Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 250/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2017-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 235 (1), art. 235 (2)
journal: Dz.U. 2014 poz 1502
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: par. 1 ust. 1, par. 7 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant referent stażysta Krzysztof Frączek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi W.T. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art.104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2016r., poz. 23 ze zm.), art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz. U. z 2015r.( poz. 1412,dalej u.p.i.s.), art.2351 i art. 2352 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 868 ze zm., dalej jako kp), § 1 ust.1, § 7 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (t.j. Dz.U. z 2013r., poz. 1367, dalej jako rozporządzenie), orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u W.T. choroby zawodowej: zespół wibracyjny - postać kostno-stawowa, wymienionej w poz. 22.2 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia.

Organ podał, iż w trakcie postępowania ustalono następujący przebieg pracy zawodowej W.T.:

- w okresie - [...] lipca 1973r. - [...] września 1974r. był zatrudniony na stanowisku elektromontera samochodowego w Ośrodku [...],

- w okresie - [...] września 1974r. - [...] sierpnia 1978r. był zatrudniony na stanowisku mechanika samochodowego w Zakładach [...],

- w okresie - [...] września 1978r. - [...] sierpnia 1979r. był zatrudniony na stanowisku elektryka samochodowego w Komendzie Wojewódzkiej.

- w okresie - [...] października 1979r. - [...] maja 1993r. był zatrudniony na stanowisku elektryka - mechanika samochodowego w Z S.A. (zlikwidowany),

- w okresie - [...] czerwca 1993r. - [...] września 1993r. był zarejestrowany jako bezrobotny w PUP,

- w okresie - [...] września 1993r. - [...] września 1996r. był zatrudniony na stanowisku pomocnika stolarza w B (zlikwidowany),

- w okresie - [...] października 1996r. - [...] czerwca 2007r. był zatrudniony na stanowisku pomocnika stolarza montażysty stelaży w P Sp. z o.o. (zlikwidowany),

- od [...] lipca 2007r. do chwili obecnej jest zatrudniony na stanowisku stolarza montażysty w A.

Organ wyjaśnił, iż postać kostno-stawowa zespołu wibracyjnego wywołana jest miejscowym działaniem drgań mechanicznych, które prowadzą do nieodwracalnych zmian w kościach i stawach. Drgania uszkadzają strukturę mięśni, ścięgien i wiązadeł. Najbardziej charakterystyczne dla tej postaci zespołu wibracyjnego są zmiany radiologiczne, czyli torbiele, martwice, złamania itp. Narażenie na drgania mechaniczne przenoszone na kończyny górne, mogące być przyczyną rozwoju choroby wibracyjnej górnego narządu ruchu, występowało podczas wykonywania czynności na stanowisku pomocnika stolarza, pomocnika stolarza montażysty stelaży oraz stolarza montażysty. Organ wskazał, że strona zatrudniona była na tych stanowiskach w B, P Sp. z o.o., a następnie w A, gdzie zajmowała się zbijaniem gotowych przyciętych przez innych pracowników elementów stelaży do mebli tapicerowanych (kanap, sof, wersalek, skrzyni na pościel). Praca była zadaniowa, w zespole 2 lub 4 osobowym po 8 godzin dziennie. Organ podał, że drgania mechaniczne były emitowane przez pistolety pneumatyczne, które W.T. używał do zbijania stelaży do tych mebli. Na zmianie roboczej produkował ok. 20-40 stelaży, w zależności od zamówienia, pistolety pneumatyczne obsługiwał przez ok. 4-6 godz., zużywał ok. 6.000 -7.000 sztuk zszywek.

Na podstawie przeprowadzanych okresowych pomiarów drgań mechanicznych wykonywanych na stanowiskach zbijania stelaży pistoletem pneumatycznym stwierdzano, że ekspozycja dzienna na drgania emitowane przez pistolety na kończyny górne występowała na różnych poziomach natężenia w stosunku do dopuszczalnej normy higienicznej: max na poziomie wartości dopuszczalnej (1 NDN) oraz niższych od wartości dopuszczalnej (od 0,58 NDN do 0,99 NDN). W.T. zbijał elementy różnej twardości ponieważ wykonane były z różnych tworzyw: płyty wiórowej, drewna sosnowego, bukowego lub sklejki. Szczególne zaangażowanie obu rąk występowało podczas jednoczesnego przytrzymywania łączonych elementów i wbijania zszywek pod wpływem sprężonego powietrza przy pomocy pistoletu pneumatycznego. Najczęściej zbijane elementy wykonane były z drewna sosnowego i bukowego, najbardziej trudna do zbijania była twarda sklejka. Organ podał, że W.T. jest osobą praworęczną. Pistolet najczęściej trzymał w prawej ręce. Składane i przytrzymywane podczas zbijania elementy były różnej wielkości, kształtu (drobne kostki, dłuższe listwy i deski). W przypadkach kiedy dostęp do miejsca wbicia zszywek był utrudniony od strony prawej ręki pistolet trzymał w lewej ręce. W.T. wskazał, że pierwsze dolegliwości pod postacią bólu w okolicy nadgarstka prawego pojawiły się ok. 6 - 7 lat temu. Stopniowo dołączyły się bóle okolicy stawu łokciowego prawego i nadgarstka lewego. Ponadto odczuwał bóle odcinka szyjnego i lędźwiowo - krzyżowego kręgosłupa. W związku z podejrzeniem choroby zawodowej narządu ruchu, w celu wydania orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej lub braku podstaw do jej rozpoznania, .został skierowany na badania do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy.

Następnie organ wskazał na orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy nr [...] wydane w dniu [...] października 2016r., które zdaniem organu w sposób wyczerpujący wyjaśniło istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności uznania braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W orzeczeniu wskazano zakres badań, w tym dodatkowych, jakie przeszedł W.T., ich wyniki, zakres i rodzaj konsultacji. Organ podkreślił, że treść w/w orzeczenia lekarskiego, w myśl przepisów w sprawie chorób zawodowych oraz orzecznictwa sądowego, jest wiążące dla organu wydającego decyzję w sprawie. Organ wskazał, iż w ramach dochodzenia orzeczniczego przeprowadzono diagnostykę różnicową w kierunku chorób reumatycznych, dny moczanowej, stanu zapalnego - uzyskane wyniki mieściły się w zakresie normy. W dniu [...] listopada 2015 r. przeprowadzono konsultację ortopedyczną, w której przeprowadzono badanie przedmiotowe kończyn górnych oraz kręgosłupa. Ostatecznie stwierdzono zmiany zwyrodnieniowe obu nadgarstków, stawu łokciowego oraz zmiany zwyrodnieniowe - dyskopatyczne odcinka szyjnego kręgosłupa. W związku z powyższym na podstawie wywiadu, wyników przeprowadzonych badań lekarskich i konsultacji specjalistycznych, dokumentacji medycznej pacjenta oraz oceny ryzyka zawodowego, organ uznał, iż brak jest podstaw do rozpoznania u W.T. choroby zawodowej ujętej w pozycji 22.2 wykazu chorób zawodowych t.j. zespołu wibracyjnego - postać kostno - stawowa. Organ wyjaśnił, że stwierdzone u pacjenta schorzenie pod postacią masywnych zmian zwyrodnieniowych nie występują w wykazie chorób zawodowych.

Następnie organ przytoczył treść przepisów prawa stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia. Zdaniem organu w świetle ustalonego stanu faktycznego na tle przytoczonych przepisów prawa w niniejszej sprawie nie zostały spełnione dwa warunki konieczne do stwierdzenia przez organ choroby zawodowej: jej uprzednie lekarskie rozpoznanie przez właściwą jednostkę orzeczniczą oraz ustalenie pozostawania jej w związku z wykonywaną pracą.

Od powyższej decyzji W.T. wniósł odwołanie. W uzasadnieniu odwołania strona wskazała na fragmenty orzeczenia nr [...], które jego zdaniem jednoznacznie wskazują na występowanie choroby zawodowej.

Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2017 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ wskazał na przebieg postępowania w sprawie i ustalenia poczynione przez organ I instancji, a w szczególności na orzeczenie lekarskie z dnia [...] października 2016 r,, przytaczając jego treść. Organ podkreślił, iż odwołujący nie kwestionował wydanego orzeczenia i nie złożył wniosku o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia.

PWIS podniósł, że organ administracji publicznej ma obowiązek kontrolować, czy wydana opinia wyjaśniła istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych i czy opinia ta jest rzeczowo i przekonująco uzasadniona. Opinia jednostki uprawnionej do rozpoznawania chorób zawodowych powinna zawierać merytoryczne uzasadnienie stanowiska z odniesieniem się nie tylko do wyników badań tej jednostki, ale również do innych zebranych dowodów.

Organ odwoławczy podał, iż pismem z dnia [...] grudnia 2016r. zwrócił się do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych o uzupełnienie w/w orzeczenia lekarskiego z dnia [...] października 2016r. i udzielenie wyjaśnień dlaczego rozpoznane zmiany zwyrodnieniowe obu nadgarstków, stawu łokciowego prawego u W.T., który od 1993r. do 2015r. pracując na stanowisku stolarza, montażysta stelaży w narażeniu na drgania mechaniczne, nie zostały uznane jako zespół wibracyjny postaci kostno-stawowej. W uzasadnieniu pisma powołano się na dane prasowe (B.S. "Problemy diagnostyczne postaci kostno- stawowej zespołu wibracyjnego" Medycyna Pracy 2001; 52; 2; s. 139-144), zgodnie z którymi cyt. "W przypadku klinicznego podejrzenia zespołu wibracyjnego wykonuje się zdjęcia standardowe rąk z nadgarstkami, zdjęcia stawów łokciowych w dwóch projekcjach oraz obręczy barkowych. W obrębie nadgarstków zmiany dotyczą najczęściej kości łódeczkowatej i księżycowatej. Opisywane jest występowanie w tych kościach torbieli, złamania przewlekłego kości łódeczkowatej z wytworzeniem stawu rzekomego (...) Możliwe są

również torbiele w innych kościach nadgarstka, np. w kości główkowatej. W dalszych nasadach kości przedramion, w stawach promieniowo-nadgarstkowych i promieniowo-łokciowych dalszych mogą wystąpić wtórne zmiany zwyrodnieniowo- zniekształcające. (...) Często zmiany dotyczą stawów łokciowych. Zniekształceniu ulega głowa kości promieniowej z wytworzeniem tzw. kryzy kostnej przypominającej obraz łzy. Dochodzi do zwężenia szpary stawowej, obserwuje się obecność wolnych ciał śródstawowych. Zmiany zwyrodnieniowe dotyczą również wyrostka dziobiastego kości łokciowej, który dość wcześnie ulega zniekształceniu, a nawet podszczytowemu złamaniu." Ponadto charakterystyczne dla tej postaci zespołu wibracyjnego zmiany radiologiczne to torbiele, złamania, które także stwierdzono u W.T.. Ponadto wskazano, że zmiany zwyrodnieniowe wchodzą w wachlarz zmian spowodowanych przez wibrację miejscową u osób zawodowo na nią narażonych.

Organ podał, iż w odpowiedzi jednostka orzecznicza I stopnia pismem z dnia [...] stycznia 2017r. (znak: [...]) wskazała, że cyt. "(...) zmiany zwyrodnieniowo-zniekształcające w stawie nadgarstkowo - śródręcznym z pierwszą i drugą kością śródręcza oraz w stawach promieniowo - nadgarstkowych, a także w dalszym stawie promieniowo - łokciowym stwierdza się najczęściej wskutek uszkodzeń kości łódeczkowatej i księżycowatej. W strukturze kości łódeczkowatej i księżycowatej dochodzi do złamania beleczek i powstania w nich ognisk krwotocznych. W późniejszym czasie pojawiają się torbiele. Następnie dochodzi do zmian martwiczych i złamań. W przypadku stawu łokciowego bardzo charakterystyczne zmiany obserwuje się w wyrostku dziobiastym kości łokciowej, gdzie dochodzi do dużych zniekształceń, a nawet złamań podszczytowych

o charakterze przewlekłym. Różnicowanie postaci kostno - stawowej zespołu wibracyjnego wymaga analizy wywiadu ogólnego i zawodowego oraz całokształtu obrazu klinicznego, a w szczególności przebytych urazów i złamań. W różnicowaniu należy uwzględnić zmiany zwyrodnieniowo - zniekształcąjące wywołane innymi przyczynami, m.in. zużywanie się chrząstki stawowej związane z wiekiem, przebyte urazy, zmiany zapalne czy zmiany przeciążeniowe. (...) Zmiany w obrębie kości nadgarstka w postaci kostno-stawowej choroby wibracyjnej dotyczą głównie kości księżycowatej i łódeczkowatej, natomiast u pacjenta zmiany dotyczyły głównie kości wielokątnej większej oraz kości śródręcza. Ponadto zmiany, które opisywano nie miały charakteru torbieli czy zmian martwiczych, a zmian polegających jedynie na torbielowatym rozrzedzeniu struktury kostnej z osteosklerotycznyml otoczkami o charakterze masywnych zmian zwyrodnieniowych. Pacjent leczył się również z powodu zmian w obrębie łokcia prawego o charakterze zapalnym I przeciążeniowym (łokieć tenisisty). Reasumując: charakter opisywanych zmian radiologicznych, stwierdzone zmiany w innych częściach układu kostnego, przebyte złamania, a także wiek pacjenta i związane z tym zużycie elementów układu kostno - stawowego nie dają podstaw do rozpoznania postaci kostno - stawowej choroby wibracyjnej."

Organ odwoławczy stwierdził, że w/w orzeczenie lekarskie o braku rozpoznania u W.T. choroby zawodowej z poz. 22.2 wykazu chorób zawodowych, zostało wydane przez uprawnioną jednostkę orzeczniczą I stopnia i przez lekarza posiadającego wymagane kwalifikacje (specjalistę z zakresu medycyny pracy). Organ uznał je za przekonywujące, zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a przede wszystkim niebudzące wątpliwości w świetle zebranego materiału dowodowego. Organ podkreślił, iż w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej związane są rozpoznaniem choroby podanym w orzeczeniu. Nie są upoważnione do kwestionowania treści merytorycznej orzeczenia, ani też nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji medycznej.

W ocenie organu odwoławczego organ I instancji nie naruszył reguł postępowania dowodowego określonych w art. 7 i art. 77 Kpa i prawidłowo ustalił istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności faktyczne, zaś wniosek wyprowadzony z zebranego materiału dowodowego nie wykracza poza swobodną ocenę dowodów (art. 80 Kpa).

Podsumowując PWIS stwierdził, że aby możliwe było stwierdzenie choroby zawodowej koniecznym jest pozytywne ustalenie dwu elementów, tj, istnienia choroby wymienionej w wykazie i istnienia czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy lub związanych ze sposobem wykonywania pracy. Brak jednego ze wskazanych wyżej elementów czyni bezprzedmiotowym dokonywanie ustaleń w zakresie istnienia drugiej przesłanki koniecznej dla stwierdzenia choroby zawodowej, czy też dokonywanie oceny w zakresie istnienia, czy też braku związku przyczynowego pomiędzy stwierdzoną chorobą, a istniejącym narażeniem na jej powstanie. PWIS wyjaśnił, że wydanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej możliwe jest w przypadku spełnienia dwóch pozytywnych elementów jednocześnie: orzeczenie rozpoznające chorobę zawodową i wyniki dochodzenia epidemiologicznego wskazujące na istnienie związku przyczynowego miedzy rozpoznaną chorobą a warunkami pracy. Organ wskazał, iż w przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych i praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie. Organ uznał, iż sytuacja taka nie wystąpiła w przedmiotowej sprawie.

Od powyższej decyzji W.T. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wnioskując o uchylenie decyzji w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi drugiej instancji i zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

W ocenie skarżącego warunki pracy skarżącego - praca w stolarni (od 1993r. w z pistoletem pneumatycznym w ręku) - upoważnia go do stwierdzenia że wystąpiły bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem działania czynników szkodliwych dla jego zdrowia. Zdaniem skarżącego jego wiek i zużycie elementów układu kostno- stawowego nie mają znaczenia, ponieważ wszystkie jego dolegliwości powstały we wcześniejszym okresie życia w wyniku pracy, a obecnie są to tylko jej skutki i jednocześnie są to podstawy do rozpoznania postaci kostno-stawowej choroby wibracyjnej. Skarżący ponadto wskazał na nieścisłości zwracając uwagę, że w orzeczeniu nr [...] podano, iż postać kostno-stawowa zespołu wibracyjnego wywołana jest miejscowym działaniem drgań mechanicznych, które prowadzą do nieodwracalnych zmian w kościach i stawach, a następnie w odpowiedzi podano, iż podczas zatrudnienia w okresie od 1993r. wykonywał prace związane z narażeniem na drgania mechaniczne przenoszone na kończyny górne podczas obsługi pistoletów pneumatycznych. Następnie skarżący zwrócił uwagę, iż w orzeczeniu podano, że najbardziej charakterystyczne dla tej postaci zespołu wibracyjnego są zmiany radiologiczne, czyli torbiele, martwice, złamania itp., a w odpowiedzi podano, iż z dokumentacji medycznej pacjenta wynika, że w związku z dolegliwościami ze strony nadgarstka prawego dnia [...].09.2008r, wykonano USG tkanek miękkich, w którym stwierdzono w okolicy grzbietowej ręki prawej od strony bocznej litą hipoechogeniczna strukturę w kształcie soczewki o wymiarach 20x8.

Skarżący podniósł, iż nie był hospitalizowany z powodu dyskopatii odcinka szyjnego kręgosłupa. W związku z nasilającymi się bólami rąk (nie mógł pracować}, lekarz zasugerował że bóle te mogą występować od kręgosłupa szyjnego. Aby to sprawdzić został skierowany na MR Kręgosłupa. Wynik MR Kręgosłupa w Orzeczeniu nr [...].

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 14 czerwca 2017 r. skarżący podkreślił, że w jego przekonaniu występujące u niego dolegliwości i zmiany kostne są wynikiem wieloletniego narażenia na drgania w miejscu pracy i stanowią chorobę zawodową. Podkreślił, że doznał jedynie złamania ręki w wieku 50 lat i to na skutek upadku. Wyjaśnił też, że w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy przed wydaniem orzeczenia skierowano go na konsultacje do ortopedy J.B.. Skarżący oświadczył, że miał świadomość, iż mógł się odwołać od niekorzystnego orzeczenia lekarskiego, jednakże w okresie w jakim było możliwe złożenie odwołania, był dotknięty atakiem kamicy nerkowej i innymi schorzeniami nerek i z tego powodu minął termin na złożenie odwołania do Instytutu Medycyny Pracy. Podał też, iż od 2015r. został odsunięty od pracy narażającej na drgania. Wyjaśnił ponadto, że w chwili rozpoznawania podejrzenia choroby zawodowej i chwili wydania orzeczenia lekarskiego dysponował tą samą dokumentacją medyczną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc w przepisie art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1"a" oraz "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - zwana dalej p.p.s.a.). Istotnym jest także, że rozstrzygając daną sprawę sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, a zakres jego procedowania wytyczają granice danej sprawy oraz zakaz reformationis in peius (art. 133 i 134 § 1 i 2 p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit, "c" p.p.s.a.).

Na wstępie rozważań wskazać należy, że choroba zawodowa jest pojęciem prawnym zdefiniowanym w art. 2351 Kodeksu pracy. Zgodnie z tym przepisem za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zachowanie dwóch wymogów: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Jednocześnie art. 2352 Kodeksu pracy stanowi, że rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Reasumując choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne, a owe przewidywalne uszkodzenia zdrowia zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych.

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 Kodeksu pracy Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367)- dalej - rozporządzenie, którego postanowienia weszły w życie w dniu 3 lipca 2009 r. i obowiązywały zarówno w chwili wydawania decyzji przez organy obydwu instancji, jak w chwili wydawania orzeczenia lekarskiego nr [...].

Przywołane powyżej rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. ma charakter mieszany, to jest zawiera zarówno normy o charakterze materialnoprawnym, do jakich zaliczyć należy sam wykaz chorób zawodowych jak i przepisy procesowe, regulujące tryb postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych, których naruszenia w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy dopuściły się organy orzekające w niniejszej sprawie.

Zgodnie z § 6 ust. 1 powyższego rozporządzenia orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim" wydaje lekarz spełniający określone w § 5 ust. 1 tegoż rozporządzenia wymogi, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.

Jednocześnie § 6 ust. 3 stanowi, iż ocenę narażenia zawodowego przeprowadza:

1) w związku z podejrzeniem choroby zawodowej - lekarz, który sprawuje

profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, którego dotyczy podejrzenie;

2) w toku ustalania rozpoznania choroby zawodowej - lekarz zatrudniony w jednostce orzeczniczej, o której mowa w § 5 ust. 2 i 3;

3) w toku podejmowania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o

braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - właściwy państwowy

powiatowy inspektor sanitarny.

Zgodnie zaś z ust. 4 tegoż paragrafu ocenę narażenia zawodowego sporządza się na formularzu określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 237 § 4 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, przy wykorzystaniu dokumentacji gromadzonej zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 2981 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r, - Kodeks pracy przez pracodawców i jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a także, jeżeli postępowanie dotyczy aktualnego zatrudnienia, na podstawie oceny przeprowadzonej bezpośrednio u pracodawcy z uwzględnieniem oceny ryzyka zawodowego.

Na podstawie art. 237 § 4 pkt 1 Kodeksu pracy wydane zostało rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 1 sierpnia 2002 r. w sprawie sposobu dokumentowania chorób zawodowych i skutków tych chorób (Dz. U. Nr 132, poz. 1121) określające w załączniku nr 4 wzór karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej.

Z wskazanych powyżej przepisów wynika zatem jednoznacznie i w sposób nie budzący wątpliwości, że ocenę narażenia zawodowego w trakcie procedury stwierdzania chorób zawodowych, przeprowadza się trzykrotnie, to jest przy podejrzeniu choroby zawodowej - przez lekarza zgłaszającego podejrzenie, w toku ustalania rozpoznania choroby zawodowej - przez lekarza jednostki orzeczniczej i w toku podejmowania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - przez państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, co winno znaleźć odzwierciedlenie w zawartości akt sprawy, w których powinny znajdować się wypełnione przez wskazane powyżej właściwe podmioty formularze karty oceny narażenia zawodowego.

Podkreślić przy tym trzeba, iż każda z uprawnionych osób dokonująca na swoim etapie oceny narażenia zawodowego, winna przy tym szczegółowo odnieść się do elementów charakteryzujących środowisko pracy ubiegającego się o stwierdzenie choroby zawodowej pod kątem występowania w nim, bądź nie, czynników narażających przy czym z akt sprawy winno wynikać, iż podmioty dokonujące oceny narażenia zawodowego zapoznały się z dokumentacją zgromadzoną przez pracodawcę zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 2981 Kodeksu pracy.

W niniejszej sprawie, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny stwierdził, że skarżący od 1993 r. do 2015 r. wykonywał pracę w warunkach narażenia na chorobę zawodową zamieszczoną pod poz. 22. 2 wykazu chorób zawodowych, czyli zespół wibracyjny postać kostno - stawowa, jednakże stwierdzone u skarżącego zamiany oraz dolegliwości zdrowotne nie są spowodowane w.w. chorobą zawodową. Ponieważ w sprawie nie budziła wątpliwości okoliczność, że charakter, rodzaj, warunki oraz okres wykonywanej przez skarżącego pracy były czynnikami narażenia na wystąpienie choroby zawodowej pod postacią zespołu wibracyjnego postać kostno - stawowa, szczególne znaczenie dowodowe w analizowanej sprawie miało orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [...] października 2016 r., w którym orzeczono o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W orzeczeniu lekarskim stwierdzono, że u skarżącego rozpoznano zamiany zwyrodnieniowe obydwu nadgarstków, stawu łokciowego prawego oraz zmiany zwyrodnieniowo - dyskopatyczne odcinka szyjnego kręgosłupa. We wniosku końcowym orzeczenia lekarz stwierdził, że na podstawie wywiadu, wyników przeprowadzonych badań lekarskich i konsultacji specjalistycznych, dokumentacji medycznej pacjenta oraz oceny ryzyka zawodowego należy uznać, że brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej ujętej pod pozycją 22.2 wykazu chorób zawodowych, czyli zespołu wibracyjnego postać kostno - stawowa.

Stanowisko zawarte w w.w. orzeczeniu lekarskim organ drugiej instancji uznał za niewystarczające do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, wobec czego na podstawie § 8 ust, 2 w.w. rozporządzenia zwrócił się o jego uzupełnienie. W orzeczeniu uzupełniającym z dnia [...] stycznia 2017 r. lekarz wskazał, że stwierdzone u skarżącego zmiany i urazy miały charakter zmian degeneracyjnych. Charakter opisywanych zmian radiologicznych, stwierdzone zmiany w innych częściach układu kostnego, przebyte złamania, a także wiek pacjenta i związane z nim zużycie elementów układu kostno - stawowego nie dają podstaw do stwierdzenia postaci kostno - stawowej choroby wibracyjnej.

W ocenie Sądu, orzeczenie lekarskie, pomimo jego uzupełnienia, nie wyjaśniło wszystkich wątpliwości związanych z charakterem oraz przyczynami poszczególnych zamian zdrowotnych stwierdzonych u skarżącego, które - w niektórych przypadkach

- są charakterystyczne dla choroby wibracyjnej w postaci kostno - stawowej. W orzeczeniu lekarskim zawarto stwierdzenie, że charakterystycznym objawem w.w. choroby zawodowej są zmiany radiologiczne, czyli torbiele, martwice, złamania itp. U skarżącego stwierdzono zmiany polegające na torbielowatym rozrzedzeniu struktury kostnej nie wyjaśniając przy tym różnicy pomiędzy poszczególnymi stanami (torbielą oraz torbielowatym rozrzedzeniem) oraz nie wskazując kiedy dany stan można uznać za objaw charakterystyczny dla danej choroby (torbiel). Nie wyjaśniono dlaczego zmianę w obrębie nadgarstka prawego, stwierdzoną podczas USG wykonanego w dniu [...] września 2008 r. nie zakwalifikowano jako objaw choroby wibracyjnej postać kostno - stawowa. Nadto z wywiadu wynika, że w okresie narażenia na chorobę zawodową (ok. 2005 r.) skarżący przeszedł złamanie kończyny górnej, które to zdarzenie lekarz ocenił jako złamanie pourazowe. Na tle stanu faktycznego sprawy powstaje pytanie, czy urazu tegoż, który mógł być jednym z objawów choroby, nie można łączyć z jej wystąpieniem u skarżącego, a jeżeli nie - to dlaczego. Z powyższym łączy się pytanie - czy podatność na złamania kości jest jednym z objawów omawianej choroby zawodowej. W orzeczeniu lekarskim zawarto stwierdzenie, że charakter stwierdzonych zmian radiologicznych, przebyte złamania, a także wiek pacjenta i związane z tym zużycie elementów układu kostno - stawowego nie dają podstaw do rozpoznania choroby wibracyjnej postaci kostno - stawowej. Powyższe stanowisko nie zostało jednak wystarczająco uzasadnione.

W tym miejscu należy wskazać, że sądy administracyjne wielokrotnie podkreślały, że bez opinii uprawnionych placówek służby zdrowia, bądź sprzecznie z nimi, organ administracji nie może we własnym zakresie dokonywać rozpoznania choroby zawodowej. Pogląd taki jest utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych, podziela go także Naczelny Sąd Administracyjny, który w sprawie sygn. akt II OSK 195/08, zauważył: "Jeśli bowiem orzeczenia lekarskie stwierdzały brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, to organy administracji związane były takimi ustaleniami i nie mogły wydać, w oparciu o uznanie administracyjne, decyzji oczekiwanej przez zainteresowanego." W wyroku z dnia 23 lipca 2003 r. sygn. akt I SA 108/03 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że organy inspekcji sanitarnej nie mogą wydać decyzji stwierdzającej istnienie choroby zawodowej wbrew lub niezgodnie z orzeczeniem lekarskim, jeżeli zostało ono wydane z zachowaniem norm zamieszczonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych, nie jest sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym i nie budzi zastrzeżeń co do rozpoznania choroby.

Orzeczenie lekarskie wydane w sprawie o stwierdzenie choroby zawodowej ma walor opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 kpa i jak każdy dowód, również orzeczenie lekarskie podlega ocenie, na tle pozostałego materiału dowodowego. Należy zwrócić uwagę na przepisy 8 § ust. 1 i 2 w.w. rozporządzenia. Zgodnie z ich treścią decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału. Przytoczony przepis zawiera szczególną regulację procesową, która umożliwia organowi podjęcie dalszych czynności procesowych w celu wyjaśnienia okoliczności niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy, również w sytuacji gdy orzeczenie lekarskie zostało już w sprawie wydane. Organ administracyjny może nie tylko zwrócić się do lekarza, który wydał orzeczenie o dodatkowe uzasadnienie ( przy czym może to czynić aż do momentu wyjaśnienia danej okoliczności), ale może również podjąć inne czynności, które okażą się niezbędne do uzupełnienia materiału dowodowego i wyjaśnienia sprawy. Należy mieć przy tym na uwadze, co podniesiono powyżej, że w postępowaniu którego przedmiotem jest stwierdzenie choroby zawodowej, organ jest związany przepisami procedury administracyjnej, w tym art. 7, art. 77 i art. 80 kpa.

W okolicznościach rozpatrywanej sprawy stan faktyczny sprawy nie został wyjaśniony w stopniu, który pozwalałby na podjęcie merytorycznego rozstrzygnięcia. Ponownie należy zwrócić uwagę, że z materiału dowodowego wynika, iż skarżący przez wiele lat pracował w warunkach narażenia zawodowego, nadto w okresie tym komunikował objawy charakterystyczne dla danej jednostki chorobowej. W tej sytuacji, odmawiając stwierdzenia choroby zawodowej, organ winien szczególnie wnikliwie rozpatrzeć oraz uzasadnić wszystkie okoliczności mające oraz mogące mieć wpływ na końcowe rozstrzygnięcie sprawy. Organ winien rozważyć zasadność pogłębienia materiału dowodowego poprzez dodatkową konsultację medyczną, nadto koniecznym jest uzupełnienie wydanego w sprawie orzeczenia lekarskiego we wskazanym powyżej zakresie.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c oraz art. 134 p.p.s.a., decyzje organów obydwu instancji zostały uchylone.