Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 333/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 106 par. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 124 b  ust. 4 i ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rząsa, Sędziowie sędzia WSA Anna Sękowska (spr.), sędzia WSA Agnieszka Wójcik, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 października 2017 r. sprawy ze skargi V. Sp. z o. o. z siedzibą w [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta m. [...] [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., Nr [...] 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz strony skarżącej V. Sp. z o. o. z siedzibą w [...] kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] listopada 2016 r, znak [...], Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2015 r., Nr [...], orzekającą o odmowie ustalenia na rzecz spółki [...] Sp. z o.o. odszkodowania za udostępnienie, na okres 1 doby, części nieruchomości położonej w W. przy pl. [...], stanowiącej obecnie dz. ew. [...] z obrębu [...] i dz. ew. [...] z obrębu [...], o powierzchni [...] m2 – w celu wykonania czynności związanych z usuwaniem awarii urządzenia hydrantowego, stanowiącego element sieci wodociągowej oraz o powierzchni [...] m2 – w celu zapewnienia dojazdu do uszkodzonego urządzenia hydrantowego oraz za szkody i zmniejszenie się wartości wyżej opisanej nieruchomości, powstałe na skutek tego udostępnienia.

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] grudnia 2014r. Prezydent W. wydał decyzję Nr [...] zobowiązującą użytkownika wieczystego – spółkę [...] Sp. z o.o., do udostępnienia syndykowi masy upadłości [...] Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej, części nieruchomości położonej w W. przy pl. [...], stanowiącej część dz.ew. [...] z obrębu [...]: o powierzchni [...] m2- w celu wykonania czynności związanych z usuwaniem awarii urządzenia hydrantowego, stanowiącego element sieci wodociągowej oraz o powierzchni [...] m2 - w celu zapewnienia dojazdu do uszkodzonego urządzenia hydrantowego z całej powierzchni działki, tj. [...] m2 (zgodnie z załącznikiem mapowym nr 1, stanowiącym integralną część decyzji), na okres 1 doby.

Decyzja ta została z urzędu sprostowana postanowieniem [...] z dnia [...] marca 2015r. w zakresie oznaczenia w legendzie załącznika graficznego zakresu zajęcia działki.

W związku z faktem, że w/w decyzja stała się ostateczna w administracyjnym toku instancji, syndyk masy upadłości [...] Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej wyraził wolę przystąpienia do wykonania prac w dniu 4 marca 2015r. i zwrócił się z prośbą o przeprowadzenie oględzin działki przed jej zajęciem oraz po zakończeniu prac.

W związku z powyższym pracownik Urzędu W. powiadomił drogą elektroniczną spółkę [...] Sp. z o.o. i wykonawcę robót o planowanych oględzinach nieruchomości w dniu 4 marca 2015r. o godzinie 9:00 oraz, po wykonaniu prac, w dniu 5 marca 2015r. o godzinie 10:00.

W odpowiedzi na w/w e-maila, dnia 26 lutego 2015r. drogą telefoniczną D. K., członek zarządu spółki [...] Sp. z o.o. oświadczył, że nie zamierza wpuścić w dniu 4 marca 2015r. na dz. ew. [...], będącą w użytkowaniu wieczystym spółki [...] Sp. z o.o., ani syndyka masy upadłości [...], ani pracowników Urzędu W.

W dniu 4 marca 2015r. pracownicy Urzędu W. stawili się na dz. ew. [...], na której urządzony został parking [...], w bezpośrednim sąsiedztwie dz. ew. [...]. Oględziny wykazały, że nie ma dostępu do dz. ew. [...] od strony wskazanej na załączniku graficznym do decyzji [...]

Dnia 4 marca 2015r. D. K.; skierował do Urzędu m. W. e-maila, z którego wynikało, że Spółka przygotowała nieruchomość zgodnie z pismem do udostępnienia w dniu 4 marca 2015r.. Zorganizowany został projekt awaryjnego parkingu, najemcy zostali poinformowani o planowanym zajęciu, a firmy korzystające z parkingu przeparkowały samochody, lecz nikt nie zgłosił przybycia ani spółce [...] Sp. z o.o., ani bezpośrednio ochronie czekającej przy wjeździe na teren nieruchomości. Pan D. K. oświadczył dalej, że spółka [...] Sp. z o.o. wypełniła swoje zobowiązanie i uważa decyzję [...] za wykonaną, a co za tym idzie, żąda zadośćuczynienia w wysokości poniesionych strat z tytułu wstrzymania działalności oraz bezzasadnie poniesionych kosztów w wysokości [....] zł netto.

Pismem zaś dnia 27 kwietnia 2015r., spółka [...] Sp. z o.o., wskazała że zgodnie z żądaniem syndyka udostępniła część nieruchomości wskazanej w decyzji i poprzez wstrzymanie działalności przez okres dwóch dni poniosła koszty oszacowane na kwotę [....] zł.

W dniu 14 września 2015r. do Urzędu m. W. wpłynęło pismo syndyka masy upadłości [...] Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej, który przedstawił m. in. kopię protokołu z dnia 7 września 2015r. odbioru prac związanych z usunięciem awarii urządzeń hydrantowych na dz. ew. [...] z obrębu [...], położonej w W. przy pl. [...], której właścicielem jest Skarb Państwa, a użytkownikiem wieczystym – [...] Sp. z o.o z siedzibą w W. W protokole tym stwierdzono m. in., że wszelkie rozliczenia finansowe dotyczące usunięcia awarii hydrantów zostały uzgodnione w podpisanym pomiędzy stronami Porozumieniu.

Biorąc pod uwagę fakt, że obie strony postępowania przedstawiły jednakowo brzmiące egzemplarze porozumienia zawierającego rozliczenie wzajemnych zobowiązań – w tym za bezumowne korzystanie z nieruchomości [...] Sp. z o.o. w związku z przebiegającymi przez nią przewodami i urządzeniami [...] Sp. z o.o. oraz protokołu odbioru prac, z którego wynika, że wszelkie rozliczenia finansowe dotyczące usunięcia awarii hydrantów zostały uzgodnione w tymże porozumieniu, Prezydent W. uznał, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki do ustalenia odszkodowania na rzecz spółki [...] Sp. z o.o. za udostępnienie na okres 1 doby części nieruchomości stanowiącej część dz.ew. [...] z obrębu [...].

Po rozpatrzeniu odwołania spółki [...] Sp. z o.o. Wojewoda [...] utrzymał decyzję Prezydenta W. w mocy, wskazując że wobec ustalenia iż nie doszło do faktycznego udostępnienia nieruchomości syndykowi masy upadłościowej [...] Sp. z o. o. w upadłości likwidacyjnej, a czynności zostały wykonane w oparciu o porozumienie, prawidłowe było orzeczenie o odmowie ustalenia odszkodowania.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła spółka [...] Sp. z o. o. (dalej "Skarżąca" lub "Spółka"), zarzucając zaskarżonej decyzji:

- nierozpoznanie zarzutów wskazanych w odwołaniu i zaakceptowanie przez organ lI instancji nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego przez organ I instancji polegającego na nieuprawnionym i bezpodstawnym przyjęciu, że porozumienie z dnia [...] lipca 2015 r. zawarte pomiędzy Skarżącą a [...] Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej obejmuje również kwestię przedmiotowego postępowania administracyjnego tj. kwestię ustalenia wysokości odszkodowania za udostępnienie przez Skarżącą nieruchomości;

- błędne ustalenie, że Skarżąca nie udostępniła nieruchomości, podczas gdy Skarżąca – zgodnie z pismem Syndyka Masy Upadłości [...] z dnia 26 lutego 2015 r. – udostępniła nieruchomość;

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. z art. 80 k.p.a. z art. 81 k.p.a. z art. 84 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez Organ II instancji wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przedmiotowej sprawy oraz zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, tak by ustalić zgodny z rzeczywistością stan faktyczny. Skarżąca wyjaśniła, że w szczególności naruszenie w/w przepisów polegało na nieuzasadnionym odwołaniu się zarówno przez organ I jak i II instancji do zawartego pomiędzy Spółką a Syndykiem porozumienia, które to porozumienie nie dotyczyło zaskarżonej przez Spółkę decyzji, jak również nie regulowało tej kwestii;

- art. 10 k.p.a w zw. z art. 136 k.p.a. poprzez nie przeprowadzenie na etapie postępowania odwoławczego wniosków dowodowych zgłoszonych przez stronę skarżącą tj. nie przesłuchanie w charakterze strony M. K. oraz D. K. co było istotne w kontekście błędnego ustalenia przez organy, że nieruchomość nie została udostępniona;

- art. 107 k.p.a. poprzez sporządzenie decyzji niezgodnie z wymogami przewidzianymi w w/w artykule, a także całkowite pominięcie rozpoznania zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji, w szczególności nie wyjaśnienie dlaczego organ uznał, że mimo iż przepisy ustawy wprost nakazują ustalenie i wypłacenie odszkodowania, nie zostało ono Spółce pomimo udostępnienia nieruchomości przyznane i wypłacone;

- art. 11 k.p.a. poprzez nie ustosunkowanie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do wszystkich podnoszonych w odwołaniu zarzutów, a nadto lakoniczne i powierzchowne uzasadnienie decyzji w żaden sposób nie wyjaśniające przesłanek jej podjęcia, w szczególności całkowite pominięcie faktu poniesionej przez Spółkę szkody, którą w/w Spółka oszacowała na kwotę [...] zł i przedłożyła na tą okoliczność niezbędne dokumenty potwierdzające poniesioną przez Spółkę szkodę w w/w wysokości;

- art. 138 § 2 k.p.a poprzez nie uchylenie decyzji organu pierwszej instancji podczas gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

- wydanie jej z rażącym naruszeniem art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, tj. z rażącym naruszeniem prawa strony do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie albowiem absolutnie roczny okres na rozpoznanie odwołania nie mieści się w granicach rozsądnego terminu.

Mając na uwadze tak sformułowane zarzuty, Skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów ze wskazanych dokumentów, tj. pozwu syndyka o zapłatą [...] zł., która to sprawa toczy się przed Sądem Okręgowym w [...], [...] Wydział Gospodarczy, sygn. akt [...], pozwu syndyka o zapłatę [...] zł, która to sprawa toczy się przed Sądem Okręgowym w [...], [...] Wydział Gospodarczy, sygn. akt [...], na okoliczność wytoczenia przez Syndyka powództwa pomimo zawartego porozumienia, oraz pisma z [...] Urzędu Wojewódzkiego w W., Wydziału Skarbu Państwa i Nieruchomości z dnia [...].12.2016 r. z treści którego wynika, że przedmiotowa sprawa miała skomplikowany charakter i wymagała szczegółowej analizy materiału dowodowego jak również przestudiowania orzecznictwa sądowego w tej materii, podczas gdy z treści zaskarżonej decyzji nie wynika, by organ II instancji dokonał skrupulatnej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, odwołał się i uzasadnił wszystkie zarzuty sformułowane w odwołaniu przez Skarżącego, a także nie przedstawił procesu myślowego, który doprowadził go do wniosku w postaci "utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji", jak również nie zostały przedstawione żadne judykaty potwierdzające stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Nadto Skarżąca wniosła o uwzględnienie wniesionej skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jak również uchylenie decyzji organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania na rzecz Skarżącej, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem organy dopuściły się błędnej wykładni przepisu art. 124b ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (jedn. tekst Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm., dalej "u.g.n.").

Stosownie do powołanego przepisu za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe na skutek czynności, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub osobą, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości a podmiotem, któremu udostępniono nieruchomość. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie w terminie 30 dni, licząc od dnia, w którym upłynął termin udostępnienia nieruchomości, określony w decyzji, o której mowa w ust. 1, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej wszczyna postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania.

Przepis ten jest jednoznaczny i stanowi o prawie właściciela (użytkownika wieczystego bądź innej osoby, której przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości) do uzyskania odszkodowania w wypadkach w nim przewidzianych. I tak odszkodowanie o którym mowa w tym przepisie, przysługuje za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe na skutek czynności, o których mowa w ust. 1. Udostępnienie nieruchomości, o którym mowa w art. 124b ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczy natomiast wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów.

Organ oceniając zatem zasadność przyznania odszkodowania, ma obowiązek stwierdzić czy nastąpiło udostępnienie nieruchomości celem przeprowadzenia czynności, o których mowa w ust. 1 art. 124b oraz czy i jakie szkody powstały w związku z wykonywaniem tych czynności. Takie bowiem przesłanki ustalenia odszkodowania przewidział ustawodawca.

Jednocześnie wyjaśnić należy, że nie mogą uprawnienia do domagania się odszkodowania wyłączyć postanowienia porozumienia zawartego między stronami, w szczególności gdy strona uprawniona neguje zakres tego porozumienia. Nie jest bowiem rzeczą organów administracji publicznej dokonywania oceny postanowień umownych. Tym bardziej, że obowiązek ustalenia odszkodowania stanowi obowiązek ustawowy organu i tylko wówczas jest on z niego zwolniony, gdy ziści się przesłanka przewidziana w zdaniu pierwszym art. 124b ust. 4, tzn. gdy wysokość odszkodowania uzgodnią strony. W przeciwnym wypadku organ ma obowiązek ustalić odszkodowanie za udostępnienie nieruchomości oraz za szkody powstałe w związku z wykonaniem czynności dla których to udostępnienie zostało dokonane.

W rozpoznanej sprawie natomiast organy obydwu instancji uznały, że porozumienie zawarte pomiędzy stronami wyłączyło zasadność przyznania odszkodowania, co jest – jak wyżej wskazano – niezasadne szczególnie w obliczu twierdzeń Skarżącego iż nie zrezygnował on z przysługującego mu prawa do odszkodowania. Przy tym organ odwoławczy uznał, że przyznanie odszkodowania nie jest zasadne, gdyż udostępnienie nieruchomości odbyło się na skutek wykonania postanowień zawartego przez spółkę [...] Sp. z o. o. oraz syndyka masy upadłości [...] Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej. Twierdzenie to nie jest jednak, zdaniem Sądu, uprawnione. Z brzmienia przepisu art. 124b ust. 4 u.g.n. nie wynika wcale, że odszkodowanie przysługuje wyłącznie w razie udostępnienia nieruchomości w wyniku wykonania decyzji zobowiązującej do jej udostępnienia. Okoliczność zatem, że udostępnienie nieruchomości mogłoby nastąpić wskutek wykonania postanowień porozumienia pozostaje bez znaczenia dla ustalenia odszkodowania.

W ponownym postępowaniu konieczne będzie zatem podjęcie rozstrzygnięcia zgodnie z brzmieniem art. 124b ust. 4 u.g.n po ustaleniu czy i kiedy doszło do udostępnienia nieruchomości oraz czy w związku z wykonaniem czynności powstała jakaś szkoda.

Z uwagi na fakt, że kwestia wysokości odszkodowania nie była przedmiotem rozważań organów, wypowiedzenie się w tym zakresie przez Sąd jest przedwczesne.

Sąd również wyjaśnia, że przedmiotem postępowania nie była kwestia bezczynności organów bądź przewlekłości postepowania, stąd zarzuty podniesione w tym zakresie, jak i zgłoszone wnioski dowodowe, nie mogły zostać uwzględnione.

Nadto Sąd nie uwzględnił pozostałych wniosków dowodowych, mając na uwadze fakt, że w myśl art. 106 § 3 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2016r., poz. 1369 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a) sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przywołane przez Skarżącą dokumenty powyższych warunków nie spełniły.

Mając na uwadze powyższe, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a. w związku z art. 135 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji, uznając to za konieczne dla końcowego załatwienia sprawy. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając ich zwrot na rzecz Skarżącego w kwocie równej uiszczonemu przezeń wpisowi sądowemu (200 zł.)