Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SAB/Bk 29/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2021-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Umorzono postępowanie w zakresie bezczynności lub przewlekłości
Powołane przepisy: article: art. 35 par. 3, art. 103, art. 37 par. 1 pkt 1, art. 97 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska (spr.), sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 maja 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. M. na bezczynność Wojewody P. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości 1. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Wojewody P. do podjęcia postępowania z wniosku z dnia [...] października 2018 r. o stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości – zawieszonego postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2019 r.; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności; 3. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. nie przyznaje od organu na rzecz skarżącego M. M. sumy pieniężnej; 5. nie wymierza organowi grzywny; 6. zasądza od Wojewody P. na rzecz skarżącego M. M. kwotę 110, 50 zł (sto dziesięć złotych pięćdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

M. M. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku bezczynność Wojewody P. w postępowaniu z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej Prezydenta Miasta B. z [...] września 1985 r. znak [...] – polegającą na niewszczęciu postępowania pomimo ustania przyczyn jego zawieszenia.

Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z [...] października 2018 r. m.in. M. M. wystąpił do Wojewody P. o stwierdzenie nieważności ww. decyzji z [...] września 1985 r., którą wywłaszczono nieruchomość położoną w B., obręb [...], oznaczoną na dzień wydania decyzji jako działka nr [...] o powierzchni 1,148 m2.

W toku postępowania Wojewoda powziął informację o śmierci jednej ze stron postępowania – J. B. Ustalił także, że przed Sądem Rejonowym w B. I Wydziałem Cywilnym pod sygn. akt [...] toczy się postępowanie z wniosku K. D. (córki zmarłej) o odrzucenie spadku, z tym że postępowanie to zostało zawieszone do czasu rozstrzygnięcia przed tym samym Sądem postępowania o sygn. akt [...].

W tych okolicznościach postanowieniem z [...] sierpnia 2019 r. Wojewoda P., orzekając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 i art. 101 K.p.a., zawiesił postępowanie w sprawie do czasu ustalenia następców prawnych zmarłej strony.

Wyrokiem z 3 października 2019 r. w sprawie II SAB/Bk 80/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę M. M., H. K. oraz M. K. na bezczynność Wojewody P. w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej z [...] września 1985 r. Wyrok jest prawomocny od [...] listopada 2019 r. Strony nie wnosiły o sporządzenie jego uzasadnienia.

W piśmie procesowym z [...] stycznia 2021 r. M. M. wniósł do Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii ponaglenie zarzucając Wojewodzie P., iż mimo zawieszenia postępowania - z urzędu nie podjął przez 18 miesięcy żadnych działań zmierzających do ustalenia, czy przesłanki zawieszenia ustały. W postępowaniu wpadkowym dotyczącym ponaglenia Wojewoda złożył wyjaśnienia, w których wskazał, iż zawieszenie miało miejsce z uwagi na toczące się postępowania sądowe w sprawach [...], a z pisma ponaglającego nie wynika aby ustały przyczyny zawieszenia, tzn. by ustalono następców prawnych po zmarłej J. B.. Odwołał się również do treści powszechnie dostępnego rejestru spadkowego prowadzonego przez Krajową Radę Notarialną na stronie www.rejestry-notarialne.pl wskazując, że nie wynika z tej bazy, aby doszło do ustalenia spadkobierców zmarłej. W tych okolicznościach, postanowieniem z [...] lutego 2021 r. Minister Rozwoju, Pracy i Technologii, po rozpoznaniu ponaglenia, ocenił że Wojewoda P. nie dopuścił się bezczynności, bowiem postępowanie pozostaje zawieszone do czasu zakończenia sprawy przed Sądem Rejonowym w B. w sprawie [...].

W dniu [...] marca 2021 r. M. M. złożył skargę do sądu administracyjnego na bezczynność Wojewody P. w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta B. z 8 września 1985 r. o wywłaszczeniu nieruchomości – polegającą na niepodjęciu postępowania mimo ustania przyczyn zawieszenia i naruszeniu art. 97 § 2 K.p.a. Wniósł o: zobowiązanie organu "do wznowienia przedmiotowego postępowania" oraz wydania decyzji kończącej postępowanie w terminie 30 dni od daty zwrotu akt; stwierdzenia, że organ dopuścił się rażącego naruszenia prawa - przez brak aktywności w kontrolowaniu stanu zawieszenia, w sytuacji gdy przyczyna zawieszenia ustała [...] grudnia 2019 r.; zasądzenie na rzecz wnioskodawców odszkodowania w wysokości 10 000 złotych za naruszenie prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie; wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. "w połowicznej wysokości" określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. w związku z nieprawidłowościami, jakich dopuścił się Wojewoda naruszając art. 77 § 1, art. 75 § 1, art. 107 § 3 oraz art. 80 K.p.a. w ten sposób, że "uśmiercił" J. B. i nie dołączył do akt sprawy wyroku Sądu Rejonowego w B. II Wydział Cywilny z [...] grudnia 2019 r. w sprawie [...]. Tymczasem, jak wskazał skarżący, wyrokiem tym Sąd Rejonowy w B. uchylił postanowienie w sprawie [...] z [...] października 2018 r. o uznaniu J. B. za zmarłą. Informacja o wyroku w sprawie [...] jest zawarta w postanowieniu Prezydenta Miasta B. z [...] marca 2021 r. znak: [...], którego zdjęcie załączył do skargi. W jego ocenie, uzasadnione jest nałożenie na organ grzywny oraz przyznanie wnioskodawcom odszkodowania. Gdy bowiem organ zwleka z zakończeniem postępowania, narusza godność strony i tym samym narusza art. 30 Konstytucji. Skarżący zwrócił również uwagę, że zmarł jeden z wnioskodawców postępowania nadzwyczajnego o stwierdzenie nieważności. Wskazał adresy jego spadkobierców.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że powziął informację o śmierci jednej ze stron postępowania – J. B. na podstawie pisma Prezydenta Miasta B. z [...] lutego 2019 r. znak [...] w sprawie udostępnienia danych z rejestru mieszkańców. Z kolei w piśmie z [...] lipca 2019 r. Sąd Rejonowy w B. I Wydział Cywilny zawiadomił, że pod sygnaturą akt [...] prowadzone jest postępowanie o odebranie oświadczenia o przyjęciu bądź odrzuceniu spadku po zmarłej, które pozostaje zawieszone do czasu rozstrzygnięcia innej sprawy toczącej się przed tym Sądem - [...]. Dlatego postanowieniem z [...] sierpnia 2019 r. Wojewoda zawiesił postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta B. z [...] września 1985 r. znak [...] oraz jednocześnie wezwał strony do uregulowania praw do spadku po zmarłej w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia postanowienia o zawieszeniu i poinformowania organu o przebiegu postępowania. Żadna ze stron nie żaliła zawieszenia postępowania. W takiej sytuacji, zdaniem Wojewody, przyjąć należy z uwagi na treść art. 103 K.p.a., że skoro zawieszenie postępowania wstrzymuje bieg terminów do załatwienia sprawy, to ostateczne postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego eliminuje powstanie stanu bezczynności lub przewlekłości (za okres zawieszenia). Organ nie pozostaje zatem w bezczynności. Podkreślił, że okoliczność śmierci J. B. była poparta dokumentami, tj. odpisem skróconym aktu zgonu, informacją o pozostawaniu w toku postępowania o odebranie oświadczenia o przyjęciu bądź odrzuceniu spadku po zmarłej, informacją uzyskaną [...] kwietnia 2019 r. od J. S. (matki J. B., a także jednej ze stron tego postępowania) z której wynikało, że postępowanie o sygn. [...] dotyczyło postępowania spadkowego po J. B.. W konsekwencji istniały podstawy do zawieszenia postępowania. Z kolei informacja o tym, że strona postępowania uznana za zmarłą faktycznie żyje -stanowiła podstawę do podjęcia zawieszonego postępowania. Informację tę organ uzyskał [...] marca 2021 r. i niezwłocznie, [...] marca 2021 r., postępowanie podjął. Odnośnie zarzutów skargi Wojewoda wywiódł, że przepis art. 99 K.p.a. nakazujący organowi podjęcie niezbędnych kroków celem usunięcia przyczyny zawieszenia postępowania nie dotyczy zawieszenia na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Nadto Wojewoda kontrolował w dostępnej bazie – rejestrze spadkowym czy nie zakończyło się postępowanie spadkowe. W dacie [...] lutego 2021 r. nie było w tym rejestrze wpisów wskazujących na ustalenie praw do spadku. Organ zakładał więc, że postępowanie spadkowe nie zostało zakończone. Wojewoda zwrócił uwagę na nietypowość sytuacji, bowiem akt zgonu strony nie utracił mocy prawnej wobec późniejszego ustalenia, że osoba ta żyje. Dlatego nie zgodził się z zarzutem rażącego naruszenia prawa w sprawie. Wniósł o oddalenie jako bezzasadnych wniosków o wymierzenie grzywny i zasądzenie odszkodowania. Wskazał, że odszkodowania należy dochodzić na drodze procesu cywilnego.

W piśmie procesowym z 27 maja 2021 r. skarżący sformułował ponownie stanowisko i zwrócił uwagę na nowe okoliczności, w tym wydanie [...] maja 2021 r. przez Wojewodę P. postanowienia o zawieszeniu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej z [...] września 1985 r. – z uwagi na śmierć jednego z wnioskodawców H. K. Wskazał, że kolejne zawieszenie jest bezzasadne, bowiem znani są spadkobiercy strony, a żaden przepis prawa nie uzależnia wezwania spadkobierców strony do uczestniczenia w postępowaniu od przedstawienia stwierdzenia praw do spadku bądź aktu poświadczenia dziedziczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Postępowanie sądowe podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe w zakresie zobowiązania organu do podjęcia postępowania, bowiem wnioskowane przez skarżącego podjęcie nastąpiło po wniesieniu skargi. Natomiast na datę wniesienia skargi bezczynność w sprawie wystąpiła, z tym że nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Nie wystąpiły podstawy do wymierzenia grzywny i przyznania sumy pieniężnej.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zarówno w ponagleniu jak i w skardze na bezczynność M. M. wyraźnie wiązał kwestionowaną bezczynność z niepodejmowaniem przez Wojewodę P. postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta B. z [...] września 1985r. – zawieszonego postanowieniem z [...] sierpnia 2019 r. Stąd należało uznać, że skarga dotyczy wyłącznie takiej bezczynności Wojewody, która polega na niepodejmowaniu postępowania. Rzutowało to na sposób sformułowania poszczególnych rozstrzygnięć wyroku (odnoszących się wyłącznie do niepodejmowania zawieszonego postępowania).

Po drugie wymaga odnotowania, że od 1 czerwca 2017 r. funkcjonuje normatywna definicja bezczynności. Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a., z bezczynnością mamy do czynienia, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1. W tym kontekście Wojewoda zwrócił uwagę na regulację art. 103 K.p.a. oraz należy wskazać na przepis art. 35 § 5 K.p.a. Stosownie do treści art. 103 K.p.a., zawieszenie wstrzymuje bieg terminów przewidzianych w kodeksie, a jak stanowi art. 35 § 5 K.p.a., okresów zawieszenia postępowania nie wlicza się do terminów załatwienia sprawy uregulowanych w art. 35 § 1 – 4 K.p.a. Zdaniem sądu nie ulega wątpliwości, że wskazane ostatnio przepisy stanowią rodzaj ochrony organu przed skutecznym zarzutem bezczynności i przewlekłości postępowania. Bezspornie także w ramach sprawy ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania nie powinno się - co do zasady – kontrolować podstaw zawieszenia postępowania. Byłoby to bowiem nieuzasadnione przenoszenie ciężaru kontroli tych okoliczności z postępowania zażaleniowego (zażalenia na postanowienie o zawieszeniu) bądź postępowania incydentalnego z wniosku o podjęcie - na postępowanie ze skargi na bezczynność lub/i przewlekłość postępowania. Niewłaściwa jest jednak również praktyka takiego generalnego, niezależnego od okoliczności sprawy, wykładania i stosowania ww. przepisów, zgodnie z którą fakt zawieszenia postępowania wyklucza w ogóle możliwość przypisania organowi nieuprawnionej pasywności w okresie zawieszenia. Automatyczne przerywanie biegu liczenia terminu do załatwienia sprawy w każdym przypadku zawieszenia postępowania, mimo braku lub nawet oczywistego braku podstaw do utrzymywania stanu zawieszenia, stanowiłoby niedopuszczalny przejaw formalizmu administracyjnego. Niezbędne jest natomiast, aby przypadki oceny zasadności zawieszenia postępowania czy przypadki oceny zasadności utrzymywania stanu zawieszenia w sprawach ze skargi na bezczynność ograniczyć do sytuacji wyjątkowych. I z taką wyjątkową sytuacją mamy do czynienia w sprawie niniejszej.

Zdaniem sądu nie może być wątpliwości, że w dacie podejmowania postanowienia z [...] sierpnia 2019 r. o zawieszeniu postępowania Wojewoda miał wystarczające podstawy do przyjęcia, jako okoliczności pewnej, faktu śmierci jednej ze stron postępowania (J. B.) i braku jej następców prawnych, którzy mogliby wstąpić do postępowania (vide odpis skrócony aktu zgonu z [...] marca 2019 r., zawarte w notatce służbowej z [...] kwietnia 2019 r. oświadczenie J. S. opisanej jako matka zmarłej, informacja o toczącym się postępowaniu [...] o odrzucenie spadku po zmarłej). O istnieniu podstaw do zawieszenia świadczy prawomocny wyrok w sprawie II SAB/Bk 80/19 oddalający skargę na bezczynność. Nie dość jednak wnikliwie organ potraktował informację o toczącym się postępowaniu w sprawie [...], z uwagi na bieg którego zawieszono postępowanie [...]. Z przedłożonych sądowi akt nie wynika, aby organ podjął jakiekolwiek czynności ustalające przedmiot postępowania [...]. Natomiast dopiero informacja na ten temat świadczyłaby o posiadaniu pełnej wiedzy o podstawach zawieszenia postępowania i umożliwiałaby lepszy nadzór nad stanem zawieszenia. Jak się bowiem okazuje, gdyby Wojewoda tuż po wydaniu postanowienia z [...] sierpnia 2019 r. o zawieszeniu ustalił jaki jest przedmiot sprawy [...] (która zakończyła się uchyleniem postanowienia o uznaniu J. B.za zmarłą) – stan zawieszenia nie trwałby aż do marca 2021 r. Tego jednak nie uczynił rezygnując, na skutek zbyt małej wnikliwości, z pełnej kontroli nad sprawą.

Jak tymczasem wynika ze skargi oraz dołączonego postanowienia Prezydenta Miasta B. z [...] marca 2021 r. w sprawie aktualizacji ewidencji gruntów – uchylenie postanowienia o uznaniu J. B.za zmarłą miało miejsce w sprawie [...] już [...] grudnia 2019 r. Wojewoda dowiedział się o tym dopiero ze skargi w sprawie niniejszej – 19 marca 2021 r. Pomimo więc skutków, jakie wywołuje na podstawie art. 103 i art. 35 § 5 K.p.a. zawieszenie postępowania, nie sposób przyjąć w sprawie niniejszej, że utrzymywanie stanu zawieszenia do marca 2021 r. nie polegało na bezczynności.

Nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja, iż przepis art. 99 K.p.a. dotyczący podejmowania przez organ kroków celem usunięcia przeszkody zawieszenia dotyczy wyłącznie przypadków zawieszenia na podstawie art. 97 § 1 pkt 1-3a, podczas gdy w niniejszej sprawie zawieszenie miało miejsce w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Należy zauważyć, że każde zawieszenie postępowania powoduje obowiązek kontroli przez organ czy podstawa zawieszenia jest nadal aktualna. Innymi słowy, zawieszając postępowanie organ ma obowiązek czuwać nad zasadnością dalszego trwania tego stanu. Wymaga tego chociażby zasada szybkości postępowania (art. 12 K.p.a., zgodnie z którego § 1 organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia). O konieczności podejmowania kroków mających na celu ustalenie odpadnięcia podstawy zawieszenia świadczy również treść art. 100 § 1 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej, który zawiesił postępowanie z przyczyny określonej w art. 97 § 1 pkt 4, wystąpi równocześnie do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego albo wezwie stronę do wystąpienia o to w oznaczonym terminie, chyba że strona wykaże, że już zwróciła się w tej sprawie do właściwego organu lub sądu.

Jednocześnie każda sprawa wymaga indywidualnego podejścia i analizy przez pryzmat jej indywidualnych okoliczności. Rozumowanie organu nie może być schematyczne, zaś działanie powinno uwzględniać konkretny stan faktyczny. W sprawie niniejszej kluczową okolicznością było nieustalenie przedmiotu sprawy [...], o której organ miał informacje. Gdyby wiedza organu ograniczała się wyłącznie do informacji o postępowaniu w przedmiocie odrzucenia spadku po zmarłej J. B., ocena prawna sprawy niniejszej w kontekście bezczynności byłaby inna. Organ jednak miał świadomość, że postępowanie o odrzucenie spadku jest uzależnione od jeszcze innej sprawy ([...]), pozostającej z nią w związku (skutkującej zawieszeniem postępowania [...]). Nie powinien był więc tej informacji zignorować, a de facto tak się stało z naruszeniem art. 97 § 2 K.p.a. nakazującym organowi podjęcie postępowania po ustaniu przyczyn zawieszenia. Zaniechanie to wywołało daleko idące konsekwencje w postaci nieuzasadnionego utrzymywania stanu zawieszenia. Dlatego sąd stwierdził w punkcie 2 wyroku bezczynność polegającą na niepodjęciu postępowania, gdy ustała ku temu przyczyna (art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a.). Z uwagi zaś na niezwłoczne podjęcie postępowania po wniesieniu skargi, gdy organ uzyskał informację o braku podstaw dalszego utrzymywania stanu zawieszenia – odpadła przyczyna zobowiązywania organu do wydania postanowienia o podjęciu, co skutkuje umorzeniem postępowania sądowego w zakresie orzeczenia na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. (na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a.). Sąd bowiem ocenia stan bezczynności na dzień wniesienia skargi, natomiast konieczność zobowiązywania do podjęcia działań przez organ ocenia na moment wyrokowania.

Zdaniem sądu, bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a – rozstrzygnięcie w punkcie 3 wyroku). Z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia, gdy organ w sposób zamierzony przedłuża postępowanie, jak i wówczas, gdy zbyt długo i w sposób naganny nie podejmuje działań, a powody takiego zaniechania nie podlegają akceptacji. Istotą bezczynności mającej charakter rażącego naruszenia prawa jest pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość naruszenia, a więc stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, można powiedzieć że naruszono prawo w sposób oczywisty (vide np. wyrok w sprawie I OSK 675/12, orzeczenia.nsa.gov.pl). Orzeczenie rażącego naruszenia prawa jest więc zastrzeżone dla najbardziej jaskrawych przypadków długotrwałej bierności organów. Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie, w której wystąpiła sytuacja szczególna. Zawieszenie postępowania miało miejsce z uwagi na fakt śmierci jednej ze stron postępowania. Fakt ten wynikał z szeregu dokumentów jak np. odpis skrócony aktu zgonu, odnotowana w notatce służbowej rozmowa z matką J. B., informacja o toczącym się postępowaniu o odrzucenie spadku. Uśpiło to czujność organu odnośnie tego, iż fakt śmierci może być nieprawdziwy. Do niezwykle rzadkich należą jednak sytuacje okazania się, iż osoba uznana za zmarłą żyje. Dlatego można organowi przypisać brak wystarczającej wnikliwości i pewną schematyczność rozumowania, które doprowadziły do bezczynności, ale nie złą wolę czy celowe przedłużanie postępowania. Z tych powodów nawet fakt długotrwałości niepodejmowania postępowania nie może świadczyć o rażącym charakterze bezczynności. Nie było to bowiem, w okolicznościach sprawy, naruszenie oczywiste, widoczne "na pierwszy rzut oka". Organ cały czas pozostawał w przekonaniu o śmierci strony, bowiem dokonywał sprawdzeń w rejestrze spadkowym czy nie doszło do ustalenia praw do spadku po J. B.. Było to działanie usprawiedliwione, celowane w prawidłowe ustalenie kręgu spadkobierców i w konsekwencji kręgu stron postępowania przed Wojewodą. Jak wynika bowiem z art. 1025 § 2 Kodeksu cywilnego, domniemywa się, że osoba która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia jest spadkobiercą. Z kolei zgodnie z art. 6791 Kodeksu postępowania cywilnego, prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, prawomocne postanowienie uchylające lub zmieniające postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku sąd niezwłocznie wpisuje, za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, o którym mowa w art. 95i § 1 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (Dz. U. z 2020 r. poz. 1192), do Rejestru Spadkowego. Do tego Rejestru wpisuje się również akty poświadczenia dziedziczenia, jak i informacje o ich uchyleniu (art. 95h § 1 i art. 95k § 2 Prawa o notariacie). Nie zaniechał więc organ staranności w okolicznościach takiej wiedzy, jaką posiadał, a przypisać mu można jedynie schematyczność działania i niewystarczającą wnikliwość, która jednak nie może prowadzić do kwalifikowanego charakteru bezczynności.

Z wyżej wskazanych względów sąd oddalił wniosek o wymierzenie grzywny i przyznanie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłość postępowania może orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. O ile wymierzenie grzywny ma na celu przede wszystkim oddziaływać na organ mobilizująco i prewencyjnie, o tyle przyznanie stronie od organu określonej sumy pieniężnej ma charakter głównie kompensacyjny. Ma ono niejako zrekompensować skarżącemu stratę, jaką poniósł na skutek bezczynności czy przewlekłości organu (vide np. wyrok w sprawie I OSK 1268/16). Oznacza to, że zarówno wymierzenie grzywny, jak i przyznanie sumy pieniężnej nie jest obligatoryjne, przy tym nawet stwierdzenie bezczynności/przewlekłości z rażącym naruszeniem prawa nie jest powiązane z obowiązkiem wymierzenia grzywny czy przyznania sumy pieniężnej. Tego rodzaju sankcja dodatkowa jest zarezerwowana dla szczególnie jaskrawych przypadków pozostawania w bezczynności czy przewlekłości.

Zdaniem sądu, splot wyjątkowych okoliczności sprawy a także niezwłoczność działania organu tuż po wpłynięciu skargi z informacją o wyniku sprawy [...] uzasadniają przyjęcie o braku podstaw do wymierzenia grzywny w sprawie niniejszej. Nie istnieje potrzeba zmobilizowania organu grzywną, ukarania czy działania prewencyjnego. Uchybienie nastąpiło w sytuacji szczególnej i mało powtarzalnej, zaś zachowanie organu po wpłynięciu skargi świadczy o świadomości popełnienia uchybienia i dobrze rokuje na przyszłość jeśli chodzi o dopełnianie wymaganej staranności.

Jeśli chodzi o żądanie przyznania odszkodowania, to trafnie Wojewoda wskazał, że odszkodowania należy dochodzić w postępowaniu cywilnym, natomiast przed sądem administracyjnym w sprawie ze skargi na bezczynność istnieje możliwość przyznania sumy pieniężnej (art. 149 § 2 P.p.s.a.). Z uwagi na osobiste działanie skarżącego, bez korzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, sąd uznał, że żądanie odszkodowania należy zakwalifikować adekwatnie do przedmiotu niniejszego postępowania jako żądanie przyznania sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. Z przyczyn tożsamych jak w przypadku niewymierzenia grzywny, powody dla przyznania sumy pieniężnej w sprawie nie wystąpiły. Nadto suma pieniężna jest rodzajem zadośćuczynienia za krzywdę moralną doznaną na skutek przedłużającego się postępowania, a przesłanek do jej przyznania skarżący nie wskazał oraz sąd ich nie stwierdza z urzędu.

Odnośnie stanowiska skarżącego sformułowanego w piśmie z 27 maja 2021 r. należy wyjaśnić, że przedmiotem skargi w sprawie niniejszej była bezczynność Wojewody dotycząca niepodejmowania postępowania zawieszonego postanowieniem z [...] sierpnia 2019 r. a nie postanowieniem z [...] maja 2021 r. Nadto ocenę stanu bezczynności sąd wykonuje na dzień wniesienia skargi – uwzględniając ewentualnie usunięcie zaniechania przez organ na dzień wyrokowania. Skoro więc w sprawie niniejszej skarżącemu chodziło o niezasadne utrzymywanie stanu zawieszenia wywołanego postanowieniem z [...] sierpnia 2019 r., to również i na dzień wyrokowania tylko w tym zakresie sąd orzekał, czemu dał wyraz w treści wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 P.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.