Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 615/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2009-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Olejnik, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędzia WSA Dagmara Dominik (sprawozdawca), Protokolant Aleksandra Słomian, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 listopada 2009 r. przy udziale - sprawy ze skargi L. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. OZ w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...] r. Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w D. z dnia [...] r. Nr [...] orzekającą o odpowiedzialności L. T. jako osoby trzeciej – członka zarządu A Spółka z o.o. z siedzibą w D. Z tytułu zaległości w podatku od towarów i usług za listopad 2003r. w wysokości [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...] zł. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w D. mając na uwadze, że postanowieniem z dnia [...] lutego 2007r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w W. Wydział VI Gospodarczy stwierdził ukończenie postępowania upadłościowego A Spółka z o.o. w D., a zaległości podatkowe upadłego (wynoszące na dzień ogłoszenia upadłości wynosiły [...] zł) nie zostały zaspokojone, jak też fakt, że L. T. był byłym członkiem zarządu wskazanej wyżej spółki m.in. za rok 2003 stwierdził, że zaistniały przesłanki do orzeczenia o odpowiedzialności strony skarżącej jako osoby trzeciej za zaległości spółki, a strona skarżąca nie wykazała okoliczności, które wyłączałyby tę odpowiedzialność. W związku z powyższym organ podatkowy pierwszej instancji orzekł ww. decyzją o odpowiedzialności strony skarżącej za zaległości spółki.

W wyniku wniesionego przez stronę skarżącą odwołania, Dyrektor Izby Skarbowej we W. przeanalizował materiał dowodowy i uznał, ze brak jest podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji. Powołując się na treść art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 1997r. Nr 137, poz. 926 ze zm. zwanej dalej "O.p.") organ odwoławczy podkreślił, że bez wątpienia L. T. pełnił obowiązki członka zarządu A Spółka z o.o w D. w czasie powstania zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za listopad 2003r. Jednocześnie zaistniała przesłanka bezskuteczności egzekucji przeciwko Spółce albowiem ww. postanowieniem Sąd Rejonowy w W. stwierdził ukończenie postępowania upadłościowego poprzez likwidację majątku Spółki. W konsekwencji ukończenia postępowania upadłościowego, Sąd Rejonowy dla W. we W. [...] Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego postanowieniem z dnia [...] marca 2007r. sygn. akt [...] wpisał w KRS informację o ukończeniu postępowania upadłościowego oraz wykreślił podmiot A Spółka z o.o. w D. z KRS. Zaległości podatkowe na dzień ogłoszenia upadłości Spółki wynosiły [...] zł ( w należności głównej) i w trakcie likwidacji jej majątku, zaspokojone zostały jedynie o kwotę [...] zł. Organ podatkowy drugiej instancji podniósł również, że przesłankami, których zaistnienie wyklucza orzeczenie o odpowiedzialności osoby trzeciej – członka zarządu spółki z o.o. – jest wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszony został wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe oraz wskazanie mienia, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części. Strona skarżąca podnosi, że powodem złej kondycji Spółki było m.in. fałszowanie dokumentacji finansowej w latach 1995-1998, zapłata nienależnego podatku dochodowego od osób prawnych za te lata, ukrywanie przed udziałowcami rzeczywiście ponoszonych przez Spółkę kosztów. Argumenty te w ocenie strony rzutują na sytuację spółki w latach, w których L. T. pełnił funkcję prezesa zarządu ([...].10.2000r. – [...].06.2004r.). Materiały dowodowe – zdaniem organu odwoławczego – zebrane w sprawie potwierdzają, że Spółka od wielu lat borykała się z problemami finansowymi, co potwierdza wysokość zysków/strat osiąganych w latach 1998-2003, a strona skarżąca miała świadomość istniejącego stanu rzeczy. L. T., wbrew temu, co twierdzi zdawał sobie sprawę z sytuacji finansowej Spółki bowiem w sprawozdaniu z działalności zarządu za 2002r. (strata z A. rok wynosiła [...] zł) potwierdza zmniejszenie majątku przedsiębiorstwa o 41% (sprzedaż nieruchomości), a także uważa, że Spółka w najbliższym roku winna dokonać następnych sprzedaży aby umożliwić spłatę zadłużenia. W sprawozdaniu zarządu z działalności Spółki w 2003r. (strata w wysokości [...] zł) potwierdza negatywne zakończenie restrukturyzacji długów podatkowych z powodu barku możliwości zapłaty [...] zł, ponadto oświadcza, że rok 2003 był kolejnym rokiem zamykającym się stratą pogłębiającą ujemny kapitał Spółki. Narastały zobowiązania wobec pracowników z tytułu nieterminowych wypłat wynagrodzeń. Nie płacono składek ZUS, a w ślad za tym brak funduszy na osobistych kontach emerytalnych pracowników. Zaprzestano płacenia długów wobec dostawców. Skarżący podkreślił, że są to pierwsze syndromy upadku firmy i zauważył, że majątek firmy z trudnością wystarczy na spłatę wszystkich zobowiązań dlatego decyzja o zgłoszeniu wniosku o upadłość wydaje się nieuchronna i niezbędna. Strona skarżąca przestała pełnić funkcję członka zarządu Spółki z dniem [...] czerwca 2004r. a już w dniu [...] listopada 2004r. Sąd Rejonowy w W. na wniosek dłużnika tj. A Spółka z o.o. w D. postanowił ogłosić upadłość. Zdaniem organu odwoławczego, w przypadku strony skarżącej nie wystąpiła przesłanka uwalniająca członka zarządu od odpowiedzialności za niezapłacone podatki. Bez znaczenia dla rozpatrywanej sprawy pozostają stwierdzenia zawarte w piśmie z dnia [...] sierpnia 2008r., że wyniki finansowe Spółki za lata 2001-2003 były znacząco lepsze niż przed rokiem 2000 oraz, że Spółka w 2001r. weszła w układ sądowy z wierzycielami i w latach 2001-2003 w dużym stopniu wywiązała się ze swoich zobowiązań. Jednocześnie stwierdzono, ze L. T. w toku postępowania podatkowego podnosił kwestię zawarcia w 2004r. umowy cesji wierzytelności pomiędzy Spółką, a innym podmiotem gospodarczym. Zdaniem strony fakt ten był nieuzasadniony gospodarczo, co pozwala na dochodzenie zaległych zobowiązań Spółki od tego podmiotu, a wskazanie Strony ba zaistniały fakt czyni zadość wymaganiom art. 116 § 1 pkt 2 O.p. organ odwoławczy nie podzielił tego stanowiska, bowiem uważa, że członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności za zobowiązania Spółki tylko wtedy, gdy wskaże mienie, z którego egzekucja zaległości podatkowych faktycznie jest możliwa. Sam fakt, że Spółka zawarła umowę przelewu wierzytelności z innym podmiotem gospodarczym nie stwarza możliwości wszczęcia egzekucji w stosunku do wskazanego mienia, przede wszystkim istotne jest, że Spółka nie istnieje albowiem ukończono postępowanie upadłościowe likwidując jej majątek, zaś Sąd Gospodarczy postanowił o wykreśleniu Spółki z KRS.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi podnosiła te same fakty, co w postępowaniu podatkowym dotyczące umowy cesji wierzytelności z B. w D., sugerując wyprowadzenie pieniędzy z firmy C sp. z o.o. jednocześnie podnosząc, że nie dotarł do dokumentów potwierdzających zawarcie takiej umowy, czy fałszowania księgowości. Jednocześnie wskazuje na zły stan zdrowia i brak środków finansowych.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie i podtrzymała swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie należy zauważyć, iż sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej obejmującą m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.s.a.), które oceniane są z punktu widzenia ich legalności, a więc zgodności z prawem, zarówno materialnym jak i formalnym. W niniejszej sprawie, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa procesowego w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, ani też przepisów prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem sporu między stronami jest kwestia orzeczenia o odpowiedzialności strony skarżącej za zaległości podatkowe A Spółka z o.o. w D.

Zgodnie z art. 116 § 1 O.p. za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (...) odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: nie wykazał, że: we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy; nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Odpowiedzialność członków zarządu, określona w § 1, obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu (art. 116 § 2 O.p.). Przepisy § 1-3 stosuje się również do byłego członka zarządu oraz byłego pełnomocnika lub wspólnika spółki w organizacji (art. 116 § 4 O.p.).

Z przywołanych przepisów wynika, że warunkiem odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce. Uwolnienie się od odpowiedzialności członka zarządu może nastąpić w przypadku wykazania określonych w tym przepisie okoliczności, miedzy innymi wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe, albo że niezgłoszenie powyższego wniosku nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskazał on mienie, z którego egzekucja jest możliwa (tzw. przesłanki egzoneracyjne). Ratio legis tego przepisu sprowadza się do prawnej ochrony interesów wierzycieli, w szczególności w sytuacji, gdy jest wiadome, że dłużnik nie będzie w stanie zaspokoić wszystkich w całości. Podjęcie stosownych działań zmierzających do choćby częściowego zaspokojenia się wierzycieli z majątku spółki powinno nastąpić we właściwym czasie, tj. który to umożliwia. To właśnie na członkach zarządu spoczywa odpowiedzialność za realizację tego celu, gdyż z racji pełnionych funkcji uprawnieni i zobowiązani są do kontrolowania finansów i majątku spółki. Każdy z członków zarządu spółki powinien zadbać o ochronę interesów wszystkich wierzycieli zagrożonych stanem niewypłacalności spółki i nie dopuścić do sytuacji, w której żaden z wierzycieli nie zostanie zaspokojony lub niektórzy z nich zostaną zaspokojeni ze szkodą dla innych (por. wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2008r. sygn. akt II FSK 744/08 nie publ.).

Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy należy wskazać, że nie jest przedmiotem sporu okoliczność, że strona skarżąca była członkiem zarządu (prezesem zarządu) od [...] października 2000r. do [...] czerwca 2004r., a zatem w okresie, w którym powstało zobowiązanie w podatku od towarów i usług za listopad 2003r. Nie budzi też wątpliwości bezskuteczność egzekucji przeciwko Spółce. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2007r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w W. stwierdził ukończenie postępowania upadłościowego poprzez likwidację majątku Spółki. W konsekwencji ukończenia postępowania upadłościowego, Sąd Rejonowy dla W. we W. [...] Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego postanowieniem z dnia [...] marca 2007r. sygn. akt [...] wpisał w KRS informację o ukończeniu postępowania upadłościowego oraz wykreślił podmiot A Spółka z o.o. w D. z KRS. Zaległości podatkowe na dzień ogłoszenia upadłości Spółki wynosiły [...]zł ( w należności głównej) i w trakcie likwidacji jej majątku, zaspokojone zostały jedynie o kwotę [...] zł.

Zdaniem Sądu zasadnie organ odwoławczy wskazał, że strona skarżąca nie udowodniła przesłanek, które uwolniłyby ją od odpowiedzialności za niezapłacone podatki. Takimi okolicznościami miały być – zdaniem strony skarżącej - zła kondycja Spółki spowodowana m.in. fałszowaniem jej dokumentacji finansowej w latach 1995-1998, zapłata nienależnego podatku dochodowego od osób prawnych za te lata, ukrywanie przed udziałowcami rzeczywiście ponoszonych kosztów, co rzutowało na sytuację Spółki w latach, w których pełnił funkcję członka zarządu. Jednocześnie strona skarżąca podnosiła okoliczność zawarcia w 2004r. umowy cesji wierzytelności pomiędzy Spółką i innym podmiotem gospodarczym sugerując nieuzasadnione gospodarczo działanie, a tym samym jej zdaniem wskazując mienie z którego dochodzenie zaległych zobowiązań Spółki byłoby możliwe.

Wypada przypomnieć, że członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki dopiero wówczas, gdy wykaże, iż nie ponosi winy również nieumyślnej, a więc, że nie przewidywał i nie mógł w żaden sposób przewidzieć, iż zaistniała w danym momencie sytuacja finansowa w spółce wymaga zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości bądź wszczęcia postępowania układowego w celu zapewnienia ochrony interesów jej wierzycieli przed niewypłacalnością (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 15 czerwca 2009r. sygn. akt I SA/GL 1518/08). Jednakże trudno jest zaprzeczyć twierdzeniom organu, że strona skarżąca miała świadomość faktu, że Spółka borykała się od lat z problemami finansowymi. Czego dowodem są sprawozdania finansowe Spółki za lata 1998-2003, jak też oświadczenia strony skarżącej. Dobitnym tego wyrazem jest to, że strona skarżąca w sprawozdaniu z działalności zarządu za 2002r. (strata za ten rok wynosiła [...] zł) potwierdza zmniejszenie majątku przedsiębiorstwa o 41% (sprzedaż nieruchomości), a także uważa, że Spółka w najbliższym roku winna dokonać następnych sprzedaży aby umożliwić spłatę zadłużenia. W sprawozdaniu zarządu z działalności Spółki w 2003r. (strata w wysokości [...] zł) potwierdza negatywne zakończenie restrukturyzacji długów podatkowych z powodu braku możliwości zapłaty [...] zł. Ponadto oświadcza, że rok 2003 był kolejnym rokiem zamykającym się stratą pogłębiającą ujemny kapitał Spółki; narastały zobowiązania wobec pracowników z tytułu nieterminowych wypłat wynagrodzeń; nie płacono składek ZUS, a w ślad za tym brak było funduszy na osobistych kontach emerytalnych pracowników; zaprzestano płacenia długów wobec dostawców. Strona skarżąca podkreśliła, że są to pierwsze syndromy upadku firmy i zauważyła, że majątek firmy z trudnością wystarczy na spłatę wszystkich zobowiązań dlatego decyzja o zgłoszeniu wniosku o upadłość wydaje się nieuchronna i niezbędna.

Trudno jest także uznać, że umowa cesji wierzytelności zawarta pomiędzy Spółką a innym podmiotem gospodarczym jest mieniem, z którego egzekucja zaległości podatkowej Spółki jest faktycznie możliwa. Twierdzenia strony skarżącej mają charakter domysłów, albowiem nie zostały poparte żadnymi dowodami, natomiast sama Spółka została wykreślona z KRS. Uwolnienie się przez członka zarządu od odpowiedzialności za zobowiązania spółki kapitałowej istnieje tylko wówczas gdy osoba taka wskaże na istnienie takiego majątku spółki, który pozwoli na faktyczne i skuteczne zaspokojenie należności Skarbu Państwa, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca.

Wobec powyższego należy stwierdzić, że zasadnie organ podatkowy orzekł o odpowiedzialności podatkowej strony skarżącej.

Jednocześnie rację ma organ odwoławczy, że argumenty strony skarżącej dotyczące aktualnej sytuacji zdrowotnej i materialnej nie mogą być brane pod uwagę w rozpatrywanej sprawie, ale mogą być wykorzystane w innym postępowaniu podatkowym dotyczącym ulg podatkowych.

Z tych względów Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.s.a.