Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 192/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1,2,7
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
article: art. 20 ust. 2 pkt 1 i art. 28 ust. 1,3
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Protokolant Referent Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2016 r. w Radomiu sprawy ze skargi D. [...] D. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z Programu Rolnośrodowiskowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga D. D. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa w W. z [...] stycznia 2016 r. Nr [...]

w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych.

Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco:

W dniu 15 maja 2010 r. D. D. (zwany dalej: beneficjent, skarżący, producent rolny) złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. (zwany dalej: Kierownik BP, organ I instancji) wniosek

o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (zwana także: płatność PŚ) na 2010 r. deklarując działalność w ramach Pakietu 1 - Rolnictwo zrównoważone w wariancie 1.1 - zrównoważony system gospodarowania na powierzchni [...]ha i Pakietu 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone w wariancie 3.1 ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na powierzchni [...]ha.

Decyzją Nr [...] z [...] grudnia 2010 r. Kierownik BP przyznał beneficjentowi płatność rolnośrodowiskową w wysokości [...] zł, w tym z tytułu realizacji pakietu 1 wariantu 1.1 kwotę [...] zł do powierzchni [...] ha i z tytułu pakietu 3 wariantu 3.1. kwotę [...] zł do powierzchni [...] ha. Ww. decyzja została doręczona skarżącemu za potwierdzeniem odbioru 22 grudnia 2010 r., zaś przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego [...] stycznia 2011 r.

W dniu 17 maja 2011 r. beneficjent złożył do organu I instancji wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności PRŚ na 2011 r. w ramach Pakietu 1 wariant 1.1 deklarując działalność na powierzchni [...] ha i Pakietu 3 wariant 3.1 deklarując działalność na powierzchni [...] ha.

Decyzją Nr [...] z [...] grudnia 2011 r. Kierownik BP przyznał skarżącemu płatność PRŚ w wysokości [...] zł, w tym z tytułu realizacji pakietu 1 wariantu 1.1 kwotę [...] zł do powierzchni [...] ha i z tytułu pakietu 3 wariantu 3.1. kwotę [...] zł do powierzchni [...] ha. Ww. decyzja została doręczona skarżącemu zastępczo 9 stycznia 2012 r., zaś przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego [...] stycznia 2012 r.

W dniu 15 maja 2012 r. skarżący złożył do organu I instancji wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności PRŚ na 2012 r. w ramach Pakietu 1 wariant 1.1 deklarując działalność na obszarze [...] ha i Pakietu 3 wariant 3.1 deklarując działalność na powierzchni [...] ha.

Decyzją Nr [...] z [...] stycznia 2013 r. Kierownik BP przyznał skarżącemu płatność PRŚ w wysokości [...] zł, w tym z tytułu realizacji pakietu 1 wariantu 1.1 kwotę [...] zł do powierzchni 27,88 ha i z tytułu pakietu 3 wariantu 3.1. kwotę [...] zł do powierzchni [...] ha. Ww. decyzja jako uwzględniająca żądanie beneficjenta w całości podlegała (wg. organu) doręczeniu na żądanie strony, skarżący wniosku takiego nie złożył, zatem została ona w aktach sprawy. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego 4 lutego 2013 r.

W dniu 14 maja 2013 r. beneficjent złożył kolejny wniosek kontynuacyjny

o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r. deklarując do pakietu 1 wariant 1.1 użytki rolne o powierzchni [...] ha i pakietu 3 wariant 3.1 użytki rolne

o powierzchni [...] ha.

Decyzją Nr [...] z [...] stycznia 2014 r. Kierownik BP przyznał skarżącemu płatność PRŚ w wysokości [...] zł, w tym z tytułu realizacji pakietu 1 wariant 1.1 kwotę [...] zł do powierzchni [...] ha oraz z tytułu pakietu 3 wariant 3.1 kwotę [...] zł do powierzchni [...] ha. Ww. decyzja jako uwzględniająca żądanie beneficjenta w całości podlegała (wg. organu) doręczeniu na żądanie strony, skarżący wniosku takiego nie złożył, zatem została ona w aktach sprawy. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego 7 lutego 2014 r.

W dniu 13 maja 2014 r. beneficjent złożył do organu I instancji wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności PRŚ na 2014 r. deklarując w ramach pakietu 1 wariant 1.1. grunty rolne o powierzchni [...] ha i pakietu 3 wariant 3.1 grunty rolne

o powierzchni [...] ha.

W związku z tym, iż był to 5 rok realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego przez beneficjenta organ dokonał sprawdzenia działek deklarowanych do płatności,

w wyniku czego stwierdzono nieprawidłowości dotyczące nie przestrzegania prawidłowego doboru i następstwa roślin na działkach rolnych: G (o powierzchni [...] ha – zmniejszenie o 2,83%), H (o powierzchni [...]ha – zmniejszenie o 8,01%), IIIIIAA (o powierzchni [...]ha – zmniejszenie o 3,06%), M (o powierzchni [...] ha – zmniejszenie o 3,52%), MM (o powierzchni [...] ha – zmniejszenie o 3,73%), MA

(o powierzchni [...] ha – zmniejszenie o 7,57 %), MMA (o powierzchni [...] ha – zmniejszenie o 1,02 %), MMB (o powierzchni [...] ha – zmniejszenie o 0,44 %), MMC (o powierzchni [...] ha – zmniejszenie o 0,52 %), T (o powierzchni [...] ha –zmniejszenie o 4,66 %), TT (o powierzchni [...] ha – zmniejszenie o 11,54 %),

W (o powierzchni [...] ha – zmniejszenie o 7,60 %), WA (o powierzchni [...] ha – zmniejszenie o 7,57 %), Y (o powierzchni [...] ha – zmniejszenie o 1,05 %). Stwierdzono, że wymóg zmianowania rośliny w plonie głównym nie został zachowany na powierzchni [...] ha.

W tym stanie sprawy decyzją Nr [...] z [...] grudnia 2014 r. organ

I instancji przyznał skarżącemu płatność PRŚ za 2014 rok w kwocie [...] zł, w tym do pakietu 1 wariant 1.1 kwotę [...] do powierzchni [...] ha i do pakietu 3 wariant 3.1 kwotę [...] zł do powierzchni [...] ha. Ww. decyzja doręczona została beneficjentowi za potwierdzeniem odbioru 8 grudnia 2014 r., zaś przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez skarżącego 29 grudnia 2014 r. Decyzja organu I instancji z 4 grudnia 2014 r. była na skutek odwołania beneficjenta przedmiotem oceny organu odwoławczego, który rozstrzygnięciem z [...] lutego 2015 r. ([...]) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Zawiadomieniem z 2 lipca 2015 r. organ i instancji poinformował skarżącego

o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego przyznanych skarżącemu na podstawie decyzji z [...] grudnia 2011 r., [...] stycznia 2013 r. i [...] stycznia 2014 r.,

w związku z niedotrzymaniem zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Decyzją Nr [...] z [...] września 2015 r. Kierownik BP, działając na podstawie art. 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, ze zm., zwana dalej: k.p.a.), art. 29 ust. 1, 2, 7 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98, poz. 634, ze zm., zwana dalej: ustawą o Agencji)

w związku z art. 20 ust. 2 pkt 1 i art. 28 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r.

o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173, zwana dalej: ustawą ONW), art. 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE Nr L 25, str. 8 z 28.1.2011, ze zm., zwane dalej: rozporządzeniem 65/2011), orzekł o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z programu rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości [...] zł.

Odwołanie na powołaną decyzję złożył beneficjent podnosząc, że Kierownik BP nie wskazał na jakiej podstawie ustalono rozbieżności pomiędzy wynikającym

z decyzji zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, a rzeczywistym stanem faktycznym upraw prowadzonych w jego gospodarstwie.

Uważa, że organ I instancji błędnie przyjął powierzchnię zadeklarowanych działek, na których miały być prowadzone uprawy określone w zobowiązaniu rolnośrodowiskowym. Powierzchnia użytków ornych na których miało być realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe wynosiła w 2014 r. zgodnie z wnioskiem [...] ha objętych pakietem 1 w wariancie 1.1. oraz [...] ha objętych pakietem 3. Powierzchnia upraw zadeklarowana na 2014 r. odbiega więc od powierzchni, którą ustalił organ

w decyzji.

Wskazaną na wstępie i stanowiącą przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie decyzją Nr [...] z [...] stycznia 2016 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (zwany dalej: Dyrektor ARiMR, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138

§ 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 10 ust. 2 oraz art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy o Agencji, orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że wypłacone nienależnie beneficjentowi środki publiczne za lata 2011 - 2013 z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego pochodzą ze środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz ze środków krajowych przeznaczonych na współfinansowanie tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust.

1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o Agencji.

Beneficjent składając 15 maja 2010 r. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na rok 2010 zobowiązał się do realizacji 5 - letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Powyższe zobowiązanie zostało określone w decyzji organu

I instancji Nr [...] z [...] grudnia 2011 r. o przyznaniu płatności PRŚ, zgodnie z którą jako termin rozpoczęcia 5-letniego okresu zobowiązania przyjęto dzień 15 marca 2010 r. Powyższe wynika wprost z brzmienia § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 33, poz. 262 ze zm., zwane dalej: rozporządzeniem z 2009 r.), zgodnie z którym płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu, który realizuje 5 - letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 WE z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. Urz. UE L 277 z 21 października 2005 r., str. 1, ze zm.), obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku

o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych.

Wyjaśnił, iż z uwagi na stwierdzone w 2014 r. nieprawidłowości w realizacji programu rolnośrodowiskowego w sprawie przyznania płatności PRŚ za 2014 r. znalazł zastosowanie zapis § 38 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi

z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361, ze zm., zwane dalej: rozporządzeniem z 2013 r.), zgodnie z którym jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów określonych w części 1. Pakiet 1. Rolnictwo zrównoważone załącznika nr 3 do rozporządzenia, płatność rolnośrodowiskowa dotycząca pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1 przysługuje

w danym roku w wysokości zmniejszonej o tyle procent, ile odpowiada stosunkowi powierzchni gruntów ornych, na których stwierdzono to uchybienie, do powierzchni wszystkich gruntów ornych, na których powinny być przestrzegane te wymogi w ramach tego pakietu. W myśl zaś punktu I ppkt 1 ww. powołanego załącznika nr 3 do rozporządzenia, jednym z wymogów dla Pakietu 1. Rolnictwo zrównoważone jest przestrzeganie prawidłowego doboru i następstwa roślin, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin, każdego z innej grupy roślin, z wyłączeniem roślin wieloletnich.

Podał, iż w trakcie rozpatrywania wniosku producenta rolnego o przyznanie płatności PRŚ na 2014 rok Kierownik BP stwierdził nieprzestrzeganie przez beneficjenta powyższego wymogu na działkach rolnych G, H, IIIIIAA, M, MM, MMA, MMB, MMC, TT, W, WA, Y, T, IK, MA o łącznej powierzchni 23,19 ha. Powyższe ustalenie zgodnie z brzmieniem § 38 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia z 2013 r. skutkowało zmniejszeniem należnej beneficjentowi płatności o określony procent sankcji, tj. 67,55%.

W sprawie znajduje zastosowanie (obowiązujący od roku 2011) art. 18 ust.

1 rozporządzenia 65/2011, zgodnie z którym, w sytuacji stwierdzenia braku spełnienia odpowiednich norm obowiązkowych, a także minimalnych wymogów dotyczących stosowania nawozów i środków ochrony roślin, innych odpowiednich wymogów obowiązkowych, o których mowa w art. 39 ust. 3, art. 40 ust. 2 oraz art. 47 ust.

1 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U. L 277 z 21.10.2005, str. 1), oraz zobowiązań wykraczających poza takie normy i wymogi; lub kryteriów kwalifikowalności innych niż kryteria związane z wielkością obszaru lub liczbą zwierząt zadeklarowanych

w przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia

i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych. Zatem, w sytuacji stwierdzenia nieprzestrzegania przez rolnika wymogu oprócz zmniejszenia płatności w danym roku, powstaje obowiązek zwrotu płatności przyznanych od 2011 r. w wysokości odpowiadającej równowartości sankcji nałożonej na beneficjenta.

W związku z nałożoną na beneficjenta sankcją z tytułu stwierdzonego w 2014 r. uchybienia w realizacji programu organ odwoławczy ustalił, że skarżący zobowiązany jest do zwrotu płatności rolnośrodowiskowej otrzymanej w latach 2011-2013

w wysokości [...] zł, tj.: •[...] zł za 2011 rok (67,55% kwoty przyznanej decyzją Nr [...] z [...] grudnia 2011 r. za realizację wariantu 1.1 - [...]zł); •[...]zł za 2012 rok (67,55% kwoty przyznanej decyzją Nr [...] z [...] stycznia 2013 r. za realizację wariantu 1.1 – [...] zł); •[...]zł za 2013 rok (67,55% kwoty przyznanej decyzją Nr [...] z [...] stycznia 2014 r. za realizację wariantu 1.1 – [...]zł).

Odnosząc się do kwestii odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności Dyrektor ARiMR stwierdził, iż zgodnie z art. 28a ustawy ONW, w przypadku określonym w art. 33 ust. 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 209

z 11.08.2005, str. 1, ze zm.) organ właściwy w sprawie przyznania płatności, odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności z tytułu pomocy, jeżeli kwota, o której mowa w art. 5a rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych

i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06.2006, str. 90, ze zm., zwane dalej: rozporządzeniem 885/2006), nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji i (WE) nr 883/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w odniesieniu do prowadzenia kont przez agencje płatnicze, deklaracji wydatków i dochodów oraz warunków zwrotu wydatków

w ramach EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06.2006, str. 1, ze zm., zwane dalej: rozporządzeniem 883/2006), wedle którego stosowany kurs wymiany walut jest przedostatnim kursem wymiany walut ustanowionym przez Europejski Bank Centralny przed miesiącem, w odniesieniu do którego wydatki i dochody przeznaczone na określony cel zostają zadeklarowane, tj. kurs według którego nastąpiła wypłata danych płatności. Zgodnie z art. 5a rozporządzenia 885/2006, warunki określone w art. 32 ust. 6 lit. a) oraz w art. 33 ust. 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 uznaje się za spełnione, jeśli kwota podlegająca zwrotowi przez beneficjenta w odniesieniu do płatności indywidualnej w ramach jednego programu pomocy nie przekracza sumy 100 EUR, nie licząc odsetek. Zgodnie z tabelą korelacji, dotychczas obowiązującemu art. 33 rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, odpowiada aktualnie art. 54 i 56 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013.

W niniejszej sprawie w odniesieniu do kampanii 2011 kurs euro ustalony na dzień 12 stycznia 2012 r., zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia 883/2006, ogłoszony

w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej 2011/C 391/01 wynosi [...] zł. Równowartość 100 euro przeliczona na złote na podstawie ww. kursu wynosi [...] zł. W odniesieniu do kampanii 2012 kurs euro ustalony na dzień 4 lutego 2013 r., zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia 883/2006, ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej 2013/C 29/01 wynosi 4,1988 zł. Równowartość 100 euro przeliczona na złote na podstawie ww. kursu wynosi 419,88 zł. W odniesieniu do kampanii 2013 kurs euro ustalony na dzień 7 lutego 2014 r., zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia 883/2006, ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej 2013/C 28/06 wynosi 4,2312 zł. Równowartość 100 euro przeliczona na złote na podstawie ww. kursu wynosi 423,12 zł.

Kwota stanowiąca równowartość 100 euro, od ustalenia której odstępuje Kierownik BP Agencji, dotyczy sprawy o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej

w ramach jednej kampanii, dla tego samego rolnika. W rozpatrywanej sprawie, na kwotę nienależnie pobranych płatności składają się kwoty płatności PRŚ w wysokości: - [...] zł przyznanej za 2011 r., - [...] zł przyznanej za 2012 r., - [...] zł przyznanej za 2013 r. Kwoty nienależnie pobranych płatności za lata 2011 - 2013 przekraczają kwotę stanowiącą równowartości 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia 883/2006. Tym samym w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.

Odnosząc się do złożonego odwołania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych organ odwoławczy stwierdził, iż nie zawiera ono żadnych wyjaśnień i argumentów mających wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia, a tym samym nie zasługuje na uwzględnienie. Wyjaśnił w tym zakresie, że kwestie dotyczące zastosowanych w 2014 r. sankcji wynikających ze stwierdzonych uchybień w realizacji programu rolnośrodowiskowego były przedmiotem postępowania w sprawie przyznania płatności, a nie postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych. Postępowanie dotyczące przyznania płatności poprzedza postępowanie w sprawie ustalenia obowiązku zwrotu płatności pobranych nienależnie lub nadmiernie. Sprawa przyznania płatności stanowiła przedmiot odrębnego postępowania zakończonego wydaniem przez Kierownika BP decyzji Nr [...] z [...] grudnia 2014 r. Powyższa decyzja została poddana kontroli organu odwoławczego, który decyzją Nr [...] z [...] lutego 2015 r. orzekł jej zgodność z przepisami. Jest to rozstrzygnięcie ostateczne w sprawie. Zatem zarzuty skarżącego w tej kwestii nie dotyczą postępowania, w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności PRŚ. Postępowanie w zakresie przyznania płatności jest bowiem postępowaniem odrębnym, opartym na samodzielnych przesłankach faktycznych i prawnych.

Podał, iż w postępowaniu dotyczącym określenia kwoty nienależnie pobranej pomocy, organy nie rozpatrują ponownie kwestii, które były badane przy rozpoznawaniu wniosków o przyznanie pomocy na poszczególne lata realizowanego wieloletniego programu rolnośrodowiskowego. Kluczowe znaczenie ma bowiem ustalenie, że rolnik - już po przyznaniu mu pomocy na taki program - nie wykonywał operacji w całości lub

w części lub obowiązków związanych z jej wykonaniem.

Podał także, iż postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie przeprowadzone zostało prawidłowo, z zachowaniem zasad procedury.

Dyrektor ARiMR wskazał dalej, iż w przedmiotowym postępowaniu był zobowiązany do ustalenia, czy skarżący pobrał nienależnie płatności za lata 2011 - 2012, a także do ustalenia, czy nie zachodzą przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, określone w art. 5 ust.

3 rozporządzenia 65/2011. Zgodnie z tym przepisem obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

Ocenił, że w niniejszej sprawie płatność PRŚ przekazana 12 stycznia 2012 r.,

4 lutego 2013 r. oraz 7 lutego 2014 r. na rachunek bankowy beneficjenta, nie wynikała

z pomyłki organu I instancji. Przedmiotową płatność skarżący uzyskał na mocy decyzji Kierownika BP Nr [...] z [...] grudnia 2011 r., Nr [...]

z [...] stycznia 2013 r. oraz Nr [...] z [...] stycznia 2014 r., wydanych na podstawie złożonych przez beneficjenta wniosków o przyznanie płatności. Ww. płatności stały się płatnościami nienależnymi w wyniku ujawnienia, że beneficjent uchybił wymogom realizacji programu rolnośrodowiskowego. Fakt ten miał miejsce po wydaniu przez organ I instancji ww. decyzji o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowych za lata 2011 - 2013 i po realizacji przedmiotowej płatności na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów.

Stwierdził dalej, że w odniesieniu do płatności za lata 2011 - 2013 kwestię przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności należy oceniać

w oparciu o przepis art. 3 ust. 1, w związku z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE Nr L 312, s. 1 z 23.12.1995 r. ze zm.), który stanowi, że okres przedawnienia do ustalenia obowiązku zwrotu dla płatności pobranych nienależnie finansowanych w całości lub części ze środków unijnych wynosi 4 lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, najpóźniej 8 lat od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, w przypadku przerwania okresu przedawnienia,

a w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku ulega przedłużeniu do momentu ostatecznego zakończenia programu.

W związku z tym, że program rolnośrodowiskowy jest programem wieloletnim, przyjął, że okres przedawnienia biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu - w tym przypadku do 31 grudnia 2015 r. W związku z powyższym,

w niniejszej sprawie nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia, gdyż przed dniem 31 grudnia 2015 r., tj. w dniu 14 września 2015 r., została skutecznie doręczona stronie decyzja Nr [...] z [...] września 2015 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu Rrolnośrodowiskowego.

W konsekwencji uznał, iż kwota płatności rolnośrodowiskowej za lata 2011 - 2013 w wysokości [...] zł jest płatnością nienależną, nie zostały jednak spełnione przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu przez skarżącego kwoty nienależnie pobranych płatności, określone w art. 5 ust. 3 rozporządzenia 65/2011 oraz art. 3 ust.

1, w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95.

Skargę do sądu administracyjnego na powołaną wyżej decyzję złożył skarżący wnioskując o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zwrot kosztów postępowania. Wydanej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 8 art. 9, art. 11 k.p.a. polegające w szczególności na: •nie dostatecznym wyjaśnieniu podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji Kierownika BP dotyczącej ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z Programu Rolnośrodowiskowego; •nie dostatecznym wyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy w szczególności nie wzięciu pod uwagę faktu, że istnieją rozbieżności w ustalonej przez organ powierzchni gruntów w gospodarstwie skarżącego, a rzeczywistym stanem faktycznym oraz nie uwzględnił zastrzeżeń skarżącego co do niedoprecyzowania podstaw faktycznych decyzji o ustaleniu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych; •braku pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej poprzez utrzymanie w mocy decyzji niezgodnej z istniejącym w sprawie stanem faktycznym oraz niedostateczne uzasadnienie decyzji.

Uzasadniając skargę beneficjent podał, że zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 7, art. 8, art. 9 oraz art. 11 k.p.a. co czyni tą decyzję wadliwą i uzasadnia konieczność wyeliminowania przedmiotowej decyzji z obrotu prawnego. Uzasadnione wątpliwości w przedmiocie legalności wydanych przez organy obu instancji decyzji budzi zarówno sposób, w jaki stwierdzono nieprawidłowości tj. brak dokładnego poinformowania strony o dowodach, na podstawie których ustalono, że doszło do nienależnego pobrania płatności PRŚ jak również sama powierzchnia upraw, od której wyliczono procentowe zmniejszenie płatności rolnośrodowiskowej. Wskazał, że organ odwoławczy nie wskazał, na jakiej podstawie ustalił rozbieżności pomiędzy wynikającym z decyzji zobowiązaniem rolnośrodowiskowym a rzeczywistym stanem faktycznym upraw prowadzonych w moim gospodarstwie. W decyzji, o której mowa powyżej wskazano na powierzchnię upraw, na których wykryto nieprawidłowości związane z niezachowaniem prawidłowego następstwa roślin, jednak nie zamieszczono tam informacji o dowodach, na podstawie których oparto powyższą decyzję. Organ nie wskazał, w jaki sposób prowadził postępowanie dowodowe, jakie dowody uznał za wiarygodne oraz w jaki sposób dokonał oceny dowodów, na podstawie których rozstrzygnął sprawę.

Błędnie także przyjął, że powierzchnia zadeklarowanych działek, na których miały być prowadzone uprawy określone w zobowiązaniu rolnośrodowiskowym wynosi 36,89 ha, ponieważ powierzchnia użytków ornych na których miało być realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe wynosiła w planie pięcioletnim [...]ha w ramach pakietu 1 wariant 1.1 oraz [...] ha w ramach pakietu 3 wariant 3.1.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd jest skarga beneficjenta na decyzję Dyrektora ARiMR, utrzymującą w mocy decyzję Kierownika BP o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego

w wysokości [...] zł. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, Sąd nie dopatrzył się ww. naruszeń dających podstawę do uwzględnienia skargi.

W ocenie Sądu, w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez organy obu instancji, nie doszło do uchybień w zakresie gromadzenia i ustalenia stanu faktycznego oraz oceny dowodów, w szczególności nie zostały naruszone zasady określone w art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 11 oraz art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Wyjaśnić należy, że kwestia ustalenia nienależnych lub nadmiernie pobranych środków publicznych przez rolnika jest indywidualną sprawą administracyjną rozstrzyganą w postępowaniu administracyjnym według przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do dyspozycji przepisu art. 21 ust. 1 ustawy ONW do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji wydawanych przez organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy tejże ustawy stanowią inaczej. Według art. 21 ust. 2 tej ustawy, w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw

i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Powyższe zasady stanowią powtórzenie reguł zawartych w k.p.a,

z zaznaczeniem wszakże ich pewnej odrębności. Pierwszą z nich jest zasada praworządności, którą odzwierciedlają postanowienia art. 7 k.p.a. Według zaś reguły drugiej, organ zobowiązany jest w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że druga z zasad została ograniczona w stosunku do ogólnej reguły ujętej w art. 77 § 1 k.p.a., ponieważ na organ został nałożony obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, jednakże bez zobowiązania tego organu do podejmowania z urzędu wszelkiej inicjatywy co do zebrania materiału dowodowego. Wprowadzenie takiego uregulowania nie może pozostać bez związku z zasadą rozłożenia ciężaru dowodu. Rozwiązania przyjęte

w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez organy Agencji wskazują, że to strona musi wykazywać się wzmożoną aktywnością w gromadzeniu oraz przedstawianiu dowodów i nie może oczekiwać, że organ prowadzący postępowanie będzie z urzędu podejmował wszelkie środki dowodowe niezbędne do dokładnego

i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Jak stanowi art. 21 ust. 3 ustawy ONW, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu,

o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Takie ograniczenie wynika z charakteru przyznawanych środków, które są przyznawane bezzwrotnie, jeśli beneficjenci zrealizują warunki pomocy. Z tych względów ich sytuacja prawna nie może być oceniania przez ten sam pryzmat, co adresata aktu lub czynności administracyjnej realizowanego w zakresie imperium państwa.

Zdaniem Sądu postępowania dowodowe w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo, z uwzględnieniem wskazanych powyżej przepisów,

a istotne okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości. Jak bowiem wynika z ustaleń organów, pomimo rozpoczęcia 15 marca 2010 r. realizacji zobowiązania pięcioletniego w ramach Pakietu 1 - Rolnictwo zrównoważone w wariancie 1.1 - zrównoważony system gospodarowania na powierzchni [...] ha i Pakietu 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone w wariancie 3.1 ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na powierzchni [...] ha, producent rolny nie przestrzegał prawidłowego doboru

i następstwa roślin, przy zastosowaniu co najmniej trzech gatunków roślin, każdego

z innej grupy roślin, z wyłączeniem roślin wieloletnich. Wymóg zmianowania rośliny

w plonie głównym nie został zachowany na powierzchni [...] ha.

Przechodząc do oceny merytorycznej zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności wskazać należy, iż pomoc finansowa w postaci płatności rolnośrodowiskowej

z udziałem środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich przewidziana była w ramach realizacji Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich określonego w art. 15 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005

z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE z 2005 r., Nr L 277, s. 1). Ogólne zasady określone w rozporządzeniu Rady zostały uszczegółowione w rozporządzeniach wykonawczych. Na gruncie regulacji krajowych warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania tej pomocy określa przywołana wyżej ustawa ONW. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 14 tego aktu, realizacja Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich obejmuje między innymi działanie "Program rolnośrodowiskowy". Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, pomoc jest przyznawana na wniosek osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej. Wnioskodawca zatem sam określa treść swojego żądania, a decyzję w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej organ ARiMR wydaje w oparciu o dane podmiotowe i przedmiotowe podane we wniosku.

Szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy

w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" określają rozporządzenia wykonawcze wydane na podstawie art. 29 ustawy ONW. W odniesieniu do płatności za rok 2011 i 2012 obowiązywało przywołane wyżej rozporządzenie z 2009 r., zaś od 15 marca 2013 r. obowiązuje rozporządzenie z 2013 r.

Z obydwu rozporządzeń wynika, że płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi, który obok innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej, realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia 1698/2005, obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych, a ponadto jeżeli rolnik spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone

w rozporządzeniu (§ 2 ust. 1 pkt 3 i 4 rozporządzeń z 2009 i 2013 r.).

W analizowanej sprawie, producent rolny złożył wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej 15 maja 2010 r. deklarując działalność w ramach Pakietu 1 - Rolnictwo zrównoważone w wariancie 1.1 - zrównoważony system gospodarowania na powierzchni [...] ha i Pakietu 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone w wariancie 3.1 ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na powierzchni [...] ha. Powyższe było podstawą do wydania przez Kierownika BP decyzji z [...] grudnia 2010 r.

o przyznaniu płatności PRŚ do zadeklarowanej działalności rolniczej w kwocie [...] zł. Termin rozpoczęcia 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego przyjęto na dzień 15 marca 2010 r. W kolejnych latach 2011 – 2014 beneficjent składał wnioski kontynuacyjne w ramach realizacji ww. zobowiązania, w związku z czym decyzjami z [...] grudnia 2011 r., [...] stycznia 2013 r. i [...] stycznia 2013 r. przyznano mu płatności PRŚ.

W związku ze złożeniem przez producenta rolnego (13 maja 2015 r.) ostatniego wniosku w ramach 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, organ dokonał sprawdzenia działek deklarowanych do płatności, stwierdzając nieprawidłowości polegające na nieprzestrzeganiu prawidłowego doboru i następstwa roślin uprawianych w plonie głównym na działkach rolnych: G (zmniejszenie o 2,83%), H (zmniejszenie

o 8,01%), IIIIIAA (zmniejszenie o 3,06%), M (zmniejszenie o 3,52%), MM (zmniejszenie o 3,73%), MA (zmniejszenie o 7,57 %), MMA (zmniejszenie o 1,02 %), MMB (zmniejszenie o 0,44 %), MMC (zmniejszenie o 0,52 %), T (zmniejszenie o 4,66 %), TT (zmniejszenie o 11,54 %), W (zmniejszenie o 7,60 %), WA (zmniejszenie o 7,57 %),

Y (zmniejszenie o 1,05 %), łącznie na powierzchni [...] ha. W tym stanie sprawy decyzją Nr [...] z [...] grudnia 2014 r. organ I instancji przyznał skarżącemu płatność PRŚ za 2014 rok w kwocie [...] zł, w tym do pakietu

1 wariant 1.1 kwotę [...] do powierzchni [...] ha i do pakietu 3 wariant 3.1 kwotę [...] zł do powierzchni [...] ha. Decyzja organu I instancji z [...] grudnia 2014 r. była na skutek odwołania beneficjenta przedmiotem oceny organu odwoławczego, który rozstrzygnięciem z [...] lutego 2015 r. ([...]) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, stwierdzić należy, że niewątpliwie istniały podstawy do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych skarżącemu w Programie Rolnośrodowiskowym za lata 2011 - 2013.

W tym miejscu wyjaśnić należy, iż w myśl § 2 ust. 1 rozporządzenia 2013 r. płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit.

a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, ze zm.), zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli: 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym"; 2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów

o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WĘ) nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha; 3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, ze zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej; 4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone

w rozporządzeniu.

Zgodnie z § 38 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 2013 r. jeżeli zostało stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów określonych w części I Pakiet

1 Rolnictwo zrównoważone załącznika nr 3 do rozporządzenia, płatność rolnośrodowiskowa dotycząca pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 1 przysługuje

w danym roku w wysokości zmniejszonej o tyle procent, ile odpowiada stosunkowi powierzchni gruntów ornych, na których stwierdzono to uchybienie, do powierzchni wszystkich gruntów ornych, na których powinny być przestrzegane te wymogi w ramach tego pakietu.

W myśl § 39 ust. 1 rozporządzenia z 2013 r. płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z niesporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych

w rozporządzeniu. Płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik nie przestrzega żadnych wymogów w ramach wariantu określonego pakietu, w szczególności w związku z dokonaniem wymiany działek, o której mowa w art. 10 ust. 4 rozporządzenia 65/2011, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działek rolnych, zwierząt lub stref buforowych objętych danym wariantem (§ 39 ust. 2 pkt 1). Płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również

w przypadku, gdy rolnik zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działki rolnej lub jej części objętych zmniejszeniem (§ 39 ust. 2 pkt 2).

Wyjaśnić w tym miejscu należy, iż przepisy rozporządzenia z 2009 r. obowiązującego w dacie podjęcia przez stronę zobowiązania rolnośrodowiskowego, jak również w okresie składania wniosków kontynuacyjnych na lata 2011-2014 przewidywały obowiązek zwrotu płatności w przypadku niedotrzymania zobowiązania rolnośrodowiskowego. Zgodnie z § 28 ust. 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia z 2009 r. płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie przestrzega żadnych wymogów w ramach wariantu określonego pakietu, w szczególności w związku

z dokonaniem wymiany działek, o której mowa w art. 10 ust. 6 rozporządzenia nr 1975/2006 Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 368 z 23.12.2006, str. 74, ze zm.), przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działek rolnych lub zwierząt, zwierząt lub stref buforowych objętych danym wariantem.

W przedmiotowej sprawie w związku ze stwierdzonymi w kontroli w 2014 r,. uchybieniami w realizacji programu, skutkuje to koniecznością zwrotu płatności przyznanych beneficjentowi w latach 2011-2013 w wysokości [...] zł, z czego kwota [...] zł dotyczy 2011 r., kwota [...] zł dotyczy 2012 r. i kwota [...] zł dotyczy 2013 r.

Sąd wskazuje, że sądy administracyjne przyjmują jednolite stanowisko, że obowiązek zwrotu ma charakter wsteczny, co uzasadnione jest celem i kompleksowym charakterem programu rolnośrodowiskowego. Program ten ma bowiem charakter wieloletni i beneficjent pomocy zobowiązany jest do jego realizacji w każdym kolejnym roku na uzgodnionych warunkach. Wywiązanie się strony z obowiązków przyjętych

w ramach programu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych musi być oceniana

w okresie całego 5-letniego okresu zobowiązania. Zaprzestanie realizacji warunków, zgłoszonego do płatności projektu rolnośrodowiskowego, w danym roku powoduje nie tylko nieprzyznanie płatności za ten rok, lecz także skutkuje obowiązkiem zwrotu płatności wcześniej przyznanych obejmujących okres zobowiązania wieloletniego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 września 2013 r., II GSK 714/12, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 25 listopada 2014 r., I SA/Bk 480/14, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 15 października 2014 r., III SA/Wr 417/14, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 24 kwietnia 2014 r., I SA/Rz 211/14, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Białymstoku z 25 listopada 2014 r., I SA/Bk 480/14; publ.: cbois).

Zasadnie więc organy przyjęły, że stwierdzone nieprawidłowości mają wpływ na wysokość pomocy i obowiązek zwrotu płatności za lata 2011-2013. W świetle przytoczonych przepisów i zobowiązań przyjmowanych przez rolnika składającego pierwotny wniosek o płatność rolnośrodowiskową jest oczywiste, że w razie zmiany warunków realizacji przyjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego bez poinformowania organów Agencji o przyczynach tego stanu, istnieje - co do zasady - podstawa do wydania decyzji ustalającej wysokość kwoty pobranych płatności przypadających do zwrotu. Gwarancją zachowania tych warunków jest właśnie zawarta w § 39 ust. 1 rozporządzenia z 2013 r. zasada zwrotu wypłaconej uprzednio płatności oraz art. 35 ust. 4 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 z 11 marca 2014r., który stanowi, że w przypadku zobowiązań wieloletnich, cofnięcia w wyniku nieprzestrzegania zobowiązań stosuje się również do kwot już wypłaconych w latach poprzednich na daną operację. Rozporządzenie to, jako akt ustawowy i bezpośrednio skuteczny prawa unijnego, znajduje zastosowanie w systemie krajowym zgodnie z zasadami pierwszeństwa prawa unijnego i skutku bezpośredniego.

W związku z powyższym wobec stwierdzenia w 2014 r. nieprawidłowości

w przestrzeganiu prawidłowego doboru i następstw roślin, płatność rolnośrodowiskowa przyznana w roku 2011, 2012 i 2013 podlega zwrotowi.

Jednocześnie Sąd wskazuje, iż rozpoznając przedmiotową sprawę (ustalając kwotę do zwrotu) organ zbadał, czy nie wystąpiły przesłanki do odstąpienia od ustalenia należności. Na podstawie art. 5 ust. 3 rozporządzenia 65/2011 obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł zostać

w zwykłych okolicznościach wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

W przedmiotowej sprawie płatność została przekazana rolnikowi w dniu 12 stycznia 2012 r., 4 lutego 2013 r. oraz 7 lutego 2014 r. na rachunek bankowy i nie wynikała z pomyłki organu I instancji. Ww. płatności stały się płatnościami nienależnymi w wyniku ujawnienia, że beneficjent uchybił wymogom realizacji programu rolnośrodowiskowego.

Organ zbadał również kwestię ewentualnego przedawnienia obowiązku zwrotu płatności w oparciu o art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady nr 2988/95, który stanowi, że okres przedawnienia do ustalenia obowiązku zwrotu dla płatności pobranych nienależnie finansowanych w całości lub w części ze środków unijnych wynosi 4 lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, najpóźniej 8 lat od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, w przypadku przerwania okresu przedawnienia,

a w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku ulega przedłużeniu do momentu ostatecznego zakończenia programu.

W przedmiotowej sprawie uznać należy, że okres przedawnienia biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu – w tym przypadku do 31 grudnia 2015 r. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie przerwanie biegu terminu przedawnienia nastąpiło 14 września 2015 r. poprzez doręczenie beneficjentowi decyzji ustalającej zwrot nienależnie pobranych świadczeń. Stanowisko organu w tym zakresie jest prawidłowe i pozostaje w zgodzie z obowiązującymi przepisami. Reasumując, Sąd nie dopatrzył się naruszenia norm procesowych, czy też norm materialnych, które skutkowałyby uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Mając zatem na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji wyroku.