Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 268/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2014-07-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 138 par. 1 pkt 2, art. 139
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 29 ust. 1, 2
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
article: par. 2 pkt 1 lit. a, par. 9 ust. 1 pkt 2, par. 9 ust. 2 pkt 2, par. 3 ust. 2 pkt 1, par. 9 ust. 5 pkt 1
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 1999 nr 160 poz 80 art. 14 ust. 2 tiret dwa
law: Rozporządzenie Rady (WE) Nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu  Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia*
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 15 art. 47 ust. 2
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich  (EFRROW)
article: art. 28 ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Joanna Nowak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 lipca 2014 r. sprawy ze skargi G. W. i A. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa :

- uchylił w całości decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...]. ustalającą G. W. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (zwanych dalej płatnościami ONW) w wysokości 1.353,24 zł oraz

- ustalił G. W. kwotę nienależnie pobranych płatności ONW w łącznej wysokości 1.739,88 zł, wskazując że kwota ta powinna zostać zwrócona w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji, a w przypadku niewpłacenia w tym terminie ww. kwoty zostaną naliczone odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Wnioskiem z dnia 31 maja 2004r., złożonym w Biurze Powiatowym ARiMR, G. W. domagał się przyznania płatności ONW na rok 2004 do zadeklarowanej powierzchni działek 8,43 ha. Decyzją z dnia 3 marca 2005r. organ I instancji przyznał G. W. płatności ONW na 2004r. w kwocie 1.508,97 zł do powierzchni 8,43 ha gruntów położonych w strefie nizinnej I, a następnie ww. płatność została zrealizowana na rachunek bankowy producenta w dniu 4 kwietnia 2005r.

W dniu 11 maja 2005r. G. W. wniosek m. in. o przyznanie płatności ONW na 2005 rok do powierzchni 8,67 ha. Decyzją z dnia 21 kwietnia 2006r. organ I instancji przyznał producentowi rolnemu płatność ONW na rok 2005 do powierzchni 8,67 ha gruntów położonych w strefie nizinna I w łącznej kwocie 1.551,93 zł, a następnie ww. płatność została zrealizowana na rachunek bankowy producenta w dniu 15 maja 2006r.

W dniu 14 maja 2006r. G. W. wniósł m. in. o przyznanie płatności ONW na 2006r. do powierzchni 7,77 ha. W odpowiedzi na wezwanie organu do złożenia wyjaśnień odnośnie realizacji zobowiązania ONW strona złożyła oświadczenie potwierdzające realizację podjętego zobowiązania wieloletniego na obszarze 8,43 ha.

Decyzją z dnia 7 listopada 2006r. organ I instancji przyznał stronie płatność ONW na rok 2006 w kwocie łącznej 1.390,83 zł do powierzchni 7,77 ha gruntów położonych w strefie nizinna I, a następnie przedmiotowa płatność została przekazana na rachunek bankowy producenta rolnego w dniu 10 stycznia 2007r.

W dniu 8 maja 2007r. G. W. złożył wniosek m. in. o przyznanie płatności ONW na 2007 rok do powierzchni 4,97 ha.

W dniu 20 lipca 2007r. w gospodarstwie producenta rolnego przeprowadzono kontrolę, która ujawniła rozbieżności pomiędzy powierzchnią deklarowaną do płatności a faktycznie użytkowaną.

W dniu 5 września 2007r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wystosował do G. W. wezwanie do złożenia wyjaśnień odnośnie realizacji zobowiązania ONW

W odpowiedzi na wezwanie organu I instancji producent rolny oświadczył, że "działką 94 dzierżawiłem na podstawie umowy ustnej od W. S. S. W. miał zamiar sprzedać działkę i dlatego oświadczenie dostarczono tak późno mimo wpisania wypowiedzenia 13 marca 2007r."

Decyzją z dnia 2 maja 2008r. organ I instancji odmówił przyznania stronie płatności ONW na rok 2007.

W odwołaniu od ww. decyzji strona skorygowała dane zawarte w jej oświadczeniu z dnia 12 września 2007r.

Decyzją z dnia 30 maja 2008r. Kierownik Biura Powiatowego AriMR, uznając odwołanie za uzasadnione, uchylił ww. decyzję oraz przyznał G. W. płatności ONW na rok 2007 w łącznej kwocie 889,63 zł do powierzchni 4,97 ha gruntów położonych w strefie nizinna I.

W dniu 6 maja 2008r. G. W. wniósł o przyznanie płatności ONW na 2008 rok do powierzchni 4,97 ha. Decyzją z dnia 23 maja 2009r. organ I instancji przyznał producentowi rolnemu płatność ONW na rok 2008 w łącznej kwocie 889,63 zł do powierzchni 4,97 ha gruntów położonych w strefie nizinna I.

W dniu 6 maja 2009r. G. W. wniósł o przyznanie płatności ONW na 2009 rok do powierzchni 4,97 ha. Decyzją z dnia 24 września 2009r. organ I instancji przyznał G. W. płatność ONW na rok 2009 w kwocie łącznej 889,63 zł do powierzchni 4,97 ha gruntów położonych w strefie nizinna I.

Mając na uwadze powyższy stan faktyczny w dniu 11 września 2013r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych G. W. na mocy ww. decyzji z dnia 3 marca 2005r., z dnia 21 kwietnia 2006r. oraz z dnia 7 listopada 2006r.

W wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowego organ I instancji stwierdził, że z uwagi na zaniechanie przez producenta rolnego prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych objętych zobowiązaniem ONW doszło do powstania nienależnie pobranej kwoty środków pieniężnych. W rezultacie decyzją z dnia [...] ustalono G. W. kwotę nienależnie pobranych płatności ONW w łącznej wysokości 1.353,24 zł, wskazując że kwotę tę należy zwrócić w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji, a w przypadku niewpłacenia w ww. terminie tej kwoty zostaną naliczone odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. W uzasadnieniu wskazano na niedotrzymanie przez wnioskodawcę zobowiązań wieloletnich ONW powstałych z dniem wypłaty płatności ONW otrzymanych na podstawie decyzji z dnia 3 marca 2005r. Co się zaś tyczy obliczeń ww. płatności to wskazano, że

- powierzchnia gruntów objętych zobowiązaniem ONW w 2004r. wyniosła 8,43 ha, a przyznana płatność za rok 2004r. – 1.508,97 zł;

- powierzchnia gruntów w 2005r. wyniosła 8,67 ha, a przyznana płatność za rok 2005r. – 1.551,93 zł;

- powierzchnia gruntów w 2006r. wyniosła 7,77 ha, a przyznana płatność za 2006r. – 1.390,83 zł.

Organ podniósł jednocześnie, że stawka płatności do 1 ha na obszarze ONW strefa nizinna I została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329, z późn. zm.) i wynosi 179 zł. W rezultacie – mając na uwadze, że różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do płatności ONW w pierwszym roku jej przyznania a powierzchnią stwierdzoną podczas kontroli to 2,74 ha – ustalono że kwota do zwrotu z tytułu niedotrzymania zobowiązania wieloletniego ONW w roku:

- 2004 wyniosła 490,46 zł (2,74 ha x 179 zł),

- 2005 wyniosła 490,46 zł (2,74 ha x 179 zł),

- 2006 wyniosła 372,32 zł (2,08 ha x 179 zł).

Tym samym łączna kwota do zwrotu to , zdaniem organu I instancji, 1.353,24 zł.

W podstawie prawnej powołano m. in. art. 29 ust. 1, 2, 8 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o ARiMR (Dz. U. z 2008r. nr 98, poz. 634 ze zm.), § 9 ust. 1, 2, 5 ww. rozporządzenia.

W odwołaniu od ww. decyzji G. W. oświadczył, że "na to pole, które nie użytkowaliśmy nie wnosiliśmy wniosku o przyznanie płatności a to dlatego, że właściciel od którego dzierżawiliśmy pole sprzedał, a my musieliśmy zejść z użytkowania nie świadomi, że trzeba było was powiadomić".

Organ odwoławczy, wydając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. opisane na wstępie rozstrzygnięcie, przedstawił odmienne wyliczenia co do łącznej kwoty nienależnie pobranych płatności ONW, która ostatecznie wyniosła 1.739.88 zł. W tym zakresie wskazano następujące wyliczenie powierzchni, co do której wymagany jest zwrot nienależnie pobranych płatności:

- za 2004 rok: 8,43 ha – 4,97 ha = 3,46 ha, wobec czego kwota nienależnie pobranych płatności wyniosła 619,34 zł (179 zł x 3,46 ha),

- za 2005 rok: 8,43 ha – 4,97 ha = 3,46 ha, wobec czego kwota nienależnie pobranych płatności wyniosła 619,34 zł (179 zł x 3,46 ha),

- za 2006 rok: 7,77 ha – 4,97 ha = 2,80 ha, wobec czego kwota nienależnie pobranych płatności wyniosła 501,20 zł (179 zł x 2,80 ha).

Niezależnie od powyższego powtórzono przepisy prawa przytoczone przez organ I instancji, podkreślając że G. W., składając w dniu 31 maja 2004r. wniosek o przyznanie płatności ONW, zobowiązał się do prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych o powierzchni 8,43 ha, będących w jego posiadaniu i położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności ONW.

Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że wydanie decyzji w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności zostało poprzedzone wystosowaniem przez organ I instancji w dniu 10 lipca 2013r. do G. W. prawidłowej informacji o możliwości dokonania dobrowolnego zwrotu nienależnie pobranych płatności ONW w łącznej wysokości 1.739,88 zł.

Odnosząc się do argumentacji strony dotyczącej wypowiedzenia umowy dzierżawy jednej z pierwotnie deklarowanych do płatności działek (w dniu 13 marca 2007r.) organ odwoławczy wskazał, że nawet gdyby okoliczność tę uznać za siłę wyższą, to nie został spełniony określony w art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 warunek poinformowania organu właściwego na piśmie w przewidzianym przez prawo terminie.

Wyjaśniając podwyższenie – w porównaniu do decyzji organu I instancji – kwoty nienależnie pobranych płatności, organ odwoławczy wskazał, że utrzymanie stanu prawnego wynikającego z uchylonego rozstrzygnięcia – nieuwzględniającego całego materiału dowodowego – stanowiłoby rażące naruszenie prawa, to jest § 9 ust 2 ww. rozporządzenia z dnia 11 marca 2009r. Przepis te stanowi bowiem, że rolnik zwraca płatność jaką otrzymał do powierzchni na której nastąpiło zaniechanie – czyli w niniejszym przypadku na powierzchni 3,46 ha za lata 2004 i 2005 oraz 2,80 ha za rok 2007– a nie jak przyjął organ I instancji 2,74 ha. W takiej sytuacji brak podstaw, aby przyjąć, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia zakazu reformationis in peius, określonego w art. 139 K.p.a.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach G. i A. W. wskazali, że decyzja organu odwoławczego jest dla niech krzywdząca i niesprawiedliwa, a pomoc finansową, którą otrzymali, zużyli na materiały rolnicze. W uzasadnieniu skarżący wyjaśnili, że uprzednio użytkowali działkę należącą do sąsiada S. W., który z przyczyn od nich niezależnych sprzedał swoją ziemię – wobec czego nie starali się już o dopłaty z tej działki. W rezultacie, zdaniem skarżących, pozostawali oni w dobrej wierze – gdyż nie narażali ARiMR na dopłaty, które im się nie należały. Końcowo wskazano na złą sytuację zdrowotną i materialną skarżących.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zakwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zakwestionowana decyzja odpowiada przepisom prawa.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270), zwanej dalej ustawą P.p.s.a., zadaniem wojewódzkich sądów administracyjnych jest sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a.), a kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy.

Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia, bądź stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego.

Na wstępie podkreślić trzeba, że kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie została objęta decyzja organu odwoławczego, wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., którą

- uchylono w całości decyzję organu I instancji z dnia [...], ustalającą G. W. kwotę nienależnie pobranych płatności z ONW w kwocie 1.353,24 zł oraz

- ustalono G. W. kwotę nienależnie pobranych płatności ONW w łącznej wysokości 1.739,88 zł, wskazując że kwota ta powinna zostać zwrócona w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji, a w przypadku niewpłacenia w tym terminie ww. kwoty zostaną naliczone odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

Mając na względzie treść ww. rozstrzygnięć – dotyczących obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności wyłącznie przez G. W., należało na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a. oddalić skargę jego żony – A. W. Z przepisów, w oparciu o jakie została wydana zaskarżona decyzja, nie wynika bowiem interes prawny A. W. do wniesienia skargi w niniejszej sprawie. Regulacji takich nie wskazała również skarżąca. Stąd też przedstawione poniżej rozważania prawne odnoszą się wyłącznie do G. W..

Przechodząc do podstawy prawnej zakwestionowanej decyzji merytoryczno-reformatoryjnej należy wskazać, że zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy. Jak podkreśla się w doktrynie,

w trybie cyt. przepisu organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części i rozstrzyga sprawę co do istoty, jeżeli dojdzie do przekonania, że zaskarżona decyzja jest nieprawidłowa. Decyzja jest nieprawidłowa, gdy jej ocena dokonana przez organ II instancji wykaże, że rozstrzygnięcie to narusza przepisy prawa materialnego.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. W tym zakresie należy odnieść się do podstawy materialnoprawnej wydanych w niniejszej sprawie decyzji. Jak wynika bowiem z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o ARiMR (Dz. U. z 2008r. nr 98, poz. 634 ze zm.) ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

- następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Z kolei zgodnie z art. 29 ust. 2 ww. ustawy o ARiMR właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1. W niniejszej sprawie jest to Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, który w ubiegłych latach wydawał decyzje o przyznaniu skarżącemu płatności ONW.

Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji na podstawie ww. przepisu jest zatem ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela pogląd zaprezentowany w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 kwietnia 2010r., sygn. akt III SA/GL 831/10, LEX nr 619010, zgodnie z którym "nienależną płatnością jest wypłacona rolnikowi przez organ administracji kwota nienależnie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej i krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, jako świadczenie dokonane przez organ administracji publicznej na rzecz rolnika, które przestało być należnym na skutek wygaśnięcia obowiązku jego wypłacenia z powodu późniejszego zaistnienia okoliczności przewidzianych w przepisach regulujących pomoc finansową (...)". W takim przypadku ocena legalności kontrolowanego postępowania administracyjnego wymaga odpowiedzi na pytanie, czy płatności, których kwotę organ pierwotnie ustalił można uznać za "nienależne płatności".

W rozpoznawanej sprawie kluczowym zagadnieniem jest zatem ustalenie:

- czy skarżący wywiązał się z ciążącego na nim zobowiązania do prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni nie mniejszej od tej, za jaką otrzymał płatność ONW w pierwszym roku jej przyznania oraz

- jaka wysokość środków przekazanych z tytułu programu ONW jest nienależna. Podkreślenia wymaga, że organy obu instancji różnią się stanowiskami właśnie co do tej ostatniej kwestii.

Ze znajdującego się na pierwszej karcie akt administracyjnych wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności ONW – do zadeklarowanej powierzchni 8,43 ha (złożonego w dniu w dniu 31 maja 2004r. w siedzibie organu I instancji) wynika, że G. W., składając własnoręczny podpis, zobowiązał się do:

- niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdej zmianie powstałej w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności a w szczególności jeżeli zmiana dotyczy: wykorzystania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego (pkt 1b);

- prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych będących w jego posiadaniu i położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności z tytułu działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (pkt 4).

Ostatni z cyt. zapisów wniosku jest konsekwencją regulacji § 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania " Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. nr 40, poz. 329, ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem. Zgodnie z tym przepisem płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, który podjął zobowiązanie, o którym mowa w art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, str. 80, ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391, ze zm.). Stosownie do ostatniej z powołanych regulacji prawa unijnego dodatki wyrównawcze (uzyskiwane przez rolników na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania) są przyznawane na każdy hektar gruntów użytkowanych rolniczo przez rolników, którzy m. in. podejmują się prowadzić działalność rolniczą na obszarze o niekorzystnych warunkach gospodarowania, przez przynajmniej pięć lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego.

Na podstawie powyższego wniosku organ I instancji decyzją z dnia 3 marca 2005r. przyznał G. W. płatności ONW na rok 2004 w kwocie 1.508,97 zł do powierzchni 8,43 ha gruntów położonych w strefie nizinna I. Środki te zostały przekazane na rachunek bankowy producenta w dniu 4 kwietnia 2005r. – wobec czego 5-letni okres opisanego wyżej zobowiązania (dotyczącego prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych) należy liczyć właśnie od tego dnia.

Tymczasem, jak wynika z wyjaśnień G. W., nadesłanych już po przeprowadzeniu w dniu 20 lipca 2007r. kontroli w jego gospodarstwie, dzierżawa działki nr 94 została mu wypowiedziana przez sąsiada w dniu 13 marca 2007r. Okoliczność tę skarżący potwierdza zarówno w odwołaniu, jak i w skierowanej do tut. Sądu skardze, podkreślając że nie zdawał sobie sprawy z konieczności zawiadomienia o tym fakcie organu I instancji, zwłaszcza że w kolejnych latach (2007, 2008, 2009) nie uwzględniał już powierzchni ww. działki w składanych wnioskach, domagając się przyznania pomocy finansowej jedynie do powierzchni 4,97 ha.

W świetle opisanego powyżej stanu faktycznego nie budzi wątpliwości Sądu, że zaniechanie działalności rolniczej na części obszaru, który skarżący zadeklarował do płatności ONW we wniosku z dniu 31 maja 2004r. (okoliczność niesporna), było wystarczającą przesłanką do ustalenia, że pobrane dotychczas w tej części płatności były nienależne i orzeczenia o ich zwrocie.

Jak wynika bowiem z regulacji § 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia jeżeli rolnik zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych lub ich częściach położonych na obszarach ONW w okresie objętym zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 pkt 1 albo w § 6 ust. 3 pkt 1 lit. a, albo w § 7 ust. 1 pkt 2 lit. a, albo w § 8b ust. 1 pkt 2 lit. a, albo w § 8c ust. 1 pkt 1, to zwraca część płatności ONW, która została przyznana do powierzchni tych działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, na których zaniechał prowadzenia tej działalności, za cały okres jej pobierania, gdy łączna powierzchnia działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, na których nadal jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej 1 ha. Z kolei stosownie do ust. 2 pkt 2 cyt. przepisu jeżeli rolnik zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na skutek przeniesienia posiadania działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, zwraca płatność ONW w części, która została przyznana do działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW których posiadanie zostało przeniesione na rzecz innego podmiotu, chyba że:

a) rolnik złożył niezwłocznie do kierownika biura powiatowego Agencji, na formularzu udostępnionym przez Agencję, oświadczenie podmiotu, na którego rzecz zostało przeniesione posiadanie tych działek lub ich części, zawierające zobowiązanie tego podmiotu do:

– kontynuowania działalności rolniczej do końca okresu objętego zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 pkt 1, złożonym przez poprzedniego posiadacza działek rolnych lub ich części, położonych na obszarach ONW,

– zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty pomocy ONW, uzyskanej przez poprzedniego posiadacza działek rolnych lub ich części, położonych na obszarach ONW, jaką posiadacz ten byłby obowiązany zwrócić, gdyby zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na tych działkach rolnych lub ich częściach - w przypadku zaniechania działalności rolniczej na działkach rolnych lub ich częściach, położonych na obszarach ONW, w okresie objętym zobowiązaniem, o którym mowa w tiret pierwszym

- lecz nie później niż w terminie 14 dni od dnia doręczenia pisma Agencji wzywającego do złożenia wyjaśnień, albo

b) podmiot przejmujący posiadanie tych działek lub ich części złożył oświadczenie, o którym mowa w § 6 ust. 3 pkt 1, wraz z wnioskiem, o którym mowa w § 6 ust. 1 pkt 2.

Co się zaś tyczy szczegółowego wyliczenia kwoty nienależnie pobranych płatności ONW, to w tym zakresie Sąd w całości podziela stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jak słusznie wskazał organ odwoławczy należało bowiem uwzględnić – w przeciwieństwie do organu I instancji – powierzchnię, na jakiej skarżący realizował zobowiązanie po roku 2007 (4,97 ha), wynikającą z ostatecznych decyzji administracyjnych (z dnia 30 maja 2008r., z dnia 23 maja 2009r. oraz z dnia 24 września 2009r.) o przyznaniu płatności ONW do takiej właśnie powierzchni. W rezultacie od powierzchni zadeklarowanej za pierwszym razem za 2004r. (8,43 ha), dotyczącej z tego względu również roku 2005r., powierzchni zgłoszonej w 2006r. (7,77 ha) należało odjąć powierzchnię, do jakiej ostatecznie – za lata 2007, 2008 oraz 2009 przyznano beneficjentowi płatność ONW (4,97 ha). W konsekwencji powierzchnia, co do której zaistniał obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności, wyniosła:

- za 2004 rok – 3,46 ha (8,43 ha - 4,97 ha),

- za 2005 rok – 3,46 ha (8,43 ha – 4,97 ha),

- za 2006 rok – 2,80 ha (7,77 ha – 4,97 ha).

Tym samym, dla ustalenia kwoty objętej zaskarżoną decyzją wystarczyło przemnożenie powyższych wartości przez kwotę płatności ONW, przysługującą za wykorzystywanie użytków rolnych na obszarze ONW typu nizinnego strefy nizinnej I w wysokości 179 zł na 1 ha – stosownie do § 3 ust. 2 pkt 1 ww. rozporządzenia (wyniki wyniosły za 2004r. – 619,34 zł, za 2005r. – 619,34 zł, za 2006r. – 501,20 zł). Sumując te wartości organ odwoławczy uzyskał prawidłową wysokość nienależnie pobranych przez G. W. płatności ONW, to jest 1.739,88 zł.

Co się zaś tyczy zakazu wydania decyzji na niekorzyść strony to stwierdzić trzeba, że reguła ta nie została przez organ odwoławczy naruszona, jako że w rozpatrywanej sprawie zachodzi przesłanka, o jakiej mowa w art. 139 K.p.a., to jest decyzja organu I instancji rażąco narusza prawo. Taki bowiem charakter ma rozstrzygnięcie o zwrocie nienależnie pobranych płatności w kwocie niższej od wymaganej, wynikającej z przepisu § 9 rozporządzenia. Omawiane rażące naruszenie prawa nasuwa się jednoznacznie na myśl, gdy porówna się "Informację o możliwości dokonania dobrowolnego zwrotu nienależnie pobranych płatności" w kwocie 1.739,88 zł z dnia 10 lipca 2013r. (k. 110) – z treścią wydanej następnie – wobec braku uregulowania ww. należności – decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności jedynie na 1.353,24 zł.

Odnosząc się do zawartego w zaskarżonym rozstrzygnięciu organu I instancji wskazania, że w przypadku braku uiszczenia tej kwoty w terminie 14 dni od doręczenia, od dnia następującego po jego upływie zostaną naliczone odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych, to postanowienie to znajduje potwierdzenie w art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007r. nr 64, poz. 427 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej.

Ustosunkowując się do argumentacji przedstawionej w skardze należy wyjaśnić, że producent rolny, po złożeniu oświadczenia o zapoznaniu się z zasadami przyznawania płatności, miał obowiązek się do nich stosować. W konsekwencji w przypadku zaniechania działalności rolniczej na części zgłoszonych pierwotnie do płatności gruntów wnioskodawca winien powiadomić organ o tej, jakże istotnej, okoliczności, zmieniającej jego sytuację prawną. Podpisując wniosek dnia 31 maja 2004r. G. W. był przecież świadomy, że podjął się prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich zgłoszonych wówczas do płatności działkach przez okres 5 lat. Należy przy tym wyjaśnić skarżącemu, że istnienie dobrej lub złej wiary oparte jest na wiedzy o prawie, przy uwzględnieniu usprawiedliwionego błędu. Tymczasem w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy brak zgłoszenia przez stronę informacji o zaprzestaniu prowadzenia działalności na części gruntów nie wynikał z usprawiedliwionego błędu, jako że skarżący posiadał wiedzę dotyczącą jego praw i obowiązków.

Niezależnie od powyższego należy wyjaśnić skarżącemu, że brak jest podstaw do wyłączenia jego odpowiedzialności z tytułu nienależnie pobranych płatności, jako że nie złożył wymaganego w tym zakresie przez § 9 ust. 2 pkt 2 lit a rozporządzenia oświadczenia podmiotu, na rzecz którego zostało przeniesione posiadanie działki nr 94. Natomiast w sytuacji potraktowania rozwiązania przez wydzierżawiającego umowy dzierżawy gruntów rolnych (których dotyczył w części pierwszy wniosek w przedmiocie płatności ONW za 2004 rok) – z przyczyn niezależnych od wnioskodawcy (§ 9 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia) – jako siły wyższej, należy zastosować art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006, do którego odsyła rozporządzenie.

Zgodnie z ostatnim z powołanych przepisów przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynność i (ust. 2). Tymczasem G. W. poinformował organ I instancji o wypowiedzeniu mu – w dniu 13 marca 2007r. – umowy dzierżawy dopiero w dniu 12 wrześniu 2014r. (k. 66) – już po ujawnieniu nieprawidłowości w jego gospodarstwie w wyniku przeprowadzonej kontroli. W rezultacie brak podstaw do wyłączenia podstaw jego odpowiedzialności z tytułu zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w oparciu o § 9 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia.

Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a.