Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 705/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2006-06-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Nadzór budowlany
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Maria Zarębska-Kobak Sędziowie NSA Jerzy Solarski AWSA Joanna Zdrzałka /spr./ Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 8 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi H. i Z. K. oraz K. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie obowiązku przedstawienia projektu budowlanego zamiennego -skargę oddala-


UZASADNIENIE

II SA/Rz 705/05

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 22 stycznia 2004 r. sygn. akt SA/Rz 1234/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2003 r. Nr [...] i poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...] kwietnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia na M. i S. K. obowiązków zmierzających do doprowadzenia robót budowlanych na działce nr ewid. 898 w M. do stanu zgodności z prawem. Sąd stwierdził również nieważność postanowienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych na wymienionej wyżej działce, a także stwierdził nieważność decyzji tegoż organu z dnia [...] grudnia 2003 r. Nr [...] i poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...] września 2003 r. Nr [...] udzielającej pozwolenia na wznowienie robót budowlanych.

W uzasadnieniu orzeczenia Sądu wskazał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. od grudnia 2000 r. prowadził postępowanie w sprawie legalności budynku usytuowanego na działce nr ewid. 898 przy ul. W. w M. Zostało ono wszczęte na skutek doniesienia H. i Z. K. ówczesnych właścicieli sąsiedniej działki nr ewid. 897, którzy zarzucali, że właściciele działki 898 budują poddasze oraz ganek z oknem z naruszeniem wymaganych odległości od granicy działek.

Z ustaleń organów wynika, że przedmiotowy obiekt jest budynkiem mieszkalnym, dwukondygnacyjnym, nie podpiwniczonym, z dachem dwuspadowym konstrukcji drewnianej, krytym blachą. Jego wymiary w rzucie wynoszą 9,05 x 8,68 m, powiększone o ganek o wymiarach 3,47 x 1,55 m, położony od strony działki nr ewid. 897/1 stanowiącej aktualnie własność K. K. Inwestorzy legitymują się pozwoleniem na budowę z 30 lipca 1974 r. wydanym przez Naczelnika Gminy w M. poprzedniemu właścicielowi działki oraz decyzją Prezydenta Miasta M. z dnia [...] stycznia 2002 r. przenoszącą na nich pozwolenie na budowę. Zrealizowany obiekt w stosunku do projektu zawiera zmiany, polegające m. in. na wybudowaniu ściany z oknami w odległości 3 m od granicy z działką 897/1, zamiast 3,40 i 4,50 m (położenie ukośne) oraz ganku w miejsce projektowanych dwubiegowych schodów wejściowych. Odległość ganku od płotu granicznego wynosi 1,60 m.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji i obejmując tą kontrolą także inne rozstrzygnięcia organów nadzoru budowlanego Sąd dostrzegł nieprawidłowości polegające na braku precyzyjnych pomiarów oraz ustaleń jakie roboty i kiedy były wykonywane. Prawidłowe ustalenia w tym zakresie pozwoliłyby na ocenę i zakwalifikowanie robót w świetle art. 3 pkt 6 i 7 ustawy Prawo budowlane, a w szczególności stwierdzenie, czy prowadzona była bez pozwolenia na budowę rozbudowa już wykonanego obiektu, czy też wykonywane są roboty budowlane z istotnym odstępstwem od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę. Mimo, że od wydania pierwszej decyzji w sprawie upłynęło około 3 lat i że wydawano w niej różnorakie rozstrzygnięcia, w których podawano rozbieżne ustalenia, żaden z organów nie przedstawił w uzasadnieniach oceny dokonanego odstępstwa od pozwolenia na budowę w świetle obowiązujących w dacie ich wykonywania przepisów prawa. Dotyczy to zwłaszcza usytuowania ganku, którego odległość od granicy winna być ustalona przy uwzględnieniu zasady, że przebieg granicy ustala się na podstawie danych z operatu ewidencji gruntów. Z decyzji organu I instancji z dnia 22 kwietnia 2003 r. wynika, że odległości, które organ ten brał pod uwagę były ustalane w odniesieniu do ogrodzenia, co do którego wiadomo, iż nie pokrywa się w całości z przebiegiem granicy. Także nie zostało wykazane jakie przepisy prawa narusza wykonanie otworów okiennych od strony działki K. K. Ocena czy zachodzi możliwość dostosowania robót do stanu zgodności z prawem została dokonana przez organ II instancji dopiero w decyzji z dnia 11 grudnia 2003 r., choć powinna być przeprowadzona w pierwszej kolejności, zgodnie ze wskazaniami zawartymi w art. 51 ust. 1 ustawy Prawo budowlane.

Sąd uznał, że wymienione w sentencji decyzje rażąco naruszają prawo. Zostały bowiem wydane w sytuacji, gdy postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych z 23 grudnia 2002 r. utraciło moc. Doręczono je inwestorom 31 grudnia 2002 r., a organ II instancji wydał postanowienie utrzymujące je w mocy w dniu 7 kwietnia 2003 r., choć wobec upływu terminu skutkującego utratą jego mocy winien był umorzyć postępowanie odwoławcze. Wobec upływu tego terminu także decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...] kwietnia 2003 r. w przedmiocie nałożenia obowiązków zmierzających do doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodności z prawem była dotknięta rażącym naruszeniem prawa. Wada ta dotyczyła także decyzji organu II instancji, który winien był uchylić rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne i umorzyć postępowanie przed tym organem. Z tego samego powodu Sąd stwierdził nieważność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...] września 2003 r. udzielającej pozwolenia na wznowienie robót budowlanych oraz uchylającej ją decyzji organu II instancji z dnia 11 grudnia 2003 r., jednocześnie nakazującej inwestorom zamurowanie otworów okiennych. Także te decyzje zostały wydane po utracie mocy opisanego wcześniej postanowienia, a jednocześnie w sytuacji, gdy roboty budowlane były nie zakończone, co mogłoby ewentualnie uzasadniać zastosowanie art. 51 ust. 4 ustawy Prawo budowlane – rażąco naruszają art. 51 ust. 1 tej ustawy.

W uzasadnieniu Sąd zawarł szczegółowe wskazania co do dalszego postępowania, zalecając w pierwszym rzędzie dokonanie oceny, czy istniejący stan faktyczny umożliwia doprowadzenie robót do stanu zgodności z prawem, przy uwzględnieniu przepisów prawa, w tym warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie obowiązujące w dacie wykonywania robót budowlanych.

Po wydaniu tego wyroku zmianie uległ stan prawny działki nr 898 ze spornym obiektem. Aktem notarialnym Nr Rep. A [...]z dnia [...] lipca 2004 r. prawo własności tej nieruchomości nabyli S. Ch. i E. Ch. w 2/3 oraz A. Ch. w 1/3 części.

Po przeprowadzeniu kolejnych oględzin budynku mieszkalnego na działce 898 w M., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. postanowieniem Nr [...] z dnia [...] września 2004 r., w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo budowlane wstrzymał prowadzenie robót budowlanych tego budynku, stwierdzając, że roboty te nie zostały zakończone, a od czasu ostatnich oględzin w listopadzie 2003 r. zlikwidowane zostały 3 otwory okienne przez poprzednich właścicieli.

W zażaleniu na to postanowienie H. K. i Z. K. zarzucili organowi I instancji, że nie zastosował się do zaleceń zawartych w wyroku WSA w Rzeszowie, a swoje ustalenia oparł na nieprawdziwych, sfałszowanych dowodach. Poinformowali również, że pismem z 5.04.2004 r. zwrócili się do WSA w Rzeszowie o unieważnienie decyzji Prezydenta Miasta M. z 10.01.2002 r. przenoszącej pozwolenie na budowę na pp. K.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2005 r. Nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił zaskarżone postanowienie w całości i jednocześnie wstrzymał roboty budowlane polegające na budowie budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr ewid. 898 w M. prowadzone przez S., E. i A. Ch. w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę. W ocenie organu odwoławczego rozstrzygnięcie organu I instancji wymagało zreformowania z uwagi na brak precyzyjnego wskazania podmiotu zobowiązanego oraz brak należytego uzasadnienia wstrzymania robót.

W dalszym ciągu postępowania Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją Nr [...], wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 i art. 52 ustawy Prawo budowlane nałożył na S., E. i A. Ch. obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz wykonanie określonych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem w terminie 3 miesięcy.

W motywach rozstrzygnięcia powołał się na oględziny z 27.08.2004 r., które wykazały zamurowanie trzech konfliktowych otworów w ścianach budynku i ganku od strony działki nr 897/. W kwestii podważanej przez H.K. odległości ganku budynku pp. Ch. od granicy z działką 897/1, stwierdził, że odległość ta jest taka sama jak odległość od tej granicy budynku mieszkalnego K. K. zlokalizowanego na działce 897/1.

Od tej decyzji również odwołali się H. K. i Z. K., zarzucając, iż organ nie wykonuje zaleceń zawartych w wyroku Sądu z 22 stycznia 2004 r. W szczególności podstawa prawna jest rożna od tej wskazanej przez Sąd czyli art. 51 ust. 1 pkt 2 lub art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane. Nie zostały też wykonane zalecenia odnośnie ustalenia odległości spornego obiektu od granicy działek ustalonej według danych z ewidencji gruntów. Tymczasem odwołujący dostarczyli dokumenty geodezyjne wskazujące w sposób jednoznaczny granicę, takie jak mapa z budowy wodociągów, kopia mapy zasadniczej z 10.12.2001 r., kopia mapy do celów projektowych z 23.04.2002 r., plan zagospodarowania działki 897. Wszystkie te dokumenty, a także fakt wznowienia przez Kucharczyków przebiegu granicy w 2000 r. wskazują jednoznacznie, że odległość głównej bryły budynku (bez ganku) od granicy z działką 897 wynosi 2,50 m. Organ winien był zatem ocenić czy istnieje możliwość w oparciu o przepisy prawa budowlanego obowiązujące w dacie wykonania prac budowlanych i przewidujące odległości od granicy ściany bez otworów - 3 m i ściany z otworami – 4m, przywrócenia budynku do stanu zgodnego z prawem. Takiej oceny nie dokonano, nie podając też jakie prace inwestor powinien wykonać, co w ocenie odwołujących równoznaczne jest z tym, że możliwość przywrócenia do stanu zgodności z prawem nie istnieje.

Po rozpatrzeniu tego odwołania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i jednocześnie nałożył na S. i E. Ch. oraz A. Ch. – właścicieli i inwestorów budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr ewid. 898 w M. budowanego w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę i w sposób istotnie odstępujący od zatwierdzonego projektu budowlanego – obowiązek sporządzenia i przedstawienia organowi I instancji w terminie 3 miesięcy, projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych.

W uzasadnieniu naprowadził, że decyzja o pozwoleniu na budowę z 1974 r., przeniesiona na M. i S. K., a obecnie decyzją Starosty Powiatu M. z [...] listopada 2004 r. na kolejnych właścicieli S. i E. Ch. oraz A. Ch., ustalała odległości budynku od osi drogi dojazdowej – 6m, osi szosy – 22 m, od granicy działki G. G.– 3,5 m i 6 m. W planie zagospodarowania działki w skali 1:500 określono odległości od granicy z działkami sąsiednimi, w tym działką oznaczoną obecnie nr ewid. 897/1 – na 3,40 m i 4,50 m. Od strony tej działki plan realizacyjny przewidywał przy budynku mieszkalnym wejście ze schodami dwubiegowymi. Obecnie przy głównej bryle budynku mieszkalnego, od strony działki 897/1 w miejscu przybliżonym do przewidywanych schodów zewnętrznych wykonany jest ganek o wymiarach 3,47 m x 1,55 m, z zadaszeniem podpartym w narożu słupem betonowym. Otwory okienne w ścianie zewnętrznej głównej bryły budynku oraz ganku od strony działki 897/1 zostały zamurowane. Pomiędzy działkami 898 i 897/1 istnieje ogrodzenie z siatki z betonowym murkiem szerokości 14 cm. Dokonane w trakcie rozprawy administracyjnej 25.11.2003 r. pomiary odległości naroży ganku od lica zewnętrznego murku ogrodzenia wynoszą 1,68 m i 1,80 m, szerokość ganku to 1,55 m , co daje odległość ściany zewnętrznej bryły budynku w punktach styku ścian ganku 3,23 m i 3,35 m. Z kopii mapy zasadniczej wynika jednak, że ogrodzenie nie stanowi granicy działek. Granica nie jest wyznaczona w terenie. Inwestorzy pp. C., a następnie kierownik budowy A. D., wezwani do przedłożenia szkicu geodezyjnego wytyczenia budynku mieszkalnego położonego na działce 898, nie przedłożyli wskazanego dokumentu. W związku z powyższym, celem ustalenia odległości obiektu od granicy organ odwoławczy dopuścił kopię mapy zasadniczej nr ark. 164241.1521, w oparciu o którą dokonując pomiarów ustalił, że ściana zewnętrzna budynku usytuowana jest względem granicy z działką 897/1 ukośnie i odległości naroży wynoszą odpowiednio ok. 2,50 m i 4,75 m, odległości naroży ganku od granicy wynoszą odpowiednio ok. 1,50 m i ok. 1,70 m, natomiast odległość słupa betonowego podpierającego zadaszenie od granicy działki wynosi ok. 0,95 m.

Organ ustalił, iż właściwymi dla rozstrzygania o losach budynku są przepisy techniczne określone w Zarządzeniu Nr 130 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. W dacie wydanego pozwolenia § 20 ust. 3 ustalał, że odległość wolnostojącego budynku, zwróconego do sąsiedniego budynku ścianą przeciwpożarową, nie może być mniejsza niż 3 m. W przypadku braku zabudowy na sąsiedniej działce, a taka okoliczność miała miejsce, zgodnie z § 13 odległość budynku w zabudowie wolnostojącej od granicy działki powinna wynosić co najmniej połowę odległości wymaganych dla dwóch budynków identycznych, a więc 1,50 m. Otwory okienne w tej ścianie zostały zamurowane, zatem odległość 1,50 m należy uznać za prawidłową. Oceny zgodności ganku z przepisami należy natomiast dokonać w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 1999 r., Nr 15, poz. 140, ze zm.), obowiązujące w dacie wykonania robót. Przepis § 12 ust. 6 dopuszcza sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy działki budowlanej ścianą bez otworów okiennych, bądź w odległości mniejszej niż 3m, lecz nie mniejszej niż 1,50 m od tej granicy, jeżeli w projekcie zabudowy i zagospodarowania działki zostanie wykazana możliwość zachowania określonych w rozporządzeniu odległości między zaprojektowaną zabudową a istniejącymi lub zaprojektowanymi elementami zagospodarowania sąsiedniej działki. Podczas rozprawy z 25.11.2003 r. stwierdzono, że na sąsiedniej działce nr 897/1 budowany jest w oparciu o pozwolenie na budowę uzyskane przez K. K. budynek mieszkalny z garażem. Jego usytuowanie przewidziano również w odległości 1,50 m od granicy, a projekt tego budynku dodatkowo potwierdza usytuowanie ściany ganku w tej samej odległości , tj. 1,50 m. Niewątpliwie w miejscu usytuowania słupa wspierającego zadaszenie nastąpiło zbliżenie do działki sąsiedniej na odległość 0,95 m, jednakże przepisy dot. warunków technicznych dotyczą odległości ścian i nie można ich odnosić do tej części, tj. słupa.

W ocenie organu ustalenia te pozwalają na uznanie możliwości pozostawienia ganku, a w związku ze stwierdzeniem przy jego wykonaniu istotnych odstępstw od projektu , wdrożenie procedury umożliwiającej legalizację. Istotne odstępstwa polegają oprócz tego na zmianie w zakresie podpiwniczenia (rezygnacja z piwnic), zmianie stropodachu kopertowego na dach dwuspadowy z poddaszem i związane z tym wykonanie schodów z piętra na poddasze, jak również zmiana usytuowania budynku w stosunku do ustaleń zatwierdzonego planu zagospodarowania. Organ nie odniósł się natomiast do zmiany usytuowania okien w stosunku do rozwiązań w projekcie typowym, gdyż w tym względzie nie ma możliwości ustalenia kiedy zmiany te zostały naniesione – na etapie adaptacji projektu czy też w trakcie realizacji budowy.

Reasumując zaś, ustalone w trakcie prowadzonego postępowania okoliczności wykluczają przesłanki do zastosowania art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, stanowią natomiast podstawę do rozpatrzenia sprawy w trybie art. 51 ust. 1 pkt 3 tej ustawy. Organ I instancji prawidłowo zatem zastosował tenże przepis, jednakże jego decyzja wymagała zreformowania wobec braku uzasadnienia prawnego i nieprecyzyjnego wskazania do wykonania jakich robót zobowiązuje inwestora. Organ odwoławczy takiego obowiązku nie nałożył, ponieważ nie zachodzi konieczność wykonania na tym etapie robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem.

Decyzję tę zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie H. K. i Z. K., wnosząc o jej uchylenie. Skarżący zarzucają niezgodność z prawomocnym wyrokiem WSA w Rzeszowie z dnia 22 stycznia 2004 r., polegającą na zastosowaniu innej podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz ustaleniu własnej interpretacji przepisów prawnych. Organ winien wskazać jakie czynności inwestor powinien wykonać przy głównej bryle budynku, by go doprowadzić do stanu zgodnego z prawem, podobnie rzecz ma się z gankiem. Zastosowanie § 12 ust. 6 o dopuszczalności usytuowania obiektu przy granicy lub w odległości 1,5 m od granicy nie ma tu uzasadnienia. Organ pominął zapis warunkujący przybliżenie budynku od uzyskania pisemnej zgody sąsiada. Takiej zgody skarżący nie wyrażali, a wskazywana przez organ odległość 1,5 m bez zgody sąsiada stała się możliwa dopiero od 17.03.2001 r., po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 5.03.2001 r. Organ powinien był zastosować w stosunku do ganku takie samo rozstrzygnięcie jak przy bryle budynku, tj. art. 51 ust. 1 pkt 2 lub art. 51 ust. 1 pkt 1.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, z przyczyn, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji.

W piśmie uzupełniającym skargę skarżący podnieśli, że w odpowiedzi na skargę organ nie ustosunkował się do ich zarzutów, dlaczego ustalił odległości od granicy na 2,5 m i 4,75 m, zamiast faktycznych 2,5 m i 3,4 m, dlaczego usytuowanie budynku rozpatruje na podstawie przepisów z 1966 r. zamiast takich jakie wskazał Sąd z 1974 r i 1994 r., wreszcie dlaczego przywołując przepis § 12 ust. 6 usunął z niego zapis "uzyskania pisemnej zgody sąsiada". Wskazali również, że ściana od strony granicy z działką nr 897 posiada otwór drzwiowy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpatrywanej sprawie zastosowanie znajduje ponadto przepis art. 153 P.p.s.a., stanowiący, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. W sprawie niniejszej toczyło się już bowiem postępowanie sądowoadministracyjne zakończone wspomnianym wcześniej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 22 stycznia 2004 r. sygn. akt SA/Rz 1234/03. Sąd dokonał wówczas kompleksowej kontroli wszystkich zapadłych rozstrzygnięć; w oparciu o art. 135 P.p.s.a. także tych, które zostały podjęte już po wydaniu zaskarżonej decyzji i część z nich wyeliminował z obrotu prawnego po stwierdzeniu, że naruszają prawo, w tym także w stopniu rażącym. W wyroku tym Sąd zawarł również szczegółowe wytyczne dla organów rozstrzygających. Zalecił ustalenie:

- czy skarżący K. K., H. K. i Z. K. podtrzymują wniosek o zawieszenie postępowania administracyjnego na czas trwania postępowania karnego i jeśli tak załatwienie go w formie prawem przewidzianej,

- w przypadku nieuwzględnienia wniosku - ustalenie, czy roboty budowlane trwają, czy też zostały zakończone. Jeśli trwają należy po wydaniu postanowienia o ich wstrzymaniu dokonać oceny, czy w świetle istniejącego stanu faktycznego, a zwłaszcza odległości spornego obiektu budowlanego od granicy działek (ustalonej według danych z ewidencji gruntów) możliwe jest - przy uwzględnieniu przepisów prawa, w tym warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie obowiązujących w dacie wykonywania robót budowlanych- doprowadzenie robót do stanu zgodności z prawem. Jeśli tak – należy rozstrzygnąć sprawę przy zastosowaniu art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy. Jeśli doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem nie będzie możliwe – należy wydać decyzje opartą na art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy.

Dokonując zatem kontroli w niniejszej sprawie, rzeczą Sądu, stosownie do powołanego wyżej art. 153 P.p.s.a. była ocena, czy podjęte przez organy nadzoru budowlanego rozstrzygnięcia zgodne są ze wskazaniami zawartymi w wyroku z 22 stycznia 2004 r. i czy zapadły po wyjaśnieniu szczegółowo wymienionych w jego uzasadnieniu okoliczności.

Analiza akt przedmiotowej sprawy prowadzi do wniosku, że wytyczne zawarte w tamtym wyroku zostały wykonane.

Po wycofaniu przez skarżących wniosku o zawieszenie postępowania, organ stwierdził, na podstawie rozprawy administracyjnej przeprowadzonej 23.11.2003 r. oraz oględzin dokonanych 27.08.2004 r., że roboty budowlane nie zostały zakończone i wstrzymał ich prowadzenie postanowieniem. Korzystając ze wskazań Sądu organy orzekające ustaliły przebieg granicy pomiędzy działkami nr 898 i 897/1 na podstawie danych z operatu ewidencji gruntów, dopuszczając dowód z kopii mapy zasadniczej nr ark. 164 241 1521 w skali 1:500, pochodzącej z zasobów Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w M. Na tej podstawie określone zostały odległości spornej ściany budynku oraz ganku od granicy z działką nr 897/1. Ustalone też zostały właściwe przepisy techniczne obowiązujące w dacie wykonania poszczególnych robót, bo te właśnie przepisy regulują kwestie usytuowania budynków względem granicy z działką sąsiednią i innych budynków. W ocenie Sądu organy prawidłowo ustaliły, że w odniesieniu do bryły głównej budynku wzniesionego na działce nr 898 w oparciu o pozwolenie na budowę z 1974 r. jest to wydane na podstawie rozporządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 11 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. U. Nr 26, poz. 157), zarządzenie tegoż Ministra Nr 130 z dnia 29 czerwca 1966 r. Natomiast biorąc pod uwagę dobudowany w 1999 r. ganek zastosowanie znajdują przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 1999 r., Nr 15, poz. 140, ze zm.). Te ustalenia pozwoliły organom nadzoru budowlanego na przeprowadzenie kluczowej w rozstrzyganej sprawie oceny, czy z uwagi na obowiązujące w dacie wykonywania robót przepisy, możliwe jest ich doprowadzenie do stanu zgodności z prawem.

Dokonana w tym zakresie analiza zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jest w ocenie Sądu prawidłowa i nie nosi cech dowolnej interpretacji przepisów prawa, jak wykazują w skardze skarżący. Odległość pełnej ściany spornego budynku ukośnie usytuowanej względem granicy z działką nr 897/1 w najbardziej zbliżonym do niej miejscu wynosi 2,50 m i nie narusza wynikającej z cyt. zarządzenia z 1966 r odległości minimalnej 1,50 m jaka przewidziana była wówczas dla wolnostojącego budynku od granicy działki, przy braku zabudowy na sąsiedniej działce. Zarzuty skarżących dotyczące błędnego podania przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego odległości 4,75 m zamiast 3,4 m w miejscu najbardziej oddalonym od granicy nie mają w tym wypadku znaczenia, jako że decydujące znaczenie przy położeniu ukośnym ma odległość budynku w miejscu najbardziej zbliżonym do granicy.

Wymagane prawem odległości spełnia też dobudowany z istotnym odstępstwem od pozwolenia na budowę ganek. W tym przypadku prawidłowo przyjęły organy, że zastosowanie znajduje § 12 ust. 6 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 1999 r., Nr 15, poz. 140, ze zm.) dopuszczający sytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy działki budowlanej ścianą bez otworów okiennych, bądź w odległości mniejszej niż 3m, lecz nie mniejszej niż 1,50 m od tej granicy, jeżeli w projekcie zabudowy i zagospodarowania działki zostanie wykazana możliwość zachowania określonych w rozporządzeniu odległości między zaprojektowaną zabudową a istniejącymi lub zaprojektowanymi elementami zagospodarowania sąsiedniej działki. Nie zasługuje przy tym na uwzględnienie zarzut skarżących, że biorąc pod uwagę datę wybudowania ganku – 1999 r.- przepis ten powinien być zastosowany w wersji obowiązującej w tym czasie, tj. z wymogiem uzyskania pisemnej zgody właściciela sąsiedniej działki. Słusznie podnoszą skarżący, że wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 marca 2001 r., sygn. akt P 11/2000, Dz. U. Nr 17, poz. 207, § 12 ust. 6 rozporządzenia w zakresie wymogu uzyskania zgody właściciela działki sąsiedniej na usytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy działki budowlanej został uznany za niezgodny z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - z dniem 16 marca 2001 r., a zatem już po wybudowaniu ganku na działce nr 898. Skutkiem jednakże takiego orzeczenia jest możliwość żądania wznowienia postępowania na podstawie art. 145 a § 1 k.p.a., a zarazem zaistnienie jednej z okoliczności określonej w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) P.p.s.a., powodującej uchylenie decyzji. Prawidłowo zatem organy obu instancji zastosowały w niniejszej sprawie przepis § 12 ust. 6 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych z 1994 r. w takim zakresie, w jakim przepis ten nie został uznany za niezgodny z ustawą Prawo budowlane.

Konsekwencją wskazanych wyżej ustaleń była konstatacja organu, że możliwe jest pozostawienie ganku, a w związku ze stwierdzeniem istotnych odstępstw od projektu, że możliwe jest wdrożenie procedury legalizacyjnej. Przy czym na obecnym etapie nie zachodzi konieczność wykonania żadnych robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodności z prawem. W takiej sytuacji, zgodnie z zaleceniami Sądu z wyroku z dnia 22 stycznia 2004 r., powinnością organu było wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane.

W dacie orzekania przez Sąd w sprawie SA/Rz 1234/03 art. 51 ust. 1 tej ustawy stanowił, że przed upływem terminu, o którym mowa w art. 50 ust. 4 właściwy organ wydaje decyzję:

1) nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo

2) nakładającą obowiązek wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonywanych robot budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, lub

3) nakładającą obowiązek sporządzenia i przedstawienia, w określonym terminie, projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych, przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian.

Na skutek zmiany wprowadzonej ustawą nowelizującą z dnia 16 kwietnia 2004 r. (Dz. U. Nr 93, poz. 888), które weszła w życie z dniem 31 maja 2004 r., przepis ten otrzymał nowe następujące brzmienie:

"Przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, właściwy organ w drodze decyzji:

1) nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo

2) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonywanych robot budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, albo

3) w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę – nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz – w razie potrzeby – wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian.

W znowelizowanym brzmieniu przepis art. 51 ust. 1 ustawy Prawo budowlane przewiduje 3 wzajemnie wykluczające się sposoby prowadzenia legalizacji. W pkt 1 uregulowany został brak możliwości naprawy, kiedy zachodzi nie dająca się usunąć niezgodność z przepisami. Pkt 2 dotyczy nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności lub robót dla doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem, w sytuacji gdy nie mamy do czynienia z istotnym odstąpieniem od projektu budowlanego albo warunków pozwolenia na budowę. W doktrynie wskazuje się, że najczęściej chodzić tu będzie o naruszenie innych przepisów lub warunków bezpieczeństwa (R. Dziwiński, P. Ziemski, Prawo budowlane. Komentarz, wyd. ABC 2005 r.). Nie następuje wówczas uchylenie pozwolenia na budowę, a w dalszej kolejności wydawana jest jedna z decyzji, o której mowa w art. 51 ust. 3.

Sytuacja przewidziana w pkt 3 ust. 1 art. 51 zachodzi w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub warunków pozwolenia na budowę, a więc w takim stanie faktycznym, jaki występuje w niniejszej sprawie. Wówczas nakładany jest na inwestora obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, a ewentualnie także obowiązek wykonania określonych czynności lub robót. Dalsze postępowanie prowadzone jest zgodnie z przepisami ust. 4 lub 5.

Powyższa zmiana stanu prawnego uzasadnia odstąpienie organu od wytycznych Sądu w zakresie podstawy prawnej zaskarżonego rozstrzygnięcia. Związanie oceną prawną i jej konsekwencjami w postaci wskazań co do dalszego postępowania zawartymi w orzeczeniu sądowym może być bowiem wyłączone tylko w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa (wyrok NSA z dnia 1.10.2001 r., SA/Rz 434/00, Palestra 2002/9-10/199). Przy czym przez pojęcie "ocena prawna" rozumie się wyjaśnienie treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku w związku z rozpoznawaną sprawą (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22.11.2004 r., IV SA/Wa 384/04, System orzecznictwa LEX Nr 164535).

Sąd nie mógł również uwzględnić podnoszonych w skardze okoliczności dotyczących ewentualnych działań przestępnych związanych z posługiwaniem się podrobionymi dokumentami, jako że sprawy te podlegają badaniu przez właściwe organy ścigania i leżą poza zakresem kognicji Sądu.

Reasumując stwierdzić zatem należy, że rozstrzygnięcie, oparte na art. 51 ust. 1 pkt 3, obowiązującym w dacie jego wydania, o nałożeniu na S. i E. Ch. oraz A. Ch. – właścicieli i inwestorów budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce nr ewid. 898 w Mielcu, budowanego w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę i w sposób istotnie odstępujący od zatwierdzonego projektu budowlanego – obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego – jest prawidłowe.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżona decyzja odpowiada prawu i w oparciu o art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.