Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 138/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 99 ust. 1, art. 102 ust. 2
journal: Dz.U. 2011 nr 287 poz 1687
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jednolity.
article: art. 1 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 1990 nr 54 poz 310
law: Ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.) Sędziowie WSA Stanisław Marek Pietras Eugeniusz Wasilewski Protokolant referent stażysta Małgorzata Ciach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2013 r. sprawy ze skargi M. J. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym 1. uchyla zaskarżony rozkaz personalny oraz utrzymany nim w mocy rozkaz personalny Komendanta [...] Policji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r.; 2. stwierdza, że zaskarżony rozkaz personalny nie podlega wykonaniu w całości; 3. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz skarżącego M. J. kwotę 419,15 (czterysta dziewiętnaście 15/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Komendant Główny Policji rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r. wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 K.p.a. utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta [...] Policji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. w sprawie odmowy ustalenia [...] M. J. wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym od dnia [...] lipca 1991 r. do dnia [...] lutego 1999 r., od dnia [...] lutego 2000 r. do dnia [...]marca 2000 r. oraz od dnia [...] marca 2001 r. do dnia [...] listopada 2003 r.

Do wydania powyższych rozkazów personalnych doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Raportem z dnia [...] maja 2012 r. [...] M. J. zwrócił się do Komendanta [...] Policji o zaliczenie do wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego, okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców J i M. J. w charakterze domownika położonego we wsi S. od dnia [...] lipca 1991 r. do dnia [...] lutego 1999 r., od dnia [...] lutego 2000 r. do dnia [...]marca 2000 r. oraz od dnia [...] marca 2001 r. do dnia [...] listopada 2003 r.

Do przedmiotowego raportu dołączył:

zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w P. z dnia [...] lutego 2012 r., potwierdzające okres zarejestrowania jako osoby bezrobotnej w okresie od dnia [...] marca 2000 r. do dnia [...] grudnia 2003 r. i pobierania zasiłku dla bezrobotnych w okresie od dnia [...] marca 2000 r. do dnia [...] marca 2001 r.,

oświadczenie z dnia [...] maja 2012 r., w którym poinformował, iż w okresie od dnia [...] lipca 1991 r. do dnia [...] lutego 1999 r., od dnia [...] lutego 2000 r. do dnia [...] marca 2000 r., od dnia [...] marca 2001 r. do dnia [...] listopada 2003 r., zamieszkując wraz z rodzicami M. i J. J. w ich gospodarstwie rolnym czynnie uczestniczył w pracach związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, do których m.in. należały: codzienny obrządek inwentarza żywego znajdującego się w gospodarstwie, praca w polu przy żniwach, sianokosach, wykopkach buraków. Ponadto nadmienił, iż w okresie od dnia [...] lipca 1991 r. do 1998 r. uczęszczał do szkoły w Zespole Szkół Zawodowych nr [...] w P., oddalonej od miejsca zamieszkania o 22 km, a dojazd do niej zajmował ok. 30 minut w jedna stronę i nie zamieszkiwał w internacie,

-informację z Zespołu Szkół Zawodowych [...] w P. ul. [...] z dnia [...] lutego 2012 r., iż szkoła nigdy nie posiadała internatu,

zaświadczenie z dnia [...] marca 2012 r. z Urzędu Gminy w S. potwierdzające, iż J. J. s. W. i M. J. c. F. zamieszkali [...], od dnia [...] lutego 1976 r. do chwili obecnej posiadają gospodarstwo rolne o pow. 1,43 ha ogółem, w tym użytki rolne 1,43 ha,

pismo z Urzędu Gminy w S. z dnia [...] marca 2012 r. informujące, że w urzędzie gminy nie była prowadzona ewidencja osób pracujących w indywidualnych gospodarstwach rolnych i z uwagi na brak dokumentów, brak jest podstaw do wydania zaświadczenia potwierdzającego okres pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców,

oświadczenie wnioskodawcy z dnia [...] lutego 2012 r. w sprawie zatrudnienia w gospodarstwie rolnym, w którym M. J. oświadczył, że pracował w gospodarstwie rolnym rodziców J. i M. J. położonym we wsi S. w okresach: od dnia [...] lipca 1991 r. do dnia [...] lutego 1999 r., od dnia [...] lutego 2000 r. do dnia [...] marca 2000 r., od dnia [...] marca 2001 r. do dnia [...] listopada 2003 r. oraz, że w okresie pracy w gospodarstwie rolnym pobierał naukę w szkole ponadpodstawowej w latach 1990 - 1999,

oświadczenie wnioskodawcy z dnia [...] lutego 2012 r. w sprawie braku dokumentów, w którym M. J. oświadczył, że pracował w gospodarstwie rolnym rodziców J. i M. J. położonym we wsi S. w okresach: od dnia [...] lipca 1991 r. do dnia [...] lutego 1999 r., od dnia [...] lutego 2000 r. do dnia [...] marca 2000 r., od dnia [...] marca 2001 r. do dnia [...] listopada 2003 r., wykonując prace w polu przy uprawie zboża, przy sianokosach, żniwach, wykopkach ziemniaków, codziennym obrządku inwentarza żywego znajdującego się w gospodarstwie,

poświadczenie z Urzędu Gminy w S. z dnia [...] marca 2012 r. potwierdzające zameldowanie M. J. na pobyt stały w miejscowości [...] w okresie od dnia [...] kwietnia 1976 r., wymeldowania brak,

zeznanie świadka I. L. z dnia [...] lutego 2012 r. potwierdzające, iż M. J. w okresie od dnia [...] lipca 1991 r. do dnia [...] lutego 1999 r., od dnia [...] lutego 2000 r. do dnia [...] marca 2000 r., od dnia [...] marca 2001 r. do dnia [...] listopada 2003 r. pracował stale w gospodarstwie rolnym rodziców J. i M. J., a praca była stała w pełnym wymiarze czasu,

zaświadczenie z Urzędu Gminy w S. z dnia [...] marca 2012 r. potwierdzające zameldowanie I. L.. na pobyt stały w miejscowości S. - [...] w okresie od dnia [...] grudnia 1957 r.

zeznanie świadka B. L. z dnia [...] lutego 2012 r. potwierdzające, iż M. J. w okresie od dnia [...] lipca 1991 r. do dnia [...] lutego 1999 r., od dnia [...] lutego 2000 r. do dnia [...] marca 2000 r., od dnia [...] marca 2001 r. do dnia [...] listopada 2003 r. pracował stale w gospodarstwie rolnym rodziców J i M. J., a praca była stała w pełnym wymiarze czasu pracy,

poświadczenie z Urzędu Gminy w S. z dnia [...] marca 2012 r. potwierdzające zameldowanie B. L. na pobyt stały w miejscowości S. -[...] w okresie od dnia [...] listopada 1967 r.,

odpis postanowienia z dnia [...] czerwca 1989 r. w sprawie założenia księgi wieczystej dla nieruchomości rolnej o pow. 1,45 ha w miejscowości S.,

- akt własności ziemi z dnia [...] lutego 1976 r. potwierdzający, że J. J. i M. J. zd. L. stali się właścicielami nieruchomości (działek) we wsi S. o powierzchni 1,95 ha,

- decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] stycznia 2012 r. w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego - wysokości podatku rolnego z powierzchni 1,43 hektarów fizycznych, 0,9215 hektarów przeliczeniowych.

Na wezwanie organu, wnioskodawca oraz świadkowie B. L. i I. L. złożyli dodatkowe pisemne wyjaśnienia dotyczące pracy M. J. w gospodarstwie rolnym rodziców.

W dniu [...] lipca 2012 roku do organu wpłynęło ponadto zaświadczenie z Politechniki [...], w którym potwierdzono, iż M. J. studiował na [...] od dnia [...] października 1997 r. do dnia [...] września 1998 r. oraz zaświadczenie z Domu Studenckiego "[...]" w P., zgodnie, z którym M. J. nie figuruje jako osoba korzystająca z zakwaterowania w latach 1997/1998.

Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. wydanym na podstawie art. 101 ust. 1, art. 106 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. nr 287, poz. 1687 ze zm.), art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. nr 54, poz. 310) oraz § 3 ust. 1, § 4 i § 5 ust. 1 i 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. nr 152 poz. 1732 ze zm.) Komendant [...] Policji odmówił ustalenia [...] M. J. wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym od dnia [...] lipca 1991 r. do dnia [...] lutego 1999 r., od dnia [...] lutego 2000 r. do dnia [...]marca 2000 r., od dnia [...] marca 2001 r. do dnia [...] listopada 2003 r.

W uzasadnieniu decyzji, przywołując obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa organ podkreślił, iż w niniejszej sprawie zbadania wymagało, czy [...] M. J. spełniał wszystkie wymogi, określone w przepisie art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, pozwalające na uznanie go za domownika.

W tym kontekście organ wskazał, iż M. J. w okresie od dnia [...] lipca 1991 r. do dnia [...] lutego 1999 r. uczestniczył w zajęciach szkolnych w Technikum Elektrycznym w P.. Natomiast od dnia [...] października 1997 r. do dnia [...] września 1998 r. studiował na Politechnice [...]. Nauka w szkole ponadpodstawowej i wyższej wiązała się z koniecznością dojazdów z miejscowości S. do P. i z powrotem. Zgodnie z oświadczeniem wymienionego odległość pomiędzy tymi miejscowościami wynosi 22 kilometry, a dojazd zajmował mu około 30 - 40 minut w jedną stronę, natomiast dojście do przystanku autobusowego 5-10 minut. Ponadto, z wyjaśnień funkcjonariusza wynika, że zajęcia w szkole ponadpodstawowej i wyższej trwały 5-6 godzin lekcyjnych, do zajęć szkolnych przygotowywał się odpowiednio godzinę oraz godzinę i 20 minut. Zatem czas poświęcony na dojazd do szkół odległych o 22 kilometry od miejsca zamieszkania, na zajęcia szkolne i przygotowanie do nich zajmował wymienionemu minimum 9-10 godzin dziennie.

Odnosząc się powyższego organ stwierdził, iż nauka w szkole ponadpodstawowej i wyższej oraz związane z nią obowiązki wymagane od uczniów i studentów, tj. lektury, lekcje, przygotowanie do zajęć szkolnych, egzaminy, kolokwia, jak wskazuje doświadczenie życiowe, wykluczają stałą pracę w gospodarstwie rolnym. Oprócz bowiem czasu potrzebnego na naukę, wymieniony potrzebował także czasu na odpoczynek, nie sposób uznać zatem, że mając tyle obowiązków tak młody człowiek mógłby jeszcze świadczyć pracę o charakterze stałym.

Organ zaznaczył jednocześnie, iż nie oznacza to, że wymieniony nie pomagał rodzicom w prowadzeniu gospodarstwa. Pomoc ta jednak nie mogła mieć charakteru stałego z uwagi na inne absorbujące zajęcie w tym czasie jakim była nauka w szkole ponadpodstawowej i wyższej. Uznać zatem należy, że nie była to stała praca, a jedynie wymieniony wykonywał prace zwyczajowo wymagane od członków rodziny rolnika, w tym od dzieci.

Pojęcie domownika w rozumieniu art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. powiązane jest natomiast ze stałym świadczeniem pracy, a nie dorywczą, choć systematyczną pomocą.

Dodatkowo organ zaznaczył, że [...] M. J. w dokumentacji związanej z przyjęciem do służby w Policji (życiorys z dnia [...] maja 2003 r.), znajdującej się w aktach osobowych, nie zamieścił informacji o swojej pracy w gospodarstwie rolnym, wskazał jedynie, iż w 2002 r. ukończył kurs w Zakładzie Doskonalenia Zawodowego w P., a obecnie pomaga rodzicom w prowadzeniu własnego gospodarstwa rolnego, co świadczyć może o tym, że albo takiej pracy nie wykonywał, albo udzielanej pomocy sam nie traktował jako stałej pracy w tym gospodarstwie. Podobnie w kwestionariuszu osobowym z dnia [...] maja 2003 r. w pkt 11 dotyczącym przebiegu dotychczasowego zatrudnienia widnieje zapis, iż nie pracował. Powyższe świadczyć może o tym, że treść składanych przez wymienionego policjanta oświadczeń modyfikowana jest przez cel, w jakim są składane. Na wykonywanie pracy w gospodarstwie rolnym, w wymiarze mogącym mieć wpływ na konkretne uprawnienia pracownicze wymieniony powołał się dopiero, gdy wystąpił z wnioskiem o zaliczenie przedmiotowego okresu do wysługi lat. Trudno zatem uznać, iż spełnione zostało w tym przypadku kryterium stałej pracy w gospodarstwie rolnym, bowiem stałą pracą nie jest doraźna pomoc w wykonywaniu typowych obowiązków domowych, zwyczajowo wymaganych od dzieci jako członków rodziny rolnika (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2000 roku, sygn. akt II UKN 535/00, OSNP 2001, nr 21, poz. 650).

Podobnie za świadczenie stałej pracy nie można uznać okresu do dnia [...] lutego 2000 r. do dnia [...] marca 2000 r. oraz od dnia [...] marca 2001 r. do dnia [...] listopada 2003 r., bowiem z przedłożonego zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy w P. z dnia [...] lutego 2012 r. wynika, iż wymieniony był zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna od dnia [...] marca 2000 r. do dnia [...] grudnia 2003 r., a od [...] marca 2000 r. do dnia [...] marca 2001 r. pobierał zasiłek, co oznacza, iż spełniał przesłanki do nabycia statusu osoby bezrobotnej zawarte w ustawie z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 ze zm.). Obowiązkiem osoby bezrobotnej jest natomiast pozostawanie w gotowości do podjęcia zatrudnienia. Ponadto od dnia [...] maja 2003 r. wymieniony rozpoczął postępowanie kwalifikacyjne o przyjęcie do służby w Policji, co oznacza, iż nie wiązał swojej przyszłości z pracą w gospodarstwie rolnym.

W odwołaniu od powyższej decyzji M. J. wniósł o jej uchylenie w całości i przyznanie prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu pracy w gospodarstwie rolnym od dnia [...] lipca 1991 r. do dnia [...] lutego 1999 r., od dnia [...] lutego 2000 r. do dnia [...] marca 2000 r. oraz od dnia [...] marca 2001 r. do dnia [...] listopada 2003 r.

W uzasadnieniu odwołania podkreślił, że dojazd do szkoły średniej, a także i Politechniki [...] zajmował mu około 30-40 minut. Odległość z domu do przystanku autobusowego pokonywał w około 5-10 minut. Zajęcia w szkole ponadpodstawowej, jak i w szkole wyższej trwały natomiast codziennie około 5-6 godzin lekcyjnych. Na przygotowanie się do zajęć szkolnych poświęcał jedynie 1 godzinę, a w toku nauki w szkole wyższej 1 godzinę i 20 minut. Do zajęć szkolnych przygotowywał się także podczas dojazdu do szkoły. Zarzucił, że organ I instancji bezpodstawnie w uzasadnieniu decyzji powołał się na wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 24 stycznia 1996 r. sygn. akt III Aur 833/95 dotyczący nabycia prawa do emerytury nauczycielskiej oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2010 r. sygn. akt OSK 1008/10 dotyczący decyzji o pozbawieniu statusu osoby bezrobotnej. Podniósł jednocześnie, iż w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2011 r. sygn. akt II UK 305/10 jednoznacznie wskazano, że o stałości pracy domownika w gospodarstwie rolnym decyduje zachowanie - mimo działalności pozarolniczej - gotowości do świadczenia jej na rzecz gospodarstwa osoby bliskiej w wymiarze czasu stosownym do zakładanego przez rolnika prawidłowego jego funkcjonowania z uzupełnieniem, że wymiar tego czasu powinien sięgać co najmniej połowy pełnego wymiaru czasu pracy. Zdaniem odwołującego, wspomnianej przesłanki nie niweczy fakt zarejestrowania się jako osoby bezrobotnej. Dla zaliczenia okresu pracy w gospodarstwie rolnym po 16 roku życia do procentowego wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat bez znaczenia pozostaje także fakt jednoczesnego uczęszczania do szkoły ponadpodstawowej. Zaznaczył też, że kurs w Zakładzie Doskonalenia Zawodowego w P. trwał około 40 godzin, brak jest więc przesłanek pozwalających na uznanie, iż w okresie posiadania statusu osoby bezrobotnej systematycznie podnosił kwalifikacje zawodowe.

Komendant Główny Policji, w wyniku rozpoznania powyższego odwołania, rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r. wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 K.p.a. utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny Komendanta [...] Policji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, iż policjant co do zasady ma możliwość zmiany wysługi lat w związku z zaliczeniem dotychczas nieudokumentowanych okresów. Z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika natomiast, iż praca policjanta w gospodarstwie rolnym powinna być oceniona z punktu widzenia przepisów, które obowiązywały w całym czasie jej wykonywania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2006 r., sygn. II SA/Wa 983/06).

Istotnym więc zagadnieniem w rozpatrywanej sprawie było ustalenie przez organ administracji publicznej - Komendanta [...] Policji - normatywnej treści pojęcia "domownik w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin", z którym ustawodawca związał możliwość zaliczenia pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do ogólnego stażu pracy.

W tym kontekście organ wskazał, iż zgodnie z art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, za domownika może być uznana osoba, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie oraz stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy.

Odnosząc się do zebranego w sprawie materiału dowodowego Komendant Główny Policji podzielił stanowisko organu I instancji, iż w przypadku M. J. nie może uznać, że spełnione zostało kryterium stałej pracy w gospodarstwie rolnym. Praca w gospodarstwie rolnym rodziców, na którą powoływał się wymieniony była faktycznie pomocą w prowadzeniu gospodarstwa, ale nie stałą pracą świadczoną z pozycji domownika.

Organ odwoławczy podniósł ponownie, że z kwestionariusza osobowego M. J. z dnia [...] maja 2003 r. znajdującego się w aktach osobowych wynika, iż wymieniony nigdzie nie pracował. Brak jest również w dokumencie tym informacji, iż strona kiedykolwiek pracowała w gospodarstwie rolnym rodziców.

Ponadto, w omawianym okresie skarżący był młodocianym, zakwalifikowanie natomiast pomocy, świadczonej przez ucznia szkoły ponadpodstawowej, jako świadczenie pracy w charakterze domownika na stałe, doprowadziłoby do odmiennej kwalifikacji pracy osoby młodocianej, świadczonej w ramach stosunku pracy i młodocianego domownika świadczącego pracę w indywidualnym gospodarstwie rolnym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 2568/11).

Organ zaznaczył też, iż w przypadku funkcjonariuszy Policji do wysługi lat podlegają zaliczeniu okresy innego zatrudnienia, jeżeli było ono wykonywane w pełnym wymiarze czasu pracy wymaganym w danym zawodzie lub na danym stanowisku, a więc i z tych przyczyn nie ma żadnych racjonalnych przesłanek do liberalnego traktowania byłych domowników rolnika i przyjmowania, że nawet drobne i okazjonalne prace w gospodarstwie, wykonywane przez nich w czasie przerw między innymi, licznymi zajęciami, należy uznawać za stałą pracę w gospodarstwie rolnym w omawianym znaczeniu.

Uznanie przez Komendanta [...] Policji przedłożonych przez stronę dokumentów oraz zeznań świadków za niewystarczające do zaliczenia okresu od dnia [...] lipca 1991 r. do dnia [...] lutego 1999 r., od dnia [...] lutego 2000 r. do dnia [...] marca 2000 r. oraz od dnia[...] marca 2001 r. do dnia [...] listopada 2003 r. do wysługi lat i procentowego wzrostu uposażenia zasadniczego z tego tytułu, organ odwoławczy uznał za w pełni uzasadnione.

W ocenie organu odwoławczego, nie bez znaczenia pozostaje także okoliczność, iż świadkowie, tj. I. L. i B. L. nie są osobami obcymi w stosunku do [...] M. J.. Ponadto, gospodarstwo, które prowadzili świadkowie położone jest w odległości około 2 kilometrów od miejsca położenia gospodarstwa rolnego rodziców wymienionego. Z tych też względów nie mogli oni codziennie obserwować pracy wymienionego na roli, a także potwierdzić czasowego wymiaru tej pracy. Trudno bowiem uznać, iż w drodze do piekarni, kościoła, urzędu, sklepów, czy w oczekiwaniu w kolejce na wizytę u lekarza świadkowie byli w stanie stwierdzić, iż pomoc [...] M. J. rodzicom przy prowadzeniu gospodarstwa rolnego miała charakter stały.

Ponadto organ odwoławczy podniósł, iż [...] M. J. był zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w P. jako osoba bezrobotna od dnia [...] marca 2000 r. do dnia [...] grudnia 2003 r. i pobierał od dnia [...] marca 2000 r. do dnia [...] marca 2001 r. zasiłek. Bezwzględnie obowiązującym warunkiem uprawniającym do posiadania statusu osoby bezrobotnej jest natomiast niepozostawanie w zatrudnieniu. Obowiązkiem osoby bezrobotnej jest bowiem pozostawanie w gotowości do podjęcia zatrudnienia. W kontekście powyższego brak jest podstaw do uznania, iż [...] M. J. posiadając status osoby bezrobotnej jednocześnie pracował w gospodarstwie rolnym rodziców w charakterze domownika we wnioskowanym okresie oraz, że praca ta miała charakter stały.

W konkluzji organ odwoławczy podkreślił, że ocena przedstawionych przez pracownika - policjanta dokumentów należy każdorazowo do pracodawcy - przełożonego właściwego w sprawach osobowych, który stwierdza fakt spełnienia wymogów określonych w ustawie i podejmuje decyzję o zaliczeniu tego okresu do pracowniczego stażu pracy. Pracodawca może więc nie przyznać prawa do danego świadczenia pracowniczego, zwłaszcza gdy sam dysponuje dowodami wskazującymi na odmienny niż podany przez zainteresowanego stan

faktyczny.

Powyższe oznacza, iż Komendant [...] Policji prowadząc postępowanie administracyjne z wniosku [...] M. J. a, po przeprowadzeniu dowodów przedstawionych przez policjanta oraz po dokonaniu analizy dokumentacji zgromadzonej w jego aktach osobowych, był uprawniony do oceny materiałów danej sprawy i na jej podstawie do wydania decyzji, zgodnej lub też sprzecznej z oczekiwaniami strony.

W skardze na powyższy rozkaz personalny skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, M. J. zarzucił organowi naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, skutkujące wydaniem wadliwej decyzji;

2. art. 7, art. 80, art. 107 § 1 i 3 K.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w odmówieniu mocy dowodowej i wiarygodności - a priori, zeznaniom złożonym przez świadków, jedynie z powodu ich pokrewieństwa ze skarżącym, pomimo, iż zeznania te są spójne, logiczne i jednoznacznie wskazują, że skarżący stale wykonywał pracę na terenie gospodarstwa rolnego rodziców;

3. art. 8 i art. 11 K.p.a., poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek zaskarżonej decyzji, która de facto stanowi jedynie powielenie ogólnikowej argumentacji, zawartej w decyzji - rozkazie poprzedzającym jej wydanie, tym samym naruszenia zasady zaufania do władzy publicznej, a dodatkowo wadliwe przyjęcie, że okres posiadania przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej, jako osoby pozostającej w gotowości zatrudnienia, wyklucza możliwość wykonywani stałej pracy w gospodarstwie rolnym rodziców;

4. art. 9 K.p.a., poprzez nieudzielenie informacji i wyjaśnień o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, tak by skarżący nie poniósł szkody z powodu nieznajomości prawa, co skutkowało niezgłoszeniem innych świadków, a niebędących w stosunku pokrewieństwa ze skarżącym, na okoliczność wykonywania przez skarżącego pracy w gospodarstwie rolnym rodziców.

Z uwagi na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej oraz zwolnienie skarżącego z ponoszenia kosztów postępowania.

Ponadto, skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z załączonych dokumentów, na podstawie przepisu art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na okoliczność uznania na podstawie identycznych dowodów w sprawie, prawa siostry skarżącego A. J. do przyznania dodatku do wynagrodzenia zasadniczego w związku z pracą w charakterze domownika w gospodarstwie rolnym.

W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, iż wbrew twierdzeniom organu, czas potrzebny na dojazd do szkoły i wykonanie obowiązków szkolnych, nie uniemożliwiały mu podejmowania stałej pracy w gospodarstwie rolnym. Jego praca w gospodarstwie możliwa była stale w wymiarze co najmniej 4 godzin dziennie, dodatkowo we wszystkie wolne od szkoły dni, oczywiście przy uwzględnieniu, iż w części roku, np. zimie, tych obowiązków w gospodarstwie rolnym było znacznie mniej. Komendant Główny Policji błędnie zatem przyjął, iż podejmowana przez skarżącego nauka w kolejnych szkołach uniemożliwiała mu wykonywanie stałej pracy w gospodarstwie.

Skarżący zarzucił ponadto, iż nie został poinformowany przez organ, że zeznania świadków, nawet z dalszej rodziny, będą z założenia niewiarygodne, pomimo, iż były to osoby stale zamieszkujące w tej samej miejscowości, które praktycznie codziennie miały kontakt ze skarżącym i jego rodziną, a tym samym mogły go stale obserwować. Ponadto nie udzielono mu informacji, iż nie ma ustawowego ograniczenia ilości świadków w przedmiotowej sprawie. Gdyby obie informacje zostały przekazane zgodnie z wymogami procedury administracyjnej, skarżący nie byłby ograniczony do liczby dwóch świadków, a tym bardziej zgłosiłby osoby niespokrewnione.

Skarżący podniósł jednocześnie, iż jego młodsza siostra A. J. urodzona w roku 1977, także wykonywała pracę w gospodarstwie, jako domownik do roku 1996, kiedy to wyprowadziła się do P.. Okres pracy w gospodarstwie rolnym od ukończenia 16 roku życia tj. od 1992 do roku 1996 został jej zaliczony przez Prezesa Sądu Rejonowego [...], jako okres wliczony do wysługi lat, a co za tym idzie uprawniający do przyznania dodatku do wynagrodzenia miesięcznego.

Skarżący zarzucił też, że w zaskarżonej decyzji nie wskazano jakie to dowody miałyby potwierdzić tezę, że jego praca w gospodarstwie rolnym rodziców miała tylko charakter doraźny, incydentalny, a nie stały. Jedynym lakonicznym uzasadnieniem dla tak dowolnej oceny materiału dowodowego było stwierdzenie, iż " głównym zadaniem i celem strony w tym okresie było odbywanie zajęć szkolnych, a nie świadczenie pracy w gospodarstwie rolnym, której z uwagi na szkolne wymagania czasowe nie mogła wykonywać w rozmiarze mającym znaczenie dla funkcjonowania tego gospodarstwa".

Twierdzenie powyższe stoi jednak w jawnej sprzeczności z oświadczeniami skarżącego oraz zeznaniami świadków B. L. i I. L.

Komendant Główny Policji dokonał także wadliwej oceny statusu bezrobotnego, jaki posiadał skarżący w okresie od [...] marca 2000 r. do [...] grudnia 2003 r. uznając, iż obowiązkiem osoby bezrobotnej jest pozostawanie w gotowości do podjęcia zatrudnienia, które rozumiane jest w myśl przywołanego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2010 r. ( I OSK 1008/10), jako "zamiar, chęć i możliwość wykonywania pracy i jednocześnie nie występują żadne przeszkody po stronie tej osoby, aby świadczyć pracę", co zdaniem organu wyklucza jednocześnie wykonywanie pracy w gospodarstwie rolnym. W ocenie skarżącego, taki wniosek jest nieuprawniony i nieoparty w realiach przedmiotowej sprawy. Z definicji bezrobotnego, w myśl ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie wynika bowiem, by zdolność i gotowość do podjęcia zatrudnienia należało utożsamiać z brakiem jakiegokolwiek zajęcia, czy też z brakiem jakiejkolwiek formy organizacji wolnego czasu. Podobnie należy ocenić szkolenia jakie odbył skarżący. W żaden sposób nie kolidowały one bowiem z stałą pracą w gospodarstwie, a jednocześnie z realną możliwością zakończenia tej pracy i podjęcia przez niego zatrudnienia, zgodnie z ewentualnym skierowaniem z urzędu Pracy.

Całkowicie absurdalnym jest także twierdzenie, że skoro skarżący ubiegając się o pracę w Policji nie wskazał na zatrudnienie w gospodarstwie rolnym, to prowadzi do wniosku, iż "pracy w charakterze domownika w gospodarstwie rolnym w ogóle nie wykonywał, a udzielanej pomocy sam nie traktował jako pracy stałej". Z powyższego wynika jedynie fakt, iż nie udzielono skarżącemu informacji o jego prawach wynikających z przepracowanych w gospodarstwie rolnym wielu lat, co zapewne wpływało na ograniczenie ilości zgłaszanych roszczeń o uwzględnienie tychże lat pracy do stażu i podwyższenie wynagrodzenia.

W konkluzji skarżący podniósł, iż w przedmiotowej sprawie nie zostały przedstawione żadne dowody, wskazujące na możliwość ustalenia odmiennego, od przedstawionego przez niego stanu faktycznego.

Komendant Główny Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do zarzutów skargi organ podkreślił, iż wykonał wszelkie czynności mające na celu ustalenie stanu faktycznego w sprawie oraz ocenił każdy z przedstawionych środków dowodowych. Ocena zeznań świadków, zeznań skarżącego oraz treść przedłożonych dokumentów nie pozwoliły jednak organowi na ustalenie faktów korzystnych dla strony. Niespornym bowiem była okoliczność, że w przedmiotowym okresie skarżący uczęszczał do szkoły średniej oddalonej od miejsca zamieszkania. Nie da się więc ukryć, że pobieranie nauki w szkole ponadpodstawowej w znacznym stopniu utrudniało wykonywanie jakichkolwiek obowiązków w domniemanym gospodarstwie rolnym rodziców. Twierdzenia świadków w zakresie obserwacji skarżącego przy pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w ściśle określonym okresie budzą natomiast wątpliwości, gdyż zamieszkiwali oni w znacznej odległości od gospodarstwa rolnego rodziców skarżącego.

Wyjaśnienia skarżącego jako środek dowodowy uzupełniający również uznano za niewiarygodne. Skarżący miał bowiem interes w tym aby zeznawać w określony, korzystny dla siebie sposób. Wywody dotyczące precyzyjnego wyliczenia poszczególnych czynności wykonywanych w gospodarstwie rolnym nie zostały zaś poparte żadnym materiałem dowodowym.

Organ podkreślił jednocześnie, iż uzasadnił swoje stanowisko w sposób rzeczowy i wyczerpujący. Niezadowolenie strony z treści rozstrzygnięcia nie może natomiast wpłynąć na ocenę, czy organ naruszył treść art. 8 K.p.a.

Gdyby zaś nawet uznać, że osoba bezrobotna może wykonywać określone prace w gospodarstwie rolnym, których ekwiwalentem jest zapewnienie stałego utrzymania przez rolnika, to ta okoliczność wyklucza uznanie pracy w gospodarstwie rolnym za stałą. Zgłoszenie się do Urzędu Pracy w celu rejestracji oznacza bowiem, że zarejestrowany zobowiązuje się podjąć każdą pracę, która zostanie mu zaproponowana.

Odnośnie zarzutu naruszenia art. 9 K.p.a. organ zaznaczył natomiast, iż nie ma obowiązku instruować stronę w kierunku działań, które zapewnią jej pozytywne rozstrzygnięcie. Skarżący znał treść ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, a zatem wiedział jakie dowody musi przedstawić.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.

Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami, wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).

Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje, w ocenie Sądu, na uwzględnienie.

Podstawę odmowy zaliczenia skarżącemu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Policji, organy orzekające w sprawie oparły na uznaniu, że skarżący nie wykonywał stałej pracy w podanych we wniosku okresach w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika, w rozumieniu ustawy regulującej materię ubezpieczenia społecznego rolników, a tylko w takim przypadku jego wniosek byłby zasadny. Zatem kluczowe znaczenie dla rozpoznania przedmiotowej sprawy ma dokonanie wykładni przepisów wskazujących na możliwość wliczania okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do wysługi lat funkcjonariusza Policji.

Zgodnie z brzmieniem art. 99 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. nr 287, poz. 1687 ze zm.), prawo do uposażenia powstaje z dniem mianowania policjanta na stanowisko służbowe. Uposażenie policjanta składa się z uposażenia zasadniczego i z dodatków do uposażenia (art. 100). Wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat (art. 101 ust. 1). Zmiana uposażenia następuje z dniem zaistnienia okoliczności uzasadniających tę zmianę (art. 106 ust. 1).

Na podstawie art. 101 ust. 2 ww. ustawy zostało wydane rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. nr 152, poz. 1732 ze zm.), które w § 4 ust. 1 pkt 5 stanowi, że do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się inne (niż wymienione w § 4 ust. 1 pkt 1-4) okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego.

Komendant Główny Policji prawidłowo przyjął, że tymi odrębnymi przepisami są art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. nr 54, poz. 310) oraz obowiązujący w czasie wykonywania przez skarżącego pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców przepis art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. nr 7, poz. 25 ze zm.), jednakże, stosując je w zaistniałym stanie faktycznym niniejszej sprawy, błędnie uznał, że wnioskowane okresy pracy skarżącego w indywidualnym gospodarstwie rolnym jego rodziców nie mogą być mu wliczone do stażu służby, celem ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat.

W myśl art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy albo porozumienia w sprawie zakładowego systemu wynagradzania przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Stosownie do postanowień art. 3 ust. 1 i 3 tej ustawy, na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić, zgodnie z art. 1, okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy. W przypadku natomiast, jeżeli organ gminy nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie.

W świetle powołanego art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r., ilekroć w ustawie jest mowa o domowniku - rozumie się przez to osobę bliską rolnikowi, która: a) ukończyła 16 lat, b) pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie, c) stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy.

Analiza obowiązujących w przedmiotowej materii przepisów prowadzi do wniosku, że aby zaliczyć skarżącemu do wysługi lat, uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego wnioskowane przez niego okresy pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, należało ustalić, czy w podanych okresach wnioskodawca miał ukończone 16 lat, pozostawał z rolnikiem w gospodarstwie domowym lub zamieszkiwał na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie oraz stale pracował w tym gospodarstwie, nie będąc związanym z rolnikiem stosunkiem pracy.

Innych przesłanek, niż wyżej wymienione, skarżący spełniać nie musiał, bowiem nie wymienia ich zarówno przepis art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, jak i przepis art. 6 pkt 2 powołanej ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r., definiujące pojęcie "domownika".

W ocenie Sądu, zarówno Komendant Główny Policji, jak i Komendant [...] Policji, błędnie zinterpretowali art. 6 pkt 2 lit. "c" ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, przyjmując, że sam fakt kształcenia się osoby pozostającej z rolnikiem w gospodarstwie rolnym w szkole ponadpodstawowej, a następnie na studiach, a także fakt bycia zarejestrowanym w charakterze osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, wyklucza wykonywanie pracy o charakterze stałym w tym gospodarstwie, bezzasadnie odmawiając przy tym wiarygodności zeznaniom świadków z tej przyczyny, iż nie są oni osobami obcymi w stosunku do skarżącego.

Wyjaśnienia pojęcia "wykonywania pracy w charakterze stałym w gospodarstwie rolnym" wielokrotnie podejmował się Sąd Najwyższy. W wyroku z dnia 4 października 2006 r. o sygn. akt II UK 42/2006 (publ. OSNP 2007/19-20/292), Sąd Najwyższy wskazał na potrzebę odstąpienia od rozumienia "stałości pracy w gospodarstwie rolnym" jako nieustannego, przez cały czas, ciągłego, wykonywania prac w gospodarstwie. Podkreślił, iż mając na względzie cel i funkcje omawianej ustawy, ustanowienie obowiązku ubezpieczenia społecznego domownika dotyczy osób niebędących posiadaczami gospodarstwa rolnego, a powiązanych z gospodarstwem rolnym tylko szczególnym stosunkiem, cechującym domownika. Nieodzowne jest zatem sięgnięcie do specjalnego znaczenia jego roli w społeczno - gospodarczych stosunkach wiejskich, której specyfikę uwypukla porównanie określenia domownika w art. 6 pkt 2 i definicji rolnika sformułowanej w art. 6 pkt 1 ustawy. Zestawienie tych przepisów pokazuje, że istota działań domownika, który nie prowadzi zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, sprowadza się do pomocy rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa, czyli do wykonywania prac wskazanych mu przez prowadzącego gospodarstwo, leżących w zakresie jego decyzji gospodarczych. Mając to na względzie, należy zaaprobować stanowisko, że wystarczające dla uznania pracy domownika w gospodarstwie rolnym za stałą jest wykonywanie w jej przebiegu wszystkich zabiegów agrotechnicznych związanych z prowadzoną produkcją w rozmiarze dyktowanym potrzebami i terminami tych prac oraz używaniem ułatwiającego te prace sprzętu. Stanowisko to nawiązuje do wyroku z dnia 21 kwietnia 1998 r. o sygn. akt II UKN 3/98 (niepublikowanego), w którym Sąd Najwyższy przyjął, że praca domownika w gospodarstwie rolnym, wykonywana w wymiarze czasu stosownym do prawidłowego jego funkcjonowania, zgodnie z jego strukturą, przy uwzględnieniu jego obszaru oraz ilości pracujących w nim osób, jest pracą stałą. Wartym również powołania jest wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 listopada 1998 r. o sygn. akt II UKN 299/98 (publ. OSNP 1999/24/799, OSNP - wkł. 1999/3/2), przedstawiający pogląd, iż dopuszczalność uwzględnienia pracy w gospodarstwie rolnym w charakterze stałym należy co najmniej oceniać poprzez jej wykonywanie w wymiarze nie niższym niż połowa normalnie wymaganego czasu pracy w rolnictwie. "Wykonywanie niektórych czynności rolniczych w gospodarstwie rolnym, w okresie odbywania nauki w szkole średniej, wymagającej codziennych kilkusetkilometrowych dojazdów do niej, nie podlega uwzględnieniu przy ustalaniu okresów składkowych jako okresów pracy w gospodarstwie rolnym (...)". Zauważyć należy, że SN nie zastrzegł w tym wyroku, iż pobieranie nauki w szkole średniej wyłącza możliwości uznania pracy w gospodarstwie rolnym do stażu pracowniczego, lecz wyłącza takie uznanie tylko pobieranie nauki w miejscowości znacznie oddalonej od gospodarstwa rolnego, uniemożliwiające wykonywanie w nim pracy w wymiarze ponad połowy wymaganego czasu pracy w rolnictwie.

Ponadto kształcenie się skarżącego w szkole ponadpodstawowej, a następnie na studiach w systemie dziennym, a także rejestracja w charakterze bezrobotnego (bez prawa do zasiłku) i pozostawanie z rodzicami we wspólnym gospodarstwie domowym (rolnym) bez pracy zarobkowej wskazuje, iż w istocie jedynym źródłem utrzymania funkcjonariusza w tym czasie były pożytki z pracy na roli.

Podkreślenia wymaga, że w rozumieniu ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, charakter pracy domownika w gospodarstwie rolnym nie może być utożsamiany z charakterem pracy rolnika w takim gospodarstwie. Domownik nie prowadzi bowiem zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, lecz wyłącznie pomaga rolnikowi w prowadzeniu takiej działalności, zatem nie musi on pracować w takim samym wymiarze godzinowym, jak rolnik, i może pozwolić sobie na jednoczesne kształcenie się. Wykonywaniu pracy w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika nie stoi też na przeszkodzie fakt bycia zarejestrowanym w charakterze bezrobotnego. Na takie rozumienie charakteru pracy domownika wskazuje zresztą już sam fakt rozróżnienia przez ustawodawcę w art. 6 pkt 1 i 2 powołanej ustawy definicji "rolnika" i "domownika". Gdyby zamiarem ustawodawcy było jednakowe traktowanie nakładu pracy domownika i rolnika oraz ich wkładu w rozwój gospodarstwa rolnego, to z pewnością nie wprowadzałby takiego rozróżnienia. Nie można zatem przyjąć, że skoro osoba mająca status domownika, realnie pomagając rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, jednocześnie pobiera naukę, czy też jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna, to jej praca w tym gospodarstwie nie ma z tego powodu charakteru stałego.

Powyższe stanowisko znajduje również odzwierciedlenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z dnia 29 lipca 2011 r. o sygn. akt I OSK 321/11 (publ. https://cbois.nsa.gov.pl) NSA stwierdził, że przykładowo nauka w szkole w systemie zaocznym, niepołączona z wykonywaniem dodatkowych zajęć zarobkowych, nie stanowi przeszkody do uznania tego okresu jako pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym. Wskazał też, że obecnie w orzecznictwie bardziej liberalnie podchodzi się do przesłanki "stałej pracy" i przyjmuje się, że nie należy utożsamiać jej z koniecznością nieustannego, przez cały czas wykonywania prac w gospodarstwie rolnym. W związku z tym ocena "stałości pracy w gospodarstwie rolnym" musi być dokonywana na tle okoliczności konkretnej sprawy. Sformułowanie "stała praca", "staż pracy", "uprawnienia pracownicze" wskazują, że przy zaliczaniu do przedmiotowego stażu w rachubę mogą wchodzić tylko okresy wykonywania zajęć o charakterze i systemie przynajmniej zbliżonym do pracowniczego. Stała praca w gospodarstwie nie zawsze musi polegać na codziennym wykonywaniu czynności rolniczych, gdyż - na przykład ze względu na rodzaj produkcji - niekiedy nie będzie to nawet konieczne. Polega ona jednak na pewnej systematyczności i co najmniej na gotowości do wykonywania pracy rolnej, gdy jest to niezbędne rolnikowi prowadzącemu gospodarstwo. Ten element dyspozycyjności domownika potwierdza również wymóg zamieszkania domownika na terenie gospodarstwa lub w jego pobliżu, czyli w takiej odległości, która umożliwia jak najszybsze dotarcie na teren gospodarstwa, jeżeli zajdzie taka potrzeba i świadczenia na rzecz gospodarstwa osoby bliskiej pracy w wymiarze czasu niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa rolnego. Stała praca w gospodarstwie rolnym wymaga również pewnego psychicznego nastawienia polegającego na wiązaniu się na określony czas z gospodarstwem rolnym. Ten aspekt jest bardzo istotny, ponieważ stały charakter pomocy w gospodarstwie rolnym może być pojmowany w sposób o wiele bardziej racjonalny, przy rozumieniu "stałości" jako pozostawania w tym samym miejscu, trwałemu związaniu się z jakimś miejscem lub jakąś osobą, nieuleganiu zmianom (por. wyrok Sądu Najwyższego o sygn. akt II UK 42/06, publ. OSNP 2007/19-20/292). Pojmowana w ten sposób cecha "stałości" świadczy o istotnym znaczeniu nastawienia samego domownika na stałe świadczenie pracy w gospodarstwie rolnym i odpowiadającą temu nastawieniu niezmienną możliwość skorzystania z jego pracy przez rolnika prowadzącego gospodarstwo.

Dokonując wyjaśnienia pojęcia "wykonywania pracy w charakterze stałym", należy również zwrócić uwagę na fakt, że omawiana definicja domownika może być wykorzystywana zarówno dla celów ubezpieczeniowych, jak też uzyskania uprawnień pracowniczych, w tym - jak w niniejszym przypadku - określonych profitów finansowych, poprzez możliwość podwyższenia dodatku za wysługę lat. W pierwszej grupie spraw chodzi o zapewnienie ubezpieczenia społecznego szerszej grupie osób współpracujących z rolnikiem przy prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Z inną natomiast sytuacją mamy do czynienia w drugiej grupie spraw, gdy chodzi o domownika, który ubiega się o zaliczenie okresów pracy w gospodarstwie rolnym do stażu pracowniczego czy stażu służby, co niewątpliwie powinno mieć w takim przypadku wpływ na mniej rygorystyczny sposób odkodowania znaczenia pojęcia "wykonywania przez domownika pracy o charakterze stałym", w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Dodać bowiem warto, że zaliczenie funkcjonariuszowi Policji do stażu służby, przypadającego po dniu 31 grudnia 1982 r. okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika nie wywołuje żadnych konsekwencji w zakresie uprawnień emerytalnych. Tak więc porównanie ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy z regulacją emerytalną, dotyczącą funkcjonariuszy Policji, przynosi efekt w postaci rozróżnienia statusu domownika jako osoby wykonującej pracę w gospodarstwie oraz domownika jako osoby podlegającej ubezpieczeniu społecznemu rolników. Nie ma podstaw, przy braku wyraźnego odesłania w tym zakresie, do utożsamiania obu konstrukcji podmiotowych z zakresu prawa pracy i prawa ubezpieczeń społecznych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 maja 2009 r. o sygn. akt I OSK 730/08 - publ. https://cbois.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu, w świetle powyższych rozważań, jako błędne należy uznać twierdzenie organów Policji, że praca skarżącego w gospodarstwie rolnym rodziców nie miała charakteru stałego, a stanowiła jedynie doraźną pomoc świadczoną tradycyjnie w wykonywaniu typowych obowiązków domowych, zwyczajowo wymaganych od dzieci, jako członków rodziny rolnika.

Szkoła, a następnie uczelnia wyższa, do których uczęszczał skarżący, znajdowały się w miejscowości odległej o 22 km od gospodarstwa rolnego jego rodziców, zatem fakt pobierania w nich nauki przez skarżącego nie mógł wpływać negatywnie na udzielaną rodzicom pomoc przy prowadzeniu gospodarstwa, zważywszy, że świadkowie zgodnie zeznają, że zainteresowany pracę tę wykonywał. Także fakt rejestracji w charakterze bezrobotnego oraz uczęszczanie na kurs doskonalenia zawodowego nie uniemożliwiały skarżącemu pracy w prowadzonym przez rodziców gospodarstwie rolnym. Jak już wspomniano wcześniej, pojęcia "stałej pracy" nie należy utożsamiać z koniecznością ciągłego jej wykonywania i nie zawsze praca ta musi polegać na nieustannym podejmowaniu czynności rolniczych. Zatem sam fakt pobierania przez skarżącego nauki, a następnie posiadanie statusu osoby bezrobotnej, przy jednoczesnym wykonywaniu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, nie może stanowić przeszkody do uznania go za domownika, w rozumieniu ustawowych przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, iż decyzje organów obu instancji w niniejszej sprawie zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. § 4 ust. 1 pkt 5 ww. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, art. 1 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy oraz art. 6 pkt 2 ww. ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, co bez wątpienia miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, dlatego też Sąd wyeliminował je z obrotu prawnego.

Rozpoznając sprawę ponownie organ winien dokonać oceny pracy M. J. w gospodarstwie rolnym rodziców we wskazanych okresach z uwzględnieniem przedstawionej przez Sąd wykładni pojęcia "stałej pracy w gospodarstwie rolnym".

Natomiast, podniesione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, jakkolwiek miały miejsce w rozpoznawanej sprawie, to jednak w ocenie Sądu, nie miały istotnego wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono w oparciu o art. 152 powołanej ustawy. O kosztach postępowania Sąd orzekł, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ww. ustawy, przy czym koszty przejazdu do Sądu wyliczono w oparciu o § 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 25 marca 2002 r. w sprawie warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych, motocykli i motorowerów niebędących własnością pracodawcy (Dz. U. nr 27 poz. 271 z późn. zm.).