Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 328/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-10-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 8 ust. 1 i 4
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
article: art.. 235(1) i art. 235(2)
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędziowie Sędzia NSA Mirosława Rozbicka – Ostrowska Sędzia WSA Wanda Wiatkowska – Ilków (spr.) Protokolant st. asystent sędziego Anna Rudzińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 30 października 2014 r. sprawy ze skargi A S na decyzję D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. decyzją Nr [...]z dnia [...] czerwca 2014r. działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r. Nr 212. poz. 1263 z późn. zm.1), art. 2351 i art. 2352 Kodeksu pracy (dalej: k.p.a) (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, z późn. zm.2) oraz § 8 ust. 1 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105. poz. 869) w zw. z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 08 maja 2012 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. poz. 662) jak również art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego [dalej: k.p.a.] (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) i po rozpatrzeniu odwołania pana A. S. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [...] października 2013 r. Nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi: nowotwór pęcherza moczowego (poz. 17 pkt 5 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych – zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu wskazano, że skarżący pracował kolejno:

- od 15 lipca 1963 r. do 19 maja 1965 r. oraz od 1 marca1970 r. do 31 października 1972 r. w Rejonie Eksploatacji Dróg Publicznych w L. Ś. (zakład zlikwidowany), jako: stażysta- laborant oraz kierownik obwodu drogowego;

- od 15 lipca 1963 r. do 19 lipca 1965 r. w Rejonie Dróg Publicznych w L. Ś. (zakład zlikwidowany), jako: technik drogowy;

- od 1 czerwca 1965 r. do 28 lutego 1970 r. w Powiatowym Zarządzie Dróg Publicznych w L. Ś. (zakład zlikwidowany), jako starszy inspektor ds. technicznych;

- od 1 listopada 1972 r. do 30 kwietnia 1976 r- w Przedsiębiorstwie Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Z. (zakład zlikwidowany), jako kierownik Miejskiej Służby Drogowej oraz dyrektor Miejskiej Służby Drogowej;

- od 3 maja 1976 r. do 30 listopada1976 r. w Rejonie Dróg Publicznych w Z.(zakład zlikwidowany), jako kierownik obwodu drogowego;

- od 1 grudnia 1976 r. do 30 czerwca 1982 r. w Państwowym Gospodarstwie Rolnym w P. (zakład zlikwidowany;, jako: majster budowlany oraz starszy specjalista cis. BHP;

- od 11 kwietnia 1988 r. do 31 lipca 1990 r. w zakładzie "[...]" Elektrownia Brunów Spółka z o.o. (zakład zlikwidowany), jako pracownik fizyczny:

- od 1 października 1990 r. do 3 maja 1993 r. w Wojewódzkim Przedsiębiorstwie Energetyki Cieplnej w L., kolejno jako pomocnik palacza, palacza centralnego ogrzewania, pomocnika palacza;

- od 1 października 1996 r. do 31 grudnia 1996 r. w Poznańskim Przedsiębiorstwie Robót Drogowych S.A. Kierownictwo Grupy Robot Drogowych w L. z/s Lubińskim L. (obecnie [...]), jako kierownik budowy;

- od 3 marca 1997 r. do 28 lytego1999 r. w P. Przedsiębiorstwie Robót Drogowych S.A. - Oddział Budowy Dróg w Z. (obecnie [...]), jako starszy mistrz budowy;

- od 19 kwietnia 1999 r. do 30 listopada 1999 r. w Zakładzie Transportowo-Sprzętowym "[...]" Sp. z o.o. w P. (obecnie Zakład Transportowo-Sprzętowym "[...]" Sp. z o.o. w L.), jako mistrz;

- obecnie na emeryturze.

Wnioskodawca w trakcie wykonywania pracy zawodowej narażony był na działanie rakotwórcze substancji uwalnianych w trakcie obróbki mas bitumicznych, asfaltów.

Dnia 21 marca 2012 r. pan A. S. zgłosił Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w Z. podejrzenie choroby zawodowej: nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanych za rakotwórcze u ludzi pod postacią nowotworu pęcherza moczowego (poz. 17.5.).

Powyższe dokumenty zgodnie z właściwością przesłano do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P..

O wszczęciu postępowania w sprawie organ zawiadomił skarżącego, Zakład Transportu – Sprzętowy "[...]" Sp. z o.o. w P. oraz Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej w [...]

Po przeprowadzeniu dochodzenia epidemiologicznego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. dnia 15 maja 2012 r. skierował na badania do D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. - Oddział w L. pana A. S.. Następnie dnia 4 lipca 2012 r. Organ I instancji przesłał do ww. jednostki- uzupełnione informacje na temat narażenia zawodowego skarżącego.

Dnia 24 sierpnia 2012 r. D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. - Oddział w L. wydal orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi pod postacią nowotworu pęcherza moczowego (poz. 17.5) u wnioskodawcy. Jednostka orzecznicza I stopnia diagnostycznego swoje stanowisko uzasadniła tym, że: "W przypadku choroby zawodowej spowodowanej czynnikami rakotwórczymi, wymagane jest wykazanie na stanowisku pracy czynników rakotwórczych uznanych za rakotwórcze dla ludzi i zakwalifikowanych do grupy 1, lokalizacja nowotworu winna odpowiadać podatności narządu na szkodliwe działanie czynnika rakotwórczego (narząd krytyczny). Istotne jest również wykazanie rozpiętości czasu pomiędzy pierwszym zetknięciem czynnika rakotwórczego: a wystąpieniem pierwszych objawów choroby. Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, które uwalniają się w trakcie obróbki mas bitumicznych zawierają m.in. związki- dla których badania toksykologiczne i epidemiologiczne wykazały wzrost ryzyka zachorowania na nowotwory układy krwiotwórczego, nadnerczy, układu chłonnego i układu oddechowego. Nie potwierdzono wzrostu zachorowania na nowotwory pęcherza moczowego."

Skarżący nie zgodził się z powyższym orzeczeniem lekarskim i złożył wniosek o wydanie orzeczenia lekarskiego przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Instytut Medycyny Pracy w Ł. dnia 28 września 2012 r. wydał orzeczenie lekarskie [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy., uznanych za rakotwórcze u ludzi pod postacią nowotworu pęcherza moczowego (poz. 17.5) u wnioskodawcy. Jednostka orzecznicza II stopnia diagnostycznego swoje stanowisko uzasadniła tym. że: "Badania toksykologiczne przeprowadzone na zwierzętach wykazały, że asfalty powodują znaczące zwiększenie występowania nowotworów skóry i płuc. Dotychczas nie ma jednak wystarczających dowodów, że asfalt i jego dymy są czynnikami rakotwórczymi dla ludzi. WWA uwalniane w trakcie obróbki mas bitumicznych również nie zostały uznane za czynniki rakotwórcze dla ludzi (należą do kat. 2). W badaniach na zwierzętach nie uzyskano dowodu zwiększonego zagrożenia rakiem pęcherza moczowego. Wobec powyższego brak podstaw do uznania związku między warunkami pracy Pana A. S. a rozpoznanym u niego rakiem pęcherza moczowego."

Na podstawie powyższych opinii jednostek I i II stopnia diagnostyczno-orzeczniczego oraz w oparciu o ocenę narażenia zawodowego, Państwowy Powiatowy inspektor Sanitarny w P. dnia 7 listopada 2012 r. wydał decyzję Nr [...]o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi. pod postacią nowotworu pęcherza moczowego (poz. 17.5) u pana A. S..

Od powyższej decyzji odwołał się wnioskodawca nie zgadzając się tym samym z rozstrzygnięciem zawartym w decyzji.

D. Państwowy Wojewódzki inspektor Sanitarny we W., po analizie całości akt sprawy, pismem z dnia 21 stycznia 2013 r. zwrócił się do D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. - Oddziału w L. z prośbą o odniesienie się do zarzutu odwołania dotyczącego błędu w orzeczeniu lekarskim, który został powielony także w decyzji Organu I instancji, w zakresie daty rozpoznania i leczenia rozpoznanego u zainteresowanego schorzenia.

W odpowiedzi Ośrodek przyznał, że doszło do omyłki i pismem z dnia 15 lutego 2013 r. poinformował, że przytaczany przez odwołującego się błąd rozpoznania schorzenia (maj 2001 r. winno być czerwiec 2011 r.), stanowi omyłkę pisarską i nie wpływa na treść wydanego orzeczenia.

D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. ustalił, że uczestnikiem niniejszego postępowania jest [...]. w W. jako następca prawny [...] Robót Drogowych S.A.

Skarżący pismem z dnia 25 lipca 2013 r. oświadczył, że prócz czynników chemicznych narażony był również na działanie spalin samochodowych pochodzących z wykonujących te roboty maszyn drogowych oraz odbywającego się równolegle ruchu drogowego.

Powyższe oświadczenie Organ I instancji pismem z dnia 7 sierpnia 2013 r. przekazał do D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny o racy we W. - Oddziału w L. z zapytaniem, czy okoliczności te maja wpływ na treść wydanego w sprawie orzeczenia lekarskiego.

Pismem z dnia 29 sierpnia 2013 r. ww. jednostka orzecznicza poinformowała, iż ww. fakty nie wpływają na kierunek zapadłego rozstrzygnięcia, gdyż zgodnie z literaturą w składzie spalin brak jest substancji toksycznych, które skutkowałyby rozwojem choroby nowotworowej pęcherza moczowego.

Mając na uwadze całość zebranego materiału dowodowego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. dnia 7 października 2013 r. wydał decyzję nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi: nowotwór pęcherza moczowego (poz. 17 pkt 5) u wnioskodawcy.

Od powyższej decyzji pismem z dnia 19 października 2013 r. odwołanie wniósł zainteresowany nie zgadzając się z negatywnym rozstrzygnięciem a także wskazując na brak odpowiednich uprawnień lekarzy, zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych, które wydały orzeczenia lekarskie w rozpatrywanej sprawie. D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. po analizie akt przedmiotowej sprawy, w związku zawartą w piśmie odwołującego się z dnia 25 lipca 2013 r. kwestią narażenia zawodowego na działanie spalin samochodowych, pismem z dnia 14 sierpnia 2013 r. zwrócił się Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z prośbą o wyjaśnienie ww. zagadnień medycznych. Ponadto Organ zwrócił się do D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. - Oddziału w L. oraz Instytutu Medycyny Pracy w Ł. o ustosunkowanie się do rozbieżności w wydanych orzeczeniach lekarskich dotyczących lokalizacji nowotworu.

Instytut Medycyny Pracy w Ł. pismem z dnia 26 listopada 2013 r. poinformował, że "... rozbieżności (...) na temat lokalizacji nowotworów (wynikające prawdopodobnie z analizy różnych źródeł literaturowych) nie maja istotnego znaczenia, tym bardziej, że w żadnym z nich nie wskazano pęcherza moczowego jako narządu krytycznego dla rakotwórczego działania WWA. Odnosząc się do pisma pana A. S. (...) Pomimo dużej liczby przeprowadzonych badań epidemiologicznych związek pomiędzy narażeniem m spaliny silnika Diesla a występowaniem zwiększonego ryzyka nowotworów nie został dotąd jednoznacznie udowodniony. Reasumując podtrzymujemy stanowisko określone w orzeczeniu lekarskim nr NKPCHZA 99/2012 z dnia 28 września 2012 r. o braku podstaw do uznania raka pęcherza moczowego u Pana A. S. za chorobę zawodową."

D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. - Oddział w L. pismem z dnia 31 grudnia 2013 r. poinformował, że: "Lokalizacja nowotworu rozpoznanego u pacjenta także nie odpowiada skutkom zdrowotnym ekspozycji na asfalt i spaliny samochodowe.

D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., po przeanalizowaniu całości materiału dowodowego zważył, co następuje:

Do stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego muszą być spełnione łącznie, jak to wynika w art. 2351 i art. 2352 Kodeksu pracy oraz § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, trzy warunki.

1. choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych,

2. choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy,

3. wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do ww. rozporządzenia.

W przypadku skarżącego dochodzenie sanitarno-epidemiologiczne wykazało, że wykonując swoje obowiązki zawodowe narażony był pył zawierający wolną krystaliczną krzemionkę, tlenek węgla, tlenek azotu, masy bitumiczne, asfalty naftowe oraz wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA).

Odnośnie klinicznych podstaw do rozpoznania choroby zawodowej należy stwierdzić, iż placówki służby zdrowia upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. - Oddział w L.. Instytut Medycyny Pracy w Ł. nie rozpoznały nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi nowotwór pęcherza moczowego (poz. 17 pkt 5) u wnioskodawcy. Jednostki orzecznicze były zgodne co do faktu, iż lokalizacja rozpoznanego u skarżącego nowotworu nie odpowiada skutkom zdrowotnym ekspozycji na asfalt i spaliny samochodowe. Jak wskazały jednostki orzecznicze - pęcherz moczowy nie jest narządem krytycznym rakotwórczego działania WWA.

Organ dodał, iż prawodawca w rozporządzeniu z dnia 30 maja 2009 r., w sprawie chorób zawodowych (z późn. zm.) wskazał w § 6 ust. 2 pkt 4, że przy dokonywaniu oceny narażenia zawodowego w odniesieniu do czynników o działaniu rakotwórczym uwzględnia się pierwotną lokalizację nowotworu i okres latencji. A zatem pierwotna lokalizacja nowotworu winna odpowiadać rodzajowi czynnika rakotwórczego zgodnie z aktualnym stanem wiedzy, a okres latencji nowotworu winien być wystarczająco długi, aby przyjąć związek przyczynowy zachorowania i narażenia.

Przechodząc na grunt mniejszej sprawy, odnosząc się do tych kryteriów, które są związane z narażeniem na czynnik rakotwórczy, jednostki orzecznicze zgodnie stwierdziły, iż przy obecnym sianie wiedzy medycznej pierwotna lokalizacja rozpoznanego nowotworu (pęcherz moczowy) nie jest związana z narażeniem na którykolwiek z czynników obecnych w środowisku pracy skarżącego.

Odnosząc się do zawartej w odwołaniu z dnia 19 października 2015 r. kwestii dotyczącej narażenia zawodowego, w tym na spaliny pochodzące z silników Diesla, wyjaśnił, że jednostki orzecznicze wydające opinie medyczne w sprawie wskazały, że lokalizacja nowotworu rozpoznanego pana A. S. nie odpowiada skutkom narażenia na żaden z czynników, na który narażony był odwołujący się w tym na spalmy silników Diesla.

Odnośnie wskazania przez odwołującego się, że lekarze jednostek orzeczniczych, które wydawały opinie medyczne w sprawie nie posiadali stosownych uprawnień, wyjaśnił, że zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 czerwca 2010r. w sprawie specjalizacji lekarskich niezbędnych do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych specjalizacjami lekarskimi., niezbędnymi do wykonywania orzecznictwa lekarskiego w zakresie chorób zawodowych są m.in. medycyna pracy, medycyna przemysłowa. W przedmiotowej sprawie wydający orzeczenie lekarskie lekarze spełniają powyższe kryteria., tzn. posiadają odpowiednią specjalizację i są zatrudnieni w odpowiednich podmiotach leczniczych. W jednostce orzeczniczej I stopnia diagnostycznego lekarz [...]jest dyrektorem D. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. - Oddziału w L. i posiada specjalizację z medycyny pracy st. II; w jednostce orzeczniczej II stopnia diagnostycznego lekarz - dr n. med. Ewa Wągrowska-Koski jest Konsultantem Krajowym w dziedzinie medycyny pracy i posiada specjalizację medycyny pracy st. I oraz specjalizację medycyny przemysłowej st. II. (wydruki z Centralnego Rejestru Lekarzy RP załączono do akt sprawy). Zatem wbrew twierdzeniom odwołującego się, ww. lekarze posiadają uprawnienia niezbędne do orzekania w sprawach chorób zawodowych. Na marginesie wskazał, iż z przepisów prawa nie wynika obowiązek okazania przez lekarza ww. uprawnień każdemu pacjentowi, przed badaniem.

Ostatecznie wskazano, że D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. nie kwestionuje narażenia zawodowego skarżącego na substancje, które potencjalnie mogą powodować wystąpienie choroby nowotworowej, kluczową kwestią rozpatrywanej sprawy choroby zawodowej jest brak rozpoznania klinicznego dokonanego przez uprawnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych jednostki orzecznicze, tzn. uznania, iż konkretnie rak pęcherza moczowego zdiagnozowany u wnioskodawcy został spowodowany przez substancje obecne w jego środowisku pracy.

Skargę na powyższą decyzję wniósł skarżący, stwierdził, że jest ona dla niego wielce krzywdząca nie potwierdza wzrostu zachorowania na nowotwory pęcherza moczowego , ponieważ dotychczas takowych badań nie przeprowadzono.

Dalej stwierdził co następuje;

"Opinie w/w jednostek orzeczniczych nie są opiniami biegłych z jednostek badawczych – tych czynników - ponieważ nie były jak one same zawierają - prowadzone.

Przypuszczalnie jedynie hipotetyczne o jakimś tam eksperymencie na myszach – które nie wiadomo w jakich przebywały warunkach - i czy w ogóle były badane (...), wobec powyższego – brak podstaw do rozpoznania raka pęcherza moczowego u człowieka (...)- skwitowano jako omyłkę pisarską jednak nie jest to omyłka pisarska lecz niezbity dowód – że orzeczenie Ośrodka w Ł. – jedynie powielono - bez merytorycznego uzasadnienia- a jedynie z kserowano opinię Ośrodka [...].

W piśmie z dnia 29 sierpnia 2013r. na które powołuje się decyzja – zgodnie z literaturą, a nie badania składu spalin- nie zawiera substancji toksycznych – skutkujących rozwojem nowotworu pęcherza moczowego.

Wobec powyższego nie zgadzam się z takim jednostronnym, kategorycznym- nie popartym żadnymi badaniami- stwierdzeniem – ponieważ spaliny samochodowe i Diesla - równocześnie z wyziewami i buchającymi gorącymi oparami (powyżej 100(C) asfaltów i smół drogowych - nie były przedmiotem żadnych badań- brak literatury i wyników rzekomych badań , na które te jednostki się powołują.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, a uzasadniając swoje stanowisko przywołał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Dodatkowo zauważył zaś, że możliwe jest iż niektóre elementy orzeczeń lekarskich wydają się brzmieć podobnie lecz w ocenie organu nie jest to okoliczność podważająca ich wiarygodność. Orzeczenia zostały wydane w jednej, indywidualnie rozpoznawanej sprawie na podstawie przedstawionego materiału dowodowego i z tych tez przyczyn nie jest niczym zaskakującym, iż ich treści są podobne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2013r. Nr 267- dalej p.p.s.a.) Sąd administracyjny właściwy jest badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych.

Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i procesowego.

Uchylenie decyzji administracyjnej uwzględnia stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje w przypadku wystąpienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik spraw – art. 145 p.p.s.a.

Przedmiotem oceny w zakresie wskazanym wyżej jest decyzja D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. Nr [...] z dnia [...] marca 2014r. oraz utrzymana w mocy przez ten organ decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [...] października 2013r. Nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanych za rakotwórcze u ludzi: nowotwór pęcherza moczowego (poz. 17 pkt 5 w wykazie chorób zawodowych wymienionych w załączniku do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych.

Choroba zawodowa jest pojęciem prawnym zdefiniowanym w art. 2351 kodeksu pracy. Zgodnie z tym przepisem za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zachowanie dwóch wymogów: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Jednocześnie art. 2352 Kodeksu pracy stanowi, że rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Reasumując, choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne i zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych.

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art, 237 § 1 Kodeksu pracy, Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 105, poz. 869); dalej rozporządzenie, którego postanowienia weszły w życie w dniu 3 lipca 2009 r. i obowiązywały w chwili wydawania przez organy obydwu instancji kontrolowanych decyzji.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. ma charakter mieszany. Zawiera zarówno normy o charakterze materialnoprawnym, do jakich zaliczyć należy sam wykaz chorób zawodowych jak i przepisy procesowe regulujące tryb postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych.

Zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim" wydaje lekarz spełniający określone w § 5 ust. 1 rozporządzenia wymogi, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.

Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w odrębnych przepisach zatrudniony w jednostce orzeczniczej I lub II stopnia. Jednostkami orzeczniczymi II stopnia od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I stopnia są jednostki badawczo-rozwojowe w dziedzinie medycyny pracy (§ 5 ust. 3 rozporządzenia). Lekarze zatrudnieni w jednostkach orzeczniczych wydają orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane "orzeczeniem lekarskim" (§ 6 ust. 1).

Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika (§ 8 ust. 1 rozporządzenia). Jeżeli właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału (§ 8 ust. 2 rozporządzenia).

W orzecznictwie podkreśla się, że orzeczenia lekarskie, o których mowa w §§ 5 i 6 rozporządzenia stanowią dowód w rozumieniu art. 75 k.p.a. w związku z art. 84 § 1 k.p.a., podlegający ocenie organu administracji właściwego do stwierdzenia choroby zawodowej. Okoliczność, że organ administracji nie może we własnym zakresie, bez uzyskania orzeczenia lekarskiego, dokonać rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, nie zwalnia organu od oceny tego orzeczenia stosownie do art. 80 k.p.a. Organ ma bowiem obowiązek kontrolować, czy wydane orzeczenia wyjaśniły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych. Organ ma możliwość uzupełnienia materiału dowodowego, a w razie potrzeby może zwracać się do lekarzy jednostek orzeczniczych o wyjaśnienie wątpliwości, rozbieżności czy sprzeczności, które nie pozwalają mu na jednoznaczne rozstrzygnięcie i wydanie decyzji w sprawie. Nie są wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy orzeczenia le-karskie, które nie odnoszą się w sposób szczegółowy do całości zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie. Orzeczenie lekarskie musi w sposób wszechstronny i przekonujący wyjaśniać wszystkie wątpliwości. Opinia jednostki uprawnionej do rozpoznawania chorób zawodowych powinna zawierać merytoryczne uzasadnienie stanowiska z odniesieniem się nie tylko do wyników badań tej jednostki, ale również do innych zebranych dowodów.

Skarżący został poddany badaniom w dwóch uprawnionych jednostkach orzeczniczych, tj. Dolnośląskim Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W. oraz Instytucie Medycyny Pracy w Ł..

Oba te ośrodki wydały orzeczenia - pierwszy z dnia 24 sierpnia 2012r., drugi z dnia 28 września 2012r. Istotnie, jak zauważył organ II instancji, były one zgodne co do oceny, że nie znajdują podstaw do rozpoznania u wnioskodawcy nowotworu pęcherza moczowego (poz. 17 pkt 5) pochodzenia zawodowego (uzupełniające opinie obu ośrodków z dnia 28 sierpnia 2013r. i 26 listopada 2013r.).

Uzupełniające opinie wykonały oba ośrodki w związku ze stwierdzeniem zawartym w piśmie skarżącego z dnia 25 lipca 2013r. skarżącego, że oprócz czynników chemicznych narażony był również na działania spalin samochodowych pochodzących z wykonujących te roboty maszyn drogowych oraz odbywającego się równolegle ruchu drogowego.

Opinie obu jednostek orzeczniczo-diagnostycznych jak również opinie uzupełniające tych ośrodków są jednoznaczne. Wynika z nich, że do stwierdzenia choroby zawodowej spowodowanymi czynnikami rakotwórczymi, wymagane jest wykazanie na stanowisku pracy czynników rakotwórczych uznanych za rakotwórcze dla ludzi i zakwalifikowanych do grupy I. Lokalizacja nowotworu winna odpowiadać podatności narządu na szkodliwe działanie czynnika rakotwórczego, "wskazano, że wielopierścieniowe węglowodany, które uwalniają się w trakcie obróbki mas bitumicznych zawierają między innymi związki, dla których badania toksykologiczne, epidemiologiczne wykazały wzrost ryzyka zachorowania na nowotworu układu krwionośnego, nadnerczy, układu chłonnego i układu oddechowego. Nie potwierdzono wzrostu zachorowania na nowotwory pęcherza moczowego".

Organ II stopnia diagnostycznego potwierdził powyższe wypowiedzi stwierdzając jednocześnie, że "nie ma dowodu, że asfalt i jego dymy nie są czynnikiem rakotwórczym dla ludzi. WWA uwalniane w trakcie obróbki mas bitumicznych również nie zostały uznane za czynniki rakotwórcze dla ludzi. W badaniach na zwierzętach nie uzyskano dowodu zwiększonego zagrożenia rakiem pęcherza moczowego".

Podobnie zgodne były oceny obu środków co do braku związków pomiędzy narażeniem na spaliny silnika "Diesla" a występowaniem zwiększonego ryzyka nowotworów (pismo Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia 26 listopada 2013r., pismo DWOMP we Wrocławiu z dnia 31 grudnia 2013r.).

W następstwie wydanych orzeczeń zapadła wskazana wyżej decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. a następnie zaskarżona decyzja utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej nowotworu pęcherza moczowego.

W ocenie Sądu zebrany materiał dowodowy, karta narażenia zawodowego, orzeczenia lekarskie dawały podstawy do wydania wskazanych wyżej rozstrzygnięć. Orzeczenia lekarskie stanowiące dowód w sprawie były zgodne, nie budziły merytorycznych wątpliwości, nie zawierały sprzeczności w zakresie twierdzeń, że pęcherz moczowy nie jest organem narażonym na czynniki chemiczne powstałe z asfaltów i spalin z Diesla.

Jak wykazał organ II instancji osoby sporządzające orzeczenia lekarskie posiadały właściwe kompetencje do ich wydania.

W związku z zarzutami skargi należy podnieść jeszcze następujące okoliczności. Orzeczenia lekarskie nie wymagały szczególnego materiału dowodowego. Podstawowym dowodem było: orzeczenie lekarskie stwierdzające u skarżącego chorobę – nowotwór pęcherza moczowego oraz karta narażenia zawodowego stwierdzająca w jakich warunkach pracował skarżący. Rodzaj choroby był niesporny, nie wymagał żadnych ustaleń. Niesporne były również warunki w jakich pracował skarżący. Trzecim elementem niezbędnym do wydania właściwej opinii była wiedza lekarska dotycząca czynników szkodliwych w miejscu pracy skarżącego i ich wpływ na powstanie choroby stwierdzonej u skarżącego. Obie opinie wymieniają czynniki chemiczne powstałe w środowisku pracy skarżącego. Stwierdzają również, że prowadzone badania, w tym na myszach, nie potwierdzają związku choroby z występującymi czynnikami chemicznymi. Organy orzeczniczo - badawcze wprawdzie nie wskazują na konkretną literaturę, która przedstawia opisane badania, nie mniej jednak brak jest podstaw do zakwestionowania w tym zakresie wiedzy lekarzy.

Oczywistym jest, że sporządzający opinie lekarze nie badają składu chemicznego i wydobywających się oparów z masy bitumicznej i składników Diesla, a w tym względzie opierają się na badaniach właściwych ośrodków.

Podobnie jeśli idzie o wpływ powyższych czynników na poszczególne organy człowieka.

Sąd w tym miejscu zauważa, że Kazimierz Marek, pod którego redakcją opracowano publikację "Choroby zawodowe", Wydawnictwo Lekarskie PLWL, Wydanie I na str. 483 w wykazie czynników lub procesów produkcyjnych o udowodnionym działaniu rakotwórczym u ludzi wymienia jako organy narażone na choroby nowotworowe przy występowaniu wielopierścieniowych węglowodanów aromatycznych – płuca i krtań a przy smołach węglowych, skórę, płuca, zatoki przynosowe.

Reasumując uznać należy, że organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa materialnego ani procesowego.

Zatem po myśli art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak wyżej.

J.T. 28.11.14r.