Postanowienie WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 229/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2008-07-21 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie - Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.S. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie: stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego. postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 30 czerwca 2008 r. skarżąca Z.S. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi określonego na kwotę 100 zł. Ze złożonego przez skarżącą formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku

i dochodach wynika, iż wnioskodawczyni posiada mieszkanie lokatorskie, jest właścicielką nieruchomości rolnej o powierzchni około 40 ha, ponadto posiada również ciągnik i samochód. We wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze skarżącą pozostaje mąż, syn oraz córka z wnukiem. Na dochód rodziny składa się wynagrodzenie z tytułu pracy męża skarżącej w wysokości 1.500,00 zł netto miesięcznie oraz zasiłek wychowawczy jej córki na dziecko w wysokości 400,00 netto miesięcznie. Wnioskodawczyni oraz jej syn nie pracują. W piśmie poprzedzającym złożony wniosek skarżąca podniosła, iż nie stać ją na uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 100 zł. Wskazała, iż z powodu choroby oraz wielokrotnych operacji znalazła się w trudnej sytuacji materialnej i nie jest w stanie ponieść opłat sądowych.

Zgodnie z treścią przepisu art. 246 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm., dalej cyt. jako p.p.s.a.) Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.

Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

W niniejszej sprawie z możliwości tej skorzystano i wystosowano do skarżącej wezwanie z dnia 3 lipca 2008r., w którym zwrócono się o przedłożenie, w terminie siedmiu dni, dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych takich jak: zestawienie miesięcznych wydatków oraz udokumentowanie faktu ich ponoszenia, oświadczenia w jaki sposób wykorzystywane są posiadane nieruchomości rolne i jaki uzyskiwany jest z nich dochód, oświadczenia w zakresie wszystkich uzyskiwanych dochodów (za ostatnie 12 miesięcy), wykazania ich tytułów jak i wysokości (w tym dopłat, dotacji związanych z posiadanymi gruntami), oświadczenia w zakresie przybliżonej wartości szacunkowej ruchomości: samochodu i ciągnika- wskazania ich marki, roku produkcji oraz daty nabycia, oświadczenia w zakresie posiadanego inwentarza żywego.

Z dodatkowych oświadczeń oraz dokumentów źródłowych złożonych na wezwanie wynika, iż skarżąca oprócz dochodu wskazanego we wniosku o przyznanie prawa pomocy otrzymuje również dopłatę z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w wysokości 15.000,00 zł rocznie. Z wykazanych dochodów ponoszone są miesięcznie przez skarżącą i jej rodzinę następujące wydatki: spłata rat męża Z. S. - do Sądu ( sygn. akt II K 264/08 ) nie podana wysokość raty, energia elektryczna 100 zł, gaz butlowy – 45 zł, TV Polsat – 37,90 zł, podatek rolny – 550 zł kwartalnie, spłacany w miesięcznych ratach tj. ok. 183 zł, , koszty leków skarżącej- 100 zł, koszty leków wnuka, który jest alergikiem – 100 zł, koszty dojazdów do lekarzy – 100 zł, opłata za telefon 100 zł, opał – 50 zł, woda -20 zł, wyżywienie 700 zł, odzież 400 zł, czynsz za mieszkanie – 130 zł. Skarżąca podniosła również, iż ma zaciągniętą pożyczkę w Banku Spółdzielczym w "[...]" na kwotę 8.500,00 zł, którą musi spłacić jednorazowo.

W dniu 18 lipca 2008r. skarżąca nadesłała dokumenty uwiarygodniające ponoszenie przez nią niektórych kosztów utrzymania. I tak rachunek za telefon stacjonarny za miesiąc maj 2008r. : kwota 87,88 zł, za miesiąc czerwiec: kwota 118,11 zł, rachunek za telefon komórkowy kwota: 67,10 zł, rachunek za wodę 50 zł, rachunek za energię 94,04 zł, dowód uiszczenia podatku rolnego kwota : 200 zł., rachunek za czynsz za dwa miesiące 264,07 zł, rachunek za cyfrowy Polsat kwota 37,90 zł.

Przedstawiona powyżej sytuacja materialna i rodzinna wnioskodawczyni nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy. Instytucja ta ma bowiem charakter wyjątkowy i jest stosowana w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem. Do takich osób zaliczyć można przykładowo osoby, które na skutek szczególnych okoliczności życiowych pozbawione zostały jakichkolwiek środków do życia. Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe, powinna partycypować w kosztach postępowania, nawet gdyby przeznaczenie ich na ten cel miałoby nastąpić z jakimś uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. Zwrócić należy uwagę, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest obciążeniem budżetu państwa i przerzuceniem ciężaru tych kosztów na Skarb Państwa. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia.

Dlatego też mając na uwadze ustalony stan faktyczny stwierdzić należy , że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania swego i rodziny. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż pięcioosobowa rodzina utrzymuje się ze stałego miesięcznego dochodu jakim jest wynagrodzenie męża skarżącej w wysokości 1.500 zł i zasiłku wychowawczego córki w kwocie 400 zł, łącznie jest to kwota 1.900 zł netto. Dodatkowo skarżąca uzyskuje dochody w postaci dopłat z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w wysokości 15.000 zł rocznie. Z dochodów tych w ocenie referendarza sądowego skarżąca może wygospodarować środki pieniężne niezbędne do opłacenia kosztów sądowych. Tym bardziej, iż skarżąca nie wskazała na jakie cele dopłata ta została przeznaczona, w jaki sposób wykorzystana. Podobnie, pomimo wezwania, skarżąca nie wykazała, jaki dochód uzyskany został z posiadanych przez nią nieruchomości rolnych (użytków rolnych, łąk, pastwisk, lasów), jak również w jaki sposób są one wykorzystywane. Wskazać należy, iż najczęściej celem dopłat uzyskiwanych z ARiMR jest: modernizacja gospodarstwa rolnego, dopłata do niektórych gatunków roślin, wspieranie produkcji rolnej, zwierzęcej. Naturalną zatem konsekwencją otrzymanej dopłaty winno być uzyskanie dochodu przez gospodarstwo korzystające z tego typu preferencji. Ponadto okoliczność posiadania przez skarżącą nieruchomości rolnych ( 40 ha) nie jest bez znaczenia dla oceny jej sytuacji majątkowej. Wnioskodawczyni jest bowiem właścicielką znacznego majątku nieruchomego– użytków rolnych, który musi zostać uwzględniony przy badaniu ogólnej sytuacji finansowej. Posiadanie majątku w postaci nieruchomości rolnych wiąże się bowiem z potencjalnymi możliwościami zdobycia środków pieniężnych. Przede wszystkim, możliwości zdobycia środków pieniężnych upatrywać należy w racjonalnym gospodarowaniu posiadanymi gruntami rolnymi, w tym także w uprawie ziemi. Ponadto majątek ten może ewentualnie służyć, przypadku braku bieżących środków pieniężnych jako zabezpieczenie kredytu bądź pożyczki. Z akt sprawy oraz argumentacji wnioskodawczyni nie wynika bowiem, aby majątek ten był przedmiotem hipoteki, zajęcia komorniczego czy egzekucji.

Biorąc pod uwagę uzyskiwane przez skarżącą dochody w zestawieniu z przedstawionymi przez nią kosztami utrzymania, stwierdzić należy, iż miesięczne wydatki rodziny ( 2.065,90 zł), z wyjątkiem nieokreślonej kwoty - raty spłacanej przez męża wnioskodawczyni do Sądu, nie przekraczają posiadanego przez rodzinę dochodu. Ponadto wysokość niektórych kosztów, np. za telefon stacjonarny, telefon komórkowy, jak również ich przeznaczenie: np. cyfrowy Polsat, nie wskazują, iż osoby je ponoszące charakteryzują się ubóstwem. Uznać zatem należy, iż kwota należnych na chwilę obecną kosztów sądowych tj. wpisu od skargi w wysokości 100 zł, mieści się w możliwościach finansowych ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy.

Dodatkowo zauważyć należy, iż wnioskodawczyni będąc wezwaną do przedłożenia konkretnych, wskazanych w wezwaniu, dokumentów źródłowych oraz oświadczeń obrazujących jej aktualną sytuację materialną pominęła udzielenie odpowiedzi na niektóre z pytań. Jak już wskazano skarżąca nie ujawniła dochodu uzyskiwanego z nieruchomości rolnej, nie ujawniła w jaki sposób wykorzystywane są posiadane grunty, nie ujawniła wartości szacunkowej posiadanych ruchomości (samochodu osobowego i ciągnika), ich marki daty produkcji oraz daty nabycia, nie przedstawiła spisu inwentarza żywego, jak również w żaden sposób nie ustosunkowała się do braku tych oświadczeń. Nie dołożyła zatem wystarczających starań, by zobrazować swoją sytuację finansową.

Ponadto argumentem przemawiającym za przyznaniem prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nie jest również, okoliczność zaciągniętej pożyczki. Ponoszenie wydatków związanych ze spłatą zaciągniętych kredytów nie może być uznane za przyczynę uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. Przeciwnie, skarżąca posiada środki, które pozwalają jej na zaciągnięcie tego typu zobowiązań i ich spłatę. Koszty te nie mają również pierwszeństwa przed kosztami należnymi Skarbowi Państwa.

Reasumując należy stwierdzić, że przedstawiona przez skarżącą sytuacja materialna nie uzasadnia przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca uzyskuje bowiem co miesiąc stałe dochody, nadto uzyskuje dodatkowe dochody, których wysokość umożliwia poniesienie należnych kosztów sądowych, posiada majątek, który powinien być w sposób racjonalny wykorzystywany jak również może służyć jako zabezpieczenie ewentualnej pożyczki, dodatkowo nie bez znaczenia dla rozpoznania wniosku jest również nie wyjaśnienie przez skarżącą, pewnych kwestii wskazanych wyżej dotyczących jej sytuacji finansowej.

W związku z tym skoro nie są spełnione przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.