Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 53/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2005-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: NSA Józef Gach Sędziowie: WSA Bogusław Wolas WSA Maria Zawadzka (spr) Protokolant: Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2005r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 września 2002r Nr [...] w przedmiocie opłaty skarbowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 100,00 zł. ( sto złotych).


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]maja 2002 roku Nr [...] Burmistrz Gminy, działając na podstawie art. 21 § 1 pkt. 1, art. 72 § 1 pkt 1, art. 73 § 1 i § 2 pkt 1 c, art. 207 i art. 210 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa /Dz. U. Nr 137 poz. 926 ze zm./ oraz art. 1 ust. 1 pkt 1d ustawy z dnia 9 września 2000 roku o opłacie skarbowej /Dz. U. Nr 86 poz. 960 ze zm./ odmówił J. P. stwierdzenia nadpłaty opłaty skarbowej w kwocie 833 zł. W uzasadnieniu decyzji organ i instancji stwierdził, iż J. P. zwróciła się w dniu [...] stycznia 2002 roku z wnioskiem o wydanie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w lokalu "B." w K..

Zgodnie z art. 18 ustawy z dnia 26 października 1982 roku o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi /Dz. U. Nr 35 poz. 230 ze zm./ sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia na miejscu lub poza miejscem sprzedaży może być prowadzona tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez właściwego wójta, burmistrza, po zasięgnięciu opinii zarządu gminy. Powyższy wniosek uzyskał pozytywną opinię Zarządu Miejskiego w K. - postanowieniem z dnia [...]lutego 2002 roku Nr [...]. Przedmiotowe zezwolenia podlegają opłacie skarbowej w kwocie 833 zł, która jest opłatą z wydanie zezwolenia, natomiast za korzystanie z tych zezwoleń pobierana jest, nie będąca należnością podatkową, odrębna opłata, określona w art. 11 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, stanowiąca dochód Gmin. Środki te są przeznaczone na prowadzenia działań związanych z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych. Opłata w kwocie 833 zł została przez skarżącą wpłacona w dniu [...] lutego 2002 roku, a opłata za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż alkoholu w kwocie 567,65 zł w dniu [...] lutego 2002 roku.

Przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy oparto się między innymi na wyjaśnieniach Ministerstwa Finansów z dnia [...] stycznia 2002 roku nr [...], piśmie Ministerstwa Finansów z dnia [...] stycznia 2002 roku nr [...] oraz wyjaśnieniu Regionalnej Izby Obrachunkowej z dnia [...] maja 2002 roku.

W odwołaniu J. P. podniosła, iż nie rozumie, na jakiej podstawie Burmistrz Gminy K. od jednych podmiotów gospodarczych prowadzących sprzedaż napojów alkoholowych pobiera opłatę skarbową, a od licznej grupy jej nie pobiera, tym bardziej, że w ościennych gminach województwa śląskiego nie pobiera się takiej opłaty skarbowej.

Decyzją z dnia [...] września 2002 roku Nr Kol. Odw[...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 1 ust. 1pkt Id ustawy o opłacie skarbowej oraz art. 72 § 1 i art. 233 § 1 Ordynacji podatkowej utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdzono, iż zaskarżona decyzja rozstrzyga indywidualną sprawę i badanie prawidłowości rozstrzygnięcia nie może koncentrować się na porównywaniu zaskarżonego orzeczenia z działaniami prowadzonymi w innych sprawach czy też postępowaniami administracyjnymi prowadzonymi przez inne organy w ościennych gminach.

W przedmiotowej sprawie skarżąca wystąpiła w wnioskiem o wydanie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych i zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1d ustawy o opłacie skarbowej, zezwolenia te podlegają jednorazowej opłacie skarbowej, według stawek określonych w załączniku do ustawy. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego organ i instancji prawidłowo zastosował przepisy i wydał poprawną decyzję.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie J. P. domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji, podnosząc, iż zaskarżona decyzja nie rozstrzyga zasadniczych kwestii, a mianowicie, skarżąca w dniu [...]stycznia 2002 roku wystąpiła do Urzędu Gminy K. z wnioskiem o przedłużenie posiadanego zezwolenia na sprzedaż alkoholu nr [...] na 2002 rok, podczas gdy, decyzja omawia problemy związane z wydaniem nowego zezwolenia, a nadto rażąco narusza obowiązujące prawo w zakresie art., 6, 7, 8 i 9 kodeksu postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w całości podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie.

Jednocześnie Izba Skarbowa stwierdziła, iż J. P. wniosła w dniu [...] marca 2005 roku do Urzędu Gminy K. wniosek o zwrot kwoty 833 zł opłaty skarbowej, wpłaconej tytułem wydania zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych i niegdzie, z żadnym piśmie w trakcie postępowania nie wspomniała, iż chodzi jej o zwrot przedmiotowej kwoty wpłaconej z tytułu przedłużenia zezwolenia na sprzedaż alkoholu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie z przyczyn podnoszonych przez skarżącą.

Na wstępie zauważyć należy, iż sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie z uwagi na przepis art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm./, który stanowi, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 poz. 1270/.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia czy opłata za korzystanie z zezwolenia za sprzedaż napojów alkoholowych, przewidziana w art. 111 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2002 r. Nr 147, poz. 1231 ze zm.), jest opłatą o charakterze publicznoprawnym, o której mowa w art. 3 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 86, poz. 960 ze zm.).

Twierdzącej odpowiedzi na to pytanie udzielił w uchwale z dnia [...]maja 2003 roku Nr [...] Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 5 sędziów. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, iż unormowania prawne zawarte w ustawie z dnia 9 września 2000 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 86, poz. 960 ze zm.), regulują zasady wymiaru i poboru daniny publicznej uiszczanej z tytułu czynności urzędowych organów administracji publicznej, a także od niektórych dokumentów. Zakres przedmiotowy opłaty skarbowej został sformułowany w art. 1 ust. 1 i obejmuje w punkcie 1 w sprawach indywidualnych z zakresu administracji publicznej: podania (żądania, odwołania, zażalenia) i załączniki do podań, czynności urzędowe dokonywane na podstawie zgłoszenia lub na wniosek zainteresowanego, zaświadczenia wydawane na wniosek zainteresowanego, zezwolenia (pozwolenia, koncesje) wydawane na wniosek zainteresowanego, a w punkcie 2 także następujące dokumenty: stwierdzające ustanowienie pełnomocnika oraz ich odpisy (wypisy), weksel i dokumenty przewozowe. Zakres ten został rozszerzony również na składane podania i załączniki do podań oraz zaświadczenia wydawane przez inne podmioty niż organy administracji rządowej i samorządowej w wypadku wykonywania przez nie zadań z zakresu administracji publicznej (art. 1 ust. 2 tej ustawy). Wyłączenia z obciążenia opłatą skarbową ustala art. 2 w formie zamkniętego katalogu przypadków odpowiadających przedmiotowemu zakresowi opłaty skarbowej. Wyłączenie to zostało rozszerzone w art. 3 na podania i załączniki do podań, czynności urzędowe, zaświadczenia oraz zezwolenia, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają innym opłatom o charakterze publicznoprawnym lub są od tych opłat zwolnione. Treść przytoczonych przepisów wskazuje, że opłacie skarbowej podlegają zezwolenia ( pozwolenia , koncesje) wydawane na wniosek zainteresowanego (art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. d/), o ile nie podlegają innym opłatom o charakterze publicznoprawnym lub są od tych opłat zwolnione (art. 3).

Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia przedstawionego Sądowi pytania prawnego ma ustalenie charakteru zezwoleń wydawanych w trybie ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. Nr 35, poz. 230 ze zm.) oraz pobieranych opłat, w kontekście zmiany art. 111 ust.1 , wprowadzonej przez art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o zmianie ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. Nr 113, poz. 732). Przed zmianą stanowił on o pobieraniu opłaty "za zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych", po zmianie i obecnie przewiduje, że pobiera się "opłatę za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych".

Istotą każdego zezwolenia jest przyznanie przedsiębiorcom przez organy administracji publicznej uprawnień do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej w określonej formie, rozmiarach i zasadach, co jest wyrazem swoistego ustępstwa na rzecz podmiotu, który je uzyskał (J. Gliniecka: Instrumenty finansowe oddziaływania państwa na zagraniczne podmioty gospodarcze, Gdańsk 1992, s. 39). Z kolei koncesja to wydawany na podstawie odpowiednich przepisów akt administracyjny, przyznający uprawnienie do prowadzenia działalności gospodarczej zastrzeżonej prawnie państwu (B. Jaworska-Dębska: Charakter prawny koncesji na działalność gospodarczą, "Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego" 1994, nr 4, s. 18).

Rozróżnienie to znalazło wyraz w przepisach ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.). W art. 4 pkt 1 i 2 tej ustawy ustawodawca zdefiniował pojęcia "organ koncesyjny" i "organ zezwalający", w art. 14-26 sformułował przepisy dotyczące koncesjonowania działalności gospodarczej, a w art. 27-34 przepisy dotyczące zezwoleń na wykonywanie działalności gospodarczej. Ustanowił przy tym w art. 27, że uzyskania zezwolenia wymaga wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie określonym w przepisach odrębnych ustaw. Oczywiste więc jest, że zezwolenia są wydawane na wykonywanie działalności gospodarczej, co jest równoznaczne z korzystaniem z zezwolenia udzielonego na wykonywanie działalności objętej zezwoleniem w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej. Znajduje to odzwierciedlenie w treści art. 18 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, który stanowi, że sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży może być prowadzona tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na lokalizację punktu sprzedaży. Podobnie w art. 9 ust. 1 tej ustawy wprowadzono obowiązek uzyskania zezwolenia na obrót hurtowy w kraju napojami alkoholowymi.

Na wstępie rozważań dotyczących kwestii charakteru opłat pobieranych w związku z udzieleniem zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych trzeba ponownie sięgnąć do ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.) - do jej art. 34. Ten artykuł stanowi, że za wydanie zezwolenia oraz promesy zezwolenia pobiera się opłatę skarbową, chyba, że przepisy innych ustaw stanowią inaczej (ust. 1). Przepis ten zatem ustanawia generalną zasadę poboru opłaty skarbowej za wydanie zezwolenia, o ile przepisy innych ustaw nie stanowi ą inaczej. Wysokość opłaty skarbowej za wydanie zezwolenia oraz za wydanie promesy określaj ą przepisy o opłacie skarbowej (ust. 2).

(...) Artykuł 11 1 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi jednoznacznie przewidywał pobieranie opłaty za "zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych". Ustawą z dnia l sierpnia 1997 r. o zmianie ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. Nr 113, poz. 732) przepis ten zmieniono, wprowadzając określenie opłaty "za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych". W dalszej części przepisu art. 111 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi jest mowa o obowiązku wnoszenia opłaty, o której mowa w ustępie 1, "w każdym kolejnym roku kalendarzowym objętym zezwoleniem" (ust. 4), uiszczania jej "w wysokości proporcjonalnej do okresu ważności zezwolenia, z tym że pierwsza opłata wnoszona jest przed wydaniem zezwolenia" (ust. 5). Już z kontekstu przepisów całego art. 11 tej ustawy wynika, że "korzystanie" z zezwolenia jest nierozłącznie związane z "wydaniem" samego zezwolenia, zwłaszcza że pierwsza opłata jest wymagana przed wydaniem zezwolenia. Trudno przyjąć, by ustawa przewidywała podwójne, obciążenie opłatami wnoszonymi do gminy: z jednej strony za wydanie zezwolenia, z drugiej za korzystanie z tego samego zezwolenia. Tezę tę potwierdza art. 18 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, który stanowi, że "sprzedaż napojów alkoholowych (...) może być prowadzona tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez właściwego wójta lub burmistrza (prezydenta miasta), po zasięgnięciu opinii zarządu gminy".

Dotychczasowe rozważania prowadzą do wniosku, że opłaty pobierane na podstawie art. 11 1 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi są opłatami de facto za wydanie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, ponieważ istotą każdego zezwolenia jest przyznanie przedsiębiorcy przez organ administracji publicznej uprawnień do podejmowania i prowadzenia określonej działalności gospodarczej, co musi być utożsamiane z korzystaniem z zezwolenia. Nie ulega przy tym wątpliwości, że są to opłaty o charakterze publicznoprawnym, o których mowa w art. 3 ustawy o opłacie skarbowej. Okoliczność ta ma istotne znaczenie, ponieważ tylko taka opłata, nie będąca jednocześnie opłatą skarbową, skutecznie wyłącza obowiązek poniesienia opłaty skarbowej od podań, załączników do podań, czynności urzędowych, zaświadczeń oraz zezwoleń. W tym zakresie pomocne mogą być uwagi Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 10 grudnia 2002 r. sygn. akt P. 6/02 (OTK 2002, nr 7, poz. 91) wskazał: (...) "W klasycznej postaci opłaty odznaczają się pełną ekwiwalentnością, co oznacza, że wartość świadczenia administracyjnego odpowiada wysokości pobranej opłaty (...). Oprócz tego (...) są także - jak podatki - świadczeniami pieniężnymi, powszechnymi, bezzwrotnymi, ustalanymi jednostronnie przez państwo. (...) Opłaty publiczne pobierane są zawsze w związku z określonym, konkretnym działaniem organów państwa (samorządu terytorialnego)".

(...) Skoro opłata pobierana na podstawie art. 111 ust. l ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi jest opłatą za wydanie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, czyli opłatą za podejmowanie działań przez organ administracji samorządowej, to oczywiste jest, iż zastępuje opłatę skarbową od wydanego zezwolenia. Zgodnie zatem z art. 3 ustawy o opłacie skarbowej zezwolenie obciążone inną opłatą o charakterze publicznoprawnym nie podlega już opłacie skarbowej.1

Z powyższych względów Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) uznał, iż zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy i orzekł jak w sentencji wyroku.