanie zamierzał R.P. ostatecznie zainicjować albo do jakiego postępowania zamierzał wstąpić, a w konsekwencji w jakim finalnie postępowaniu miałaby skarżąca wziąć udział. Niewątpliwie w kontekście powyższych okoliczności nie można więc uznać, iż wniosek skarżącej należało – przed usunięciem tego braku - rozpoznać w ramach postępowania z wniosku M.O..

Przesądzenie tej kwestii ma istotne znaczenie z punktu widzenia zachowania terminu do złożenia wniosku o przyznanie płatności w danym roku, który składa się w okresie od 15 marca do 15 maja ( § 17 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w zw. z art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego Dz. U z 2012 r. poz. 1164 ze zm.). Ponadto nawet przyjmując, iż R.P. zamierzał wstąpić do postępowania zainicjowanego wnioskiem M.O., to należy pamiętać, iż wstąpienie do udziału w toczącej się sprawie obwarowane jest koniecznością spełnienia szeregu rygorystycznych warunków formalnych, a przede wszystkim złożenia wniosku w terminie 3 miesięcy od dnia przeniesienia gospodarstwa albo jego części ( § 23 ust.1-3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego ). Przy czym przy następujących kolejnych zmianach posiadaczy gospodarstwa konieczne jest, aby skutecznie złożony wniosek o wstąpienie do udziału wpłynął nie później niż 3 miesiące od przejęcia gospodarstwa od pierwotnego wnioskodawcy wraz z dokumentami wykazującymi zachowanie ciągłości wykonywania zobowiązania rolnośrodowiskowego przez każdego z kolejnych posiadacza. W kontekście powyższego zwrócić należy uwagę, iż wniosek skarżącej o wstąpienie do udziału w sprawie został nadany w dniu [...] sierpnia 2012r., a R.P. twierdził początkowo, że przejął posiadanie sporne gospodarstwo od M.O. w dniu [...] maja 2012r. (vide oświadczenie z dnia [...] maja 2012r.), aby ostatecznie wskazać, iż w dniu [...] maja 2012r. (vide oświadczenie z dnia [...] kwietnia 2014r.). Stąd porównując powyższe daty z terminem, w którym można wstąpić do udziału w spawie, tak istotnego znaczenia nabiera kwestia uprzedniego skutecznego złożenia wniosku przez R.P..

Przy tak ukształtowanej sytuacji procesowej błędne jest zatem twierdzenie skarżącej, iż organ powinien był merytorycznie ocenić jej wniosek jako przyjmującej zobowiązania M.O., abstrahując po pierwsze od powiązania jej wniosku z wnioskiem R.P., a po drugie od spełnienia powyższych wymogów formalnych wstąpienia do udziału w sprawie oraz zachowania terminu, kiedy można to uczynić i w tym zakresie nie sposób doszukiwać się naruszenia przez organ § 23 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Nie sposób również zgodzić się z zarzutami skarżącej odnośnie naruszenia przez organ art. 7 i 77 k.p.a. i art. 10 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 21 ust. 1 ustawy wspieraniu z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że przepisy ustawy stanowią inaczej. Ustęp 2 art. 21 ustawy stanowi, iż w postępowaniu w sprawach dotyczących przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2 są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (ust. 3). Z powyższego przepisu wynika, że postępowanie przed organami ARiMR w celu ułatwienia realizacji nałożonych jej zadań, zostało w dość istotny sposób zmodyfikowane, uzyskując szczególny charakter w stosunku do postępowania administracyjnego uregulowanego w k.p.a. Do najistotniejszych zmian należy zaliczyć odejście od fundamentalnej zasady prawdy obiektywnej określonej w art. 7 k.p.a., tj. organy ARiMR zostały zobowiązane jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w miejsce dotychczasowego obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Ponadto przyjęto zasadę, że ciężar dowodu ciąży na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Tak więc, konsekwencją tej zasady jest przeniesienie ciężaru dowodu na podmiot, który z tego faktu czerpie korzyści, tym samym w obowiązującym obecnie stanie prawnym w niejaki sposób zmuszono stronę do większej aktywności. Ograniczone również zostały takie zasady jak: zasada czynnego udziału stron w postępowaniu, czy też zasada udzielania informacji poprzez przyjęcie, że tylko na żądanie strony organ zobowiązany jest je przestrzegać. Natomiast zastrzeżenia, co do zgodności z zasadami praworządności i budowania zaufania obywateli do organów nasuwają takie działania organu, które mogły wzbudzić uzasadnione przekonanie u skarżącej, iż toczy się postępowanie z wniosku R.P. (vide np. pisma przedłużające postępowanie z dnia [...] stycznia 2014 r., [...] grudnia 2013 r. ), w sytuacji , gdy jego wniosek pismem z dnia [...] lipca 2013 r. został pozostawiony bez rozpoznania, co stało się następnie zasadniczym powodem odmowy przyznania płatności. Tym samym skarżąca działając w przekonaniu co do prawdziwości powyższych informacji mogła zaniechać podjęcia odpowiednich czynności jeszcze przed wydaniem decyzji mających na celu zapewnienie obrony swych praw.

Niezasadny jest również zarzut przesłuchania w charakterze świadka pełnomocnika skarżącej. Brak jest bowiem zakazu co do zasady przesłuchiwania świadka pełnomocnika stron. Nie został bowiem tego rodzaju podmiot wymieniony w art. 82 k.p.a. jako niezdolny do bycia świadkiem. Ponadto zgodnie z art. 40 § 1 k.p.a. pisma doręcza się pełnomocnikowi jeśli został ustanowiony. Zresztą skarżąca w żaden sposób nie wykazała ani też nawet nie wskazywała, iż brak jej udziału w przesłuchaniu pełnomocnika miał jakikolwiek wpływ na końcowe rozstrzygnięcie. Błędnie natomiast przyjął organ, iż doszło do skutecznego doręczenia R.P. wezwania z dnia [...] czerwca 2013 r. do usunięcia braków formalnych wniosku, a następnie również pisma z dnia [...] lipca 2013 r. o pozostawieniu wniosku z dnia [...] maja 2012 r. w sprawie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012.

Zważyć bowiem należy, iż doręczenia powyższych pism nastąpiło w tzw. trybie doręczenia zastępczego określonego w art. 44 k.p.a. Przepis ten stanowi, iż w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ ( art. 44 § 1 k.p.a. ). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 k.p.a.). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy ( art. 44 § 4 k.p.a. ). Procesowa instytucja doręczenia zastępczego polega nie tyle na domniemaniu, ile oparta jest na konstrukcji fikcji prawnej poprzez uznanie, że nastąpiło doręczenie pisma, które de facto nie miało miejsca. Warunkiem jednak przyjęcia przez organ takiej fikcji prawnej, tj. uznania, iż nastąpiło doręczenie zastępcze, jest dysponowanie przez ten organ niebudzącym wątpliwości dowodem potwierdzającym, że przesłanki określone w art. 44 k.p.a. zostały spełnione. Z powyższego przepisu wynika, że skuteczność tego sposobu doręczania pism uzależniona została od bezwzględnego zachowania wymogów określonych w tym przepisie. Dlatego też zasady i procedury odnoszące się do stosowania instytucji doręczenia zastępczego powinny być przestrzegane ściśle. Uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, iż nie można skutecznie powołać się na fikcję doręczenia. Aby więc organ administracji mógł przyjąć zaistnienie materialnoprawnego skutku doręczenia pisma stronie w trybie doręczenia zastępczego (art. 44 § 4 k.p.a.) zwrotne potwierdzenie odbioru nie może budzić wątpliwości, co do prawidłowości wypełnienia wszystkich warunków tej formy doręczenia.

Samo umieszczenie na kopercie zawierającej przesyłkę lub na dowodzie potwierdzającym doręczenie pisma pieczęci urzędu pocztowego oraz daty i wzmianki o awizowaniu przesyłki nie może być wystarczające do przyjęcia, że spełnione zostały przesłanki doręczenia pisma ustanowione w art. 44 k.p.a. Bezwarunkowo konieczna jest wyraźna adnotacja, że doręczyciel zawiadomił adresata o przesyłce w sposób określony w art. 44 k.p.a. W świetle art. 44 k.p.a. ocena ziszczenia się skutku prawnego, o którym mowa w § 4, polegającego na uznaniu pisma za doręczone nie może być sformułowana wyłącznie w oparciu o związek tegoż przepisu z § 1, do którego on odsyła, a więc tylko w oparciu o stwierdzenie, iż pismo było przechowywane przez pocztę przez okres czternastu dni w jej placówce pocztowej, lecz musi być powiązana także z ustaleniem, że spełnione zostały w czasie biegu tego terminu wszystkie pozostałe wymogi płynące zarówno z § 2, jak i § 3, czyli wymogi związane z pierwszym i powtórnym zawiadomieniem o nadejściu przesyłki. Powyższe stanowisko ugruntowane jest w orzecznictwie i piśmiennictwie ( por. wyrok NSA z dnia 31 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 2105/11 postanowienie NSA z dnia 10 kwietnia 2014 r. , II OSK 855/14 , postanowienie NSA z dnia 14 czerwca 2011 r., I OSK 935/11 . A.Wróbel /w/ A. Wróbel, M.Jaśkowska, Komentarz aktualizowany do k.p.a, Lex 2014 t. 5 do art. 44 ) Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, iż szczegółowa analiza zwrotnych poświadczeń odbioru wyżej wskazanych pism przez R.P., pozwala stwierdzić, iż nie spełniają one wymogów określonych w powołanym art. 44 § 2 i 3 k.p.a , a w konsekwencji błędnie organ uznał, iż zostały one skutecznie doręczone stosownie do art. 44 § 4 k.p.a . Na obu bowiem potwierdzeniach odbioru doręczyciel nie zamieścił informacji o miejscu przechowywania przesyłki oraz o pozostawieniu zawiadomienia w skrzynce pocztowej o miejscu jej przechowywania. Ponadto adnotacja dokonana przez doręczyciela o pierwszym awizowaniu jest nieczytelna co do daty, czytelne jest jedynie oświadczenie, iż adresat był nieobecny.

Dlatego nie sposób uznać, iż doszło do skutecznego doręczenia wezwania do usunięcia braków wniosku R.P., a w konsekwencji również do skutecznego pozostawienia bez rozpoznania jego wniosku. Tym samym nie zaistniał w odniesieniu do tego wniosku stan formalnoprawny, taki jakby wniosek nigdy nie został skutecznie wniesiony, a postępowanie w jego przedmiocie nie jest prowadzone. A na tym opierała się cała konstrukcja decyzji o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Przy czym podkreślenia wymaga, iż pozostawienie bez rozpoznania wniosku nie wymagało wydania decyzji ( por. uchwałę 7 sędziów SN z dnia 8 czerwca 2000 r., III ZP 11/00, OSNP 2000/19/702 ). Jest bowiem czynnością, która również nie dotyczy uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Czynność ta bowiem nie potwierdza ani też nie zaprzecza, że dotyczy uprawnienia lub obowiązku wynikających wprost z ustawy. Podejmując tę czynność, organ prowadzący postępowanie informuje stronę, że nie rozpozna jej sprawy na podstawie wniesionego podania, ponieważ ta w terminie nie uzupełniła braków tego podania. Poza tym pozostawienie sprawy bez rozpoznania z tej przyczyny, co do zasady (tzn. o ile możliwość wystąpienia z żądaniem nie jest ograniczona terminem prawa materialnego) nie pozbawia strony uprawnienia do rozpoznania jej sprawy ( por. uchwałę 7 sędziów NSA z dnia 3 września 2013 r. , I OPS 2/13 ). Stąd też czynność określona w art. 64 § 2 k.p.a nie korzysta z przymiotu ostateczności (art. 16 § 1 k.p.a), a tym samym nie wymaga stosowania szczególnego postępowania mającego na celu jej wzruszenie. W przypadku stwierdzenia jej wadliwości organ uprawniony jest do uznania bezskuteczności tej czynności w każdym czasie i podjęcia działań mających na celu doprowadzenie do rozpoznania wniosku błędnie uprzednio pozostawionego bez rozpoznania.

Niewątpliwie zatem powyższe naruszenie przepisów postępowania mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie postępowania. Wobec tego należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c i art. 135 p.p.s.a uchylić zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji . Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji przede wszystkim jeszcze raz wezwie R.P. do usunięcia braków jego wniosku z dnia [...] maja 2012 r., bacząc, aby ewentualne doręczenia w trybie zastępczym były dokonane i udokumentowane w sposób ściśle odpowiadający wymogom określonym w art. 44 § 2 i 3 k.p.a , a następnie po uzupełnieniu tych braków oceni merytorycznie wniosek skarżącej. Rozstrzygnięcie z pkt. II wyroku znajduje uzasadnienie w art. 152 p.p.s.a., który stanowi, iż w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. Jako, iż skarga została uwzględniona, należało - na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 i 3 p.p.s.a w zw. z § 14 ust. 2 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu ( Dz.U. z 2013 r., poz. 490) i § 2 ust. 3 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.. ) - zasądzić od Dyrektora OR ARiMR na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw ( pkt III wyroku ), które sprowadzają się do wpisu od skargi w wysokości 200, zł i wynagrodzenia adwokackiego w kwocie 240 zł . Do podlegających zwrotowi kosztów postępowania, niezbędnych do celowego dochodzenia praw, nie zostały zaliczone przez Sąd koszty opłaty skarbowej od pełnomocnictwa dla radcy prawnego reprezentującego skarżącą . Wprawdzie koszty te skarżąca faktycznie poniosła, jednakże - jak stanowi przepis art. 2 ust. 1 pkt 4 w zw. z pkt 3 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej ( tekst jednolity Dz.U. z 2012 r. poz. 1282 ) - pełnomocnictwo w sprawach dotyczących tego rodzaju płatności jak rozpoznawana w niniejszej sprawie, wolne jest od opłaty skarbowej .