Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 302/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2010-10-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 26 par. 1, art. 27, art. 29 par. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77, art. 124, art. 141 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200 w zw. z art. 205
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 28 października 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Protokolant asystent sędziego Anna Łuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2010 roku sprawy ze skargi Straży Miejskiej Miasta K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu tytułu wykonawczego 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz strony skarżącej - Straży Miejskiej Miasta K. kwotę 357,00 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu [...] roku Straż Miejska Miasta K. wystawiła wobec R. B. tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący należność z tytułu kary porządkowej w wysokości 250,00 zł.

Postanowieniem z dnia [...] roku, nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. na podstawie art. 27 § 1, art. 29 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2005r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) orzekł o zwrocie tytułu wykonawczego. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny odwołując się do treści art. 26 § 1, art. 27 § 1 oraz art. 29 § 1 powołanej ustawy podkreślił, iż przed przystąpieniem do egzekucji przedmiotem badania przez organ egzekucyjny jest ustalenie, czy podmiot występujący w tytule wykonawczym jako wierzyciel jest podmiotem do tego uprawnionym. Z treści przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku o strażach gminnych (Dz.U. Nr 123, poz. 779 ze zm.) wynika, że straż gminna to jednostka organizacyjna gminy, której komendant powoływany i odwoływany jest przez wójta, burmistrza, prezydenta po zasięgnięciu opinii właściwego terytorialnie komendanta wojewódzkiego Policji. Stosownie zaś do treści art. 33 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym, wójt, burmistrz wykonuje uprawnienia zwierzchnika służbowego w stosunku do kierowników gminnych jednostek organizacyjnych. Z powyższych uregulowań wynika więc, iż funkcjonariusz straży miejskiej nakładający karę porządkową nie działa we własnym imieniu, lecz swoje zadania wykonuje z upoważnienia wójta, burmistrza lub prezydenta miasta.

Na powyższe postanowienie Straż Miejska Miasta K. złożyła zażalenie, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wskazała, że przedmiotowe postanowienie zostało błędnie przesłane do Prezydenta Miasta K., a nie do podmiotu, który wystawił tytuł wykonawczy. Postanowienie zostało odebrane przez pracownika Straży Miejskiej Miasta K. w dniu 27 października 2009 r. i od tej daty należy liczyć termin do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu zażalenia podkreślono, iż stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego, że organem właściwym do wystawienia tytułu wykonawczego w rozpatrywanym przypadku jest wójt , burmistrz lub prezydent miasta jest błędne, ponieważ straż miejska nie jest jednostką samorządu terytorialnego jest natomiast jednostką organizacyjną gminy. Powołując się na art. 1a pkt 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Straż Miejska Miasta K. podkreśliła, iż jest wierzycielem w postępowaniu egzekucyjnym, ponieważ jest podmiotem uprawnionym do żądania wykonania obowiązku w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Na poparcie argumentacji przytoczono opinię Dyrektora Izby Skarbowej w K., w której organ podatkowy wyraził pogląd, że skoro straż miejska posiada prawo do nakładania kar porządkowych to jest wierzycielem uprawnionym do żądania ich uiszczenia.

Postanowieniem z dnia [...] roku, nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał zaskarżone postanowienie organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazał, że straż miejska jest jednostką organizacyjną miasta o szczególnym charakterze, a jej działalność jest bezpośrednio związana z kompetencjami prezydenta (w zakresie porządku publicznego i bezpieczeństwa obywateli), o czym świadczy w szczególności: służbowa podległość komendanta straży miejskiej prezydentowi oraz nadzór prezydenta nad działalnością straży. Mając na uwadze fakt, ze straż miejska nie jest organem w rozumieniu prawa administracyjnego, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. nie można uznać, że jest podmiotem uprawnionym do żądania wykonania obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jest jednostką powołaną do ochrony porządku publicznego na terenie miasta. Przy wykonywaniu natomiast ustawowo nałożonych zadań, określonych w art. 12 ustawy, straż miejska ma prawo podejmować tylko takie działania, które wymienione zostały w art. 12 ustawy. Wystawiony w dniu [...] roku przez Straż Miejską Miasta K. tytuł wykonawczy obejmuje należność z tytułu niezapłaconej kary porządkowej, wymierzonej na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 roku - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia. Stosownie zaś do art. 49 § 1 ww. ustawy, na świadka, biegłego, tłumacza lub specjalistę, który bez usprawiedliwienia nie stawił się na wezwanie uprawnionego organu lub bez zezwolenia tego organu samowolnie wydalił się z miejsca czynności przed jej zakończeniem albo bezpodstawnie odmówił złożenia zeznań, wykonania czynności biegłego, tłumacza lub specjalisty, można nałożyć karę porządkową do 250 złotych, a w razie ponownego niezastosowania się do wezwania do 500 złotych. Z kolei w myśl art. 51 § 4 powołanej ustawy, kary porządkowe nałożone w toku czynności wyjaśniających ściągane są w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Kary te stanowią dochód budżetu państwa. Nie ulega zatem wątpliwości, że kary porządkowe nie są dochodem straży miejskiej i nie zasilają bezpośrednio jej budżetu. Dodatkowo mając na uwadze przedstawione okoliczności Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wskazał, iż straż miejska nie jest organem administracyjnym, a jedynie samorządową jednostką organizacyjną, której komendant podlega prezydentowi miasta. Prezydent jest więc wierzycielem, o którym mowa w art. 1a pkt 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i jest uprawniony do wystawienia tytułu wykonawczego. Skoro więc tytuł wykonawczy z dnia [...] r. nr [...] nie został wystawiony przez wierzyciela, ani nie zawiera prawidłowego oznaczenia wierzyciela dlatego organ egzekucyjny postąpił prawidłowo zwracając tytuł wykonawczy.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Straż Miejska Miasta K. podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego tj. - art. 1a pkt 13 oraz art. 5 § 1 pkt 2, art. 29 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, art. 7 ust. 1 i 2 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy o strażach gminnych, a także naruszenie przepisów procesowych tj. art. 7 k.p.a., wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skargi skarżąca podtrzymała stanowisko zaprezentowane w zażaleniu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych powodów aniżeli w niej podniesione.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na podstawie art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p. p. s. a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art. 145 § 1 p. p. s. a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego;

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji (postanowienia), czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Zgodnie z postanowieniami art. 134 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż ocenia legalność zaskarżonej decyzji (postanowienia) biorąc z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze. Badając legalność zaskarżonego aktu sąd stwierdził naruszenia przez organ administracji przepisów prawa procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego aktu.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. nr 229 z 2005r. poz.1954 ze. zm., dalej u.p.e.a.).

Zgodnie z treścią art. 26 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. W świetle art. 27 § 1 pkt 1 u.p.e.a. tytuł wykonawczy zawiera oznaczenie wierzyciela.

W myśl art. 29 § 2 ustawy, jeżeli obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi. Na postanowienie organu egzekucyjnego o zwrocie tytułu wykonawczego przysługuje wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym, zażalenie.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, iż w dniu [...] roku Straż Miejska Miasta K. wystawiła tytuł wykonawczy (nr [...]) obejmujący należność z tytułu kary porządkowej w wysokości 250,00 zł. Tytuł ten został skierowany do Naczelnika Urzędu Skarbowego – P. Postanowieniem z dnia [...] roku Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. działając na podstawie art. 27 § 1, art. 29 § 2 u.p.e.a. zwrócił przedmiotowy tytuł wykonawczy Prezydentowi Miasta K.. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. stwierdził, że Straż Miejska Miasta K. jako jednostka organizacyjna wykonująca swoje zadania z upoważnienia Prezydenta Miasta K. nie może być wierzycielem. W tej sytuacji z uwagi na nieprawidłowe oznaczenie wierzyciela w tytule wykonawczym, tytuł ten należało zwrócić w trybie art. 29 § 2 u.p.e.a. Zwrot tytułu wykonawczego nastąpił zgodnie z oznaczeniem w postanowieniu Prezydentowi Miasta K.. Doręczenie miało miejsce 6 października 2009 roku. Zażalenie zostało wniesione przez Straż Miejską Miasta K. w piśmie z dnia 2 listopada 2009 roku. W aktach sprawy brak dokumentu potwierdzającego dzień nadania tego pisma. Tak wniesione zażalenie zostało rozpoznane przez Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., który przedstawiając stan faktyczny w sprawie powtórzył wersję wynikająca z zażalenia, że "powyższe "postanowienie zostało błędnie przesłane do Prezydenta Miasta K., a nie do podmiotu, który wystawił tytuł wykonawczy. Postanowienie zostało odebrane przez pracownika Straży Miejskiej Miasta K. w dniu 27 października 2009 roku i od tej daty należy liczyć termin do wniesienia zażalenia".

Analizując obowiązujące przepisy prawa na tle stanu faktycznego ustalonego w sprawie, Sąd doszedł do przekonania, że organ odwoławczy rozpoznał wniesione zażalenie z naruszeniem art. 7, 77, 124 Kpa w związku z art. 141 § 2 Kpa i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu w rozstrzygnięciu Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. brak jest rozpoznania kwestii, czy zażalenie zostało wniesione przez podmiot legitymowany i czy został zachowany termin do jego wniesienia. Organ odwoławczy w żaden sposób nie ustosunkował się do zawartego w zażaleniu stwierdzenia, że postanowienie zostało błędnie przesłane do Prezydenta Miasta K., a nie podmiotu który wystawił tytuł wykonawczy.

W świetle art. 124 Kpa, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego postanowienia, mającego zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez odesłanie wynikające z art. 18 Kpa., postanowienie powinno zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania, oznaczenie strony lub stron albo innych osób biorących udział w postępowaniu, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania. Postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie. (§ 2)

Z akt sprawy wynika, że stroną postępowania wskazaną w postanowieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. o zwrocie tytuły wykonawczego był Prezydent Miasta K.. Temu organowi Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. doręczył powyższe postanowienie w dniu 6 października 2009 roku. Postanowienie zawiera pouczenie o możliwości złożenia zażalenia do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. w terminie 7 dni. Wobec powyższego obowiązkiem organu odwoławczego, do którego wpłynęło zażalenie wniesione pismem z dnia 2 listopada 2009 roku podpisane przez Komendanta Straży Miejskiej Miasta K. było ustalenie w jakiej roli występuje Komendant Straży Miejskiej. Czy działa z upoważnienia Prezydenta Miasta K., któremu zwrócono tytuł wykonawczy, czy też działa w imieniu Straży Miejskiej Miasta K. jako samodzielnego podmiotu i czy w związku z takim oznaczeniem strony jest to podmiot legitymowanym w tym postępowaniu. Ta kwestia implikuje zaś zbadanie zachowania terminu do wniesienia zażalenia przez Straż Miejską Miasta K.. Organ odwoławczy tego nie uczynił. Nie ocenił również zasadności stwierdzenia, jakoby przedmiotowe postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. o zwrocie tytułu wykonawczego zostało błędnie przesłane do Prezydenta Miasta K.. Nie wyjaśnił również, co w istocie oznaczało stwierdzenie, że "postanowienie zostało odebrane przez pracownika Straży Miejskiej Miasta K. w dniu 27 października 2009r. i od tej daty należy liczyć termin do wniesienia zażalenia" W jakim więc trybie i w jakich okolicznościach postanowienie to zostało "odebrane przez pracownika Straży Miejskiej Miasta K.". Co upoważnia to twierdzenia, że dopiero od tej daty należy liczyć termin do wniesienia zażalenia. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. pominął milczeniem te istotne w sprawie kwestie i rozpoznał zażalenie z dnia 2 listopada 2009 roku podpisane przez Komendanta Straży Miejskiej Miasta K..

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ zastosuje się do oceny prawnej wyrażonej w uzasadnieniu i wyjaśni wszystkie kwestie wątpliwe. Dopiero tak zebrany materiał dowodowy pozwoli na wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia.

Wobec powyższego Sąd był uprawniony orzec na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c., ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym. O kosztach orzeczono stosownie do treści art. 200 w związku z art. 205 wskazanej ustawy.

A. B.