Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 787/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2006-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.), Sędziowie Asesor WSA Joanna Brzezińska, Asesor WSA Michał Ruszyński, Protokolant Aleksandra Stankowska, po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi J.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy poświadczenia przez wydanie aktu nadania prawa własności gospodarstwa rolnego Oddala skargę


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Aktem nadania z dnia [...] czerwca 1947 r. nr 478 Powiatowa Komisja Osadnictwa Rolnego nadała A.W. gospodarstwo rolne obejmujące grunty o powierzchni 14 ha oraz budynki: dom mieszkalny, chlew i stodołę. Następnie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej wydało orzeczenia o wykonaniu aktu nadania;

- z dnia [...] marca 1959 r. w części dotyczącej ustalenia ceny gospodarstwa,

-z dnia [...] lipca 1959 w części dotyczącej warunków nabycia gospodarstwa – działki (zwolnienie od obowiązku uiszczenia ceny).

W uzasadnieniu orzeczenia z dnia [...] marca 1959r. organ stwierdza, że aktem nadania z dnia [...] czerwca 1947r. A.W. nadano gospodarstwo rolne o powierzchni 1, 83 ha położone we [...], a szacunkowi poddano działki o numerach [...] oraz budynki, inwentarz martwy, drzewa i studnię. Natomiast w uzasadnieniu orzeczenia z dnia [...] lipca 1959r. organ stwierdza, że aktem nadania z [...] czerwca 1947r. A.W. nadano gospodarstwo rolne o powierzchni 1, 97 ha obejmujące działki o numerach [...].

Prawa do spadku po zmarłym w dniu [...] listopada 1956r. A.W. nabyli w częściach po ½, jego dzieci J.W. i J.W..

Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2001r. J.W. zwrócił się do Starostwa Powiatowego o uwłaszczenie jego i J.W. (obecnie – K.) zgodnie z wydanym A.W. Aktem Nadania z dnia [...] czerwca 1947 r. gospodarstwa rolnego o powierzchni 14 ha. J.W. stwierdza, że po śmierci ojca gospodarstwo rolne było uprawiane przez jego siostrę J.. W latach sześćdziesiątych powierzchnia gospodarstwa uległa zmniejszeniu. Strona wniosła o zwrot na rzecz spadkobierców A.W. pozostałej części gruntów gospodarstwa rolnego o powierzchni 12, 17 ha bądź rekompensaty finansowej za te grunty lub gruntów zamiennych. W toku postępowania J.W. określił konkretnie, że domaga się uwłaszczenia nieruchomości - działek o numerach [...] o łącznej powierzchni 12, 03 ha.

Decyzją z dnia [...] lutego 2005r. nr [...] Starosta odmówił poświadczenia, przez wydanie aktu nadania, prawa własności gospodarstwa rolnego o powierzchni 12, 03 ha składającego się z

Sygn. akt II SA/Go 787/05

części działek oznaczonych geodezyjnie numerami [...] położonych w [...], na rzecz A.W..

W uzasadnieniu decyzji, powołując się na treść art. 2 dekretu z dnia 6 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (DZ.U. z 1951r. nr 46 poz. 430) organ stwierdził, że brak jest podstaw do przyjęcia, że na dzień wejścia w życie wymienionego dekretu, tj. na dzień 7 września 1951r. J.W. i J.K. (z domu W.), ani A.W., prowadzili gospodarstwo rolne o powierzchni 14 ha. Organ wskazał, że wnioskowane do uwłaszczenia działki gruntu nr [...] według dokumentacji z 1957r. obejmowały swoim zasięgiem działki oznaczone geodezyjnie numerami [...]. Nieruchomości te, na podstawie orzeczeń o wykonaniu aktów nadania z okresu 1958r. - 1959r. zostały nadane konkretnym osobom, natomiast działka o numerze [...] stanowiła własność Państwowego Funduszu Ziemi. Dalej organ powołał się na zeznania świadków, którzy nie potwierdzili okoliczności uprawiania wskazanych nieruchomości przez A.W.. Z dokumentów Archiwum Państwowego wynika, że w 1952r. A.W. wstąpił do Spółdzielni Produkcyjnej wnosząc grunt o powierzchni 4, 55 ha. Jednocześnie z dokumentów Archiwum wynika, że za 1950r. A.W. uiścił podatek za 6 ha gruntów. Organ stwierdza, że z dokumentów nie wynikają oznaczenia geodezyjne działek wniesionych d o Spółdzielni Produkcyjnej oraz ich położenie, podobnie brak jest określenia za jakie działki gruntu A.W. uiścił podatek w 1950r. Organ wskazał, że w 1957r.na podstawie protokołu typizacji z dnia [...] czerwca 1957r., we [...] przeprowadzona została regulacja gruntów. W wyniku regulacji gruntów J.W. – córce A.W., który zmarł [...] listopada 1956r., wyznaczono do zaprojektowania grunt o powierzchni do 2 ha. Organ I instancji powołując się na zeznania przesłuchanych w sprawie świadków, stwierdził, że w latach 50-tych ubiegłego stulecia struktura gospodarstw rolnych była rozdrobniona, a powierzchnie poszczególnych działek nie były większe niż 0, 5 ha. Powyższe ustalenie zaprzecza, w ocenie organu, twierdzeniom strony, że A.W. uprawiał pole o powierzchni 12, 03 ha w jednym kompleksie. Ponadto, jak twierdzi organ A.W. praktycznie nie był w stanie uprawiać tak znacznej powierzchni ziemi, ponieważ posiadł jednego konia.

Reasumując, organ I instancji stwierdza, że akt nadania wyznaczał jedynie potencjalnego nabywcę gospodarstwa rolnego, nie przenosił natomiast

Sygn. akt II SA/Go 787/05

własności gospodarstwa rolnego. Dopiero orzeczenie o wykonaniu aktu nadania przenosiło własność nieruchomości. W ocenie organu orzeczenie o wykonaniu aktu nadania stało się ostateczne, a strony nie odwołując się od niego zaakceptowały rozstrzygnięcie. Żądanie w zakresie uwłaszczenia 12, 03 ha nie zostało w żaden sposób udokumentowane. Ponadto organ wskazuje, że w wyniku przeprowadzenia w 1957r. procesu regulacji gruntów we wsi [...], J.W. (obecnie K.) zakwalifikowano do przyznania działki robotniczej, czyli o powierzchni do 2 ha.

W ocenie organu I instancji, brak jest dowodów potwierdzających okoliczność, że A.W. w dniu wejścia w życie dekretu z dnia 6 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych , był w posiadaniu gospodarstwa rolnego o powierzchni 12,03 ha składającego się z działek oznaczonych nr [...].

Od decyzji organu I instancji J.W. wniósł odwołanie. Strona zarzuca, że postępowanie przeprowadzone zostało tendencyjnie i w oparciu jedynie o zeznania świadków. Natomiast, jak zauważa strona, istotnym jest w sprawie, że żaden ze świadków nie zaprzeczył okoliczności istnienia gospodarstwa rolnego A.W.. Zdaniem strony ze względu na znaczny upływ czasu, świadkowie nie mogą określić precyzyjnie miejsca i powierzchni gospodarstwa. Dalej strona wskazuje dokumenty, z których wynikają rozbieżności w określeniu powierzchni gospodarstwa A.W.. W ocenie strony, istotną okolicznością jest, że z dokumentów wynika, iż gospodarstwo rolne miało powierzchnię większą niż wynika to z orzeczenia o wykonaniu aktu nadania, czyli większą niż 1, 87 ha.

Decyzją z dnia [...] lipca 2005r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ II instancji w całości podtrzymał argumentację zawartą w decyzji organu i instancji.

J.W. wniósł skargę. W skardze skarżący zarzuca, że zaskarżona decyzja organu II instancji narusza zasadę swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 80 k.p.a., ponieważ organ nie odniósł się w niej do dokumentu potwierdzającego wstąpienie A.W. do Spółdzielni Produkcyjnej i wniesienia do niej gruntów o powierzchni 4, 55 ha, do wymiaru podatku za rok 1950, z którego wynika że A.W. opłacał podatki za grunty o powierzchni 6 ha, do dokumentu w postaci zawiadomienia o ustaleniu obowiązku sprzedaży zboża za rok 1951, w którym figuruje powierzchnia 5, 25 ha. Skarżący podnosi

Sygn. akt II SA/Go 787/05

również zarzut dowolnej oceny mocy dowodowej pozostałych dokumentów w sprawie. Zdaniem skarżącego, rozpatrując sprawę wszechstronnie, właściwie stosując reguły dowodowe, w oparciu o istniejące dowody z dokumentów, organ mógł powierzchnię gospodarstwa ustalić w zakresie mniejszym, niż określona we wniosku strony, a potwierdzonej dokumentami urzędowymi. Ponadto zaskarżona decyzja narusza art. 7 i 77 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy stwierdzić, że sądy administracyjne powołane zostały do tego, aby sprawować kontrolę nad działalnością administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest poprzez orzekanie w sprawach skarg na decyzje, postanowienia i inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej oraz na bezczynność organów. Kontrola wykonywana przez sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

W niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja naruszały przepisy prawa w stopniu powodującym ich uchylenie.

Skarżący domaga się uwłaszczenia na rzecz jego ojca – A.W., gruntu rolnego o powierzchni 12, 03 ha, obejmującego działki o numerach ewidencyjnych [...]. A.W. zmarł w dniu [...] listopada 1956r., a jego spadkobiercami są jego dzieci – J.K. i J.W., po ½ części. Swój wniosek skarżący opiera na twierdzeniu, że zgodnie z aktem nadania nr [...] z dnia [...] czerwca 1947 Powiatowej Komisji Osadnictwa Rolnego, A.W. nadano grunty o powierzchni ogółem 14 ha,. Natomiast według orzeczenia o wykonaniu aktu nadania z dnia [...] lipca 1959r. A.W. przyznano własność gruntu o powierzchni 1, 97 ha. Skarżący domaga się uwłaszczenia pozostałej części gruntu, tj. 12, 03 ha. Jako grunt podlegający uwłaszczeniu skarżący wskazuje działki o numerach ewidencyjnych: [...].

Sygn. akt II SA/Go 787/05

Zgodnie z treścią art. 25 ust. 1 dekretu z dnia 6 września 1946r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska (DZ.U.z 1946r. Nr 49 poz. 279) wyznaczenie nabywcy gospodarstwa następuje w drodze orzeczenia właściwej władzy, zwanego w dalszym ciągu aktem nadania. Nadawać można gospodarstwa fizycznie wydzielone lub jeszcze nie wydzielone. Osoby, które otrzymały akty nadania gospodarstw fizycznie jeszcze nie wydzielonych z większej nieruchomości, mają prawo do prowizorycznego przyznania im całości lub części tej nieruchomości we wspólne posiadanie z tym, że objęty w posiadanie obszar

nie może przekraczać łącznego obszaru gruntu wskazanego w aktach nadania tych osób (art. 26 ust. 2 dekretu). Z treści przytoczonych przepisów wynika jednoznacznie, że na mocy aktu nadania osoba w nim wymieniona była jedynie wyznaczona na nabywcę gospodarstwa rolnego. Akt nadania nie przenosił własności nieruchomości. Dopiero orzeczenie o wykonaniu aktu nadania, w którym określono osobę nabywcy oraz przedmiot i warunki nabycia, przenosiło własność gospodarstwa na nabywcę (art. 31 ust. 1 dekretu). Nadto zgodnie z regulacją art. 27 dekretu prawa wynikające z aktu nadania mają charakter osobisty, są niezbywalne i nie dziedziczne. W razie śmierci osoby, która uzyskała akt nadania, jeżeli śmierć ta nastąpiła przed orzeczeniem o wykonaniu aktu nadania, członkowie rodziny, którzy ze zmarłym pozostawali we wspólnocie gospodarczej, mają pierwszeństwo przed wszystkimi innymi osobami do otrzymania tego samego gospodarstwa.

W niniejszej sprawie akt nadania wydany został w dniu [...] czerwca 1947r., przy czym nabywcy - A.W. nadano gospodarstwo o powierzchni 14 ha, fizycznie jeszcze nie wydzielone.

Orzeczenie o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej warunków nabycia gospodarstwa (zwolnienie od obowiązku uiszczenia ceny) zostało wydane przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w dniu [...] lipca 1959. Na mocy tego orzeczenia A.W. został zwolniony – bez rozrachunku i oszacowania - z obowiązku uiszczenia ceny nabycia gospodarstwa Nr [...] o powierzchni 1, 97 ha, obejmującego działki nr [...]. W sentencji tegoż orzeczenia organ administracyjny użył błędnego sformułowania, iż gospodarstwo o powierzchni 1, 97 zostało nadane na własność aktem nadania z dnia [...] czerwca 1947r. Sformułowanie to jest sprzeczne z przepisami prawa, jak również z treścią samego aktu nadania, nadto w kontekście pozostałej treści orzeczenia o wykonaniu aktu nadania, gdzie konkretnie określa się powierzchnię gospodarstwa rolnego oraz działki, które to gospodarstwo obejmuje, nie wpływa ono żaden sposób treść orzeczenia.

Sygn. akt II SA/Go 787/05

Od powyższego orzeczenia stronie służyło odwołanie do Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej. Z akt sprawy wynika, że J.K. (z domu W.), gdyż w tym czasie A.W. już nie żył, a prowadzeniem gospodarstwa zajmowała się J.K., nie skorzystała z prawa wniesienia odwołania. A zatem orzeczenie to stało się ostateczne.

Obecnie skarżący domagają się uwłaszczenia pozostałej części gruntów wynikającej z aktu nadania, tj. 12, 03 ha. W toku postępowania administracyjnego skarżący oraz uczestniczka postępowania twierdzili, że A.W. uprawiał w całości grunt jaki mu został nadany, czyli 14 ha, a na tę okoliczność złożyli pisemne oświadczenie do akt sprawy. Natomiast w skardze skarżący zmienił żądania i twierdzenia w tym zakresie, podając że domaga się uwłaszczenia gruntu o powierzchni większej niż w orzeczeniu o wykonaniu aktu nadania, czyli ponad 1, 97 ha, skarżący nie wskazuje jednak konkretnie powierzchni gruntu. Na tę okoliczność skarżący stwierdza, że stosując odpowiednio przepisy procedury administracyjnej organ administracyjny powinien ustalić powierzchnię gruntu podlegającej uwłaszczeniu na rzecz A.W..

Jak słusznie zauważył organ I instancji wskazane we wniosku skarżącego działki gruntu, zostały nadane konkretnym osobom, a następnie wydano wobec tych osób orzeczenia o wykonaniu aktu nadania, przez co stały się one właścicielami tych działek. Z akt sprawy wynika, że na podstawie orzeczenia z 1959r. właścicielem działki nr [...] został W.N., działka nr [...] stanowiła własność Państwowego Funduszu Ziemi (wpis w 1959r.), działki nr [...] – J.S. (orzeczenie z 1958r.), działki nr [...] – M.M. (orzeczenie z 1959r.), działki nr [...] – S.S. (orzeczenie z 1959r.), działki nr [...] – Z.S. (orzeczenie z 1959r.), działki nr [...] – C.P. (orzeczenie z 1959r.), działki nr [...] - J.S. (orzeczenie z 1959r.). Orzeczenia o wykonaniu aktu nadania gruntu w.w. osobom mają moc decyzji ostatecznych, co oznacza, że ich zmiana lub uchylenie może nastąpić jedynie w wyniku zastosowania jednego z nadzwyczajnych trybów przewidzianych w przepisach k.p.a.

Należy również zwrócić uwagę, że wszystkie orzeczenia o wykonaniu aktu nadania wydane wobec w.w. osób, pochodzą z lat 1958 – 1959, czyli zostały wydane po przeprowadzeniu procesu regulacji wsi [...].

W dniu 7 września 1951r. wszedł w życie dekret z dnia 6 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (DZ.U. z 7 września 1951r. Nr 46 poz. 340). Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 osoby, które posiadają gospodarstwo rolne i

Sygn. akt II SA/Go 787/05

prowadzą je osobiście lub przez członków rodziny, żyjących z nimi we wspólności gospodarczej, a do dnia wejścia w życie niniejszego dekretu nie nabyły ich własności, stają się z mocy prawa właścicielami tych gospodarstw.

Granice gospodarstw rolnych oraz ich szacunek ustala orzeczenie o wykonaniu aktu nadania. Prawomocne orzeczenie o wykonaniu aktu nadania jest podstawą wpisu w księdze wieczystej prawa własności i wierzytelności z tytułu należności przypadającej za gospodarstwo rolne (ar. 6 ust 1-2 dekretu).

Na dzień wejścia w życie w.w. dekretu z dnia 6 września 1951r. A.W. nie nabył własności prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego.

W oparciu o przepisy w.w. dekretu z dnia 6 września 1951r., w latach 1957-58 we [...] przeprowadzony został proces regulacji gruntów. W jego wyniku, na podstawie orzeczenia o wykonaniu aktu nadania z dnia [...] lipca 1959r. na A.W. przeniesiona zostało prawo własności gospodarstwa o powierzchni 1, 97 ha. Jak wyżej stwierdzono, orzeczenie to stało się ostateczne.

Tym samym należy przyjąć, iż organ uznał, że w świetle art. 2 ust. 1 dekretu A.W. spełniał warunki do przyznania mu na własność właśnie takiej powierzchni gruntu. Roszczenie o nabycie gospodarstwa rolnego, wynikające z aktu nadania, zostało skonsumowane poprzez wydanie orzeczenia o wykonaniu aktu nadania z dnia [...] lipca 1959r. Należy w tym miejscu podkreślić, że wniosek skarżącego i J.K. wszczynający postępowanie administracyjne zakończone zaskarżoną decyzją, nie zmierzał w kierunku weryfikacji orzeczeń o wykonaniu aktu nadania z [...] marca 1959r. i z [...] lipca 1959r., lecz do uwłaszczenia pozostałej powierzchni gruntu. Jednocześnie należy przypomnieć, że na podstawie w.w. dekretu z dnia 6 września 1951r. wnioskowane przez skarżącego działki nr [...] zostały uwłaszczone na rzecz innych osób, co oznacza że osoby te spełniały warunki, o których mowa w art. 2 ust. 1 do nabycia na własność właśnie tych gruntów, tym samym należy przyjąć, że warunków, o których mowa w w.w. dekrecie nie spełniał A.W.. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym z zeznań świadków nie wynika, aby A.W. na dzień [...] września 1951r. prowadził gospodarstwo rolne o powierzchni 14 ha. Z dokumentów, w tym z wymienionych przez skarżącego w skardze, wynika, że w poszczególnych latach powierzchnia prowadzonego gospodarstwa rolnego ulegała zmianie, brak jest natomiast dokumentu świadczącego, że A.W. prowadził gospodarstwo o powierzchni 14 ha. Wobec rozbieżnych danych w tym zakresie, również skarżący nie potrafi wskazać

Sygn. akt II SA/Go 787/05

jaka konkretnie powierzchnia gruntu winna być uwłaszczona. W toku postępowania administracyjnego organ skorzystał z dostępnych źródeł dowodowych, a zebrany materiał dowodowy jest kompletny i spójny.

Zarzut naruszenia swobodnej oceny dowodów jest całkowicie chybiony, bowiem organ I instancji szczegółowo ustosunkował się nie tylko do zeznań świadków, ale również do poszczególnych dokumentów w sprawie. Również w zaskarżonej decyzji organ II instancji przedstawił szczegółowo przesłanki rozstrzygnięcia - na podstawie poszczególnych dowodów w sprawie. Oparcie ustaleń co do powierzchni gruntu na jednym z dokumentów, z pominięciem pozostałych, z których wynikają okoliczności odmienne oraz z pominięciem pozostałych dowodów w sprawie, stanowiłoby naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów. W wyroku NSA z dnia 23 września 1998r., III SA 2792/97 przyjęto, że: " Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej w sprawach, w których na stronie ciąży obowiązek wskazania konkretnych faktów i zdarzeń, z których wywodzi ona dla siebie określone skutki prawne, a twierdzenia strony w tym zakresie są ogólnikowe lub lakoniczne, obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest wezwanie strony do uzupełnienia i sprecyzowania tych twierdzeń. Dopiero gdy strona nie wskaże takich konkretnych okoliczności, można z tego wywieść negatywne dla niej skutki prawne".

W toku postępowania skarżący i uczestniczka postępowania nie wskazali konkretnych okoliczności dotyczących powierzchni gruntu oraz okoliczności przemawiających za uwzględnieniem wniosku. Uczestniczka postępowania, która przecież po śmierci ojca zajmowała się prowadzeniem gospodarstwa, nie wskazała położenia wnioskowanych do uwłaszczenia gruntów.

Z przedstawionych względów skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U.z 2002r. nr 153 poz. 1270 ze zm.) Sąd skargę oddalił.