Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SAB/Wa 61/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6366 Tabele wynagrodzeń za korzystanie z utworów lub artystycznych wykonań
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne~Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku/odwołania w terminie ...od otrzymania odpisu prawomocnego orzeczenia
Powołane przepisy: article: art. 190,  art. 149
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 108
journal: Dz.U. 2006 nr 90 poz 631
law: Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędziowie: Sędzia WSA Monika Nowicka Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2010 r. sprawy ze skargi [...] spółka z o. o. z siedzibą w W. na bezczynność Komisji Prawa Autorskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania w sprawie o zatwierdzenie tabel wynagrodzeń 1. zobowiązuje Komisję Prawa Autorskiego do załatwienia wniosku [...] spółka z o. o. z siedzibą w W. o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Komisji Prawa Autorskiego z dnia [...] maja 1998 r. w sprawie o zatwierdzenie tabel wynagrodzeń Związku [...] w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. zasądza od Komisji Prawa Autorskiego na rzecz [...] spółka z o. o. z siedzibą w W. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 lutego 2009 r. sygn. akt II OSK 909/08 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2008 r. sygn. akt I SAB/Wa 200/07 w sprawie ze skargi [...] spółka z o.o. z siedzibą w K. na bezczynność Komisji Prawa Autorskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o wznowienie postępowań w sprawach o zatwierdzenie tabel wynagrodzeń i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

[...] Spółka z o.o. w K. w dniu 13 listopada 2007 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Komisji Prawa Autorskiego polegającą na braku rozpatrzenia wniesionego przez poprzednika prawnego wniosku o wznowienie postępowań zakończonych orzeczeniami Komisji Prawa Autorskiego zatwierdzającymi tabele wynagrodzeń.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalając skargę wyrokiem z dnia 6 marca 2008 r., sprostowanym postanowieniem z dnia 27 marca 2008 r., stwierdził, że zarzutu bezczynności nie można postawić Komisji Prawa Autorskiego, skoro organ ten nie otrzymał od Ministra Kultury Dziedzictwa Narodowego wniosku

o wznowienia postępowania wraz z aktami sprawy. Zarzut bezczynności można postawić co najwyżej Ministrowi Kultury i Dziedzictwa Narodowego, skoro ten, otrzymawszy wniosek o wznowienie postępowań skierowany do Komisji Praw Autorskiego nie uznał się za organ niewłaściwy w sprawie i nie przekazał tego wniosku do organu właściwego - Komisji Prawa Autorskiego, w trybie art. 65 § 1 k.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny uchylając wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przede wszystkim podniósł, iż skarżąca Spółka wniosła skargę na bezczynność Komisji Prawa Autorskiego. Oznacza to, że w tej sprawie stroną jest Komisja Prawa Autorskiego, której bezczynność jest przedmiotem skargi. Z akt sprawy wynika, że w toku postępowania sądowego jako organ będący stroną występował Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, któremu to organowi doręczono zawiadomienie o rozprawie oraz pełnomocnik tego Ministra brał udział w rozprawie w dniu 6 marca 2008 r. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż sprawa została rozpoznana bez udziału Komisji Prawa Autorskiego, która jest stroną w tej sprawie, co oznacza, że ta strona została pozbawiona możliwości obrony swych praw w rozumieniu art. 183 § 2 pkt 5 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Niezależnie od powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny, uznał, że nie można z góry przyjąć, iż z uwagi na utratę mocy obowiązującej z dniem 1 września 2006 r. przepisu art. 108 ust. 3 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, organ może nie rozpoznać sprawy, w której wniesione zostało podanie o wznowienie postępowania z tej przyczyny, iż decyzja ostateczna została wydana na podstawie przepisu, co do którego Trybunał orzekł niezgodność z Konstytucją. Nie ulega zaś wątpliwości, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli zostanie wniesione podanie o wznowienie postępowania, organ obowiązany jest to podanie załatwić, bez względu na zmiany stanu prawnego po wydaniu decyzji ostatecznej, które to zmiany mogą mieć jedynie znaczenie dla sposobu załatwienia podania o wznowienie postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny podniósł także, że Sąd pierwszej instancji w ogóle nie zwrócił uwagi na to, w jakich sprawach administracyjnych skarżąca Spółka wniosła skargi na bezczynność Komisji Prawa Autorskiego. Ze skargi wynika, że Spółka zaskarżyła bezczynność Komisji w bliżej nieokreślonych sprawach o wznowienie postępowań zakończonych orzeczeniami Komisji zatwierdzającymi tabele wynagrodzeń, odwołując się do wniosku z dnia 29 września 2006 r., w którym również zostało wyrażone ogólne żądanie wznowienia wszystkich postępowań w celu uchylenia orzeczeń Komisji zatwierdzających tabele wynagrodzeń dla poszczególnych organizacji zbiorowego zarządzania. Nie zostało więc wskazane, w których sprawach zakończonych decyzją ostateczną Spółka żądała wznowienia postępowań i w których sprawach wniosła skargę na bezczynność Komisji Prawa Autorskiego. Naczelny Sąd Administracyjny dalej wyjaśnił, że skargę na bezczynność organu, tak jak każdą skargę, wnosi się w określonej sprawie administracyjnej, co oznacza konieczność wskazania w jakiej sprawie skarżący zarzuca bezczynność organu. Jeżeli w jednym piśmie zaskarżono bezczynność w więcej niż w jednej sprawie administracyjnej skargi podlegają rozdzieleniu (art. 57 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Ma to zasadnicze znaczenie także z tego powodu, że organem administracji publicznej właściwym do rozpoznania żądania wznowienia postępowania jest organ, który wydał w sprawie decyzję ostatniej instancji (art. 150 § 1 K.p.a.), co oznacza, że w sprawach, w których została wydana decyzja ostateczna kończąca postępowanie przez organ odwoławczy, właściwy w sprawie wznowienia postępowania jest ten organ. Z odpowiedzi na skargę złożonej przez Ministra można jedynie wnosić, że szereg postępowań o zatwierdzenie tabel wynagrodzeń zostało zakończonych decyzjami ostatecznymi, w tym w niektórych z tych spraw zostały wydane decyzje nie tylko przez Komisję Prawa Autorskiego, ale także przez Ministra. W tym stanie rzeczy Sąd, już po wniesieniu skargi na bezczynność Komisji Prawa Autorskiego, powinien wezwać skarżącą Spółkę do uzupełnienia braków skargi przez wskazanie spraw, z jej wniosku o wznowienie postępowań, zakończonych określonymi decyzjami ostatecznymi, w których zarzuca Komisji Prawa Autorskiego bezczynność. Obowiązek ten obciąża skarżącego i jego dopełnienie nie może być zastąpione przez wskazanie tych sprawa w odpowiedzi na skargę, tym bardziej że skarga dotyczy bezczynności Komisji Prawa Autorskiego a nie Ministra.

[...] spółka z o.o. z siedzibą w W. pismami z dnia 20 kwietnia

i 30 września 2009 r. sprecyzowała zakres skargi, wskazując w których sprawach zakończonych ostateczną decyzją Spółka żądała wznowienia postępowań i w których sprawach wniosła skargę na bezczynność Komisji Prawa Autorskiego, a w których na bezczynność Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Pismem z dnia 4 maja 2009 r. [...] sp. z o.o. w W. poinformowała, że z dniem 1 września 2008 r. nastąpiło połączenie [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. z [...] sp. z o.o. z siedzibą w K. i z dniem tym [...] sp. z o.o. przejęła wszystkie prawa i obowiązki [...] sp. z o.o.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie z dnia 19 czerwca 2009 r. zawarte w piśmie z dnia 13 listopada 2007 r. skargi na bezczynność zostały rozdzielone.

W związku z powyższym niniejsza sprawa o sygn. akt I SAB/Wa 61/09 dotyczy skargi na bezczynność Komisji Prawa Autorskiego polegającą na nierozpoznaniu wniosku [...] spółka z o.o. w W. o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Komisji Prawa Autorskiego z dnia [...] maja 1998 r.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego w odpowiedzi na tak zmodyfikowaną skargę podniósł, że nie jest możliwe przekazanie skargi do Komisji Prawa Autorskiego ani udzielenie przez ten organ odpowiedzi na skargę. Uzasadniając swoje stanowisko Minister wskazał, że wyrokiem z dnia 24 stycznia 2006 r., sygn. akt SK 40/04 Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją RP art. 108 ust. 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 90, poz. 631 ze zm.). Przepis art. 108 ust. 3 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych ustanawiał normę kompetencyjną dla ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego do wyznaczenia składów orzekających w sprawach wniosków o zatwierdzenie tabel wynagrodzeń za korzystanie z przedmiotów praw autorskich i praw pokrewnych, składanych przez organizację zbiorowego zarządzania oraz stanowił podstawę prawną dla wyznaczonego przez ministra składu orzekającego do zatwierdzenia lub odmowy zatwierdzenia tych tabel. Organem posiadającym wyłączną kognicję do rozpatrzenia wniosku o zatwierdzenie tabeli wynagrodzeń jest siedmioosobowy skład Komisji Prawa Autorskiego. Zgodnie z art. 148 k.p.a. do takiego siedmioosobowego składu należałaby ocena jaki organ jest właściwy do rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania.

W związku z uchyleniem art. 108 ust. 3 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych – w ocenie Ministra - nie jest możliwe ani powołanie składów Komisji, które mogłyby formalnie przekazać wnioski o wznowienie Ministrowi Kultury i Dziedzictwa Narodowego, ani też rozpatrzenie takich wniosków przez Ministra. Minister podtrzymał stanowisko wyrażone we wcześniejszych pismach, iż utracił podstawę prawną do wyznaczania siedmioosobowych składów, które jako jedyne były właściwe w sprawach związanych z zatwierdzaniem lub odmową zatwierdzenia tabel wynagrodzeń. Wszelkie działania Ministra podejmowane wobec Komisji muszą dotyczyć konkretnych składów powołanych do rozpatrzenia konkretnych wniosków zgodnie z ustawą. Ustawa nie przekazuje jakichkolwiek kompetencji całości Komisji jako listy arbitrów, brak jest też przepisów ustrojowych o organizacji wewnętrznej oraz zasad postępowania Komisji jako listy arbitrów. W związku z uchyleniem podstawy prawnej do rozpatrywania spraw związanych z zatwierdzeniem lub odmową zatwierdzenia tabel wynagrodzeń, kompetencję w tym zakresie utracił także Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W obowiązującym stanie prawnym brak jest zatem przepisów prawa materialnego, dotyczących podejmowania decyzji w zakresie tabel wynagrodzeń. Zdaniem organu, podejmowanie takich decyzji przez ministra stanowiłoby złamanie zasady legalizmu wyrazone w art. 7 Konstytucji RP, a także w art. 6 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co nasypuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W związku z tym zarzuty skargi w tym zakresie muszą pozostać poza rozważaniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2009 r. wypowiedział się wiążąco na temat obowiązku organu załatwienia podania o wznowienie postępowania w sytuacji zmiany stanu prawnego po wydaniu decyzji ostatecznej.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że wniesione podanie o wznowienie postępowania wymaga załatwienia przez organ, poprzez wydanie określonego rozstrzygnięcia. Rodzaj i treść rozstrzygnięcia zależy od okoliczności sprawy i nie można z góry przyjąć, iż z uwagi na utratę mocy obowiązującej z dniem 1 września 2006 r. przepisu art. 108 ust. 3 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, organ może nie rozpoznać sprawy, w której wniesione zostało podanie o wznowienie postępowania z tej przyczyny, iż decyzja ostateczna została wydana na podstawie przepisu, co do którego Trybunał orzekł niezgodność z Konstytucją. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że w sprawie ze skargi na bezczynność organu nie chodzi

o to, jakiej treści rozstrzygnięcie w sprawie powinno być wydane, ale o to, czy toczy się sprawa administracyjna, którą organ ma obowiązek załatwić. Nie ulega zaś wątpliwości, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli zostanie wniesione podanie o wznowienie postępowania, organ obowiązany jest to podanie załatwić, bez względu na zmiany stanu prawnego po wydaniu decyzji ostatecznej, które to zmiany mogą mieć jedynie znaczenie dla sposobu załatwienia podania o wznowienie postępowania.

Z akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy wynika, że [...] spółka z o.o. w K. złożyła wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Komisji Prawa Autorskiego z dnia [...] maja 1998 r. w sprawie cennika wynagrodzeń autorskich za korzystanie z praw autorskich do utworów plastycznych. Wniosek ten do dnia rozpoznawania sprawy przez Sąd nie został załatwiony przez organ.

Niezasadne jest stanowisko Ministra co do tego, że brak jest organu, któremu można by przekazać, zgodnie z art. 148 k.p.a., podanie o wznowienie postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie wskazał, że utrata mocy obowiązującej art. 108 ust. 3 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych nie oznacza, iż zniesiony został organ Komisja Prawa Autorskiego. Powołanie tego organu wynika z art. 108 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, który nadal obowiązuje, a szczegółowe zasady i tryb działania Komisji określa rozporządzenie Ministra Kultury i Sztuki z dnia 22 grudnia 1994 r., wydane na podstawie nadal obowiązującego przepisu art. 108 ust. 9 tej ustawy. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że obsługę techniczno-organizacyjną Komisji Prawa Autorskiego zapewnia Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a więc ten sam urząd, którym kieruje Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego (§ 5 rozporządzenia Ministra Kultury i Sztuki z dnia 22 grudnia 1994 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu działania Komisji Prawa Autorskiego, wynagrodzenia jej członków, wysokości opłat za postępowanie przed tą Komisją oraz zasad ich wnoszenia).

Mając powyższe na uwadze, Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę uznał, że Komisja Prawa Autorskiego pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Komisji Prawa Autorskiego z dnia 26 maja 1998 r. i na podstawie art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 powyższej ustawy.