Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 122/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2017-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 27 ust. 1,1a, 2, 3, 7, 8, 9, art. 30 ust. 1-3
journal: Dz.U. 2016 poz 169
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi S.Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] marca 2016r. S.Ś. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2016r. nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej, działający z upoważnienia Burmistrza, odmówił S.Ś. umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Na skutek wniesionego przez S.Ś. odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją Nr [...], z dnia [...] lipca 2016 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W szczególności organ odwoławczy wskazał, iż wniosek strony został rozpatrzony bez dogłębnego zbadania jej sytuacji dochodowej i rodzinnej, a wyciągnięte na tej podstawie wnioski można uznać za dowolne.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] września 2016 r. nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej, działający z upoważnienia Burmistrza, odmówił stronie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Jako podstawę prawną swojej decyzji organ I instancji powołał art. 27 ust. 1, 1a, 3 i 3a oraz art. 30 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t j. Dz. U. z 2016 r. poz. 169 z późn. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż dnia 1 marca 2016 r. strona wystąpiła do organu z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Strona swój wniosek uzasadniła trudną sytuacją finansową, spowodowaną brakiem możliwości podjęcia stałej pracy z uwagi na opiekę nad chorą matką, na którą strona otrzymuje specjalny zasiłek opiekuńczy w kwocie 520,00 zł miesięcznie. Do prośby tej strona załączyła kopie dowodów wpłat dokonywanych do rąk A.W., tytułem alimentów. Przedłożone dowody wpłat obejmują następujące daty i kwoty:

1. od VII 2012 do VI 2013 - po 700,00 zł miesięcznie,

2. VII 2013 -824,71 zł,

3. od VIII do XI 2013 - po 700,00 zł miesięcznie,

4. XII 2013 -100,00 zł oraz 700,00 zł,

5. od I do X 2014 - po 750,00 zł miesięcznie,

6. w XI 2014 - brak wpłaty,

7. od XII 2014 do VI 2015 - po 750,00 zł miesięcznie,

8. VII 2015 - 750,00 zł oraz 1.929,64 zł przekazane na rachunek bankowy Ośrodka Pomocy Społecznej tytułem spłaty zadłużenia,

9. od VIII 2015 do I 2016 - po 750,00 zł miesięcznie.

W sumie przedstawione dowody wpłat opiewają na kwotę 30.824,71 zł przekazane bezpośrednio wierzycielce oraz 1.929,64 zł przekazane na rachunek bankowy Ośrodka Pomocy Społecznej.

Dalej organ I instancji podaje, że zadłużenie strony w ogólnej kwocie 7.650,00 zł powstało z tytułu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego wierzycielce A.W. na rzecz uprawnionych A.Ś. i M.Ś.. W okresie świadczeniowym 2009/2010 wypłacona została kwota 4.650,00 zł, na podstawie decyzji [...] z dnia [...].02.2010 r., przyznającej świadczenie z funduszu alimentacyjnego w kwotach odpowiednio 200,00 zł i 150,00 zł miesięcznie, na okres od [...].01.2010 r. do [...].09.2010r. oraz decyzji [...] z dnia [...].05.2010r. zmieniającej wysokość świadczenia do wysokości po 300,00 zł miesięcznie, na okres od [...].04.2010 r. do [...].09.2010 r. Natomiast w okresie świadczeniowym 2010/2011 wypłacona została kwota 3.000,00 zł, na podstawie decyzji [...] z dnia [...].09.2010 r., przyznającej świadczenie z funduszu alimentacyjnego w kwocie po 300,00 zł miesięcznie, na okres od [...].10.2010 r. do [...].02.2010 r. Dalej organ I instancji stwierdza, że strona we wniosku załączyła kopię pisma z dnia [...].07.2012 r. skierowanego do strony, w którym organ poinformował, że na dzień [...].07.2012 r. strona nie posiadała zadłużenia z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Następnie organ I instancji podkreśla, że informacja taka na dzień sporządzenia wspomnianego pisma była poprawna, jednak pismo to powinno było zawierać informację o toczącym się postępowaniu odwoławczym z wniosku wierzycielki A.W., które to miało wpływ na aktualny stan zadłużenia strony przez co stan zadłużenia dłużnika, nie mógł on być prawidłowo zweryfikowany.

Następnie organ I instancji podnosi, że do dnia [...].07.2012 r. wypłacono wierzycielce A.W. na rzecz uprawnionych dzieci A.Ś. i M.Ś. z funduszu alimentacyjnego kwotę 7.650,00 zł, która łącznie z odsetkami stanowiła zadłużenie strony. Jednak na ten dzień wydane były również dwie decyzje dotyczące zwrotu świadczeń nienależnie pobranych przez wierzycielkę. Wydanie takich decyzji spowodowało obniżenie zadłużenia strony o kwoty 2250 zł i 3.000,00 zł, a więc wynosiło ono wówczas 2.400,00 zł plus odsetki. Natomiast z uwagi na wpłaty przekazane do organu I instancji przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym R.H. w dniach [...].04.2012 r. i [...].05.2012 r. oraz wpłatę dokonaną przez stronę w dniu [...].07.2012 r. zadłużenie zostało spłacone (7.650,00 zł (należność główna) - 5.250,00 zł (kwota, na którą wystawione był decyzje o świadczeniach nienależnie pobranych przez wierzycielkę) - 2.400,00 zł (kwota przekazana na spłatę należności głównej = 0,00 zł).

Z ogólnej kwoty wpłat 3.050,99 zł kwota 2.400,00 zł została zaliczona na spłatę należności głównej, natomiast kwota 650,99 zł została zaliczona na spłatę odsetek. Organ zamieścił tabelę podającą sposób rozliczenia kwoty 3.050,99 zł na spłatę należności głównej oraz odsetek, uwzględniając daty wpłat. Wynika z tego, że na dzień wystawienia pisma o braku zadłużenia, zadłużenie strony było wyzerowane z uwagi na wspomniane decyzje o świadczeniach nienależnie pobranych przez wierzycielkę oraz wpłaty dokonane tytułem spłaty zadłużenia. Jednak z uwagi na postępowanie odwoławcze, z wniosku wierzycielki A.W., toczące się przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym, stan zadłużenia strony nie był poprawnie zweryfikowany. Po zakończeniu postępowania przed SKO, uchylone zostały decyzje dotyczące świadczeń nienależnie pobranych przez wierzycielkę. Tym samym kwota, na którą opiewały owe decyzje, czyli 5,250,00 zł, powróciła na poczet zadłużenia strony z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego.

Kolejne wpłaty w ogólnej kwocie 3.197,64 zł przekazane do organu przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym R.H. w dniach [...].09.2012 r., [...].09.2012r., [...].10.2012 r. i [...].11.2012 r. tytułem spłaty zadłużenia strony spowodowały obniżenie zadłużenia strony do kwoty 2.699,96 zł należności głównej, od której odsetki na dzień 16.09.2016 r. wynoszą 844,13 zł.

Z ogólnej kwoty wpłat 3.197,64 zł kwota 2.550,04 zł została zaliczona na spłatę należności głównej, natomiast kwota 647,60 zł została zaliczona na spłatę odsetek. Organ I instancji zamieścił tabelę podającą sposób rozliczenia kwoty 3.197,64 zł na spłatę należności głównej oraz odsetek, uwzględniając daty wpłat. Dalej organ I instancji podaje, że aktualne zadłużenie strony z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wynosi: 2.699,96 zł należności głównej plus odsetki wyliczone na dzień [...].09.2016 r. w kwocie 844,13 zł. Następnie organ ten wskazuje, że na podstawie wywiadu alimentacyjnego sporządzonego przez Ośrodek Pomocy Społecznej ustalono, że strona posiada wykształcenie zawodowe w zawodzie ślusarz-spawacz oraz prawo jazdy kategorii A i B, nie posiada na swoim utrzymaniu żadnych osób. Strona nie ma orzeczonej niepełnosprawności ani nie ma problemów zdrowotnych. Obecnie nie wykonuje żadnego zawodu, ani też nie jest strona zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy z uwagi na pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego na matkę. Zasiłek ten w kwocie 520,00 zł miesięcznie strona wskazuje jako swój przeciętny miesięczny dochód. W oświadczeniu majątkowym strona nie wskazała, że jest w posiadaniu jakiegokolwiek majątku. Następnie organ podał, że ponownym rozpatrzeniu sprawy w związku z uchyleniem decyzji organu przez organ odwoławczy skierowano do Ośrodka Pomocy Społecznej prośbę o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego u strony. W dniu 28.07.2016r. do organu I instancji wpłynął kwestionariusz rodzinnego wywiadu środowiskowego, w toku którego w szczególności ustalono, że w skład rodziny strony wchodzi matka A.Ś., z którą strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Następnie organ pomocy społecznej ustalił, że strona jest osobą rozwiedzioną, posiadającą wykształcenie zawodowe w zawodzie ślusarz-spawacz. Źródłem dochodu (utrzymania) strony jest wskazany specjalny zasiłek opiekuńczy w wysokości 520,00 zł. Nadto organ pomocy społecznej podał, że matka A.Ś. jest wdową, posiadającą wykształcenie niepełne podstawowe jest osobą bierną zawodowo, a jej źródłem dochodu (utrzymania) jest emerytura wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w wysokości 1031,66 zł. Jako łączny dochód w rodzinie wskazana została kwota 1550,66 zł. Natomiast jako stałe miesięczne wydatki rodziny wskazana jest kwota 1071,53 zł (łącznie z alimentami w wysokości 750,00 zł) oraz kwota 321,53 zł (z wyłączeniem alimentów). Wymienione zostały następujące wydatki: czynsz - 70 zł kwartalnie, energia elektryczna -120 zł, gaz - 42 zł, alimenty - 750 zł, wydatki na leki i leczenie - 70 zł, śmieci -16,20 zł oraz telefon - 50 zł.

Dalej w wywiadzie wskazano, że na podstawie orzeczenia sądu strona jest zobowiązana do świadczenia alimentów na rzecz dzieci - córki A.Ś. (zamieszkałej w [...]) w kwocie 400 zł oraz syna M.Ś. (zamieszkałego w [...]) w kwocie 350,00 zł. Przy czym według oświadczenia strony nie zalega ona w spłacie alimentów. Ponadto podano, że strona posiada wykształcenie zawodowe w zawodzie ślusarz - spawacz, prawo jazdy kategorii A i B. Ostatnio zatrudniony był w okresie od [...].08.2013 r. do [...].01.2014 r. w firmie M.K.. Stosunek pracy zawarty był na okres od [...].08.2013 r. do [...].07.2015 r., jednak z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi rodzicami został rozwiązany za porozumieniem stron (powód taki został wskazany przez pracownika socjalnego we wnioskach na stronie 14 kwestionariusza wywiadu środowiskowego). Aktualnie strona jest osobą niepracującą i niebędącą zarejestrowaną w urzędzie pracy, pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu sprawowania opieki nad swoja matką. Nadto organ I instancji stwierdził, iż załączonego do wywiadu środowiskowego i oświadczenia majątkowego wynika, że zarówno dom jak i jego wyposażenie oraz działka o powierzchni 6,42 ara stanowią własność matki A.Ś., zaś jako swoją własność strona wskazała jedynie ciągnik rolniczy, rocznik 1980. Ponadto organ ten podał, że z informacji z dnia [...].08.2016 r. Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym R.H. wynika, że aktualna zaległość w sprawie wynosi: alimenty zaległe dla wierzyciela - 3.280,79 zł, odsetki do [...].08.2016 r. - 1.007,95 zł, świadczenia wypłacone z funduszu alimentacyjnego - 2.699,96 zł, odsetki zaległe dla funduszu alimentacyjnego - 892,99 zł, opłata egzekucyjna - 1.509,80 zł, podatek VAT - 347,25 zł, wydatki gotówkowe -130,44.

Wynika stąd, że oprócz zaległości na rzecz funduszu alimentacyjnego strona posiada również zaległości na rzecz wierzyciela. Z ww. zaświadczenia wynika również, że tytułem spłaty zadłużenia w okresie od [...].07.2007 r. do [...].09.2013 r., wpłacona została łącznie kwota 25.254,35 zł, z czego 16.987,11 zł zostało przekazane wierzycielowi, 6.248,63 zł na spłatę funduszu alimentacyjnego, 1.721,51 zł na spłatę opłaty egzekucyjnej, a 297,10 zł na spłatę kosztów egzekucyjnych.

Dalej organ I instancji wskazuje, że strona jest dłużnikiem z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych wierzycielce A.W.. Pozostałe do spłaty zadłużenie stanowi kwota 2.699,96 zł plus odsetki 805,37 zł. Zadłużenie to jest wymagalne i podlega zwrotowi zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Powstało ono z uwagi na wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego A.W. na rzecz uprawnionych A.Ś. i M.Ś.. Wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego następują na wniosek, którego koniecznym załącznikiem jest zaświadczenie o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych. Z uwagi na potwierdzoną przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym R.H. bezskuteczność egzekucji, świadczenia z funduszu alimentacyjnego mogły być wypłacane. Wszelkie wpłaty dokonywane przez stronę bezpośrednio do rąk A.W. w trakcie pobierania przez nią świadczeń z funduszu alimentacyjnego zostały zaliczone na poczet zaległości strony wobec wierzycielki. Jednak nie spowodowały całkowitej spłaty zadłużenia wobec niej. Natomiast aktualnie dokonywane wpłaty do rąk wierzycielki nie powodują obniżenia zadłużenia wobec funduszu alimentacyjnego.

Kwoty wskazane przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym R.H. w zaświadczeniu z dnia [...].08.2016 r. zarówno w zakresie zadłużenia wobec funduszu alimentacyjnego (2.699,96 zł) jak i wpłat dokonanych tytułem spłaty zadłużenia w funduszu alimentacyjnym (6.248,63 zł) zgadzają się z danymi posiadanymi przez tutejszy Ośrodek. Natomiast wskazywane przez stronę w wywiadzie środowiskowym niezaleganie z alimentami świadczonymi na rzecz A. i M.Ś., jest sprzeczne z danymi wskazanymi przez Komornika w ww. zaświadczeniu. Wpłaty dokonywane przez stronę aktualnie na rzecz A.W. nie powodują obniżenia zadłużeń strony, a jedynie są regulowaniem alimentów bieżących.

Następnie organ I instancji podnosi, że Burmistrz jest w rozpatrywanej sytuacji organem właściwym wierzyciela (zgodnie z art. 2 pkt 10 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organem właściwym wierzyciela jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej). Wobec tego zastosowanie ma art. 30 ust. 2 ww. ustawy, zgodnie z którym organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając przy tym sytuację dochodową i rodzinną dłużnika alimentacyjnego. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, będąc dłużnikiem alimentacyjnym strona jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. Natomiast zgodnie z art. 30 ust. 2 ww. ustawy organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności. Umorzenie takie następuje w formie decyzji administracyjnej (art. 30 ust. 3 ww. ustawy). Zaznaczyć należy, że z przywołanego unormowania wynika jednoznacznie, że organ "może" umorzyć, a więc decyzja wydana na wniosek dłużnika ma charakter uznaniowy. Organ ma możliwość, a nie obowiązek umorzenia. Zgodnie z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego organ musi rozważyć zarówno słuszny interes strony postępowania jak i interes publiczny. Zauważyć należy również, że składając wniosek o umorzenie należności z funduszu alimentacyjnego strona nie skorzystała z dwóch innych możliwości przewidzianych w art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, czyli odroczenia terminu płatności albo rozłożenia na raty. Strona złożyła od razu wniosek najdalej idący w skutkach, czyli wniosek o umorzenie. Natomiast ogólnie przyjmuje się, że możliwości poprawy sytuacji dłużnika alimentacyjnego określone wart. 30 ust. 2 ww. ustawy powinny być stosowane od wywołującego najmniejszy skutek po wywołujący najdalej idący skutek, czyli w następującej kolejności: odroczenie terminu płatności, rozłożenie na raty i ostatecznie umorzenie należności. Na podkreślenie zasługuje również fakt, że aktualne przepisy nie nakładają obowiązku dokonania spłaty całości zadłużenia jednorazowo. Strona ma możliwość dokonywania wpłat bezpośrednio do Komornika Sądowego w dowolnych, dogodnych terminach i kwotach.

Dalej organ I instancji stwierdza, że z ustaleń wynika, że strona nie jest osobą niezdolną do zatrudnienia oraz nie posiada problemów zdrowotnych, ale z uwagi na sprawowanie opieki nad matką obecnie nie podejmuje zatrudnienia.

Dalej organ I instancji podniósł, że w wywiadzie środowiskowym wskazano, że strona ma dwóch braci, z których jeden mieszka w bardzo bliskim sąsiedztwie - brat J.S. zamieszkały [...] i korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej, więc prawdopodobnie istnieje możliwość by to on, bądź drugi brat H.Ś. zamieszkały [...], również sprawował opiekę nad matką. Wskazywać na to może także utrzymywanie bardzo częstych kontaktów z rodziną, o czym mowa była w wywiadzie środowiskowym. Następnie organ I instancji stwierdził, że trudna sytuacja finansowa, aktualny brak pracy oraz niewielkie dochody nie stanowią cech wyjątkowych w odniesieniu do osób zobowiązanych.

Wskazywane przez stronę dochody (520,00 zł miesięcznie), a także kwoty przekazywane bezpośrednio wierzycielce (750,00 zł miesięcznie) są zdecydowanie rozbieżne. Natomiast wskazany w wywiadzie środowiskowym łączny dochód rodziny wynoszący 1550,66 zł - po pomniejszeniu o kwotę 750,00 zł płaconą tytułem alimentów łączny dochód rodziny wynosi 800,66 zł, również wskazuje na istnienie realnej możliwości spłaty zadłużenia.

Reasumując organ I instancji podkreślił, iż obowiązek alimentacyjny wynikający z przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (t. j. Dz. U. z 2015 r., poz. 2082 z późno zm.) w przypadku rodziców w odniesieniu do ich dzieci ma charakter obligatoryjny. Świadczenia wypłacane z funduszu alimentacyjnego nie mają na celu zwolnienia rodzica z ponoszenia kosztów utrzymania dzieci, nie są one pomocą bezzwrotną. Dlatego też instytucja umorzenia ma charakter wyjątkowy i jest stosowana jedynie w uzasadnionych przypadkach, gdy sytuacja dochodowa dłużnika alimentacyjnego z uwagi na czynniki obiektywne, nie pozwala mu na wywiązywanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego.

Stąd też sam aktualny brak zatrudnienia (mający miejsce z uwagi na pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego) przy jednoczesnym posiadaniu dobrego stanu zdrowia, wyuczonego zawodu, prawa jazdy oraz bycie osobą w wieku aktywności zawodowej, nie może zostać uznany za sytuację wyjątkową. Podobnie wykazany przez dochód oraz potwierdzone comiesięczne wpłaty na rzecz wierzycielki (gdzie kwoty te są zdecydowanie rozbieżne) wskazują na istnienie możliwości do uregulowania zobowiązań wobec Skarbu Państwa z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Odwołanie od decyzji organu I instancji wniósł S.Ś., który podniósł, iż organ w dalszym ciągu nie wyjaśnił skąd te zadłużenie się pojawiło, za jakie miesiące i lata narosła taka kwota. Zdaniem odwołującego świadczenie, które nienależnie zostało pobrane przez wierzycielkę, niesprawiedliwie zostało przerzucone na stronę. Strona zażądała ponownego rozpatrzenia i zbadania sprawy.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2016r. ([...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r. poz.1515), art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r, o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity Dz, U. z 2015 r., poz. 1659 ze zm.) z uwzgl. art. 2 pkt 9 i 10, art. 30 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j.: Dz. U, z 2016 r., poz. 169 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j. t. Dz. U. z 2016r,, poz. 23 z późn. zm.), utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W pierwszej części uzasadnienia organ odwoławczy przywołał ustalony stan faktyczny sprawy, a następnie przepisy, które zdaniem Kolegium miały zastosowanie w sprawie.

SKO, odnosząc się do zarzutu strony co do wysokości zobowiązania stwierdziło, że zgodnie z obowiązującym orzecznictwem sądowym - decyzja wydawana w sprawie obciążenia dłużnika alimentacyjnego obowiązkiem zwrotu kwot świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest decyzją związaną, a jej wydanie poprzedza bardzo zredukowane postępowanie wyjaśniające. Jedynymi kwestiami, które podlegają ocenie przez organ w tym postępowaniu to fakt istnienia w obrocie prawnym ostatecznej decyzji o ustaleniu prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego to, czy zakończył się już okres wypłaty przedmiotowych świadczeń bądź czy decyzja je przyznająca została uchylona oraz, czy świadczenia zostały faktycznie wypłacone. Dopóki więc decyzja o przyznaniu przedmiotowej pomocy nie zostanie wzruszona, bądź też wypłata świadczeń nie zostanie oceniona jako wypłata nienależnego świadczenia, to obowiązek zwrotu wypłaconych świadczeń obciąża dłużnika alimentacyjnego. Organ odwoławczy stwierdził, iż z akt sprawy przesłanych do odwołania nie wynika, aby decyzje dotyczące przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego A.W. na małoletnie dzieci A.Ś. i M.Ś. zostały uchylone lub świadczenia wypłacone zostały uznane za nienależnie pobrane, zatem zwrot świadczeń wypłaconych przez organ osobom uprawnionym obciąża dłużnika alimentacyjnego.

W ocenie organu odwoławczego sytuacja dochodowa i rodzinna odwołującego została należycie wyjaśniona, a uzasadnienie decyzji organu I instancji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie decyzji, odzwierciedlające ustalenia jak i rozważania organu 1 instancji, pozwalają uznać o zachowaniu przez ten organ granic uznania administracyjnego.

Podkreślić przy tym należy, że umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego ma charakter wyjątkowy i zachodzi jedynie wówczas, gdy na skutek obiektywnych okoliczności sytuacja dochodowa i rodzinna uniemożliwia zobowiązanemu wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego.

W ocenie składu orzekającego Kolegium organ I instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego i dokonał prawidłowej wykładni art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zdaniem SKO organ I instancji dokonał szczegółowej analizy sytuacji materialnej i życiowej odwołującego oraz słusznie przyjął, że oceniając możliwość umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego należy mieć na względzie fakt, że wprawdzie aktualnie strona nie pracuje zawodowo, z uwagi na sprawowanie opieki nad matką, ale jest osobą zdrową i zdolną do podjęcia pracy. Ma wykształcenie zawodowe jako ślusarz-spawacz, a na rynku pracy poszukiwani są pracownicy w tym zawodzie. Nadto posiada prawo jazdy kategorii A i B. Stad obiektywnie strona ma możliwość podjęcia pracy zarobkowej, pozwalającej na zwiększenie w przyszłości dochodu rodziny i tym samym umożliwienie spłaty zaległości alimentacyjnych. Kolegium podzieliło także stanowisko organu I instancji, iż w bliskim sąsiedztwie zamieszkują dwaj bracia, którzy mogliby zająć się opieką nad matką, gdyby strona podjęła zatrudnienie. Stąd organ odwoławczy podzieliło stanowisko organu I instancji, że jako osoba zdolna do pracy, mogłaby podjąć zatrudnienie, które przysporzyłoby jednocześnie dodatkowego dochodu całej rodzinie.

Ponadto, umorzenie przedmiotowych należności prowadziłoby do przerzucania obowiązku utrzymania dzieci dłużnika na wszystkich podatników, co jest sprzeczne z interesem społecznym.

W ocenie SKO sytuacja odwołującego jest niewątpliwie trudna, ale stabilna i nie jest to sytuacja bez wyjścia, a powinna przede wszystkim motywować do podjęcia bardziej efektywnych działań w kierunku uzyskania zatrudnienia. W świetle dokonanych ustaleń nie można sytuacji strony uznać za sytuację wyjątkową, która uzasadniałaby umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Przy czym należy mieć na uwadze fakt, że wszelkiego rodzaju zwolnienia z obowiązku alimentacyjnego (lub świadczeń z nim związanych) mają charakter wyjątkowy.

W związku z tym umorzenie powinno mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Stan taki powinien być jednak efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z akt sprawy, zdaniem organu odwoławczego, nie wynika natomiast, aby takie szczególne okoliczności miały miejsce.

Wprawdzie odwołujący aktualnie opiekuje się chorą matka i z tego tytułu otrzymuje specjalny zasiłek opiekuńczy, ale z uwagi, że jest osoba zdrową, stosunkowo młodą, posiadająca dobry zawód, to obiektywnie ma możliwość w przyszłości podjęcia się pracy zarobkowej, pozwalającej na zwiększenie dochodu rodziny.

Skargę na powyższą decyzję złożył S.Ś., który zarzucił naruszenie:

– art. 6 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z naruszeniem art. 10 kpa poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu mającego bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.

– art. 7 ustawy kodeks postępowania administracyjnego poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, w szczególności poprzez niezbadanie spraw dotyczących zwrotu nienależnie pobranych przez panią A.W. świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz kwestii przeniesienia kosztów odsetek od nienależnie wypłaconych świadczeń i kosztów egzekucji na skarżącego.

– art. 8 ustawy Kodeks Postępowania Administracyjnego w kontekście naruszeń wymienionych w punktach 1 i 2 niniejszego pisma.

Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie decyzji drugiej instancji w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi drugiej instancji oraz jej zawieszenia o czasu wznowienia i rozstrzygnięcia postępowań w sprawach dotyczących zwrotu nienależnie obranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych w latach 2010 - 2012 A.W. na rzecz dzieci A.Ś. i M.Ś. wraz z zobowiązaniem właściwego organu do umożliwienia skarżącemu czynnego udziału we wznowionych postępowaniach. Skarżący wniósł ponadto o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sąd administracyjny ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego w dacie wydania tego aktu, nie rozstrzygając przy tym pod kątem słuszności, czy też celowości i nie kierując się zasadami współżycia społecznego. . Z kolei stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.; dalej w skrócie "p.p.s.a."), sąd administracyjny dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Przystępując do kontroli zaskarżonej decyzji wskazać należy, że warunki oraz zasady przyznawania świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz działania podejmowane wobec dłużników alimentacyjnych określa wskazana wyżej ustawa z dnia 7 września 2007 roku o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t j. Dz. U. z 2016 r. poz. 169 z późn. zm.) – "u.p.o.u.a.". Odnosząc się zaś do mających w sprawie zastosowanie przepisów tej ustawy podnieść należy, że zgodnie z art. 27 ust. 1 u.p.o.u.a. dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Wynikający z tego przepisu obowiązek dłużnika alimentacyjnego zwrotu należności nie jest jednak bezwzględny.

W określonych sytuacjach i przy spełnieniu ustawowych przesłanek obowiązek ten może bowiem być ograniczony bądź całkowicie zniesiony. Mianowicie, w myśl art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości: 1) 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 2) 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 3) 100%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.

Zgodnie natomiast z art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Umorzenie należności następuje w drodze decyzji administracyjnej ( art. 30 ust. 3 u.p.o.u.a.).

Zastosowanie ulgi przewidzianej w art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. oraz jej wysokość uzależnione jest od stopnia skuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego, zmierzającego do odzyskania należności z tytułu alimentów. W niniejszej sprawie przepis ten nie mógł mieć zastosowania wobec braku skutecznej egzekucji wobec skarżącego w wysokości określonej w tym przepisie, co wynika z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy.

Jednakże pomimo nieskuteczności działań egzekucyjnych, dłużnik alimentacyjny nie jest pozbawiony możliwości skorzystania z ulgi w postaci umorzenia całości lub części należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Przepis art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. wskazuje bowiem na możliwość umorzenia tychże należności, jeżeli za uwzględnieniem wniosku przemawia sytuacja dochodowa i rodzinna dłużnika. Z brzmienia przywołanego unormowania jednoznacznie wynika, iż organ "może" umorzyć należności z tytułu wypłaconych świadczeń. To zaś bezspornie oznacza uznaniowy charakter decyzji, a wybór sposobu załatwienia wniosku strony o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego zależy wyłącznie od woli organu właściwego wierzyciela nawet wtedy, gdy w sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające jego uwzględnienie. Organ ma więc możliwość, ale nie obowiązek umorzenia należności, co jednak nie może oznaczać dowolności ze strony organu.

Rozpatrując ten typ sprawy organ powinien uwzględnić, iż każde rozstrzygnięcie podejmowane w ramach uznania administracyjnego powinno być przekonująco i jasno uzasadnione zarówno co do faktów jak i co do prawa, tak żeby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją, nie zaś efektem choćby ograniczonego woluntaryzmu (por. wyrok WSA w Gorzowie z dnia 2 sierpnia 2012 r. , sygn. akt II SA/Go 393/12). W przypadku decyzji uznaniowych wskazówkę interpretacyjną stanowi art. 7 k.p.a., który nakłada na organy obowiązek uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. Dlatego też w uzasadnieniu decyzji wydanej na podstawie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. winno się znaleźć rozważenie obu interesów tj. słusznego interesu strony postępowania i interesu publicznego, tak aby umożliwić kontrolę sądową rozstrzygnięcia opartego na uznaniu administracyjnym.

Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. W celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania. Obowiązki organu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on wszechstronnie zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela (por. wyrok NSA z dnia 16 listopada 1999 r., III SA 7900/98, LEX nr 47243).

Przed przystąpieniem oceny zasadności wniesionej w niniejszej sprawie skargi w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego zaznaczyć należy, że w dniu 18 września 2015 r. weszły w życie przepisy nowelizujące przyjęte w ustawie z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1302), która w zasadniczy sposób zmodyfikowała zasady dochodzenia od dłużnika alimentacyjnego przez organ właściwy wierzyciela zwrotu należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, w tym wyeliminowała wydawanie decyzji administracyjnych w sprawie zwrotu tych należności przez dłużnika alimentacyjnego (na podstawie art. 1 pkt 6 lit. a ustawy nowelizującej uchylono ust. 2 art. 27 u.p.o.u.a) oraz przekazała prowadzenie egzekucji tych należności do egzekucji sądowej.

Po wprowadzeniu zmian komornik sądowy egzekwuje w drodze egzekucji sądowej od dłużnika alimentacyjnego należności budżetu państwa z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Wyegzekwowane od dłużnika kwoty przekazuje do wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego na wskazany rachunek bankowy organu właściwego wierzyciela jako zwrot należności budżetu państwa. Podstawę przekazania stanowi przesłana organowi prowadzącemu egzekucję sądową (jest to najczęściej komornik sądowy) przez organ właściwy wierzyciela decyzja przyznająca osobie uprawnionej świadczenia z funduszu alimentacyjnego wraz z informacją o rozpoczęciu jej realizacji i terminie wypłat świadczeń z funduszu alimentacyjnego w poszczególnych miesiącach określonych w decyzji (co jest niezbędne do prawidłowego naliczania i dochodzenia wyżej wskazanych należności i odsetek). Powyższe wynika z aktualnej treści przepisu art. 27 ust. 1, 1a, 3, 7, 8 i 9 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Jednocześnie powołana wyżej ustawa zmieniająca z dnia 24 lipca 2015 roku jak wyżej już wspomniano uchyliła przepis art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 roku.

Ustawa nowelizująca z dnia 24 lipca 2015 r. nie zawiera przepisów przejściowych regulujących kwestię zakończenia, wszczętych przed wejściem w życie nowych przepisów, postępowań administracyjnych w sprawie orzeczenia o zwrocie przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Tym samym od momentu wejścia w życie przepisów ustawy nowelizującej brak jest już podstaw do wydawania decyzji administracyjnych w sprawie zwrotu tych należności przez dłużnika alimentacyjnego, w tym w sprawach dotyczących przyznania alimentów uprawnionym osobom, toczących się przed wejściem w życie przepisów ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Po dniu 18 września 2015 r. organy nie są obowiązane do wydawania decyzji merytorycznie rozstrzygającej sprawę administracyjną co do istoty, tj. o zwrocie przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego, wobec uchylenia podstawy prawnej do jej wydania ( art. 27 ust. 2 u.p.o.u.a). Tym samym przy aktualnym stanie prawnym możliwe jest orzekanie o umorzeniu należności z tytułu wypłacanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, bez uprzedniego wydania decyzji w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń.

Sądowa weryfikacja decyzji uznaniowych ma ograniczony zakres i sprowadza się do zbadania, czy w danym przypadku granice uznania nie zostały przekroczone. O ile zatem stanowisko organu orzekającego oparte jest na prawidłowych ustaleniach stanu faktycznego, odnosi się do przesłanek ustawowych i jest przekonujące z punktu widzenia logicznego rozumowania oraz zasad doświadczenia życiowego, to podważanie tego typu decyzji w trybie skargi sądowej musi być uznane za bezskuteczne ( wyrok WSA w Gliwicach z dnia 4 sierpnia 2016r., sygn. akt . IV SA/Gl 114/16 , publi. Lex nr 2120812).

Działanie w ramach uznania nie oznacza dowolności rozstrzygnięcia organu, ale wykazanie, że nie ma podstaw do pozytywnego załatwienia podania strony, przy uwzględnieniu przesłanek stawianych przez przepis. Takimi jest sytuacja dochodowa i rodzinna, gdyż te okoliczności art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. nakazuje uwzględnić przy rozpoznawaniu wniosku dłużnika alimentacyjnego o umorzenie jego należności z tytułu wpłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Uwzględnienie sytuacji dochodowej i rodzinnej musi polegać na ustaleniu czy i jakie dochody posiada dłużnik alimentacyjny, jakie ma możliwości uzyskiwania dochodów, jakie wydatki ma konieczne do poniesienia, jaka jest jego sytuacja rodzinna, czy prowadzi gospodarstwo domowe sam, czy z innymi członkami rodziny, czy i jaki ma to wpływ na budżet dłużnika, itp. Ustalenie tych okoliczności i poddanie ich analizie będzie pozwalało na załatwienie sprawy co do jej istoty - umorzenie, bądź nie umorzenie.

W wyroku z dnia 22 czerwca 2016 roku w sprawie o sygn. akt I OSK 2429/14 Naczelny Sąd Administracyjny jednocześnie stwierdził, że dla oceny przesłanek umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego (art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a.) istotna jest nie tylko okoliczność, czy dłużnik aktualnie może wywiązać się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, ale i to, czy w przyszłości dłużnik będzie mógł spłacać dług alimentacyjny.

Mając na uwadze powyższe przesłanki należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia skargi.

Zgromadzony przez organy materiał dowodowy pozwala przyjąć, że faktyczna sytuacja majątkowa dłużnika umożliwia spłatę zadłużenia wobec funduszu alimentacyjnego. Z złożonego przez skarżącego oświadczenia wynika, że jego jedynym źródłem dochodu jest specjalny zasiłek opiekuńczy w wysokości 520 zł miesięcznie jaki został mu przyznany decyzją Wójta Gminy w oparciu o przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2013 roku o świadczeniach rodzinnych w związku ze sprawowaniem opieki, początkowo nad ojcem, a następnie nad matka A.Ś. posiadającymi orzeczenie o stopniu niepełnosprawności znacznym. Skarżący jest osobą zdrową, posiadającą wykształcenie zawodowe, zawód wyuczony ślusarz – spawacz, ma 45 lat. Mając jednocześnie na uwadze oświadczenie skarżącego, że nie zalega z alimentami na rzecz dzieci, które aktualnie wynoszą łącznie 750 złotych miesięcznie, należy stwierdzić, iż istnieje rozbieżność między deklarowanymi przez niego dochodami, a ponoszonymi przez niego samymi wydatkami tytułem alimentów. Rozbieżność ta staje się jeszcze większa przy uwzględnieniu bieżących kosztów utrzymania jakie niewątpliwie skarżący ponosi. Skarżący nie wskazał jednocześnie, że posiada inny majątek z którego by pokrywał koszty utrzymania lub otrzymywał pomoc finansową od innych osób (np. rodziny), co tym bardziej pozwala przyjąć, iż faktycznie posiada możliwości finansowe umożliwiające nie tylko ponoszenie własnych kosztów utrzymania, ale także stopniową spłatę zadłużenia wobec funduszu alimentacyjnego (co faktycznie ma miejsce). Matka skarżącego otrzymuje tytułem emerytury i dodatku pielęgnacyjnego łącznie kwotę 1031,66 złotych. Jest to kwota pozwalająca pokryć podstawowe koszty jej utrzymania (skarżący nie podnosił, aby z tego tytułu był zmuszony ponosić dodatkowe koszty). Rezygnacja przez skarżącego z zatrudnienia podyktowana koniecznością sprawowania opieki nad matką nie zwalnia go z obowiązku płacenia alimentów na rzecz dzieci, przerzucenia tego obowiązku na inne podmioty (w niniejszej sprawie Skarb Państwa). Jak zasadnie podniósł organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji umorzenie zadłużenia dłużnika wobec funduszu alimentacyjnego ma charakter wyjątkowy, winno być uzasadnione szczególnymi okolicznościami. Niewątpliwie sytuacja strony skarżącej z uwagi na sprawowaną opiekę nad matką jest trudna, ale stabilna umożliwiająca przy zachowaniu odpowiedniej aktywności nie tylko zapewnienie sobie pozyskanie środków finansowych na pokrycie kosztów utrzymania, ale także stopniową spłatę zadłużenia wobec funduszu alimentacyjnego. Stopniowe zmniejszanie tego zadłużenia świadczy o realnej możliwości spłaty tego zadłużenia. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że wysokość tego zadłużenia systematycznie maleje. Potwierdzają to dane wynikające z zaświadczeń wydawanych przez komornika sądowego prowadzącego egzekucję przeciwko S.Ś.. Zadłużenie to na dzień wydania zaskarżonej decyzji wyniosło 2.699,96 zł plus odsetki 805,37 zł. Natomiast w okresie od lipca 2007 roku do września 2013 roku wpłacona została kwota ponad 25.000 złotych.

W odniesieniu do wywodów skargi wskazujących na nieuprawnione pobieranie przez A.W. na małoletnie dzieci A.Ś. i M.Ś. alimentów z budżetu państwa, wskazać należy, że w sprawie o umorzenie należności dłużnika alimentacyjnego nie podlega badaniu ani podstawa przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, ani też, czy podstawy te istniały przez cały okres jego pobierania. Stąd kwestionowanie istnienia zadłużenia wobec powołania się na nienależność pobranych przez wierzyciela świadczeń nie mogło odnieść skutku. Decyzje Burmistrza w przedmiocie zwrotu przez A.W. nienależnie pobranych świadczeń alimentacyjnych na kwotę 3000 zł oraz na kwotę 2250 zł, obie wydane w dniu [...] czerwca 2012 roku, zostały następnie uchylone decyzjami wydanymi przez ten organ, a wydanymi w dniu [...] lipca 2012 roku. Również decyzja Burmistrza nosząca datę [...] października 2012 roku w przedmiocie uznania wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego zrealizowanych na rzecz A.Ś. i M.Ś. na łączną kwotę 5250 zł po rozpatrzeniu odwołania A.W. decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2012 roku została uchylona, a sprawę przekazano do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Podobnie decyzja Burmistrza z dnia [...] kwietnia 2013 roku w przedmiocie uznania świadczenia wypłaconego z funduszu alimentacyjnego A.W. na łączna kwotę 3000 zł za świadczenie nienależne decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2014 roku została uchylona, a postępowanie umorzone. Wskazanie na powyższe okoliczności jest o tyle istotne w niniejszej sprawie, że zaświadczenie na które powołuje się skarżący stwierdzające, iż nie posiada zadłużenia z tytułu wypłacanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a noszące datę [...] lipiec 2012 roku zostało wydane po wydaniu decyzji przez organ I instancji w przedmiocie stwierdzenia pobrania nienależnych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, ale przed rozpatrzeniem wniesionych środków odwoławczych przez organ II instancji, a więc m.in. w oparciu o decyzję, które zostały następnie wyeliminowane z obrotu prawnego. Sąd w niniejszej sprawie nie bada zasadności powyższych decyzji, albowiem zostały one wydane w odrębnych postępowaniach. Nie mogą stanowić przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie tj. w sprawie dotyczącej umorzenia należności.

Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji publicznej orzekające w niniejszej sprawie art. 7 i 77 § 1 k.p.a.

W trakcie prowadzenia postepowania wyjaśniono wszystkie okoliczności istotne do rozpatrzenia wniosku skarżącego o umorzenie należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ustalenia znajdują potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Ustalono sytuację majątkową i rodzinną skarżącego pozwalającą na ocenę merytoryczną złożonego wniosku o umorzenie. Strona tych ustaleń znajdujących potwierdzenie nie tylko w złożonym oświadczeniu w trakcie postępowania, ale także dołączonych dokumentach. Natomiast jak już wyżej wskazano w niniejszej sprawie organy jak i Sąd nie były uprawione do ustaleń w przedmiocie, czy wypłacone wierzycielce świadczenia z funduszu alimentacyjnego były świadczeniami nienależnymi w rozumieniu art. 2 ust. 7 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Wskazać należy, że w przypadku kwestionowania zasadności czynności egzekucyjnych dokonywanych przez komornika sądowego prowadzącego egzekucje świadczeń alimentacyjnych, dokonywanych rozliczeń wyegzekwowanych kwot, dłużnikowi przysługują środki przewidziane przez przepisy kodeksu postępowania cywilnego odnośnie prowadzenia egzekucji sądowej.

Uznając w oparciu o powyższe ustalenia i regulacje prawne, iż skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. podlega ona oddaleniu.