Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 365/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 8 pkt 1 lit. c, art. 11 ust. 1, art. 22
journal: Dz.U. 1997 nr 28 poz 153
law: Ustawa z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym.
article: art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 12 ust. 1, art. 24 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 45 poz 391
law: Ustawa z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia.
article: art. 14a ust. 1, ust. 3, ust. 5
journal: Dz.U. 2007 nr 155 poz 1095
law: Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - tekst jednolity
article: art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 69 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.
article: art. 11 ust. 3, art. 13 pkt 4
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska Kuraszkiewicz (spr.) Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2010 r. sprawy ze skargi N. S. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata L. K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złote tytułem 22 % podatku VAT tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.


UZASADNIENIE

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (nazywany dalej: Prezesem NFZ) decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. Nr [...], na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm., nazywanej dalej: "ustawą o świadczeniach") oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania, wniesionego w dniu [...] października 2009 r. przez N. S. (nazywanego dalej skarżącym) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (nazywany dalej: Dyrektor [...]ONFZ) z dnia [...] września 2009 r. Nr [...] stwierdzającą objęcie skarżącego obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 30 listopada 2007 r.

Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Pismem z dnia [...] kwietnia 2009 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w [...] zwrócił się do Dyrektora [...]ONFZ z wnioskiem o wydanie decyzji dotyczącej ustalenia obowiązku i okresu podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej przez skarżącego.

Rozpatrując ww. wniosek Dyrektor [...]ONFZ decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. Nr [...] stwierdził, że skarżący objęty był obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, zarejestrowanej pod nr [...] w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 22 grudnia 2008 r.

Od wspomnianej decyzji skarżący wniósł odwołanie do Prezesa NFZ, który decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. Nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Dyrektora [...].

Dyrektor [...]ONFZ decyzją z dnia [...] września 2009 r. Nr [...] na podstawie art. 107 ust. 5 pkt 16 i art. 109 ustawy o świadczeniach, art. 8 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 ze zm.) obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r. oraz art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 z późn. zm.) obowiązującej do dnia 30 września 2004 r., oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach, stwierdził objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym skarżącego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 30 listopada 2007 r.

Skarżący pismem z dnia [...] października 2009 r. złożył odwołanie, wnosząc o wyłączenie jego osoby z obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego w okresach, w których nastąpiło zgłoszenie zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej z powodu złego stanu zdrowia: od dnia 31 maja 2003 r. do dnia 1 marca 2004 r., od dnia 26 sierpnia 2004 r. do dnia 1 grudnia 2004 r., od dnia 29 września 2005 r. do dnia 1 grudnia 2005 r. Skarżący podkreślił, że zaprzestanie wykonywania działalności gospodarczej polegającej głównie na handlu warzywami i owocami na targowisku każdorazowo zgłaszał do Urzędu Skarbowego w [...] oraz do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...], otrzymując od wymienionych instytucji zapewnienia, że nie jest zobowiązany do opłacania składek.

Zdaniem skarżącego, niezasadne było nazywanie przez organ zaprzestania wykonywania działalności przerwą w jej prowadzeniu.

Skarżący nie zgodził się również z powołanym w decyzji wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt VII SA/Wa 1374/08, w którym podano, że faktyczne niewykonywanie działalności gospodarczej w czasie oczekiwania na kolejne zamówienie lub w czasie ich poszukiwania, nie oznacza zaprzestania prowadzenia takiej działalności i nie powoduje uchylenia obowiązku ubezpieczenia społecznego. Skarżący podkreślił, że handel obwoźny na straganie jest sprzedażą towarów dla różnych klientów. Nie można go zatem nazywać usługą, tym bardziej, że skarżący nie oczekiwał na zlecenie czy zamówienie, celem wykonania złożonej usługi. Czasowe zaprzestanie wykonywania działalności handlowej związane jest głównie z utratą stałego miejsca sprzedaży oraz klientów.

Prezes NFZ decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...]ONFZ, podtrzymując stanowisko i argumentację zawarte w decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu Prezes NFZ podał, że w okresie objętym decyzją I instancji miały zastosowanie przepisy trzech kolejnych ustaw, tj. art. 8 pkt 1 lit. c) i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 12 ust. 1 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) i art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, które w związku z art. 8 ust. 6 pkt 1 i art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 z późn. zm., dalej nazywaną: "ustawą o systemie ubezpieczeń"), obejmowały obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych - od dnia rozpoczęcia do dnia zaprzestania wykonywania takiej działalności.

W ocenie Prezesa NFZ, czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego tych osób, a więc także ubezpieczeniem zdrowotnym, jest tożsamy z czasem prowadzenia działalności gospodarczej w oparciu o przepisy o działalności gospodarczej lub inne przepisy szczególne.

Z zaświadczenia z dnia [...] kwietnia 2009 r. wydanego przez Prezydenta Miasta [...] wynika, że skarżący z dniem 20 września 1995 r. rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej zarejestrowanej w ewidencji działalności Urzędu Miasta [...], nr wpisu [...], której przedmiotem była sprzedaż detaliczna prowadzona na straganach i targowiskach. Z dniem 23 grudnia 2008 r. działalność została wykreślona z ewidencji działalności gospodarczej, co potwierdza Decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. Nr [...].

Organ zauważył, że we wskazanym okresie obowiązywały również kolejno trzy ustawy określające zasady podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, zawierające podobne unormowania: w art. 8 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324 z późn zm.) obowiązującej do dnia 31 grudnia 2000 r., w art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 z późn. zm.) i w art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 z późn. zm.), w których dopuszczono możliwość podjęcia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną dopiero po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej (wg pierwszej ustawy - po zgłoszeniu działalności do takiej ewidencji).

Przy określeniu znaczenia pojęć "rozpoczęcie" i "zakończenie (zaprzestanie) wykonywania" działalności gospodarczej zasadnicze znaczenie należy przypisać wyżej wymienionym ustawom: o działalności gospodarczej, Prawo działalności gospodarczej oraz o swobodzie działalności gospodarczej.

Zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy Prawo działalności gospodarczej, przedsiębiorca będący osobą fizyczną może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Natomiast stosownie do treści art. 7e ust. 1 pkt 1 Prawo działalności gospodarczej, który jest odpowiednikiem uchylonego z dniem 1 stycznia 2004 r. art. 88e ustawy o działalności gospodarczej, zawiadomienie o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę - osobę fizyczną - powoduje wykreślenie powyższego wpisu z ewidencji działalności gospodarczej.

Natomiast zgodnie z treścią art. 14 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym albo w Ewidencji Działalności Gospodarczej, zwanej dalej "ewidencją".

Jednocześnie w myśl art. 33 ust. 1 pkt 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, przedsiębiorca jest obowiązany złożyć wniosek o wykreślenie w terminie 7 dni od dnia trwałego zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej.

Z pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. wynika, że skarżący złożył następującą dokumentację zgłoszeniowo -wyrejestrowującą:

- zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego od dnia 1.01.1999 r.,

- wyrejestrowanie z ubezpieczenia zdrowotnego od dnia 31.05.2003 r.,

- zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego od 1.03.2004 r.,

- wyrejestrowanie z ubezpieczenia zdrowotnego od dnia 26.08.2004 r.,

- zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego od 1.12.2004 r.,

- wyrejestrowanie z ubezpieczenia zdrowotnego od dnia 29.09.2005 r.,

- zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego od 1.12.2005 r.,

- wyrejestrowanie z ubezpieczenia zdrowotnego od dnia 30.11.2007 r.

Ponadto z powyższego pisma wynika, iż skarżący z uwagi na pobieraną rentę został wyłączony z ubezpieczenia społecznego.

Z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] maja 2009 r. Nr [...] wynika, że skarżący figurował w ewidencji podatników jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą od dnia 20 września 1995 r. do dnia 23 grudnia 2008 r. W okresie tym, z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej złożył następujące zeznania podatkowe:

- za 1999 r. - PIT - 28 - wykazał przychód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej,

1. za 2000 r. - PIT – 28 - wykazał przychód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej,

1. za 2001 r. - PIT – 28 - wykazał przychód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej,

2. za 2002 r. - PIT – 28 - wykazał przychód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej,

3. za 2003 r. - PIT – 28 - wykazał przychód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.

4. za 2004 r.. - PIT – 28 - wykazał przychód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.

5. za 2005 r. - PIT – 28 - wykazał przychód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej,

6. za 2006 r. - PIT – 28 - wykazał przychód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej,

7. za 2007 r. - PIT – 28 - wykazał przychód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.

8. za 2008 r. - PIT – 28 - nie wykazał przychodu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.

Jednocześnie z ww. pisma wynika, że skarżący zgłaszał przerwy w prowadzeniu działalności pozarolniczej w okresach:

9. zawieszenie działalności gospodarczej od dnia 1.06.2003 r. do odwołania,

10. wznowienie działalności gospodarczej od dnia 1.03.2004 r.,

11. zawieszenie działalności gospodarczej od dnia 27.08.2004 r. do odwołania,

12. wznowienie działalności gospodarczej od dnia 1.12.2004 r.,

13. wznowienie działalności gospodarczej od dnia 1.12.2005 r. (brak pisma o zawieszeniu działalności),

14. zawieszenie działalności gospodarczej od dnia 1 grudnia 2007 r. do odwołania.

Powyższa informacja o zawieszeniu działalności została potwierdzona również w piśmie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. znak: [...].

Prezes NFZ zauważył, że działalność gospodarcza jest działalnością, z którą związana jest konieczność ponoszenia przez przedsiębiorcę ryzyka gospodarczego. Zatem przedsiębiorca rozpoczynający działalność powinien liczyć się z takim ryzykiem obejmującym okresy faktycznego przestoju w wykonywaniu działalności, czy to z powodu braku płynności finansowej, czy też na przykład z powodu braku zamówień. W ocenie organu, skoro nie nastąpiło wykreślenie działalności gospodarczej z ewidencji, to należało domniemywać, że działalność ta była przez skarżącego prowadzona, a tym samym istniał obowiązek zapłaty składek na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne.

Prezes NFZ, mając na uwadze treść odwołania strony od decyzji Dyrektora [...]ONFZ z dnia [...] września 2009 r., w którym skarżący podniósł, że zgłaszane przerwy w prowadzonej działalności gospodarczej w okresach: od dnia 31 maja 2003r. do dnia 1 marca 2004 r., od dnia 26 sierpnia 2004 r. do dnia 1 grudnia 2004 r. oraz od dnia 29 września 2005 r. do dnia 1 grudnia 2005 r. wynikały z jego złego stanu zdrowia, uznał, że oświadczenie takie nie może być w przedmiotowej sprawie dowodem na to, iż prowadzenie działalności gospodarczej przez skarżącego zostało zaprzestane.

Organ ten za organem I instancji przyjął natomiast, że skarżący zgłosił przerwę w prowadzeniu działalności gospodarczej od 1 grudnia 2007 r. nie podejmował jej i nie prowadził faktycznie do chwili likwidacji, po dacie 1 grudnia 2007r. nie osiągał już żadnych przychodów z tej działalności do chwili jej likwidacji. Okoliczności te były wystarczające do przyjęcia, że od dnia 1 grudnia 2007 r. zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej.

Uzasadniając przyjęte stanowisko, Prezes NFZ odwołał się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 maja 2007 r., sygn. akt II GSK 28/07.

Jednocześnie organ zauważył, że zgodnie z art. 82 ust. 8 ustawy o świadczeniach oraz art. 24 ust. 5 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia - składka na ubezpieczenie zdrowotne nie jest opłacana przez osobę, której świadczenie emerytalne lub rentowne nie przekracza miesięcznie kwoty minimalnego wynagrodzenia (zgodnie z art. 22 ust. 4 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym - najniższego wynagrodzenia), z tytułu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, w przypadku, gdy osoba ta:

1) uzyskuje dodatkowe przychody z tego tytułu (z działalności gospodarczej) w wysokości nieprzekraczającej miesięcznie 50% kwoty najniższej emerytury lub

2) opłaca podatek dochodowy w formie karty podatkowej.

Oznacza to, iż decyzja Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [....] września 2009 r. jest jedynie potwierdzeniem faktu objęcia skarżącego obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 30 listopada 2007 r. Zgodnie bowiem z art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach - sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych.

W dniu [...] stycznia 2010 r. N. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa NFZ z dnia [...] grudnia 2009 r., wskazując na jej wadliwość oraz wnosząc o powołanie biegłego, celem ustalenia czy osiągane dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej pozwalały na objęcie skarżącego ubezpieczeniem.

W ocenie skarżącego, osiągane przez niego dochody nie kwalifikowały do objęcia go dodatkowym ubezpieczeniem zdrowotnym.

W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem materialnym i przepisami procesowymi.

Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm., dalej zwanej: "p.p.s.a."), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd jest skarga na decyzję Prezesa NFZ z dnia [...] grudnia 2009 r., utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...]ONFZ z dnia [...] września 2009 r., którą orzeczono, iż skarżący jest objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 30 listopada 2007 r.

W działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie, Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do niego przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.

Istota sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy skarżący w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 30 listopada 2007 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, będąc jednocześnie rencistą i biorąc pod uwagę fakt zawieszania wspomnianej działalności przez stronę w związku z pogarszającym się stanem zdrowia.

Udzielając wymaganej odpowiedzi należy na wstępie zaznaczyć, że powszechny obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego obejmujący okres, którego dotyczy rozpoznawana sprawa, wynikał z różnych aktów normatywnych, w tym obowiązujących:

1. do dnia 31 marca 2003 r. – z art. 8 pkt 1 lit. c) i art. 11 ust. 1 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, w myśl którego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby prowadzące pozarolniczą działalność lub osoby z nimi współpracujące;

2. do dnia 30 września 2004 r. – z art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c) i art. 12 ust. 1 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, w myśl którego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym lub ubezpieczeniem społecznym rolników (...), które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi;

3. do dnia 19 września 2008 r. – z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) i art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, w myśl którego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi.

Jednocześnie, w myśl art. 22 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, jeżeli spełnione zostały przesłanki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z więcej niż jednego tytułu, składkę na ubezpieczenie zdrowotne należało opłacać z każdego z tych tytułów odrębnie. Podobnie na mocy art. 24 ust. 1 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w NFZ oraz art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach osoba spełniająca przesłanki do objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, powinna opłacać składkę na ubezpieczenie zdrowotne z każdego tytułu odrębnie.

Co do warunków objęcia ubezpieczeniami społecznymi, zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, obowiązującym do dnia 19 września 2008 r., obowiązek ubezpieczenia emerytalnego, rentowego, chorobowego i wypadkowego dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, powstawał od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności. Po nowelizacji, dokonanej art. 7 ustawy z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 141, poz. 888, dalej: "ustawa o zmianie"), tj. od dnia 20 września 2008 r. art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń stanowi, że obowiązek ubezpieczenia dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, powstaje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2009 r. Nr 205 poz. 1585).

Podobnie jak ww. ustawy: o świadczeniach oraz o systemie ubezpieczeń społecznych, także ustawa o swobodzie działalności gospodarczej została znowelizowana ustawą o zmianie. Przepis art. 1 ustawy o zmianie wprowadził do ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej sprzed nowelizacji (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm., dalej nazywaną: "ustawą o swobodzie"), art. 14a ust. 1, w myśl którego przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 1 miesiąca do 24 miesięcy. Z kolei w myśl ust. 3 cytowanego przepisu w okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorca nie może wykonywać działalności gospodarczej i osiągać bieżących przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej. Nadto ust. 5 wskazuje, że zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej oraz wznowienie wykonywania działalności gospodarczej następuje na wniosek przedsiębiorcy i okres zawieszenia rozpoczyna się od dnia wskazanego we wniosku o wpis informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej, nie wcześniej niż w dniu złożenia wniosku, i trwa do dnia złożenia wniosku o wpis informacji o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej.

Z powyższych regulacji jednoznacznie wynika, że dopiero z dniem 20 września 2008 r. zaistniała dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą możliwość wyłączenia się spod obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu w związku z prawem zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej na podstawie ustawy o swobodzie.

W niniejszej sprawie opisane zmiany nie znajdują zastosowania z uwagi na okres, za jaki ustalono podleganie przez skarżącego obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, to jest do dnia 30 listopada 2007 r.

Biorąc pod uwagę powyższe regulacje ustawowe (sprzed nowelizacji z dnia 10 lipca 2008 r. ustawą o zmianie) należy podkreślić, że czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego jest tożsamy z czasem prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Okresy podlegania obowiązkowi ubezpieczenia wyznaczone zostały, co do zasady, przez formalne, a nie faktyczne wykonywanie działalności, która stanowi tytuł ubezpieczenia. Zatem, objęcie obowiązkiem ubezpieczenia osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą uzależnione jest – na co już wskazano - od jej rzeczywistego prowadzenia na podstawie wpisu do ewidencji, co w niniejszej sprawie miało miejsce w dniu 20 września 1995 r. (v. zaświadczenie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r.).

Inaczej mówiąc, prowadzenie działalności gospodarczej występuje zarówno w okresach faktycznego wykonywania usług, jak też w czasie podejmowania innych czynności związanych z tą działalnością. Specyfika prowadzenia działalności gospodarczej sprawia, że przedsiębiorca sam dysponuje swoim czasem i może go przeznaczyć na jej bezpośrednie wykonywanie albo na sprawy prywatne, rodzinne, leczenie lub wypoczynek.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że dla oceny ustalenia okresu podlegania przez skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego znaczenie ma moment zarejestrowania przez niego działalności gospodarczej, w niniejszej sprawie: dzień 20 września 1995 r. Zarówno przepisy obowiązujące w dacie rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącego czyli ustawa o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, a następnie ustawa o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, jak i obecnie obowiązująca ustawa o świadczeniach, wiązały i wiążą obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego z ubezpieczeniem społecznym. Temu drugiemu, osoby prowadzące działalność gospodarczą podlegają od dnia jej rozpoczęcia do dnia jej zaprzestania. W tym samym okresie, osoby te objęte są także obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. Zatem bezsporne jest, że od dnia wpisania do ewidencji ww. działalności gospodarczej skarżący zaczął podlegać obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu jej prowadzenia.

Kontrolowana decyzja Prezesa NFZ, jak również poprzedzająca ją decyzja swoim zakresem obejmują okres od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 30 listopada 2007 r., w którym skarżący zawieszał działalność gospodarczą od dnia 1 czerwca 2003 r. do odwołania (wznowienie działalności gospodarczej nastąpiło od dnia 1 marca 2004 r.), zawieszał działalność gospodarczą od dnia 27 sierpnia 2004 r. do odwołania (wznowienie działalności gospodarczej nastąpiło od dnia 1 grudnia 2004 r. oraz od dnia 1 grudnia 2005 r.), zawieszał działalność gospodarczą od dnia 1 grudnia 2007 r. do odwołania.

Z dokonanych ustaleń wynika, że do dnia 20 września 2008 r. przepisy nie przewidywały instytucji wyłączenia spod obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą w związku z prawem zawieszania wykonywania działalności gospodarczej. Problemy zdrowotne, które uniemożliwiały prowadzenie działalności gospodarczej, a co za tym idzie osiąganie jakichkolwiek przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej (v. dokumenty załączone przez skarżącego do odwołania od decyzji organu I instancji wskazujące na brak osiągania przychodów w trakcie zgłaszanych przerw) również nie miały wpływu na wyłączenie podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.

Zgodnie z podanymi wyżej przepisami art. 8 pkt 1 lit. c w zw. z art. 11 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 12 ust. 1 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób prowadzących działalność pozarolniczą istniał od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności (art. 13 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń). Istotne znaczenie więc miały zmiany zgłaszane przez skarżącego do rejestru przedsiębiorców, w oparciu o art. 7d ust. 1 w zw. art. 7b ust. 2 Prawa działalności gospodarczej, później – o art. 33 ust. 1 pkt 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji. Przepisy przewidywały jedynie rozpoczęcie działalności oraz trwałe zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej. Zatem okres niewykonywania pozarolniczej działalności z uwagi na zły stan zdrowia można uznać, jeżeli nie powodował wpisów w rejestrze przedsiębiorców, nie wywierał skutku w postaci zaprzestania działalności gospodarczej w rozumieniu art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Nie zmienia sposobu pojmowania terminu: "rozpoczęcia i zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej" w świetle art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych odwoływanie się do innych unormowań, które przewidują możliwość zgłoszenia przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą przerwy w tej działalności, jak ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Przewidziana w tej ustawie możliwość zawieszenia działalności gospodarczej (przerwy w jej wykonywaniu) podporządkowana jest określonym zasadom procesowym, przewidzianym w tym akcie i służy wyłącznie celowi okresowego niepłacenia podatku, nie rozciągając się na obowiązki podmiotu gospodarczego nałożone innymi ustawami (tak: NSA w wyroku z dnia 2 lipca 2008 r., sygn. akt II GSK 241/08, który skład orzekający w pełni akceptuje).

Ponadto należy zauważyć, że stosownie do art. 11 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, osoby prowadzące działalność pozarolniczą, na swój wniosek, podlegają dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu. Zgodnie zaś z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2005 r. Nr 32, poz. 267 ze zm.), zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego. Wobec tego należy stwierdzić, że okres niezdolności do pracy z powodu choroby osoby prowadzącej pozarolniczą działalność jest okresem przerwy w faktycznym wykonywaniu tej działalności, w czasie której osoba objęta dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym może otrzymać zasiłek chorobowy. W takim razie nie można okresu przerwy w wykonywaniu działalności spowodowanej stanem zdrowia traktować odmiennie w zależności od tego, czy osoba ją prowadząca podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu, czy też nie. W obu przypadkach charakter przerwy w wykonywaniu działalności jest taki sam. Oznacza to, że przerwa w prowadzeniu pozarolniczej działalności spowodowana stanem zdrowia (chorobą) nie może być traktowana na równi z zaprzestaniem wykonywania tej działalności. Okres faktycznego przestoju w wykonywaniu pozarolniczej działalności z powodu choroby (z uwagi na stan zdrowia) stanowi element ryzyka, z którym powinien liczyć się każdy podejmujący tego typu działalność. Zatem zgłoszenie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych faktycznej przerwy w prowadzeniu pozarolniczej działalności z uwagi na stan zdrowia nie prowadzi do ustania obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2007 r. sygn. akt II GSK 28/07).

Reasumując, należy stwierdzić, że skarżący w okresie od dnia 1 stycznia 1999r. do dnia 30 listopada 2007 r. nie miał możliwości skutecznego zawieszenia prowadzenia swojej działalności gospodarczej, bowiem w tym okresie - obejmującym czas sprzed nowelizacji, tj. sprzed 20 września 2008 r., nie istniała instytucja zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej. Taka możliwość powstała dopiero po 20 września 2008 r., kiedy to weszły w życie zmiany dokonane ustawą z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie, a dotyczące zarówno ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, jak i ustaw: o świadczeniach oraz o systemie ubezpieczeń społecznych.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 p.p.sd.a. uznał, że skargę jako bezzasadną należało oddalić.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 18 ust.1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.