Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1007/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Służba Bezpieczeństwa
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. art. 8a, 13b
journal: Dz.U. 2016 poz 708
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony  Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 października 2022 r. sprawy ze skargi K. L. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego K. L. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: Minister, organ) decyzją

z [...] maja 2022 r., nr [...], działając na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy

z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2020 r. poz. 723

ze zm.; dalej ustawa zaopatrzeniowa), po rozpatrzeniu wniosku K. L. (dalej: wnioskodawca, skarżący), odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie sprawy.

Wnioskiem z [...] lipca 2017 r. (data wpływu do organu: [...] lipca 2017 r.) K. L., reprezentowany przez adwokata, wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy z dnia

18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (ówcześnie obowiązujący Dz.U. z 2016 r. poz. 708

ze zm.).

W uzasadnieniu powyższego wniosku pełnomocnik opisał przebieg służby wnioskodawcy. Wskazał, że większość służby wnioskodawcy przed 1990 r. przypada na okres studiów zawodowych w Wyższej Szkole Oficerskiej w [...]

i [...]. Podkreślił jednocześnie, że wnioskodawca rzetelnie wykonywał powierzone zadania i obowiązki służbowe. Ponadto pięciokrotnie uczestniczył

w Misjach Administracyjnych w ramach Polskiego Kontyngentu Policyjnego ONZ

na [...], gdzie narażał swoje życie i zdrowie. Pełnomocnik strony wskazał, że wnioskodawca wypełniał swoje obowiązki służbowe zgodnie z prawem i etyką zawodową. Dodał, że wymieniony nigdy nie podejmował czynności represyjnych oraz nie był karany sądownie i dyscyplinarnie.

Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca został zwolniony ze służby w Policji

w dniu [...] lutego 2009 r. oraz posiada prawo do emerytury, której wysokość ustalono

z uwzględnieniem art. 15c ustawy zaopatrzeniowej.

Zgodnie z pismem z Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - stanowiącym Informację o przebiegu służby

Nr [...] z [...] marca 2017 r., wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, od dnia

[...] września 1987 r. do dnia [...] lipca 1990 r., tj. 2 lata i 11 miesięcy. W sprawie ustalono, że całkowity okres służby ww. wynosi 21 lat, 5 miesięcy i 26 dni.

Z kopii akt osobowych o sygn. [...], przekazanych przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - nie wynika, aby wnioskodawca nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r.

Komendant Główny Policji w piśmie z [...] marca 2018 r. (znak [...]), wskazał, że wnioskodawca rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w Policji. Wskazują na to informacje zawarte w opiniach służbowych oraz wnioskach o mianowanie na kolejne wyższe stopnie policyjne i stanowiska służbowe. Wnioskodawcy wielokrotnie przyznano zwiększony dodatek służbowy

do uposażenia oraz wyróżniano nagrodami pieniężnymi. W materiałach Policji nie stwierdzono informacji o wymierzonych wobec wnioskującego karach dyscyplinarnych oraz prowadzonych postępowaniach karnych lub karno-skarbowych. Jednocześnie poinformowano, że brak jest dokumentów potwierdzających udział wymienionego w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia.

Decyzją nr [...] z [...] listopada 2018 r. Minister odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Minister podkreślił, że przy rozstrzyganiu spraw z zakresu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, znaczenie fundamentalne ma fakt, że zawiera on w istocie dwie przesłanki formalne, których spełnienie otwiera możliwość zastosowania go względem konkretnej osoby, jednakże nakłada także na organ obowiązek weryfikacji, czy rozpatrywana sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek. Wyłącznie

w takiej sytuacji ustawodawca dopuszcza możliwość wyłączenia względem wnioskującego stosowania przepisów ogólnych, to jest art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Organ dokonał analizy przesłanek zawartych w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, wskazując, że "szczególnie uzasadniony przypadek" zachodzi wówczas, gdy strona - poza spełnieniem dwóch wskazanych wyżej przesłanek formalnych, legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, szczególnie wyróżniającymi ją na tle pozostałych funkcjonariuszy. Jak wynika z powyższego, uprawnienie z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej ma charakter wyjątkowy i dotyczy wyłącznie osób, w przypadku których "krótkotrwałość jest niezaprzeczalna,

a "rzetelność" służby oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami, bowiem tylko wówczas można uznać, że w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek".

W ocenie Ministra ww. okres służby na rzecz totalitarnego państwa zarówno

w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony, jako krótkotrwały. Ponadto organ wskazał, że sam charakter zadań realizowanych

w jednostkach organizacyjnych Policji i wynikające z nich prawdopodobieństwo możliwości zaistnienia sytuacji stanowiących zagrożenie życia i zdrowia nie może być oceniany jako narażenie zdrowia i życia, o którym mowa w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej.

W konkluzji Minister stwierdził, że wnioskodawca nie legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, szczególnie wyróżniającymi go na tle pozostałych funkcjonariuszy. Zarówno postawa i osiągnięcia ww. w służbie, jak również charakter i warunki jej pełnienia, w ocenie Ministra, nie dowodzą, aby przedmiotowa sprawa stanowiła szczególnie uzasadniony przypadek, pozwalający na skorzystanie

z uprawnień wynikających z powyższego przepisu ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy ogólnie obowiązujących art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Powyższa decyzja została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Sąd wyrokiem z dnia 17 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 165/19, uchylił zaskarżoną decyzję Ministra z [...] listopada 2018 r.

Sąd nie podzielił oceny organu, zgodnie z którą skoro całkowity okres służby strony wynosi 21 lat, 5 miesięcy i 26 dni, z czego 2 lata i 11 miesięcy to służba na rzecz totalitarnego państwa, czyli około 13,6% całego okresu służby, to służba ta nie była krótkotrwale pełniona na rzecz totalitarnego państwa, tym samym pierwsza przesłanka z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej nie została spełniona.

Sąd podkreślił, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie. Jako krótkotrwała może być rozumiana służba, której czas trwania

w porównaniu do całego okresu służby nie był długi, trwał w porównaniu do tego okresu krótko. Zdaniem Sądu taka sytuacja występuje w niniejszej sprawie. Nie można, bowiem w przypadku skarżącego stwierdzić, że służba na rzecz totalitarnego państwa była służbą wieloletnią i charakteryzowała się trwałością. W stanie faktycznym tej sprawy Sąd przyjął, że okres 2 lat, 11 miesięcy był okresem krótkotrwałym, w związku z czym organ naruszył art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Jak stwierdził Sąd, ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni przedstawioną ocenę prawną i przyjmie, że w sprawie spełnione zostały przesłanki

z art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy. Dokona również wyczerpującej oceny, co do tego, czy sprawa skarżącego stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Wyrażając ocenę w tym zakresie organ przywoła fakty dotyczące służby skarżącego, jego postawy, charakteru służby

i warunków jej pełnienia, z uwzględnieniem obowiązków wykonywanych podczas misji (w tym w czasie misji w [...] gdzie miały miejsca zdarzenia

z użyciem broni ostrej). Należy odnieść powyższe do tych osiągnięć w służbie, które organ uznaje za wybitne czy szczególnie wyróżniające (skarżący otrzymał liczne odznaczenia i wyróżnienia za sumienną służbę). Dokonując oceny w zakresie szczególnie uzasadnionego przypadku organ weźmie przy tym pod uwagę całokształt przedstawionych okoliczności związanych z służbą skarżącego i uzasadni swoją decyzję w sposób adekwatny do konkretnego stanu faktycznego

z uwzględnieniem tego, że zdaniem Sądu biorąc pod uwagę ogólny wymiar służby, okres 2 lata, 9 miesięcy 12 dni (obecnie 2 lata, 6 miesięcy, 10 dni) stanowi służbę krótkotrwałą w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej.

W uzasadnieniu przywołanej na wstępie decyzji Minister wskazał, iż na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę,

o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września

1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Minister wyjaśnił, że art. 8a ustawy zaopatrzeniowej w pierwszym rzędzie nakłada na organ obowiązek weryfikacji spełnienia przez stronę przesłanek formalnych określonych w ust. 1 pkt 1 i 2 tego przepisu. Powyższe przesłanki są nieostre, co oznacza, że intencją ustawodawcy było zagwarantowanie uprawnionemu organowi możliwości indywidualnego podejścia do każdej sprawy poprzez wprowadzenie uznania administracyjnego.

W dalszej części uzasadnienia Minister przytoczył jak należy rozumieć przesłanki z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

Organ powołał się również na Wielki słownik wyrazów bliskoznacznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005 r. przytaczając synonimy słowa "krótkotrwały", tj.; doraźny, niedługi, niestały, nietrwały, okresowy, przejściowy, przemijający, tymczasowy, krótkookresowy, czasowy, trwający krótko, niedługo trwający, nieustabilizowany, szybki, epizodyczny. Podkreślił, że pierwszeństwo wykładni językowej jest powszechnie akceptowane w orzecznictwie i piśmiennictwie

(np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 czerwca 2015 r. w sprawie o sygn. akt

II CSK 518/14). Przy rozpatrywaniu sprawy w trybie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej,

po dokonaniu wykładni językowej, zasadne jest również odwołanie się do wykładni celowościowej (funkcjonalnej), zgodnie z którą przepis ma być tłumaczony tak, aby był najbardziej przydatny do osiągnięcia celu ustawy.

Analizując drugą z przesłanek formalnych Minister wyjaśnił, że rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. w szczególności

z narażeniem zdrowia i życia to sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy - przyjętych na siebie obowiązków.

Również w tym przypadku organ przytoczył ze słownika wyrazów bliskoznacznych synonimy powyższego słowa rzetelny: "akuratny, całościowy, dogłębny, dokładny, drobiazgowy, gorliwy, niestrudzony, niezawodny, obowiązkowy, oddany, ofiarny, pedantyczny, pewny, pilny, pracowity, precyzyjny, przenikliwy, skrupulatny, solidny, staranny, sumienny, uczciwy, wierny, wnikliwy, wszechstronny, wytrwały" (Wielki słownik wyrazów bliskoznacznych. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005 r.).

Zdaniem organu postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje się wzorowością w działaniu służbowym, nie tylko w zakresie podejmowania

i nienagannej realizacji zadań obligatoryjnych, ale także wykazywania inicjatywy

i realizowania obowiązków dodatkowych.

W ocenie organu zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" ocenić należy jako czynnik podnoszący wartość rzetelnej służby funkcjonariusza. Warunek "narażenia zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia, rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego, niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia.

Z perspektywy ustawowej regulacji ważne jest aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy.

Jak wskazał Minister, zadaniem organu jest stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego przesłanki można uznać za spełnione, oraz ustalenie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek.

Zdaniem organu prawidłowość powyższego wywodu wynika z faktu, że "szczególnie uzasadniony przypadek" znalazł się w ustawie obok dwóch pozostałych przesłanek. Oznacza to, że krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego

i rzetelność służby pełnionej po dniu 12 września 1989 r. nawet z narażeniem zdrowia i życia, nie wystarczą do oceny, czy zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej jest zasadne. Dla rozwinięcia tego stwierdzenia przywołał orzeczenia sądów administracyjnych.

Przechodząc do analizy przedmiotowej sprawy organ wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 lipca 2019 r., sygn. akt

II SA/Wa 165/19, zobligował organ do ponownego rozpatrzenia sprawy wnioskodawcy, przy uwzględnieniu spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek stypizowanych w art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej. Organ winien zatem dokonać wnikliwej oceny, czy w sprawie wymienionego zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

Zdaniem Ministra w świetle ww. orzeczenia całkowicie zbytecznym było podejmowanie przez organ powtórnej analizy w obszarze krótkotrwałości i rzetelności pełnienia przez wnioskodawcę służby na rzecz totalitarnego państwa bowiem ocena prawna wyrażona przez Sąd jest dla organu wiążąca, zaś sformułowanie poglądu sprzecznego z ową oceną, stanowiłoby naruszenie prawa, jak również byłoby działaniem nieuwzględniającym szeroko rozumianej ekonomiki procesowej. Stąd też przed wydaniem niniejszej decyzji, organ w szczególności rozpatrzył wszystkie te aspekty, które miały lub ewentualnie mogły mieć wpływ na ukształtowanie się ostatecznego poglądu organu co do wystąpienia w przedmiotowej sprawie pozostałych przesłanek, umożliwiającego zastosowanie wobec zainteresowanego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

Minister stanął na stanowisku, zgodnie z którym w sytuacji formułowania ostatecznej opinii organu co do tego, czy sprawę zainteresowanego można zaliczyć do szczególnie uzasadnionego przypadku, ogromne znaczenie ma fakt, iż zainteresowany utożsamiał się z ustrojem totalitarnym, co nie pozostaje bez znaczenia w kontekście dokonywania przez organ rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie.

Minister stwierdził, że jak wykazała szczegółowa analiza materiału dowodowego, wnioskodawca w sposób świadomy rozpoczął służbę na stanowisku młodszego inspektora Wydziału [...] SB Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...]. Podanie z [...] maja 1987 r., stanowiące kartę nr [...] akt IPN zawiera zapis: "Zwracam się z uprzejmą prośbą o przyjęcie mnie do służby w charakterze funkcjonariusza Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w Przemyślu. Prośbę swą uzasadniam tym, że uważam, iż jest to praca ciekawa i własnym udziałem chcę przyczynić się do utrwalania ładu i porządku w Kraju." Ponadto, notatka służbowa

z rozmowy z kandydatem do służby w resorcie spraw wewnętrznych ob. L. K. z dnia [...] sierpnia 1987 r. (karta nr [...] akt IPN) stanowi: "W dniu [...] sierpnia 1987 r. przeprowadziłem rozmowę z w/w, celem której było zorientowanie się w przydatności kandydata do służby w Wydziale [...] WUSW w [...]. Z rozmowy, wypowiedzi i moich obserwacji wynika, że w/w kandydat interesuje się zagadnieniami społeczno-gospodarczymi i politycznymi w naszym kraju i na arenie międzynarodowej. Reprezentuje właściwe postawy moralno-etyczne, ma zrozumienie dla istniejących problemów w Polsce. (...) Motywacją do służby w organach SB są pobudki wynikające z zainteresowań (ojciec był majorem WOP w [...] Brygadzie) oraz względy finansowe, które w przypadku jego, jak i jego rodziny odgrywają niebagatelną rolę."

W ocenie organu powyższe wskazuje na przemyślany i świadomy wybór określonej drogi życiowej i zawodowej. Zajmując stanowisko młodszego inspektora Wydziału [...] Służby Bezpieczeństwa Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych

w [...] wnioskodawca wykonywał zadania stricte operacyjne, stąd też

do realizowanych przez niego obowiązków służbowych nie należały czynności biurowe, administracyjne czy też kancelaryjne, co mogłoby ewentualnie wpłynąć

na korzyść funkcjonariusza przy ostatecznym rozstrzygnięciu niniejszej sprawy.

Minister nadmienił, że pomimo posiadania przez wnioskodawcę wiedzy, odnośnie do represyjnego charakteru wykonywanych przez SB zadań w panującym wówczas ustroju totalitarnym, zdecydował się zasilać szeregi ww. formacji. Ponadto wnioskodawca raportem z [...] stycznia 1988 r. zwrócił się o skierowanie na studia

w Wyższej Szkole Oficerskiej [...]w [...], motywując swoją prośbę chęcią poszerzenia wiedzy i podniesienia kwalifikacji zawodowych.

Organ wyjaśnił, że jak wynika z informacji dotyczącej przebiegu służby sporządzonej w Komendzie Miejskiej Policji w [...], wnioskodawcy w toku pełnionej służby nie zostały nadane jakiekolwiek ordery/odznaczenia państwowe, czy też odznaki/medale resortowe, co prowadzi do stwierdzenia, że wnioskodawca nie wykazał się szczególnymi osiągnięciami, wykraczającymi poza normalne warunki pełnienia służby.

Organ stwierdził, że służbę pełnioną przez wnioskodawcę, w ramach trwającego wówczas ustroju państwa totalitarnego, z punktu widzenia aksjologii demokratycznego państwa prawnego, należy ocenić negatywnie, wskazując jednocześnie na słuszność w objęciu wnioskodawcy restrykcjami uregulowanymi

w art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

W ocenie Ministra "szczególnie uzasadniony przypadek" zachodzi wówczas, gdy strona legitymuje się ponadprzeciętnymi osiągnięciami w służbie, szczególnie wyróżniającymi ją na tle pozostałych funkcjonariuszy. Jak wynika z powyższego, uprawnienie z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej ma charakter wyjątkowy

i dotyczy wyłącznie osób, w przypadku których "krótkotrwałość" jest niezaprzeczalna, a "rzetelność" służby oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami.

W konkluzji Minister stwierdził, że całokształt służby wnioskodawcy,

a w szczególności jej charakter przed dniem [...] lipca 1990 r., przyjęta przez zainteresowanego określona postawa wobec ówczesnego sytemu państwowego oraz zaangażowanie w realizację zadań na rzecz Służby Bezpieczeństwa, nie pozwalają na skorzystanie z uprawnień wynikających z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie Ministra do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł skarżący, reprezentowany przez adwokata, zarzucając naruszenie następujących przepisów, a mianowicie:

1. przepisów prawa procesowego w postaci:

a) art. 7 w zw. z art. 77 oraz art. 80 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735; dalej Kpa.) poprzez brak wszechstronnej oceny materiały dowodowego zgromadzonego w sprawie,

a nadto dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów poprzez:

i. błędne uznanie, iż skarżącemu w toku służby nie zostały nadane jakiekolwiek ordery/odznaczenia, a w konsekwencji, że skarżący nie wykazał się szczególnymi osiągnięciami wykraczającymi poza normalne warunki pełnienia służby, w sytuacji gdy w toku postępowania, tj. do wniosku o wyłączenie spod stosowania art. 15c ufez oraz do wniesionej dnia 20 grudnia 2018 r. skargi na decyzję Ministra

nr [...] z [...] listopada 2018 r. załączono szereg dokumentów, z których bezpośrednio wynikały osiągnięcia skarżącego, co jednoznacznie świadczy o tym, iż skarżący legitymuje się ponadprzeciętnymi osiągnięciami w służbie szczególnie wyróżniającymi go na tle pozostałych funkcjonariuszy, a rzetelność jego służby jest oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami, co skutkować winno wyłączeniem skarżącego spod stosowania art. 15c, 22a i 24a uzef;

ii. błędne uznanie, iż skarżący nie wykazał się osiągnięciami w toku trwania służby,

w sytuacji gdy z jak sam stwierdził organ w uzasadnieniu decyzji, akta osobowe przekazane przez Instytut Pamięci Narodowej nie zawierają dokumentów wskazujących, aby skarżący nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki służbowe, co w konsekwencji świadczy o rzetelnym wykonywaniu zadań i stanowi przesłankę do wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i 24a uzef;

iii. błędne uznanie, iż skarżący utożsamiał się z ustrojem totalitarnym i w sposób świadomy rozpoczął służbę w Wydziale [...] SB Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych, a także był zaangażowany w realizację zadań na rzecz SB

i wykonywał zadania stricte operacyjne, w sytuacji gdy skarżący pracował

w Wydziale [...] wyłącznie od [...] września 1987 r. do dnia [...] lipca 1990 r., a od dnia [...] października 1988 r. rozpoczął studia zawodowe w Wyższej Szkole Oficerskiej [...] w [...], która w związku z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 10 czerwca 1989 r. w sprawie zniesienia wyższych szkół oficerskich nadzorowanych przez Ministra Spraw Wewnętrznych z dniem 30 września 1989 r. została zniesiona, a w jej miejsce, z dniem 1 października 1989 r. powstał Wydział Porządku Publicznego w [...] , co w konsekwencji prowadzi do wniosku, iż skarżący spędził w II Wydziale niecały rok, zatem niemożliwym jest by jako nowy pracownik, bez doświadczenia, otrzymywał jakiekolwiek samodzielne zadania, a co za tym idzie nie mógł być zaangażowany w realizację zadań na rzecz SB, gdyż samodzielnych zadań w ogóle nie otrzymywał;

iv. błędne uznanie, iż skarżący w swoich wnioskach o przyjęcie do pracy w SB oraz przyjęcie do Wyższej Szkoły Oficerskiej [...] w [...] wykazał, iż utożsamia się z ustrojem totalitarnym, w sytuacji gdy we wnioskach tych skarżący posłużył się jedynie ogólnikowymi stwierdzeniami, które nie były w żaden sposób emocjonalnie nacechowane, a w konsekwencji nie było żadnych podstaw do przyjęcia, iż skarżący utożsamia się z ustrojem totalitarnym;

b) art. 8 w zw. z art. 11 Kpa. w zw. z art. art. 107 § 1 i § 3 Kpa. poprzez prowadzenie postępowania w przedmiotowej sprawie w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa poprzez brak dokonania wyczerpującej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie i braku wyjaśnienia podstaw faktycznych i prawnych podjętej decyzji, tj. brak odniesienia się do twierdzeń strony w zakresie przedłożonych do wniosku dowodów z dokumentów;

c) art. 153 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie przedstawionej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 17 lipca 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 165/19 oceny prawnej i nieprzyjęcie, że w sprawie spełnione zostały przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy, a także niedokonanie wyczerpującej oceny, co do tego, czy sprawa skarżącego stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy i nieprzywołanie faktów dotyczących służby skarżącego, jego postawy, charakteru służby i warunków jej pełnienia,

z uwzględnieniem obowiązków wykonywanych podczas misji (w tym w czasie misji

w Kosowie, gdzie miały miejsca zdarzenia z użyciem broni ostrej), nie odniesienie powyższego do tych osiągnięć w służbie, które organ uznaje za wybitne czy szczególnie wyróżniające (skarżący otrzymał liczne odznaczenia i wyróżnienia za sumienną służbę), mimo iż ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a w konsekwencji organ związany był powyższymi wskazaniami Sądu;

2. przepisów prawa materialnego w postaci:

a) art. 8a ustawy zaopatrzeniowej polegające na niewyłączeniu stosowania art. 15c, art. 22a i art., 24a tej ustawy wobec skarżącego z uwagi na przyjęcie, iż co do skarżącego nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek w ww. ustawie, gdyż był on zaangażowany w realizację zadań na rzecz Służby Bezpieczeństwa i nie posiada on ponadprzeciętnych osiągnięć w służbie po 1989 r., w sytuacji gdy skarżący spełnił wszystkie przesłanki określone w art. 8a, a w konsekwencji podlegał wyłączeniu spod stosowania art. 15c, 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Pełnomocnik skarżącego wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu

z dokumentu w postaci wyroku Sądu Okręgowego w [...] [...] Wydział [...] z dnia [...] grudnia 2021 r. sygn. akt [...] na okoliczność rodzaju pełnionej przez skarżącego służby oraz uznania przez Sąd,

iż nie miała ona charakteru represyjnego ani zbrodniczego.

Ponadto wniósł o załączenie do niniejszej sprawy akt sprawy II SA/Wa 165/19 na okoliczność tego, iż organ posiadał wiedzę o dokonaniach skarżącego w toku służby, gdyż dokumenty te złożone zostały wraz ze skargą na decyzję organu

z [...] listopada 2018 r. nr [...], a organ był stroną tego postępowania,

a ponadto dokumenty te złożone zostały także wraz z wnioskiem z [...] lipca 2017 r.

o wyłączenie stosowania art. 15c wobec skarżącego.

W tym stanie rzeczy pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego poszerzył argumentację towarzyszącą sformułowanym w niej zarzutom.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Sąd na wstępie wyjaśnia, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) i art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, z uwagi wyłącznie na zgodność z prawem wydanych decyzji postanowień czy aktów administracyjnych. Sąd, zgodnie z art. 134 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, z zastrzeżeniem art. 57a.

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji

z [...] stycznia 2022 r. nr [...] została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1

i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (Kpa.) w związku z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Powołana ustawa przewiduje obniżenie emerytur i rent inwalidzkich wszystkim funkcjonariuszom, którzy pozostawali w służbie przed dniem [...] stycznia 1999 r.

i którzy w okresie od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r. pełnili służbę

w wymienionych w ustawie instytucjach i formacjach (tzw. służba na rzecz państwa totalitarnego). Obniżeniu podlegają także renty rodzinne pobierane

po funkcjonariuszach, którzy taką służbę pełnili.

Przepis art. 8a ust. 1 ww. ustawy, będący podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji, stanowi, że minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie

art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa

w art. 13b, ze względu na: (1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.,

w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).

Wskazać należy, że decyzja wydana na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej ma charakter fakultatywny i podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego.

Sądowa kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres, jednak obejmuje badanie, czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zgodnie z celem danej ustawy oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu istotnych dla sprawy okoliczności. Kontroli sądowej podlega w szczególności uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną oraz z wyrażeniami normatywnymi, określającymi przesłanki aktualizacji upoważnienia do wydania decyzji uznaniowej.

Uznaniowość w doktrynie i orzecznictwie ujmowana jest jako szczególny rodzaj dyskrecjonalnej kompetencji organu, której granice wyznacza – wyrażona

w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej – zasada związania administracji publicznej prawem (por. M. Jaśkowska [w:] System Prawa Administracyjnego. Tom 1. Instytucje prawa administracyjnego, red. R. Hauser, Z. Niewiadomski i A. Wróbel, Warszawa 2010, s. 222 i nast.). Stopień dyskrecjonalności działania organu konkretyzują normy prawa materialnego - w analizowanym przypadku art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Zgodnie z poglądem dominującym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego powołany wyżej przepis zawiera w istocie jedną przesłankę "szczególnie uzasadnionego przypadku", którą należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności

z narażeniem zdrowia i życia" (tak np: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego

z dnia 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19; publ. CBOSA).

W tym samym wyroku NSA podkreślił, że "krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" nie stanowią oddzielnych samoistnych przesłanek, ponieważ poprzez zwrot "ze względu na" dookreślają one treść "szczególnie uzasadnionych przypadków", ułatwiając obalenie domniemania służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań

i funkcji właściwych państwu totalitarnemu".

W świetle powyższego, zdaniem NSA, "należy przyjąć, że:

- jednoczesne (ustawodawca użył w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej spójnika "oraz" między punktami 1 i 2 w art. 8a ust. 1) spełnienie kryteriów "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań

i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia

i życia" jest istotnym argumentem służącym obaleniu domniemania służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań

i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, i tym samym może uprawniać do przyjęcia, że spełniona została przesłanka "szczególnie uzasadnionych przypadków", chyba że w realiach konkretnej sprawy zostanie wykazane, że mimo spełnienia powyższych kryteriów, funkcjonariusz był zaangażowany w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, a zatem brak podstaw, aby przy przyjęciu "szczególnie uzasadnionych przypadków" wyłączać w stosunku do niego unormowania ustawowe odbierające mu prawo niesłusznie nabyte,

- brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r." bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się

do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma - z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - konotacji pejoratywnych. W tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, że wystąpiły

w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań

i funkcji właściwych państwu totalitarnemu".

NSA podkreślał przy tym, że nie każde nawiązanie stosunku prawnego

w ramach służby państwowej wiąże się automatycznie z zindywidualizowanym zaangażowaniem bezpośrednio ukierunkowanym na realizowanie charakterystycznych dla ustroju tego państwa jego zadań i funkcji. Charakteru służby "na rzecz" państwa o określonym profilu ustrojowym nie przejawia ani taka aktywność, która ogranicza się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, bez bezpośredniego zaangażowania w realizację specyficznych - z punktu widzenia podstaw ustrojowych - zadań i funkcji tego państwa, ani tym bardziej taka aktywność, która pozostaje

w bezpośredniej opozycji do zadań i funkcji państwa totalitarnego.

Tożsamej wykładni art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej Naczelny Sąd Administracyjny dokonał m.in. w wyrokach: z dnia 5 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 636/20; z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1411/19; z dnia 12 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1711/19; z dnia 21 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1669/19; z dnia 10 lutego 2021 r. sygn. akt III OSK 3267/21; z dnia 12 maja 2021 r. sygn. akt III OSK 1577/21; z dnia 30 lipca 2021 r. sygn. akt III OSK 1511/21 (publ. CBOSA).

Również w wyroku z dnia 12 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2125/19 (publ. j.w.) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił trafność przedstawionej wyżej wykładni art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej podkreślając, że "dokonana (...) wykładnia przesłanki "osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b", do jakiej odsyła art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, determinuje również wykładnię określonej w tym przepisie przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków". Należy przyjąć, że przesłanka ta obejmując sytuacje pozostające w związku ze służbą wykonywaną

w okresie "służby na rzecz totalitarnego państwa", tj. w granicach wyznaczonych treścią art. 13b w związku z art. 13c ustawy, jest zrealizowana wtedy, gdy postawy osoby objętej zakresem art. 13b w związku z art. 13c ustawy zaopatrzeniowej nie można ocenić pejoratywnie z punktu widzenia standardów demokratycznego państwa prawa, tj. gdy działalność takiej osoby nie charakteryzowała się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, a była aktywnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, co w konsekwencji przesądza o braku uzasadnionych podstaw wyłączania

w stosunku do tej osoby ogólnych zasad ustalania wysokości świadczeń

z zaopatrzenia emerytalnego".

W zaskarżonej decyzji Minister zawarł argumenty na uzasadnienie odmowy wyłączenia stosowania w stosunku do skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, wyjaśniając, że w świetle orzeczenia Sądu z dnia 17 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 165/19, zbytecznym było podejmowanie przez organ powtórnej analizy w obszarze krótkotrwałości i rzetelności pełnienia przez skarżącego służby

na rzecz totalitarnego państwa bowiem ocena prawna wyrażona przez Sąd jest dla organu wiążąca, zaś sformułowanie poglądu sprzecznego z ową oceną, stanowiłoby naruszenie prawa. W konsekwencji Minister doszedł do wniosku, że skarżący spełnia przesłanki, o których mowa w art. 8a ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej,

w postaci krótkotrwałości pełnionej służby przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelności wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., przy czym, zdaniem Ministra, w sprawie nie zaistniał szczególnie uzasadniony przypadek o czym świadczy całokształt służby skarżącego a w szczególności jej charakter przed dniem 31 lipca 1990 r., praca na stanowisku młodszego inspektora Wydziału [...] Służby Bezpieczeństwa Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...],

a także prezentowana przez skarżącego postawa ideologiczna w okresie służby

w strukturach Służby Bezpieczeństwa.

Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach: z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1895/19, z dnia z 21 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1669/19 i z dnia 14 lipca 2020 r. sygn. akt I OSK 2514/19, przepis art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten, objęty ustawowym domniemaniem "służby na rzecz totalitarnego państwa", jest w istocie osobą, która angażowała się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i którego prawa – z tego właśnie względu – świadczenia zostały nabyte niesłusznie

z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego.

Użyty w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej zwrot "ze względu na" ukierunkowuje zatem na pewne istotne okoliczności mogące mieć znaczenie dla ustalenia zaistnienia "szczególnie uzasadnionych przypadków", którymi to okolicznościami są: krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności

z narażeniem zdrowia i życia.

Ustawodawca nie ograniczył się do wskazania kryteriów "krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków

po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", lecz kryteria te powiązał z przesłanką "szczególnie uzasadnionych przypadków", a zatem wyraźnie wyodrębnił przesłankę "szczególnie uzasadnionych przypadków",

co w konsekwencji nie daje podstaw do przyjmowania, że wprowadził do tekstu ustawy nieostry zwrot "szczególnie uzasadnionych przypadków" po to tylko, by utożsamić go z kryteriami "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.,

w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", skoro skutek taki mógłby osiągnąć rezygnując z odwoływania się do "szczególnie uzasadnionych przypadków".

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że w ocenie organu skarżący spełnił kryteria, o których mowa w art. 8a ust. 1 pkt 1

i pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej, nie spełnia natomiast przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", gdyż utożsamiał się z działalnością państwa totalitarnego, świadomie rozpoczął służbę na stanowisku młodszego inspektora ww. Wydziału II i zajmując to stanowisko wykonywał zadania stricte operacyjne i pomimo posiadania wiedzy odnośnie do represyjnego charakteru wykonywanych przez SB zadań w panującym wówczas ustroju totalitarnym, zdecydował się zasilać szeregi ww. formacji. Ponadto, jak podał organ, skarżący raportem z [...] stycznia 1988 r. zwrócił się o skierowanie na studia w Wyższej Szkole Oficerskiej [...] w [...], motywując swoją prośbę chęcią poszerzenia wiedzy

i podniesienia kwalifikacji zawodowych.

W ocenie Sądu organ powołując się na wykładnię art. 8a ustawy zaopatrzeniowej nie dokonał oceny służby skarżącego w aspekcie wskazanym w powołanym wyżej orzeczeniu NSA z dnia 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19. Organ co prawda powołał się na podanie skarżącego z 20 maja 1987 r. stanowiące kartę nr 6 akt IPN, uznając, że samodzielne zgłoszenie się do służby w SB, a także praca na stanowisku młodszego inspektora Wydziału II ww. komórki organizacyjnej SB wykluczają zaistnienie "szczególnie uzasadnionego przypadku" skutkującego możliwością zastosowania art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Jednakże powołanie się jedynie

na fragmenty akt personalnych oraz rozmów funkcjonariuszy SB ze skarżącym jako kandydatem do służby, czy też raport skarżącego z [...] stycznia 1988 r., którym zwrócił się o skierowanie na studia w Wyższej Szkole Oficerskiej w [...], w ocenie Sądu, nie świadczy, że skarżący wykonując swoje zadania służbowe angażował się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji, czy też były to działania nie mające takiego charakteru. Wymaga ponadto odnotowania, że organ nie dokonał oceny obowiązków wykonywanych przez skarżącego podczas misji w [...], do czego był zobowiązany wyrokiem Sądu z dnia 17 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 165/19, a która to ocena winna była być przeprowadzona na potrzeby stwierdzenia, czy w przypadku skarżącego można mówić o zaistnieniu przesłanki określonej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. W pierwotnym rozstrzygnięciu dotyczącym osoby skarżącego, które zostało poddane ocenie Sądu, Minister stwierdził brak dokumentów potwierdzających udział skarżącego w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia, nie odniósł jednak powyższego do osiągnięć w służbie uznawanych za wybitne, czy szczególnie wyróżniające.

Organ nie zbadał również w sposób wystarczający aspektu pracy skarżącego na stanowisku młodszego inspektora Wydziału [...] wspomnianej komórki organizacyjnej. Minister wskazuje w tym kontekście na postawę skarżącego

i charakter ww. służby oraz fakt, że skarżący na własną prośbę wniósł o przyjęcie

do służby w charakterze funkcjonariusza Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...] (por. wniosek personalny z [...] maja 1987 r.). Nie bierze jednak pod uwagę, że zajęcie ww. stanowiska miało miejsce od [...] września 1987 r. do [...] lipca 1990 r., przy czym od [...] października 1988 r. skarżący rozpoczął studia zawodowe w Wyższej Szkole Oficerskiej w [...]. Co istotnie, w związku

z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 10 czerwca 1989 r. w sprawie zniesienia wyższych szkół oficerskich nadzorowanych przez Ministra Spraw Wewnętrznych

z dniem [...] września 1989 r. ww. Wyższa Szkoła Oficerska została zniesiona, a w jej miejsce, z dniem [...] października 1989 r. powstał Wydział Porządku Publicznego

w [...], co w konsekwencji prowadzi do wniosku, iż skarżący spędził w II Wydziale niecały rok. W ocenie Sądu sporządzając uzasadnienie zaskarżonej decyzji, poza negatywnym przedstawieniem struktur Państwa, a także zwróceniem uwagi na pracę w ww. Wydziale II oraz fakt studiowania w ww. Szkole, organ nie wskazał żadnego działania skarżącego zmierzającego w sposób bezpośredni

do umacniania lub budowy państwa totalitarnego, czy naruszenia podstawowych praw i wolności człowieka.

Zdaniem Sądu wnikliwa analiza materiału dowodowego nie pozwala na przyjęcie zindywidualizowanego zaangażowania skarżącego w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań

i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, zwłaszcza że okres służby przed dniem 31 lipca 1990 r. wyniósł w przypadku skarżącego niespełna 3 lata, z czego faktyczne wykonywanie obowiązków w Wydziale II trwało niespełna rok, wziąwszy pod uwagę okres, w którym skarżący odbywał studia. Z akt administracyjnych wynika, że działalność skarżącego w ramach państwa totalitarnego polegała na wykonywaniu zwykłych, standardowych czynności charakterystycznych dla każdej służby publicznej. Ogólne wnioski wywiedzione z faktu świadomej i sumiennej realizacji zadań służbowych świadczą o błędnej interpretacji przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". Prowadzą bowiem do konstatacji, że z regulacji objętej przepisem art. 8a ustawy zaopatrzeniowej mogą skorzystać wyłącznie osoby, które służyły państwu totalitarnemu pod przymusem bądź podjęły (bez zgody przełożonych) współpracę z demokratyczną opozycją. Tymczasem takich funkcjonariuszy nie dotyczy obniżenie uposażenia (vide art. 23c pkt 2 i art. 15c ust. 5 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym).

Na zakończenie należy odnotować, że w dniu [...] września 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów, po rozpoznaniu w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zagadnienia prawnego w sprawie o sygn. akt III UZP 1/20, podjął uchwałę o następującej treści: Kryterium "służby na rzecz totalitarnego państwa", określone w art. 13b ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, powinno być oceniane na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, w tym także na podstawie indywidualnych czynów i ich weryfikacji pod kątem naruszenia podstawowych praw i wolności człowieka.

Wobec zaniechania rozpatrzenia sprawy w sposób zgodny z przedstawioną wyżej wykładnią art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, zachodziła konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji.

Rozpatrując sprawę ponownie organ uwzględni ocenę prawną zawartą

w uzasadnieniu wyroku. Dokona analizy przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" w niniejszej sprawie przy uwzględnieniu wykładni art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej prezentowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w powołanych wyżej orzeczeniach. W związku z tym, wypełniając obowiązki określone w art. 7,

art. 77 § 1 i art. 80 Kpa., organ dokona oceny charakteru służby skarżącego przed dniem 31 lipca 1990 r. Weźmie przy tym pod uwagę stanowisko NSA prezentowane w ww. orzeczeniach akcentujące "indywidualistyczną" wykładnię art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, której istota koncentruje się na potrzebie badania konkretnych spraw określonych indywidualnych osób ze świadomością, że restrykcyjne ustawowe domniemanie "służby na rzecz totalitarnego państwa" zrównuje - w zakresie statusu istotnego z punktu widzenia zaopatrzenia emerytalnego - osoby, które bezpośrednio angażowały się w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, a zatem takie, których postawa z dzisiejszej perspektywy aksjologicznej jest oceniana negatywnie,

z takimi osobami, których aktywność wprawdzie nie pozostawała w bezpośredniej opozycji do zadań i funkcji państwa totalitarnego, jednakże ograniczała się wyłącznie do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma konotacji pejoratywnych.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., orzekł jaksentencji wyroku, o kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a..

-----------------------

19