Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 337/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: Art. 3 par. 1, art. 134 par. 1 , art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: Art. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: Art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek (spr.) Sędziowie NSA Grażyna Danielec WSA Elżbieta Kremer Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2010 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 16 lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

I.

T. G. od dnia 21 sierpnia 1972 r. do chwili obecnej zatrudniony jest w Firmie [...] "A" S.A. (obecnie B SP. z o.o.) w C kolejno na stanowiskach: suszarkowy (Z IV) – od dnia 21.08.1972 r. do dnia 04.08.1973 r., ślusarz elektrolizerowy (Z III) – od dnia 19.09.1973 r. do dnia 30.06.1980 r., monter aparatury i urządzeń chemicznych (Z III) – od dnia 01.07.1980 r. do dnia 31.05.1998 r., mistrz remontowy (Z III) – od dnia 01.06.1998r. do dnia 31.10.2007r. i magazynier (Dz. Logistyki) – od dnia 01.11.2007 r. do nadal. T. G. jako suszarkowy prowadził nadzór nad pracą urządzeń i aparatów procesu polimeryzacji i w tym okresie nie był narażony na rtęć. Pracując natomiast jako ślusarz elektrolizerowy wykonywał prace remontowe na hali elektrolizy w narażeniu na rtęć w granicach od 0,0043-0,064 mg/m3 przy NDS=0,02 m/m3. Jako monter aparatury i urządzeń chemicznych wykonywał prace związane z eksploatacją, konserwacją i remontami elektrolizerów do produkcji chloru, wodorotlenku sodu i wodoru i prace te odbywały się również w narażeniu na pary rtęci. Wielkość tego narażenia kształtowała się w granicach od 0,003-0,077 mg/m3 przy NDS=0,02 mg/m3. Jako mistrz remontowy prowadząc nadzór nad pracami remontowymi elektrolizerów również pracował w ekspozycji na rtęć. Badania środowiskowe nie wykazały przekroczeń dopuszczalnego normatywu higienicznego dla par rtęci na tym stanowisku, wskazując stężenia w granicach od p.o.m. (poniżej oznaczalności metody) do 0,013 mg/m3. Pracując obecnie na stanowisku magazyniera T. G. nie jest narażony na rtęć i jej związki. T. G. był badany w jednostkach orzeczniczych I i II szczebla diagnostyczno-orzeczniczego. Ośrodek Medycyny Pracy w uzasadnieniu wydanego w dniu [...] 2006 r. orzeczenia lekarskiego Nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej podał, że biorąc pod uwagę wyniki aktualnie przeprowadzonych badań i konsultacji, w tym konsultacji neurologicznej, psychologicznej, laryngologicznej, badanie EEG, wyniki morfologii krwi obwodowej oraz badania biochemiczne i toksykologiczne – nie znaleziono podstaw do rozpoznania u T. G. zatrucia ostrego albo przewlekłego lub ich następstw wywołanych przez rtęć lub jej związki (poz. 1/11 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach – Dz. U. nr 132, poz. 1115). Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, biorąc pod uwagę wyniki badań przeprowadzonych w czasie hospitalizacji T. G. w okresie od 19.10.2006 r. do 25.10.2006 r., wydał w dniu [...] 2006 r. orzeczenie lekarskie nr [...] również o braku podstaw do rozpoznania u T. G. choroby zawodowej w postaci zatrucia ostrego albo przewlekłego lub ich następstw wywołanych przez rtęć i jej związki. W uzasadnieniu swojego orzeczenia Instytut stwierdził, iż w prowadzonym badaniu neurologicznym nie stwierdzono istotnych zmian w ośrodkowym i obwodowym układzie nerwowym świadczących o uszkodzeniu układu nerwowego spowodowanym zatruciem rtęcią metaliczną. Zapis EEG był prawidłowy. Wyniki badania psychologicznego wskazały na osłabiony poziom większości funkcji poznawczych i niektórych intelektualnych. Konsultujący psychiatra rozpoznał u T. G. zaburzenia procesów poznawczych. W badaniach laboratoryjnych nie stwierdzono biochemicznych cech uszkodzenia narządów miąższowych, które byłyby wynikiem narażenia zawodowego na rtęć. Oznaczony poziom rtęci w moczu wynosił 45,4 µg/kreatyniny przy dopuszczalnym stężeniu biologicznym (DSB) do 35 µg/kreatyniny. Biorąc pod uwagę analizę narażenia zawodowego, dostarczoną dokumentację lekarską oraz całokształt obserwacji klinicznej (w tym wyniki przeprowadzonych badań i konsultacji) Instytut nie znalazł podstaw do rozpoznania u T. G. zatrucia ostrego albo przewlekłego lub ich następstw wywołanych przez rtęć lub jej związki. Instytut nadmienił również, iż w związku z obserwowanym okresowo wzmożonym wydalaniem rtęci w moczu pacjent był wielokrotnie odstawiany od pracy w kontakcie z rtęcią. W okresie zatrudnienia był również wielokrotnie badany: w 1978 r. i 1980 r. w Klinice Toksykologicznej, a w 1983 r., 1985 r., 1990 r., 1993 r., 1999 r. i 2002 r. w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego. W wyniku tych badań nie stwierdzono u T. G. objawów uszkodzenia OUN i objawów zatrucia rtęcią.

Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją Nr [...] z dnia [...] 2007r., znak: [...] – w oparciu o powyższe orzeczenia lekarskie - orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u T. G. choroby zawodowej wymienionej w poz. 1/11 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115). Od decyzji tej T. G. wniósł odwołanie.

W dniu [...] 2007 r. Ośrodek Medycyny Pracy wydał orzeczenie lekarskie uzupełniające nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u T. G. choroby zawodowej z uwzględnieniem wyników przeprowadzonych badań i konsultacji. W uzasadnieniu tego orzeczenia podano, iż w przeprowadzonym badaniu neurologicznym nie stwierdzono istotnych zmian w ośrodkowym ani obwodowym układzie nerwowym, które świadczyłyby o uszkodzeniu układu nerwowego spowodowanego zatruciem rtęcią. Prawidłowy był wynik badania EEG. Wyniki badania psychologicznego wskazały na obniżony poziom większości funkcji poznawczych przy ogólnej sprawności intelektualnej w granicach normy w stosunku do wieku. Badaniem okulistycznym nie stwierdzono złogów rtęci w torebce soczewki. W badaniach laboratoryjnych nie wykazano biochemicznych cech uszkodzenia narządów miąższowych, które mogłyby być następstwem narażenia na rtęć. Oznaczony poziom rtęci w moczu wyniósł 33,9 µg/kreatyniny; przy dopuszczalnym stężeniu biologicznym (DSB) do 35 µg/kreatyniny.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny wydał w dniu [...] 2007 r. decyzję Nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2007r. Nr [...], znak: [...].

Na decyzję organu II instancji T. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zawiesił postępowanie sądowe z powodu skierowania w sprawie o sygn. III SA/Kr 125/06 do Trybunału Konstytucyjnego pytania prawnego co do zgodności z Konstytucją art. 237 § 1 pkt 2 i pkt 3 Kodeksu Pracy oraz wykonawczego w stosunku do tej ustawy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie chorób zawodowych.

W dniu [...] 2008 r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego wydał orzeczenie lekarskie Nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W uzasadnieniu tego orzeczenia Instytut podał, że T. G. był badany w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu w listopadzie 2007r. Oznaczone wówczas wydalanie rtęci z moczem mieściło się w granicach dopuszczalnego stężenia biologicznego (DSB). W badaniu psychologicznym w porównaniu z poprzednimi wynikami stwierdzono tendencję do obniżania się poziomu ogólnej sprawności psychologicznej, głównie poziomu funkcji poznawczych. Wynik testu A. Benton mieścił się w obszarze patologii. Konsultujący pacjenta lekarz psychiatra rozpoznał łagodne zaburzenia depresyjno-lękowe. W badaniu okulistycznym nie wykazano zmian patologicznych w obrębie narządu wzroku, które mogłyby być następstwem przebytej ekspozycji na pary rtęci. W badaniu neurologicznym z odchyleń od normy stwierdzono jedynie osłabienie odruchów ścięgnistych, dyskretne drżenie kończyn górnych, zaznaczona była ataksja czterokończynowa. Nieprawidłowy był zapis EEG. W trakcie kolejnej hospitalizacji oznaczone wydalanie rtęci z moczem mieściło się w granicach DBS. Badania laboratoryjne nie wykazały biochemicznych cech uszkodzenia narządów miąższowych, w tym nerek, które mogłyby być następstwem działania rtęci metalicznej. W kontrolnym badaniu EEG zapis był z pogranicza normy. Pacjenta kontrolowano neurologicznie – badaniem przedmiotowym nie stwierdzono zmian w ośrodkowym układzie nerwowym, które mogłyby być następstwem przebytej ekspozycji na pary rtęci metalicznej. Zespół zaburzeń podmiotowych podawanych przez pacjenta mógł występować u wielu osób z kręgu populacji generalnej, a zmiany wykrywane w testach psychologicznych, jak również ich niewielka progresja nie mogły być wyłącznym kryterium rozpoznania przewlekłego zatrucia rtęcią. W konkluzji Instytut stwierdził, że aktualny stan neurologiczny nie upoważniał do rozpoznania u T. G. zatrucia zawodowego rtęcią.

Wyrokiem z dnia 11 grudnia 2008r., sygn. akt III SA/Kr 1041/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2007r. Nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2007r. Nr [...], znak: [...] albowiem decyzje te zostały wydane na podstawie przepisów niezgodnych z Konstytucją (orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008r., sygn. akt P 23/7 – Dz. U. z 2008r. nr 116, poz. 740).

II.

W dniu [...] 2009 r. Powiatowy Inspektor Sanitarny, na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów (w tym Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r.) wydał decyzję Nr [...], znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia u T. G. choroby zawodowej – zatrucia przewlekłego lub jego następstw wywołanych przez substancje chemiczne – wymienionej w poz. 1 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). W uzasadnieniu podano, że decyzja ta została wydana na podstawie orzeczenia lekarskiego Nr [...] z dnia [...] 2006 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wystawionego przez Ośrodek Medycyny Pracy oraz dwóch orzeczeń lekarskich o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wystawionych przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego: orzeczenia lekarskiego Nr [...] z dnia [...] 2006 r. oraz orzeczenia lekarskiego Nr [...] z dnia [...] 2008 r. W szczególności organ I instancji stwierdził, że zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, krytycznym obszarem oddziaływania toksycznego wchłaniania par rtęci metalicznej jest ośrodkowy układ nerwowy. Nerki są miejscem największej kumulacji rtęci, bez względu na jej postać chemiczną. Osoby zawodowo narażone na rtęć są okresowo poddawane badaniu poziomu rtęci w moczu. Przy stężeniach wyższych od DSB (dopuszczalnego stężenie biologicznego) odsuwa się pracownika od pracy w warunkach styczności z rtęcią na okres potrzebny do zmniejszenia jej stężenia (3-6 miesięcy). W okresie zatrudnienia w Firmie [...] "A" S.A. (obecnie B Sp. z o.o.) u T. G. obserwowano objawy wzmożonego wydalania rtęci, co skutkowało wielokrotnym odsunięciem go od prac w narażeniu na rtęć. Powiatowy Inspektor Sanitarny podniósł, że istnienie udokumentowanego narażenia na czynnik szkodliwy w środowisku pracy stanowi warunek konieczny ale niewystarczający do stwierdzenia choroby zawodowej. Niezbędne jest rozpoznanie choroby figurującej w określonym prawem wykazie chorób zawodowych dokonane przed jednostkę orzeczniczą właściwą do orzekania w sprawach chorób zawodowych. Organ I instancji wskazał, że orzekające w tej sprawie jednostki właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych, tj. Ośrodek Medycyny Pracy oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego wydały spójne orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania u T. G. choroby zawodowej z poz. 1 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do cytowanego na wstępie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869), co powoduje, że Powiatowy Inspektor Sanitarny nie ma podstaw do jej stwierdzenia.

Od powyższej decyzji organu I instancji T. G. wniósł odwołanie, w którym zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w szczególności § 8 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych polegające na wydaniu decyzji negatywnej w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej w sytuacji, gdy z okoliczności sprawy wynika, że powinna być w tym zakresie wydana decyzja pozytywna. T. G. zarzucił również naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności § 8 ust. 2 w/w rozporządzenia oraz art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez zaniechanie uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie, brak zebrania w sprawie odpowiednich dowodów, odmowę przeprowadzenia dowodów zgłoszonych w toku postępowania przez stronę, a także wydanie decyzji pomimo braku udowodnienia faktów będących jej podstawą, a co więcej, wobec istnienia okoliczności faktycznych wykazujących, że w sprawie winna zostać wydana decyzja pozytywna.

Decyzją z dnia 16 lutego 2010 r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w związku z art. 5 pkt 4a i art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. nr 122, poz. 851 z późn. zm.) oraz § 8 ust. 1 i § 11 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869), utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] 2009r., nr [...], znak: [...] o braku podstaw do stwierdzenia u T. G. choroby zawodowej – zatrucia przewlekłego lub jego następstw wywołanych przez substancje chemiczne – wymienionej w poz. 1 wykazu chorób zawodowych będącego załącznikiem do w/w rozporządzenia Rady Ministrów. W uzasadnieniu podkreślono, że biorąc pod uwagę cały zebrany materiał dowodowy, Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie znalazł podstaw do stwierdzenia u T. G. choroby zawodowej wymienionej w poz. 1 wykazu chorób zawodowych, a tym samym do zmiany decyzji organu I instancji. W ocenie organu odwoławczego, wydane w tej sprawie orzeczenia jednostek służby zdrowia właściwych do rozpoznawania chorób zawodowych, tj. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego są zgodne co do braku podstaw do rozpoznania u T. G. przewlekłego zatrucia rtęcią, ponieważ nie stwierdzono u pacjenta objawów chorobowych odpowiadających skutkom biologicznym przewlekłego działania rtęci. Zdaniem organu II instancji, odwołanie T. G. nie wniosło żadnych nowych istotnych faktów, które mogłyby mieć wpływ na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Sam fakt pracy w narażeniu na czynniki szkodliwe nie daje podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Niezbędne jest jej rozpoznanie kliniczne. Krytycznym obszarem oddziaływania toksycznego wchłanianych par rtęci metalicznej jest ośrodkowy układ nerwowy. Organ odwoławczy wskazał, że nerki są miejscem największej kumulacji rtęci bez względu na jej postać chemiczną. Profilaktyka u osób narażonych zawodowo na rtęć polega na okresowym badaniu poziomu rtęci w moczu. Przy stężeniach wyższych od DSB (dopuszczalnego stężenia biologicznego) odsuwa się pracownika od pracy w warunkach styczności z rtęcią na okres potrzebny do zmniejszenia jej stężenia, przeważnie na okres 3-6 miesięcy. Tak było też w przypadku T. G. Organ odwoławczy stwierdził, iż w gestii organów Inspekcji Sanitarnej jest tylko ocena orzeczeń lekarskich jako materiału dowodowego w sprawie, natomiast brak jest uprawnień do podważania ustalonych przez lekarzy rozpoznań klinicznych. Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazał również, że w związku z zawiadomieniem o możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań, T. G. przesłał pismo z dnia 4 lutego 2010r., w którym stwierdził, że nie przeprowadzono żadnego postępowania dowodowego, zignorowano zgłaszane przez niego wnioski dowodowe i nie wyjaśniono żadnych zgłoszonych przez niego wątpliwości i uchybień. Odnosząc się do tego pisma organ II instancji wyjaśnił, że zarzuty te są bezpodstawne i nie znajdują potwierdzenia w świetle zebranego materiału dowodowego. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie znalazł podstaw do zmiany decyzji organu I instancji.

Z decyzją tą nie zgodził się T. G. i pismem z dnia 23 marca 2010r. wniósł na nią skargę domagając się uchylenia decyzji obu instancji i przekazania sprawy organom administracyjnym do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji T. G. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię art. 2351 Kodeksu Pracy, polegające na nieuwzględnieniu tego, że z co najmniej wysokim prawdopodobieństwem wykazane zostało, iż jego dolegliwości spowodowane zostały działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Skarżący zarzucił również niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię § 8 ust. 1 Rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych polegające na wydaniu decyzji utrzymującej w mocy decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, podczas gdy spełnione zostały przesłanki uzasadniające wydanie w tym zakresie decyzji pozytywnej (zmieniającej decyzję organu l instancji, zgodnie z wnioskiem skarżącego) stwierdzającej u skarżącego chorobę zawodową. Zdaniem skarżącego, zostały również naruszone przepisy procedury administracyjnej poprzez naruszenie art. 7 in fine i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz § 8 ust. 2 Rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. polegające na niewyczerpaniu i niepodjęciu wszystkich możliwych działań mogących przyczynić się do dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy oraz polegające na uznaniu za udowodnione faktów nie znajdujących należytego pokrycia w materiale dowodowym, a także na zaniechaniu podjęcia działań mających na celu uzupełnienie materiału dowodowego, zwłaszcza wobec sprzeczności orzeczeń lekarskich z załączonymi przez skarżącego dowodami. Skarżący stwierdził również, iż doszło do naruszenia art. 10 § 1 i art. 78 § 1 Kpa polegające na niczym nieuzasadnionej odmowie przeprowadzenia dowodów mających istotne znaczenie dla sprawy, a zawnioskowanych przez niego w toku postępowania i sprowadzających się do przeprowadzenia badań na obecność rtęci, jej związków i je pochodnych w ślinie, we krwi i we włosach skarżącego i w związku z tym o przeprowadzenie takich badań w placówce nie zaangażowanej dotychczas w przedmiotową sprawę (np. w Instytucie Medycyny Pracy im. prof. dr med. J. N. lub w stosownej placówce badawczej przy Akademii Medycznej lub Uniwersytecie). Skarżący podkreślił, iż żaden z organów administracji procedujących w przedmiotowej sprawie w ogóle nie ustosunkował się do tych wniosków dowodowych, czym m.in. pozbawił go prawa czynnego udziału w postępowaniu. Zdaniem skarżącego, został także naruszony art. 80 Kpa poprzez nie przyjęcie za udowodnione faktów będących podstawą wydania zaskarżonej decyzji, bez należytej oceny całokształtu materiału dowodowego, w tym dowodów przedłożonych, a zwłaszcza zawnioskowanych przez niego i to nawet w obliczu faktu, że na pytanie organu II instancji (20 czerwca 2007r.) jednostka medycyny pracy potwierdziła w swoim piśmie, że pomimo tego, iż u skarżącego zaobserwowano przekroczenie dopuszczalnego poziomu rtęci w moczu i tak w sposób bezzasadny nie orzeczono u niego choroby zawodowej i w związku z tym organ II instancji bezzasadnie nie uzupełnił materiału dowodowego o dowody m.in. wnioskowane przez skarżącego. Ponadto skarżący podniósł, iż organ II instancji naruszył art. 138 § 1 i § 2 Kpa, poprzez wydanie orzeczenia utrzymującego w mocy decyzję organu l instancji, podczas gdy okoliczności sprawy uzasadniały wydanie decyzji zmieniającej decyzję PPIS zgodnie z wnioskiem skarżącego, względnie wydanie decyzji uchylającej decyzję organu l instancji i przekazującej mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Skarżący zarzucił także, iż postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone w sposób mogący podważać zaufanie obywateli do administracji publicznej, w szczególności przez brak rzetelnego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego i brak właściwego zastosowania przepisów mających znaczenie dla sprawy, czym naruszono art. 8 Kpa. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie art. 12 § 1 w zw. z art. 35 § 2 i § 3 Kpa polegające na wyjątkowo przewlekłym prowadzeniu postępowania i niezachowaniu ustawowych terminów przewidzianych na załatwianie spraw administracyjnych. Ostatni podniesiony przez skarżącego zarzut dotyczył naruszenia art. 6 i art. 7 ab initio Kpa, polegające na naruszeniu powyższych przepisów prawa materialnego i procesowego, co mogło mieć istotny wpływ na wynika sprawy, gdyż spowodowało nienależyte wyjaśnienie wszystkich jej okoliczności i doprowadziło organ II instancji do błędnych ustaleń i wniosków.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o oddalenie skargi. Zdaniem organu, nieuzasadnione są stawiane przez skarżącego zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię art. 2351 Kodeksu Pracy oraz § 8 ust. 1 Rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Organ II instancji wyjaśnił, iż wszystkie wydane w toku postępowania orzeczenia lekarskie stwierdzały brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Były to orzeczenia jednoznaczne i przekonująco uzasadnione. W ocenie organu, wydane w tej sprawie orzeczenia jednostek służby zdrowia właściwych do rozpoznawania chorób zawodowych, tj. Ośrodka Medycyny Pracy oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego były zgodne co do braku podstaw do rozpoznania u T. G. przewlekłego zatrucia rtęcią, ponieważ nie stwierdzono u niego objawów chorobowych odpowiadających skutkom biologicznym przewlekłego działania rtęci. W takim stanie rzeczy wydanie decyzji stwierdzających chorobę zawodową stanowiłoby naruszenie przepisów prawa. Wojewódzki Inspektor Sanitarny stwierdził nadto, że podnoszone przez skarżącego twierdzenie, iż w jego ocenie przekroczenie dopuszczalnego poziomu rtęci w środowisku pracy winno skutkować orzeczeniem choroby zawodowej, bowiem należy uwzględniać narażenie zawodowe, także nie jest trafne. Zdaniem organu, sam fakt pracy w narażeniu na czynniki szkodliwe nie daje podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Niezbędne jest jej rozpoznanie kliniczne. Krytycznym obszarem oddziaływania toksycznego wchłanianych par rtęci metalicznej jest ośrodkowy układ nerwowy. Nerki są miejscem największej kumulacji rtęci bez względu na jej postać chemiczną. Profilaktyka u osób narażonych zawodowo na rtęć polega na okresowym badaniu poziomu rtęci w moczu. Przy stężeniach wyższych od DSB (dopuszczalnego stężenia biologicznego) odsuwa się pracownika od pracy w warunkach styczności z rtęcią na okres potrzebny do zmniejszenia jej stężenia, przeważnie na okres 3-6 miesięcy. Tak było też w przypadku skarżącego. W gestii organów Inspekcji Sanitarnej jest tylko ocena orzeczeń lekarskich jako materiału dowodowego w sprawie, natomiast brak jest uprawnień do podważania ustalonych przez lekarzy rozpoznań klinicznych. Podnoszone przez skarżącego zarzuty (zawarte także w odwołaniu z dnia 30 kwietnia 2007 r. od decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego NR [...] z dnia [...] 2007 r., znak: [...]) zostały rozpatrzone w postępowaniu odwoławczym i organ II instancji odniósł się do nich w decyzji wydanej w dniu [...] 2007 r., znak: [...] wykazując między innymi, że bezzasadny jest zarzut braku analizy narażenia zawodowego na pary rtęci metalicznej. Fakt narażenia na rtęć nie był i nie jest kwestionowany, odrębną jednak kwestią jest to, czy w związku z tym narażeniem doszło do powstania choroby zawodowej – a orzeczenia lekarskie jednoznacznie chorobę zawodową wykluczają. Ocena narażenia zawodowego istotna jest dla ustalenia istnienia związku przyczynowego pomiędzy pracą w określonym zakładzie pracy, a stwierdzonymi objawami choroby zawodowej. Jeśli w ocenie jednostek orzeczniczych nie stwierdza się objawów choroby zawodowej, to samo narażenie zawodowe nie może stanowić podstawy jej stwierdzenia. Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów procedury administracyjnej Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazał, iż sposób i tryb postępowania dotyczący rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych zostały bardzo precyzyjnie określone w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Jednostkami orzeczniczymi I stopnia są poradnie chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy, natomiast II stopnia jednostki badawczo-rozwojowe w dziedzinie medycyny pracy. Zatem w każdym przypadku orzekania o stanie zdrowia osoby badanej decydujące i rozstrzygające znaczenie ma badanie lekarskie oraz badania specjalistyczne przeprowadzone w jednostce wydającej stosowne orzeczenie. Na podstawie tych badań weryfikowane są inne badania lekarskie lub rozpoznania związane z podejrzeniem choroby zawodowej. Nie może natomiast generalnie zachodzić sytuacja odwrotna, tj. przyjmująca, że badanie wykonywane przez jednostki służby zdrowia i lekarzy nieuprawnionych do orzekania o chorobach zawodowych stanowiłyby podstawę do weryfikacji badań przeprowadzonych w jednostkach orzeczniczych. Takie założenie podważałoby nie tylko kompetencje ale i zasadność istnienia jednostek orzeczniczych orzekających o chorobach zawodowych. W każdym badaniu w jednostce orzeczniczej obok wyników przeprowadzonych tam badań analizowane są dane o narażeniu zawodowym, a także dokumentacja medyczna pacjenta mająca znaczenie pomocnicze. W sytuacji braku spełnienia kryteriów choroby zawodowej podczas badania w jednostce orzeczniczej nie ma żadnych podstaw do jej rozpoznania. W przedmiocie choroby zawodowej skarżącego dwukrotnie orzekały dwie jednostki orzecznicze i ich orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej są spójne i wiarygodnie uzasadnione. Zdaniem Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, chybiony jest zarzut, iż organy administracji nie uwzględniały żadnych wniosków dowodowych skarżącego. Składane przez skarżącego pisma zawierające wnioski dowodowe były uwzględniane – dotyczy to np. pism z dnia 3 sierpnia 2006 r. i 23 lipca 2007 r., które były wnioskami strony o ponowne badania w Instytucie Medycyny Pracy. W oparciu o badania przeprowadzone w związku z tymi wnioskami Instytut wydal orzeczenia lekarskie: Nr [...] z dnia [...] 2006 r. i Nr [...] z dnia [...] 2008 r. W związku z podnoszonym zarzutem dotyczącym nie wyjaśnienia wątpliwości co do poziomu rtęci w moczu Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazał, że Wojewódzki Inspektor Sanitarny zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego (pismo z dnia 20 czerwca 2007r.) o wyjaśnienie wątpliwości dotyczących poziomu rtęci w moczu – dopuszczalnego i oznaczonego u strony. W odpowiedzi Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego wskazał, iż dopuszczalny poziom rtęci wynosi 35 µg/g kreatyniny i nie korygował wyniku oznaczonego u strony (45,4 µg/g kreatyniny – zgodnie z orzeczeniem z dnia [...] 2006 r.). Jednocześnie Wojewódzki Inspektor Sanitarny zwrócił się do Ośrodka Medycyny Pracy – Poradnia Chorób Zawodowych (pismo z dnia 20 czerwca 2007 r.) o szersze uzasadnienie orzeczenia z dnia [...] 2006 r. w części dotyczącej przeprowadzonych badań. W odpowiedzi na to pismo przekazane zostało orzeczenie lekarskie uzupełniające nr [...], w którym wskazano oznaczony u strony podczas badania w tej jednostce poziom rtęci – 33,9 µg/g kreatyniny. Tak więc, wbrew twierdzeniom strony, nie doszło do arbitralnej zmiany orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego po to, by wynik mieścił się w normie, a jedynie uzupełniono orzeczenie Ośrodka Medycyny Pracy o wyniki badań diagnostycznych już uprzednio przeprowadzonych, które były podstawą wydania tego orzeczenia, a nie były na nim uwidocznione – chodzi tu zatem o dwa różne orzeczenia jednostek I i II stopnia. Oznaczona wartość poziomu rtęci w moczu nie jest jednak rozstrzygająca dla stwierdzenia choroby zawodowej, gdyż nie jest to badanie decydujące o rozpoznaniu choroby zawodowej. W tym kontekście Wojewódzki Inspektor Sanitarny nadmienił, iż w karcie wypisowej załączonej do orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego z dnia [...] 2008 r. wskazano oznaczony u strony podczas badania poziom rtęci – 7,4 µg/g kreatyniny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdza z urzędu, że na k. 68 akt administracyjnych zalega Karta wypisowa Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, Szpital, Oddział Chorób Zawodowych i Wewnętrznych, Regionalny Ośrodek Ostrych Zatruć z daty 30 stycznia 2008 r. ([...]) stwierdzająca pobyt T. G. w Klinice od dnia 20 stycznia 2008 r. do dnia 25 stycznia 2008 r., i w której - w części opisującej "przebieg choroby, leczenie i orzeczenie lekarskie" w końcowych zdaniach akapitu drugiego – znajduje się stwierdzenie: "Aktualny stan neurologiczny nie upoważnia do rozpoznania u badanego zatrucia zawodowego rtęcią. Z uwagi na wieloletni kontakt zawodowy z parami rtęci metalicznej wskazana jest jednak dalsza obserwacja ambulatoryjna w OMP – PCHZ.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.

Stosownie do treści art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) - Kodeks postępowania administracyjnego (Kpa) organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak też obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarga T. G. jest w pełni uzasadniona.

Bezspornym w sprawie powinien być fakt, że T. G. pracował 25 lat w narażeniu na rtęć (od dnia 19.09.1973 r. do dnia 31.05.1998 r.) i ponad 9 lat pracował w ekspozycji na rtęć (od dnia 01.06.1998 r. do dnia 31.10.2007r.). Tak długi okres pracy w narażeniu i ekspozycji na rtęć – zdaniem Sądu - zobowiązuje organy orzecznicze do szczególnie wnikliwych badań, zwłaszcza wobec zgłaszanych przez T. G. dolegliwości. Zobowiązuje do przeprowadzenia wszelkich znanych i praktykowanych w medycynie badań mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia kwestii związku dolegliwości z warunkami wieloletniej pracy w narażeniu na wystąpienie choroby zawodowej, a w przypadku zgłaszania przez skarżącego wniosków o przeprowadzenie badań, które zdaniem lekarzy orzeczników są nieprzydatne - do wyjaśnienia ich nieprzydatności w sposób jasny i możliwy do kontroli.

Sąd zwraca uwagę organom administracyjnym obu instancji, że wydając zaskarżone decyzje bezkrytycznie odniosły się do orzeczeń lekarskich, zwłaszcza w kwestii niejednoznacznych wyjaśnień Instytutu Medycyny Pracy w odpowiedzi na pismo organu II instancji z dnia [...] 2007 r. skierowane do tego Instytutu, a związane z oznaczonym u T. G. poziomem rtęci w moczu wynoszącym wartość kreatyniny przekraczającą dopuszczalne stężenie biologiczne (DSB).

Sąd zauważa, że organy administracyjne obu instancji w żaden sposób nie wyjaśniły stwierdzeń organu orzeczniczego zawartych w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...] 2008 r. wskazujących na to, że u niespełna 54 letniego T. G.: "w badaniu psychologicznym w porównaniu z poprzednimi wynikami stwierdzono tendencję do obniżania się poziomu ogólnej sprawności psychologicznej, głównie poziomu funkcji poznawczych. Wynik testu A. Benton mieścił się w obszarze patologii. Konsultujący pacjenta lekarz psychiatra rozpoznał łagodne zaburzenia depresyjno – lękowe"; "w kontrolnym badaniu EEG zapis jest z pogranicza normy" czy "zmiany wykrywalne w testach psychologicznych, jak również ich niewielka progresja nie mogą być wyłącznym kryterium rozpoznania przewlekłego zatrucia rtęcią", a w szczególności – zdaniem Sądu - nie sposób stwierdzić, jakie objawy są charakterystyczne dla stwierdzenia przedmiotowej choroby zawodowej, jakie objawy wykrywalne przeprowadzonymi badaniami mogły wskazywać na przewlekłe zatrucie rtęcią, a jakie wykryte u skarżącego zmiany wykluczają możliwość stwierdzenia choroby zawodowej".

Nadto, co nie sposób pominąć, organy administracyjne wydając zaskarżone decyzje po uchyleniu przez Sąd uprzednio wydanych decyzji – wydały je [...] 2009 r. (organ I instancji) i 16 lutego 2010 r. bez przeprowadzenia jakichkolwiek badań skarżącego, a więc dysponowały ostatnim orzeczeniem lekarskim z dnia [...] 2008 r. (omówionym wyżej) sprzed daty wydania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 grudnia 2008 r. sygn. akt III SA/Kr 1041/08 uchylającego uprzednio wydane decyzje.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie zwraca uwagę, że wobec treści zalegającej na k. 68 "Karty wypisowej" Szpitala z dnia 30 stycznia 2008r. stwierdzającej, że u badanego T. G. "z uwagi na wieloletni kontakt zawodowy z parami rtęci metalicznej wskazana jest jednak dalsza obserwacja ambulatoryjna w OMP – PCHZ" – przeprowadzenie wnikliwych badań, zapoznanie się z wynikami obserwacji ambulatoryjnej i kolejne orzeczenie lekarskie przed wydaniem końcowej decyzji były niezbędne, a brak ich przeprowadzenia skutkuje stwierdzeniem, że organy nie wyjaśniły stanu faktycznego sprawy, albowiem nie zebrały i nie rozparzyły pełnego materiału dowodowego, do czego były zobowiązane art. 7 i art. 77 § 1 Kpa.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy będą mieć na względzie poczynione wyżej uwagi, jak również ustosunkują się do zgłoszonych przez skarżącego wniosków nie wyłączając możliwości przeprowadzenia badań skarżącego przez inne jednostki orzecznicze w kraju.

Mając powyższe na względzie – Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną decyzję orzekając w tym względzie na mocy art. 145 § 1 pkt 1a i pkt 1c p.p.s.a. - jak w wyroku.