Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 604/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2009-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust.1-4
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: par. 3 ust.1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Dariusz Dudra sędzia WSA Leszek Kleczkowski Protokolant: starszy sekretarz sądowy Stanisława Majkut po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 06 października 2009 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [..] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę


UZASADNIENIE

I SA/Bd 604/09

UZASADNIENIE

Pismem z dnia 18 kwietnia 2007r. E. P. oraz K. P. (małżeństwo prowadzące Kancelarię Prawniczą "C." s.c. we W.), wnieśli do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie swojego zadłużenie wobec ZUS z tytułu zaległych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, w części finansowanej przez osobę prowadzącą działalność, oraz rozłożenie zadłużenia na raty w części finansowanej przez płatnika składek. Uzasadniając wniosek wskazali, iż od 1994 r. prowadzą wspólnie działalność gospodarczą, zatrudniając od 12 do 14 osób. Wnioskodawcy przedstawili przyczyny powstania zadłużenia wobec ZUS. Ponadto podnieśli, iż trudna sytuacja finansowa firmy, którą prowadzą ustabilizowała się ponad dwa lata temu, a to pozwala im na regularne opłacanie bieżących składek do ZUS. Jednak nadal nie są w stanie spłacić jednorazowo powstałego zadłużenia. Wyjaśnili, iż od 1994 r. nie zwiększyli swojego prywatnego majątku. Nie posiadają nieruchomości, samochodów, luksusowych mebli, akcji, udziałów ani też żadnych innych papierów wartościowych, wyszukanych sprzętów audio czy też AGD. Jako prawną podstawę wniosku przywołano art. 28 i art. 29 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

W odpowiedzi na pismo ZUS dotyczące dokładnego wskazania rodzaju zaległych składek, które mają być umorzone i które mają być rozłożone na raty K. P. wyjaśnił, iż w piśmie z 18 kwietnia 2007 roku wniósł wraz z żoną o umorzenie w całości wraz z odsetkami tych elementów składki, które winni odprowadzać w całości jako płatnicy pracodawcy z własnych środków, oraz o umorzenie w całości wraz z odsetkami tych elementów składki, które winni odprowadzać w części - 50%, jako płatnicy pracodawcy z własnych środków. Strona podniosła jednocześnie, iż w roku 2006 z tytułu działalności gospodarczej uzyskali dochód w wysokości po [...] zł miesięcznie, natomiast ich dochody z tytułu umowy o pracę wynoszą [...] zł (netto) w stosunku miesięcznym. Ponownie podkreślił, iż nie posiadają żadnego majątku i nie osiągają dochodów pozwalających im na jednorazową spłatę zaległości względem ZUS.

Decyzją z [...] nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił E. P. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy, wraz z odsetkami za zwłokę, w łącznej kwocie [...] zł. W sentencji decyzji organ powołał przepis art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 1 - 4 i art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 ze zm.) - zwanej dalej: "u.s.u.s.".

Niezgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem pismem z dnia 20 września 2007r., strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie wniosku o umorzenie w tym: o uchylenie przedmiotowej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, przeprowadzenie dowodu z akt sprawy sygn. akt [...] toczącej się przed Sądem Okręgowym na okoliczność powołania biegłego w sprawie prawidłowości rozliczania przez ZUS wpłacanych składek, przeprowadzenia dowodu z akt sprawy ZUS na okoliczność prowadzonego postępowania rozłożenia na raty składek od wynagrodzeń pracowników nie podlegających umorzeniu.

Rozstrzygnięciu zarzucono rażące naruszenie zasad postępowania poprzez wydanie decyzji bez uwzględnienia faktu toczącego się przed sądem postępowania w zakresie odwołania od decyzji określającej wysokość zaległych składek oraz brak rzeczowej analizy ustaleń postępowania pod kątem zasadności zastosowania umorzenia przy występowaniu ku temu ustawowych przesłanek. Ponadto zarzucono naruszenie zasad prawa materialnego poprzez nie zasadne ustalenie, iż strona nie spełnia przesłanek do umorzenia w wyniku braku przeprowadzenia analizy zebranych dowodów w przypadku gdy w stosunku do dłużnika zachodzi przesłanka braku uzyskania w postępowaniu egzekucyjnym kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. W ocenie strony posiadany majątek i prowadzone postępowanie egzekucyjne nie jest w stanie pokryć nawet kosztów egzekucyjnych, które przy takiej wielkości zadłużenia muszą być wysokie. Zdaniem strony wysokość kosztów w prowadzonym postępowaniu wyniosłaby około [...] zł - [...] zł co stanowi około 30 % zadłużenia.

Wnioskodawca podkreślił, iż przed Sądem Okręgowym - IV Wydziałem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych toczy się postępowanie z odwołania spółki "C." od decyzji określającej wysokość zaległości. W kwestii prawidłowości rozliczania wpłat na poczet zaległych składek został powołany biegły. Tym samym ustalenie prawidłowości wysokości zadłużenia stanowi w rozumieniu przepisów ordynacji podatkowej zagadnienie wstępne i ma wpływ również na toczące się postępowania o umorzenie zaległości wspólników spółki. W związku z powyższym postępowanie z wniosku wspólnika spółki powinno być zawieszone. Ponadto wydana w sprawie decyzja odmawia umorzenia wszystkich zaległości wnioskodawcy, a organ nie wziął pod uwagę expresis verbis brzmienia wniosku, w którym to strona wnosi o umorzenie części składek od wynagrodzeń pracowników która może być umorzona i rozłożenie na raty tej części która być umorzona nie może.

Decyzją z dnia [...] organ podtrzymał decyzję o odmowie umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

W związku ze łożoną skargą na powyższe rozstrzygnięcie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 09 lipca 2008 r., Sygn. akt V SA/Wa 443/08 uchylił zaskarżoną decyzję z powodu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, tj.: art. 107 § 3, art. 11, art. 8 oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Sąd wskazał, iż uzasadnienie decyzji wydanej przez Prezesa ZUS choć obszerne (z uwagi na opis stanu faktycznego i przytoczenie przepisów prawa materialnego) nie spełnia wymogów, o których mowa wart. 107 § 3 kp.a. Uzasadnienie to nie zawiera bowiem w ogóle odniesienia się do okoliczności istotnych dla strony tego postępowania, która to -zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego może wpływać na jego kształt. Takie działanie organu stoi w oczywistej sprzeczności z obowiązkami, jakie ciążą na organie załatwiającym sprawę w ramach dyspozycji art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję odmawiającą E. P. umorzenia należności z tytułu nieregulowanych składek. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, iż w toku postępowania przeprowadzonego na etapie rozpatrywania wniosku o umorzenie Inspektorat w celu ustalenia możliwości płatniczych zbadał sytuację majątkową wnioskodawcy. Ustalono, iż strona prowadziła działalność w zakresie usług prawnych - jako wspólnik "C." S.C. i osiągała dochód około [...] zł miesięcznie. Dodatkowo pracowała, osiągając dochód tytułu wynagrodzenia w kwocie [...] zł brutto. Małżonek, strony jako wspólnik "C." S.C. osiągał dochód około [...] zł miesięcznie oraz dodatkowo z tytułu wynagrodzenia dochód w kwocie [...] zł brutto. Na utrzymaniu małżonków pozostawał studiujący syn. Według przedstawionego rozeznania PIT 36 L oraz informacji uzyskanych od Naczelnika Urzędu Skarbowego we W. w 2006 r. jako wspólnik strona osiągnęła dochód w wysokości [...] zł zaś z tytułu wynagrodzenia - [...] zł, łącznie [...] zł. Zgodnie z informacjami uzyskanymi ze Starostwa Powiatowego i Urzędu Miasta wnioskodawca nie posiada żadnych nieruchomości, zajmował mieszkanie spółdzielcze. Wraz z małżonkiem była współwłaścicielem samochodu D. rok produkcji 1996. Jednocześnie ustalono, iż strona posiadała zadłużenie z tytułu kredytu zaciągniętego w banku P. w kwocie [...] zł, w ratach po [...] zł płatny na bieżąco oraz w spółdzielni z tytułu czynszu w kwocie [...] zł. Zgodnie z zestawieniem dochodów i wydatków roczne dochody wynosiły [...] zł, zaś wydatki - [...] zł z tytułu opłat czynszowych. Nie wskazano wydatków z tytułu realizacji kredytu.

Organ wyjaśnił, iż wykonując zalecenia wynikające z wyroku WSA wezwał stronę o dostarczenie zaświadczenia o dochodach lub potwierdzonego przez Urząd Skarbowy zeznania podatkowego za 2007 r., każdej innej dokumentacji finansowej lub zdrowotnej oraz w przypadku zmiany sytuacji materialnej - zgłoszenia się na wywiad majątkowy.

W odpowiedzi strona przedłożyła zeznanie podatkowe PIT 37 oraz PIT 36 L za 2007 r., w których wnioskodawczyni deklarowała z tytułu wynagrodzenia dochód w kwocie [...] zł zaś z działalności w kwocie [...] zł. Jednocześnie oświadczyła, iż jej sytuacja majątkowa nie uległa zmianie.

Ponadto organ w dniu 02 marca 2009 r. wezwał stronę udokumentowania zobowiązań wskazanych w wywiadzie majątkowym z dnia 17 maja 2007 r., tj. zadłużenia wobec Urzędu Skarbowego we W., Spółdzielni Mieszkaniowej i spłaty kredytu w P. S.A. oraz wydatków wskazanych w zestawieniu dochodów i wydatków z dnia 18.05.2007 r. tj. z tytułu opłat czynszowych.

W dniu 06 kwietnia 2009 r. strona oświadczyła, iż aktualnie małżonkowie nie zalegają z tytułu czynszu. Została zobligowana do złożenia pisemnego oświadczenia w tym zakresie. Ponadto w dniu 09 kwietnia 2009 r. strona złożyła dokumenty w sprawie, w tym: wpłaty w ramach postępowania egzekucyjnego podatku VAT za III kw. 2008 r., zajęcia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego podatku VAT za IV kwartał 2008 r. w kwocie [...] zł należności i [...] zł odsetek oraz umowę kredytową w P. S.A. przez męża na kwotę [...] zł, płatną w ratach po [...] zł i umowę pożyczki w H. S.A. na kwotę [...] zł, płatną w ratach po [...] zł zaciągniętą przez małżonków, w tym przez stronę jako współkredytobiorcę.

Uzasadniając utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia odmawiającego stronie umorzenia należności z tytułu nieregulowanych składek organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 30 ww. ustawy do składek finansowanych przez ubezpieczonych me będących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i 29. Jednocześnie wskazano, iż zgodnie z art. 32 ww.j ustawy do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie m.in. stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.

Organ podkreślił, iż zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy o s.u.s. z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach enumeratywnie wymienionych wart. 28 ust. 3 pk 1-6.

W ocenie organu w przypadku wnioskodawcy nie zachodzą przesłanki do umorzenia wskazane wart. 28 ust 3 pkt 1-5 z uwagi na nieziszczenie się okoliczności w nich powołanych. Strona nadal prowadzi działalność gospodarczą przez co nie zachodzi przesłanka wskazana w pkt 3, z oczywistych względów - śmierć dłużnika i brak następców prawnych, złożenie wniosku o upadłość lub likwidację nie ziściły się przesłanki powołane w pkt 2 i 4. Podniesiono, iż strona posiada dwa źródła dochodów oraz majątek w postaci pojazdu. Postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone i nie wykazało braku majątku mogącego stanowić źródło egzekucyjne ( pkt 5 ). Ponadto wysokość nieopłaconej składki nie jest znikoma (pkt 4 ).

Jednocześnie zdaniem Prezesa ZUS nie zachodzi podnoszona przez wnioskodawcę przesłanka wskazana w pkt 6 art 28 ust 3 określająca, iż jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Argumentacja strony, iż posiadany majątek i prowadzone postępowanie egzekucyjne nie jest w stanie pokryć nawet kosztów egzekucyjnych, które przy tej wielkości zadłużenia muszą być wysokie w opinii organu nie zasługuje na uwzględnienie, z uwagi na fakt, iż prowadzona przez Naczelnika Urzędu Skarbowego we W. egzekucja jest w toku tym samym nie można stwierdzić nieskuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Dotychczasowe działania w ramach prowadzonej egzekucji prowadziły do częściowego wyegzekwowania należności. Działania egzekucyjne rodzą konsekwencje w postaci powstania kosztów egzekucyjnych, uzyskiwane w ramach egzekucji środki muszą pokryć również powstałe koszty. Jednocześnie podkreślono, iż organ egzekucyjny nie jest w stanie wskazać wysokości ewentualnych kosztów egzekucyjnych ani możliwych do uzyskania w postępowaniu egzekucyjnym kwot.

Organ wyjaśnił ponadto, iż zgodnie z treścią art. 28 ust. 3a cytowanej wyżej ustawy, w uzasadnionych przypadkach, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być umorzone, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia. Sytuacje uzasadniające umorzenie zostały sprecyzowane w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ( Dz.U. z 2003r. nr 141 poz. 1365 ze zm. ). Wskazano tam, iż Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1. gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Zdaniem Prezesa ZUS wnioskodawca nie wykazał, że zachodzą szczególne przypadki uzasadniające umorzenie pomimo braku całkowitej nieściągalności, tj. nie wykazał, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie spłacić zadłużenia gdyż wydatek ten pozbawiłby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Nie dopatrzono się przesłanek wypełniających art. 28 ust. 3a ustawy o s.u.s oraz § 3 ust. 1 pkt 2 i 3 wskazanego w nim rozporządzenia.

W ramach uznania administracyjnego organ uznał, iż nie zachodzi również przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 1 w/w rozporządzenia. W toku ponownie przeprowadzonego postępowania ustalono, iż strona nadal nie udowodniła kosztów utrzymania wskazanych w zestawieniu dochodów i wydatków z dnia 18.05.2007 r. tj. z tytułu opłat czynszowych, które za 2006r. określono na kwotę [...] zł, tj. [...] zł miesięcznie. W toku postępowania strona złożyła ustne oświadczenie o aktualnym braku zaległości z tego tytułu, jednakże pomimo pouczenia nie złożyła ww. oświadczenia na piśmie. Ponadto w wywiadzie majątkowym wnioskodawca wskazał , iż spłaca kredyt zaciągnięty w P. S.A. w kwocie [...] zł, płatny w ratach po [...] zł, jednakże wydatki z tego tytułu nie zostały wykazane w zestawieniu dochodów i wydatków. W toku ponownego postępowania, na wezwanie o okazanie umowy kredytowej w P. S.A. załączono umowę dotyczącą innego zobowiązania, które jest w realizowane w ratach po [...] zł. Zestawienie dochodów i wydatków rodziny ma wskazywać wszystkie dochody i wydatki rodziny, które zgodnie z pouczeniem powinny być poparte stosowną dokumentacją. W zestawieniu wnioskodawca przedstawił dochody oraz ogólnikowo wydatki. Dokonując aktualnego podsumowania dochodów i wydatków rodziny, na podstawie zestawienia zawierającego dane za 2006 r., złożonych oświadczeń i bieżących ustaleń organ ustalił, iż rodzina osiągała miesięczne dochody z wynagrodzenia łącznie około [...] zł i prowadzonej działalności - łącznie [...] zł natomiast ponosi koszty z tytułu opłat czynszowych - [...] zł, realizacji kredytu w kwocie raty [...] zł i [...] zł oraz rat męża- [...] zł.

W konsekwencji w ocenie organu dochody rodziny wyniosły [...] zł zaś wydatki [...] zł. Jednocześnie organ uznał za udowodnione okoliczności na poparcie których przedstawiono stosowne dowody, tj. osiąganych dochodów z tytułu wynagrodzenia i prowadzonej działalności oraz ponoszonych wydatków z tytułu zobowiązań kredytowych natomiast nie przyznał rangi dowodu okolicznościom przedstawionym w formie złożonym oświadczeń, tj. dotyczących ponoszonych wydatków czynszowych i realizacji przez Pana kredytu w P. S.A. w kwocie raty [...] zł.

Prezes ZUS podkreślił, iż kwota wykazanego zadłużenia w Urzędzie Skarbowym została udowodniona jednakże obciążenie z tego tytułu dotyczy innego podmiotu, tj. Kancelarii Prawnej "C." S.C. Z tej samej przyczyny jako ponoszonego wydatku nie uwzględniono wydatku z tytułu opłacania podatku V AT.

Organ wskazał, iż wnioskodawca nie przestawił wyczerpująco ponoszonych wydatków tym samym organ dokonał oceny jego możliwości płatniczych wyłącznie pod kątem okoliczności uznanych za udowodnione. Zdaniem organu spłata zadłużenia byłaby oczywiście uciążliwa jednakże nie niemożliwa. Wprawdzie zapłata należności niewątpliwie pogorszyłaby sytuację finansowa rodziny jednakże nie daje to wystarczających podstaw do umorzenia.

Prezes ZUS wskazał jednocześnie na uznaniowy charakter decyzji umorzeniowych, co oznacza iż organ ma pewną swobodę i może ale nie musi umorzyć zaległości. Uznanie administracyjne umożliwia organowi wzięcie pod uwagę wszystkich, często trudno uchwytnych względów. W toku prowadzonego postępowania organ uznał dowody potwierdzające trudną sytuację finansową rodziny jednakże w ramach uznania stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie wystąpiły okoliczności nie pozwalające na zastosowanie instytucji umorzenia, tj. brak rzeczywistej woli spłaty zadłużenia, np. w formie rat, niedokonywanie żadnych dobrowolnych wpłat na poczet należności.

W skardze do Sądu Administracyjnego strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie zasad postępowania- art. 7,8.11,77 § l i 80 k.p.a poprzez wydanie decyzji bez zgromadzenia kompletnego materiału dowodowego i nie dokonanie jakiejkolwiek, a tym bardziej wnikliwej analizy tegoż materiału dowodowego w oparciu o powszechnie obowiązujące zasady wykładni oraz naruszenie prawa materialnego - art. 28 ust 2 pkt 6 ustawy "O systemie ubezpieczeń społecznych" poprzez niezasadne ustalenie, że strona nie spełnia ustawowych warunków uzasadniających umorzenia zaległych składek, podczas gdy prawidłowa analiza nawet niepełnego materiału dowodowego zasadnym czyni pogląd przeciwny.

Uzasadniając skargę strona podniosła, iż organ wydając decyzję nie uzupełnił postępowania o jakiekolwiek czynności procesowe, w tym dowodowe, które można byłoby uznać za sanację naruszeń zasad postępowania wskazanych w wyroku z dnia 09 lipca 2008r.

W trakcie ponownego postępowania organ powtórzył czynności, które przeprowadzono w poprzednim postępowaniu, co w ocenie strony stanowiło jedynie aktualizację danych a nie wnikliwe poszukiwanie dowodów.

Skarżąca podniosła, iż organ nie uwzględnił, iż strona posiada również zobowiązania z tytułu składek wobec pracowników, co do których również prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Ponadto uwzględniając przesłanki za umorzeniem organ winien wziąć pod uwagę również zaległości z tytułu podatku VAT spółki "C." S.C. z uwagi na fakt, iż strona skarżąca jako wspólnik spółki odpowiada solidarnie za jej zobowiązania.

W ocenie skarżącej z uwagi na brak procesowego przesłuchania strony ustalenia, co do wysokości spłacanego kredytu oraz osiąganych dochodów są błędne. Kwota kredytu została podwyższona do sumy [...] zł natomiast suma wykazanych dochodów nie wyniosła [...] zł. Wskazany dochód to dochód z działalności gospodarczej i nie stanowi zysku netto, który mógłby pokryć nadzwyczajne wydatki jakimi są koszty egzekucyjne.

Skarżąca nie zgodziła się z twierdzeniem organu, że strona nie udokumentowała wydatków czynszowych. Wyjaśniła, iż w toku postępowania przedłożono dowody określające wysokość czynszu , który ustalany jest przez spółdzielnię mieszkaniową i jest powszechnie znany. Zdaniem strony wydatki czynszowe nie wynikają z umowy cywilno prawnej z inna osobą fizyczną co ewentualnie wymagałoby dodatkowych dowodów.

Poniesiono również, iż organ nie ocenił również kosztów bieżącego utrzymania w tym 22-letniego syna, studenta AWF.

Zdaniem skarżącej organ po zgromadzeniu dowodów nie dokonał ich rzeczowej analizy pod kątem możliwości ściągnięcia w trybie egzekucyjnym sum przekraczających koszty samego postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP, w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej P.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.

W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego ani prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wydane rozstrzygnięcie. Dlatego też, zaskarżona decyzja pozostaje w obrocie prawnym.

Rozstrzygnięcie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podjęte zostało na podstawie art. 28 ust. 1-4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, zwanej dalej u.s.u.s. (tekst jednolity Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.). Zgodnie z ust. 1 ww. przepisu należności z tytułu składek mogą być umarzane

w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Ustęp 2 stanowi, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. W ust. 3 określono katalog zamknięty przypadków całkowitej nieściągalności. Natomiast w ust. 3a postanowiono, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych, będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W myśl zaś

ust. 3b Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a

z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę

ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek

oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

Wypełniając ustawowy obowiązek unormowania innych przypadków umożliwiających skorzystanie z ulgi, Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej

w rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365 ze zm. ), postanowił w § 3 ust. 1, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności

w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Zgodnie z regulacją przewidzianą w powołanych przepisach decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy. W tym miejscu wypada zaznaczyć, iż uznanie charakteryzuje się tym, że zaistnienie jednej z przesłanek pozwalających na przyznanie ulgi nie skutkuje obowiązkiem jej przyznania. Istota uznania w tym przypadku polega na możliwości uwolnienia zobowiązanego od ciążących na nim długów, co oznacza, że organ może, lecz nie musi tego dokonać. Kompetencje do umorzenia należności

z tytułu składek posiada wyłącznie organ rozstrzygający sprawę, a Sąd może jedynie ocenić legalność indywidualnego aktu administracyjnego , w tym wypadku decyzji. Problematyka uznania administracyjnego została szeroko omówiona w dotychczasowym orzecznictwie. Powszechnie panuje zgoda co do tego, że uznanie administracyjne nie powinno i nie może oznaczać dowolności. Ograniczeniami swobody uznania są określone przez ustawodawcę dyrektywy wyboru. To oznacza, że organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym, obowiązany jest do rzetelnej

i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona, gruntowna analiza stanu faktycznego sprawy, stanowi materiał, będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Szczególnie trzeba o tym pamiętać wtedy, kiedy organ ma pozbawić obywatela pewnych praw, nałożyć na niego obowiązek, ewentualnie tak, jak w przypadku rozpoznawanej sprawy, ma odmówić obywatelowi możliwości skorzystania z prawem przewidzianych uprawnień (por. wyrok NSA z dnia 20 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 345/06).

Na marginesie wypada zaznaczyć, że treść zawarta w uzasadnieniu decyzji ma szczególne znaczenie w przypadku decyzji o charakterze uznaniowym, brak prawidłowego uzasadnienia uniemożliwia - w przypadku jej zaskarżenia - ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego. Warto w tym miejscu przywołać orzeczenie NSA z dnia 25 czerwca 2003 r., sygn. akt III SA 3118/01 (POP 2004/4/77), w którym podniesiono, że zwłaszcza w uzasadnieniu decyzji negatywnej dla zobowiązanego, powinno znaleźć się szczegółowe omówienie kwestii istnienia bądź nieistnienia w konkretnej sprawie okoliczności uzasadniających zastosowanie instytucji umorzenia.

Sąd stwierdza, że organy dokonały wnikliwej oceny sytuacji skarżącej w oparciu o zebrany przez siebie materiał dowodowy oraz na podstawie dostarczonych przez stronę dokumentów.

Skarżąca jako wspólnik "C." S.C. prowadzi działalność w zakresie usług prawnych jako wspólnik od roku 1994r. Zalega z płatnością składek ubezpieczeniowych od stycznia 2000 r. do kwietnia 2007r. łącznie w kwocie [...] zł. Zaległości dotyczą osoby prowadzącej działalność gospodarczą. W tym miejscu należy podkreślić, iż skarżąca w związku ze złożonym wnioskiem o umorzenie była wzywana przez organ kilkanaście razy do uzupełniania materiału dowodowego. Po stronie wnioskodawcy leży inicjatywa do wykazania , iż spełnione są przesłanki pozwalające na przyznanie ulgi w postaci umorzenia zadłużenia.

Stosownie do treści art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych,

w sprawach uregulowanych tą ustawą, a więc również i w sprawach dotyczących umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek, stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r.

Nr 98, poz. 1071 ze zm. ) - zwanego dalej Kpa , chyba, że ustawa stanowi inaczej. W tym przypadku ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych nie przewiduje innych rozwiązań. Wobec tego decyzja wydana w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, winna być poprzedzona postępowaniem dowodowym zgodnym z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, oraz winna spełniać wymagania zawarte m.in. w art. 107 § 3 k.p.a. Rozstrzygnięcie w ramach uznania wymaga od organu poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 Kpa), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 Kpa), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji zgodnej z unormowaniami z zakresu procedury administracyjnej.

Należy zgodzić się ze skarżącą, że o ile słusznie wskazuje, iż art. 7 i 77 Kpa nakłada na organy obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy to jednak strona nie dostrzega, iż nie jest to równoznaczne z nieograniczonym obowiązkiem poszukiwania przez organ faktów, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Jakkolwiek wskazane powyżej przepisy nakładają na organy ciężar dowodzenia określonych faktów, nie może to zwalniać strony od współudziału w realizacji tego obowiązku, zwłaszcza, gdy tylko ona dysponuje wiedzą na temat okoliczności mogących mieć istotny wpływ na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Strona winna sama ujawnić wszystko to, co może przyczynić się do wyjaśnienia stanu sprawy (zob. wyroki NSA z dnia 24 maja 2004r., FSK 78/04 i 79/04). Jak wynika z materiału dowodowego strona była wzywana do składania wyjaśnień kilkanaście razy i mimo pouczeń nie złożyła pisemnego oświadczenia o wysokości czynszu i jego zaległościach jak i nie przedstawiła kosztów utrzymania studiującego syna.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż w przypadku skarżącej zgodnie z ustalonym stanem faktycznym nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności, o której mowa w zacytowanym przepisie art. 28 ust. 1-4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Albowiem skarżąca pracuje i osiąga dochody z dwóch źródeł a łączny dochód rodziny to kwota [...] zł. Ponadto skarżąca jest właścicielką ruchomości w postaci samochodu osobowego.

Należy podkreślić, iż z majątku skarżącej jest prowadzona skuteczna egzekucja.

To wszystko oznacza, że nie było możliwości zastosowania instytucji uznania, o której to mowa w art. 28 ust. 2 cyt. powyżej ustawy. Pozostała do oceny druga z możliwości

(§ 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej

w rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365 ze zm. ) a mianowicie taka sytuacja , w której nie występuje całkowita nieściągalność; a podatnik wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. W szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

W tym miejscu należy stwierdzić, że skarżąca nie złożyła wniosku z taką argumentacją a organ mimo tego ocenił sytuację strony biorąc pod uwagę przesłanki wynikające z rozporządzenia bowiem uznał dowody potwierdzające trudną sytuację finansową strony ale cytuję : " w ramach uznania" stwierdził, również, iż ww przypadku wystąpiły okoliczności nie pozwalające na zastosowanie instytucji umorzenia, tj. brak rzeczywistej woli spłaty zadłużenia, np. w formie rat" ...).

Należy podkreślić, że rolą organu była ocena, czy w sprawie zachodzą przesłanki , wynikające z ustawy, pozwalające na umorzenie zgodnie z art. 28 ust. 1-4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, zwanej dalej u.s.u.s. (tekst jednolity Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) a mianowicie, czy zachodzi ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek, biorąc pod uwagę również stan finansów ubezpieczeń społecznych, gdy tak jak w niniejszej sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność a strona jest w trudnej sytuacji finansowej.

W ocenie sądu, organ mimo braku wniosku obejmującego te argumenty prawidłowo przeprowadził postępowanie w tym zakresie i prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, mając jednocześnie na uwadze treść rozporządzenia w szczególności § 3 ust. 1 pkt 1.

Z powołanego przepisu wynika, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Reasumując Sąd stwierdza, że skarżąca ( pomimo braku stanu całkowitej nieściągalności) nie wykazała, że zachodzą w jej przypadku szczególne przypadki uzasadniające umorzenie zadłużenia z tytułu składek. W sprawie zatem nie zachodzą przesłanki wynikające z brzmienia art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy

i Polityki Społecznej.

Mając zatem na względzie powyższe, Sąd dokonał rozstrzygnięcia na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ).