Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 1328/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2011-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 59 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 70 par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Rzepecka Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.) Sędzia WSA Krystyna Skowrońska - Pastuszko Protokolant Sekretarz sądowy Alicja Rakiej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2011 r. sprawy ze skargi M.T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Go 1328/10

U Z A S A D N I E N I E

Zaskarżonym postanowieniem z [...] października 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] kwietnia 2010r. umarzające postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku skarżącej M.T., na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wydanych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, dotyczących zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych.

Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny sprawy.

W dniu [...] marca 2003 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wystawił tytuł wykonawczy Nr [...], obejmujący zobowiązanie podatkowe M.T. z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1997 r., a w dniu [...] grudnia 2003 r. - tytuł wykonawczy Nr [...], obejmujący zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998 r.

wskazane tytuły wykonawcze organ podatkowy przekazał Naczelnikowi Urzędu Skarbowego do wykonania w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W dniu [...] kwietnia 2003 r. tytuł wykonawczy Nr [...] przydzielony został do służby poborcy skarbowemu, który tego samego dnia doręczył jego odpis Zobowiązanej, sporządzając jednocześnie protokół o stanie majątkowym;

W dniu [...] października 2006 r. tytuł wykonawczy Nr [...] został przydzielony do służby poborcy skarbowemu., który tego samego dnia doręczył jego odpis Zobowiązanej, sporządzając jednocześnie protokół o stanie majątkowym.

Zawiadomieniem Nr [...] z dnia [...] czerwca 2008r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności Pani M.T. z tytułu nadpłaty wynikającej z zeznania podatkowego za 2007r., złożonego w Urzędzie Skarbowym. Skutek doręczenia powyższego zawiadomienia o zajęciu w trybie art. 43 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego nastąpił w dniu 15 lipca 2010 r.

W dniu [...] października 2003 r. organ egzekucyjny skierował do Banku zawiadomienie nr [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego. Powyższy środek egzekucyjny okazał się jednak nieskuteczny.

Przedmiotowa należność została następnie zabezpieczona hipoteką przymusową na nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą nr [...].

W dniu [...] czerwca 2008 r., na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] poborca skarbowy pobrał kwotę 198,00 zł., którą zaliczył na koszty egzekucyjne.

Pismem z dnia [...] stycznia 2009 r. M.T., reprezentowana przez adwokata - A.J. wystąpiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego, działając na podstawie art. 59 § 3 i 4 w zw. z art. 59 §1 pkt 2,3,7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego m. in. na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] z dnia [...] marca 2003 r. oraz nr [...] z dnia [...] grudnia 2003 r.

Uzasadniając swoje stanowisko skarżąca wskazała, że tytuł wykonawczy nr [...] wystawiony został na podstawie decyzji organu pierwszej instancji Nr [...] z dnia [...] marca 2003 r., która w toku kontroli instancyjnej została uchylona w części decyzją Izby Skarbowej Nr [...] z dnia [...] lipca 2003 r., określającą zobowiązanie podatkowe na kwotę 15 190,50 zł. Wskazując na powyższą okoliczność wywiodła, że wobec zaniechania przez wierzyciela obowiązku zaktualizowania tytułu wykonawczego wskazuje on nieprawidłową podstawę prawną egzekwowanego obowiązku, a poza tym określa zawyżoną wysokość egzekwowanego obowiązku, bowiem zawyżona należność główna ma wpływ na wysokość odsetek oraz kosztów egzekucyjnych. Podniosła ponadto, że tytuł wykonawczy nie wskazuje okresów wyłączonych z naliczania odsetek od zaległości podatkowych, co również ma wpływ na wysokość egzekwowanego obowiązku. Wskazywała również, że w rozważanej sprawie postępowanie egzekucyjne było prowadzone w okresie wstrzymania wykonania decyzji stanowiącej podstawę prawną obowiązku, wynikającego z nierozpoznania odwołania od tej decyzji w terminie 2 miesięcy. Nadto podniosła, że tytuł wykonawczy doręczony został w dniu 25 kwietnia 2003 r. osobiście radcy prawemu - D.Ś. w siedzibie organu, co wprost stwierdza przedmiotowy tytuł wykonawczy. Zdaniem skarżącej powyższa okoliczność przesądza, że w sprawie nie doszło do skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego, bowiem radca prawny nie posiadał umocowania do reprezentowania skarżącej w toku postępowania egzekucyjnego.

W zakresie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. skarżąca podniosła, że doręczenie odpisu tytułu wykonawczego do rak zobowiązanej nastąpiło w dniu [...] października 2006 r., co oznacza, iż wszczęcie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego nastąpiło już po upływie terminu przedawnienia objętego nim zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998 r.

Postanowieniem z [...] kwietnia 2010 r. organ I instancji, działając m. in. na podstawie art. 59 § 3, art. 59 § 1 pkt 2, 3 i 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone z majątku skarżącej na podstawie wskazanych powyżej tytułów wykonawczych.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ stwierdził, że zobowiązania podatkowe objęte tytułami wykonawczymi Nr [...] z dnia [...] marca 2003 r. oraz Nr [...] z dnia [...] grudnia 2003r. wygasły wskutek przedawnienia, bowiem bieg terminu przedawnienia tych zobowiązań nie został przerwany, a Naczelnik Urzędu Skarbowego poinformował o wykreśleniu hipotek przymusowych zabezpieczających ww. zobowiązania podatkowe. Odnosząc się natomiast do zarzutu jakoby w tytule wykonawczym Nr [...] wskazano wadliwą podstawę prawną obowiązku, organ egzekucyjny stwierdził, że wobec wydanej w trakcie toczącego się postępowania egzekucyjnego decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w kwocie niższej niż w decyzji wskazanej w pozycji 30 ww. tytułu wykonawczego, wierzyciel zobligowany był dokonać aktualizacji tytułu wykonawczego, stosownie do zasad wynikających z § 9 ust. 1b rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Niemniej jednak w ocenie organu egzekucyjnego ww. okoliczności mogą być rozpatrywane wyłącznie w kontekście wad tytułu wykonawczego, które z kolei mogłyby podlegać ocenie w trybie zarzutów na postępowanie egzekucyjne, a nie w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem skarżącej o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Skarżąca nie zgodziła się z powyższym rozstrzygnięciem i wniosła na nie zażalenie, wskazując w nim, że radca prawny D.Ś. nigdy nie reprezentował skarżącej w toku jakichkolwiek postępowań przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego , a do akt egzekucyjnych nigdy nie było składane pełnomocnictwo zgodnie z art. 33 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w tym zakresie podniosła zarzut braku skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], wskutek doręczenia radcy prawnemu odpisu ww. tytułu wykonawczego.

Zarzuciła dalej że pierwotnie wskazana w tytule wykonawczym data potwierdzenia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego została poddana przeróbkom w ten sposób, że z początkowo wpisanej daty [...].06.2003 r. uczyniono zapis [...].04.2003 r., przy czym wskazane poprawki nie zostały w żaden sposób parafowane, ani wyjaśnione. Zauważyła ponadto, że dzień [...] kwietnia 2003 r. przypadał na sobotę - dzień wolny od pracy, a sporządzenie protokołu o stanie majątkowym stanowi czynność egzekucyjną, która może zostać podjęta dopiero w skutecznie wszczętym postępowaniu egzekucyjnym.

Nie zgodziła się także z poglądem organu egzekucyjnego, jakoby wskazanie nieaktualnej decyzji w tytule wykonawczym mogło zostać poddane merytorycznej ocenie wyłącznie w trybie zarzutów na postępowanie egzekucyjne, nie zaś w postępowaniu o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym. Wywiodła przy tym, że skoro każdy tytuł wykonawczy stanowi podstawę prawną odrębnego postępowania egzekucyjnego, to w odniesieniu do każdego z tytułów wykonawczych objętych zaskarżonym postanowieniem organ egzekucyjny winien wydać osobne orzeczenia.

Powyższe zażalenie Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem Nr [...] z dnia [...] maja 2010 r. przekazał wraz aktami sprawy Dyrektorowi Izby Skarbowej, który postanowieniem z [...] października 2010r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Organ odwoławczy uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że zgodnie z brzmieniem art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postępowanie egzekucyjne umarza się:

1. jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania,

2. jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał,

3. jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa,

4. gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego,

5. jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny,

6. w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego,

7. jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu,

8. jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania,

9. na żądanie wierzyciela,

10. w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

W myśl art. 59 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu. Przepis § 5 powołanego artykułu przewiduje natomiast, że na postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego przysługuje zażalenie zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym.

W świetle ustalonego stanu faktycznego i prawnego rozważanej sprawy Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym nr [...] z dnia [...] marca 2003 r. wygasł w wyniku przedawnienia, obligując organ egzekucyjny do umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego. Wskazany tytuł wykonawczy wystawiony został bowiem w celu dochodzenia z majątku skarżącej zaległości podatkowej z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1997 r., która stosownie do brzmienia art. 70 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa przedawniała się z końcem 2003 r. Fakt, iż przed ww. datą nie zastosowano skutecznie środka egzekucyjnego skutkował natomiast upływem terminu przedawnienia ww. zobowiązania podatkowego w dniu 31 grudnia 2010 r. Przedmiotowe należności pozostawały jednak zabezpieczone hipoteką przymusową na nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą KW Nr [...]. Organ wskazał, że w myśl art. 70 § 8 powołanej ustawy, zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteka nie ulegają przedawnieniu jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki. W świetle powyższego począwszy od dnia 1 stycznia 2004 r. egzekucja w omawianej sprawie mogła być prowadzona wyłącznie z nieruchomości objętej hipoteką przymusową. Z akt sprawy wynika natomiast, iż organ egzekucyjny nie dokonał zajęcia nieruchomości, a Sąd Rejonowy, działając na wniosek Wierzyciela - Naczelnika Urzędu Skarbowego w dniu [...] sierpnia 2010 r. wykreślił hipotekę przymusową. Powyższe zaś doprowadziło do sytuacji, w której egzekwowaną należność należało uznać za przedawnioną.

Odnosząc się natomiast do pozostałych zarzutów organ II instancji stwierdza, że w świetle obowiązujących przepisów prawa ustanowienie pełnomocnika następuje poprzez złożenie do akt sprawy stosownego pełnomocnictwa. Ustanowienie pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym następuje we wskazany powyżej sposób, jednakże dopiero po doręczeniu odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanemu. W rozważanej sprawie doręczenie zobowiązanej odpisu tytułu wykonawczego Nr [...] z dnia [...] marca 2003 r. potwierdził natomiast radca prawny - D.Ś., a sporządzony tego samego dnia protokół o stanie majątkowym zobowiązanej - podpisała osobiście M.T.. Z treści przedmiotowego tytułu wykonawczego wynika ponadto, że w dniu [...] kwietnia 2003r. był on przydzielony do służby poborcy skarbowemu. W świetle tych okoliczności organ odwoławczy za uzasadnione uznał twierdzenia organu egzekucyjnego o podjęciu przez poborcę skarbowego w dniu [...] kwietnia 2003r. czynności zmierzających do wszczęcia postępowania egzekucyjnego bezpośrednio wobec skarżącej w obecności radcy prawnego – D.Ś.. W ocenie organu okoliczność potwierdzenia przez D.Ś. doręczenia odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanej pozostaje jednak bez wpływu na sposób rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Dla konieczności umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego decydujące jest bowiem to, że w postępowaniu egzekucyjnym podejmowane były czynności egzekucyjne, co oznacza, że pomimo wadliwego doręczenia odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanej postępowanie egzekucyjne w omawianej sprawie było prowadzone. W związku z zarzutem zaniechania przez wierzyciela obowiązku zaktualizowania przedmiotowego tytułu wykonawczego organ stwierdził natomiast, że ww. uchybienie mogłoby zostać wyeliminowanie poprzez wystawienie zaktualizowanego tytułu wykonawczego i doręczenie jego odpisu zobowiązanej. Niemniej jednak wobec konieczności umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie egzekwowanego obowiązku, ww. działanie należy uznać za zbędne.

Mając natomiast na uwadze zarzuty w zakresie "przeróbek" dotyczących daty doręczenia zobowiązanej odpisu tytułu wykonawczego organ drugiej instancji zauważył, że dzień [...] kwietnia 2003 r. przypadał na piątek, a nie na sobotę, jak wskazano w zażaleniu.

Dokonując oceny w zakresie okoliczności mających wpływ na umorzenie postępowania egzekucyjnego objętego tytułem wykonawczym nr [...] z dnia [...] grudnia 2003 r., obejmującego zobowiązanie podatkowe skarżącej z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998 r. organ II instancji stwierdził, że upływ terminu przedawnienia przedmiotowego zobowiązania podatkowego, stosownie do art. 70 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa przypadał na dzień 31 grudnia 2004 r. Przedmiotowe zobowiązanie podatkowe pozostawało natomiast zabezpieczone hipoteką przymusową do dnia [...] sierpnia 2003 r. W świetle powyższego doręczenie odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanej w dniu [...] października 2006 r., czyli już po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, mogłoby zatem zmierzać wyłącznie do wszczęcia egzekucji z nieruchomości, stosownie do art. 70 § 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W omawianej sprawie organ egzekucyjny nie przystąpił jednak do egzekucji z nieruchomości, a wykreślenie hipoteki przymusowej w dniu [...] sierpnia 2010 r. spowodowało obowiązek umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie egzekwowanego obowiązku. W przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym nie zastosowano bowiem skutecznie środka egzekucyjnego.

Organ odwoławczy podkreślił jednocześnie, że okoliczność rozstrzygnięcia jednym postanowieniem sprawy wszczętej podaniem w sprawie umorzenia postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] z dnia [...] marca 2003 r. oraz [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. znajduje uzasadnienie w brzmieniu art. 62 ustawy Kodeks postępowania egzekucyjnego, który stanowi, że w sprawach, w których prawa lub obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej i w których właściwy jest ten sam organ administracji publicznej, można wszcząć i prowadzić jedno postępowanie dotyczące więcej niż jednej strony.

Postanowienie organu odwoławczego zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono wadliwe przeprowadzenie postępowania nadzorczego, a tym samym wyjaśnienie sprawy w sposób nie uwzględniający szeregu istotnych okoliczności faktycznych i prawnych, w tym rażących naruszeń przepisów obowiązującego prawa, na każdym etapie postępowania.

Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie w całości postanowień organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżąca wskazała, że organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne z uwagi na przedawnienie obowiązku, pomijając okoliczności faktyczne i prawne świadczące o tym, że zanim doszło do przedawnienia obowiązku postępowanie egzekucyjne podlegało umorzeniu jako niedopuszczalne.

Podniosła, że organ egzekucyjny, którym w rozważanej sprawie był Naczelnik Urzędu Skarbowego w sposób nieuprawniony dołączył do akt postępowania egzekucyjnego pełnomocnictwo udzielone radcy prawnemu, D.Ś. do reprezentowania skarżącej w postępowaniu podatkowym toczącym się przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego . W ocenie skarżącej doręczenie odpisu tytułu wykonawczego Nr [...] z dnia [...] marca 2003 r. D.Ś., a nie zobowiązanej, skutkuje niedopuszczalnością postępowania egzekucyjnego. Skarżąca podnosi tym samym, że "zaniedbania organu egzekucyjnego skutkujące w pierwszej kolejności niedopuszczalnością egzekucji finalnie doprowadziły do przedawnienia zobowiązania podatkowego za 1997r. na zasadach ogólnych z dniem [...].12.2003r. Dotychczasowe rozstrzygnięcia w żaden sposób nie uwzględniają powyższej okoliczności, co stanowi o ich wadliwości. Organ egzekucyjny nie miał więc prawa pobrać kwoty 198,00 zł, albowiem postępowanie egzekucyjne nie toczyło się, co więcej pobranie tej kwoty nastąpiło po upływie blisko 5 lat ([...].06.2008 r. od przedawnienia zobowiązania za 1997 r. ([...].12.2003 r.)".

Niezależnie od powyższego, w odniesieniu do ww. tytułu wykonawczego skarżąca podniosła, że organ wskazywał błędną podstawę prawną egzekwowanego obowiązku. Zarzuciła, że orzeczenie nr [...], z którego wynikać miał rzekomo określony nim obowiązek, nie funkcjonuje w obrocie prawnym, bowiem wierzyciel wydał decyzję nr [...] z dnia [...] marca 2003 r. i ta decyzja winna być wskazana w treści tytułu wykonawczego.

Skarżąca odniosła się również do kwestii dotyczących ustanowienia hipoteki przymusowej zabezpieczającej należność objętą przedmiotowym tytułem wykonawczym, podnosząc, iż wpisu dokonał organ egzekucyjny, a nie wierzyciel na podstawie wystawionych z przekroczeniem kompetencji odpisów tytułów wykonawczych. Zdaniem skarżącej fakt, że zarzuty dotyczące działania organu egzekucyjnego, zmierzające do ustanowienia hipoteki, nie zostały ocenione przez organ odwoławczy, oznacza, że "sprawa nie została rozpatrzona w sposób kompleksowy". Skarżąca wskazuje przy tym, iż ,jak dotąd nie podjęto żadnych kroków prawnych w stosunku do osób winnych zaistniałego stanu rzeczy".

Nadto wskazała, że organ egzekucyjny nie ustosunkował się do wszystkich zarzutów wywiedzionych we wniosku z dnia [...] stycznia 2009 r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W kwestii prowadzenia egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] marca 2003 r. podkreśla, iż organ egzekucyjny uchylił się od dokonania oceny okoliczności sprawy w kontekście art. 59 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stwierdzając, że zarzuty w zakresie treści tytułu wykonawczego mogłyby podlegać ocenie wyłącznie w trybie art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 33 pkt 10 tej ustawy. Skarżąca zarzuca, iż organ egzekucyjny nie ustosunkował się również do zarzutu prowadzenia egzekucji w okresie wstrzymania wykonania decyzji z mocy prawa, zarzutu nieskutecznego doręczenia odpisu tytułu wykonawczego oraz braku skutecznego zastosowania środka egzekucyjnego. Wskazane okoliczności, zdaniem skarżącej przesądzają o jej wadliwym rozstrzygnięciu, także w zakresie niesłusznie pobranej kwoty 198,00 zł.

W zakresie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. skarżąca wskazuje natomiast, że doręczenie odpisu tytułu wykonawczego po upływie terminu przedawnienia uzasadniało umorzenie egzekucji na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który znajduje zastosowanie w przypadku niedopuszczalności egzekucji. Zauważa przy tym, że postępowanie egzekucyjne zmierzające do zaspokojenia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998 r., prowadzone było na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] marca 2003 r., a następnie, jeszcze przed jego umorzeniem - na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. Zdaniem skarżącej powyższa okoliczność nie została rozpoznana przez organ drugiej instancji, czyniąc zaskarżone postanowienie wadliwym.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę należało oddalić jako nie mającą usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustrojów sądów powszechnych (Dz. U nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość miedzy organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i miedzy tymi organami a organami administracji rządowej ( § 1).

Kontrola, o której mowa sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( § 2 ). Oznacza to, że w badaniu w postępowaniu sądowo-administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.

Dodać również należy, że stosownie do art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. ), zwaną dalej P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z przepisu tego wynika, że niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze sąd z urzędu bada, czy nie nastąpiło naruszenie prawa materialnego lub procesowego skutkujące koniecznością usunięcia zaskarżonego aktu z obrotu przez jego uchylenie lub stwierdzenie nieważności.

Dokonana w tak zakreślonych ramach kontrola zaskarżonego postanowienia, pod względem jej zgodności z prawem pozwala na przyjęcie, że jest ono zgodne z prawem.

Organy obu instancji, jako podstawę prawną umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do majątku skarżącej, wskazały art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 ze zm.). W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym nr [...] z dnia [...] marca 2003 r. wygasł w wyniku przedawnienia, obligując organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wskazany tytuł wykonawczy wystawiony został bowiem w celu dochodzenia z majątku skarżącej zaległości podatkowej z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1997 r., która stosownie do brzmienia art. 70 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa przedawniała się z końcem 2003 r. Przy czym, jak podkreślił organ fakt, iż przed ww. datą nie zastosowano skutecznie środka egzekucyjnego, skutkował upływem terminu przedawnienia ww. zobowiązania podatkowego w dniu [...] grudnia 2010 r.

Podkreślono również, że przedmiotowe należności pozostawały zabezpieczone hipoteką przymusową na nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą KW Nr [...]. Organ wskazał, że w myśl art. 70 § 8 powołanej ustawy, zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteka nie ulegają przedawnieniu jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki. W świetle powyższego począwszy od dnia [...] stycznia 2004 r. egzekucja w omawianej sprawie mogła być prowadzona wyłącznie z nieruchomości objętej hipoteką przymusową. Jednak z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny nie dokonał zajęcia nieruchomości, a Sąd Rejonowy , działając na wniosek Wierzyciela - Naczelnika Urzędu Skarbowego w dniu [...] sierpnia 2010 r. wykreślił hipotekę przymusową. Ta okoliczność obligowała organy do stwierdzenia, że egzekwowaną należność uznać należało za przedawnioną.

Dokonując oceny przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego objętego tytułem wykonawczym nr [...] z dnia [...] grudnia 2003 r., obejmującego zobowiązanie podatkowe skarżącej z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998 r. organ II instancji wskazał w uzasadnieniu postanowienia, że upływ terminu przedawnienia przedmiotowego zobowiązania podatkowego, stosownie do art. 70 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa przypadał na dzień [...] grudnia 2004 r. Przedmiotowe zobowiązanie podatkowe pozostawało natomiast zabezpieczone hipoteką przymusową do dnia [...] sierpnia 2003 r. W świetle powyższego doręczenie odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanej w dniu [...] października 2006 r., czyli już po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, mogłoby zatem zmierzać wyłącznie do wszczęcia egzekucji z nieruchomości, stosownie do art. 70 § 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W omawianej sprawie organ egzekucyjny nie przystąpił jednak do egzekucji z nieruchomości, a wykreślenie hipoteki przymusowej w dniu [...] sierpnia 2010 r. spowodowało obowiązek umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie egzekwowanego obowiązku. W przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym nie zastosowano bowiem skutecznie środka egzekucyjnego.

Stanowisko organów w zakresie przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego w omawianym zakresie uznać należy za prawidłowe i uzasadnione. Stosownie bowiem do art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał.

Jako przyczynę wygaśnięcia obowiązku można wskazać w omawianym zakresie przedawnienie, które wiąże się z umarzającym działaniem czasu. Przedawnienie zobowiązań podatkowych reguluje art. 70 Ordynacji podatkowej. Wskazać należy, że stosownie do art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Oznacza to, że zastosowanie środka egzekucyjnego oraz zawiadomienie o tym podatnika są to dwie przesłanki, które muszą wystąpić, aby nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia.

Skoro zatem organy podatkowe ustaliły, że w sprawie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego, ponieważ nie nastąpiło skuteczne przerwanie jego biegu wskutek zastosowania środka egzekucyjnego oraz zawiadomienia o tym podatnika, to tym samym zobligowane były do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (por. wyrok WSA z 29 kwietnia 2010 r. sygn. akt III SA/Wa 1489/09 Lex nr 590819).

Na powyższą ocenę nie mają wpływu zarzuty podniesione w skardze przez skarżącą. Ewentualne, inne wskazane w skardze uchybienia organów nie mogą mieć bowiem z przyczyn wskazanych powyżej, wpływu na sposób, podstawę, umorzenia postępowania egzekucyjnego. W omawianej sytuacji przedawnienie zobowiązania podatkowego stanowiło bowiem najdalej idącą przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Z tych też przyczyn oraz na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd oddalił skargę.

/-/ J. Niedzielski /-/ A. Rzepecka /-/ K. Skowrońska-Pastuszko