Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 302/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2013-07-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 29
journal: Dz.U. 2012 poz 145
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 7, art. 138 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik WSA Paweł Zaborniak Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 lipca 2013 r. sprawy ze skargi A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania konserwacji przepustu I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej A. kwotę 300 zł /słownie: trzysta złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 302/13

U Z A S A D N I E N I E

Burmistrz [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2012r., nr [...] nakazał A. w [...] wykonać konserwację przepustu znajdującego się na rowie biegnącym po działce nr 1936 dwa razy w roku w terminie do 15 kwietnia i do 15 października, jak również każdorazowo w sytuacji wystąpienia jego niedrożności lub zamulenia.

Organ ustalił, że w granicach działki nr 1936 będącej w użytkowaniu A. w [...] przebiega rów, który posiada ujście bezpośrednio do rzeki W. W wyniku braku konserwacji tego rowu oraz przydrożnych rowów znajdujących się w pasie drogowym ul. [...] (droga wojewódzka nr [...], ewidencyjny nr 2134) doszło do zmiany stanu wody na działkach. Powyższe ustalenia potwierdza również ekspertyza techniczna stanu drogi wojewódzkiej nr [...] wykonana na zlecenie A. w [...] Nakazanie regularnej konserwacji rowu na działce nr 1936 stanowi przywrócenie stanu wody na gruncie, jako stanu poprzedniego zapobiegającego szkodom.

A. w [...] w odwołaniu wskazał, że ww. decyzja nakazująca wykonać konserwację rowu znajdującego się na działce nr 1936 nie znajduje uzasadnienia w przepisach obowiązującego prawa. Przedmiotowy rów nie jest urządzeniem melioracji wodnych, a służy jedynie do odprowadzania wody do rzeki. Wobec powyższego zgodnie z przepisami prawa A. w [...] nie jest właściwy do wykonania obowiązku nałożonego decyzją Burmistrza [...]

Decyzją z dnia [...] listopada 2012r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej SKO lub Kolegium), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. w związku z art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r., poz. 145), zwanej dalej - ustawą utrzymało w mocy decyzję organu I instancji

Ustawodawca w art. 29 ust. 1 ustawy postanowił, że właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Zgodnie z art. 29 ust. 2 ustawy na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Na mocy art. 29 ust. 3 ustawy wójt (burmistrz, prezydent miasta) może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Przed wydaniem decyzji właściwy organ obowiązany jest przeprowadzić postępowanie dowodowe celem ustalenia, czy wystąpiły przesłanki skierowania do właściciela gruntu nakazu, o którym mowa w art. 29 ust. 3 ustawy. Organ winien wyjaśnić, czy właściciel dokonał zmiany stosunków wodnych na swoim gruncie i czy zmiana ta wpływa szkodliwie na grunty sąsiednie. Na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy organ administracji publicznej wydaje decyzję nakazującą przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, tylko wówczas, gdy zmiana stanu wody na określonym gruncie szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie, np. powoduje stałe bądź okresowe podtopienia tych gruntów. Istotne jest, aby zachodził adekwatny związek przyczynowy pomiędzy faktem zmiany stosunków wodnych na gruncie, a szkodą powstałą na gruncie sąsiednim.

Organ II instancji przytoczył szereg orzeczeń zapadłych na gruncie art. 29 ustawy oraz wskazał, że organ I instancji dokonał niezbędnych ustaleń zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 29 ust. 3 ustawy. Ustalony stan faktyczny w sprawie stanowił podstawę do oceny zebranego materiału dowodowego i podjęcia rozstrzygnięcia. W ocenie składu orzekającego postępowanie organu I instancji było prawidłowe pod względem formalnym, a wydane rozstrzygnięcie oparte zostało na obowiązujących przepisach prawa. W zaskarżonej decyzji organ I instancji zamieścił uzasadnienie faktyczne i prawne spełniające wymogi art. 107 § 3 k.p.a.

A. w [...] złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na wskazaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze z dnia [...] listopada 2012 r. Zarzucił naruszenie art. 29 ust. 3 ustawy, art. 20 pkt 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115) oraz art. 7, art. 11, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. i wniósł jej uchylenie w całości oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania wg norm przepisanych. Decyzja SKO nie znajduje żadnego uzasadnienia w stanie faktycznym sprawy oraz obowiązujących przepisach prawa i dlatego winna być uchylona. Utrzymanie przedmiotowego rowu nie jest zadaniem, które zostało powierzone zgodnie z ustawą Marszałkowi Województwa [....], a w jego imieniu skarżącemu. Przedmiotowy rów nie jest wodą płynącą i nie jest również urządzeniem melioracji wodnych. Obiekt ten nie pełnił nigdy ww. funkcji i z tego też tytułu nie został ujęty w "Ewidencji wód, urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów", jak również w " Ewidencji księgowej urządzeń melioracji wodnych podstawowych " zarządzanych przez tut. jednostkę w imieniu Marszałka Województwa [...]

Burmistrz [...] rozstrzygnięcie swoje oparł jedynie na zapisie w ewidencji gruntów (prowadzonej przez Starostwo Powiatowe w [...]) dot. działki 1936 stanowiącej przedmiotowy rów, o brzmieniu: właściciel działki - Nieustalony, użytkowanie – A. w [...], a SKO stanowisko to podzieliło, błędnie uznając za słuszne. Organ II instancji, na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy uznał A. za właściciela gruntu, który spowodował zmiany stanu wody na gruncie i w konsekwencji zobowiązał go bezzasadnie do przywrócenia stanu poprzedniego. Uszło uwadze SKO, iż obowiązki z art. 29 ust. 3 ustawy zamieszczonego w rozdziale zatytułowanym: "Obowiązki właściciela ody oraz właścicieli innych nieruchomości", ustawodawca nałożył na właściciela nieruchomości, akceptując pełną kontrolę właściciela nad szkodliwymi zdarzeniami zachodzącymi na jego gruncie niezależnie od tego czy będą one następstwem przypadku, czy też działania osób trzecich. A., co jest poza sporem, nie jest właścicielem przedmiotowego rowu. Organ odwoławczy w swoim rozstrzygnięciu nie odniósł się do podstawowych zarzutów odwołania, tj. niesłusznego obciążenia tut. Zarządu obowiązkiem konserwacji przepustu, podczas, gdy nie jest on właścicielem rowu przebiegającego po działce o nr 1936, a zapis w ewidencji przypisujący mu użytkowanie jest nieuprawniony.

A. podtrzymał stanowisko, iż powyżej cytowany zapis w ewidencji gruntów jest zapisem nieprawidłowym, niezgodnym z obowiązującym prawem i zarzucił organowi odwoławczemu pominięcie tego faktu w swoim rozstrzygnięciu. Interpretacja Ministra Środowiska, jak zarówno Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie, zalegająca w aktach sprawy jednoznacznie podaje, że prowadzona przez starostwa ewidencja gruntów nie jest aktem prawnym, a jedynie powinna być odzwierciedleniem stanu rzeczywistego wynikającego z przepisów prawa, w tym przypadku tylko przepisów ustawy. Wpisywanie przez starostów do ewidencji gruntów marszałka województwa czy A. jako użytkownika lub zarządzającego we wszystkich przypadkach, gdzie pojawi się rów czy jakikolwiek inny ciek, a nie jest wykazany właściciel, jest stałą i nieprawidłową praktyką.

Dodatkowo A. podniósł, iż zgodnie z art. 20 pkt.4 ustawy o drogach publicznych, utrzymanie drogowych obiektów inżynierskich i innych urządzeń związanych z drogą należy do zarządcy drogi. Art. 4 pkt. 12 tejże ustawy jednoznacznie kwalifikuje przepust jako drogowy obiekt inżynierski, natomiast Prawo wodne nie zalicza przepustów na rowach do urządzeń wodnych. Powyższe stanowi kolejną przeszkodę ku temu, aby A. mógł wykonywać konserwację przepustu zgodnie z decyzją Burmistrza [...]

SKO w zaskarżonym rozstrzygnięciu w sposób obszerny dokonało jedynie wykładni art. 29 ust. 3 ustawy przywołując przy tym szereg orzeczeń. Skarżący w kolejnych odwołaniach kwestionował brak legitymacji do obciążania go obowiązkiem czy to konserwacji rowu, czy konserwacji przepustu zarzucając w tym zakresie, iż:

1) utrzymanie rowów nie zostało jako zadanie statutowe powierzone tut. Zarządowi, gdyż, zgodnie z ustawą z 18 lipca 2001 r. rowy nie są zaliczane do wód i ich utrzymanie nie należy do Marszałka,

2) w przypadku, gdy rów służy rolnictwu jest urządzeniem melioracji wodnych szczegółowych, utrzymanie jego obciąża, zgodnie z art. 77 ust. 1 ustawy Prawo wodne, właścicieli gruntów odnoszących korzyści z ich wykonania lub spółkę wodną

3) przedmiotowy rów przebiega przez teren zurbanizowany a nie rolniczy, służy więc nie rolnictwu, a jedynie odprowadzeniu do rzeki W. wód z rowów przydrożnych drogi wojewódzkiej,

4) A. nie jest właścicielem przedmiotowego rowu, ani jego użytkownikiem,

1) obowiązek konserwacji przepustu obciąża zarządcę drogi.

Powyższe zarzuty nie były przedmiotem rozstrzygnięcia w zaskarżonej decyzji SKO, co w konsekwencji uniemożliwiło stronie poznanie przyczyny, dla której organ utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Burmistrza [...] i tym samym, dlaczego obowiązkiem konserwacji przepustu obciążył skarżącego. Uzasadnienie decyzji organu II instancji narusza przepisy art. art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. § 1 i art. 7 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a. Przywołanie kilku orzeczeń i zawartych w nich treści, a także nieodniesienie się do żadnego zarzutu zawartego w odwołaniu, a jedynie stwierdzenie: "odpowiadając na zarzuty zawarte w odwołaniu należało stwierdzić, że odwołanie nie może zostać uwzględnione, ponieważ jak wskazano zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z przepisami prawa" uzasadnia twierdzenie, że rozstrzygnięcie nie realizuje wymienionych przepisów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej p.p.s.a., z którego wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 p.p.s.a Sąd oddala skargę w razie jej nieuwzględnienia.

Stan faktyczny sprawy ustalony w postępowaniu administracyjnym odpowiada wymogom wynikającym z przepisów prawa. Sąd uznaje, że tak ustalony stan faktyczny może być podstawą faktyczną wyrokowania.

Mając na względzie przedstawiony zakres kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy, co miało istotny wpływ na prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego.

Zgodnie z art. 1 pkt 1 k.p.a. Kodeks postępowania administracyjnego normuje postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. Z przepisu tego wynika, że celem tego postępowania jest ustalenie konsekwencji norm prawa materialnego w odniesieniu do konkretnie oznaczonego adresata w sprawie indywidualnej przez organ administracji publicznej w formie decyzji. Realizacji obowiązku ustalenia owych konsekwencji norm prawa materialnego jak również ich adresata tych są zasady ogólne, a wśród nich doniosłą rola przypada zasadzie legalizmu wyrażonej w art. 6 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji działają na podstawie przepisów prawa oraz zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a. Zasada ta stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny lub słuszny interes obywateli. Realizacji tej zasady służą przepisy zawarte w dziale II rozdziale 5 pod tytułem "Dowody" (art. 75 i nast. k.p.a.). Mając na względzie powyższe stwierdzić należy, że to na organach administracji spoczywa obowiązek wyjaśnienia wszelkich okoliczności sprawy i ustalenia prawdy materialnej, a zakres postępowania administracyjnego wyznaczony jest treścią hipotezy normy prawnej mogącej być podstawą do wydania decyzji administracyjnej jako aktu stosowania prawa odpowiadającej warunkom przewidzianym w art. 104 k.p.a. i przepisach materialnego prawa administracyjnego.

Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z powołanego przepisu wynika obowiązek organu administracji wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Zgodnie natomiast z art. 77 i art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Zebranie materiału dowodowego to zebranie dowodów dotyczących wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy faktów. Pominięcie ustalenia faktu mającego znaczenie dla sprawy stanowi naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. W orzecznictwie podkreśla się, że zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych mających na celu zebranie pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza, gdy strona powołuje się na ważkie dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego skutkującym wadliwość decyzji. Ocena dowodów winna być, zgodnie z art. 80 k.p.a., przeprowadzona na podstawie wszechstronnej analizy całokształtu materiału dowodowego. Organ może odmówić wiary określonym dowodom, ale dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wskazując jednocześnie na przyczyny takiej oceny. Obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego ciąży zarówno na organie I jak i II instancji. Stosownie do art. 136 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, ma bowiem obowiązek wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, zgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy.

W rozpatrywanej sprawie organy administracji nie rozpoznały i nie rozstrzygnęły sprawy zgodnie z regułami wynikającymi z omówionych przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 136 k.p.a. W szczególności nie dążyły do należytego wyjaśnienia wszystkich okoliczności i ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością.

SKO przyjęło za organem I instancji, że na działce nr 1936 będącej w użytkowaniu A. w [...] przebiega rów odprowadzający wody do rzeki W. W wyniku braku konserwacji przedmiotowego rowu znajdującego się na działce nr 1936 oraz rowów przydrożnych znajdujących się w pasie drogowym ul. [...] (droga wojewódzka nr [...]) - działka nr 2134 doszło do zmiany stanu wody na działkach, co potwierdza ekspertyza techniczna stanu drogi wojewódzkiej wykonana na zlecenie Zarządu Dróg Wojewódzkich w [...] Organ I instancji wskazał, że nakazanie regularnej konserwacji rowu na działce nr 1936 stanowi przywrócenie stanu wody na gruncie, jako stanu poprzedniego zabezpieczającego przed szkodami.

Skarżący w odwołaniu jak i w skardze, wskazując na art. 5 ust. 1 i art. 9 ust. 1 pkt 13 ustawy podał, że rowy są to sztuczne koryta prowadzące wodę w sposób ciągły lub okresowy, które zgodnie z zapisem art. 9 ust. 1 pkt 19 ustawy są urządzeniami wodnymi służącymi do kształtowania zasobów wodnych oraz korzystaniu z nich. Natomiast urządzeniami melioracji wodnych są tylko te rowy, które służą regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa w celu polepszenia zdolności produkcyjnej gleby, ułatwienia jej uprawy oraz ochronie użytków rolnych przed powodziami. W przypadku, gdy służą rolnictwu, rowy są urządzeniami melioracji wodnych szczegółowych (art. 71 i art. 73 ustawy). Rowy nie są płynącymi wodami publicznymi, są urządzeniami wodnymi prowadzącymi wodę. Szkic sytuacyjny dołączony do decyzji organu I instancji obrazuje, że teren przez który przebiega przedmiotowy rów jest terenem zurbanizowanym, a nie terenem rolniczym. Służy jedynie do odprowadzaniu do rzeki W. wód z rowów przydrożnych drogi wojewódzkiej nr [...] relacji T.– R. – W. oraz z drogi gminnej nr ewid. 1935 i 1939. Rów ten nigdy nie figurował w ewidencji księgowej A., gdyż skarżący nigdy nie był właścicielem tego rowu, a konsekwencją tego jest, że nie może być adresatem praw i obowiązków nałożonych skarżoną decyzją. Zakwestionowano również, że udrożnienie przedmiotowego rowu wykonano w porozumieniu ze skarżącym. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że argumenty zawarte w odwołaniu były przedstawione na rozprawie administracyjnej, ale organ przyjął, że skarżący nie przedstawił dowodów na błędne wpisy w ewidencji gruntów. Organ za wiarygodne przyjął twierdzenia Starosty Powiatu [...] zawarte w piśmie z dnia 15 grudnia 2011 r., że rów ten jest urządzeniem melioracyjnym.

Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazuje, że organ odwoławczy w żaden sposób nie odniósł się do zarzutów odwołania. Za takie odniesienie nie można bowiem uznać stwierdzenia, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzja organu I instancji została wydana zgodnie z przepisami prawa, a organy orzekające były zobowiązane do stosowania obowiązujących przepisów prawa. Uzasadnienie nie wskazuje przyczyn, dla których organ uznał, że zarzuty zawarte w odwołaniu nie zasługują na uwzględnienie. Zarzuty odwołania zostały postawione bardzo konkretnie i rzeczą organu było ich rozważenia, w zgodzie z art. 11 k.p.a., który definiuje zasadę przekonywania. Zasada ta zobowiązuje organy administracji publicznej do wyjaśnienia stronom przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Opisane naruszenie wyczerpuje też normę zawartą w art. 107 § 3 k.p.a. określającą niezbędne elementy uzasadnienia decyzji.

Stosownie do art. 70 ust. 1 ustawy, melioracje wodne polegają na regulacji stosunków wodnych w celu polepszenia zdolności produkcyjnej gleby, ułatwienia jej uprawy oraz na ochronie użytków rolnych przed powodziami. Urządzenia melioracji wodnych dzielą się na podstawowe i szczegółowe w zależności od ich funkcji i parametrów (ust. 2 art. 70 ustawy). Ewidencję wód, o których mowa w art. 11 ust. 2 pkt 2, urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów prowadzi marszałek województwa; ewidencja jest udostępniana do wglądu nieodpłatnie (ust. 3 art. 70 ustawy).

Katalog urządzeń melioracji wodnych podstawowych wymienia art. 71, a art. 73 Prawa wodnego wymienia urządzenia melioracji wodnych szczegółowych i są to katalogi o charakterze zamkniętym, o czym świadczy użyty w tych przepisach zwrot "zalicza się".

Wyżej powołane przepisy uprawniają do stwierdzenia, że rolą urządzeń melioracyjnych jest polepszenie zdolności produkcyjnej gleby, ułatwienie jej uprawy oraz ochrona użytków rolnych przed powodziami i podlegają ewidencjonowaniu zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu prowadzenia ewidencji wód, urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów (Dz. U. z 2005 r. nr 7, poz. 55 ). Rozporządzenie to zostało wydane w wykonaniu delegacji ustawowej zawartej w art. 78 ust. 3 pkt 1 ustawy. Innymi słowy urządzenia wodne, które nie są ujawnione w ewidencji nie są urządzeniami melioracyjnymi w rozumieniu wyżej powołanych przepisów. Wymieniona przepisy o ewidencji urządzeń melioracyjnych są przepisami szczególnymi w stosunku do przepisów ewidencji gruntów i budynków i dlatego te przepisy szczególne przesadzają o kwalifikowaniu danych obiektów do urządzeń melioracyjnych.

W aktach administracyjnych sprawy znajduje się skrócony wypis ze skorowidza działek (karta akt admin. I inst. nr 22), z którego wynika, że nie jest ustalony właściciel działki 1936, na której znajduje się sporny rów, a jako władający jest wpisany A. w [...] Sąd zauważa, że władanie jest stanem faktycznym, natomiast użytkowanie jest ograniczonym prawem rzeczowym określonym w art. 252 k.c., a konsekwencje tych instytucji z natury rzeczy powodują odmienne skutki prawne na gruncie stosunków prawnych określonych przepisami prawa materialnego i każdorazowo wymagają przeprowadzenia szczegółowego postępowania wyjaśniającego.

Niezależnie od powyższego Sąd stwierdza, że sporny rów położony jest wzdłuż drogi gminnej utworzonej na działkach nr 1935 i 1939. Na szkicu sytuacyjnym opisanym jako załącznik do decyzji organu I instancji nie ma oznaczonego pasa drogowego, a to nie pozwala na odparcie zarzutu skarżącego, że rów ten ze względu na położenie w terenach zurbanizowanych, wzdłuż drogi gminnej jest rowem przydrożnym odbierającym wodę z drogi gminnej.

Z ekspertyzy technicznej sporządzonej przez biegłego mgr inż. B.C. w maju 2011r. w diagnozie i wnioskach końcowych (str. 12 ekspertyzy) w pkt e) zawarto stwierdzenie, że wodnica odprowadzająca wody w kierunku rzeki W. wymaga pogłębienia. Rzędna dna wodnicy przy korpusie drogi jest niższa o 22 cm od rzędnej niwelety dna oddalonej o około 100m w kierunku W., co powoduje cofanie wód i stagnowanie przy koronie drogi wojewódzkiej. Zatem z przytoczonego fragmentu ekspertyzy wynika, że rów nazwany w ekspertyzie wodnicą służy do odprowadzanie wód z drogi wojewódzkiej jak i gminnej, na co wskazuje jego położenie wzdłuż własnej drogi gminnej do rzeki W.

Stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 260), zwana dalej ustawą o drogach, użyte w ustawie określenie pas drogowy oznacza wydzielony liniami granicznymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą. Z art. 39 tej ustawy wynika, że zabrania się dokonywania w pasie drogowym czynności, które mogłyby powodować niszczenie lub uszkodzenie drogi i jej urządzeń albo zmniejszenie jej trwałości oraz zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego. W szczególności zabrania się lokalizacji obiektów budowlanych, umieszczania urządzeń, przedmiotów i materiałów niezwiązanych z potrzebami zarządzania dogami lub potrzebami ruchu drogowego (pkt 1); niszczenia rowów, skarp, nasypów i wykopów oraz samowolnego rozkopywania drogi (pkt 7); odprowadzania wody i ścieków z urządzeń melioracyjnych, gospodarskich lub zakładowych do rowów przydrożnych lub na jezdnię drogi (pkt 9). Zgodnie natomiast z art. 19 ust. 2 ustawy o drogach zarządcą drogi gminnej jest wójt (burmistrz, prezydent miasta).

Warto zwrócić uwagę na art. 39 pkt 9 ustawy o drogach publicznych, zgodnie z którym zabronione jest odprowadzanie wody i ścieków z urządzeń melioracyjnych, gospodarskich lub zakładowych do rowów przydrożnych lub na jezdnię drogi (pkt 9). W świetle unormowań zawartych art. 70 ustawy i art. 39 pkt 9 ustawy o drogach publicznych wykluczone jest funkcjonalne połączenie rowu przydrożnego zlokalizowanego w pasie przydrożnym, który byłby równocześnie urządzeniem melioracyjnym, takie działanie jest sprzeczne z przepisami prawa i jako nielegalne nie może być aprobowane przez organy administracji publicznej, które z mocy art. 6 k.p.a. działają na podstawie przepisów prawa.

W ocenie Sądu wyżej przedstawione argumenty potwierdzają, że organy obydwu instancji nie doprowadziły do ustalenia jednoznacznego, niebudzącego wątpliwości stanu faktycznego. Nie zbadano, kto i kiedy wykonał sporne przepusty oraz nie określono precyzyjnie funkcji, jaką pełni ten rów, w którym niewątpliwie płynie woda. W powołanej wyżej ekspertyzie biegły – dokumentach uzupełniających tę ekspertyzę – wskazuje na konieczność przebudowy wodnicy prowadzącej do rzeki W. zlokalizowanej poza pasem drogi wojewódzkiej poprzez konieczność obniżenia rzędnej wodnicy o 35 – 40 cm. Z uwagi na przytoczone zapisy wskazujące na konieczność wykonania określonego nachylenia spornego rowu w kierunku rzeki W. należy jednoznacznie ustalić, czy sporny rów jest wykorzystywany do odprowadzania wód z rowu przydrożnego drogi wojewódzkiej.

Z samego faktu, że rowem płynie woda nie można wywieść, że w każdym przypadku zastosowanie mają przepisy Prawa wodnego, a w szczególności, że przez brak kontroli nad drożnością przepustów znajdujących się w tym rowie dochodzi do naruszenia stosunków wodnych w rozumieniu art. 29 ust. 3 Prawa wodnego.

Sąd ponadto stwierdza, że z sentencji decyzji nie wynika, że część rozstrzygnięcia została przeniesiona do załącznika graficznego decyzji.

Opisane naruszenia przepisów procesowych Sąd uznał, za mające istotny wpływ na wynik sprawy, co jest przesłanką określoną w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. nakazującą Sądowi skargę uwzględnić.

Podstawą prawną zaskarżonej decyzji jest art. 29 ust. 2 i ust. 3 ustawy. Przepis art. 29 ust. 3 ustawy stanowi, że jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może w drodze decyzji nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegającym szkodom. Sąd za prawidłowe uznaje przytoczone poglądy i orzecznictwo sądowoadministracyjne w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co do władczego wkroczenia organu administracji publicznej w przypadku stwierdzenia zmiany stanu wody na gruncie.

Ustawa Prawo wodne nie zawiera definicji "zmiany stanu wody na gruncie", ale pośrednio można ją wywieść z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy, zgodnie z którym właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Ponadto na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Treść art. 29 ustawy należy odczytywać w związku z art. 26 tej ustawy. Przepis art. 26 ustawy nakłada na właściciela śródlądowych wód powierzchniowych określone obowiązki, do których należy: 1) zapewnienie utrzymania w należytym stanie technicznym cieków naturalnych oraz kanałów, będących w jego władaniu; 2) dbałość o utrzymanie dobrego stanu wód; 3) regulowanie stanu wód lub przepływów w ciekach naturalnych oraz kanałach stosownie do możliwości wynikających ze znajdujących się na nich urządzeń wodnych oraz warunków hydrologicznych; 4) zapewnienie swobodnego spływu wód powodziowych oraz lodów; 5) współudział w odbudowywaniu ekosystemów zdegradowanych przez niewłaściwa eksploatację systemów wodnych; 6) umożliwienie wykonywania obserwacji i pomiarów hydrologiczno–meteorologicznych oraz hydrogeologicznych.

Przepis art. 5 ust. 3 ustawy stanowi natomiast, że śródlądowe wody powierzchniowe dzielą się na;

1) płynące, do których zalicza się wody:

a) w ciekach naturalnych, kanałach oraz źródłach, z których cieki biorą początek,

b) znajdujące się w jeziorach oraz innych naturalnych zbiornikach wodnych o ciągłym lub okresowym naturalnym dopływie lub odpływie wód powierzchniowych,

2) stojące, do których zalicza się wody znajdujące się w jeziorach oraz innych naturalnych zbiornikach wodnych niezwiązanych bezpośrednio, w sposób naturalny, z powierzchniowymi wodami płynącymi.

Obowiązki określone w art. 26 ustawy, dotyczą śródlądowych wód powierzchniowych, wymienionych w art. 5 ust. 3 tej ustawy, do których nie zalicza się jednak rowu zdefiniowanego w art. 9 ust. 1 pkt 13 ustawy. Zgodnie z tym przepisem ilekroć w ustawie jest mowa o rowach, rozumie się przez to sztuczne koryta, prowadzące wodę w sposób ciągły lub okresowy, o szerokości dna mniejszej niż 1,5 m przy ich ujściu.

Analiza powołanych przepisów jednoznacznie wskazuje na potrzebę dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, gdyż istnieją wątpliwości, czy istotnie do spornego rowu i obowiązku oczyszczania przepustów będzie miał zastosowanie art. 29 ust. 3 ustawy. Spowodowane zmiany stanu wody na gruncie przez właściciela, uprawniające organ do zastosowania sankcji z art. 29 ust. 3 ustawy, to takie działanie właściciela (lub innych osób) na jego gruncie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami hydrogeologicznymi, przyrodniczymi, klimatycznymi itp. Jako tak rozumiane działanie można przykładowo wskazać wykopanie studni i pobór z niej takiej ilości wody, która spowoduje obniżenie poziomu lustra wody na gruntach sąsiednich, czy spowodowanie przez właściciela zmiany naturalnego ukształtowania terenu, wskutek czego nastąpi skierowanie wód opadowych na działki sąsiednie (wyrok WSA w Kielcach z 4.06.2009 r. sygn. akt II SA/Ke 314/09 LEX nr 602963).

Z wyżej naprowadzonych względów Sąd stwierdził wadliwe zastosowanie art. 29 ust. 3 ustawy i nałożenie obowiązków, w sytuacji istnienia opisanych wyżej wad postępowania wyjaśniającego, mających istotne znaczenie na wynik sprawy, powoduje również naruszenie przepisów prawa materialnego, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. obligujących Sąd do uwzględnienia skargi.

Naruszenie przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego określone w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. dotyczą decyzji organów obydwu instancji i dlatego Sąd z mocy art. 135 p.p.s.a. uchylił decyzje wymienione w pkt I sentencji wyroku.

Wobec uwzględnienia skargi na decyzję, która nakłada na skarżącego określone obowiązki Sąd z mocy art. 152 p.p.s.a. wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

Orzeczenie o kosztach znajduje uzasadnienie w art. 200 p.p.s.a.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organy przeprowadzą postępowanie wyjaśniające w przedmiocie ustalenia funkcji i charakteru spornego rowu, w szczególności, kiedy powstał, jego wymiary, czy odbiera wody z rowu przydrożnego drogi wojewódzkiej, czy figuruje w ewidencji urządzeń melioracyjnych, kto i kiedy wybudował przepusty na spornym rowie, obowiązek konserwacji, których został przypisany skarżącemu.