Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 260/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2022-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7,8,11,77
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549  art. 60
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)
journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1  art. 4 ust. 3
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Górska, asesor WSA Anna Janowska, Protokolant specjalista Jolanta Piasecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. na decyzję Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie z dnia 28 lutego 2022r., nr 39/OR14/2022 w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2020 rok oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 28 lutego 2022 r. Dyrektor Warmińsko – Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie (dalej jako Dyrektor, organ odwoławczy) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Giżycku (dalej jako Kierownik, organ I instancji) z 29 września 2021 r., w sprawie odmowy przyznania A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. (dalej jako strona, Spółka, skarżąca) płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2020.

Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że opisana powyżej decyzja Kierownika wydana została na skutek wniosku strony z 15 czerwca 2020 r. o przyznanie płatności na rok 2020, w którym strona zadeklarowała do przyznania płatności powierzchnię gruntów rolnych powierzchnię 119,92 ha i wnioskowała m.in. o przyznanie; jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie oraz płatności dodatkowej. Wniosek ten został następnie zmieniony w dniu 15 lipca 2020 r., co nie miało jednak wpływu na przyznanie płatności bezpośrednich.

Uzasadniając odmowę przyznania stronie wnioskowanych płatności Kierownik uznał, że w niniejszej sprawie zostały sztucznie stworzone warunki do otrzymania korzyści niezgodnych z celami pomocy finansowej przyznawanej w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Ocenił bowiem, że strona nie prowadzi samodzielnego gospodarstwa rolnego, odrębnego od gospodarstwa D. D., E. D., E. Sp. z o.o. oraz A. M. (dalej także jako podmioty powiązane).

W odwołaniu od powyższej decyzji strona zarzuciła organowi I instancji naruszenie: art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021r., poz. 735 ze zm., dalej jako Kpa), poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego, niewłaściwą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a także nieuzasadnione odstąpienie od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie prawnym i faktycznym. Wskazała ponadto na naruszenie przez organ I instancji § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatność dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami’’ objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 oraz art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 poprzez błędne uznanie, że strona stworzyła sztuczne warunki uzyskania płatności, w sytuacji gdy w stanie sprawy nie został spełniony łącznie element obiektywny i subiektywny, pozwalający na odmowę przyznania płatności na tej podstawie, gdyż w sprawie nie zachodzi po stronie odwołującej ukierunkowanie na obejście prawa w celu uzyskania płatności jako korzyści sprzecznej z celami tego systemu. W oparciu o te zarzuty strona wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji i przyznanie wnioskowanych płatności, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, Dyrektor podał (w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji), że rozpatrując wniosek producenta rolnego o przyznanie płatności należy mieć na uwadze nie tylko regulacje dotyczące przesłanek przyznania płatności danego rodzaju ale także te dotyczące wykorzystywania środków z budżetu Wspólnoty zgodnie z ich przeznaczeniem. Wskazał, że tego rodzaju regulacje zawarte są m.in. w art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. UE L z 1995 r., Nr 312, s. 1); dalej: "rozporządzenie nr 2988/95" oraz w art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L z 2013 r., Nr 347, s. 549 ze zm.); dalej: "rozporządzenie nr 1306/2013". Zauważył, że w obu tych przepisach wykluczono przyznanie korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego w razie sztucznego stworzenia warunków wymaganych dla uzyskania tych korzyści. Ocenił, że z taką sytuacją mamy zaś do czynienia w niniejszej sprawie, przy czym stworzenie przez stronę sztucznych warunków dotyczy wszystkich rodzajów wnioskowanych płatności i pomocy finansowych na rok 2020, tj.: płatności bezpośrednich, płatności ONW oraz płatności ekologicznej.

Organ odwoławczy wywiódł przy tym, że przypadki, w których może zachodzić podejrzenie stworzenia sztucznych warunków dla uzyskania pomocy, to sztuczny podział gospodarstw/podmiotu w celu uniknięcia ograniczeń, w szczególności poprzez:

- tworzenie wielu spółek powiązanych ze sobą osobowo i kapitałowo dla uzyskania płatności w odniesieniu do gruntów, które faktycznie są w posiadaniu jednego podmiotu lub są przedmiotem współposiadania;

- występowanie oddzielnie o przyznanie płatności przez podmioty będące faktycznie współposiadaczami gruntów;

- podmioty posiadają ten sam adres siedziby/zamieszkania;

- podmioty, które reprezentuje ta sama osoba uprawniona do reprezentacji (np.: członek zarządu spółki, prokurent, wspólnik) lub ten sam pełnomocnik.

Dyrektor przyjął zatem, że pierwszorzędne znaczenie w przedmiotowej sprawie nabiera ocena, czy strona prowadzi samodzielne, odrębne gospodarstwo rolne, co wymaga przedstawienie tego producenta rolnego w powiązaniu z innymi producentami (D. D., E. D., E. Sp. z o.o. oraz A. M.), którzy również w tym samym roku kalendarzowym wnioskowali odpowiednio o przyznanie płatności bezpośrednich, płatności ONW, płatności rolno- środowiskowo-klimatyczne oraz płatności ekologiczne, a którzy byli reprezentowani przez D. D. W tym zakresie organ odwoławczy ustalił, że w dniu 29 kwietnia 2004 r. D. D. złożył w BP wniosek o wpis do ewidencji producentów i nadanie numeru identyfikacyjnego, nr identyfikacyjny został mu nadany w dniu 5 maja 2004 r. W trakcie kontroli administracyjnej wniosku o przyznanie płatności na rok 2020 stwierdzono, iż D. D. jest również pełnomocnikiem innych osób:

- A. M., która również złożyła Wniosek o wpis do ewidencji producentów w dniu 28 kwietnia 2004 r. i nr identyfikacyjny został jej nadany w dniu 5 maja 2004 r. Kolejno w roku 2006 A. M. po raz pierwszy złożyła wniosek o przyznanie płatności. Następnie w dniu 27 marca 2009 r. złożyła zmianę do Wniosku o wpis do ewidencji producentów, w którym ustanowiła D. D. pełnomocnikiem przed organami ARiMR. Pełnomocnictwo to zostało odwołane w dniu 28 lipca 2021 r. Obecnie pełnomocnikiem A. M. jest H. L.;

- E. D. (żona), została zarejestrowana jako producent rolny w krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności w dniu 7 czerwca 2016 r. jako pełnomocnika ustanowiła D. D. - męża;

- Właścicielem E. Sp. z o.o. z siedzibą w G., która powstała w dniu 18 kwietnia 2013 r. na mocy aktu notarialnego rep. "A" nr [...] z dnia [...]. Początkowo wspólnikami spółki byli T. G. i K. G. Siedziba spółki mieściła się w miejscowości Z. w gminie R. w powiecie k. Następnie w dniu 24 maja 2013 r. został złożony Wniosek o wpis do ewidencji producentów. Kolejno dnia 4 czerwca 2013 r. zawieszono postępowanie w ww. sprawie. Dnia 10 października 2013r. K. G. wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania. Dnia 22 października 2013 r. został nadany nr identyfikacyjny dla E. Sp. z o.o. Następnie w dniu 21 września 2015 r, podjęto uchwałę dotyczącą zgody na zbycie części udziałów firmy na rzecz P. D. oraz D. D. W dniu składania wniosku o przyznanie płatności na rok 2020 jedynymi wspólnikami spółki zostali E. D. oraz D. D., aktualna siedziba spółki [...];

- Jest również reprezentantem i wspólnikiem A. Sp. z o.o. która powstała w dniu 5 października 2011 r. na mocy aktu notarialnego rep. "A" nr [...] z siedzibą w miejscowości D.. Wspólnikami Spółki zostali E. D. oraz D. D. (prezes). W dniu 31 października 2011 r. do BP wpłynął Wniosek o wpis do ewidencji producentów. Następnie w dniu 17 stycznia 2019 r. wpłynęła zmiana do Wniosku o wpis do ewidencji producentów, w którym zmieniono siedzibę spółki na [...]. Spółka wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich składa od 2012 r.

Biorąc pod uwagę zgromadzony materiał dowodowy, stwierdzono wzajemne powiązania pomiędzy D. D., a pozostałymi producentami, które w kontekście uzyskiwanych dochodów, ubiegania się o te same płatności, posiadania tego samego adresu, osoby pełnomocnika pozwala na uznanie, że D. D., jak i powiązani producenci w istocie stanowią jeden podmiot gospodarczy. D. D. jak i pozostali producenci są powiązani ze sobą, E. D.-żona D. D., A. M. - siostra żony D. D. Ponadto należy wskazano, iż D. D. jako pełnomocnik, może sprawować kontrolę nad tymi podmiotami, może mieć wpływ na składane wyjaśnienia i składane wnioski.

W ocenie organu odwoławczego ze zgromadzonego w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego wynika, że Spółka w roku 2020 złożyła wniosek o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dodatkowej, płatności ONW oraz płatności ekologicznej (PROW 2016-2020). D. D. w roku 2020 złożył wniosek o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dodatkowej, płatności ONW, płatności rolno[?]środowisko-klimatycznej (PROW 2014-2020) oraz płatności ekologicznej (PROW 2014-2020. Natomiast E. D. złożyła wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2020 rok w ramach jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dodatkowej, płatność do powierzchni upraw roślin pastewnych, płatności ONW oraz płatności ekologicznej (PROW 2014-2020). Natomiast A. M. wnioskowała o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dodatkowej, płatności ONW oraz płatności ekologicznej (PROW 2014-2020). Z zintegrowanego systemu wynika również, iż o przyznanie płatności na rok 2020 wnioskowała również E Sp. z o.o.

Z wyliczeń Dyrektora ARiMR (przedstawionych na s. 7- 8 zaskarżonej decyzji) wynika, że wskutek złożenia odrębnych wniosków przez każdego z powiązanych producentów, uzyskaliby oni dodatkową kwotę płatności bezpośrednich w wysokości 17.503,30 zł, tj. 280.819.41 zł (suma płatności po zadeklarowaniu przez kilka podmiotów) – 263.316,11 zł (suma płatności w przypadku jednego wniosku). Dyrektor ARiMR zauważył także, że poprzez sztuczny podział gospodarstwa również większe byłyby płatności ONW w roku 2020 w wysokości około 21.782,80 zł. Obejście zaś przez podmioty ograniczeń wprowadzonych przez ustawodawcę w przepisach dotyczących rolnictwa ekologicznego czy też programu rolno-środowiskowo-klimatycznego umożliwiłoby w 2020 roku czerpanie dodatkowych środków finansowych w kwocie 62.990,62 zł. Podsumował, że poprzez pozorne prowadzenie przez pięć podmiotów gospodarstw wszystkie płatności w roku 2020 byłyby większe o 102.276,72 zł (17.503,30 zł + 21.782,80 zł + 62.990,62 zł), co zdaniem Dyrektora ARiMR dowodzi, że zostały stworzone sztuczne warunki celem uzyskania większej płatności.

Dyrektor ARiMR ustalił ponadto, że pomiędzy ww. podmiotami dochodziło do swobodnego przekazywania działek rolnych, w wyniku czego te same działki w różnych latach były deklarowane do płatności przez innego producenta (zob. tabela s. 8-10 zaskarżonej decyzji). Wskazał, że swobodne przekazywanie działek rolnych na potrzeby dopłat następowało także pomiędzy ww. podmiotami a innymi producentami rolnymi, których pełnomocnikiem był D. D. tj. C. Sp. z o.o. oraz P. D. W ocenie organu odwoławczego, za konstatacją o braku prowadzenia przez stronę odrębnego gospodarstwa rolnego od gospodarstw podmiotów powiązanych przemawia także fakt, że działki deklarowane przez D. D., jak i osoby przez niego reprezentowane są w różnych odległościach od siebie położone, nie tworzą spójnej powierzchni. Ponadto adres siedziby gospodarstwa to [...]. Strona nie wskazała gdzie przetrzymuje zbiory pionów, gdzie przetrzymuje swój sprzęt rolniczy, a nie jest możliwym aby przetrzymywała go pod adresem siedziby. Wszystkie okoliczności wskazują więc na brak samodzielności gospodarstwa rolnego prowadzonego przez Spółkę. Zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdza, iż jest ono odrębne od gospodarstwa: D. D., E. D., A. M. oraz E. Sp. z o.o.

Odnosząc się natomiast do wyjaśnień strony i przedłożonych w toku postępowania dokumentów, Dyrektor stwierdził, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów k.p.a. Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1341 ze zm., dalej jako ustawą o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego) strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Wskazano, że Kierownik w dniu 28 października 2020 r. wystosował wezwanie do złożenia dokumentów potwierdzających posiadanie gruntów zadeklarowanych we Wniosku oraz zarządzanie nimi, tj. m.in.: umów kupna/sprzedaży oraz dzierżawy gruntów rolnych, dokumentów związanych z zakupem paliwa wykorzystywanego do prac w gospodarstwie, dokumentów potwierdzających zlecanie wykonania prac polowych, faktur i rachunków potwierdzających zakładanie i utrzymanie upraw, posiadania maszyn rolniczych, wskazania osób lub podmiotów zatrudnionych do wykonania prac poIowych, dokumentów dotyczących zapłaty podatku rolnego, opłacania składek ubezpieczenia. W odpowiedzi D. D. jako reprezentant Spółki oświadczył, że strona jest odrębną i samodzielną jednostką, która działa tylko na swój rachunek. Zajmuje się głównie działalnością handlowo-usługową. Założona została głównie do prowadzenia działalności pozarolniczej, a rolnictwem tylko w małej części. Do pisma dołączono dokumentację: fakturę za zakup ciągnika rolniczego, mulczera obracanego, kosiarki dyskowej, agregatu talerzowego, prasy belującej, naczepy ciężarowej, faktury za zakup części oraz nasion roślin uprawnych, faktury za wykonane usługi rolne - koszenie agencja. Dyrektor ocenił jednak, że D. D. nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających prawo do użytkowania działek rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2020. Nie przedstawił żadnych dokumentów o zatraconym podatku za działki rolne. Dokumenty przedstawione przez reprezentanta nie potwierdzają prowadzenia działalności rolniczej samodzielnie. Nie został przedstawiony żaden rachunek za olej napędowy, natomiast D. D. jako producent takich faktur przedstawił ponad 300. Również inni producenci nie przedstawili żadnych faktur za zakup oleju napędowego co świadczy o tym, że gospodarstwa rolne beneficjentów stanowią jedną całość gospodarstwa pod względem ekonomicznym. Dokumenty za wykonane usługi rolne - koszenie łąk nie świadczą o prowadzeniu gospodarstwa rolnego, a jedynie o świadczeniu usług w tym zakresie.

Dyrektor stwierdził, że w sprawie istnieje sieć wzajemnych powiązań pomiędzy osobami, która w kontekście uzyskiwanych dochodów, ubiegania się o te same płatności, tego samego pełnomocnika, czy też tego samego adresu prowadzenia działalności, swobodnego przekazywania działek rolnych na potrzeby deklaracji, pozwala na uznanie, że strona nie prowadzi działalności rolniczej na własny rachunek i niezależnie od innych podmiotów. Przyjął zatem, że formalnoprawne wyodrębnienie podmiotowe tego gospodarstwa jest wyodrębnieniem sztucznym, które miało na celu uzyskanie płatności nienależnych w świetle przepisów art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 i art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Podkreślił przy tym, że unijny system wsparcia skierowany jest do rolników uprawiających ziemie, a nie do podmiotów, które poprzez kreację rzeczywistości, tworzą system pozyskiwania maksymalizowanych dopłat. Dodał, że także krajowy ustawodawca, określając szczegółowe warunki przyznawania płatności dla producenta rolnego, wskazywał zawsze na posiadanie gospodarstwa rolnego, jako ustawowo określoną przesłankę warunkującą skuteczne rozpoznanie wniosków o płatności (pomoc finansową).

Przyjął zatem, że płatność przysługuje za rolnicze użytkowanie działek rolnych, a nie samą możność władania gruntami rolnymi, co oznacza, że nie można otrzymać płatności za grunty rolne, których w roku objętym płatnością się nie posiada i nie prowadzi na nich samodzielnej działalności (upraw). Wyjaśnił, że poprzez samodzielne prowadzenie gospodarstwa, należy rozumieć: prowadzenie gospodarstwa osobiście oraz prowadzenie gospodarstwa na własny rachunek i we własnym imieniu. Wskazał, że osoba fizyczna prowadzi gospodarstwo rolne osobiście, jeżeli pracuje w tym gospodarstwie oraz podejmuje wszelkie decyzje dotyczące prowadzenia tego gospodarstwa. Wywiódł, że gospodarstwo przestaje stanowić zorganizowaną całość, jeżeli brak jednego z elementów tego systemu uniemożliwia prowadzenie normalnej działalności w zakresie produkcji rolnej lub hodowlanej. Ocenił, że zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, że strona z prowadzeniem samodzielnej działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym miała mało wspólnego.

Skonstatował, że działania podjęte przez podmioty powiązane zmierzały do obejścia prawa. Podał, że pomimo formalnego spełnienia przesłanek przewidzianych w przepisach prawa, cel płatności nie zostałby osiągnięty, tj. zastosowanie degresywnych stawek płatności, gdyby płatność ta miała zostać przyznana. Ocenił, że w niniejszej sprawie wystąpił także element subiektywny, przejawiający się w woli uzyskania przez małżonków, korzyści poprzez sztuczne stworzenie niezbędnych dla jej uzyskania warunków, polegających na stworzeniu pozorów samodzielnego i odrębnego prowadzenia gospodarstwa rolnego przez stronę, a de facto stanowiących jeden podmiot gospodarczy z: D. D., E. D., A. M. czy też E. Sp. z o.o.

W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do tutejszego Sądu, skarżąca zarzuciła Dyrektorowi ARiMR naruszenie:

I. Przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wydanie rozstrzygnięcie:

1. art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach, poprzez zaniechanie zadośćuczynienia obowiązkowi stania organu na straży praworządności, a to wskutek niewykazania przez organ, że w sprawie zostały wytworzone sztuczne warunki przyznania płatności, podczas gdy w sytuacji pozbawienia prawa do płatności z ww. przyczyn, ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na organie,

2. art. 8 Kpa, poprzez nieuzasadnione odstąpienie od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie prawnym i faktycznym, w wyniku czego skarżąca utraciła zaufanie do organów administracji publicznej,

3. art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach w zw. z art. 8 Kpa, poprzez niewyczerpujące uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w której skarżącej odmówiono zadośćuczynienia jej żądaniom, przez co skarżąca nie czuje się przekonany do zasadności rozstrzygnięcia organu, co wzbudza w niej brak zaufania do organów administracji publicznej;

4. art. 11 Kpa, poprzez niedostateczne zrealizowanie zasady przekonywania, a to niewyjaśnienie skarżącej zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy wydaniu zaskarżonej decyzji,

5. art. 107 § 3 Kpa, poprzez niedostateczne wyjaśnienie w uzasadnieniu przyczyn podjętego rozstrzygnięcia,

6. art. 7 i art. 77 Kpa, poprzez brak dokonania wszechstronnej oceny materiału dowodowego oraz niedostateczne wyjaśnienie okoliczności sprawy, w wyniku czego organ poczynił błędne ustalenia stanu faktycznego, błędnie uznając, że skarżąca wraz z pozostałymi podmiotami prowadzą wspólne gospodarstwo rolne, w sytuacji gdy rzeczywisty stan faktyczny jest odmienny od ustalonego przez organ, gdyż ww. podmioty prowadzą odrębne od siebie gospodarstwa rolne, co zostało skutecznie wykazane przez skarżącą w toku postępowania;

7. art. 80 Kpa, poprzez dokonanie dowolnej, nie zaś swobodnej oceny zebranego materiału dowodowego i dowolne uznanie, że okoliczność prowadzenia przez skarżącą odrębnego gospodarstwa rolnego nie została przez nią udowodniona przedłożonymi do akt sprawy dokumentami, w sytuacji gdy dokumenty te wykazują w sposób wystarczający fakt odrębności jej gospodarstwa rolnego, gdyż potwierdzają samodzielność w prowadzeniu gospodarstwa rolnego i podejmowaniu decyzji o kierunku rozwoju;

II. Przepisów prawa materialnego:

1. art. 4 ust 3 rozporządzenia nr 2988/95, poprzez nieuzasadnione zastosowanie naruszonego przepisu, w sytuacji gdy w sprawie nie doszło do wytworzenia sztucznych warunków uzyskania wnioskowanej płatności, skierowanego na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z celami prawa wspólnotowego,

2. art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, poprzez błędne uznanie, że skarżąca wytworzyła sztuczne warunki uzyskania płatności, w sytuacji gdy w stanie sprawy nie został spełniony łącznie element obiektywny i subiektywny, których jedynie jednoczesne wystąpienie pozwala na odmowę przyznania płatności na tej podstawie, gdyż w sprawie nie zachodzi po stronie skarżącej ukierunkowanie na obejście prawa w celu uzyskania płatności jako korzyści sprzecznej z celami tego systemu;

3. art. 7 w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach, poprzez odmowę przyznania wnioskowanej płatności, pomimo spełniania warunków formalnych przez skarżącą oraz braku zajścia przesłanki wytworzenia sztucznych warunków uzyskania płatności;

4. art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, poprzez nieudowodnienie faktu, z którego organ wywodzi skutki prawne tj. niewykazanie: uzyskania przez skarżącą szeroko rozumianych korzyści, wytworzenia przez Skarżącą i podmioty z nią powiązane sztucznych warunków otrzymania płatności oraz że korzyści te są sprzeczne z WPR, przy jednoczesnym wyciągnięciu przez organ z tego twierdzenia skutków prawnych, a to odmowy przyznania płatności na rzecz skarżącej,

5. art. 12 ust. 4 pkt 2 lit. a ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów rolnych, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności poprzez dokonywanie przez organ ponownej weryfikacji w zakresie prowadzenia samodzielnie odrębnego gospodarstwa rolnego, stanowiącego zorganizowaną całość, podczas gdy weryfikacji w tym zakresie dokonuje właściwy organ w toku postępowania o wpis do ewidencji, a skoro zarówno skarżąca, jak i podmioty z nią powiązane otrzymały odrębne numery indentyfikacyjne swoich gospodarstw rolnych w drodze prawomocnych decyzji o wpisie do ewidencji, to nie zachodziły w tej sprawie żadne podstawy do kwestionowania samodzielności tych podmiotów w prowadzeniu ich gospodarstw rolnych.

Ponadto zarzucono, że organy obu instancji dopuściły się błędu proceduralnego, poprzez nie przeprowadzenie kontroli na miejscu gospodarstwa skarżącej, a także poprzez brak wysłuchania skarżącej w celu zweryfikowania rzeczywistych okoliczności, w jakich prowadzone są gospodarstwa skarżącej i podmiotów z nią powiązanych.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że jedynym argumentem organu przemawiającym za nieuprawnioną tezą o wytworzeniu sztucznych warunków gospodarowania jest fakt powiązań personalnych i prawnych pomiędzy podmiotami. Oceniono, że skoro tego rodzaju powiązania nie są zakazane przez prawo, to strony mogą korzystać z wolności gospodarczej. Zanegowano stanowisko organu, jakoby o sztucznym podziale gospodarstwa podmiotów miało świadczyć ustanowienie tego samego pełnomocnika (D. D.). Wyjaśniono, że udzielenie pełnomocnictwa tej osobie było umotywowane posiadanym doświadczeniem pełnomocnika w występowaniu przed organami administracji publicznej w tego typu sprawach, a ponadto w przypadku A. M. powodem był również faktem przebywania przez mocodawczynię za granicą (w Anglii). Zaznaczono przy tym, że okoliczności udzielenia pełnomocnictwa nie podlegają ocenie organu, który jedynie może weryfikować jego elementy formalne.

Zdaniem skarżącej, także okoliczność posiadania przez ww. podmioty tej samej siedziby, czy też wskazywania przez nie tego samego adresu we wnioskach, nie świadczy o wytworzeniu sztucznych warunków uzyskania płatności. Wywiedziono bowiem, że w obowiązującym porządku prawnym brak jest przepisu, który zakazywałby posiadania przez kilka podmiotów jednej siedziby, brak jest także regulacji, z której wynikałoby, że posiadanie jednej siedziby przez kilka podmiotów rodzi skutek w postaci powstania jednego podmiotu. Dodano, że adres siedziby nie jest równoznaczny z adresem faktycznego wykonywania działalności gospodarczej. Ponadto wskazano, że organ błędnie twierdzi, że podmioty te ubiegały się o te same płatności, podczas gdy o płatność rolno-środowiskową wystąpił wyłącznie D.D. Podkreślono jednak, że każdy z podmiotów korzysta z usług fachowych doradców rolniczych w zakresie pozyskiwania unijnych dopłat i to w oparciu o ich zalecenia i porady rolnicy podejmują ostateczne i własne decyzje o jakie dotacje wystąpią.

W ocenie skarżącej, organ nie wykazał także, aby uzyskanie korzyści rolnych przez skarżącą i podmioty z nią powiązane, było sprzeczne z celami szczegółowo wymienionymi w art. 3 i art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 1305/2013. Skarżąca zwróciła także uwagę, że organ wysnuwa sprzeczne ze sobą twierdzenia, gdyż nie kwestionując samego faktu prowadzenia działalności rolniczej przez analizowane podmioty, jednocześnie stwierdza, że nie są one prowadzone w sposób odrębny, pomimo tego, że fakt prowadzenia samodzielnego gospodarstwa rolnego przez każdy z analizowanych podmiotów, został potwierdzony w postępowaniach o nadanie numeru producenta rolnego. Podkreśliła, że decyzje te nadal znajdują się w obrocie prawnym i nie zachodzą żadne podstawy do tego, by organ kwestionował ten fakt w niniejszym postępowaniu.

Skarżąca zakwestionowała także stanowisko organu, jakoby o prowadzeniu samodzielnego gospodarstwa rolnego świadczyła wyłącznie osobista praca w nim. Podała, że zgodnie z art. 6 ust 2 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, osoba fizyczna osobiście prowadzi gospodarstwo rolne, jeżeli podejmuje wszelkie decyzje dotyczące prowadzenia działalności rolniczej w tym gospodarstwie, co ma miejsce także w niniejszej sprawie. Skarżąca wskazała bowiem, że podejmuje samodzielnie decyzje w zakresie tego co, gdzie i kiedy zasiać, komu i kiedy zlecić prace polowe, czy wykonać je samodzielnie, kiedy zbierać plony oraz komu je sprzedawać lub wykorzystywać w inny, wybrany przez siebie sposób, jak również swobodę co do występowania o konkretne dotacje ze środków unijnych. Podniosła także, że jest właścicielem kilku maszyn rolniczych, tym samym także wykonuje sama prace gospodarcze, zaś w pozostałym zakresie korzysta z usług innych rolników i najmu maszyn. Dodała, że wbrew stanowisku organu, D. D. nie jest osobą decyzyjną w zakresie gospodarstwa rolnego E. D. i skarżącej, zaś w spółkach powiązanych nie jest wyłączną osobą decyzyjną.

Ponadto skarżąca wywiodła, że o niesamodzielnym prowadzeniu gospodarstwa rolnego nie może świadczyć rozproszenie geograficzne działek, gdyż w obecnym czasie rozwoju i mechanizacji gospodarstw rolnych możliwe jest uprawianie gruntów rolnych oddalonych od siebie nawet o kilkadziesiąt kilometrów. Zaznaczyła przy tym, że do wykonywania prac rolnych wykorzystuje maszyny rolnicze wynajmowane od pobliskich rolników i w tym zakresie współpracuje z lokalnymi rolnikami, w związku z czym fakt dużej odległości pomiędzy gruntami rolnymi w takich okolicznościach pozostaje bez znaczenia. Oświadczyła również, że uzyskane plony od razu sprzedaje, ewentualnie przekazuje nieodpłatnie w zamian za świadczone usługi rolne. W tych okolicznościach, jako nietrafione oceniła zarzuty organu jakoby nie wskazała gdzie przechowuje plony i sprzęt rolniczy.

Odnosząc się natomiast do argumentu organu o wymiennym zgłaszaniu działek do płatności przez podmioty powiązane skarżąca wyjaśniła, że zawierane z E. D. umowy dzierżawy oraz umowy sprzedaży nieruchomości rolnych miały charakter rodzinnych rozrachunków, a zatem nie były ukierunkowane na wytworzenie sztucznych warunków uzyskania płatności. Końcowo podniosła, że o odrębności przedmiotowych gospodarstw świadczy m.in. fakt prowadzenia przez nie oddzielnej księgowości, co wiąże się ze zwiększonymi kosztami usług księgowych oraz posiadania przez E. D. i D. D. rozdzielności majątkowej. Dodała, że każdy z tych podmiotów jest nastawiony na innego rodzaju uprawy i usługi rolnicze, a także każdy z nich prowadzi swoje gospodarstwo w odmienny sposób.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie, a także rozpoznanie sprawy na rozprawie. Podtrzymał przy tym dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje:

Zdaniem Sądu, wbrew zarzutom skargi, zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów prawa, a zatem nie istniały podstawy do jej uchylenia.

Spór w niniejszej sprawie, pomiędzy skarżącą a organami ARMiR, sprowadzał się do kwestii oceny zasadności odmowy przyznania Spółce płatności bezpośrednich na 2020 r., z uwagi na stwierdzenie przez organy, że skarżąca stworzyła sztuczne warunki w celu uzyskania tych płatności.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do sformułowanych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania, wskazać należy, że sprowadzały się one do kwestionowania zaaprobowanych przez organ odwoławczy ustaleń organu I instancji, a właściwie wniosków, że strona skarżąca, tworząc (wspólnie z innymi powiązanymi podmiotami) sztuczne warunki do uzyskania płatności, próbowała uzyskać płatności w wysokości większej, niż byłoby to należne bez tworzenia sztucznych warunków.

W ocenie Sądu, strona skarżąca, kwestionując te wnioski, skutecznie nie podważyła jednak faktów, w oparciu o które je poczyniono.

Mając na uwadze zasadnicze stanowisko strony skarżącej, że to na organie spoczywał ciężar dowodzenia w postępowaniu z wniosku o przyznanie płatności rolnych, wyjaśnić należy, że postępowanie przed organami ARiMR cechuje odrębność proceduralna, ponieważ niektóre z zasad postępowania określone

w przepisach k.p.a. uległy znacznemu ograniczeniu.

W art. 3 ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego zawarto klauzulę ograniczającą zakres stosowania przepisów k.p.a. Zgodnie z nią, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach unijnych wyliczonych w art. 1 pkt 1 każdego z tych aktów, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się postanowienia k.p.a., chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Naturalnym dopełnieniem przedmiotowej klauzuli są uregulowania wytyczające podstawowe założenia postępowań, wyciągnięte "przed nawias" poszczególnych unormowań procesowych. Zobowiązują one organy administracji do stania na straży praworządności, wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, udzielania stronom "na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania" oraz zapewnienia im – również na ich żądanie – czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w tym umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, z zastrzeżeniem, że nie stosuje się wtedy art. 79a i art. 81 k.p.a. Powołane przepisy nałożyły zarazem na strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu obowiązek przedstawiania dowodów oraz składania wyjaśnień co do okoliczności sprawy "zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek". Stosownie do nich "ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne".

Jak wynika z przywołanych regulacji prawnych ustawodawca dokonał istotnego ograniczenia zastosowania podstawowych zasad ogólnych postępowania administracyjnego unormowanych w przepisach k.p.a. Prawodawca w omawianej kategorii spraw uczynił bowiem wyjątek od tzw. zasady prawdy materialnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., a rozwijanej w dalszych przepisach m.in. art. 77 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej, w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W przypadku pomocy finansowej z tytułu wsparcia bezpośredniego obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym, chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Organy administracji publicznej nie mają zaś obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego tak jak tego wymaga art. 7 k.p.a. Jak przyjmuje się literaturze przedmiotu oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych, z dyspozycji, wedle której ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne, wynika, iż to na stronie (rolniku), która złożyła wniosek o przyznanie płatności, ciąży obowiązek inicjatywy w zakresie aktywnego uczestnictwa w postępowaniu i przejawieniu inicjatywy dowodowej. Naczelny Sąd Administracyjny w swoich judykatach wielokrotnie podkreślał, że w tym specyficznym postępowaniu, to nie organ administracji publicznej, a posiadacz gruntów, ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest to zatem oparcie postępowania dowodowego w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę w toku postępowania, a tym samym przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne. Organowi pozostaje jedynie w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przy czym, chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Organy administracji publicznej nie mają zaś obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego tak jak tego wymaga art. 7 k.p.a. Na organach nie ciąży obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a więc organ prowadzący postępowanie nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy - tj. jego uprawnienia do otrzymania wnioskowanej płatności (por. wyroki NSA: z 22 września 2021 r., I GSK 182/21; z 7 lipca 2021 r., I GSK 1950/18; z 4 marca 2015 r., II GSK 98/14; z 7 marca 2012 r., II GSK 88/11; z 6 czerwca 2012 r., II GSK 680/11; z 25 października 2011 r., II GSK 1075/10).

W ugruntowanym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się także, że to na osobie ubiegającej się o przyznanie płatności ciąży obowiązek, by udzielane informacje były zgodne z rzeczywistością. Za rzetelność danych we wniosku o przyznanie płatności, odpowiada występująca o nie strona. Rozpatrywanie przez organ wniosków o przyznanie płatności odbywa się zatem w systemie bazującym z jednej strony na zaufaniu do informacji zamieszczanych przez stronę we wniosku o przyznanie płatności, ale z drugiej – na jego odpowiedzialności za ich rzetelność, weryfikowaną przy stosowaniu różnych metod i środków kontroli (por. wyroki NSA: z 8 stycznia 2020 r., I GSK 1587/18; z 15 listopada 2019 r., sygn. akt I GSK 563/19; z 29 marca 2019 r. sygn. akt I GSK 1369/18).

Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę w pełni podziela stanowisko zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 kwietnia 2022 r. w sprawie o sygn. akt I GSK 2621/18. W orzeczeniu tym NSA przypomniał, że z art. 3 ust. 2 i 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wynika, że organ jest zobowiązany rozpatrzyć, ale nie zbierać materiał dowodowy. Jednocześnie ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Tym samym w takim postępowaniu to na organie spoczywa obowiązek wykazania okoliczności potwierdzających przyjmowaną przez niego tezę, że doszło do stworzenia sztucznych warunków. Organ jednak jest uprawiony do sięgnięcia po te dowody od strony, która jest w tym postępowaniu obowiązana przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy (wszystkich) zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Z kolei wykazanie przez organ stworzenia sztucznych warunków może być kwestionowane przez stronę. W takim przypadku to na stronie spoczywa ciężar wykazania materiału dowodowego kwestionującego zasadność przyjętego stanowiska o stworzeniu sztucznych warunków.

Mając na uwagę powyższe wywody i istotną modyfikację ciężaru dowodu w tym postępowaniu w ocenie Sądu organ uczynił zadość wymogom określonym w art. 3 ust. 2 i 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W ramach przeprowadzonych postępowań organy obu instancji zgromadziły materiał dowodowy, uprawniający do stwierdzenia zaistnienia sztucznych warunków do uzyskania płatności.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że w dniu 28 października 2020 r. organ wezwał Pana D. D. reprezentującego A. Spółka z o.o. w związku z weryfikacją wniosku o przyznanie płatności w zakresie tworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności do złożenia następujących dokumentów:

1) Dokumenty potwierdzające zlecanie wykonania prac polowych, w sytuacji wystąpienia takiego przypadku.

2) Faktury, rachunki za lata 2017-2020 potwierdzające wykonanie usług, prac polowych - jeśli dotyczy.

3) Faktury, rachunki za lala 2017-2020 potwierdzające założenie i utrzymanie uprawy (np. zakup materiału siewnego, zakup nawozów i środków ochrony roślin, itp.),

4) Faktury, rachunki lub inne dokumenty potwierdzające zagospodarowanie plonów w latach 2017-2020 w tym dotyczące sprzedaży, ewentualnie wyjaśnienia dotyczące zagospodarowania plonów.

5) Wskazanie maszyn i urządzeń rolniczych oraz właściciela sprzętu. Jeśli sprzęt był wynajmowany należy przedstawić dokumenty potwierdzające ten fakt.

6) Wskazanie osób wykonujących prace potowe w lalach 2017-2020 w gospodarstwie.

7) Wskazanie osób zatrudnionych bądź podmiotów wykonujących prace w gospodarstwie producenta, ze wskazaniem wysokości wynagrodzenia i przedstawienie umów na wy konanie tych prac w latach 2017-2020.

8) Rejestr stosowanych środków ochrony roślin - jeśli dotyczy.

9) Dokumenty potwierdzające ponoszenie kosztów w latach 2017-2020 związanych np. ze świadczeniem usług księgowych, doradczych itp.

10) Dokumenty potwierdzające dokonywanie zapłaty podatku rolnego lub czynszu dzierżawnego za lata 2017-2020

11) Inne dokumenty mające istotny wpływ dla sprawy.

W skierowanym do strony szczegółowym wezwaniu z 28 października 2020 r. organ wskazał, jakie dowody i dokumenty ma ona przedstawić, jak również wskazał kierunek prowadzonego postępowania w celu zweryfikowania, czy w sprawie wystąpiły tzw. sztuczne warunki. Tym samym organ umożliwił stronie przedłożenie dowodów znajdujących się w jej posiadaniu i z oczywistych przyczyn tylko jej znanych. Nikt nie może mieć bowiem lepszej orientacji w prowadzeniu spraw strony niż ona sama.

W odpowiedzi na wezwanie organu Spółka kilkukrotnie wnosiła o odroczenie terminu dostarczenia dokumentów. Ostatecznie pismem z dnia 24 marca 2021 r. organ I instancji przedłużył termin na złożenie dokumentów do dnia 30 kwietnia 2021 r.

W dniu 29 kwietnia w odpowiedzi na wezwanie organu drogą elektroniczną do organu wpłynęły faktury VAT wystawione przez A. Z. dotyczące zakupu części do maszyn rolniczych oraz wyjaśnienia Prezesa Zarządu spółki dotyczące prowadzonej działalności z dnia 28 kwietnia 2021 r. (k. 20/2 w sprawie I SA/Ol 260/22). Pan D. D. oświadczył, że A. sp. z o.o. jest odrębną, samodzielną jednostką i działa wyłącznie na swój rachunek. Zajmuje się działalnością handlowo-usługową i tylko w niewielkiej części rolnictwem. Posiada lokale usługowe w których świadczone są usługi medyczne. Wynajmuje też lokale innym podmiotom. W tej chwili świadczy też usługi rolne. Dlatego też starała się o dotacje na zakup sprzętu rolniczego. Obecnie aplikuje o pomoc finansową na rozwój usług rolniczych. Ze względu na bezpieczeństwo finansowe członków zarządu działa jako spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Działalność podmiotu nie jest sprzeczna z celami wsparcia rolnictwa. Podkreślił, ze rolnictwo nie jest głównym źródłem dochodu spółki, ale dotacje były niezbędne w początkowej fazie rozwoju firmy.

Następnie po upływie terminu wyznaczonego przez organ w dniach 3-6 maja 2021 r. wpłynęły drogą elektroniczną kolejne 28 faktur VAT szczegółowo opisanych przez organ I instancji w uzasadnieniu decyzji.

Zdaniem Sądu, organ w sposób właściwy mając uzasadnione wątpliwości co do okoliczności zaistnienia w przedmiotowej sprawie sztucznych warunków do uzyskania płatności, zwrócił się po dowody do strony, która – co należy raz jeszcze podkreślić - jest w tym postępowaniu obowiązana przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy (wszystkich) zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek.

W ocenie Sądu, mając na względzie specyfikę postępowania dotyczącego ustalenia sztucznych warunków do uzyskania płatności, organ trafnie poddał szczegółowej analizie dostarczony materiał dowodowy z innymi podmiotami. Organ porównał dokumenty dostarczone przez A. Spółka z o.o. z dokumentami dostarczonymi przez E. sp. z o.o.., Panią A. M., Panią E.D. oraz Pana D. D.

Podzielić należy stanowisko organu, że samo przedstawienie faktur dotyczących koszenia łąk na zlecenie innych podmiotów nie świadczy o prowadzeniu przez A. sp. z o.o. samodzielnego gospodarstwa rolnego. Sam Prezes Zarządu skarżącej Spółki Pan D. D. napisał wprost w wyjaśnieniach z dnia 28 kwietnia 2021 r., że firma świadczy usługi na rzecz innych osób lub firm, są to usługi medyczne, a taka działalność nie ma nic wspólnego z dopłatami w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Na szczególną uwagę zasługuje fakt, że skarżąca Spółka nie dostarczyła ani jednej faktury dotyczącej zakupu paliwa do maszyn rolniczych. Natomiast Pan D. D., który jako osoba fizyczna jest producentem rolnym przedstawił ponad 300 takich faktur.

W ocenie Sądu podzielić należy stanowisko organu, że dogłębna analiza przedłożonych dowodów przez A. sp. z o.o., E. sp. z o.o.., Panią A. M., Panią E. D. oraz Pana D. D. prowadzi do jednoznacznego wniosku, że rzeczywistą działalność rolniczą prowadził Pan D. D., który jako osoba fizyczna jest zarejestrowanym producentem rolnym. Paliwo zakupione przez Pana D. D. zostało wykorzystane również do prowadzenia produkcji rolnej na działkach zgłoszonych przez E. sp. z o.o.; A. sp. z o.o.; E. D. oraz A. M. To z kolei świadczy, że gospodarstwa rolne wyżej wymienionych stanowią jedną całość pod względem ekonomicznym.

Nawiązując do zarzutów strony skarżącej wyartykułowanych w uzasadnieniu skargi odnośnie niedostatecznego wyjaśnienia okoliczności sprawy należy zwrócić jeszcze uwagę że Pan D. D. reprezentujący A. sp. z o.o. został skutecznie zawiadomiony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Organ poinformował stronę, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego wystąpiły przesłanki mogące skutkować wydaniem decyzji niezgodnych z żądaniem strony tj. nieprzyznania płatności. Organ jednocześnie wskazał, że strona może przedłożyć dowody celem wykazania przesłanek uprawniających do przyznania płatności (k. 115/1 akt sprawy administracyjnej)

Z akt sprawy wynika, że Pan D. D. reprezentujący A. sp. z o.o. w dniu 23 lipca 2021 r. zapoznał się z aktami sprawy i złożył stosowne oświadczenie, że umożliwiono mu przed wydaniem decyzji zapoznanie się z aktami sprawy oraz wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (k. 117/1 akt sprawy administracyjnej) W tym samym dniu Pan D. D. złożył wyjaśnienie, że w związku z zaistniałą sytuacją i brakiem dopłat Spółka nie jest w stanie płacić czynszu dzierżawnego i kontynuować działalności rolniczej. Zostały jej wypowiedziane wszystkie umowy dzierżawy, a nie posiada gruntów własnych, dopiero miała je kupić.

W ocenie Sądu strona skarżąca na której spoczywa ciężar dowodu nie wskazała materiału dowodowego kwestionującego zasadność przyjętego stanowiska o stworzeniu sztucznych warunków. Spółka nie wyszczególniła także, jakie konkretnie okoliczności poszczególnych spraw pozostały niewyjaśnione i jakie "oczywiste dowody" zostały pominięte. Organ odwoławczy trafnie wywiódł, że w przedmiotowej sprawie stworzono pozory prowadzenia działalności rolniczej przez wiele podmiotów na gruntach, które w rzeczywistości, mogłyby tworzyć jedno gospodarstwo rolne, a podejmowane i ujawniane przed organami czynności miały na celu obejście prawa.

Zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniom strony skarżącej organy obu instancji rozpatrzyły przedłożone dowody przez stronę. Skarżąca Spółka nie podważyła skutecznie twierdzeń organu, nie wskazała także okoliczności, które by na to pozwalały. W analizowanym przypadku to na skarżącej ciążył obowiązek udowodnienia, że faktycznie władała gruntami, jak również jej obowiązkiem było wskazanie na okoliczności zaprzeczające ustaleniom organu o tworzeniu sztucznych warunków i potwierdzające, że - oprócz celu w postaci uzyskania płatności rolnik - realizuje jeszcze inne cele, w konsekwencji czego możliwe byłoby stwierdzenie, że strona wypełniła przesłanki przyznania wnioskowanej płatności. Na organie zaś spoczywał obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego). Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego rozumieć należy uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Obowiązkiem organu jest także ustosunkowanie się do zarzutów i twierdzeń strony, tak, żeby miała ona wiedzę, z jakiego powodu odmawia się jej płatności. Z treści przepisu wynika, że organ ma jedynie obowiązek rozpatrzyć materiał dowodowy, nie jest jednak zobligowany, wbrew twierdzeniom skarżącej, do jego gromadzenia z urzędu. Tym samym, wbrew zarzutom skargi, w sprawach z wniosków o przyznanie płatności rolnych na organie nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do ich otrzymania. Wobec powyższego podniesione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 8, art. 11, art. 107 § 3, art. 7 i art. 77 i art. 80 k.p.a., należy uznać za nieuzasadnione.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego błędnego zastosowania w niniejszej sprawie klauzuli sztucznych warunków, Sąd nie uznaje go za zasadny, w pełni podzielając stanowisko organu, że przepis art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013, tj. klauzula dotycząca przypadków obchodzenia prawa - znajduje zastosowanie w niniejszym przypadku. Wskazać bowiem należy, że płatność, o który toczy się spór pomiędzy stronami postępowania, jest formą wsparcia finansowego w ramach wspólnej polityki rolnej, będącej jednym z celów wspólnej polityki rolnej Unii Europejskiej. W art. 39 ust.1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską wskazano, iż celem wspólnej polityki rolnej są: a) zwiększenie wydajności rolnictwa przez wspieranie postępu technicznego, racjonalny rozwój produkcji rolnej, jak również optymalne wykorzystanie czynników produkcji, zwłaszcza siły roboczej; b) zapewnienie w ten sposób odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie; c) stabilizację rynków; d) zagwarantowanie bezpieczeństwa dostaw; e) zapewnienie rozsądnych cen w dostawach dla konsumentów.

Zatem system dopłat został ustanowiony dla wyrównania dochodowości gospodarstw rolnych, poprawy warunków życia, pracy i produkcji w rolnictwie. Natomiast środki pomocowe przeznaczone na finansowanie płatności w ramach wspólnej polityki rolnej pochodzą z budżetu Unii Europejskiej, w związku z czym podlegają ochronie zgodnie z ogólnymi zasadami ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich ustanowionymi w rozporządzeniu nr 2988/95. Preambuła ww. rozporządzenia stanowi, iż prawo wspólnotowe nakłada na Komisję Europejską i państwa członkowskie obowiązek badania, czy środki z budżetu Wspólnoty są wykorzystywane zgodnie z ich przeznaczeniem. Unia Europejska częściowo finansując Program Rozwoju Obszarów Wiejskich wymusza na Komisji Europejskiej i Krajach Członkowskich racjonalne, słuszne i proporcjonalne wydatkowanie tymi środkami (służy ochronie interesów finansowych Wspólnot Europejskich).

Z tego też powodu państwo członkowskie sprawdza m.in., czy nie zostały stworzone sztuczne warunki (np. sztuczny podział gospodarstwa) umożliwiające uzyskanie korzyści sprzecznych z celami wsparcia. Wynika to z art. ust. 3 ww. rozporządzenia, a także z art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanowienie określonego systemu wsparcia dla rolników (Dz.U.UE.L.2009.30.16, dalej jako "rozporządzenie nr 73/2009) oraz z art. ust.8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.UE.L.2011.25.8 dalej jako rozporządzenie nr 65/2011).

Rozporządzenia nr 73/2009 oraz 65/2011 co do zasady obowiązywały przed dniem 1 stycznia 2015r., jednak analogiczne rozwiązania zostały zawarte w rozporządzeniach Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) regulujących zasady przyznawania płatności bezpośrednich od 2015r. nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U.UE.L.2013.347.549) i nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013r. ustanawiającym przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającym rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE.L.2013.347).

Nadto przepisem prawa materialnego, który wyznacza kierunek prowadzenia ustaleń faktycznych w sprawie, jest art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95. W myśl tego przepisu, działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.

W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przepisy te zawierają tzw. klauzulę generalną pozwalającą organom administracyjnym podejmowanie działań mających na celu zapobieżenie obejścia prawa przez podmioty ubiegające się o przyznanie płatności i ich otrzymanie wbrew intencjom prawodawcy unijnego (wyrok NSA z 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt I GSK 736/18, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak inne orzeczenia powołane poniżej, o ile nie podano innego publikatora).

W konstrukcji norm prawa unijnego zwrotem niedookreślonym jest sformułowanie "warunki zostały sztucznie stworzone". Ustalenie znaczenia tego pojęcia może mieć miejsce wyłącznie w ściśle określonym stanie faktycznym, przy czym ustawodawca określił cel "sztucznego stworzenia warunków", którym jest uzyskanie korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia.

W ocenie Sądu, na gruncie analizowanego przepisu warunki można uznać za stworzone sztucznie, jeżeli na podstawie istniejących okoliczności faktycznych można przyjąć, że nie miałyby one miejsca gdyby podmiot działał rozsądnie, kierując się zgodnymi z prawem motywami innymi niż uzyskanie korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia (por. wyrok NSA z 15 listopada 2019 r., sygn. akt I GSK 563/19). Omawiana klauzula generalna nie dotyczy konkretnych sytuacji, jakie mogą powstać na gruncie konkretnej płatności. Z założenia obejmuje całość bądź istotną część zjawiska uznawanego za sztuczne wykreowanie określonych elementów stanów faktycznych tak, aby odpowiadały one nie przepisowi prawnemu, który miałby w "normalnym" układzie rzeczy zastosowanie, ale innemu przepisowi - dla podmiotu tej kreacji (manipulacji) korzystniejszemu (por. wyrok NSA z 8 listopada 2019 r., sygn. akt I GSK 1621/18). Nie jest bowiem możliwe stworzenie skutecznej normy ogólnej, która wprost przewidywałaby zakaz wskazanego wyżej działania prowadzącego wprost do uzyskania płatności w wysokości wyższej od tej, którą beneficjent otrzymałby w "normalnym" układzie rzeczy (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2018 r., sygn. akt I GSK 917/18).

Aby zastosować przepis sankcyjny o wyłączeniu płatności, organy administracji powinny drobiazgowo ustalić i udowodnić wszystkie okoliczności mogące stanowić potwierdzenie stworzenia w sposób sztuczny warunków wymaganych do otrzymania płatności. Stanowisko to znajduje odzwierciedlenie w argumentacji przedstawianej w uzasadnieniu wyroków składających się na jednolitą linię orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych, które w podobnych sprawach wielokrotnie odwoływały się do wykładni prawa przedstawionej w uzasadnieniu wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawen fond "Zemedelie" - Razplasztatelna agencija (opubl. http://eur-lex.europa.eu).

W uzasadnieniu tego wyroku TSUE wskazał, że organ, dokonując oceny w konkretnych okolicznościach sprawy, jest obowiązany wykazać, że doszło do łącznego wystąpienia elementu obiektywnego (ogół obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty) i elementu subiektywnego (wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań unijnych poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek).

Z orzeczenia TSUE wynika, że zaistnienie tego subiektywnego elementu może zostać również wzmocnione przez dowód zmowy mogącej przyjąć postać zamierzonej koordynacji pomiędzy różnymi inwestorami ubiegającymi się o pomoc w ramach systemu wsparcia, w szczególności gdy projekty inwestycyjne są identyczne lub gdy istnieje więź geograficzna, ekonomiczna, funkcjonalna, prawna lub personalna pomiędzy tymi projektami (pkt 41 wyroku).

Dokonując wykładni pojęcia "stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności", TSUE wyraził m.in. pogląd, że sąd krajowy może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

W związku z powyższym wyrokiem TSUE należy wskazać, że jakkolwiek odnosił się on do treści art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, to jednak ze względu na zbieżność z treścią art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 pozostaje on w dalszym ciągu aktualny oraz ma pełne zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.

Zatem w świetle powołanego wyroku, pozbawienie danego podmiotu płatności jest możliwe w przypadku ustalenia przez organ zaistnienia trzech przesłanek:

1) stwierdzenia sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności,

2) wykazania celu w postaci osiągnięcia korzyści wynikających z uregulowań, a więc subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania takich korzyści,

3) wykazania sprzeczności tych korzyści z celami systemu wsparcia.

Z treści powołanego wyroku TSUE z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 wynika, że do dokonania oceny czy stworzenie sztucznych warunków nastąpiło w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia, koniecznym jest zbadanie m.in. takich elementów jak więź prawna, ekonomiczna czy personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne oraz ocena okoliczności świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. Dokonując ustalenia "stworzenia sztucznych warunków" nie można zatem ograniczać się tylko do oceny działań samego beneficjenta, lecz również (odnieść się należy) do działań osób czy podmiotów zaangażowanych w podobne projekty inwestycyjne (por. wyrok NSA z 14 listopada 2014 r., sygn. akt II GSK 2576/14). Konieczna jest przy tym ocena działań podejmowanych zarówno na etapie tworzenia podmiotów powiązanych, jak i na etapie występowania przez nie z wnioskami o płatności. Podmioty można uznać za powiązane, jeżeli te same osoby prawne lub fizyczne równocześnie bezpośrednio lub pośrednio biorą udział w zarządzaniu nimi albo posiadają udział w kapitale tych podmiotów, jak również osoby (zarówno fizyczne jak prawne), które łączą więzi o charakterze rodzinnym lub wynikające ze stosunku pracy, a także powiązania majątkowe pomiędzy tymi podmiotami lub osobami pełniącymi w tych podmiotach funkcje zarządzające, kontrolne albo nadzorcze.

Problematyka stworzenia przez producenta rolnego sztucznych warunków została szeroko opisana w literaturze przedmiotu oraz orzecznictwie sądowym. Zarówno TSUE, jak i NSA wielokrotnie wypowiadały się w tym temacie (por. wyrok TSUE z 12 września 2013r. w sprawie C-434/12, opubl. http://eur-lex.europa.eu; a także wyroki NSA: z 15 listopada 2019r., sygn. akt I GSK 563/19; z 8 listopada 2019r., sygn. akt I GSK 1621/18; z 18 grudnia 2018r. sygn. akt I GSK 1227/18; z 13 grudnia 2018r., sygn. akt I GSK 917/18; z 21 sierpnia 2018r., sygn. akt I GSK 736/18).

W judykaturze przyjmuje się, że wykładnia przepisu art. 60 rozporządzenia 1306/2013 wskazuje na konieczność zastosowania sankcji polegającej na wykluczeniu ze wszystkich płatności na dany rok, albowiem, zgodnie z jego literalnym brzmieniem, "nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego", a nie jedynie korzyści, rozumianej ściśle, wynikających ze stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności. Zatem przepisy dotyczące pomniejszania płatności w niniejszych sprawach nie znajdują zastosowania. Podobne poglądy prezentowane są w orzecznictwie, np. w wyrokach WSA w Poznaniu z dnia 18 października 2017 r., sygn. akt III SA/Po 261/17 oraz z dnia 5 października 2017 r., sygn. akt III SA/Po 281/17, w których stwierdzono, że skoro organy poczyniły ustalenia co do sztucznie stworzonych warunków, w zakresie regulacji art. 60 rozporządzenia 1306/2013, na potrzeby obejścia prawa, które ograniczają wysokość płatności, to w takiej sytuacji aktualna pozostaje jedynie sankcja wykluczenia z systemu płatności na dany rok. W takiej sytuacji nie znajdują zastosowania przepisy dotyczące zmniejszenia wysokości płatności. W przeciwnym razie stwarzający sztuczne warunki niczym by nie ryzykowali, gdyż co najwyżej zmniejszono by im płatności, które to zmniejszenie i tak w ich przypadku miałoby miejsce.

W ocenie Sądu przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie wykazało, że przesłanki przyjęcia stworzenia sztucznych warunków zostały spełnione. Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi do jednoznacznego wniosku, że organ w całej rozciągłości oparł się na takim właśnie rozumieniu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 jak przedstawiono to w powołanym wyżej wyroku TSUE z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12. W konsekwencji prawidłowe były wnioski organu wyprowadzone z ustalonych w sprawie przesłanek faktycznych co do stworzenia przez skarżącą wraz z innymi powiązanymi podmiotami sztucznych warunków do uzyskania płatności. Dla dokonania tej oceny konieczne było zweryfikowanie działań nie tylko skarżącej, ale również pozostałych powiązanych podmiotów, a ponadto występujących pomiędzy nimi zależności. Istotne znaczenie miały nie tylko ustalenia dotyczące analizowanego roku, ale również badane kompleksowo i w powiązaniu ze sobą dowody dotyczące innych okresów objętych wnioskami strony o pomoc.

W ocenie Sądu, wystąpienie w niniejszej sprawie elementu obiektywnego polegało na multiplikowaniu podmiotów reprezentowanych przez tę samą osobę

i wnioskujących o przyznanie płatności do działek rolnych, co umożliwiało obejście zasady degresywności wyrażonej w przepisach unijnych dotyczących przyznania płatności rolnych.

W sposób niebudzący wątpliwości organy obu instancji wykazały również wystąpienie przesłanki subiektywnej poprzez zobrazowanie powiązań osobowych, majątkowych i organizacyjnych pomiędzy skarżącą i pozostałymi podmiotami. Pozwoliło to na ustalenie zamierzonej koordynacji działań mającej na celu pozyskanie wyższego wsparcia niż to, które przysługiwałoby w sytuacji niestworzenia sztucznych warunków. Ustalone okoliczności faktyczne, które nie zostały skutecznie zakwestionowane przez skarżącą, zdaniem Sądu, jednoznacznie wskazują, że w sprawie nie mamy do czynienia z odrębnymi rolnikami prowadzącymi samodzielną działalność rolniczą. Zaznaczenia przy tym wymaga, że aby ustalić, kto jest rolnikiem i jakie jest jego gospodarstwo rolne, należy ocenić, jak są realizowane funkcje zarządcze, jak jest ukształtowana struktura majątkowa, a także jak jest zbudowane zaplecze techniczne i organizacyjne i jakie są zasady działania podmiotu, czy grupy osób, biorąc przy tym pod uwagę wszystkie jednostki produkcyjne wykorzystywane do działalności rolniczej (wyrok WSA w Bydgoszczy z 16 października 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 992/18).

Podczas dokonywania oceny stworzenia w sposób sztuczny warunków pozwalających na uzyskanie płatności należy przyjąć perspektywę obejmująca wszystkie wnioskujące podmioty i wszystkie płatności, o które podmioty te wnioskowały. Przyjęcie takiego punktu widzenia jest konieczne, ponieważ ocena, czy warunki zostały stworzone sztucznie, nie może dotyczyć okoliczności powstania wyłącznie jednej spółki i jednej płatności. Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji strona skarżąca jest wyłącznie jednym z podmiotów tworzących opisanych mechanizm, a płatność objęta zaskarżoną decyzją jest jedną z wielu, o które skarżąca się ubiegała. Analiza występujących w przedmiotowej sprawie zależności w niniejszej sprawie doprowadziła organy do prawidłowego wniosku, że wykorzystując różne podmioty, D. D. prowadził przy pomocy najbliższych współpracowników de facto jeden organizm gospodarczy, stanowiący jedno gospodarstwo rolne. Z okoliczności niniejszej sprawy wynika bowiem, że strona ustanowiła jako swego pełnomocnika D. D., który jest wspólnikiem Spółek E. sp. z o.o. i A. sp. z o.o. i jednocześnie jest pełnomocnikiem A. M. Istnieją więzi o charakterze rodzinnym i majątkowym. Producenci rolni podali we wnioskach to samo miejsce prowadzenia działalności i ten sam adres do korespondencji. Istniała przy tym zamierzona koordynacja pomiędzy podmiotami zarówno na etapie złożenia wniosków w 2020 r., jak i w latach wcześniejszych. Twierdzenia organu w tym zakresie potwierdzają ustalenia przedstawione w formie graficznej tabeli co do przekazywania działek rolnych pomiędzy producentami w poszczególnych latach. Z tabeli tej wynika, że powiązania organizacyjne pomiędzy podmiotami przejawiały się w swobodnym i niezależnym od miejsca położenia działek przenoszeniu posiadania działek rolnych. W stanie sprawy istniały zatem bezsporne powiązania organizacyjne pomiędzy podmiotami przejawiające się w swobodnym i niezależnym od miejsca położenia działek przenoszeniu posiadania działek rolnych, a ponadto istniały powiązania osobowe - poprzez osobę D. D., który we wszystkich podmiotach pełni funkcję umożliwiającą sprawowanie kontroli nad tymi podmiotami – wspólnika spółki z o.o. bądź pełnomocnika osoby fizycznej. Powoduje to, że mimo pozornej wielości podmiotów, działalność rolnicza prowadzona jest przez tę samą osobę.

W ocenie Sądu trafnie organ odwoławczy wskazał, że pomimo, że przedstawiony stan faktyczny sprawy dotyczy jedynie A. sp. z o.o. to dla wykazania istoty sprawy, jej analizy faktycznej i prawnej, konieczne jest przedstawienie tego producenta rolnego w powiązaniu z innymi producentami (Panem D. D., Panią E. D., Panią A.M. oraz E. sp. z o.o.), którzy również w tym samym roku kalendarzowym odpowiednio wnioskowali o przyznanie płatności bezpośredniej, płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, płatności rolnośrodowiskowo-klimatycznej oraz płatności ekologicznej, a którzy byli reprezentowani przez Pana D. D.

Ze zgromadzonego w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego wynika, że strona skarżąca A. sp. z o.o. w roku 2020 złożyła wniosek o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dodatkowej, płatności ONW oraz płatności ekologicznej (PROW 2016-2020). Pan D. D. w roku 2020 złożył wniosek o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dodatkowej, płatności ONW, płatności rolnośrodowisko-klimatycznej (PROW 2014-2020) oraz płatności ekologicznej (PROW 2014-2020. Pani E. D. złożyła wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2020 rok w ramach jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dodatkowej, płatność do powierzchni upraw roślin pastewnych, płatności ONW oraz płatności ekologicznej (PROW 2014-2020). Natomiast Pani A. M. wnioskowała o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dodatkowej, płatności ONW oraz płatności ekologicznej (PROW 2014-2020). Z zintegrowanego systemu wynika również, iż o przyznanie płatności na rok 2020 wnioskowała również E. Sp. z o.o. o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dodatkowej, płatności ON W oraz płatności rolno-środowisko-klimatycznej (PROW 2014-2020).

W ocenie Sądu szczegółowa analiza powiązań pomiędzy poszczególnymi podmiotami tj. skarżącą i pozostałymi producentami ubiegającymi się o płatności ze środków publicznych, łączące owe podmioty więzi osobowe i kapitałowe pozwalają na ustalenie zamierzonej koordynacji działań tych jednostek, polegających na zgłaszaniu gruntów do płatności, w celu uzyskania korzyści wynikających z uregulowań systemu wsparcia. Tym samym Sąd podzielił stanowisko organu, że poszczególne podmioty,

w tym strona skarżąca, nie stanowiły odrębnych gospodarstw rolnych.

W ocenie Sądu organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawił potencjalne korzyści, wynikające z podjętego procederu. W tym celu dokonano zsumowania powierzchni i kwot potencjalnych płatności wynikających z wniosków wszystkich producentów rolnych i zestawiono je z wysokością płatności, które przysługiwałyby, gdyby wszystkie grunty będące w posiadaniu odrębnych podmiotów, zostały zgłoszone do płatności przez jeden podmiot. W sprawie występuje korzyść i przyjmuje ona wymierną kwotę obliczoną przez organ (102.276,72 zł). Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób szczegółowy wskazał, że razem wszystkie osoby reprezentowane przez Pana D. D. po zastosowaniu współczynnika korygującego i modulacji płatności uzyskałyby większa płatność natomiast w sytuacji zawnioskowania przez jedno gospodarstwo jako całość do powierzchni byłyby to mniejsze płatności.

W tym miejscu zaznaczyć należy, że wyliczenia organów pierwszej i drugiej instancji, co do kwot potencjalnych korzyści, nie należą do przesłanek pozbawienia płatności. Obowiązkiem organów jest bowiem jedynie wykazanie, że pewna korzyść w związku z wytworzonymi sztucznymi warunkami miałaby miejsce, niezależnie od jej wartości, co może nastąpić przez podanie orientacyjnych kwot.

Ponadto, wbrew twierdzeniu skargi, organy wykazały sprzeczność tej korzyści z celami systemu wsparcia. W ocenie Sądu, działania skarżącej i pozostałych podmiotów nie wypełniały celów wspólnej polityki rolnej określonych w art. 39 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Celami wspólnej polityki rolnej są: zwiększenie wydajności rolnictwa przez wspieranie postępu technicznego, racjonalny rozwój produkcji rolnej, jak również optymalne wykorzystanie czynników produkcji, zwłaszcza siły roboczej; zapewnienie w ten sposób odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie; stabilizacja rynków; zagwarantowanie bezpieczeństwa dostaw oraz zapewnienie rozsądnych cen w dostawach dla konsumentów.

Poszczególne elementy działań w ramach WPR określono w czterech rozporządzeniach:

- przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników (rozporządzenie UE nr 1307/2013),

- wspólna organizacja rynków produktów rolnych (rozporządzenie UE nr 1308/2013),

- wsparcie rozwoju obszarów wiejskich (rozporządzenie UE nr 1305/2013),

- finansowanie wspólnej polityki rolnej, zarządzanie nią i jej monitorowanie (rozporządzenie UE nr 1306/2013).

Zgodnie z art. 3 i art. 4 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego

i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005

(Dz. U. UE L z 2013 r. Nr 347 s. 487), Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich promuje zrównoważony rozwój obszarów wiejskich w całej Unii w sposób uzupełniający inne instrumenty WPR, politykę spójności i wspólną politykę rybołówstwa. EFRROW wnosi wkład do rozwoju bardziej zrównoważonego terytorialnie i środowiskowo, przyjaznego dla klimatu i odpornego na jego zmianę oraz konkurencyjnego i innowacyjnego unijnego sektora rolnictwa. Wnosi również wkład do rozwoju terytoriów wiejskich. Wsparcie rozwoju obszarów wiejskich przyczynia się do osiągnięcia następujących celów: (a) wspieranie konkurencyjności rolnictwa; (b) zapewnienie zrównoważonego zarządzania zasobami naturalnymi oraz działania w dziedzinie klimatu; (c) osiągnięcie zrównoważonego rozwoju terytorialnego wiejskich gospodarek i społeczności, w tym tworzenie i utrzymywanie miejsc pracy.

Ponadto z pkt 13 preambuły do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego

i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia

w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE)

nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. U. UE L z 2013 r. Nr 347, s. 608) wynika, że cechą rozdziału środków bezpośredniego wsparcia dochodów wśród rolników jest przydzielanie nieproporcjonalnych kwot płatności stosunkowo małej liczbie dużych beneficjentów, a więksi beneficjenci, dzięki ich zdolności do eksploatowania korzyści skali, nie wymagają jednolitego wsparcia na tym samym poziomie, aby skutecznie osiągnąć cel polegający na wsparciu dochodu. Cel, jakim jest wspieranie konkurencyjności, ma zapewnić balans i równomierny rozwój całej grupy przedsiębiorców. Służy temu mechanizm zmniejszający wsparcie dla producentów gospodarujących na większym areale poprzez wprowadzenie ograniczeń kwot wsparcia oraz ograniczeń powierzchni upraw, do których przysługują płatności. Wprowadzenie tego mechanizmu miało przeciwdziałać koncentracji środków finansowych w dużych gospodarstwach i zapobiegać niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw, a w efekcie zmierzać do podniesienia indywidualnych dochodów osób pracujących w tych gospodarstwach.

Zdaniem Sądu, stworzenie sztucznego mechanizmu, którego celem jest obejście przepisów ograniczających wsparcie dla większych producentów, a na to wprost wskazały organy w swej decyzji, jest sprzeczne zarówno z celami wsparcia

w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, jak i celami wsparcia rozwoju obszarów wiejskich. Wszystkie działania, które miały miejsce w niniejszej sprawie, stanowiły w istocie próbę dostosowania wzajemnych relacji między podmiotami, aby uzyskać maksymalne dofinansowanie. Zestawienie ww. zdarzeń z korzystnymi skutkami finansowymi polegającymi na zwiększeniu globalnej sumy płatności, uprawniało wniosek, że strona wraz z pozostałymi podmiotami dążyła do ominięcia mechanizmów zmniejszenia płatności, co miało na celu korzyści sprzeczne z celami wsparcia, przy czym strona wniosków organu w tym zakresie nie podważyła.

Tym samym wykazane zostało przez organy, że miały miejsce elementy obiektywne i subiektywne świadczące o sztucznym stworzeniu warunków wymaganych do otrzymania płatności (zgodnie z treścią wyroku TSUE z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12). Twierdzenie to uzasadniają wskazane przez organ powiązania osobowe, majątkowe i organizacyjne pomiędzy podmiotami (osobami fizycznymi i spółkami z o.o.), a także pozorne wydzielenie gruntów, które są

w poszczególnych latach deklarowane przez różne podmioty. W ocenie Sądu, również prowadzenie przez osoby ze sobą powiązane tego samego rodzaju działalności, lokalizowanie siedziby prowadzonej działalności pod wspólnym adresem, pominięcie modulacji płatności, przekazywanie działek pomiędzy powiązanymi podmiotami w poszczególnych latach wskazują na skoordynowane i zamierzone działania zmierzające do stworzenia sztucznych warunków dla otrzymania wyższych płatności, sprzecznych z celami wsparcia.

Z powyższych względów Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi dotyczących naruszenia wskazanych w petitum skargi przepisów postępowania i przepisów prawa materialnego. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 12 ust. 4 pkt 2 lit. a) ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów rolnych, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, wskazania dodatkowo wymagało, że z akt sprawy wynika, że strona i pozostałe podmioty uzyskały wpis do ewidencji producentów rolnych i posiadają nadane numery gospodarstw. Należy jednak podkreślić, że organ nadający numer ewidencyjny nie prowadzi postępowania dowodowego co do prawdziwości okoliczności posiadania gospodarstwa rolnego. Posiadanie wpisu do ewidencji nie stanowi zatem przeszkody do badania, czy doszło do wytworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania płatności (wyroki: NSA z 6 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1332.12; WSA w Olsztynie z 17 lutego 2022 r., sygn. akt I SA/Ol 774/21). Ponadto na uwzględnienie nie zasługiwały również twierdzenia strony skarżącej dotyczące bezzasadnej praktyki organów ARiMR w sprawach przedmiotowo podobnych, w uzasadnieniu którego strona odwołała się do stanowiska samorządu rolniczego oraz powołała wyrok tut. Sądu w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 770/21. Zaznaczenia wymaga, że każda ze spraw podlega indywidualnej ocenie z punktu widzenia obowiązującego w tym względzie prawa. Nie jest zaś rzeczą Sądu wdawać się w ocenę działań organu w innych sprawach niedotyczących bezpośrednio strony skarżącej oraz rozpoznawanej sprawy.

Zdaniem Sądu, ustalenia stanu faktycznego znajdują odzwierciedlenie

w aktach administracyjnych sprawy i zostały obszernie opisane w decyzjach organów obu instancji. Organy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, wnikliwie rozpatrzyły zgromadzony materiał dowodowy, w tym materiał przedstawiony przez stronę skarżącą, i na podstawie jego całokształtu trafnie oceniły okoliczności faktyczne, czemu dały wyraz w uzasadnieniach wydanych decyzji.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) oddalił skargę