Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 340/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2011-06-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6299 Inne o symbolu podstawowym 629
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1, art. 158 par. 2
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 2, art. 16
journal: Dz.U. 1968 nr 36 poz 249
law: Obwieszczenie Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 3 września 1968 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 22 kwietnia 1959 r. o remontach i odbudowie oraz o wykańczaniu budowy i nadbudowie budynków.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec,, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Protokolant Referent Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi G. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej przejęcia za odszkodowaniem na własność Skarbu Państwa oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...], wydaną po rozpoznaniu wniosku G. G. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...] w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta Z. przez Kierownika Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenami Urzędu Miejskiego w Z. z dnia [...] listopada 1976 r. znak [...] dotyczącej przejęcia za odszkodowaniem na własność Skarbu Państwa zabudowanej nieruchomości położonej w Z. przy ulicy P. M. [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dniu 29 maja 2008 r. G. G. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji z dnia [...] listopada 1976 r. wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta Z. przez Kierownika Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenami Urzędu Miejskiego w Z. w sprawie przejęcia za odszkodowaniem na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości składającej się z placu o powierzchni 372 m² wraz z domem murowanym, położonej w Z. przy ulicy Plac M. [...], mającej urządzoną księgę wieczystą KW nr [...], stanowiącej współwłasność B. P. i S. P. w udziale 12/17 części oraz J. i H. małżonków G. w udziale 5/17 części oraz ustalenia wysokości odszkodowania za nieruchomość na kwotę [...] zł, w tym odszkodowania za budynek w wysokości [...] zł, zaś za działkę w wysokości [...] zł. Wysokość odszkodowania, stosownie do udziałów, ustalono na rzecz B. P. i S. P. w wysokości [...] zł, natomiast na rzecz J. i H. G. w wysokości [...] zł. Jednocześnie na mocy niniejszej decyzji ustalono, że przejęcie nieruchomości nastąpi protokolarnie w terminie jednego miesiąca od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji, zaś odszkodowanie zostanie wypłacone jednorazowo w ciągu trzech miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. po ustaleniu wszystkich stron postępowania, tj. następców prawnych J. i H. G. w osobach wnioskodawców – G. G. i A. G. oraz następców prawnych S. P. w osobach: M. P., M. D. i J. P., w dniu [...] stycznia 2009 r. wydało decyzję, na mocy której odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] listopada 1976 r. znak.[...].

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, iż przejęcie przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło w oparciu o art. 2 i art. 16 ustawy z dnia 22 kwietnia 1959 r. o remontach i odbudowie oraz wykańczaniu budowy i nadbudowie budynków (Dz. U. z 1968 r. Nr 36, poz. 249 ze zm.). Przepis art. 2 powołanej ustawy stanowił, iż organ gospodarki mieszkaniowej może dokonywać ze środków państwowych remontów kapitalnych i zabezpieczających budynków, ulepszeń w wyposażeniu technicznym tych budynków, ich odbudowy i przebudowy. Zaś art. 16 ust. 1 tejże ustawy wskazywał, że jeżeli koszty wykończenia lub nadbudowy budynku ze środków państwowych albo koszty robót wymienionych w art. 2 przekroczą 50% wartości technicznej budynku lub jeśli suma nie umorzonych środków państwowych, wydatkowana na wykonanie kolejnych robót wymienionych w art. 2 przekracza 50% wartości technicznej budynku - budynek wraz z gruntem, na którym jest położony, może być przejęty za odszkodowaniem na własność Państwa.

W piśmie z dnia 22 października 1976 r. znak: GT.ZGT.III-40916/49/76 Miejski Zarząd Gospodarki Terenami w Z. poinformował S. P. i J. G., że koszt renowacji budynku przy ulicy M. [...] w Z. wyniósł 2.026.422,30 zł oraz zaproponował dobrowolną sprzedaż nieruchomości na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 1959 r. o remontach i odbudowie oraz wykańczaniu budowy i nadbudowie budynków, proponując wysokość odszkodowania ustalonego przez biegłego Urzędu Wojewódzkiego w Z. za budynek mieszkalny w kwocie 420.000 zł, zaś za działkę w kwocie 33.600 zł, proporcjonalnie do wielkości przysługujących udziałów. Jednocześnie zakreślił termin przyjęcia niniejszej oferty do dnia 30 października 1976 r. poprzez złożenie pisemnego oświadczenia lub osobistego stawiennictwa w Miejskim Zarządzie Gospodarki Terenami w Z. Ponadto w piśmie zastrzeżono, iż w przypadku braku zgody na propozycję lub nieustosunkowania się w zakreślonym terminie co do warunków oferty sprawa zostanie skierowana na tory postępowania wywłaszczeniowego.

W odpowiedzi na niniejszą ofertę S. P. i J. G. pismem z dnia 8 listopada 1976 r. wyrazili zgodę na sprzedaż nieruchomości znajdującej się w Z. przy ulicy P. M. [...].

Kolegium uznało, iż w stanie faktycznym sprawy wystąpiły przesłanki do przejęcia przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa za odszkodowaniem na podstawie art. 2 i art. 16 ust. 1 powołanej ustawy, co oznacza, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki uwzględnienia wniosku w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji ze względu na jej wydanie bez podstawy prawnej oraz z uwagi na to, że w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą.

W dniu 29 stycznia 2009 r. G. G. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając:

1) naruszenie przepisów art. 88 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej;

2) naruszenie art. 17 i art. 18 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.);

3) naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art.9, art. 10 § 1, art. 36 § 1 i § 2, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 , art. 89, art. 90, art. 92, art. 145 § 1 pkt 4 i art. 107 § 3 k.p.a.;

4) naruszenie art. 224 § 1, art. 235 i art. 379 pkt 4 kodeksu postępowania cywilnego.

Skarżący, wskazując na powyższe uchybienia, wniósł o uchylenie w całości decyzji z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...] wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. i stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] listopada 1976 r. znak [...] z powodu wydania jej z rażącym naruszeniem prawa.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kolegium wydało powołaną na wstępie decyzję z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2009 r., na mocy której odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] listopada 1976 r. znak.[...].

Kolegium uznało, że kwestionowane rozstrzygnięcie jest prawidłowe, gdyż w sprawie nie wystąpiły przesłanki uzasadniające stwierdzenie jej nieważności Decyzja ta nie została dotknięta bowiem żadną z kwalifikowanych wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a., w tym wymienionych w pkt 2 i pkt 6 tego przepisu.

Organ wskazał, iż akt prawny, na podstawie którego wydana została decyzja z dnia [...] listopada 1976 r., to ustawa z dnia 22 kwietna 1959 r. o remontach i odbudowie oraz wykańczaniu budowy i nadbudowie budynków i przepisy tego aktu, tj. art. 2 i art. 16 ust. 1 zostały wskazane w podstawie prawnej decyzji. Zatem decyzja została wydana na podstawie aktu powszechnie obowiązującego, jakim była powołana wyżej ustawa. Obok przepisów tejże ustawy w podstawie prawnej decyzji została wskazana Uchwała nr 139/74 Rady Ministrów z dnia 31 maja 1974 r. w sprawie odnowienia Starego Miasta w Z. Przedmiotowa Uchwała Rady Ministrów wydana została bez upoważnienia powołanej wyżej ustawy, czyli była to tzw. samoistna uchwała Rady Ministrów, która rzeczywiście nie mogła stanowić wyłącznej podstawy prawnej do wydania przez organ administracji państwowej decyzji, niemniej jednak w sprawie przedmiotowa decyzja nie została wydana wyłącznie na podstawie tejże uchwały, lecz także na podstawie przepisów aktu prawnego powszechnie obowiązującego, jakim była ustawa z dnia 22 kwietnia 1959 r., co, w ocenie Kolegium, uznać należy za prawidłowe.

Kolegium nie podzieliło również stanowiska skarżącego, jakoby uchwała ta, poprzez fakt jej nieopublikowania w Monitorze Polskim czy w Dzienniku Ustaw nie weszła w życie, a skoro nie weszła w życie, to nie obowiązywała i nie mogła wywołać skutków prawnych. Po pierwsze, organ zwrócił uwagę na art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 30 grudnia 1950 r. o wydawaniu Dziennika Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej i Dziennika Urzędowego Rzeczypospolitej Polskiej" Monitor Polski" ( Dz. U. Nr 58, poz. 524 ze zm.), z którego wynika, że ogłoszenie w Monitorze Polskim aktów prawnych następuje wtedy, gdy było to przewidziane w obowiązującym przepisie lub w ogłaszanym akcie prawnym, albo gdy uzna je za wskazane władza lub urząd, który wydał akt prawny. Z brzmienia powołanego przepisu wynika bezspornie, iż nie było obowiązku publikacji wszystkich uchwał Rady Ministrów, a zatem brak ich publikacji nie oznaczał, iż akt prawny nie wchodził w życie. Ponadto Kolegium wskazało, że w dacie wydana decyzji z dnia 11 listopada 1976 r. obowiązywała Konstytucja z dnia 22 lipca 1952 r., która w swoich przepisach nie miała odpowiednika art. 88 ust. 1 obecnej Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zatem skoro przepis art. 88 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej obowiązuje od 17 października 1997 r. tj. od daty wejścia w życie Konstytucji Rzeczypospolitej z dnia 2 kwietnia 1997 r., to nie można podnosić zarzutu naruszenia przepisu art. 88 ust. 1 Konstytucji, która nie obowiązywała w dniu wydania decyzji tj. 11 listopada 1976 r.

Organ wskazał ponadto, iż z brzmienia art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 1959 r. nie wynikało, aby przejęcie nieruchomości na własność Państwa uzależnione było od zgody właścicieli nieruchomości przejmowanej. Decyzja o przejęciu nieruchomości na własność Państwa miała charakter fakultatywny nie dlatego, jak sugeruje skarżący, że jej wydanie uzależnione było od złożenia stosownego podania do organu o wykup nieruchomości, lecz z powodów opisanych w art. 17 ust. 2 ustawy, który stanowił, iż przepisu art. 16 ust. 1 nie stosuje się, gdy wierzytelność Państwa powstała w tytułu robót wymienionych w art. 2, a właściciel nieruchomości uiści wierzytelność Państwa po wykonaniu robót lub jeżeli zobowiąże się do jej spłaty w rocznych lub półrocznych ratach przy uwzględnieniu wpłat na Fundusz Gospodarki Mieszkaniowej. Z akt przedmiotowej sprawy nie wynika jednak, aby właścicielom budynku przy ulicy P. M. zaproponowano możliwość spłaty wierzytelności Państwa poniesionej w związku z renowacją przedmiotowego budynku.

Organ podkreślił, iż właściciele nieruchomości przy ul. P. M. [...], wyrażając zgodę na sprzedaż nieruchomości w piśmie z dnia 8 listopada 1976 r., dali wyraz temu, iż nie zamierzają spłacić wierzytelności Państwa z tytułu robót wykonanych w związku z renowacją budynku. A zatem, jeżeli nie zamierzają spłacić tej wierzytelności z tytułu kosztów robót, które przekroczyły 50% wartości technicznej budynku, to na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy zaistniała przesłanka do wydania orzeczenia o przejęciu nieruchomości za odszkodowaniem na własność Państwa.

W tym stanie rzeczy, zdaniem organu, nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżącego, że podaniem z dnia 8 listopada 1976 r. S. P. i J. G. nie ubiegali się o przejęcie przez Państwo przedmiotowej nieruchomości. W ocenie Kolegium, współwłaściciele nie musieli ubiegać się o przejęcie ich nieruchomości za odszkodowaniem, gdyż wobec braku spłaty wierzytelności Państwa przejęcie nieruchomości i tak by nastąpiło. Ponadto Kolegium wskazało, iż współwłaściciele nieruchomości przy ulicy P. M. [...] nie kwestionowali decyzji z dnia [...] listopada 1976 r.

Odnośnie do kolejnej wskazanej przez G. G. przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] listopada 1976 r., tj. art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a., organ wskazał, iż nie miało miejsca w niniejszej sprawie podnoszone przez skarżącego poświadczenie nieprawdy, które polegało, jego zdaniem, na przyjęciu przez organ, że podanie S. P. i J. G. z dnia 8 listopada 1976 r., będące odpowiedzią na ofertę MZGK z dnia 22 października 1976 r., było podaniem o wykup.

Reasumując, organ wskazał, iż rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia [...] stycznia 2009 r. było słuszne, w sprawie nie wystąpiły bowiem przesłanki uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] listopada 1976 r. z przyczyn opisanych w art. 156 § 1 pkt 2 i 6 k.p.a.

Odnosząc się do pozostałych podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzutów, organ wskazał, iż decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. została wydana na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] stycznia 2009 r. w składzie osób, które są etatowymi i pozaetatowymi członkami Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.), orzeczenia kolegium zapadają po przeprowadzeniu rozprawy lub na posiedzeniu niejawnym. W przedmiotowej sprawie decyzja nie zapadła po rozprawie wyznaczonej na dzień [...] grudnia 2008 r., lecz na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] stycznia 2009 r. W myśl art. 19 ust. 1 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych, do wykonywania przez Kolegium zadań, o których mowa w art. 1 i 2, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz Ordynacji podatkowej, z uwzględnieniem przepisów niniejszej ustawy. Te natomiast przepisy, jak również Regulamin Organizacyjny Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. nie wprowadzają zakazu zmiany składu orzekającego Kolegium w tej samej sprawie.

Ponadto organ podniósł, iż w postępowaniu przed Kolegium nie mają zastosowania przepisy kodeksu postępowania cywilnego, bowiem ustawa o samorządowych kolegiach odwoławczych nie odsyła do tych przepisów. Stąd też zarzuty dotyczące naruszenia przez Kolegium przy wydaniu decyzji przepisów kodeksu postępowania cywilnego są całkowicie chybione.

W ocenie organu również zarzut przewlekłości postępowania nie ma wpływu na trafność merytoryczną zaskarżonej decyzji. Strona skarżąca mogła skorzystać z instytucji zażalenia na bezczynność organu w trybie art. 37 k.p.a. Nie skorzystała z tego trybu przed wydaniem decyzji, a zatem zarzuty te po wydaniu decyzji stały się bezprzedmiotowe.

Organ wskazał, iż niezapewnienie udziału A. G. w rozprawie wyznaczonej na dzień [...] grudnia 2008 r. nie stanowi istotnego uchybienia procesowego skutkującego uchyleniem decyzji z dnia [...] stycznia 2009 r., zważywszy na fakt, że w postępowaniu nadzorczym organ wyższego stopnia nie miał obowiązku przeprowadzenia rozprawy, a ponadto stronom postępowania pierwszoinstancyjnego przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Z. przysługiwał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i G. G. skorzystał z tego środka zaskarżenia. Organ podkreślił, iż wobec zaskarżenia decyzji Kolegium sprawa stała się przedmiotem orzekania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. działające już jako organ odwoławczy i w tym postępowaniu Kolegium umożliwiło A. G. wzięcie udziału w rozprawie wyznaczonej na dzień [...] kwietnia 2009 r.

W obszernej skardze na powyższą decyzję G. G. zażądał jej uchylenia oraz uchylenia utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia [...] grudnia 2009 r., a także stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] listopada 1976 r., zarzucając naruszenie:

1) art. 6 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej z naruszeniem art. 17 ust. 1 i art. 21 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych i § 22 pkt 5 Regulaminu Organizacyjnego Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z.;

2) art. 7 k.p.a. poprzez niewzięcie pod uwagę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach rozpoznawanej sprawy, a wręcz ewidentne pominięcie przy ocenie materiału korzystnych dla skarżącego okoliczności i dowodów; błędną ocenę materiału dowodowego, a przez to błędne przyjęcie, że decyzja z dnia [...] listopada 1976 r. nr [...] nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa z powodu naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 i art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a. oraz poprzez dokonanie ustaleń sprzecznych z treścią zebranego materiału dowodowego;

3) art. 7 w związku z art. 10 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej z naruszeniem prawa stron postępowania związanego z niezapewnieniem stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania;

4) art. 7 w związku z art. 145 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji zawierającej wadę prawną;

5) art. 8 k.p.a. i art. 9 k.p.a. poprzez podjęcie decyzji w oparciu o podanie o wykup nieruchomości, które nie istniało;

6) art. 35 § 1 w związku z art. 12 § 1 k.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki;

7) art. 75 § 1 k.p.a., art. 76 § 1 k.p.a. i art. 78 § 1 k.p.a. poprzez niedopuszczenie dowodów mających istotne znaczenie dla sprawy;

8) art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego w sprawie;

9) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieodniesienie się w zaskarżonej decyzji do wszystkich przedstawionych zarzutów i ustaleń zawartych w złożonym wniosku strony z dnia 29 stycznia 2009 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy i w pismach uzupełniających z dnia 3 lutego 2009 r., 10 lutego 2009 r. i 15 marca 2009 r., oraz o niepodanie przyczyn, z powodu których nie odniesiono się do przedstawionych zarzutów zawartych we wniosku i w pismach uzupełniających.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do zarzutu skargi w przedmiocie odrzucenia wniosku skarżącego o przesłuchanie J. K., pozaetatowego członka Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z., jak również pozostałych członków składu orzekającego na okoliczność, czy po rozprawie w dniu 10 grudnia 2008 r. odbyło się głosowanie nad rozstrzygnięciem, Kolegium wskazało, iż dopuszczenie takiego dowodu byłoby równoznaczne z podważeniem wiarygodności etatowego i pozaetatowych członków Kolegium. Etatowi i pozaetatowi członkowie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. to osoby wyłaniane na to stanowisko w drodze konkursu, spełniający wymagania określone wart. 7 ust.1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych, a mianowicie muszą posiadać magisterskie studia prawnicze lub administracyjne, wysoki poziom wiedzy prawniczej w zakresie administracji publicznej oraz doświadczenie zawodowe, a zatem etatowi i pozaetatowi członkowie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. posiadają kompetencje do orzekania w sprawach będących przedmiotem postępowań odwoławczych i nadzorczych toczących się w Kolegium, osoby te znają przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, przepisy prawa materialnego w danej sprawie administracyjnej, przepisy ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych oraz przepisy Regulaminu Organizacyjnego Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. Weryfikacja tych kompetencji poprzez przesłuchanie pod groźbą odpowiedzialności karnej na okoliczność, czy zapoznali się ze stanem faktycznym sprawy, czy czytali akta sprawy, czy znają przepisy prawa materialnego i procesowego stanowiące podstawę prawną wydanej decyzji i czy odbywali naradę i glosowanie nad rozstrzygnięciem po rozprawie jest rzeczą niedopuszczalną. Z tego to właśnie powodu Kolegium oddaliło wniosek skarżącego na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2009 r. (stosowna adnotacja w treści protokołu z rozprawy odbytej w dniu 23 kwietnia 2009 r.).

Wyrokiem z dnia 11 lutego 2010 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 428/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...] z uwagi na naruszenie przez organ przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Powyższe orzeczenie sądu zostało uchylone, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2011 r., wydanym w sprawie o sygnaturze akt I OSK 913/10.

W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał, iż rozpatrując sprawę ponownie, Kolegium prawidłowo przeprowadziło postępowanie, a więc decyzja, która zapadła w jego wyniku została wydana bez uchybień mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd drugiej instancji zobowiązał jednocześnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie do dokonania merytorycznej oceny legalności zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy mieć na uwadze, iż powyższy wyrok wydany został na skutek uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 13 kwietnia 2011 r. (sygn. akt I OSK 913/10) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 11 lutego 2010 r. wydanego w sprawie II SA/Lu 428/09, uchylającego decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...].

W uzasadnieniu powołanego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny przesądził jednoznacznie, iż wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji, rozpatrując sprawę ponownie, Kolegium prawidłowo przeprowadziło postępowanie, a więc decyzja, która zapadła w jego wyniku została wydana bez uchybień mogących mieć wpływ na wynik sprawy.

Z uwagi na treść art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej zwanej p.p.s.a.), zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia, rozpatrując ponownie skargę G. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...], Sąd nie badał zawartych w skardze zarzutów dotyczących postępowania przed Kolegium, ale, zgodnie z zaleceniem Sądu odwoławczego, dokonał merytorycznej oceny legalności zaskarżonej decyzji.

W związku z powyższym wskazać należy, iż na mocy decyzji z dnia [...] listopada 1976 r., wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta Z. przez Kierownika Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenami Urzędu Miejskiego w Z. nastąpiło przejęcie za odszkodowaniem na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości składającej się z placu o powierzchni 372 m² wraz z domem murowanym, położonej w Z. przy ulicy P. M. [...], mającej urządzoną księgę wieczystą KW nr [...].

W dniu wydania tej decyzji przedmiotowa nieruchomość stanowiła współwłasność B. P. i S. P. w udziale 12/17 części oraz J. i H. małżonków G. w udziale 5/17 części. Wysokość odszkodowania za przejętą nieruchomość, stosownie do udziałów, ustalono na rzecz B. P. i S. P. w wysokości [...] zł, natomiast na rzecz J. i H. G. w wysokości [...] zł.

Od powyższej decyzji żadna ze stron nie wniosła odwołania, wskutek czego stała się ona ostateczna w dniu 30 listopada 1976 r. (k. 33 akt administracyjnych).

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tej decyzji wystąpił G. G. – jeden ze spadkobierców J. i H. małżonków G., wskazując jako podstawę wniosku art. 156 § 1 pkt 2 i 6 k.p.a., tj. wydanie decyzji bez podstawy prawnej oraz okoliczność, iż wykonanie tej decyzji wywołałaby czyn zagrożony karą.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z., rozpatrując sprawę dwukrotnie, nie znalazło podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] listopada 1976 r.

Wskazać w tym miejscu należy, iż Kolegium, prowadząc postępowanie w sprawie nieważności decyzji, nie było kompetentne do rozstrzygania sprawy co do meritum. W postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru (o stwierdzenie nieważności) organ ma obowiązek bowiem rozpatrywać sprawę w granicach określonych w art. 156 § 1 k.p.a., a tym samym nie może rozpatrywać sprawy "co do istoty", jak w postępowaniu odwoławczym. Należy przy tym podkreślić, iż organ nie jest w tym postępowaniu związany granicami żądania strony, co oznacza, iż stwierdza nieważność decyzji lub wydanie jej z naruszeniem prawa w takim zakresie, w jakim ustali występowanie wady określonej w art. 156 § 1 k.p.a., bez względu na granice żądania zgłoszonego przez stronę (wyr. NSA z dnia 12 stycznia 1994 r., II SA 2164/92, ONSA 1995, nr 1, poz. 32).

Zatem w postępowaniu nadzwyczajnym, którego celem jest weryfikacja decyzji ostatecznej, korzystającej z przymiotu trwałości, zakres kompetencji organu jest węższy niż w postępowaniu zwyczajnym. Właściwy organ bada decyzję tylko i wyłącznie pod kątem występowania przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji określonych w art. 156 § 1 k.p.a. oraz w przepisach szczególnych, tj. czy decyzja: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, 4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą, czy też 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Organ bada decyzję pod kątem występowania wszystkich wyżej wskazanych przesłanek, nie ograniczając się do tych wskazanych we wniosku o stwierdzenie jej nieważności.

Zważyć przy tym należy, iż wady decyzji uzasadniające stwierdzenie jej nieważności tkwią w samej decyzji, godząc w podmiotowe elementy stosunku prawnego, jego przedmiot lub podstawę prawną. Co istotne, nie są to wady o charakterze proceduralnym, których występowanie stanowi podstawę wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego na skutek wznowienia postępowania (art. 145 i n. k.p.a.).

Decyzja z dnia [...] listopada 1976 r., której stwierdzenia nieważności domagał się skarżący, wydana została na podstawie art. 2 i art. 16 ustawy z dnia 22 kwietnia 1959 r. o remontach i odbudowie oraz wykańczaniu budowy i nadbudowie budynków (Dz. U. z 1968 r. Nr 36, poz. 249 ze zm.) oraz § 5 uchwały Nr 139/74 Rady Ministrów z dnia 31 maja 1974 r. w sprawie odnowienia Starego Miasta w Z.

Zatem w podstawie prawnej decyzji powołany został przepis ówcześnie obowiązującego aktu o randze ustawy, co samo w sobie wyklucza uznanie, iż wydana została ona bez podstawy prawnej. O wydaniu decyzji bez podstawy prawnej nie świadczy również, wbrew stanowisku skarżącego, powołanie § 5 uchwały Nr 139/74 Rady Ministrów z dnia 31 maja 1974 r.

Podkreślić bowiem należy, iż w okresie, w którym wydana została decyzja, której stwierdzenia nieważności domaga się skarżący, obowiązywała ustawa z dnia 30 grudnia 1950 r. o wydawaniu Dziennika Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej i Dziennika Urzędowego Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" (Dz. U. Nr 58, poz. 524 ze zm.). Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" ogłasza się uchwały Rady Państwa, Rady Ministrów i Prezydium Rządu, przy czym, w myśl ust. 2 cytowanego przepisu, ogłoszenie w Monitorze Polskim aktów prawnych, wymienionych w ust. 1, następuje, gdy jest przewidziane w obowiązującym przepisie lub w ogłaszanym akcie prawnym, albo gdy uzna je za wskazane władza lub urząd, który wydał akt prawny.

Z powyższego jednoznacznie wynika, iż, wbrew stanowisku skarżącego, ogłoszenie uchwały Rady Ministrów nie było warunkiem koniecznym jej wejścia w życie i obowiązywania. Wręcz przeciwnie, następowało ono tylko wówczas, jeżeli tak stanowił przepis prawa, albo gdy zdecydował tak organ, który akt wydawał.

W związku z tym, iż żaden przepis obowiązującego wówczas prawa, w tym uchwały Nr 139/74 Rady Ministrów z dnia 31 maja 1974 r., nie przewidywał obowiązku publikacji tej uchwały, a nie uznał tego za zasadne również organ, który tę uchwałę wydał, uznać należy, iż mimo nieopublikowania, akt ten obowiązywał i mógł być wskazywany – obok przepisów ustawy - jako podstawa prawna decyzji.

Zatem wskazanie w podstawie decyzji z [...] listopada 1976 r. przepisów ustawy z dnia 22 kwietnia 1959 r. oraz uchwały Nr 139/74 Rady Ministrów z dnia 31 maja 1974 r. uznać należy za zgodne z prawem.

Podkreślić przy tym należy, iż zawarte w skardze obszerne uzasadnienie zarzutu dotyczącego powołania w podstawie tej decyzji przepisu cytowanej uchwały wskazuje na niezrozumienie przez skarżącego istoty przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji jako wydanej bez podstawy prawnej. Otóż decyzja, która nie zawiera powołania podstawy prawnej, określa ją ogólnikowo lub błędnie, nie jest decyzją wydaną bez podstawy prawnej. W takim przypadku podstawa prawna istnieje, lecz nie ma o niej prawidłowej informacji w decyzji administracyjnej. Brak podstawy prawnej oznacza natomiast sytuację, w której w systemie prawa nie istnieje w ogóle przepis, w oparciu o który organ mógł wydać dane rozstrzygnięcie.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, iż nawet, gdyby przyjąć, że organ błędnie powołał § 5 uchwały Nr 139/74 Rady Ministrów z dnia 31 maja 1974 r. w podstawie prawnej decyzji z dnia [...] listopada 1976 r., co w niniejszej sprawie nie ma miejsca, nie można by w żadnym wypadku uznać, iż decyzja ta wydana została bez podstawy prawnej. Treść rozstrzygnięcia oparta została bowiem na przepisach obowiązującej wówczas ustawy z dnia 22 kwietnia 1959 r. o remontach i odbudowie oraz wykańczaniu budowy i nadbudowie budynków.

Art. 2 powołanej ustawy uprawniał organ gospodarki mieszkaniowej do dokonywania ze środków państwowych remontów kapitalnych i zabezpieczających budynków, ulepszeń w wyposażeniu technicznym tych budynków, ich odbudowy lub przebudowy.

Jeżeli natomiast koszty wykończenia lub nadbudowy budynku ze środków państwowych albo koszty tych robót przekroczyły 50% wartości technicznej budynku lub jeżeli suma nie umorzonych środków państwowych, wydatkowana na wykonanie kolejnych robót wymienionych w art. 2, przekroczyła 50% wartości technicznej budynku - budynek wraz z gruntem, na którym jest położony, mógł być przejęty za odszkodowaniem na własność Państwa (art. 16 ust. 1 powołanej ustawy).

Odszkodowanie ustalane było według wartości budynku przed rozpoczęciem robót wymienionych w art. 2 albo przed wykończeniem, nadbudową lub przebudową budynku, przy odpowiednim zastosowaniu przepisów o wywłaszczeniu nieruchomości, z tym że wysokość odszkodowania za budynki użytkowe inne niż przeznaczone na warsztaty rzemieślnicze, drobne zakłady przemysłowe lub małe pensjonaty, przejęte na własność Państwa na podstawie przepisów niniejszej ustawy, nie mogła przekraczać również przeciętnych kosztów wybudowania w danej miejscowości domu jednorodzinnego pięcioizbowego. Wypłata odszkodowania następowała w sposób przewidziany przy wywłaszczaniu nieruchomości.

Gramatyczna wykładnia art. 16 ust. 1 w związku z art. 2 powołanej ustawy prowadzi do wniosku, iż możliwość przejęcia nieruchomości na rzecz Państwa istniała, jeżeli wystąpiły kumulatywnie dwie przesłanki:

1) organ gospodarki mieszkaniowej dokonał ze środków państwowych remontów kapitalnych i zabezpieczających budynków, ulepszeń w wyposażeniu technicznym tych budynków, ich odbudowy lub przebudowy;

2) koszty wykończenia lub nadbudowy budynku ze środków państwowych albo koszty tych robót przekroczyły 50% wartości technicznej budynku lub jeżeli suma nie umorzonych środków państwowych, wydatkowana na wykonanie kolejnych robót wymienionych w art. 2, przekroczyła 50% wartości technicznej budynku.

Żaden z przepisów ustawy z dnia 22 kwietnia 1959 r., co słusznie zauważył organ w niniejszej sprawie, nie uzależniał przejęcia nieruchomości na rzecz Państwa od zgody jej właścicieli, nie przewidywał też obowiązku wystąpienia przez właściwy organ z propozycją wykupu nieruchomości przez właścicieli. Zważyć należy bowiem, iż powołana ustawa odsyła do przepisów o wywłaszczeniu nieruchomości, tj. do ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.) tylko w zakresie ustalenia wartości i wypłaty odszkodowania za przejętą nieruchomość.

W związku z tym, że ustawa z dnia 22 kwietnia 1959 r. nie odsyła do ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości w zakresie przesłanek przejęcia nieruchomości na rzecz Państwa, nie ma zastosowania art. 6 ust. 1 ostatniej z cytowanych ustaw, zgodnie z którym, ubiegający się o wywłaszczenie obowiązany jest przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego wystąpić do właściciela o dobrowolne odstąpienie nieruchomości i w razie porozumienia zawrzeć z nim w formie prawem przepisanej umowę nabycia nieruchomości za cenę nie wyższą od ustalonej według zasad odszkodowania przewidzianych w niniejszej ustawie lub umowę zamiany nieruchomości według zasad tej ustawy.

Zatem organ, chcąc przejąć na własność Państwa nieruchomość na podstawie przepisów ustawy z dnia 22 kwietnia 1959 r., nie miał obowiązku występowania do właścicieli nieruchomości z wnioskiem o jej dobrowolne odstąpienie, tak jak to uczynił organ w niniejszej sprawie. Powołana ustawa dawała bowiem możliwość przejęcia nieruchomości na rzecz Państwa w oparciu o władcze rozstrzygniecie organu bez konieczności uprzedniego przeprowadzenia rokowań z właścicielem nieruchomości.

Wskazać przy tym należy, iż przejęcie nieruchomości na rzecz Państwa na podstawie art. 16 ust. 1 powołanej ustawy nie następowało wówczas, gdy wierzytelność Państwa powstała z tytułu robót wymienionych w art. 2, a właściciel nieruchomości uiścił wierzytelność Państwa po wykonaniu robót lub jeżeli zobowiązał się do jej spłaty w rocznych lub półrocznych ratach przy uwzględnieniu wpłat na Fundusz Gospodarki Mieszkaniowej (art. 17 ust. 2 ustawy).

Z akt przedmiotowej sprawy wynika, iż ówcześni właściciele nieruchomości położonej przy P. M. [...] byli informowani o zakresie planowanych robót remontowo – budowlanych w tej kamienicy przed ich wykonaniem. Zostali również uprzedzeni, iż roboty te wykonane zostaną na koszt Skarbu Państwa (pismo Miejskiej Rady Narodowej w Z. z dnia 7 czerwca 1956 r. – k. 4, pismo H. i J. G. – k. 3). Następnie, pismami z dnia 4 maja 1976 r. oraz 22 października 1976 r. Kierownik Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenami poinformował J. G. i S. P., iż istnieje możliwość wykupienia na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości, wskazując jednocześnie termin ustosunkowania się do powyższej propozycji oraz wysokość odszkodowania za nieruchomość.

Zarówno S. P., jak i J. G. wyrazili zgodę na sprzedaż tej nieruchomości (pismo z dnia 8 listopada 1976 r.).

Ponadto z akt sprawy nie wynika, by właściciele uiścili wierzytelność Państwa, o której mowa w art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 1959 r., czy też zobowiązali się do jej spłaty. Wprawdzie skarżący stoi na stanowisku, iż żadne rozmowy w sprawie spłaty wierzytelności Skarbu Państwa przez ówczesnych właścicieli nieruchomości nie były z nimi prowadzone, co według niego uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] listopada 1976 r. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, jednak należy zważyć, iż z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. mamy do czynienia tylko wówczas, gdy jest ono bezsporne, oczywiste na pierwszy rzut oka i obiektywnie sprawdzalne. Po upływie kilkudziesięciu lat od wydania przedmiotowej decyzji nie można jednoznacznie stwierdzić, iż właścicielom nie zaproponowano spłaty wierzytelności, albo nie zdawali sobie sprawy, iż taka możliwość istnieje. Możliwość spłaty wynikała bowiem z art. 17 ust. 2 ustawy z 22 kwietnia 1955 r., tj. aktu, który jako opublikowany, był dostępny powszechnie. Na przepisy tej ustawy powołał się również organ w piśmie z dnia 22 października 1976 r., proponując "dobrowolną sprzedaż nieruchomości".

Zatem, mimo iż w aktach sprawy brak jest dowodu na to, że właściciele mieli świadomość możliwości spłaty wierzytelności Skarbu Państwa z tytułu wykonanych robót remontowych, to okoliczności tej nie można stwierdzić obecnie w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości, tym bardziej, że w piśmie z dnia 8 listopada 1976 r. S. P. i J. G. wyrazili zgodę na sprzedaż nieruchomości.

Na marginesie dodać należy, iż powyższy zarzut mógł być skutecznie podniesiony w odwołaniu od decyzji z dnia [...] listopada 1976 r., z którego to środka prawnego żaden z adresatów tej decyzji nie skorzystał.

Nie ulega rzecz jasna wątpliwości, iż wydając decyzję z dnia [...] listopada 1976 r., organ administracji dopuścił się uchybień. Skoro bowiem przejęcie nieruchomości następowało bez konieczności uzyskania zgody jej właścicieli i uprzedniego wystąpienia do nich z wnioskiem o dobrowolną sprzedaż nieruchomości na rzecz Państwa, organ nie powinien był występować do ówczesnych właścicieli nieruchomości z propozycją jej wykupu. Przejście własności na rzecz Państwa na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 1959 r. nie mogło nastąpić w drodze cywilnej umowy sprzedaży. Jedyną formą przejęcia własności przewidzianą w tej ustawie było bowiem władcze rozstrzygnięcie organu administracji publicznej (decyzja administracyjna).

W konsekwencji powyższego, mimo, iż organ złożył właścicielom nieruchomości propozycję jej "dobrowolnej sprzedaży", to dokonał jej przejęcia w drodze decyzji administracyjnej z dnia [...] listopada 1976 r., a tym samym władczo i jednostronnie rozstrzygnął o przejściu jej własności na rzecz Państwa.

Ponadto organ skierował pismo z dnia 22 października 1976 r. jedynie do S. P. i J. G., którzy wyrazili zgodę na "dobrowolną sprzedaż" nieruchomości, podczas gdy współwłaścicielem tej nieruchomości była również H. G. Wymieniony w sentencji decyzji z dnia [...] listopada 1976 r. B. P. nie żył w dniu jej wydania - zmarł w dniu 27 maja 1960 r., pozostawiając jedynego spadkobiercę – S. P. (postanowienie Sądu Rejonowego w Z. z dnia 25 listopada 1976 r., Ns 2063/76).

Uchybienia powyższe nie stanowią jednak wad uzasadniających stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] listopada 1976 r., gdyż organ mógł wydać tę decyzję bez uzyskania uprzedniej zgody właścicieli nieruchomości na jej przejęcie. Stąd pismo z dnia 22 października 1976 r., mimo zawartych w nim błędnych sformułowań, potraktować należy jedynie jako informację o przyszłym przejęciu przedmiotowej nieruchomości na rzecz Państwa za odszkodowaniem.

Jeżeli zaś chodzi o wskazanie w punkcie 2 sentencji decyzji z dnia [...] listopada 1976 r. B. P., to również nie stanowi to podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji. Należy bowiem odróżnić skierowanie decyzji do osoby nieżyjącej, obligujące do stwierdzenia jej nieważności (wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2010 r., I OSK 901/09, wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2008 r., II OSK 952/07) od sytuacji, gdy została ona jedynie wymieniona w decyzji.

W niniejszej sprawie mamy do czynienia z drugą ze wskazanych sytuacji. B. P. wskazany został w punkcie 1 sentencji decyzji jako współwłaściciel przejmowanej nieruchomości, którego udział wraz ze S. P. wynosił 12/17 części, gdyż wynikało to z prowadzonej dla tej nieruchomości księgi wieczystej nr KW [...]. W konsekwencji powyższego organ, określając wysokość odszkodowania, ustalił je proporcjonalnie do udziału 12/17 we własności przedmiotowej nieruchomości, ponownie wskazując jako współwłaścicieli B. P. i S. P.

Nie można zatem uznać, iż decyzja skierowana została do osoby nieżyjącej, tym bardziej, że z tzw. rozdzielnika decyzji wynika, iż adresowana została ona jedynie do żyjących w dniu jej wydania: S. P. oraz J. i H. małżonków G. Również w toku postępowania zakończonego tą decyzją żadne pismo nie zostało skierowane do nieżyjącego już wówczas B. P.

Na marginesie wskazać należy, że nawet gdyby organ skierował przedmiotową decyzję do B. P., to nie dawałoby to podstaw do stwierdzenia nieważności tej decyzji jako niewykonalnej, gdyż wszelkie prawa i obowiązki wynikające z tej decyzji przeszły na jego jedynego spadkobiercę – S. P., który brał czynny udział w postępowaniu zakończonym tą decyzją i który był jej adresatem.

Reasumując, wskazać należy, iż decyzja z dnia [...] listopada 1976 r., jakkolwiek nie pozbawiona uchybień, nie zawiera wad uzasadniających stwierdzenie jej nieważności jako wydanej bez podstawy prawnej, czy też rażąco naruszającej prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Organ słusznie nie podzielił również zarzutu skarżącego, iż decyzja z dnia [...] listopada 1976 r. podlega stwierdzeniu nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a., tj. jako taka, która w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą. Zważyć bowiem należy, iż przesłanka ta w istocie rzeczy obejmuje szczególną postać niewykonalności prawnej decyzji i dotyczy takich sytuacji, gdy karą jest zagrożony nie sam fakt podjęcia rozstrzygnięcia, ale przystąpienie do jego realizacji. Przepis art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a. jest sformułowany z użyciem trybu warunkowego, a jego celem jest stwierdzenie skutku prawnego, który powstanie w przypadku podjęcia działań związanych z wykonaniem decyzji.

Z powyższego wynika, iż stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie powołanego przepisu wchodzi w grę tylko wówczas, gdy znamiona czynu zabronionego (zagrożonego karą) wypełniają działania podjęte w następstwie wykonania tej decyzji. Tymczasem, skarżący zarzuca organowi naruszenie prawa polegające na poświadczeniu nieprawdy, tj. wydaniu decyzji z dnia [...] listopada 1976 r. w oparciu o podanie o wykup nieruchomości, którego, jego zdaniem, nie było, a zatem odnosi się do okoliczności mającej miejsce przed wydaniem kwestionowanej decyzji. W konsekwencji powyższego, nie było podstaw do stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a.

Powodem stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] listopada 1976 r. nie może być również zbyt niskie, zdaniem skarżącego, odszkodowanie za przejętą nieruchomość, gdyż ujemne skutki ekonomiczne nie zostały wskazane w katalogu podstaw stwierdzenia nieważności decyzji zawartym w art. 156 § 1 k.p.a. Ten zarzut mógł być podniesiony skutecznie jedynie w postępowaniu odwoławczym, które w niniejszej sprawie, na skutek niewniesienia odwołania od tej decyzji, nie miało miejsca. Ponadto z pisma z dnia 8 listopada 1976 r., stanowiącego odpowiedź na pismo organu z dnia 22 października 1976 r., w którym wskazano wysokość proponowanego odszkodowania za nieruchomość, wynika, iż S. P. i J. G. nie zakwestionowali wysokości odszkodowania, zgadzając się na sprzedaż nieruchomości.

Jakkolwiek Sąd podziela stanowisko skarżącego, iż w decyzji z dnia [...] listopada 1976 r. organ błędnie wskazał, iż przejęciu na własność Państwa podlega grunt o powierzchni 372 m², tj. powierzchni większej niż grunt pod budynkiem, o którym mowa w art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 1955 r., to jednak i to uchybienie nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności. Sąd nie dopatrzył się bowiem we wskazanym uchybieniu rażącego naruszenia prawa. Jak wynika z akt sprawy, działki o numerach: [...] i [...], które zabudowane były oficynami, zostały zwrócone właścicielom, tj. W. M. oraz T. i J. B., co zostało nadmienione również w skardze.

Określenie w decyzji z dnia [...] listopada 1976 r. powierzchni 372 m² uznać należy za omyłkowe, gdyż w punkcie 1 decyzji jednoznacznie wskazano, iż przejęciu podlega nieruchomość będąca własnością B. P., S. P. oraz J. i H. G. Powyższa omyłka dla adresatów decyzji: S. P. oraz J. i H. G. miała jedynie ten skutek, iż od tak zawyżonej powierzchni obliczono odszkodowanie.

Jeżeli chodzi o pozostałe przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji wskazane w art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4 i 7 k.p.a., to wskazać należy, iż upływ ponad dziesięciu lat od doręczenia decyzji z dnia [...] listopada 1976 r., stosownie do treści art. 165 § 2 k.p.a. uniemożliwia stwierdzenie jej nieważności. Wobec tego Sądowi pozostało rozważyć, czy w okolicznościach niniejszej sprawy organ nie powinien był zastosować art. 158 § 2 k.p.a., tj. stwierdzić wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazać okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji. Po zbadaniu tej kwestii Sąd doszedł do wniosku, iż nie było podstaw do stwierdzenia wydania decyzji z dnia 11 listopada 1976 r. z naruszeniem prawa na podstawie art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4 i 7 k.p.a. w związku z art. 158 § 2 k.p.a., gdyż wydana została przez właściwy organ, w sprawie nie rozstrzygniętej poprzednio inną decyzją ostateczną, została skierowana do osób będących stronami w sprawie i nie zawiera wad powodujących jej nieważność z mocy prawa.

Mając na uwadze powyższe, Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.