Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 137/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2020-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3 i 3a
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 września 2020 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należnych odsetek od nieopłaconych składek osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem składek, odsetek od należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika oraz odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Wnioskiem z [...] października 2019 r. A. W. (dalej powoływany także jako Skarżący) zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z prośbą o umorzenie odsetek za zwłokę od zaległości z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne.

Swoją prośbę Skarżący motywował ciężką sytuacją osobistą oraz finansową. Wskazał, że od momentu przebywania w Zakładzie Karnym nie posiada i nie będzie posiadał żadnego konta w banku. Podkreślił, że aktualnie nie pracuje, pomaga nieodpłatnie jako kierowca oraz dokonuje bieżących napraw w domu Fundacji "D." w G.. Utrzymuje się wraz z żoną z darowizn fundacji "D.". Skarżący zaznaczył przy tym, że jego żona jest osobą niepełnosprawną, na stałe przyjmuje dużo leków, które trzeba zakupić. W ocenie Skarżącego, bez pomocy Fundacji jego rodzina nie jest w stanie się utrzymać. Dodatkowo Skarżący poinformował, że w miarę swoich możliwości finansowych zobowiązuje się do uregulowania zaległości z tytułu nieopłaconych składek.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r., Nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. odmówił Skarżącemu umorzenia należnych odsetek od nieopłaconych składek osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem składek, odsetek od należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika oraz odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie 12 005,00 zł, oraz odmówił umorzenia należnych odsetek od nieopłaconych składek za osobę prowadzącą działalność będącą jednocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 10 394,00 zł.

Organ wskazał, że z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że Skarżący prowadził działalność gospodarczą do [...] marca 2005 r. W okresie prowadzenia działalności nie wywiązywał się z obowiązku opłacania składek. W ten sposób Skarżący został dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który naliczył odsetki od nieopłaconych w terminie należności. Ponadto do uregulowania pozostają koszty egzekucyjne. Podkreślił, że względem ciążących zaległości nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia, w wyniku wszczęcia postępowania egzekucyjnego w marcu 2011 r.

Analizując sytuację rodzinną i majątkową Skarżącego, organ stwierdził, że Skarżący nie korzysta z pomocy społecznej, nie posiada również tytułów do ubezpieczenia społecznego. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo z żoną, która zgodnie z danymi zawartymi w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę w wymiarze 1/2 etatu. Zgodnie z oświadczeniem osiąga dochód w wysokości 887,95 zł miesięcznie. Skarżący na ochronę zdrowia żony przeznacza miesięcznie kwotę 300,00 zł, dodatkowo ponosi koszty z tytułu opłat związanych z utrzymaniem oraz opłaty eksploatacyjne w wysokości 60,00 zł. Inne stałe wydatki stanowią kwotę 100,00 zł. Oprócz przedmiotowego zadłużenia Skarżący posiada zobowiązania pieniężne z tytułu podatków lokalnych, które reguluje w kwocie 40,00 zł rocznie. Z bazy Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców wynika, że Skarżący jest współwłaścicielem samochodu osobowego R. z 2000 r., nie posiada nieruchomości.

Wskazując na brzmienie art. 28 ust. 3 i 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2019 r., poz. 300 ze zm., dalej powoływana jako u.s.u.s.) organ stwierdził, że w sprawie Skarżącego nie wystąpiły przesłanki umorzenia należności z uwagi na ich całkowitą nieściągalność. Wskazał, że w toku postępowania egzekucyjnego organ ZUS dokonał zajęcia rachunku bankowego w S. SA. Wpłatami z [...] października 2019 r. oraz [...] listopada 2019 r. Zakład wyegzekwował należności na poczet zaległości ZUS w łącznej kwocie 295,00 zł. Naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję.

Odnosząc się do kwestii umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia, ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, organ stwierdził, że należy brać pod uwagę między innymi to, czy spłata zadłużenia w dłuższym okresie nie spowoduje sytuacji, że po uiszczeniu należności z tytułu składek osoba zobowiązana nie będzie dysponowała środkami niezbędnymi do zachowania podstawowych potrzeb życiowych (np. wyżywienie, ubranie itp.), czy trudności płatnicze mają charakter okresowy, czy stały i pogłębiający się. Zgodnie z obowiązującymi przepisami ciężar udowodnienia, że nie ma żadnej możliwości spłaty zadłużenia ciąży na osobie zobowiązanej.

Zdaniem organu, okoliczność posiadania zobowiązań, nie uzasadniają podjęcia decyzji o umorzeniu należnych zobowiązań z tytułu składek. Zobowiązania wobec ZUS (podobnie jak wobec US) są zobowiązaniami o charakterze publiczno-prawnym i jako takie mają również pierwszeństwo w ich regulowaniu. Odliczając od dochodu uzyskiwanego przez żonę Skarżącego stałych wydatków, pozostaje rodzinie Skarżącego do dyspozycji kwota 427,95 zł, z której Skarżący wraz z żoną zaspokajają pozostałe potrzeby życiowe. W ocenie Zakładu zadeklarowany przez Skarżącego stan materialny uniemożliwia zaspokojenie potrzeb życiowych (żywność, środki czystości itp.) dwuosobowej rodziny. Jednakże ze zgromadzonych w sprawie dokumentów nie wynika, aby Skarżący korzystał z pomocy społecznej, która to pomoc udzielana jest osobom znajdującym się w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Skarżący nadmienił jedynie, że rodzina utrzymuje się z darowizn fundacji "D." w G.. Skarżący nie jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy. Posiadanie statusu bezrobotnego daje możliwość otrzymania pomocy w celu uzyskania zatrudnienia, a także możliwość skorzystania z różnych form przeciwdziałania bezrobociu.

Organ podkreślił, że w toku postępowania Skarżący nie dołączył do akt sprawy dokumentów wskazujących na występowanie trudności w terminowym wywiązywaniu się z podstawowych i bieżących opłat. W związku z powyższym można domniemywać, że realizacja tych opłat odbywa się płynnie, więc nie potwierdza trwałego lub wyjątkowego charakteru występujących trudności. Tym samym, sytuacja finansowa Skarżącego nie nosi znamion trwałego ubóstwa. Problemy finansowe występujące w omawianej sprawie nie mają charakteru definitywnego i wynika jedynie z braku stałej pracy.

Końcowo organ wskazał, że umorzenie należności z tytułu składek (w tym odsetek), nie może być traktowane jako sposób na rozwiązanie problemów finansowych. Skutkuje to przerzuceniem ciężarów podatkowych na resztę społeczeństwa. Zatem względy społeczne wymagają, by zobowiązanie publicznoprawne było realizowane, a płatnik nie był z niego pochopnie zwalniany (wyrok NSA z 21.03.2001 r., I SA/Ka 577/00). Organ zauważył, że niejednokrotnie zobowiązani znajdują się w trudnych sytuacjach życiowych, czy to ze względu na zdrowie czy finanse, wywiązują się ze swoich zobowiązań publicznoprawnych w sposób należyty i terminowy, chociażby w systemach spłat ratalnych, które zostały ustalone na ich wniosek, a przy tym dostosowane do ich bieżącej sytuacji. Skarżący posiada informację na temat ulg udzielonych przez Zakład bowiem zadeklarował chęć ratalnej spłaty należności.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją, Skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, zatytułowaną "wniosek o ponowne rozpatrzenie mojej sprawy".

W uzasadnieniu skargi Skarżący opisał bardzo trudną sytuację życiową w której się znajduje. Nie pracuje, utrzymuje się z wynagrodzenia otrzymywanego przez niepełnosprawną żonę w wysokości 888 zł, które nie jest wypłacane systematycznie z uwagi na problemy finansowe fundacji "D.". Utrzymują się z darowizn otrzymywanych od fundacji, żywność otrzymują z fundacji, także zamieszkują w jednym pokoju z kuchnią, w budynku zajmowanym przez fundację. Zaznaczył, że nie rejestrował się w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, bowiem jego żona była zarejestrowana przez 7 lat i tak nie otrzymała pracy. Podkreślił, że nie posiada żadnego majątku, zaś 20 letni samochód jest niewiele wart i wykorzystywany jest na cele fundacji. Ponosi znaczne koszty związane z leczeniem niepełnosprawnej żony, na lekarstwa, dojazdy z C. do W. do lekarzy oraz na rehabilitacje. Przyznał, że nie korzystał z pomocy społecznej, jednakże był przekonany, że pierwszeństwo w jej uzyskaniu mają rodziny z dziećmi, samotne matki i osoby na wózkach.

Zdaniem Skarżącego nie jest prawdą, że jego ocena sytuacja nie ma znamion trwałego ubóstwa. Zaznaczył, że zaległości w składach na ubezpieczenie społeczne powstały w związku z brakiem należytej informacji o konieczności likwidacji działalności gospodarczej, w związku z przebywaniem w zakładzie karnym.

W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 i ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach enumeratywnie wymienionych w ust. 3 tego artykułu, a mianowicie gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przewidziano wyjątek od powyższej zasady w postaci możliwości umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Stosownie do powołanego przepisu Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Za rodzinę, o której mowa w ust. 1 pkt 1, uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące z zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku (§ 3 ust. 2 rozporządzenia).

Zawarte w przepisach normujących umarzanie należności z tytułu składek, tj. przepisach art. 28 ust. 1 i 2 oraz ust. 3a u.s.u.s. sformułowanie "mogą być umarzane" oznacza, iż regulacje te należą do sfery uznania administracyjnego. Uznanie oznacza przyznanie organowi administracji przy podejmowaniu decyzji pewnego stopnia swobody, pozwalającej na wybór spośród kilku prawnie dopuszczalnych wariantów rozstrzygnięć tego, który organ uważa za najbardziej właściwy. Od oceny organu zależy więc czy wydana zostanie decyzja umarzająca należności w całości lub w części albo też czy organ odmówi umorzenia należności.

Podkreślić jednak należy, że dopiero po ustaleniu istnienia przesłanek umorzenia określonych w przepisach art. 28 ust. 2 – 3a u.s.u.s. Zakład Ubezpieczeń Społecznych podejmując decyzję o umorzeniu albo o odmowie umorzenia składek działa w ramach uznania administracyjnego. Uprawnienie Zakładu do uznaniowości w podejmowaniu decyzji o umorzeniu składek lub odmowie umorzenia realizuje się dopiero po prawidłowym ustaleniu, że zachodzą przesłanki umorzenia przewidziane w art. 28 ust. 2 i 3 albo w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Do podjęcia decyzji w ramach uznania administracyjnego, czyli do możliwości wyboru określonego rozstrzygnięcia, dochodzi dopiero po uprzednim ustaleniu, że w sprawie zaistniała przesłanka w postaci całkowitej nieściągalności składek lub przesłanka uzasadnionego przypadku zdefiniowanego w rozporządzeniu jako sytuacja, kiedy zobowiązany ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Natomiast ustalając samo istnienie lub brak przesłanek umorzenia określonych w art. 28 ust. 2 - 3a ustawy Zakład nie może działać w ramach uznania administracyjnego, ponieważ kwestia ustalenia czy zachodzą ściśle sprecyzowane okoliczności decydujące o całkowitej nieściągalności składek (art. 28 ust. 3 u.s.u.s.) oraz czy występuje sytuacja, kiedy zobowiązany ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny (art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia) nie jest kwestią wyboru między różnymi możliwościami, lecz kwestią jednoznacznych ustaleń faktycznych i prawidłowych jednoznacznych wniosków wynikających z tych ustaleń.

Podstawowe znaczenie w ramach badania legalności zaskarżonej decyzji odmawiającej umorzenia należności skarżącego z tytułu składek ma zatem ocena prawidłowości ustaleń organu odnośnie zaistnienia albo niezaistnienia przesłanek umorzenia przewidzianych w przepisach art. 28 ust. 2 – 3a u.s.u.s.

Podkreślić należy, że podstawę dla takich ustaleń może stanowić tylko postępowanie administracyjne przeprowadzone zgodnie z zasadami określonymi w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego dotyczy właśnie prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z regułami postępowania zawartymi w przepisach art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., tzn. czy organ w sposób prawidłowy ustalił i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o umorzeniu lub odmowie umorzenia należności. Wybór treści rozstrzygnięcia przez organ nie może być bowiem dowolny, ale musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy.

W myśl przepisu art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten wyraża jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, zasadę prawdy obiektywnej. Zasada ta oznacza, że na organ administracji publicznej nałożony jest obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością.

Zgodnie natomiast z przepisami art. 77 § 1 i 80 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić czy dana okoliczność została udowodniona. Ocena powinna być oparta na wszechstronnej analizie całokształtu materiału dowodowego.

Zebranie całego materiału dowodowego to zebranie dowodów dotyczących wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy faktów. Określenia faktów mających znaczenie dla sprawy dokonuje organ administracji publicznej w oparciu o przepis prawa materialnego, będący podstawą prawną rozstrzygnięcia sprawy. Organ administracji publicznej obowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy.

Unormowanie art. 80 k.p.a., nakazujące ocenę całokształtu materiału dowodowego, wyraża zasadę swobodnej oceny dowodów. Ocena ta, oparta na wszechstronnej analizie całokształtu materiału dowodowego, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.), winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stanowiącym stosownie do treści art. 107 k.p.a. jej integralną część, której zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu decyzji organ winien się również odnieść do wszelkich istotnych w sprawie okoliczności podnoszonych przez stronę. Prawidłowe uzasadnienie rozstrzygnięcia powinno bowiem umożliwiać stronie zapoznanie się z motywami, którymi kierował się organ, a także kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia przez sąd. Organ administracji obowiązany jest do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do realizacji decyzji bez stosowania środków przymusu. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do okoliczności istotnych dla danej sprawy. Obowiązkiem organu odwoławczego przy uzasadnianiu decyzji jest więc ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania. Niewykonanie tego obowiązku stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a to z kolei powoduje uchylenie zaskarżonej do sądu decyzji (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 1757/12, wyrok WSA w Kielcach z dnia 28 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Ke 56/13, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 lutego 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 1039/12, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 15 marca 2012 r., sygn. akt III SA/Wr 693/11).

Zasada przekonywania nabiera szczególnego znaczenia w przypadku podejmowania przez organy negatywnych dla strony rozstrzygnięć, które powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do prawidłowości oceny stanu faktycznego, jak i prawnego, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.

W rozpoznawanej sprawie analiza zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że organ przy wydaniu tej decyzji naruszył wskazane reguły postępowania, gdyż nie rozważył dostatecznie wszystkich istotnych okoliczności sprawy.

Stwierdzając brak podstaw do umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 2 u.s.u.s., to jest brak wystąpienia przesłanki całkowitej nieściągalności, występującej w przypadkach ściśle określonych w ust. 3 tego artykułu, organ powinien szczególnie wnikliwie rozważyć wszystkie okoliczności, które mogą mieć znaczenie dla umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Na okoliczności te wskazuje przywołany wyżej przepis § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Zauważyć należy, że składając wniosek o umorzenie należności z tytułu składek Skarżący podniósł między innymi, iż od momentu przebywania w Zakładzie Karnym nie posiada i nie będzie posiadał żadnego konta w banku. Podkreślił, że aktualnie nie pracuje, pomaga nieodpłatnie jako kierowca oraz dokonuje bieżących napraw w domu Fundacji "D." w G.. Utrzymuje się wraz z żoną z darowizn fundacji "D.". Skarżący zaznaczył przy tym, że jego żona jest osobą niepełnosprawną, na stałe przyjmuje dużo leków, które trzeba zakupić. W ocenie Skarżącego, bez pomocy Fundacji jego rodzina nie jest w stanie się utrzymać. Dodatkowo Skarżący poinformował, że w miarę swoich możliwości finansowych zobowiązuje się do uregulowania zaległości z tytułu nieopłaconych składek.

Organ w ramach podjętych ustaleń stwierdził, że Skarżący nie korzysta z pomocy społecznej, nie posiada również tytułów do ubezpieczenia społecznego. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo z żoną, która jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę w wymiarze 1/2 etatu. Zgodnie z oświadczeniem osiąga dochód w wysokości 887,95 zł miesięcznie. Skarżący na ochronę zdrowia żony przeznacza miesięcznie kwotę 300,00 zł, dodatkowo ponosi koszty z tytułu opłat związanych z utrzymaniem oraz opłaty eksploatacyjne w wysokości 60,00 zł. Inne stałe wydatki stanowią kwotę 100,00 zł. Oprócz przedmiotowego zadłużenia Skarżący posiada zobowiązania pieniężne z tytułu podatków lokalnych, które reguluje w kwocie 40,00 zł rocznie. Z bazy Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców wynika, że Skarżący jest współwłaścicielem samochodu osobowego R. z 2000 r., nie posiada nieruchomości.

Jak stwierdził sam organ zadeklarowany przez Skarżącego stan materialny uniemożliwia zaspokojenie potrzeb życiowych (żywność, środki czystości itp.) dwuosobowej rodziny. Taka ocena czyni, zdaniem Sądu, uzasadnionym wniosek, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Trudno twierdzić, że Skarżący nie ma możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, a jednocześnie uznawać, że nie rzutuje to na możliwość wywiązania się ze zobowiązań publicznoprawnych. Sam fakt braku korzystania z pomocy społecznej nie oznacza, że Skarżący jest w stanie opłacić wszystkie należności z tytułu składek. Jak podniósł Skarżący, razem z żoną utrzymują się z darowizn fundacji "D." w G.. Z akt wynika, że Skarżący korzysta również z budynku fundacji, dokładając się do prądu i wody. Odnośnie braku stałej pracy Skarżący podniósł przekonująco, że nie ma możliwości znalezienia pracy ze względu na wiek 60 lat oraz fakt, że jest osobą "karaną".

Trudno uwzględnić twierdzenia organu, że umorzenie należności z tytułu składek (w tym odsetek), nie może być traktowane jako sposób na rozwiązanie problemów finansowych, bo skutkuje to przerzuceniem ciężarów podatkowych na resztę społeczeństwa. Każde umorzenie zaległości z tytułu składek skutkuje przeniesieniem ich ciężaru na resztę społeczeństwa, nie jest jednak argumentem, aby takich umorzeń nie dokonywać. Należy zauważyć, że mimo trudnej sytuacji materialnej Skarżący deklaruje wolę częściowego uregulowania ciążących na nim zobowiązań, oczekując ze strony organu pomocy, która uczyni tę spłatę jakkolwiek realną.

W sytuacji, gdy Skarżący w istocie nie ma żadnego majątku, poza ok. 20-letnim samochodem, zgodnie z deklaracją nie jest w stanie znaleźć pracy oraz utrzymuje się z żoną z niewielkiego wynagrodzenia oraz świadczeń otrzymywanych od fundacji to nie zachodzi realna możliwość wyegzekwowania od niego należności wraz z kwotą przewyższających ją odsetek – wynoszących na dzień [...] października 2019 r. 12.005 zł.

W świetle ustalonych w sprawie okoliczności nie było podstaw do stwierdzenia, że stan majątkowy i sytuację rodzinną zobowiązanego umożliwiają mu spłatę należności, bez wywołania ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności, że opłacenie należności z tytułu składek nie pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Zaprezentowane w tym zakresie w decyzji stanowisko organu nie zostało przekonująco uzasadnione.

Jak wskazano powyżej, rozstrzygnięcie o wystąpieniu przesłanki ustawowej umorzenia należności z tytułu składek nie jest rozstrzygnięciem o charakterze uznaniowym. W tym zakresie organ administracji musi oprzeć wydaną decyzję na wnikliwej analizie ustalonego stanu faktycznego oraz ją należycie uzasadnić. Wydanie zaskarżonej decyzji bez wyjaśnienia wyżej omówionych zagadnień powoduje uznanie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Organ w ramach uznania administracyjnego rzeczywiście może, a nie musi umorzyć należności, ale jedynie wtedy, gdy stwierdzi, że w sprawie wystąpiła przesłanka do dokonania takiego umorzenia. Dopiero w tym momencie pojawia się możliwość działania uznaniowego. Jednak do czasu ustalenia spełniania przesłanek do zastosowania umorzenia należności z tytułu składek działanie organu nie może cechować się dowolnością.

W zakresie wskazanej przesłanki organ powinien w szczególności porównać wysokość zadłużenia z tytułu składek z dochodami wnioskodawcy i ocenić, czy i jakie środki jest on w stanie przeznaczyć na spłatę bez wywołania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny i w związku z tym rozważyć, czy uiszczenie należności jest realnie możliwe, czy też zachodzą podstawy do umorzenia składek, co może nastąpić w całości, jak i w części. Argumentacja przedstawiona w zaskarżonej decyzji nie daje podstaw przyjęcia wniosku o niespełnieniu tejże przesłanki w sytuacji Skarżącego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien wyeliminować wskazane uchybienia.

Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję.