Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 245/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2010-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 113 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i lit.  c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk Sędziowie SO (del.) Ewa Partyka /spr./ NSA Maria Piórkowska Protokolant Anna Zięba po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w 6 maja 2010 r. sprawy ze skargi U. Rz. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2009r., nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego U. Rz. kwotę 340 zł /słownie: trzysta czterdzieści złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 245/10

U Z A S A D N I E N I E

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2010r. nr [...] Wojewoda [...] po rozpatrzeniu zażalenia U. R. na postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [..] grudnia 2009r. nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki w decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].11.2009r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W podstawie prawnej organ powołał art. 138 § 1 pkt. 1 w związku z art. 144 kpa.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że decyzją z dnia [...] listopada 2009r. nr [...] Prezydent Miasta [...] orzekł;

- w pkt. I o zwrocie nieruchomości położonej w R. przy ul. D. [...] oznaczonej jako działka nr 1291 o pow. 35a 57m2 w obr. [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa i będącej w dzierżawie U. R. w R. na rzecz: M. K. c. C. w 30/60 części; M. N. s. J. i J. w 29/60 części; D. B. c. J. w 1/60 części.

- w pkt. II o zwrocie zwaloryzowanego odszkodowania z uwzględnieniem zwiększenia wartości nieruchomości i rozliczeniem poniesionych na nieruchomość nakładów, ogółem w kwocie: 953.897,46 zł (słownie: dziewięćset pięćdziesiąt trzy tysiące osiemset dziewięćdziesiąt siedem złotych 46/100) na rzecz Skarbu Państwa, a z tej kwoty: M. K. winna zwrócić: 476.948,73 zł, M. N. winien zwrócić: 461.050,44 zł zaś D. B. winna zwrócić: 15.898,29 zł.

- w pkt. III o rozłożeniu na 10 rat spłaty zwaloryzowanego odszkodowania określonego w pkt II decyzji w następujący sposób:

- M. K. winna wpłacić 1 ratę w wysokości 47.694,90 zł w terminie 3 miesięcy od daty wykonalności decyzji. Kolejne 9 rat winny być wpłacone w wysokości 47.694,87 zł wraz z należnym oprocentowaniem w terminie do 1 roku, licząc od daty wpłaty pierwszej raty,

- M. N. winien wpłacić 1 ratę w wysokości 46.105,08 zł w terminie 3 miesięcy od daty wykonalności decyzji. Kolejne 9 rat winny być wpłacone w wysokości 46.105,04 zł wraz z należnym oprocentowaniem w terminie do 1 roku, licząc od daty wpłaty pierwszej raty,

- D. B. winna wpłacić 1 ratę w wysokości 1.589,82 zł w terminie 3 miesięcy od daty wykonalności decyzji. Kolejne 9 rat winny być wpłacone w wysokości 1.589,83 zł wraz z należnym oprocentowaniem w terminie do 1 roku, licząc od daty wpłaty pierwszej raty.

W dniu 7 grudnia 2009r. wpłynął do Urzędu Miasta [...] wniosek o sprostowanie w sentencji w/w decyzji Prezydenta Miasta [...] w pkt III oczywistej omyłki pisarskiej. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnicy wnioskodawców wskazali, iż zapis zawarty w pkt III decyzji Prezydenta Miasta [...] nie jest jednoznaczny jeśli chodzi o kwestie płatności kolejnych 9 rat, nie wynika z tego zapisu wprost, aby wpłaty kolejnych 9 rat miały następować w odstępach rocznych. Z kolei z uzasadnienia decyzji wynika wprost, iż organ uwzględniając wniosek pełnomocników stron orzekł o rozłożeniu spłaty odszkodowania na raty na okres nie przekraczający 10 lat.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009r. nr [...] Prezydent Miasta [...] powołując jako podstawę art. 113 § 1 i § 3 kpa sprostował oczywistą omyłkę w swojej decyzji nr [...] z dnia [...].11.2009r. w następujący sposób:

- w pkt III niniejszej decyzji wersy 6 i 7 punktu III zamiast - 47 694,87 zł wraz z należnym oprocentowaniem w terminie do 1 roku, licząc od daty wpłaty pierwszej raty winno być: 47 694,87 zł wraz z należnym oprocentowaniem, co roku przez kolejne 9 lat, w terminie do dnia i miesiąca wpłaty pierwszej raty,

- w pkt III niniejszej decyzji wersy 11 i 12 punktu III zamiast - 46 105,04 zł wraz z należnym oprocentowaniem w terminie do 1 roku, licząc od daty wpłaty pierwszej raty, winno być: 46 105,04 zł wraz z należnym oprocentowaniem, co roku przez kolejne 9 lat, w terminie do dnia i miesiąca wpłaty pierwszej raty,

- w pkt III niniejszej decyzji wersy 16 i 17 punktu III zamiast - wraz z należnym oprocentowaniem w terminie do 1 roku, licząc od daty wpłaty pierwszej raty, winno być: wraz z należnym oprocentowaniem, co roku przez kolejne 9 lat, w terminie do dnia i miesiąca wpłaty pierwszej raty.

W uzasadnieniu organ odwołał się do znajdującego się w aktach sprawy pisma pełnomocników wnioskodawców, którzy wnosili o rozłożenie spłaty odszkodowania na raty na okres 10 lat. Wskazał, że wniosek ten uwzględniono dokonując stosowego rozliczenia w pkt. III decyzji. Według organu zasadne było więc sprostowanie oczywistej omyłki w taki sposób i nie miało to wpływu na rozstrzygnięcie zawarte w decyzji z dnia [...].11.2009 r.

Zażalenie na to postanowienie złożył U. R., zarzucając iż prowadzi ono do merytorycznej zmiany decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].11.2009r. nr [...] , co jest niedopuszczalne w przyjętym przez organ trybie art. 113 § 1 kpa.

Po rozpoznaniu zażalenia Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wyjaśnił, że na podstawie art. 113 § 1 kpa organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony sprostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Natomiast w rozpoznawanej sprawie ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że pełnomocnicy wnioskodawców - w trakcie toczącego się postępowania zwrotowego przed Prezydentem Miasta [...] - m. in. pismem z dnia 13.10.2009r. wnieśli o rozłożenie na raty należności, o których mowa w art. 140 ustawy o gospodarce nieruchomościami, na okres do 10 lat. Wniosek ten został uwzględniony przez Prezydenta Miasta [...] i w pkt III decyzji organ ten orzekł o rozłożeniu na raty ustalonego odszkodowania.

Następnie pismem z dnia 2 grudnia 2009r. pełnomocnicy wnioskodawców wnieśli o sprostowanie oczywistej omyłki w sentencji w/w decyzji, podkreślając, że zapis dotyczący kwestii płatności rat nie jest jednoznaczny. Wojewoda w pełni podzielił pogląd organu I instancji, że zaskarżone postanowienie nie powoduje zmiany rozstrzygnięcia, a konieczność jego wydania została wywołana niezamierzonym opuszczeniem wyrazów. Podkreślił, że błąd pisarski to widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia albo widoczne niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów. I taka właśnie sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie.

Wojewoda zaznaczył, że istotną cechą błędu pisarskiego stanowiącą normę dopuszczalności sprostowania jest jego oczywistość. Może ona wynikać bądź z natury samego błędu, bądź też z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, treścią wniosku, czy też innymi okolicznościami. Oczywistość omyłki musi również wynikać z treści merytorycznej rozstrzygnięcia - uzasadnienia, pozwalającej na natychmiastowe rozpoznanie jej wystąpienia. Oczywistość omyłki mogą potwierdzać także zgromadzone w sprawie dokumenty, jak również fragmenty uzasadnienia rozstrzygnięcia.

Według organu z akt sprawy wynika, że zamierzeniem Prezydenta Miasta [...] było zgodne z wnioskiem pełnomocników wnioskodawców rozłożenie naliczonego odszkodowania na raty na okres do 10 lat, w oparciu o art. 141 ustawy o gospodarce nieruchomościami, natomiast zapis ujęty w pkt III decyzji z dnia [...].11.2009r. nr [...] jest oczywistą omyłką pisarską którą należało sprostować w trybie art. 113 § 1 kpa.

Skargę na to postanowienie wniósł U. R. – dalej także U.R., domagając się stwierdzenia jego nieważności w całości wraz z poprzedzającym go postanowieniem organu I instancji względnie o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Prezydenta Miasta [...]. Skarżący wniósł też o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

U.R. zarzucił rażące naruszenie art. 113 § 1 i art. 110 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 oraz art. 126 kpa poprzez utrzymanie w mocy postanowienia, na podstawie którego Prezydent Miasta [...] dokonał niedopuszczalnego sprostowania pkt. III własnej decyzji z 16.11.2009r. w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, regulującego warunki rozłożenia na raty spłaty przez M. K., M. N. oraz D. B. zwaloryzowanego odszkodowania określonego z kolei w pkt. II tejże decyzji, które to sprostowanie doprowadziło de facto do merytorycznej zmiany w/w decyzji, polegającej na wydłużeniu okresu spłaty zwaloryzowanego odszkodowania przez w/w osoby z maksymalnie 1 roku i 3 miesięcy do maksymalnie 9 lat i 3 miesięcy liczonych od daty wykonalności decyzji, choć zgodnie z art. 113 § 1 kpa instytucja rektyfikacji decyzji przez jej sprostowanie może być stosowana wyłącznie w celu usunięcia oczywistych, a zarazem nieistotnych błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek. Wyczerpuje to przesłankę stwierdzenia nieważności opisaną w art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 126 kpa, bowiem zaskarżonym postanowieniem organ II instancji zaaprobował wykorzystanie trybu rektyfikacyjnego do merytorycznej zmiany wydanej decyzji administracyjnej poza postępowaniem odwoławczym, oraz naruszenie zasady związania organu wydaną przez siebie decyzją.

W uzasadnieniu skargi wskazano także, że utrzymane w mocy przez Wojewodę postanowienie Prezydenta Miasta [...] zostało wydane na wniosek pełnomocników uczestników postępowania, na podstawie art. 113 § 1 kpa. W myśl tego przepisu organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Z literalnego brzmienia w/w przepisu wynika, że podstawą do sprostowania decyzji są wadliwości, które cechuje oczywistość oraz to, że są one nieistotne. W ocenie skarżącego instytucja sprostowania służy wyeliminowaniu z decyzji najdrobniejszych błędów, które mogą być usunięte bez wpływu na merytoryczną treść rozstrzygnięcia zawartego w decyzji. Jednakże sprostowanie decyzji w żadnym wypadku nie może prowadzić do merytorycznej zmiany wydanej decyzji, a tym samym prowadzić do ponownego rozstrzygnięcia sprawy, odmiennego od pierwotnego. Skarżący przytoczył wyrok NSA z 22.01.1997r. sygn. akt SA/Ka 2714/95, w którym stwierdzono, że tryb rektyfikacji decyzji administracyjnych ustanowiony w art. 113 § 1 kpa przewidziany jest dla nieistotnych wadliwości. Nie można z zastosowaniem tego przepisu zmieniać takiego elementu, jakim jest rozstrzygnięcie. Tego rodzaju zmiany mogą być dokonywane przy zastosowaniu innych instytucji, jak: środków zaskarżenia, wznowienia postępowania, uchylenia, zmiany czy stwierdzenia nieważności, tj. w trybie art. 154-163 kpa. Brak rozróżnienia tych dwóch aspektów zagadnienia prowadzi do zaprzeczenia zasady trwałości decyzji administracyjnej i związania nią organu, który ją wydał, a w konsekwencji do przekreślenia pewności obrotu prawnego i naruszenia prawa strony do obrony swych interesów.

W rozpoznawanej sprawie organ II instancji utrzymał w mocy postanowienie, na mocy którego Prezydent zmienił merytorycznie swoje rozstrzygnięcie wykorzystując do tego tryb sprostowania decyzji, co jest niedopuszczalne. Za słusznością stanowiska skarżącego świadczą następujące okoliczności;

Po pierwsze organy przyjęły, że sprostowanie decyzji postanowieniem organu I instancji z dnia [...].12.2009r., spowodowane jest jedynie "niezamierzonym opuszczeniem wyrazów" w decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].11.2009r.

Skarżący zauważył, że takie stanowisko organów jest błędne, bo gdyby rzeczywiście miało miejsce niezamierzone opuszczenie wyrazów, to co najwyżej można byłoby rozważać zastosowanie trybu uzupełnienia decyzji określonego w art. 111 kpa, a nie sprostowania decyzji. Nie można prostować czegoś, co w ogóle nie zostało ujęte w decyzji. Dodatkowo gdyby rzeczywiście miało miejsce niezamierzone opuszczenie wyrazów, wówczas sentencja postanowienia organu I instancji brzmiałaby zupełnie inaczej, tj. wskazywałaby, że w oznaczonych wersach po określonym słowie "dodaje się następujące wyrazy:" Tymczasem z sentencji postanowienia organu I instancji wynika, że wprowadza się określone sformułowania zamiast tych zawartych w pierwotnej treści decyzji. Skarżący podkreślił, że niezamierzone opuszczenie wyrazów mogłoby mieć miejsce gdyby w decyzji brakowało pewnych wyrazów, natomiast z kontekstu wynikałoby, że intencją organu było ich zamieszczenie. Zaś w przedmiotowej sprawie pierwotne brzmienie punktu III decyzji jest kompletne, określa bowiem, że zwaloryzowane odszkodowanie zostaje rozłożone na 10 rat, wskazane są kwoty każdej z rat oraz terminy, w jakich mają zostać zapłacone, tj. pierwsza rata płatna jest w terminie 3 miesięcy od daty wykonalności decyzji, natomiast kolejne 9 rat - w terminie do 1 roku, licząc od daty wpłaty pierwszej raty. Utrzymanym w mocy postanowieniem z dnia [...].12.2009r. Prezydent Miasta [.....] rozstrzygnięcie to zmienił, zastępując pewne fragmenty zupełnie nowymi, merytorycznie odmiennymi od tych zawartych w decyzji w pierwotnym brzmieniu. Fakt, iż utrzymanym w mocy postanowieniem Prezydent Miasta [...] zmienił merytorycznie rozstrzygnięcie zawarte w pkt. III własnej decyzji z [...].11.2009r., doskonale obrazuje treść tego postanowienia. W ocenie skarżącego na skutek wydania zaskarżonego postanowienia część rozstrzygnięcia zawartego w pkt. III decyzji została zastąpiona nowym, które zmienia merytorycznie poprzednie, ponieważ według nowego brzmienia spłatę pozostałych dziewięciu rat rozłożono na łączny okres 9 lat i 3 miesięcy liczonych od momentu, kiedy decyzja stanie się wykonalna, podczas gdy pierwotne brzmienie decyzji zakładało spłatę pozostałych dziewięciu rat maksymalnie w okresie 1 roku i 3 miesięcy liczonych od w/w momentu.

Bezpodstawne też zdaniem skarżącego są twierdzenia organów obu instancji, że sprostowanie nie ma wpływu na rozstrzygnięcie zawarte w decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2009 r., sprostowanie to bowiem zupełnie zmienia zawarte w decyzji rozstrzygnięcie odnośnie terminu spłaty przez uczestników pozostałych dziewięciu rat odszkodowania określonego w pkt. II tejże decyzji. Dodatkowo skoro rozstrzygnięcie o rozłożeniu na raty było kompletne, to jedynym sposobem zakwestionowania przez uczestników rozstrzygnięcia organu I instancji w omawianym zakresie, było wniesienie odwołania od przedmiotowej decyzji;

Po drugie – w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Wojewoda wskazał, że postanowienie o sprostowaniu zostało wydane na skutek wniosku pełnomocników wnioskodawców.

Skarżący zarzucił, że wniosek ten nie dawał jakichkolwiek podstaw do sprostowania pkt. III decyzji. Jeżeli bowiem w ocenie pełnomocników uczestników rozstrzygnięcie zawarte w pkt. III decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].11.2009r. nie było jednoznaczne, to mogli się zwrócić w trybie art. 113 § 2 kpa o wyjaśnienie przez Prezydenta Miasta [...] wątpliwości co do treści tejże decyzji.

Niejasne w ocenie U. R. było to, na jakiej podstawie pełnomocnicy uczestników przyjęli, że z pkt. III decyzji winno wprost wynikać, że wpłaty kolejnych 9 rat miałyby następować w odstępach rocznych. Według skarżącego wniosek poprzedniego właściciela (jego spadkobierców), o którym mowa w art. 141 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2004 r., nr 261, poz. 2603, ze zm. – zwana dalej u.g.n./ ma tylko ten skutek, że dopiero w razie jego złożenia, organ może - ale nie musi - zawrzeć w decyzji rozstrzygnięcie o rozłożeniu na raty należności, o których mowa w art. 140 u.g.n. Przepisy powołanej ustawy nie przewidują możliwości orzekania o rozłożeniu na raty omawianych należności z urzędu. Jednakże - co istotne - organ nie jest związany takim wnioskiem i to w dwóch aspektach:

- pomimo złożonego wniosku, organ może nie orzec o rozłożeniu na raty omawianych należności, ponieważ wniosek taki stwarza organowi jedynie możliwość, a nie obowiązek rozłożenia ich na raty,

- nawet wtedy, gdy organ postanowi rozłożyć na raty omawiane należności, to i tak samodzielnie - nie będąc związany wnioskiem poprzedniego właściciela (jego spadkobierców) - określa warunki rozłożenia na raty w ramach uznania administracyjnego, co kolei wynika z art. 141 ust.1 zd. 2 ugn.

Skarżący podkreślił, że rozstrzygnięcie co do rozłożenia na raty omawianych należności, jak i jego warunków zostało pozostawione uznaniu organu wydającego decyzję o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. W związku z tym nawet gdyby uczestnicy wnioskowali w toku postępowania o rozłożenie odszkodowania na raty na warunkach określonych w postanowieniu o sprostowaniu, to i tak w razie ustalenia przez organ w decyzji odmiennych warunków rozłożenia na raty, nie byliby oni uprawnieni do złożenia wniosku o sprostowanie tejże decyzji, a jedynie mogliby zakwestionować takie rozstrzygnięcie składając odwołanie od decyzji i wykazując tam, że organ dopuścił się przekroczenia granic uznania administracyjnego.

Dodatkowo skarżący zarzucił, że nie posiada wiadomości, aby uczestnicy wnosili o rozłożenie na raty spłaty odszkodowania w sposób określony w postanowieniu o sprostowaniu. Z powołanego w zażaleniu pisma z 17.08.2009r. i uzasadnienia postanowienia organu I instancji, wynika, że wnosili oni o rozłożenie należności, o których mowa w art. 140 ugn na raty, na okres dziesięciu lat, a nadto nie sprecyzowali na ile rat miałyby zostać rozłożone te należności i w jakich odstępach czasu miałyby być one płatne, (w piśmie z 17.08.2009 r. pełnomocnicy wnioskodawców wnosili "(...) o rozłożenie należności, o których mowa w art. 140 w/w ustawy na raty - na okres dziesięciu lat.".

W ocenie skarżącego gdyby nawet uczestnicy wnioskowali o rozłożenie na raty na okres nie przekraczający 10 lat, to i tak pierwotne brzmienie decyzji należałoby uznać za zgodne z wnioskiem, ponieważ rozłożenie na raty na okres 1 roku i 3 miesięcy stanowi rozłożenie na raty na okres nie przekraczający 10 lat. Takie stanowisko potwierdza również i ta okoliczność, że pomiędzy pierwotnym brzmieniem pkt. III decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...].11.2009r. a uzasadnieniem tej decyzji nie ma żadnej sprzeczności, bowiem w uzasadnieniu w/w decyzji organ I instancji wskazał, że "organ uwzględnił wniosek pełnomocników i orzekł, stosownie do treści art. 141 ust. 1 o rozłożeniu spłaty zwracanego odszkodowania na raty, nie dłużej niż na 10 lat." Przytoczony fragment potwierdza, że organ I instancji uwzględnił omawiany wniosek w tym sensie, że w ogóle postanowił rozłożyć na raty spłatę odszkodowania, choć wcale nie miał takiego obowiązku, natomiast rozłożenie na raty na okres 1 roku i 3 miesięcy stanowi rozłożenie na raty na okres nie przekraczający 10 lat.

Po trzecie - uwzględniając podniesione wyżej argumenty, za błędne w ocenie skarżącego należy uznać stanowisko Wojewody zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu, iż zapis ujęty w pkt III decyzji z dnia [...].11.2009r. nr [...] stanowi oczywistą omyłkę pisarską, którą należało sprostować w trybie art. 113 § 1 kpa.

Na mocy pierwotnego brzmienia pkt III omawianej decyzji Prezydent Miasta [...] dokonał bowiem rozłożenia spłaty odszkodowania na raty na okres do 10 lat. Skarżący podkreślił, że nie posiada wiadomości, aby uczestnicy wnioskowali w toku postępowania o rozłożenie odszkodowania na raty na warunkach, które zostały określone w postanowieniu o sprostowaniu, a nawet gdyby o to wnosili, to jedyną drogą do zakwestionowania rozstrzygnięcia nie uwzględniającego ich wniosku, było wniesienie odwołania.

Potwierdzeniem tego, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła oczywista omyłka, która podlegałaby sprostowaniu w trybie art. 113 § 1 kpa, jest również to, że - jak wynika z przytoczonego fragmentu uzasadnienia zaskarżonego postanowienia - organ II instancji doszukując się tego, co było objęte zamiarem organu I instancji, sięgał do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Tymczasem, gdyby rzeczywiście wystąpiła oczywista omyłka, wówczas takich zabiegów nie musiałby wykonywać, ponieważ na tym polega oczywistość omyłek, które podlegają sprostowaniu w trybie art. 113 § 1 kpa, że są one zauważalne od razu, "na pierwszy rzut oka", bez konieczności prowadzenia w tym zakresie postępowania wyjaśniającego.

Przytoczone okoliczności potwierdzają w ocenie skarżącego, że zaskarżone postanowienie i postanowienie je poprzedzające, zostały wydane z rażącym naruszeniem przepisu art. 113§ 1 kpa, ponieważ w wyniku wykorzystania procedury sprostowania, doprowadzono de facto do merytorycznej, a zarazem istotnej zmiany dotychczasowego brzmienia decyzji, a tym samym do ponownego rozstrzygnięcia omawianej kwestii, co zostało zaaprobowane przez organ II instancji.

Wskazał, że oba postanowienia naruszają również przepisy o postępowaniu odwoławczym oraz wyrażoną w art. 110 kpa zasadę związania organu wydaną przez siebie decyzją. Organ I instancji wykorzystał tryb rektyfikacyjny do merytorycznej zmiany wydanej przez siebie decyzji administracyjnej poza postępowaniem odwoławczym, a Wojewoda - utrzymując w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [...] - naruszenia te zaaprobował.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu.

Pełnomocnik strony – M. N. – jego żona K. N. na rozprawie poparła stanowisko organu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Przepis § 2 wymienionego artykułu wymienia podstawową zasadę wykonywania przez te sądy funkcji kontrolnej stanowiąc, iż sprawowana jest ona pod względem zgodności z prawem. Rozpoznawanie skarg na decyzje organów administracji nie ma charakteru merytorycznego orzekania w sprawie. Sąd administracyjny pełni wyłącznie funkcje kasacyjne. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., decyzja administracyjna podlega uchyleniu wówczas, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga jest zasadna.

Punktem wyjścia do oceny zaskarżonego postanowienia musiało być ustalenie rodzaju wadliwości /jeśli z taką rzeczywiście mieliśmy do czynienia w niniejszej sprawie/, którą dotknięta była decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].11.2009 r.

W teorii prawa administracyjnego wyróżnia się wadliwość istotną i nieistotną. Szczególną postacią wadliwości istotnej jest z kolei wadliwość kwalifikowana skutkująca stwierdzeniem nieważności decyzji.

Wadliwość istotna decyzji może powodować jej uchylenie lub zmianę w trybie środków zaskarżenia oraz środków nadzoru. Zmiana decyzji administracyjnej może nastąpić w drodze zmiany decyzji, sprostowania bądź uzupełnienia, przy czym każda z tych instytucji dotyczy innych kwestii, jest regulowana innymi przepisami i jest realizowana w innym trybie. Tryby te nie wykluczają się wzajemnie i nie są konkurencyjne względem siebie.

Sprostowanie decyzji w trybie art. 113 § 1 k.p.a. może dotyczyć tylko nieistotnych wadliwości decyzji, polegających na prostowaniu błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek. Różnica pomiędzy zmianą decyzji a jej sprostowaniem wynika z tego, czy decyzja jest dotknięta wadą istotną, czy też nieistotną i decyduje to również o formie rozstrzygnięcia, które następuje odpowiednio decyzją lub postanowieniem.

Oczywista omyłka pisarska to widoczne wbrew zamierzeniu organu niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia, widoczne, niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów. Inne oczywiste omyłki to omyłki stojące na równi z błędami pisarskimi, polegające na tym, że w decyzji wyrażono coś co widocznie jest niezgodne z myślą wyrażoną niedwuznacznie przez organ, a zostało wypowiedziane przez przeoczenie, niewłaściwy dobór słowa. Sprostowanie na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. nie może jednak prowadzić do merytorycznej zmiany orzeczenia i to nawet wówczas, gdy zaistniały rozbieżności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a uzasadnieniem wyrażającym wolę organu konkretnego rozstrzygnięcia. W/w sprostowaniu nie podlegają jednak wady /błędy i omyłki/ istotne m.in. w zakresie konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej /tak: J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 9 Wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck, s. 551/. W tej formie nie jest możliwe takie ingerowanie w treść decyzji administracyjnej, które – co do zasady – mogłoby przyczynić się do zmiany jej rozstrzygnięcia merytorycznego. Sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany decyzji czy ponownego rozstrzygnięcia w sposób odmienny od pierwotnego /tak: NSA w wyroku z dnia 4.05.1988 r., sygn. III SA 1466/87, OSP 1990, Zeszyt 11-12, poz. 398, z glosą aprobującą W. Tarasa/.

W niniejszej sprawie niesporny był wyżej przedstawiony stan faktyczny dotyczący sposobu oraz zakresu zmian w treści pkt. III decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].11.2009 r. dokonanych postanowieniem organu I instancji z dnia [...].12.2009 r.

Nie ulega wątpliwości, iż dokonane przez organ I instancji rozłożenie odszkodowania na raty było swoistą odpowiedzią organu na wniosek stron domagających się zwrotu nieruchomości dotyczący tej właśnie kwestii. Było to rozstrzygnięcie merytoryczne złożonego w tym przedmiocie wniosku, co do którego strona niezadowolona z takiego rozstrzygnięcia mogła złożyć odwołanie. Jeśli więc zamiarem organu było uwzględnienie w decyzji wniosku w taki sposób jak to uczyniono w postanowieniu z dnia [...].12.2009 r. to powstała rozbieżność pomiędzy tym zamiarem a rozstrzygnięciem w pkt. III decyzji z dnia [...].11.2009 r. w ocenie Sądu była wadą istotną, co wykluczało możliwość jej sprostowania na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. Jak to wyżej wskazano – pozostała możliwość zmiany tego rozstrzygnięcia przez organ II instancji na skutek uwzględnienia odwołania wnioskodawców bądź zmiana w trybie art. 155 k.p.a.

Sąd podziela zarzuty skarżącego U. Rz., że w zaistniałej sytuacji dokonana przez organ ingerencja w treści rozstrzygnięcia w pkt. III decyzji z dnia [...].11.2009 r. nie była "niezamierzonym opuszczeniem wyrazów" bo "sprostowanie" nie polegało – wbrew temu co stwierdziły organy – na dodaniu do treści pkt. III określonych słów, których miało brakować, lecz w rzeczywistości wprowadzono nowe sformułowanie zamiast pierwotnie istniejącego, co w istocie doprowadziło do zmiany pierwotnego rozstrzygnięcia w tym zakresie i to do zmiany merytorycznej. Wydłużony został w ten sposób okres spłaty 10 rat odszkodowania z jednego roku i 3 miesięcy od daty kiedy decyzja stanie się wykonalna, do 9 lat i 3 miesięcy od w/w daty.

Sąd podziela także zarzut skarżącego, że złożony przez pełnomocników wniosek o sprostowanie nie mógł być uwzględniony na podstawie art. 113 § 1 k.p.a.

Rozstrzygnięcie w pkt. III decyzji nie budziło wątpliwości co do tego, że organ rozłożył należne odszkodowanie na 10 rat, które miały być zapłacone w okresie jednego roku i 3 miesięcy od daty wykonalności decyzji. Tym bardziej wypada zgodzić się ze skarżącym, że wskazywana we wniosku o sprostowanie przez pełnomocników rzekoma niejednoznaczność rozstrzygnięcia nie stanowiła przesłanki do sprostowania decyzji w oparciu o przepis art. 113 § 1 k.p.a.

Rację ma też skarżący, że przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami co do zasady nie obligują do rozłożenia na raty odszkodowania, ale także do uwzględnienia takiego wniosku w ogóle, lub do rozłożenia tej należności na raty w sposób odpowiadający zgłoszonemu wnioskowi, gdyż rozstrzygnięcie w tym zakresie ustawodawca pozostawił w gestii organu administracji w ramach uznania administracyjnego, o czym świadczy treść art. 141 ust. 1 u.g.n.

Rzeczywiście trudno także w oparciu o treść wniosku o rozłożenie na raty, który został złożony przez pełnomocników wywodzić, że wnioskodawcom chodziło o takie właśnie rozstrzygnięcie jak tego dokonano w postanowieniu z dnia 7.12.2009r. Jednakże te ostatnie rozważania nie mają znaczenia wobec stwierdzenia, że organ I instancji dokonał w oparciu o przepis art. 113 § 1 k.p.a. niedopuszczalnej zmiany merytorycznego rozstrzygnięcia w pkt. III decyzji z dnia [...].11.2009 r., a organ II instancji nie dopatrzył się w powyższym uchybienia i utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Mając na uwadze powyższe Sąd uchylił decyzję Wojewody [...] i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)i c) p.p.s.a.

W punkcie II wyroku orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.

Orzeczenie o kosztach ma podstawę w art. 200 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składają się: opłata sądowa od skargi oraz wynagrodzenie pełnomocnika – radcy prawnego – w wysokości wynikającej z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu /Dz. U. nr 163, poz. 1349, ze zm./. W kwocie powyższej Sąd nie uwzględnił opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, gdyż w postępowaniu sądowoadministracyjnym pełnomocnik działał w oparciu o pełnomocnictwo znajdujące się w aktach administracyjnych, które go do tego uprawniało.