Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 166/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 59
journal: Dz.U. 2004 nr 265 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jedn.
article: art. 133 § 1, art. 185 § 1, art. 203 pkt 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Runge - Lissowska (spr.), Sędzia NSA Anna Lech, Sędzia WSA del. do NSA Monika Nowicka, Protokolant Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. J. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 19 listopada 2008r. sygn. akt II SA/Sz 555/08 w sprawie ze skargi D. J. B. na uchwałę Rady Miasta Szczecina z dnia 24 kwietnia 2008r. nr XXI/558/08 w przedmiocie likwidacji publicznej Szkoły Podstawowej Nr 21 im. I Armii Wojska Polskiego w Szczecinie, ul. Jaworowa 41 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od Rady Miasta Szczecina na rzecz D. J. B. kwotę 150 (sto pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 19 listopada 2008 r. sygn. akt II SA/Sz 555/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę D. B. na uchwałę Rady Miasta Szczecin z dnia [...] kwietnia 2008 r. Nr [...], podjętą w przedmiocie likwidacji publicznej Szkoły Podstawowej Nr [...] w Szczecinie.

W uzasadnieniu wyroku, w jego części dotyczącej stanu faktycznego sprawy, Sąd wyjaśnił:

Uchwałą z dnia [...] lutego 2008 r. Nr [...] Rada Miasta Szczecina wyraziła zamiar likwidacji, z dniem [...] sierpnia 2009 r., publicznej Szkoły Podstawowej Nr [...] w Szczecinie, zobowiązując Prezydenta Miasta do uzyskania opinii Kuratora Oświaty i powiadomienia rodziców uczniów o tym zamiarze. [...] lutego 2008 r. odbyło się w Szkole zebranie rodziców, którym wręczono kopie pisma Prezydenta, informujące o podjętej uchwale, na zebraniu tym D. B. i jego żona E. nie byli obecni, a wobec tego [...] lutego 2008 r. został do nich wysłany list polecony, zawierający to pismo. W dniu [...] kwietnia 2008 r. Rada Miasta podjęła uchwałę Nr [...] o likwidacji Szkoły z dniem [...] sierpnia 2009 r., której rejon ma przejąć Szkoła Podstawowa Nr [...] w Szczecinie. Pismem z [...] maja 2008 r. D. B. wezwał Prezydenta Miasta Szczecina do usunięcia naruszenia prawa, zarzucając, że nie został zawiadomiony w trybie art. 59 ust. 1 ustawy o systemie oświaty o zamiarze likwidacji, zaś Rada Miasta, uchwałą z dnia [...] maja 2008 r. Nr [...], odmówiła uwzględnienia wezwania, stwierdzając, że D. B. jest prawnikiem, brał aktywny udział w procederze dotyczącym likwidacji szkoły, mógł mieć zatem pełną świadomość o treści uchwały z [...] kwietnia 2008 r. W dniu [...] lipca 2008 r. D. B. wniósł skargę na uchwałę w sprawie likwidacji szkoły, w której zarzucił naruszenie art. 59 ust. 1 jak w wezwaniu, a także wskazując na swój interes prawny, czego wymaga art. 101 ustawy o samorządzie gminnym jako rodzica dzieci, których prawidłowe wychowanie zapewnia likwidowana szkoła.

Przechodząc do rozważań, Wojewódzki Sąd uznał, że skarżący posiada niewątpliwie interes prawny w zaskarżeniu uchwały, zaś co do zarzutów skargi stwierdził:

Z art. 59 ust. 1 ustawy o systemie oświaty wynika, że o zamiarze likwidacji szkoły organ prowadzący jest obowiązany powiadomić rodziców uczniów co najmniej na 6 miesięcy przed terminem likwidacji, a ten obowiązek został wykonany. Zaskarżona uchwała przewiduje likwidację z dniem [...] sierpnia 2009 r., zatem spór o prawidłowość doręczenia zawiadomienia nabrałby znaczenia dopiero po dniu [...] lutego 2009 r., zatem gdyby skarżący wykazał, że nie doręczono mu zawiadomienia najpóźniej w tej dacie to spowodowałoby to nieważność uchwały, a taka sytuacja nie miała miejsca. Z materiału dowodowego sprawy wynika, że skarżący brał aktywny udział w działaniach zmierzających do zapobieżenia likwidacji szkoły. Nadto na sesji Rady w dniach [...] i [...] lutego 2008 r., na której podjęto uchwałę o zamiarze likwidacji szkoły, wyrażał sprzeciw i nie sposób nie zauważyć, że nagle przestał interesować się sprawą do tego stopnia, że stał się nieuchwytny w odbiorze korespondencji, zawierającej powiadomienie o terminie likwidacji szkoły. Natomiast z pisma Poczty Polskiej w sprawie reklamacji dotyczącej doręczenia przesyłki poleconej w tej sprawie wynika, że zawiadomienie o likwidacji prawidłowo doręczono w dniu [...] lutego 2008 r. Ocena zaskarżonej uchwały dokonana została pod kątem jej zgodności z prawem a nie celowości, zatem zarzut skarżącego, że Szkoła nie powinna być likwidowana, gdyż jako jedyna w Szczecinie jest zdolna do uczenia dzieci ze szczególnymi "przywarami", a Szkoła, która ma przejąć rejon nie jest do tego przystosowana jest nieuzasadniony. Na marginesie należy zauważyć, iż prace adaptacyjne budynku Szkoły Nr [...] zmierzające do dostosowania jej do potrzeb osób niepełnosprawnych trwają i mają być zakończone do [...] sierpnia 2009 r.

D. B. - adwokat - wniósł skargę kasacyjną od tego wyroku, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania i zarzucając:

naruszenie przepisów postępowania, a to art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z niżej powoływanymi przepisami poprzez niewyjaśnienie podstaw swego stanowiska, a w konsekwencji dowolne, bezpodstawne przyjęcie, że

29 lutego 2008 r. doszło do zawiadomienia skarżącego o treści zwalczanej uchwały Rady Miasta Szczecina z dnia [...] kwietnia 2008 r. Nr [...] w sprawie likwidacji publicznej Szkoły Podstawowej Nr [...], a w konsekwencji dodatkowo podnoszę obrazę przepisu art. 39 i 40 K.p.a.,

zainteresowanie skarżącego losami szkoły może zastąpić zawiadomienie, o którym mowa w art. 59 ust. 1 o systemie oświaty,

Sąd zbadał skarżony akt pod względem zgodności z prawem, co nie znalazło swego odzwierciedlenia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Skarżący złożył także uzupełnienie skargi kasacyjnej stwierdzając, że skarga kasacyjna oparta jest na:

1. Naruszeniu art. 59 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty poprzez jego niewłaściwe niezastosowanie i niezapełnienie uczniom możliwości kontynuowania uczniom nauki w szkole "tego samego typu";

2. Naruszeniu przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wydanie wyroku nie tylko na podstawie akt sprawy;

3. Naruszeniu przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ tejże ustawy, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi, mimo braku podstaw do jej oddalenia;

4. Naruszeniu art. 7 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym oraz art. 5 ust. 5 w związku z art. 7 ustawy o systemie oświaty poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uniemożliwienie dzieciom bezpłatnej nauki w szkole publicznej.

Na rozprawie w dniu 25 maja 2009 r. pełnomocnik Rady Miasta Szczecina złożył odpowiedź na skargę kasacyjną, wnosząc o jej oddalenie. Odpowiedź zawierała dokumentację mającą obrazować stan i zakres prac remontowych Szkoły Podstawowej Nr [...], przystosowujących ten obiekt dla potrzeb dzieci niepełnosprawnych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, bowiem część jej zarzutów należało uznać za usprawiedliwione, w rozumieniu art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.". Rację bowiem należy przyznać skarżącemu co do naruszenia przepisów postępowania, a to art. 141 § 4 i art. 133 § 1 P.p.s.a.

Stosownie do art. 141 §4 P.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, natomiast zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a. wydanie wyroku następuje po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Z akt sprawy, a przede wszystkim wezwania do usunięcia naruszenia prawa, skierowanego przez D. B. do Rady Miasta Szczecina, jak i jego skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na uchwałę tej Rady w sprawie likwidacji Szkoły Podstawowej Nr [...], wynika, iż naruszenia prawa tą uchwałą D. B. dopatrywał w tym, że niespełniony został obowiązek zawiadomienia rodziców uczniów, w tym jego, o zamiarze likwidacji Szkoły, który wynika z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), dalej "ustawa o systemie oświaty". Jednak na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym D. B. powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie z dnia 17 grudnia 2007 r. I SA/Wa 1671/07, z którego wynikało, że Szkoła Nr [...] jest zdolna do nauczania dzieci ze szczególnymi przywarami, natomiast Szkoła Nr [...], która ma przejąć rejon likwidowanej Szkoły Nr [...] nie jest przystosowana do kontynuowania nauki dzieci niepełnosprawnych. Odpierając ten zarzut pełnomocnik Rady Miasta stwierdził, że na dzień podejmowania uchwały o likwidacji, budynek Szkoły Nr [...] nie musiał być dostosowany do potrzeb dzieci niepełnosprawnych, ale prace adaptacyjne trwają i zostaną zakończone do 31 sierpnia 2009 r. Jakkolwiek w skardze wyraźnie został wyartykułowany jedynie zarzut dotyczący naruszenia art. 59 ust. 1 ustawy o systemie oświaty, poprzez brak właściwego zawiadomienia o zamiarze likwidacji, to jednak z przebiegu rozprawy wynikało także, że chodzi również o inne naruszenie tego przepisu, tj. nieprzystosowanie Szkoły Nr [...] do wypełniania zadań, jak to miało miejsce w Szkole Nr [...], tj. nauczania dzieci "z przywarami".

Wojewódzki Sad Administracyjny skoncentrował się właściwie na zarzucie braku zawiadomienia o zamiarze likwidacji Szkoły, szczegółowo odnosząc się do tego w uzasadnieniu zarówno części uzasadnienia opisującej stan sprawy, jak i w części dotyczącej rozważań. Natomiast jeśli idzie o kwestię dotyczącą dostosowania Szkoły Nr [...] do nowych zadań ograniczył się do ogólnikowego stwierdzenia co do niezasadności zarzutu, stwierdzając też, iż prace adaptacyjne mają być zakończone do 31 sierpnia 2009 r.

Ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu, co do prawdziwości zawiadomienia skarżącego o zamiarze likwidacji Szkoły Nr [...], należy się zgodzić. Z akt sprawy wynika, że Poczta Polska, rozpatrując reklamację Szkoły Podstawowej Nr [...] dotyczącą doręczenia przesyłki poleconej nr [...] zawierającej pismo Prezydenta Miasta Szczecina informujące o zamiarze likwidacji Szkoły Nr [...] stwierdziła, że przesyłka ta została doręczona adresatowi - E. i D. B. dnia [...] lutego 2008 r. Niesłuszny jest zatem postawiony w skardze kasacyjnej, zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 59 ust. 1 ustawy o systemie oświaty, a dotyczący braku zawiadomienia o zamiarze likwidacji, bowiem Wojewódzki Sąd w sposób dokładny i szczegółowy, opierając się na materiale dowodowym sprawy wyjaśnił tę kwestię, uzasadniając swoje stanowisko, jak to nakazuje ww. przepis P.p.s.a.

Zgodzić natomiast należy się z zarzutem skargi kasacyjnej i jej uzupełnieniem co do naruszenia tego przepisu, tj. art. 141 § 4 P.p.s.a., jeśli idzie o kwestię dostosowania Szkoły Nr [...] do potrzeb dzieci niepełnosprawnych. W uzasadnieniu wyroku, w jego części dotyczącej rozważań, Wojewódzki Sąd stwierdził, iż zaskarżoną uchwałę rozpatruje pod kątem jej zgodności z prawem, a nie celowości podjęcia, dlatego zarzut w kwestii niedostosowania Szkoły Nr [...] jest nieuzasadniony, a nadto zauważył, że prace adaptacyjne mają zostać zakończone do 31 sierpnia 2009 r. Takie odniesienie się do zarzutu nie wyczerpuje przesłanek, którym powinno odpowiadać uzasadnienie, a jakie wynikają z art. 141 § 4 P.p.s.a., Natomiast stwierdzenie co do zakończenia prac adaptacyjnych nie wiadomo na czym jest oparte.

Zarzut niedostosowania Szkoły Nr [...] do potrzeb dzieci "z przywarami" powinien był Wojewódzki Sąd rozpatrzyć w świetle art. 59 ust. 1 ustawy o systemie oświaty w zw. z jej art. 2 pkt 2. Z art. 59 ust. 1 wynika, iż organ prowadzący szkołę może ją zlikwidować, ale po zapewnieniu uczniom możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu. Ten sam typ szkoły, to nie tylko szkoła podstawowa, ale szkoła podstawowa, w tym np. z oddziałami integracyjnymi, jak wynika z art. 2 pkt 2 lit. a/. Stanowi on bowiem, że system oświaty obejmuje m.in. szkoły podstawowe, w tym: specjalne, integracyjne, z oddziałami integracyjnymi sportowymi, sportowe i mistrzostwa sportowego. Spełnienie zatem warunki wynikającego z art. 59 ust. 1 co do szkoły publicznej tego samego typu będzie się sprowadzało do wykazania, iż ta inna szkoła, do której mają być przeniesione dzieci zapewnia im możliwość kontynuowania nauki jak w szkole likwidowanej. Zgodzić należy się z Wojewódzkim Sądem, iż oceny zaskarżonego aktu dokonuje się pod kątem jego zgodności z prawem, gdyż taki jest zakres kontroli sprawowanej nad administracją publiczną przez sądy administracyjne, co wynika z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), jednak zgodzić należy się ze skarżącym, że jeśli Sąd zbadał zaskarżoną uchwałę pod względem zgodności z prawem, to nie znalazło to odzwierciedlenia w uzasadnieniu wyroku.

Zbadanie uchwały o likwidacji szkoły pod względem zgodności z prawem, tj. art. 59 ust. 1 ustawy o systemie oświaty, powinno polegać nie tylko na ustosunkowaniu się do przesłanki zawiadomienia rodziców o zamiarze likwidacji, ale również zapewnieniu kontynuacji nauki w szkole tego samego typu. Sprawa nie wymagała zbadania uchwały pod względem celowości jej podjęcia, ale zgodności z art. 59 ust. 1 pod kątem spełnienia wynikających z niego przesłanek. Ustosunkowania się do przesłanki szkoły tego samego typu brak jest w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, zatem nie wiadomo na czym miałaby polegać zgodność z prawem uchwały, poza prawidłowością powiadomienia o zamiarze likwidacji szkoły.

Nie wynika również z uzasadnienia wyroku na czym Wojewódzki Sąd oparł twierdzenie, że dostosowanie Szkoły Nr [...] do potrzeb dzieci niepełnosprawnych, nastąpi do 31 sierpnia 2009 r. W aktach sprawy brak jest jakiejkolwiek dokumentacji w tej kwestii. Pełnomocnik Miasta przedstawił na rozprawie przez Naczelnym Sądem Administracyjnym dokumentację, mającą świadczyć o przeprowadzeniu prac remontowych, jednak w postępowaniu ze skargi kasacyjnej nie ma miejsca na ocenę zupełnie nowych dowodów, nieznanych stronie postępowania, ani Wojewódzkiemu Sądowi. To ten Sąd, badając przesłanki zgodności z prawem uchwały w sprawie likwidacji Szkoły Nr [...] powinien dysponować materiałem dowodowym, z którego miałoby wynikać zapewnienie warunków jakimi dysponowała ta Szkoła, przez Szkołę Nr [...]. Żadnych dowodów w tej kwestii w aktach sprawy nie było, zatem twierdzenie Wojewódzkiego Sądu co do stanu prac remontowych jest niczym nie poparte, co narusza art. 133 § 1 P.p.s.a.

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 i art. 203 pkt 1 P.p.s.a.