Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SAB/Gd 181/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2023-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono bezczynność postępowania
Stwierdzono, że bezczynność nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 149 § 1 pkt 3 oraz art. 149 § 1a, art. 149 § 2, art. 200 i art. 205 § 2, art. 119 pkt 4
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 35 i art. 36 § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 210 w zw. z art. 223
journal: Dz.U. 2021 poz 2354
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi D. J. na bezczynność i przewlekłość postępowania Wojewody Pomorskiego w sprawie wydania zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej 1. stwierdza, że Wojewoda Pomorski dopuścił się bezczynności i przewlekłości postępowania, 2. stwierdza, że bezczynność i przewlekłość postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. przyznaje skarżącej D. J. od Wojewody Pomorskiego sumę pieniężną w wysokości 1 500 (jeden tysiąc pięćset) złotych, 4. zasądza od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącej D. J. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 25 października 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Gdańsku wpłynęła skarga D. J. na bezczynność i przewlekłość postępowania Wojewody Pomorskiego w sprawie wydania zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej.

W oparciu o przesłane do Sądu dokumenty ustalono, że 8 września 2021 r. obywatelka Białorusi D. M. wystąpiła do Wojewody Pomorskiego z wnioskiem

o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej,

na podstawie art. 211 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U z 2021 r. poz. 2354)

W dniu 23 listopada 2021 r. Wojewoda Pomorski wystąpił do strony o osobiste stawiennictwo w siedzibie organu w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania,

w celu dopełnienia obowiązku osobistego złożenia wniosku.

W dniu 3 stycznia 2022 r. Wojewoda Pomorski zwrócił się do organów wymienionych w art. 207 ust. 2 w zw. z art. 223 ustawy o cudzoziemcach o przekazanie informacji, czy wjazd D. M. na terytorium RP i jej pobyt na tym terytorium mogą stanowić zagrożenie dla obronności i bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Ponadto organ pisemnie zawiadomił stronę, że z przyczyn niezależnych od organu, w związku z koniecznością zgromadzenia pełnego materiału dowodowego w sprawie, termin wydania decyzji został przedłużony do dnia 15 czerwca 2022 r.

W dniu 11 stycznia 2022 r. do Wojewody Pomorskiego wpłynęła odpowiedź Komendanta Morskiego Oddziału Straży Granicznej na wniosek organu o udostępnienie informacji granicznej. W dniu 25 lutego 2022 r. organ uzyskał odpowiedź Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku na wniosek dotyczący cudzoziemki.

W dniu 7 czerwca 2022 r. strona zawiadomiła Wojewodę Pomorskiego o zmianie nazwiska na "J." i przedłożyła kopię nowego paszportu.

Pismem z dnia 1 sierpnia 2022 r., które wpłynęło do organu w dniu 9 sierpnia 2022 r. D. J. wystąpiła do Wojewody Pomorskiego z ponagleniem na niezałatwienie sprawy w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE.

W skardze na bezczynność z dnia 26 września 2022 r. D. J. zarzuciła organowi naruszenie przepisów:

1) art. 35 § 1-3, art. 36 § 1 i 2, art. 37 § 4 oraz art. 12 § 1 i 2 i art. 7 k.p.a. polegające na braku podjęcia od maja 2020 r. czynności mających

na celu rozpoznanie złożonego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, braku zawiadamiania strony o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy oraz przyczynach jej niezałatwienia w przepisanym terminie, niezachowanie przepisanych terminów w sprawie wniesionego ponaglenia,

co stoi w całkowitej sprzeczności z naczelną zasadą wnikliwości, szybkości

i prostoty postępowania administracyjnego oraz zasadą prawdy obiektywnej, która nakłada na organ prowadzący obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy;

2) art. 223 w zw. z art. 207 ust. 7 ustawy o cudzoziemcach, poprzez oczekiwanie

na informacje od stosownych służb, czy wjazd cudzoziemki na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i jej pobyt na tym terytorium mogą stanowić zagrożenie dla obronności łub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa

i porządku publicznego pomimo upływu ustawowego terminu, wraz z którym wymóg uzyskania informacji należy uznać za spełniony.

Skarżąca wniosła o:

1) ustalenie, że Wojewoda Pomorski dopuścił się bezczynności oraz przewlekłości postępowania w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, co nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa;

2) zobowiązanie Wojewody Pomorskiego do rozstrzygnięcia sprawy w wyznaczonym terminie nieprzekraczającym 30 dni,

3) przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w kwocie 15.000 zł,

4) przyznanie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że wniosek z 8 września 2021 r. został złożony w czasie legalnego pobytu skarżącej na terytorium Polski. Wniosek zawierał wszelkie niezbędne dokumenty. Jedynym brakiem formalnym, o którym cudzoziemka doskonale wiedziała, był brak osobistego złożenia wniosku i związany z tym obowiązek pobrania odcisków linii papilarnych. Skarżąca wyjaśniła w tym kontekście, że składanie wniosków pobytowych za pośrednictwem poczty lub kancelarii Urzędu jest niemal jedynym rozwiązaniem, ponieważ rejestracja osobistej wizyty w urzędzie odbywa się wyłącznie drogą elektroniczną i wymaga rezerwacji na wiele miesięcy do przodu. Cudzoziemka wiedziała zatem, że musi zostać wezwana do uzupełnienia braków formalnych swojego wniosku w celu dopełnienia obowiązku osobistego złożenia wniosku oraz pobrania odcisków linii papilarnych. Dopiero pismem z dnia 23 listopada 2021 r. organ wezwał cudzoziemkę do uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez osobiste stawiennictwo oraz pobranie odcisków linii papilarnych. Cudzoziemka zobowiązanie wykonała w wyznaczonym terminie. Co szczególnie istotne, cudzoziemka załączyła do sprawy wszelkie wymagane dokumenty, które potwierdzają spełnienie okoliczności, od wystąpienia których ustawa uzależnia udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. Pomimo tego organ nadal nie zakończył postępowania.

Przez wiele miesięcy skarżąca tylko raz otrzymała od organu pismo w sprawie, które dotyczyło przesunięcia terminu załatwienia sprawy do dnia 15 czerwca 2022 r. Pomimo, że termin ten był bardzo odległy i jednocześnie nieuzasadniony, to upłynął on bezskutecznie, bowiem sprawa nadał nie została rozstrzygnięta. Tak długa bezczynność organu zmusiła skarżącą do wniesienia ponaglenia, którego Wojewoda Pomorski wciąż nie przekazał do organu wyższej instancji, a w każdym razie nie poinformował o tym fakcie ani skarżącej, ani jej pełnomocnika.

Z internetowego systemu wynika, że Wojewoda Pomorski zwrócił się

o zaopiniowanie wniosku w dniu 3 stycznia 2022 r., a więc niemal 4 miesiące

po złożeniu wniosku. Status sprawy nie zmienił się do dnia sporządzenia skargi,

tj. przez niemal 9 miesięcy organ pozostaje w całkowitej bezczynności.

Skarżąca zaznaczyła również, że zgodnie z art. 223 w zw. z art. 207 ust. 4 i 5 ustawy

o cudzoziemcach, informacje winny zostać przekazane wojewodzie w terminie 30 dni,

a w szczególnie uzasadnionych przypadkach w terminie 60 dni (o czym organ zobowiązany do udzielenia informacji winien poinformować wojewodę).

Natomiast zgodnie z art. 207 ust. 7 (do którego odsyła art. 223), jeżeli organy,

o których mowa w ust. 2 i 3, nie przekażą informacji w terminach o których mowa

w ust. 4 lub 5, uznaje się, że wymóg uzyskania informacji został spełniony.

Zatem opiniowanie wniosku skarżącej od 3 stycznia 2022 r. jest całkowicie bezprawne.

Powołując się na ugruntowane w doktrynie jak i judykaturze stanowisko wyjaśniające pojęcia bezczynności i przewlekłości postępowania, skarżąca wskazała,

że w sprawie doszło do zarzucanych organowi naruszeń, skoro od daty złożenia wniosku do dnia wniesienia skargi upłynęło 16 miesięcy, a organ podjął tylko jedną czynność, która może być traktowana jako skierowana na załatwienie sprawy.

Nadto organ całkowicie bagatelizował swoje obowiązki wynikające z art. 36 § 1 oraz

37 § 4 k.p.a.

Skarżąca wskazała, że zarzucane naruszenia znacząco wpłynęły na jej sytuację życiową. Uzyskanie wnioskowanego pobytu jest konieczne, by móc ubiegać się o polskie obywatelstwo. Skarżąca, jako żona i matka obywateli polskich, silnie z Polską związana i planująca tutaj przyszłość swoją i swojej rodziny liczy na możliwie szybkie nabycie takiego obywatelstwa. Nie bez znaczenia jest również fakt, że uzyskanie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE daje jego posiadaczom możliwość podejmowania zatrudnienia w wielu krajach należących do Unii Europejskiej. Skarżąca jest pracownikiem wysoko wykwalifikowanym, doskonale mówiącą w trzech językach, zatem bez trudu mogłaby podjąć pracę dla podmiotów zagranicznych, co jednak skutecznie uniemożliwia jej organ.

Skarżąca stwierdziła, że w obliczu długotrwającej opieszałości, wywołanej rażącym niedopełnieniem obowiązków przez organ pierwszej instancji i wynikających z tego konsekwencji, które uderzają w skarżącą, ale także jej najbliższych, żądanie przyznania od organu sumy w wysokości 15.000 zł nie jest roszczeniem wygórowanym. W 2020 r. przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej wynosiło 5.662,53 zł. Pięciokrotność tej kwoty daje sumę 28.312,65 zł. Skoro skarżąca od ponad 12 miesięcy czeka na wydanie decyzji pobytowej, przyznanie jej żądanej sumy dałoby rekompensatę rzędu około 1.250 zł za każdy miesiąc, licząc wyłącznie okres do dnia wniesienia skargi. Gdyby organ wydał decyzję w przepisanym terminie, przez pozostałe 10 miesięcy, nawet zarabiając najniższą krajową, skarżąca zarobiłaby 30.100 zł, zatem ponad dwukrotnie więcej niż wnioskowana kwota.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o odrzucenie skargi

ma podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 100c ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2022 r. poz. 1383), jako niedopuszczalnej z uwagi na fakt, że zgodnie

z art. 100c § 4 ustawy o pomocy, w okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach lub ich dokonywanie

z opóźnieniem nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, w więc również środka prawnego w postaci skargi na bezczynność

i przewlekłość.

Ewentualnie organ wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej z uwagi na fakt,

że zgodnie z art. 100c ust. 4 ustawy o pomocy, w okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach lub ich dokonywanie z opóźnieniem nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, a więc również środka prawnego w postaci skargi

na bezczynność i przewlekłość.

Z ostrożności procesowej organ wniósł z kolei o niezasądzanie na rzecz skarżącej sumy pieniężnej z uwagi na brzmienie art. 100c ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy, który stanowi, że w okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny,

ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa.

W uzasadnieniu, odnosząc się do zarzutów skargi, organ wskazał, że długi termin rozpatrywania wniosku wynikał z konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz niedostosowania zasobów kadrowych do liczby wpływających wniosków. Ilość załatwianych przez organ wniosków o wydanie decyzji w sprawach legalizacji pobytu cudzoziemców jest bardzo duża, jednak czynione są starania

dla poprawy mobilności organu w tym zakresie. Chociaż dla stwierdzenia przewlekłości nie mają znaczenia przyczyny organizacyjne, czy kadrowe leżące po stronie organu,

to jednak nie powinny one być pomijane przy ocenie zasadności wniesionej skargi. Znacząca ilość spraw podlegających rozpoznaniu, niedostateczna obsada kadrowa, ograniczenie ilości interesantów w siedzibie organu w związku z wymogiem przestrzegania zasad bezpieczeństwa epidemiologicznego stanowią poważną przeszkodę w takiej organizacji pracy, aby rozpoznawanie spraw odbywało się

z zachowaniem ustawowych terminów.

Organ podkreślił, że czynności wyjaśniające zostały podjęte niezwłocznie

po dopełnieniu obowiązku osobistego złożenia wniosku przez cudzoziemkę w dniu

17 grudnia 2021 r. (art. 202 ust. 2, w zw. z art. 223 ustawy o cudzoziemcach).

W dniu 3 stycznia 2022 r. organ I instancji zwrócił się do stosownych organów

o przekazanie informacji czy wjazd D. J. na terytorium RP i jej pobyt na tym terytorium mogą stanowić zagrożenie dla obronności i bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Odnosząc się do ponaglenia organ wskazał, że zgodnie z art.100c ust. 1 pkt 1

lit. c ustawy pomocy, w okresie od dnia 15 kwietnia 2022 r., tj. dnia wejścia w życie ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy

w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 830), do dnia 31 grudnia 2022 r., bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. W tym okresie nie stosuje się również przepisów o przewlekłości prowadzenia postępowania i bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie administracyjne do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie.

Ponadto zgodnie art. 13 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy

o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie w dniu 29 stycznia 2022 r., jeżeli terminy załatwiania spraw, o których mowa w art. 210 ust. 1 w związku

z art. 223 ustawy o cudzoziemcach rozpoczęły swój bieg przed wejściem w życie ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach, biegną one

od nowa od dnia wejście w życie ww. ustawy. W związku z tym, termin we wszystkich trwających postępowaniach, tj. dotyczących wniosków złożonych przed wejściem

w życie ustawy nowelizującej, rozpoczyna bieg na nowo. Zgodnie z art. 210 ust. 1

w związku z art. 223 ustawy o cudzoziemcach, decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej wydaje się w terminie 6 miesięcy. Rozpoczęcie biegu terminu na załatwienie sprawy zależne jest od wystąpienia ostatniego ze zdarzeń wymienionych w ust. 2, tj. osobistego złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej lub następczego osobistego stawiennictwa; złożenia wniosku, który nie jest obarczony brakami formalnymi lub następcze uzupełnienie braków formalnych; przedłożenia przez stronę dokumentów niezbędnych do potwierdzenia danych zawartych we wniosku i okoliczności uzasadniających ubieganie się o udzielenie przedmiotowego zezwolenia lub bezskuteczny upływ terminu wyznaczonego przez wojewodę na ich uzupełnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Przepis art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), zwanej dalej jako "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Zgodnie z brzmieniem art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Stosownie zaś do art. 37 § 1 ustawy z dnia

14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022 r.,

poz. 2000), zwanej dalej "k.p.a.", stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli:

1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (bezczynność);

2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość).

Ponaglenie - stosownie do art. 37 § 3 k.p.a. - wnosi się:

1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie;

2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia.

Co istotne, przepisy nie określają terminu, w jakim można złożyć skargę

na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca niewątpliwie wypełniła wymóg określony

w art. 53 § 2b p.p.s.a. Ponaglenie zostało bowiem w przepisany prawem sposób złożone do właściwego organu pismem nadanym 5 sierpnia 2022 r.

Przechodząc do kwestii merytorycznych wskazać zatem należy, że stosownie

do art. 149 § 1 p.p.s.a., uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo

do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a).

W przypadku, o którym mowa w § 1 Sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6

lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywna może zostać wymierzona do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.

W uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 22 czerwca 2020 r. (sygn. akt II OPS 5/19) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Wydana w sprawie decyzja Wojewody Pomorskiego z dnia 14 października 2022 r. nr SO-XII.6153.445.2021.DKu o udzieleniu skarżącej zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie stanowi przeszkody dla merytorycznego rozpoznania skargi w zakresie rozstrzygnięcia, czy zaistniała w niniejszej sprawie bezczynność, bowiem w realiach niniejszej sprawy nie zachodzi sytuacja, której dotyczy cytowana uchwała. Skarga na przedmiotową decyzję Wojewody Pomorskiego wpłynęła bowiem do organu w dniu 28 września 2022 r., to jest przed wydaniem decyzji.

W konsekwencji należy stwierdzić, że wydanie przez Wojewodę Pomorskiego wymienionego rozstrzygnięcia ma jedynie ten skutek, że Sąd nie ma obecnie podstaw aby zobowiązywać organ, zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., do wydania decyzji.

Odnosząc się do meritum sprawy wskazać z kolei należy, że pojęcie bezczynności zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., przez wskazanie,

że jest to stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a.

Z kolei przewlekłość zdefiniowano w przepisie art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. jako prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.

Istotą kontroli sądu administracyjnego ze skargi na bezczynność jest zbadanie, czy organ administracji w terminie zakreślonym przepisami prawa procesowego załatwił sprawę, czy też nie i ewentualne przymuszenie organu do podjęcia żądanego działania, a w następstwie tego, likwidację stanu opieszałości występującą po stronie tego organu. Obie formy opieszałości postępowania bowiem przeplatają się wzajemnie.

Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność,

z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana,

a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinionym albo też niezawinionym opóźnieniem organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem,

że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać wydane/dokonane.

Przewlekłość postępowania zachodzi natomiast, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych

i prawnych niezbędnych do finalnego rozstrzygnięcia. Ocena, czy postępowanie jest prowadzone dłużej niż to niezbędne do załatwienia sprawy dokonywana musi być

na podstawie zarówno analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy. Pojęcie przewlekłości postępowania obejmować będzie więc opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. W judykaturze wskazuje się, że oceniając zwłokę organu

w załatwieniu konkretnej sprawy administracyjnej nie można abstrahować od jej indywidualnego charakteru. Zatem rozsądny termin postępowania musi zostać określony w świetle wszystkich okoliczności danej sprawy oraz w oparciu o takie kryteria jak: złożoność sprawy, postawę samego skarżącego i właściwych organów, znaczenie przedmiotu postępowania dla skarżącego. W efekcie, w sprawach

o skomplikowanym stanie faktycznym, w których zachodzi konieczność przeprowadzenia wielu dowodów, obowiązkiem organu jest sprawne, co nie oznacza, że zawsze szybkie, prowadzenie postępowania dowodowego, zmierzające do ustalenia stanu faktycznego pozwalającego na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 34/13). Można zatem stwierdzić, że przewlekłe prowadzenie postępowania występuje, gdy organ nie podejmuje żadnych czynności, czy podejmuje nieefektywne działania, które nie zmierzają do zebrania niezbędnego materiału dowodowego, ale również wówczas gdy między poszczególnymi czynnościami organu występują nieusprawiedliwione okresy przerw, które w sumie prowadzą do znaczącego i nieakceptowalnego z punktu widzenia zasad ekonomiki procesowej wydłużenia czasu trwania postępowania.

Skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania stanowi

z kolei środek prawny, którego celem jest zapewnienie realizacji zasady szybkości postępowania (art. 12 § 1 i § 2 k.p.a.). Zasada szybkości postępowania wynikająca

z art. 12 § 1 k.p.a. wymaga bowiem, by organ administracji publicznej prowadził postępowanie w sposób sprawny, bez nieuzasadnionego wstrzymywania i przewlekania czynności procesowych, tak by zakończenie postępowania nastąpiło w najkrótszym możliwym terminie. W myśl ogólnej reguły zawartej przez ustawodawcę w Kodeksie postępowania administracyjnego w art. 35 § 1 § 2 k.p.a., stanowiącej rozwinięcie powyższej zasady, organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy

bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia

na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Przepis art. 35 § 3 k.p.a. stanowi, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić

nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.

Z uwagi na przedmiot postępowania przed organem w realiach sprawy należało mieć również na uwadze treść regulacji zawartych w ustawie o cudzoziemcach, która wprowadza szczegółowe uregulowania odnośnie terminów załatwiania tego typu spraw. Ustawa ta w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia wniosku zawierała bowiem uregulowanie, zgodnie z którym postępowanie w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego powinno zakończyć się nie później niż w ciągu 3 miesięcy od dnia jego wszczęcia (art. 210 w związku z art. 223 ustawy).

Z kolei z dniem 29 stycznia 2022 r. weszła w życie ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw

(Dz. U. z 2022 r., poz. 91), zwana dalej także "ustawą zmieniającą". Od tej daty, zgodnie z art. 210 ust. 1 w związku z art. 223 ustawy, decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały wydaje się w terminie 6 miesięcy.

Nadto w art. 210 ust. 2 ustawy wskazano, że termin ten biegnie dopiero od dnia,

w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń:

1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub

2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub

3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 203 ust. 2 pkt 2, lub upłynął bezskutecznie wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa

w art. 203 ust. 2a.

W przedmiotowej sprawie wniosek skarżącej wpłynął do organu w dniu

8 września 2021 r., a więc w dacie obowiązywania przepisów ustawy sprzed zamiany wprowadzonej ustawą z dnia 17 grudnia 2021 r. Trzymiesięczny termin rozpoznania sprawy upłynął w dniu 8 grudnia 2021 r., przed datą wejścia w życie przepisów ustawy zmieniającej.

Rozważenia w sprawie wymagało, w pierwszej kolejności, jakie znacznie dla oceny wniesionej skargi ma zmiana ustawy o cudzoziemcach, wprowadzona ustawą z dnia 17 grudnia 2021 r.

Ustawa nowelizująca w przepisie art. 13 zawierała przepisy intertemporalne stanowiąc, że:

1. W postępowaniach prowadzonych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1, wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy mają zastosowanie przepisy art. 7 ust. 3, art. 106 ust. 2a i 2b, art. 106a ust. 3 i 4,

art. 112a, art. 203 ust. 2a i 2b oraz art. 210 ustawy zmienianej w art. 1

w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

2. Jeżeli w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy zmienianej

w art. 1 wojewoda wezwał cudzoziemca lub jednostkę przyjmującą, o której mowa w art. 3 pkt 5b ustawy zmienianej w art. 1, do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy do przedłożenia dokumentów niezbędnych do potwierdzenia danych zawartych we wniosku i okoliczności uzasadniających ubieganie się

o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, zezwolenia na pobyt stały lub zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, nie stosuje się przepisów art. 106 ust. 2a i 2b, art. 106a ust. 3 i 4 i art. 203 ust. 2a i 2b ustawy zmienianej w art. 1. W tym przypadku terminy załatwiania spraw,

o których mowa w art. 112a ust. 1 lub art. 210 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1

w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, biegną od dnia upływu terminu wyznaczonego przez wojewodę, a jeżeli termin ten upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy - od dnia jej wejścia w życie.

3. Jeżeli terminy załatwiania spraw, o których mowa w art. 112a lub w art. 210 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, rozpoczęły swój bieg przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, biegną one od nowa

od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.

Z przepisu art. 13 ust. 3 ustawy zmieniającej wynika zatem, że od daty jej wejścia w życie winien rozpocząć bieg nowy 6-miesięczny termin załatwienia przez organ sprawy.

W ocenie Sądu, przepis ten nie może jednak znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie, w której termin rozpoznania wniosku upłynął w całości w okresie obowiązywania poprzedniego stanu prawnego.

Zasada niedziałania prawa wstecz uznawana jest za jedną z podstawowych składników formuły demokratycznego państwa prawnego w zakresie stanowienia

i stosowania prawa, a jej nieprzestrzeganie narusza pewność prawa (por. Jerzy Oniszczuk, Konstytucja RP w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, Kraków 2000, s. 66). Wymaga ona, by nie stanowić norm prawnych, które nakazywałyby stosować nowo ustanowione normy prawne do zdarzeń, które miały miejsce przed ich wejściem w życie (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia

22 sierpnia 1990 r., K 7/90, OTK 1990, Nr 1, poz. 5, s. 51).

Zasada lex retro non agit jest adresowana przede wszystkim do ustawodawcy

i zakazuje mu stanowienie norm prawnych, które miałyby być stosowane do zdarzeń, które miały miejsce i zostały zakończone przed wejściem w życie tych norm

(por. Proces prawotwórczy w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego. Wypowiedzi Trybunału Konstytucyjnego dotyczące zagadnień związanych z procesem legislacyjnym. Warszawa 2015, s. 48 i nast. oraz przytoczone tam orzecznictwo TK). Zasada ta nie ma charakteru bezwzględnego, można od niej odstąpić, jednakże wyjątkowo, jeżeli przemawia za tym konieczność ochrony innych wartości konstytucyjnych niż bezpieczeństwo prawne i zaufanie obywateli do państwa zagrożone pogorszeniem ich sytuacji prawnej wskutek nałożenia na nich określonych obowiązków z mocą wsteczną (por. wyrok NSA z dnia 26 października 2017r. sygn. akt II GSK 24/16).

W sprawie skarżącej zastosowanie nowowprowadzonej normy prawnej stanowiłoby niedopuszczalne i nieusprawiedliwione działanie prawa wstecz.

Nowa regulacja sięga okresu, w którym organ był zobowiązany załatwić sprawę skarżącej i sanuje stan bezczynności, w którym - w świetle realiów sprawy - organ się znalazł. Sąd nie znajduje przesłanek, wartości i zasad, które usprawiedliwiałyby wsteczne zastosowanie prawa w rozpoznawanej sprawie (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 23 czerwca 2022 r. sygn. akt II SAB/Wr 402/22).

W ocenie Sądu, uchylenie zaistniałego skutku prawnego w postaci wszczęcia postępowania administracyjnego w drodze późniejszego aktu prawnego

(ustawy nowelizującej) uznać należało za pozbawione uzasadnienia naruszenie zakazu niedziałania prawa wstecz, wynikającego z konstytucyjnej zasady państwa prawnego zawartej w art. 2 Konstytucji RP.

Ustalenie terminu rozpoznania sprawy przez organ powinno zatem nastąpić

na podstawie przepisów obowiązujących przed wejściem w życie ustawy zmieniającej.

Istotny wyłom od zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego zasad procedowania zawierają ponadto przepisy ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 830). Ustawą tą dodano w ustawie z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2022 r. poz. 583 ze zm.), obowiązujący od 15 kwietnia 2022 r., art. 100c ust. 1-4 dotyczący prowadzonych przez wojewodę postępowań w zakresie udzielenia cudzoziemcom zezwoleń na pobyt czasowy, pobyt stały, pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiego oraz zmian i cofnięcia tych zezwoleń. Stanowi on, że do dnia 31 grudnia 2022 r. zawieszony został bieg terminów dotyczących niektórych spraw z zakresu legalizacji pobytu cudzoziemców prowadzonych na podstawie ustawy o cudzoziemcach, w tym również w sprawach zezwoleń pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiego. W okresie zawieszenia biegu terminów nie stosuje się przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie. Ponadto w okresie tym, organowi prowadzącemu postępowanie nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie zawieszenia biegu terminów, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.

Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym

na terytorium tego państwa określa szczególne zasady zalegalizowania pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną

z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis art. 100c taj ustawy może zatem, co do zasady, znajdować zastosowanie jedynie do ściśle określonego kręgu postępowań - z wniosków obcokrajowców

- obywateli Ukrainy, którzy przyjechali do Polski w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa.

Sąd nie podziela poglądu organu, że w niniejszej sprawie regulacje te mogą znaleźć zastosowanie. Wobec ściśle określonego w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy

o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa zakresu podmiotowego i przedmiotowego tej ustawy, jak i braku w tym zakresie zmian w ustawie o cudzoziemcach, przepisy te nie mają zastosowania w postępowaniu toczącym się przed Wojewodą Pomorskim w niniejszej sprawie, a w konsekwencji również podczas kontroli legalności tego postępowania, dokonywanej przez sąd administracyjny. Przede wszystkim podkreślenia wymaga okoliczność, że skarżąca nie jest obywatelką Ukrainy lecz Białorusi. Co więcej, postępowanie

w sprawie udzielenia skarżącej zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej zostało wszczęte - co należy podkreślić - nie po dniu 24 lutego 2022 r., lecz w dniu 8 września 2021 r. (data wpływu wniosku do organu), a więc przed wejściem tych przepisów w życie i powinno się zakończyć przed wystąpieniem konfliktu zbrojnego na terytorium Ukrainy, a w konsekwencji również wprowadzeniem omawianych regulacji.

Przenosząc poczynione wywody na grunt rozpoznawanej sprawy należy uznać

za zasadne zarzuty bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania przez Wojewodę Pomorskiego w sprawie udzielenia skarżącej zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej.

Podkreślenia wymaga, że wniosek o udzielenie przedmiotowego zezwolenia wpłynął do Wojewody Pomorskiego w dniu 8 września 2021 r., zatem w tym dniu zapoczątkowane zostało postępowanie administracyjne. Wydanie przez Wojewodę Pomorskiego decyzji kończącej postępowanie w pierwszej instancji nastąpiło

w dniu 14 października 2022 r. Postępowanie w sprawie trwało więc rok i jeden miesiąc. Jest to czas niewątpliwie przekraczający ustawowe terminy na załatwienie sprawy.

Z akt administracyjnych przekazanych Sądowi wynika, że jedynymi merytorycznymi czynnościami organu w tym czasie były wystąpienia do strony o osobiste stawiennictwo w siedzibie organu celu dopełnienia obowiązku osobistego złożenia wniosku

(23 listopada 2021 r.) oraz do organów wymienionych w art. 207 ust. 2 w zw. z art. 223 ustawy o cudzoziemcach o przekazanie informacji, czy wjazd strony skarżącej

na terytorium RP i jego pobyt na tym terytorium mogą stanowić zagrożenie dla obronności i bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego (3 stycznia 2022 r.).

Nie budzi zatem najmniejszych wątpliwości, że w sprawie wystąpił stan bezczynności (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.). Trzymiesięczny termin załatwienia sprawy

z art. 210 w związku z art. 223 ustawy o cudzoziemcach został przez organ znacznie przekroczony. Co ważne, organ znacząco przekroczył również nowy termin załatwienia sprawy, który sam wyznaczył stosownie do art. 36 § 1 k.p.a., a nawet nieobowiązujący w realiach sprawy sześciomiesięczny termin do wydania decyzji, na który organ sam się powołuje. W ocenie Sądu, przedłużenie terminu załatwienia sprawy o wiele miesięcy nie znajduje żadnego uzasadnienia w okolicznościach sprawy. Z przekazanych Sądowi akt administracyjnych wynika, że od momentu podjęcia wskazanych czynności do dnia wydania decyzji organ pozostawał w całkowitej niemal bezczynności.

Za przejaw przewlekłego prowadzenia postępowania należy z kolei uznać brak niezwłocznego działania organu po wpłynięciu złożonego przez skarżącą wniosku

(co nastąpiło w dniu 8 września 2021 r.), bowiem pierwsza podjęta przez organ czynność nastąpiła dopiero w dniu 23 listopada 2021 r., a zatem po upływie dwóch miesięcy od dnia otrzymania wniosku. W konsekwencji do właściwych organów

o informacje na temat strony skarżącej w trybie art. 207 ust. 2 w zw. z art. 223 ustawy

o cudzoziemcach organ wystąpił dopiero w dniu 3 stycznia 2022 r., gdy prawidłowo prowadzone postępowanie powinno być już zakończone. Obowiązek wynikający

ze wskazanego przepisu jest natomiast czynnością podejmowaną każdorazowo

w przypadku prowadzenia postępowania w przedmiocie wydania cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy. Jest to więc czynność standardowa, konieczna

i niezależna od innych czynności podejmowanych w toku postępowania. W ocenie Sądu, gdyby organ wystąpił do strony o osobiste złożenie wniosku niezwłocznie nie byłoby przeszkód w sprawie aby wezwanie do stosownych organów podjąć szybciej.

Z kolei od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia wniesienia skargi organ pozostawał w istocie bierny. Nie podjął żadnych nowych czynności, które prowadziłyby do rozstrzygnięcia sprawy.

W świetle wskazanych okoliczności zasadnym jest więc uznanie, że Wojewoda Pomorski niezasadnie przedłużał termin załatwienia sprawy. Z akt administracyjnych

nie wynikają zaś żadne obiektywne okoliczności usprawiedliwiające zwłokę

w rozstrzygnięciu sprawy. Wskazać w tym miejscu należy, że Wojewoda Pomorski nie zrealizował także prawidłowo obowiązku wynikającego z art. 36 § 1 k.p.a., bowiem w badanym postępowaniu wystosował tylko jedno zawiadomienie o terminie załatwienia sprawy.

Analiza akt postępowania administracyjnego dowodzi, że aktywność organu

w toku postępowania, od samego jego początku, nie była właściwa. W stosunkowo nietrudnej przedmiotowo sprawie organ ograniczył się do pojedynczych czynności,

a następnie przez długie miesiące nie podejmował w sprawie żadnych działań, realnie przybliżających stronę do zakończenia postępowania.

Kompleksowa ocena poczynań organu prowadzi do wniosku, że podjęte czynności jawią się jako niewystarczające i nader rozciągnięte w czasie. Postępowanie nie cechowało się wymaganą dynamiką i konsekwencją. Pomiędzy poszczególnymi czynnościami występowały zdecydowanie zbyt długie okresy całkowitego, niczym nieuzasadnionego przestoju.

Podsumowując, w rozpoznawanej sprawie Sąd nie miał wątpliwości co do tego, że organ nie dotrzymał terminów załatwienia sprawy, czym naruszył zasadę określoną art. 12 § 1 k.p.a. Oceniając postępowanie organu w świetle przedstawionych zapatrywań Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia

z bezczynnością, jak i przewlekłym prowadzeniem postępowania.

Biorąc pod uwagę wskazane okresy, jak i postawę organu Sąd na podstawie

art. 149 § 1 pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził w konsekwencji, że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania, a stwierdzona bezczynność organu i przewlekłe prowadzenie postępowania w tym postępowaniu miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W odpowiedzi na skargę organ nie wskazał na żadne okoliczności obiektywnie usprawiedliwiające stan bezczynności i przewlekłości postępowania, akcentując problemy natury organizacyjnej.

W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym – bez żadnej wątpliwości

i wahań – można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażącego, musi posiadać przy tym pewne dodatkowe cechy

w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Rażące opóźnienie

w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek uzasadnienia. W realiach rozpatrywanej sprawy taka sytuacja miała, w ocenie Sądu miejsce, gdyż załatwienie nieskomplikowanej sprawy wielokrotnie przekroczyło zastrzeżony przepisami termin, a organ nie wskazał niezależnych od organu przyczyn takiego stanu rzeczy.

Sytuacja, w której strona czeka tak długo, jak w rozpoznawanej sprawie,

na podjęcie pierwszej w sprawie czynności, a dalej na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu

nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki

do organów administracji publicznej.

Okoliczności, takie jak panująca pandemia, czy braki kadrowe nie stanowią usprawiedliwienia dla bierności organu. Terminy przewidziane dla załatwienia sprawy administracyjnej obowiązują i organy administracji publicznej pozostają nimi związane, pomimo występowania wskazanych trudności. Na marginesie wskazać należy, że organ powołuje się na braki kadrowe od kilku lat. Kwestia ta nie jest zatem nowa i organ miał niewątpliwe znaczny okres czasu na jej rozwiązanie.

Przechodząc do kolejnego żądania skargi wyjaśnienia wymaga, że zgodnie

z art. 149 § 2 p.p.s.a., w przypadku, o którym mowa w § 1, sąd może ponadto orzec

z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

Mając na uwadze okoliczności sprawy, w ramach przyznanej w art. 149 § 2 p.p.s.a. kompetencji (sąd może) i nie będąc związany wnioskami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.), Sąd zdecydował o przyznaniu skarżącej od organu sumy pieniężnej

w wysokości 1.500 zł.

Ustalając wysokość sumy pieniężnej należnej skarżącej Sąd ocenił, że będzie ona adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności (opisanej postawy organu wobec strony postępowania administracyjnego), jak i trudności, z jakimi cudzoziemiec musi się zmagać nie posiadając stosownego zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. W ocenie Sądu, zasądzona kwota zrekompensuje skarżącej negatywne przeżycia związane z bezczynnością organu, przewlekłością postępowania oraz z naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.

Sąd nie uwzględnił wniosku o przyznanie skarżącej kwoty pieniężnej w wyższym zakresie. Sąd wziął pod uwagę, że przyznanie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest środkiem o charakterze kompensacyjno-dyscyplinującym. Suma pieniężna stanowi formę rekompensaty dla skarżącego za zwłokę w załatwieniu sprawy. Suma ta, chociaż ma częściowo charakter kompensacyjny, nie ma jednak na celu naprawienia szkody. Odpowiedzialność za szkodę przewidzianą w art. 4171 § 3 kodeksu cywilnego wyklucza traktowanie sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., jako odszkodowania. Przyznawana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. suma pieniężna nie zastępuje także zadośćuczynienia za krzywdę wynikającą z naruszenia dóbr osobistych. Otrzymana kwota ma zrekompensować negatywne przeżycia związane z niezałatwieniem sprawy w terminie, z naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki oraz niedogodności, jakich strona doznała na skutek bezczynności organu administracji, nie stanowi jednak odszkodowania (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 maja 2020 r. sygn. akt III SAB/Wr 1224/19).

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) zasądzając od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącej 597 zł. Na zasądzoną od organu kwotę składają się kwota uiszczona przez skarżącą tytułem wpisu od skargi (100 zł), wynagrodzenie reprezentującego skarżącą adwokata (480 zł) oraz opłata skarbowa od udzielonego przez skarżącą pełnomocnictwa (17 zł).

Złożona w niniejszej sprawie skarga została przez Sąd rozpoznana

na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. W świetle art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod internetowym adresem: "orzeczenia.nsa.gov.pl".