Postanowienie NSA, sygn. akt II GSK 356/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Skarżony organ: Minister Sportu
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie w części  i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Rafał Batorowicz po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. Z. K. F. w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 25 listopada 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 2317/10 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi P. Z. K. F. w W. na decyzję Ministra Sportu i Turystyki z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dotacji postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., 2. oddalić wniosek P. Z. K. F. w W. o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zarządzeniem z dnia 30 września 2010r. Przewodniczący wezwał P. Z. K. F. w W. do usunięcia braku formalnego skargi przez podanie wartości przedmiotu zaskarżenia w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia [...] listopada 2010r. sygn. akt V SA/Wa 2317/10 odrzucił skargę P. Z. K. F. na decyzję Ministra Sportu i Turystyki z dnia [...] lipca 2010r. nr [...].

W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji podał następujący stan faktyczny:

Wezwanie Przewodniczącego Wydziału V doręczono skarżącemu na adres wskazany w skardze poprzez podwójne awizowanie tj. zgodnie z trybem określonym w art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej: p.p.s.a.) – w dniu [...] października 2010 r.

Do dnia wydania postanowienia żądany brak formalny skargi nie został uzupełniony.

Od powyższego postanowienia w dniu [...] stycznia 2011r. pełnomocnik P. Z. K. F. złożył skargę kasacyjną, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zniesienie postępowania w zakresie dotkniętym nieważnością i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W..

Ponadto pełnomocnik wniósł o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, skutkujące nieważnością postępowania w sprawie w rozumieniu art. 183 § 2 pkt 5 tj.:

- art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 73 § 2 - 4 p.p.s.a. w zw. z § 3 ust. 1, § 6 ust. 2, § 7 ust. 1 – 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010r. w sprawie szczegółowego trybu i sposoby doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz. U. 2010, nr 190, poz. 1277) – dalej: "Rozporządzenie o doręczeniach", poprzez pozbawienie Skarżącego możliwości obrony jego praw na skutek nieuzasadnionego zastosowania domniemania doręczenia wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi, błędnego ustalenia, że Skarżący nie uzupełnił braków w terminie, mimo iż Skarżący z przyczyn obiektywnych nie mógł tych braków uzupełnić i wziąć udziału w postępowaniu, a w konsekwencji – odrzucenie skargi.

• Ewentualnie, w przypadku nieuwzględnienia przez Wysoki Sąd zarzutu niewłaściwości postępowania, zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. tj.:

- art. 73 § 1-4 p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że doszło do doręczenia zastępczego zarządzenia do uzupełnienia braków formalnych skargi, pomimo tego, iż Skarżący nigdy awiza nie otrzymał, mimo zachowania należytej staranności w postaci nieprzerwanego prowadzenia działalności w swej siedzibie oraz bieżącego sprawdzania skrzynki odbiorczej;

- art. 65 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z § 3 ust. 1, § 6 ust. 2, § 7 ust. 1-2 Rozporządzenia o doręczeniach, przez pominięcie właściwego trybu doręczenia (do rąk własnych Skarżącego), mimo obiektywnej tego możliwości, a następnie uznanie, że strona skarżąca otrzymała wezwanie do określenia wartości przedmiotu zaskarżenia przez dwukrotne awizowanie, w sytuacji, gdy Skarżący takiej korespondencji nie otrzymał ani w trybie doręczenia właściwego, ani zastępczego (doręczyciel nie pozostawił awiza), a samo doręczenie zastępcze nie spełniało wymogów Rozporządzenia o doręczeniach, gdyż doręczyciel nie uczynił wzmianki o pierwszym awizowaniu na stronie adresowej niedoręczonej przesyłki, nie podpisał się pod taką adnotacją, nie złożył podpisu pod adnotacją o powtórnym awizo, a przy datownikach placówki oddawczej brak jest podpisów pracowników placówki oddawczej na potwierdzenie przyjęcia od doręczającego awizowanej przesyłki, które to naruszenia w konsekwencji skutkowały odrzuceniem skargi.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżący podniósł, iż została nieprawidłowo przeprowadzona procedura doręczenia (art. 73 p.p.s.a.) gdyż Skarżący nie otrzymał ani pierwszego, ani drugiego zawiadomienia o próbie doręczenia zarządzenia Przewodniczącego. W czasie, kiedy rzekomo awizowano przesyłkę z Sądu, opisując ją adnotacją "mieszkanie zamknięte", siedziba Z. K. była otwarta w godzinach od 7:00 – 18:00 we wszystkie dni powszechne, a jednocześnie w siedzibie Z. odbywały się codziennie treningi i dyżurowali pracownicy (Skarżący przedstawił grafik zajęć akademii karate). Skarżący przeprowadził wewnętrzną kontrolę wśród pracowników i potwierdza, że wszyscy pracownicy byli obecni. Skarżący podnosi również, iż gdyby pracownicy byli nieobecni to listonosz powinien pozostawić w skrzynce pocztowej awizo. Zdaniem Skarżącego listonosz nie pozostawił awiza bowiem skrzynka pocztowa jest na bieżąco sprawdzana przez pracowników Z.. Według Skarżącego – informacja o awizach, zawarta na przesyłce pocztowej, nie jest prawdziwa, gdyż nie doszło do próby poręczenia pisma sądowego w sposób wskazany w art. 67 § 2 i 3 p.p.s.a.

Skarżący złożył reklamację u operatora publicznego z prośbą o wyjaśnienie niedoręczenia przesyłki nr [...] rzekomo zdaniem Skarżącego awizowanej dwukrotnie w dniach [...].10.2010r. i [...].10.2010r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Funkcją doręczenia zastępczego, uregulowanego w art. 73 p.p.s.a., jest zapewnienie szybkości postępowania i ochrona interesów stron. Doręczenie zastępcze nie może natomiast być traktowane jako zamknięcie drogi sądowej do ochrony interesów strony (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 października 2002 r., sygn. akt SK 6/02). W razie nieodebrania pisma złożonego w urzędzie pocztowym, za datę doręczenia pisma, stosownie do treści art. 73 § 4 p.p.s.a., przyjmuje się datę, w której upłynął termin jego odbioru. Dokonane w tych okolicznościach doręczenie, stanowiące rodzaj fikcji prawnej, stwarza domniemanie doręczenia pisma i wyznacza początek biegu terminu do podjęcia czynności prawnej. Taki sposób doręczenia pisma stronie nie uniemożliwia obalenia domniemania doręczenia pisma stronie. Strona może w szczególności wykazywać, że nie zostało doręczone jej pismo w trybie zwykłym (do rąk własnych), ani też nie dotarło do niej zawiadomienie (awizo) o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym.

Przepis art. 73 p.p.s.a. reguluje doręczenie zastępcze poprzez pozostawienie zawiadomienia o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru (awiza) w miejscu zamieszkania adresata (umieszczenie w skrzynce na korespondencję, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe). Oznacza to, że skuteczność doręczenia dokonanego w tym trybie zależy w szczególności od prawidłowego zawiadomienia adresata o pozostawieniu pisma, które może być odebrane.

W rozpoznawanej sprawie wezwanie Przewodniczącego Wydziału V Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia [...] października 2010r. do usunięcia braków formalnych skargi z dnia [...] sierpnia 2010 r. zostało nadane jako przesyłka polecona pod numerem [...] na adres P. Z. K. F.. Pismo było awizowane dwukrotnie, o czym umieszczono odpowiednią adnotację – stemple datownika pocztowego na kopercie, w której znajdowała się przesyłka. Z adnotacji urzędowych wynika, że pismo Sądu nie mogło zostać doręczone osobiście z powodu nieobecności Skarżącego w lokalu z adnotacją "mieszkanie zamknięte" i w związku z tym listonosz powinien pozostawić informację w skrzynce pocztowej lub drzwiach adresata o możliwości odbioru przesyłki poleconej w placówce pocztowej.

Pierwsze awizowanie nastąpiło w dniu [...] października 2010r r. kolejne miało miejsce w dniu [...] października 2010r. W aktach sprawy znajduje się koperta adresowana do P. Z. K. F. z wezwaniem do usunięcia braków formalnych skargi.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji nie zbadał prawidłowości awizowania przedmiotowej przesyłki. Zgodnie z § 7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2010r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz. U. 2010r., nr 190, poz. 1277) po pozostawieniu zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki we właściwej placówce pocztowej operatora lub właściwym urzędzie gminy doręczający: dokonuje adnotacji o niedoręczeniu przesyłki na formularzu potwierdzenia odbioru oraz umieszcza adnotację "awizowano dnia" na stronie adresowej niedoręczonej przesyłki i składa swój podpis.

Adnotacja poczty w przypadku pierwszego awizowania została dokonana prawidłowo. Na kopercie widnieją prawidłowe adnotacje tj. "awizowano [...].X.10 wraz z podpisem"

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wątpliwości budzi sposób udokumentowania powtórnego awizowania przesyłki. Zgodnie z § 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w przypadku gdy nie można doręczyć przesyłki, doręczający dokonuje adnotacji o niedoręczeniu, umieszcza adnotacji "awizowano dnia", datę oraz składa podpis. W przypadku powtórnego awizowania , stosownie do § 8 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia, wymagana jest adnotacja "awizowano powtórnie dnia" i podpis. W niniejszym stanie faktycznym na kopercie widnieje stempel "Awizowano powtórne dnia [...].10.10 (data wpisana ręcznie) podpis: ......." Miejsce przeznaczone na podpis pracownika poczty jest puste – brak podpisu. W tych okolicznościach fakt, że prowadzono czynności związane z powtórnym zawiadomieniem o możliwości odbioru pisma w placówce pocztowej, nie stanowił źródła domniemania, że pismo doręczono prawidłowo (por. postanowienie NSA z 4 lutego 2009 r. , sygn. II FSK 1123/08, LEX nr 557035) .

Marginalnie Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w aktach sprawy znajduje się pismo reklamacyjne P. Z. K. F. złożone w Centrum Poczty Polskiej mieszczącym się w W. na ul. P. Ś. nr [...], z prośbą Z. o wyjaśnienie przyczyn niedoręczenia przesyłki z Sądu I instancji do Z.. Sposób załatwienia reklamacji nie jest znany.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając w oparciu o art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji na postawie art. 185 § 1 p.p.s.a.

Odnosząc się do wniosku strony wnoszącej skargę kasacyjną o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego należy zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07 (ONSAiWSA 2008, nr 3, poz. 42), wyjaśnił, iż przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie. Do wspomnianej kategorii postanowień należy zaliczyć postanowienie o odrzuceniu skargi. Obowiązek respektowania przytoczonego stanowiska przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w tej sprawie wynika z ogólnie wiążącej mocy uchwał (art. 269 § 1 p.p.s.a.