Wyrok NSA, sygn. akt III SA 239/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2001-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Działalność gospodarcza
Podatkowe postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 298 par. 1
journal: Dz.U. 1934 nr 57 poz. 502
law: Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. Kodeks handlowy.
article: art. 332
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 40 ust. 1, art. 47 ust. 2
journal: Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 1 września 1993 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zobowiązaniach podatkowych.
Teza: Przed dniem 16.05.1993 r., kiedy to weszła w życie kolejna nowelizacja ustawy o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 28 poz. 127/, nie było podstawy prawnej do wydania decyzji w przedmiocie przeniesienia odpowiedzialności podatkowej na wspólnika spółki z. o.o. Natomiast odpowiedzialność członka zarządu takiej spółki była i jest uzależniona od bezskuteczności egzekucji przeciwko spółce, stosownie do art. 298 par. 1 Kh.

TEZY

Przed dniem 16.05.1993 r., kiedy to weszła w życie kolejna nowelizacja ustawy o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 28 poz. 127/, nie było podstawy prawnej do wydania decyzji w przedmiocie przeniesienia odpowiedzialności podatkowej na wspólnika spółki z. o.o. Natomiast odpowiedzialność członka zarządu takiej spółki była i jest uzależniona od bezskuteczności egzekucji przeciwko spółce, stosownie do art. 298 par. 1 Kh.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Arkadiusza K. na decyzję (...) Izby Skarbowej w O. w przedmiocie odmowy zwrotu podatku dochodowego - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Urząd Skarbowy w O. decyzją z dnia 9.09.1999 r. wydaną na podstawie art. 332 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./, art. 40 ust. 1 w zw. z art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./, orzekł o odpowiedzialności Arkadiusza K. za 70 procent zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług Spółki z o.o. "A.-D." za wrzesień 1997 r. w kwocie 2 474, 50 zł.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że Arkadiusz K. posiadał 70 procent udziałów w tej spółce, co wynikało z aktu notarialnego z dnia 19.12.1996 r. znajdującego się w Sądzie Rejonowym w O. Spółka zaś złożyła deklarację podatkową w podatku od towarów i usług za wrzesień 1997 r., w której wykazała zobowiązanie do wpłaty na konto Urzędu w kwocie 3.535,00 zł. Jednakże należności tej nie zapłaciła. Natomiast postępowanie egzekucyjne wobec spółki uległo umorzeniu w związku z ogłoszeniem przez nią upadłości. Organ podkreślił przy tym, że postępowanie dotyczące odpowiedzialności osób trzecich, prowadzone na podstawie art. 40 ust. 1 i art. 47 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych jest postępowaniem odrębnym od postępowania upadłościowego.

W odwołaniu od tej decyzji Arkadiusz K. zarzucił Urzędowi Skarbowemu rażące naruszenie art. 40 ust. 1 i art. 47 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych oraz art. 298 par. 1 Kh, polegające na orzeczeniu o jego odpowiedzialności za zaległe podatki spółki, a także wadliwą ocenę oraz błędną interpretację faktu zgłoszenia przez Zarząd Spółki upadłości w optymalnym terminie. Wywodził, polemizując ze stanowiskiem zawartym w uzasadnieniu decyzji Urzędu Skarbowego, że w sytuacji jaka w jego sprawie zaistniała, oba postępowania: podatkowe i upadłościowe pozostają ze sobą w ścisłym związku. Powołał się na stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w uchwale 5 sędziów z dnia 3 czerwca 1993 r. III AZP 5/93, z którego wynika, że art. 40 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych nie może być podstawą do wydania decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności za zaległy podatek spółki z o.o. na członków jej zarządu w sytuacji określonej w art. 298 par. 1 Kh.

Po rozpatrzeniu odwołania Izba Skarbowa w O. decyzją z dnia 20.12.1999 r., wydaną z powołaniem na art. 220 par. 2 i art. 233 par. 1 pkt 1 w zw. z art. 332 Ordynacji podatkowej utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w O.

W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że strona spełniła przesłanki, o których mowa w art. 47 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, mającym zastosowanie w sprawie zgodnie z art. 332 Ordynacji podatkowej. Posiadała bowiem udziały w spółce, nie zachodziły też przesłanki wykluczające jej odpowiedzialność na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych.

Zgłoszenie przez Zarząd, w skład którego wchodził Arkadiusz K., do Sądu w ustawowym terminie wniosku o upadłość spółki - jako przesłanka wykluczająca na podstawie art. 298 par. 2 Kh odpowiedzialność członków zarządu - nie miało w niniejszej sprawie żadnego znaczenia. Organy podatkowe nie mogą bowiem w ogóle orzekać o odpowiedzialności członków zarządu na podstawie tego przepisu, gdyż jest w nim mowa o odpowiedzialności cywilnoprawnej, opartej na przesłankach winy i szkody, do której oceny właściwe są sądy powszechne. Takie stanowisko wynikało też z powołanej w odwołaniu uchwały Sądu Najwyższego.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego strona zarzuciła powyższej decyzji, jak również decyzji organu pierwszej instancji rażące naruszenie art. 40 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych oraz art. 298 par. 1 Kh, a także art. 332 Ordynacji podatkowej i wniosła o ich uchylenie.

Uzasadniając swoje żądanie ponowiła argumentację przedstawioną w odwołaniu. Podkreśliła, że powołanie się przez organ odwoławczy na art. 40 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych było nieprawidłowe ponieważ w przypadku spółki "A.-D." dwóch wspólników, w tym skarżący, było jednocześnie Zarządem. Dlatego nie mogą być oni traktowani jak osoby trzecie w rozumieniu ustawy o zobowiązaniach podatkowych.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie. Podtrzymała stanowisko, że w przedmiotowej sprawie uchwała SN, na którą powołuje się skarżący, nie ma zastosowania. Dotyczyła bowiem orzeczenia o odpowiedzialności członków zarządu na podstawie art. 40 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych w zw. z art. 298 Kh. W zaskarżonej decyzji natomiast orzeczono o odpowiedzialności Arkadiusza K. jako wspólnika spółki z o.o., a nie jak błędnie mniema członka zarządu, na podstawie samoistnej podstawy prawnej, jaką jest przepis art. 40 ust. 1 w zw. z art. 47 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Wbrew twierdzeniu skarżącego zaskarżona decyzja nie dotyczyła jego odpowiedzialności za zobowiązania spółki jako członka zarządu, tylko jako wspólnika tej spółki. Art. 298 Kh nie miał w tej sprawie zastosowania. Izba Skarbowa w uzasadnieniu swojego orzeczenia prawidłowo wyjaśniła kwestię braku uprawnień organów podatkowych do orzekania na podstawie tego przepisu. Dotyczył on bowiem odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym, do oceny których właściwe są sądy powszechne.

Należy także podzielić pogląd organu odwoławczego, że stanowisko SN wyrażone we wskazanej przez stronę uchwale nie może być odniesione do rozpatrywanej sprawy. Przede wszystkim trzeba zauważyć, że odnosi się ono do odmiennego stanu faktycznego i prawnego. Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że przed dniem 16.05.1993 r., kiedy to weszła w życie kolejna nowelizacja ustawy o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 28 poz. 127/, nie było podstawy prawnej do wydania decyzji w przedmiocie przeniesienia odpowiedzialności podatkowej na wspólnika spółki z. o.o. Natomiast odpowiedzialność członka zarządu takiej spółki była i jest uzależniona od bezskuteczności egzekucji przeciwko spółce, stosownie do art. 298 par. 1 Kh /zob. Orzecznictwo Gospodarcze 1993 nr 4 poz. 101/.

Rozpatrywana sprawa dotyczyła odpowiedzialności wspólnika spółki z. o.o. za zobowiązanie podatkowe spółki powstałe we wrześniu 1997 r. W tym czasie zdanie pierwsze art. 47 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych miało następujące brzmienie:

"Komandytariusz i wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają całym swoim majątkiem za zobowiązania spółki z tytułu podatków w takiej części, w jakiej mają prawo uczestniczyć w podziale zysku". Przepis ten stanowił podstawę rozstrzygania organów podatkowych w rozpatrywanej sprawie, zgodnie z dyspozycją zawartą w przepisie przejściowym - art. 332 Ordynacji podatkowej. W myśl tej ostatniej regulacji do odpowiedzialności osób trzecich, o których mowa w ustawie o zobowiązaniach podatkowych, z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Organy podatkowe prawidłowo orzekły o odpowiedzialności Arkadiusza K. za 70 procent zaległości podatkowej spółki z. o.o. "A.-D." bowiem posiadał on w niej 70 procent udziałów.

Sąd nie stwierdził także rażącego naruszenia przez organy orzekające w tej sprawie art. 40 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Analizowały one sprawę również pod kątem przesłanek zawartych w tym przepisie. Zresztą skarżący stawiając w skardze ten zarzut szerzej go nie uzasadnił.

Wobec powyższego brak było podstaw do uwzględnienia skargi i Sąd, zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ ją oddalił.