Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1759/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie asesor WSA Danuta Szydłowska, asesor WSA Marian Wolanin (spr.), Protokolant Andrzej Malinowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2006 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz skarżącego R. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego w W. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. z dnia [...] maja 2006 r. o odmowie przyznania R. S. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzono, że w dniu 4 maja 2006 r. S. S. - ojciec R. S. - złożył wniosek do Powiatowego Biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych wskazując w nim działki gruntu o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], i [...]. W dniu 29 maja 2006 r. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego złożył R. S., przedstawiając akt notarialny umowy dożywocia z dnia 22 maja 2006 r. zawartej z S. S. i K. S., na mocy której R. S. i jego żona A. S., nabyli własność działek o nr [...], [...], [...] i [...]. Ponadto R. S. przedstawił dwie umowy dzierżawy z dnia 22 maja 2006 r. o uzyskaniu dzierżawy działek nr [...] oraz nr [...], [...], [...], [...], [...] od ich właścicieli.

Powyższe - zdaniem organu orzekającego - nie oznacza przeniesienia posiadania na rzecz R. S. wszystkich działek rolnych przez S. S., wnioskującego dotychczas o przyznanie płatności wobec tych działek. Organ odwoławczy stwierdził, że według wzoru wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa - załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 lutego 2005 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wzorów wniosków o przyznanie płatności oraz szczegółowych warunków przyznania płatności (Dz.U. Nr 30, poz. 259) - istnieje możliwość przejęcia dopłat, gdy dotyczy ono przejęcia całości wniosku złożonego przez cedenta. Organ odwoławczy uznał, że R. S. wykazał posiadanie jedynie działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], i [...], aczkolwiek posiadanie działek nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...] zostało przekazane na rzecz R. S. przez osoby trzecie, a nie przez S. S.. Natomiast R. S. nie wykazał posiadania działek nr [...] i [...] deklarowanych uprzednio we wniosku S. S.. Tym samym organ odwoławczy stwierdził, że R. S. nie wykazał prawa posiadania co do całości działek ujętych we wniosku S. S., jako uzyskujący ich posiadanie od S. S.,, wskutek czego nie spełnił warunku uzyskania płatności, określonego w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz.U. Nr 6, poz. 40, ze zm.). Organ odwoławczy podkreślił, że warunkiem przejęcia praw do płatności bezpośrednich przez nabywcę jest przejęcie przez niego całości gospodarstwa rolnego od dotychczasowego producenta w taki sposób, że dotychczasowy producent przenosi na rzecz nabywcy posiadanie wszystkich działek rolnych wchodzących w skład gospodarstwa. Prawidłowym - według organu -przejściem prawa do płatności bezpośrednich jest zawarcie umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy pomiędzy przekazującym posiadanie gospodarstwa rolnego a przejmującym, czego w niniejszej sprawie nie spełniono.

W skardze na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego w W. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2006 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, R. S. zarzucił naruszenie interesu prawnego poprzez nie przyznanie płatności bezpośredniej wskazując na przysługiwanie tytułu prawnego do posiadania wszystkich działek deklarowanych we wniosku złożonym przez S. S.. W szczególności, wobec działek nr [...], [...], [...] i [...] uzyskał własność w drodze umowy dożywocia z dnia 22 maja 2006 r., wobec działek nr [...] oraz nr [...], [...], [...], [...] i [...] uzyskał prawo dzierżawy od ich właścicieli w drodze umów zawartych z ich właścicielami w dniu 22 maja 2006 r., natomiast wobec działek nr [...] i [...] prawo własności przysługuje żonie skarżącego, z którą nie ma rozdzielności majątkowej. Skarżący stwierdził, iż transakcja była przeprowadzona zgodnie z informacjami uzyskanymi od pracowników Biura Powiatowego ARiMR i Ośrodka Doradztwa Rolniczego w G., wskazując na uzyskiwanie od tych pracowników informacji, którymi skarżący kierował się przy sposobie przejmowania gospodarstwa rolnego od S. S.,.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego w W. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, przytaczając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz.U. Nr 6, poz. 40, ze zm.), w przypadku gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji o jej przyznaniu, nastąpi przeniesienie posiadania

gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi, jeżeli spełnia on warunki do jej przyznania i w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego złoży wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji o przyznanie płatności, której dotyczył pierwszy wniosek.

Stosownie zaś do §2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 marca 2004 r. w sprawie wzorów wniosków o przyznanie płatności oraz szczegółowych warunków przyznawania płatności (Dz.U. Nr 52, poz. 523, ze zm.), warunkiem przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych producentowi rolnemu, w przypadku gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji o przyznaniu płatności nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego na tego producenta rolnego, jest dołączenie do wniosku o przyznanie płatności bezpośredniej, umowy sprzedaży, umowy dzierżawy lub innej umowy potwierdzającej przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego.

Płatność bezpośrednia do gruntów rolnych przysługuje zatem następcy producenta rolnego, o ile dotychczasowy producent przeniesienie na rzecz następcy posiadanie gospodarstwa rolnego w drodze umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, obejmującej wszystkie działki, wnioskowane przez dotychczasowego producenta o przyznanie płatności bezpośredniej, i umowy te zostaną przez następcę dołączone do składanego przez niego wniosku o przyznanie płatności bezpośredniej.

Organ odwoławczy uznał, iż S. S. nie przeniósł na rzecz R. S. prawa posiadania wszystkich działek objętych wnioskiem S. S. o przyznanie płatności bezpośredniej. Ustalenie to poparte zostało stwierdzeniem, że umową dożywocia z dnia 22 maja 2006 r. S. S. przeniósł na rzecz R. S. prawo posiadania tylko części działek z gospodarstwa rolnego S. S.. Prawo posiadania dalszych działek ujętych we wniosku S. S., jako dotychczasowego producenta rolnego, R. S. uzyskał w drodze umów dzierżawy zawartych w dniu 22 maja 2006 r., ale nie z S. S., lecz z innymi osobami (ich właścicielami), skutkiem czego prawo posiadania tych działek nie zostało przeniesione na rzecz R. S. przez S. S., jako dotychczasowego posiadacza gospodarstwa rolnego obejmującego także działki dzierżawione. Wobec działek nr [...] i [...] wskazano natomiast, że skarżący w żaden sposób nie wykazał prawa ich posiadania.

Ocena organu odwoławczego zawartych przez R. S. umów skutkujących uzyskaniem tytułów prawnych do działek wchodzących w skład dotychczasowego gospodarstwa rolnego S. S. nie jest zgodna z art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, przez co narusza także art. 7 i art. 77 §1 kpa w sposób mogący mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia.

Organ odwoławczy nie dostrzegł, iż według art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, przedmiotem ustaleń ma być stwierdzenie, czy dotychczasowy producent rolny przeniósł na rzecz następcy posiadanie wszystkich działek wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, objętych wnioskiem dotychczasowego producenta rolnego o przyznanie płatności bezpośredniej. Także w §2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie wzorów wniosków o przyznanie płatności oraz szczegółowych warunków przyznawania płatności wskazano, że do wniosku powinny być dołączone umowy sprzedaży, dzierżawy lub inne umowy świadczące o przeniesieniu posiadania, nie zaś umowy mające świadczyć o przeniesieniu prawa do posiadania działek gruntu tworzących gospodarstwo rolne. Faktem jest, że posiadanie powinno być zgodne ze stanem prawnym, a więc powinno wynikać z przysługującego wnioskodawcy tytułu prawnego. Nie oznacza to jednak, że posiadanie nie może być przeniesione bez przeniesienia tytułu prawnego do gospodarstwa rolnego.

Przeniesienie posiadania, zgodnie z art. 348 kc, następuje przez wydanie rzeczy. W dalszej części powołanego art. 348 kc oraz w art. 349 - 351 kc, wskazano na inne jeszcze sposoby przeniesienia posiadania.

Dla przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego nie jest wymagana szczególna forma prawna. Z art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, oraz z §2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie wzorów wniosków o przyznanie płatności oraz szczegółowych warunków przyznawania płatności wynika jedynie, że przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego musi być potwierdzone umową sprzedaży, umową dzierżawy lub inną umową. Ustawodawca dopuścił zatem potwierdzenie przeniesienia posiadania, nie tylko umową sprzedaży lub dzierżawy, ale każdą inną formą umowy, której treść będzie wystarczająca do ustalenia, że doszło do przeniesienia posiadania. Obowiązujące prawo nie wyklucza przeniesienia posiadania także w drodze ustnej umowy, lecz ze względów dowodowych, wynikających z §2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie wzorów wniosków o przyznanie płatności oraz szczegółowych warunków przyznawania płatności, zawarcie takiej umowy powinno być stwierdzone na piśmie, skoro umowa taka ma być dołączona do wniosku o przyznanie płatności bezpośredniej.

Organy orzekające w sprawie nie wyjaśniły zatem, czy S. S. przeniósł na rzecz R. S. posiadanie wszystkich działek objętych wnioskiem S. S. z dnia 4 maja 2006 r, skupiając się, szczególnie organ odwoławczy, na ustaleniu, czy S. S. przeniósł na rzecz R. S. prawo do posiadania tych działek, tj. tytuły prawne do tych działek, z których wynika możliwość posiadania, lecz które nie muszą dokumentować przeniesienia samego posiadania.

Organy orzekające powinny były ustalić, czy S. S. przeniósł na rzecz R. S. posiadanie wszystkich działek objętych wnioskiem S. S., przed złożeniem wniosku o przyznanie płatności bezpośredniej przez R. S. i dopiero po takich ustaleniach byłaby możliwa ocena, czy R. S. spełnia wszystkie ustawowe warunki do przyznania płatności bezpośredniej, jako następca dotychczasowego producenta rolnego.

Wszak umowy przenoszące posiadanie gospodarstwa rolnego powinny być dołączone do wniosku złożonego przez R. S., to jednak z akt nie wynika, aby organy orzekające wyjaśniły skarżącemu, stosownie do art. 9 kpa, co powinno być i w jakiej formie, przedmiotem dowodzenia dla uzyskania płatności bezpośredniej. Sam skarżący wskazał, że dokumentując okoliczności związane z uzyskaniem posiadania gospodarstwa rolnego od S. S., kierował się wskazówkami uzyskanymi od pracowników Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. oraz Ośrodka Doradztwa Rolniczego w G.. Twierdzenia te, w kontekście art. 8 i art. 9 kpa powinny być zweryfikowane. Jeżeli bowiem, dołączone do wniosku R. S. umowy, nie były w ocenie organu orzekającego wystarczające do udowodnienia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego przez S. S., to mając na uwadze art. 7, art. 9 i art. 77 §1 kpa, należało przed wydaniem rozstrzygnięcia wezwać wnioskodawcę do wskazania i stosownego udokumentowania, czy zawarł z dotychczasowym producentem rolnym umowę przenoszącą posiadanie gospodarstwa rolnego, czy tylko umowy przenoszące lub ustanawiające prawa do posiadania gospodarstwa rolnego.

Płatność bezpośrednia do gruntów rolnych, zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, przyznawana jest w drodze decyzji administracyjnej, skutkiem czego, stosownie do art. 1 pkt 2 kpa, postępowanie o przyznanie płatności bezpośredniej do gruntów rolnych jest postępowaniem administracyjnym, w tym przypadku wszczynanym na wniosek. Wnioskowy sposób wszczęcia postępowania nie zwalnia jednak organu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, prowadzącego to postępowanie, z obowiązków określonych w art. 7, art. 8, art. 9 i art. 77 §1 kpa. Fakt normowania problematyki przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych nie tylko aktami prawa krajowego, ale także aktami prawa Unii Europejskiej, obliguje organy Agencji do szczególnego przestrzegania art. 9 kpa przy rozstrzyganiu wniosków składanych przez producentów rolnych, których wiedza i świadomość prawna okoliczności wskazywanych i dokumentowanych w postępowaniu administracyjnym o przyznanie płatności bezpośredniej, nie musi obejmować wszystkich zawiłości powstających w konkretnej sprawie przy ich ocenie prawnej.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Sąd orzekł, jak w sentencji.

O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy należy ustalić i stosownie to udokumentować, czy doszło do zawarcia umowy przeniesienia posiadania wszystkich działek gruntu przez S. S., objętych jego wnioskiem z dnia 4 maja 2006 r, na rzecz R. S., przed złożeniem wniosku o przyznanie płatności bezpośredniej przez R. S., jako następcę S. S..