Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 879/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2020-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 124 par. 1, art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 252 par. 1 pkt 2, art. 252 par. 6 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 869
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.
article: art. 33 par. 1 pkt 2 i 3
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz,, asesor sądowy WSA Justyna Siemieniako (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 grudnia 2020 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające jego wydanie postanowienie Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącej A. K. kwotę 100 zł (słownie: stu złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w dniu [...] grudnia 2019r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. w sprawie określenia A. K. (dalej: "skarżąca") należności przypadającej do zwrotu do budżetu Miasta Ł. z tytułu dotacji za 2014r. wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, niewykorzystanej oraz pobranej w nadmiernej wysokości.

2. Wobec nieuregulowania przez skarżącą należności wynikającej z powyższej decyzji, w dniu [...] maja 2020r. został wystawiony tytuł wykonawczy nr SW [...], a następnie zostało wobec skarżącej wszczęte przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. postępowanie egzekucyjne. W dniu [...] lipca 2020 r. skarżąca złożyła zarzuty:

- prowadzenia postępowania egzekucyjnego w stosunku do obowiązku, który nie jest wymagalny (art. 33 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Dz. U. z 2019 r, poz. 1495, dalej: "u.p.e.a.") - decyzja nakładająca obowiązek wobec niedoręczenia nie weszła do obrotu prawnego;

- określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] grudnia 2019 r. (art. 33 § 1 pkt 3 u.p.e.a.).

3. Pismem z [...] lipca 2020r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. zwrócił się do wierzyciela –Prezydenta Miasta Ł. - o zajęcie stanowiska w przedmiocie powyższych zarzutów.

4. Prezydent Miasta Ł. postanowieniem z [...] sierpnia 2020r., nr [...] uznał zarzuty zobowiązanej za nieuzasadnione. Odnośnie zarzutu braku wymagalności obowiązku wierzyciel wskazał, że decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z [...] grudnia 2019r. w wersji elektronicznej w dniu [...] stycznia 2020r. odebrał pełnomocnik skarżącej – F. C., który odmówił odebrania decyzji w wersji papierowej. Trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi do sądu upływał z dniem [...] lutego 2020r. i w tym terminie nie wpłynęła skarga a zatem decyzja stała się prawomocna a należność z niej wynikająca - wymagalna.

Odnośnie zaś zarzutu określenia obowiązku niezgodnie z treścią decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] grudnia 2019r. wierzyciel wyjaśnił, że odsetki zostały naliczone zgodnie z art. 252 § 1 pkt 2 i § 6 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 869, dalej: "u.f.p.") i w decyzji Kolegium termin ten jasno określono wskazując w pkt 3, że "nakazuje w terminie 15 dni od doręczenia decyzji, wpłatę na rachunek bankowy Miasta Ł. dotacji pobranej w nadmiernej wysokości w kwocie 20.337,06 zł. Skoro powyższy termin nie został zachowany i powyższa kwota nie wpłynęła na konto Miasta Ł., to logiczne jest, że od powyższej kwoty należne są odsetki i na podstawie art. 252 u.f.p. zostały one naliczone.

5. Z powyższym postanowieniem wierzyciela nie zgodziła się skarżąca i wniosła zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., zarzucając mu naruszenie:

- art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 44 k.p.a. w zw. z art. 110 § 1 k.p.a. - decyzja będąca podstawą prawną prowadzenia egzekucji nie została prawidłowo doręczona zobowiązanej ani jej pełnomocnikowi, zatem nie weszła do obrotu prawnego i nie wywołuje skutków prawnych;

- art. 33 § 1 pkt 3 u.p.e.a. w zw. z art. 252 ust. 1 pkt 2 u.f.p. w zw. z art. 252 ust. 6 pkt 2 u.f.p. - odsetki nie mogą być naliczane od kwoty 20.337,06 zł, ponieważ takiego obowiązku nie nałożyło na nią SKO w Ł. w decyzji z [...] grudnia 2019 r.

6. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. postanowieniem z [...] października 2020 r., nr [...] utrzymało postanowienie wierzyciela w mocy. Organ przywołał treść art. 33 i art. 34 § 1 u.p.e.a. i stwierdził, że postępowanie polegające na rozpatrzeniu zarzutów i zajęciu stanowiska co do ich zasadności ma prowadzić do merytorycznego załatwienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Nie rozstrzyga zagadnień proceduralnych, ale jest merytorycznym rozstrzygnięciem zapadłym w ramach postępowania egzekucyjnego pomimo tego, że następuje w formie postanowienia, a nie decyzji i zależy od postępowania głównego, przy którym zgłasza się zarzuty - egzekucji administracyjnej. Stanowi ono istotną dla dalszego załatwienia sprawy wypowiedź wierzyciela, którą organ egzekucyjny jest związany. Postępowanie w sprawie zgłoszonych zarzutów ogranicza się do rozpatrzenia zarzutów i nie obejmuje rozpoznania sprawy w jej całokształcie, a tym bardziej ponownego rozpoznania sprawy, zakończonej decyzją nakładającą egzekwowany obowiązek. Ograniczony zakres kognicji organu egzekucyjnego wynika zatem ze związania podstawą prawną zarzutów, które wyznaczają granice tego postępowania.

Odnosząc się do zarzutu braku wymagalności obowiązku SKO uznając, że nie zasługuje on na uwzględnienie wskazał, że pełnomocnik skarżącej - F. C. podczas wizyty w siedzibie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. w dniu [...] stycznia 2020r. odmówił odebrania decyzji tego organu z dnia [...] grudnia 2020r., co potwierdza znajdująca się w aktach sprawy adnotacja. Pan F. C., odmawiając odebrania oryginału decyzji, jednocześnie sporządził jej fotokopię. W związku z tym, zdaniem SKO, zastosowanie znajduje skutek określony w art. 47 § 2 k.p.a., a mianowicie uznanie decyzji za doręczonej w dniu odmowy jej przyjęcia tj. 21 stycznia 2020 r.

Zdaniem SKO, w sprawie nie doszło też do naruszenia art. 252 ust. 1 pkt 2 u.f.p. Powołując brzmienie tego przepisu, jak też art. 252 ust. 6 pkt 2 u.f.p., art. 67 ust. 1 u.f.p. i art. 53 § 1 i 3 i art. 55 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900, dalej: "o.p."), organ uznał, że wysokość odsetek powinien obliczyć podmiot zobowiązany do zwrotu dotacji na dzień dokonania wpłaty. Na dzień wydawania decyzji odsetki od dotacji pobranej w nadmiernej wysokości nie istniały i organ nie mógł orzec o ich zwrocie, natomiast konieczność ich uiszczenia wynika z mocy prawa tj. z art. 67 ust. 1 u.f.p. w zw. z art. 53 § 3 o.p. Organ wyjaśnił, że inaczej sytuacja wygląda w przypadku dotacji niewykorzystanej oraz wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, od których odsetki należało naliczyć za okresy sprzed daty wydania decyzji. Kolegium nie mogło określić wysokości odsetek za zwłokę z oczywistych względów, nie mogąc przecież przewidzieć, czy w ogóle powstaną oraz kiedy nastąpi doręczenie zaskarżonej decyzji.

7. Nie godząc się z rozstrzygnięciem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, zarzucając mu naruszenie:

- art. 124 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256, dalej jako "k.p.a.") - poprzez wydanie skarżonego postanowienia bez podania, obok nieczytelnych podpisów składu organu kolegialnego, imion i nazwisk oraz stanowisk służbowych pracowników upoważnionych do wydania postanowienia, co prowadzi do jego nieważności w myśl art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.,

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 44 k.p.a. w zw. z art. 109 § 1 k.p.a. w zw. z art. 110 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8 § 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji i nieuznanie za zasadny zarzutu dotyczącego prowadzenia postępowania egzekucyjnego w stosunku do obowiązku, który nie jest wymagalny, gdy decyzja administracyjna będąca podstawą prawną prowadzenia egzekucji nigdy nie została prawidłowo doręczona Zobowiązanej ani jej pełnomocnikowi, zatem nie wchodzi do obrotu prawnego i nie wywołuje żadnych skutków prawnych,

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 33 § 1 pkt 3 u.p.e.a. w zw. z art. 252 ust. 1 pkt 2 u.f.p. w zw. z art. 252 ust. 6 pkt 2 u.f.p. - poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji, gdy egzekwuje się obowiązek niezgodnie z treścią decyzji SKO w Ł. z dnia [...] grudnia 2019 r., ponieważ odsetki nie mogą być naliczane od kwoty 20.337,06 zł, bo takiego obowiązku nie nałożyło na zobowiązaną SKO w Ł. w ww. decyzji, ponadto fakt ten potwierdza, iż w przedmiotowej decyzji wskazano, że termin zwrotu dotacji wnosi 15 od dnia jej doręczenia, a decyzja ta nigdy nie została skutecznie doręczona, tym samym odsetki nie mogą być naliczane,

- art. 47 k.p.a. - poprzez niewłaściwe zastosowanie, gdy pełnomocnik F. C. nie był umocowany do odbioru decyzji, lecz jedynie do sporządzenia jej fotokopii, nadto nie był adresatem decyzji, wobec czego nie nastąpił skutek w postaci uznania za doręczoną decyzję SKO w Ł. z [...] grudnia 2019 r. w dniu odmowy odebrania jej przez tego pełnomocnika.

Na tej podstawie skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności w całości zaskarżonego postanowienia, ewentualnie o uchylenie go w całości oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

8. W odpowiedzi na skargę organ, podtrzymując wyrażone w skarżonym postanowieniu stanowisko, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

9. Skarga jest zasadna, choć nie wszystkie jej zarzuty są trafne.

Skarga ta została rozpoznana w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "P.p.s.a.) sprawa może zostać rozpoznana w tym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie.

10. Przedmiotem kontroli sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. rozpoznane na skutek zażalenia od postanowienia wierzyciela – Prezydenta Miasta Ł. – w sprawie zarzutów na prowadzone wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne. Wypada zauważyć, że przed 30 lipca 2020 r. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, przedmiotem których było stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu, nie podlegały kontroli sądów administracyjnych. Z dniem 30 lipca 2020 r. art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. otrzymał nowe brzmienie, na skutek czego kontrolą sądów administracyjnych objęto postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. Skutkiem tej zmiany, dokonanej ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 2070) zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie mogło zostać poddane kontroli sądu administracyjnego.

11. W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu skargi naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 124 § 1 k.p.a. Skarżąca upatruje rażącego naruszenia prawa w tym, że skarżone postanowienie zostało wydane bez podania, obok nieczytelnych podpisów składu organu kolegialnego, imion i nazwisk oraz stanowisk służbowych pracowników upoważnionych do jego wydania. W ocenie sądu zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 124 § 1 k.p.a. postanowienie powinno zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania, oznaczenie strony lub stron albo innych osób biorących udział w postępowaniu, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego, oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania lub, jeżeli postanowienie wydane zostało w formie dokumentu elektronicznego, powinno być opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym.

Nie budzi wątpliwości sądu, że zaskarżone postanowienie zawiera wszystkie wymagane tym przepisem elementy, w szczególności zaś imiona, nazwiska i stanowiska służbowe a także podpisy osób upoważnionych do jego wydania. Wynika z niego niewątpliwie, jacy – wskazani z imienia i nazwiska – członkowie SKO w Ł. wydali to postanowienie. Podpisy zostały złożone przez wszystkich wydających postanowienie członków Kolegium. Odnośnie złożonych podpisów nie przedstawiono konkretnych wątpliwości co do tego, że są to podpisy osób, które wydały postanowienie. Sąd nie stwierdził podstaw do podjęcia wątpliwości, czy oświadczenie woli złożone przez wydanie tego aktu pochodzi od osoby uprawnionej do jego złożenia. Nie ma też podstaw by wątpić, że podpisy te zostały złożone osobiście. Słusznie natomiast wskazuje organ w odpowiedzi na skargę, że przepis art. 124 § 1 k.p.a. nie formułuje obowiązku umieszczenia podpisów obok imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego członków składu orzekającego.

Podpisy członków Kolegium zostały złożone w formie nieczytelnej. W orzecznictwie sądów administracyjnych został wyrażony pogląd, że podpis pod decyzją lub postanowieniem może być nieczytelny, jeżeli jest on uzupełniony imienną pieczątką składającego podpis, z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego osoby składającej podpis (por. wyrok WSA w Warszawie z 8 lutego 2007 r., VI SA/Wa 2105/06; wyrok WSA w Warszawie z 25 marca 2009 r., VI SA/Wa 2589/08 (oba wyroki, jak też powoływane w dalszej części uzasadnienia są dostępne w CBOSA). Sąd orzekający w tej sprawie podziela co do zasady to stanowisko, z wyjątkiem jednak obowiązku uzupełnienia podpisu imienną pieczątką. Sąd zauważa, że wymóg taki nie został sformułowany przez ustawodawcę. Ponadto, imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe osób podpisanych pod decyzją są wskazywane w komparycji decyzji czy postanowienia, wydawanej przez organ kolegialny. Zarzut podpisania decyzji przez osobę nieuprawnioną byłyby uzasadniony nie wówczas, gdy podpis jest nieczytelny i nie można go przypisać określonej osobie, ale wówczas, gdyby zostało co najmniej uprawdopodobnione, że podpis złożyła osoba niewskazana w komparycji decyzji (por. wyrok NSA z 21 kwietnia 2010 r., II OSK 661/09). W sprawie zarzut taki nie został sformułowany ani uprawdopodobniony. Zatem, chociaż umieszczenie imienia i nazwiska osoby podpisującej się obok nieczytelnego podpisu ma uzasadnienie bo ułatwiałoby to identyfikację osoby, która się podpisała, to jednak wymóg ten ma charakter pozaprawny i bez wskazania konkretnych zarzutów czy wątpliwości co do tego, że podpisy zostały złożone przez osoby wskazane w komparycji postanowienia, brak tego nie powinien skutkować nieważnością tak podpisanego rozstrzygnięcia.

12. Za niezasadny sąd uznał również zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 33 § 1 pkt 3 u.p.e.a. w zw. z art. 252 ust. 1 pkt 2 u.f.p. w zw. z art. 252 ust. 6 pkt 2 u.f.p.

Przepis art. 33 § 1 pkt 3 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wszczęcia egzekucji administracyjnej) stanowił, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4. Przyjmuje się, że w przepisie tym chodzi o rozbieżność między treścią obowiązku podaną w tytule wykonawczym a treścią obowiązku określonego w przepisie prawa albo w rozstrzygnięciu w sprawie indywidualnej lub w dokumencie stanowiącym podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. W ocenie sądu, rację ma jednak organ, że w sprawie taka rozbieżność nie wystąpiła. Skarżąca naruszenia upatruje w tym, że w decyzji SKO z [...] grudnia 2019 r. nie nałożono na nią odsetek, a w związku z tym odsetki nie mogą być naliczane od kwoty 20.337,06 zł.

Zgodnie z treścią art. 252 ust. 1 pkt 2 u.f.p. dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2. Stosownie zaś do treści art. 252 ust. 6 pkt 2 u.f.p. odsetki od dotacji podlegających zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego nalicza się począwszy od dnia następującego po upływie terminów zwrotu określonych w ust. 1 i 2 w odniesieniu do dotacji pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości.

Na mocy art. 67 ust. 1 u.f.p. do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Zgodnie zaś z art. 53 § 1 o.p. od zaległości podatkowych, z zastrzeżeniem art. 52 § 1 pkt 2 i art. 54, naliczane są odsetki za zwłokę. W myśl art. 53 § 3 tej ustawy, odsetki za zwłokę nalicza podatnik, płatnik, inkasent, następca prawny lub osoba trzecia odpowiadająca za zaległości podatkowe, z zastrzeżeniem art. 53a, art. 62 § 4, art. 66 § 5, art. 67a § 1 pkt 1 lub 2 i art. 76a § 1. Zgodnie z art. 55 § 1 o.p. odsetki za zwłokę wpłacane są bez wezwania organu podatkowego.

Słusznie wskazuje Kolegium, że skoro na dzień wydawania decyzji odsetki od dotacji pobranej w nadmiernej wysokości nie istniały, a ponadto konieczność ich uiszczenia wynika z mocy prawa tj. z art. 67 ust. 1 u.f.p. to organ nie mógł orzec o ich zwrocie w decyzji z [...] grudnia 2019 r. W dacie wydawania decyzji organ nie mógł określić wysokości odsetek za zwłokę, gdyż nie był w stanie przewidzieć, czy i kiedy takie odsetki powstaną. Rację należy przyznać organowi, że inaczej sytuacja wygląda w przypadku dotacji niewykorzystanej oraz wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, od których odsetki nalicza się za okresy sprzed daty wydania decyzji. Z tego względu naliczenie odsetek w odniesieniu do kwot tych należności w decyzji SKO nastąpiło.

13. Zasadny natomiast okazał się zarzut skargi naruszenia zarówno przez wierzyciela, jak też przez SKO w Ł. art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 44 k.p.a. w zw. z art. 109 § 1 k.p.a. w zw. z art. 110 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8 § 2 k.p.a. W sprawie nie dokonano prawidłowej analizy tego, czy decyzja SKO z [...] grudnia 2019 r. weszła do obrotu prawnego i w konsekwencji nie został prawidłowo rozpoznany zarzut egzekucyjny z art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a.

Stosownie do treści art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wszczęcia egzekucji), podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej jest odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Brak wymagalności obowiązku skarżąca wywodzi z tego, że decyzja będąca podstawą prawną prowadzenia egzekucji nie została prawidłowo doręczona zobowiązanej ani jej pełnomocnikowi, zatem nie weszła do obrotu prawnego i nie wywołuje skutków prawnych.

Pojęcie "obowiązku" w rozumieniu art. 33 § 1 u.p.e.a. należy odnosić do tego obowiązku, który legł u podstaw wszczęcia postępowania egzekucyjnego - innymi słowy - obowiązku istniejącego, wymagalnego i jednocześnie, którego niewykonanie przez zobowiązanego doprowadziło do uruchomienia postępowania zmierzającego do jego wyegzekwowania na drodze przymusu administracyjnego. Okoliczność “istnienia obowiązku" lub jego wcześniejszego wykonania jest elementem obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym. Ponadto wymagalność tego obowiązku oznacza nic innego jak istnienie stanu, w którym zobowiązany powinien już wykonać ciążącą na nim skonkretyzowaną powinność, a mimo to trwa w opozycji do tej powinności (uchyla się od niej), a właściwe organy mają wobec takiej postawy zobowiązanego możność żądania przymusowego spełniania ciążącej na nim powinności. Natomiast w sytuacji braku decyzji nie można przez przymus administracyjny wymagać od strony wykonania czegoś bliżej nieokreślonego. Wymagalność obowiązku oznacza zatem, że nadszedł czas jego wykonania. Jednym z przejawów skonkretyzowania obowiązku, którego dochodzenie może odbywać się w sposób przymusowy, na drodze egzekucji administracyjnej, jest wprowadzenie do obrotu prawnego decyzji administracyjnej. Tym samym, nie można mówić o istnieniu czy też wymagalności obowiązku mającego wynikać z decyzji, która nie weszła do obrotu prawnego.

Wskazać należy, że w orzecznictwie przyjmuje się, że ustawodawca nałożył na wierzyciela obowiązek badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, w przypadku wniesienia przez zobowiązanego zarzutu, ponieważ to wierzyciel ma w tym zakresie niezbędną wiedzę i temu służy instytucja uzyskania stanowiska wierzyciela (vide wyroki NSA: z 14 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1712/12; z 8 marca 2012 r., sygn. akt II FSK 1631/10 oraz z 31 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1478/10 - dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie budzi zatem wątpliwości sądu istnienie po stronie wierzyciela obowiązku zbadania wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W ramach tego, w sytuacji złożenia przez skarżącą zarzutu, wierzyciel powinien był zbadać, czy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z 16 grudnia 2019 r. weszła do obrotu prawnego, tj. czy została prawidłowo doręczona skarżącej lub ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi.

Zarówno wierzyciel, jak i kontrolujące jego postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., nie zbadały tego w sposób prawidłowy.

Zgodnie z art. 40 § 1 i 2 k.p.a. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi.

Skarżąca wskazuje, że ustanowiona w sprawie pełnomocnik – r.pr. K. G. w dniu [...] grudnia 2019 r. otrzymała zawiadomienie od firmy P. o złożeniu przesyłki w placówce pocztowej. Zarówno z twierdzeń skarżącej jak też ze znajdującego się w aktach sprawy dokumentu pozwalającego na śledzenie przesyłki wynika, że przesyłka była przechowywana na poczcie zaledwie 10 dni i już w dniu [...] grudnia 2019 r. została odesłana do nadawcy. Zgodnie zaś z art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego. Z art. 44 § 2, 3 i 4 k.p.a. wynika, że zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

Słusznie zauważa strona skarżąca, że każde pismo wysłane do strony w toku postępowania administracyjnego, winno być doręczone zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Ponadto, jak zauważa Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku o sygn. IV SA/Po 400/17, aby uznać prawidłowość doręczenia decyzji w trybie art. 44 k.p.a. konieczne jest prawidłowe dokonanie wszystkich czynności przewidzianych w tym przepisie, tzn. pozostawienie w oddawczej skrzynce pocztowej adresata zawiadomienia o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej wraz z informacją o możliwości jej odbioru w terminie 7 dni licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia, w przypadku niepodjęcia w powyższym terminie przesyłki - pozostawienie powtórnego zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia 14-dniowego okresu awizowania, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Aby więc mówić o prawidłowym (skutecznym) doręczeniu zastępczym dokonanym w trybie art. 44 k.p.a., muszą zostać spełnione wszystkie powyższe warunki.

W sprawie nie został spełniony warunek złożenia przesyłki na 14 dni w placówce pocztowej. Nie można zatem przyjąć, że decyzja została prawidłowo doręczona pełnomocnikowi skarżącej - r.pr. K. G. Zauważyć przy tym należy, że organ w skarżonym postanowieniu nie twierdzi, że ten sposób doręczenia był skuteczny.

Organ stoi natomiast na stanowisku, że decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z [...] grudnia 2019r. w dniu [...] stycznia 2020r. odebrał pełnomocnik skarżącej - F. C., który odmówił odebrania decyzji w wersji papierowej. W związku z tym, zdaniem organu, trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi do sądu upływał z dniem [...] lutego 2020r. i w tym terminie nie wpłynęła skarga, a zatem decyzja stała się prawomocna, a należność z niej wynikająca - wymagalna. Przyjmując tą tezę organ nie odniósł się jednak do twierdzenia skarżącej, że pan F. C. nie posiadał pełnomocnictwa do odbioru decyzji. Sąd stwierdza, że jeśli jest tak, jak wskazuje skarżąca, że ustanowionym w sprawie pełnomocnikiem nie był pan C. i nie posiadał on upoważnienia do odbioru decyzji kierowanej do skarżącej czy też do ustanowionego przez nią pełnomocnika, nie mogła odnieść skutku próba doręczenia mu kserokopii decyzji w sytuacji, gdy udał się on do organu celem sporządzenia fotokopii akt sprawy administracyjnej.

W zaskarżonym postanowieniu organ nie dokonał analizy zakresu pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącą panu C. i apriorycznie przyjął, że w dniu odmowy przez niego odbioru decyzji nastąpiło skuteczne doręczenie tej decyzji skarżącej.

Jeżeli pan C. nie był ustanowionym w sprawie pełnomocnikiem skarżącej i nie legitymował się odpowiednim pełnomocnictwem do odbioru decyzji, nie mogła odnieść zamierzonego skutku próba doręczenia mu oryginału decyzji w sytuacji, gdy pojawił się on w organie legitymując się jedynie umocowaniem do sporządzenia fotokopii akt sprawy. Osoba taka nie jest umocowana do odbioru decyzji.

14. Mając na uwadze powyższe, sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego jego wydanie postanowienia pierwszoinstancyjnego, w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. O kosztach postępowania (wpisu sądowego w wysokości 100 zł) orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.

15. Rozpoznając sprawę ponownie organ, któremu sprawa zostanie przekazana, powinien ponownie, uwzględniając powyższe wskazania sądu, przeanalizować kwestię wejścia do obrotu prawnego decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z [...] grudnia 2019 r., z której wynika nałożony na skarżącą obowiązek zwrotu dotacji za 2014r. wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, niewykorzystanej oraz pobranej w nadmiernej wysokości. Najpierw organ dokona analizy, komu powinna zostać doręczona ta decyzja, w szczególności wyjaśni, czy pan C. był właściwie umocowany do odbioru decyzji. Należy też uwzględnić fakt, że skuteczne doręczenie decyzji w trybie zastępczym wymaga spełnienia wszystkich warunków z art. 44 k.p.a., w tym złożenia przesyłki w placówce pocztowej na okres 14 dni.

W dalszej kolejności organ ponownie rozpatrzy zarzut egzekucyjny kierowany przez skarżącą na podstawie art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a.

dokument podpisany elektronicznie