Postanowienie WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 106/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2013-07-03 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 255, art. 246 par. 1 pkt 1, art. 258 par. 1 i 2 pkt 7, art. 199
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 lipca 2013 r. wniosków M. B. i P. B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi P. B. na uchwałę Rady Miejskiej Ś. z dnia [...] 2012 r. Nr [...] w przedmiocie rozpatrzenia skargi na działalność Burmistrza Miasta Ś. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska


UZASADNIENIE

M. B. oraz skarżący P. B. w zażaleniu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 kwietnia 2013 r. odrzucającego skargę kasacyjną wskazali, że nie stać ich na opłacenie adwokata. Wezwani do złożenia wniosków o prawo pomocy na urzędowym formularzu PPF przedłożyli wnioski w przepisanej formie, nie wskazali zakresu prawa pomocy, zatem przyjąć należy, że domagają się przyznania prawa pomocy w całości.

W formularzach PPF o prawo pomocy podali, że wspólnie prowadzą swoje gospodarstwo domowe. Skarżąca nie uzyskuje dochodów i pozostaje na utrzymaniu męża, który podał, że uzyskuje dochód jedynie ze stosunku pracy w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. Nadto podali, że posiadają budynki związane z prowadzoną przez skarżącego działalnością gospodarczą. W budynkach tych skarżący nie prowadzi jednak działalności gospodarczej, gdyż Starosta decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. zakazał działalności w zakresie prowadzenia stacji kontroli pojazdów. Pozostały do spłaty zobowiązania w wysokości około [...] zł. Oświadczyli, że zobowiązania te spłacają z przychodów z dzierżawy części budynków, w których prowadzona była działalność gospodarcza. Podali, że obsługują zaciągnięte w związku z funkcjonowaniem stacji kredyty i raty leasingowe. Nadto skarżący podali, że posiadają nieruchomość rolną o powierzchni 57,2452 ha.

W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej p.p.s.a.) skarżąca podała, że jest osobą niepracującą, nie ma zatem żadnych dochodów i nie składała deklaracji podatkowych. Nie posiada rachunku bankowego, nie prowadzi działalności gospodarczej. Wskazała, że ze względu na wspólność majątkową małżeńską posiada razem z mężem środki transportu i nieruchomości. Skarżący wyjaśnił, że źródłami jego przychodów są wynagrodzenie z umowy o pracę, działalność gospodarcza oraz działalność rolnicza. Podał, że posiada rachunek bankowy, ale nie wykazuje on żadnych obrotów ze względu na to, że jest zajęty ze względu na toczące się postępowania egzekucyjne. Nieruchomość, na której zamieszkuje należy do jego matki. Nadto skarżący przedłożył:

- kserokopie zeznania podatkowego za 2012 r., z którego wynika, że uzyskuje przychód z wynagrodzenia za pracę oraz innych niewymienionych źródeł w wysokości [...] zł,

- zaświadczenie o zatrudnieniu w spółce A Sp. z o.o., która ma siedzibę w miejscu zamieszkania skarżącego, z którego wynika, że uzyskuje średnio [...] zł netto miesięcznie,

- zeznanie za 2012 r. o wysokości przychodu uzyskiwanego z działalności gospodarczej polegającej na sprzedaży detalicznej paliw do pojazdów silnikowych w wysokości [...] zł, koszty z działalności w wysokości [...] zł, zatem działalność przynosi stratę w wysokości [...] zł,

- kserokopię wyciągu z podatkowej księgi przychodów i rozchodów z działalności prowadzonej przez skarżącego na stacji paliw płynnych w K. za okres od stycznia 2013 r. do kwietnia 2013 r., z którego wynika przychód w wysokości [...] zł, koszty uzyskania przychodu w wysokości [...] zł i strata w wysokości [...] zł,

- deklaracje VAT za okres od stycznia 2013 r. do kwietnia 2013 r. z których wynika, że nabył towary i usługi opodatkowane podatkiem VAT o wartości [...] zł w styczniu, [...] zł w lutym, [...] zł w marcu, [...] zł w kwietniu.

- oświadczenie o rozmiarach i rodzaju prowadzonej działalności rolniczej, zgodnie z którym z uprawy zbóż przychód w 2012 r. wyniósł około [...] zł, koszty tej działalności wyniosły: [...] zł tytułu zasiewów, [...] zł z tytułu zbiorów, [...] zł z tytułu uprawy i [...] zł na środki ochrony roślin, [...] zł – ubezpieczenie, [...] zł podatek rolny i od nieruchomości,

- oświadczenie o posiadanych nieruchomościach – K.: grunt 12.164 m², budynki 585 m² budynki stacji paliw – nieruchomość nieużywana, pozostałe budynki dzierżawione przez A sp. z o.o.; B.: grunt 4.241 m², budynki 664,48 m² - nieruchomość nieużywana; nieruchomość rolna o powierzchni 52,5452 ha – uprawa roślinna oraz 4,7 ha – las,

- oświadczenie o posiadanych środkach transportowych,

- oświadczenie o wysokości wydatków na prowadzenie gospodarstwa domowego na łączną kwotę [...] zł miesięcznie,

- kserokopie faktur za media.

Regulacja dotycząca prawa pomocy, zawarta w treści art. 246 §1 pkt p.p.s.a., zgodnie z którą przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a. Strony ponoszą bowiem koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Dlatego podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem utrzymania własnej rodziny. A zatem przytoczone we wnioskach okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawców dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Wnioskodawcy winni, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie przez nich środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe.

W świetle powyższego, oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżących zawarte w treści formularzy o prawo pomocy oraz jego uzupełnienie nie pozwala na stwierdzenie, że skarżący nie dysponują środkami, których nie mogliby przeznaczyć na poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Z przedłożonych dokumentów księgowych oraz z zeznań i deklaracji podatkowych wynika, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą w znacznym rozmiarze polegającą na sprzedaży paliw. Nadto otrzymuje wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę oraz prowadzi działalność rolniczą, a także wydzierżawia posiadane nieruchomości. Działalność polegającą na sprzedaży paliw pomimo straty prowadzi nadal, gdyż co miesiąc składa deklaracje podatku VAT.

Rozmiar prowadzonej chociażby działalności gospodarczej, a także inne źródła dochodu oraz posiadane wartościowe ruchomości w postaci środków transportu oraz nieruchomości pozwalają na stwierdzenie, że skarżący są w stanie wygospodarować środki na koszty postępowania sądowego.

Wskazać przy tym należy, że sam fakt, że działalność gospodarcza obarczona jest stratą nie możne przesądzać o zasadności wniosku o prawo pomocy. Przy tym sam fakt, że suma uzyskiwanych z działalności gospodarczej przychodów jest niższa od ponoszonych przez wnioskodawców kosztów uzyskania przychodów, nie oznacza braku środków finansowych. Strata jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych. Dzięki uzyskiwanym przychodom, strona posiada więc realną możliwość wygospodarowania dodatkowych środków na opłacenie kosztów niniejszego postępowania.

Skarżący oświadczył we wniosku o prawo pomocy, że kredyty i raty leasingowe spłaca na bieżąco z czynszu uzyskiwanego z dzierżawy nieruchomości. Ponadto podkreślić należy, że konieczność spłaty kredytów i innych zobowiązań natury gospodarczej nie korzysta z pierwszeństwa przed ponoszeniem kosztów sądowych. Skoro strona ma kilka źródeł dochodu, osiąga przychody ze sprzedaży paliw, to nie można uznać, że obiektywnie nie ma możliwości poniesienia kosztów postępowania z tego tylko względu, że środki te woli inwestować w bieżącą działalność gospodarczą i wydatki te zaliczać do kosztów uzyskania przychodów.

Na marginesie należy dodać, że skarżący uchylili się od przedłożenia wszystkich wymaganych dokumentów, które w sposób pełny obrazują ich sytuację majątkową. Nie przedłożyli bowiem wyciągów z wszystkich posiadanych przez siebie rachunków bankowych, mimo iż zostali do tego wyraźnie zobowiązani w zarządzeniu z dnia 12 czerwca 2013 r. Skarżący poprzestał na stwierdzeniu, że na rachunku bankowym prowadzonym przez B nie są wykazywane obroty.

Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że skarżący nie wykazali, iż nie są w stanie ponieść kosztów sądowych niniejszego postępowania oraz wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentuje się, że to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. postanowienia NSA: z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 414/05; z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1510/04; z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04; z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04 – nie publikowane). W tym miejscu na podkreślenie zasługuje także ugruntowany już w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że uzyskanie prawa pomocy i przerzucenie kosztów postępowania sądowego na Skarb Państwa, a w konsekwencji pozostałych podatników, nie jest przywilejem strony, ale wyjątkiem od zasady samodzielnego ponoszenia kosztów związanych z prowadzeniem procesów sądowych. Przyznanie prawa pomocy musi mieć charakter wyjątkowy i dotyczyć sytuacji, gdy rzeczywiście z porównania wysokości prognozowanych kosztów postępowania oraz możliwości majątkowych i zarobkowych skarżących wynika, że nie mają dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania sądowoadministracynego.

W konsekwencji, w niniejszej sprawie brak jest podstaw uwzględnienia wniosków o przyznanie prawa pomocy, co musiało skutkować ich oddaleniem.

Na podstawie art. 258 § 1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu.

/-/ K. Witkowicz-Grochowska