Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2457/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-10-30 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 30 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. Sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. Sp. z o.o z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od marca 2012 r. do stycznia 2013 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy -


UZASADNIENIE

We wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPPr, L. Sp. z o.o. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wskazała, że nie jest w stanie ich ponieść. Spółka nie prowadzi obecnie żadnej działalności gospodarczej i nie osiąga dochodów. Skarżąca pozostaje dłużnikiem osoby fizycznej z tytułu umowy pożyczki na kwotę 500.000 zł.

W oświadczeniu o majątku i dochodach spółka wskazała, że jej kapitał zakładowy wynosi [...] zł. Nie posiada środków trwałych. Z uwagi na brak dokumentów – zabezpieczone przez prokuraturę – nie złożono sprawozdania finansowego. Rachunek bankowy skarżącej jest również zabezpieczony.

Z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych spółki wezwano ją do: wyjaśnienia, czy prowadzi w dalszym ciągu działalność gospodarczą, jeśli tak wskazania i udokumentowania wysokości aktualnych miesięcznych przychodów spółki oraz kosztów ich uzyskania (kopia z podatkowej księgi przychodów i rozchodów za ostatnie trzy miesiące, bilans i rachunek zysków i strat za I półrocze 2014 r.), jeżeli skarżąca spółka zaprzestała prowadzenia działalności – udokumentowanie tej okoliczności, nadesłania zeznań podatkowych spółki za 2012 i 2013 r., nadesłanie bilansu, rachunku zysków i strat oraz informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego za 2013 r., nadesłania wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych spółki za ostatnie trzy miesiące, nadesłania innych dokumentów dotyczących aktualnej sytuacji finansowej spółki.

W odpowiedzi wskazano, że w 2014 r. skarżąca nie prowadziła żadnej działalności gospodarczej. Cała dokumentacja spółki została zabezpieczona przez organy prowadzące postepowanie karne. Jedyną sobą upoważnioną do dokonywania czynności prawnych w imieniu spółki jest jej prezes, którego stałym miejscem zamieszkania jest Ukraina. Obecna sytuacja finansowa spółki jest bardzo zła. Nie ma ona możliwości podejmowania jakichkolwiek działań naprawczych. Organy prowadzące postępowanie dokonały zabezpieczenia kwoty, stanowiącej pożyczkę od osoby fizycznej, co skutkuje całkowitym brakiem płynności finansowej spółki.

Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:

Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012, poz. 270 ze zm. – dalej "P.p.s.a.") zasady ponoszenia przez stronę kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego, które są dochodami budżetu państwa (zob. art. 212 § 2 P.p.s.a.). Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osoba prawna, a także inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319).

W rozpoznawanej sprawie spółka nie nadesłała żadnych dokumentów ani tych dotyczących aktualnej sytuacji finansowej spółki, ani dotyczących lat ubiegłych.

W ocenie referendarza sądowego, brak podstawowych informacji o przychodach, majątku i działalności Spółki za lata 2012 – 2014 r. uniemożliwia ocenę jej sytuacji finansowej, z uwzględnieniem rozmiarów prowadzonej działalności gospodarczej i ewentualnej możliwości zabezpieczenia środków na poczet kosztów związanych z prowadzeniem sporów sądowych. W związku z tym, referendarz sądowy nie jest w stanie ocenić, czy spółka jest w stanie partycypować w kosztach wszczętego postępowania sądowoadministracyjnego, a jeśli tak, to w jakim zakresie. Fakt, że aktualnie spółka nie prowadzi działalności gospodarczej (co zresztą też nie zostało wykazane) i nie uzyskuje przychodów nie przesądza bowiem automatycznie o wypełnieniu przesłanek do przyznania prawa pomocy.

Odnosząc się do argumentacji, że brak sprawozdania finansowego i niezłożenie zeznań podatkowych wynikał z braku dokumentacji, zabezpieczonej przez organy ścigania, zauważyć należy, że rzeczywiście, w przypadku zabezpieczenia dokumentacji przez policję, prokuraturę, czy też inne organy – sporządzenie wymaganych wezwaniem sprawozdań finansowych może być utrudnione. Jednak wskazać też należy, że zabezpieczenie dokumentacji księgowej nie jest przeszkodą niemożliwą do usunięcia dla wykonania wezwania w niniejszej sprawie, przy założeniu prowadzenia przez spółkę dokumentacji finansowej zgodnej z wymogami określonymi w stosownych przepisach prawa. Zgodzić się bowiem należy z oceną dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 30 maja 2008 r., sygn. akt I FZ 95/08, w którym wskazano, że brak aktywności skarżącej spółki w zakresie przedłożenia wymaganych sprawozdań finansowych nie może być usprawiedliwiony okolicznością, że sporządzenie niektórych dokumentów było utrudnione ze względu na nierzetelność bądź nieprawdziwość danych przedstawianych za wcześniejsze okresy czy ze względu na zajęcie dokumentacji przez policję. Z treści wskazanego wyżej art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. wynika bowiem jasno, że strona powinna wykazać, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, jeżeli chce uzyskać w tym zakresie prawo pomocy.

Ponadto, żadne okoliczności nie wskazują na to, że spółka faktycznie powzięła wszelkie kroki do sporządzenia wymaganej dokumentacji. Z praktyki sądowej wynika bowiem, że nawet w przypadku zajęcia dokumentów przez organy ścigania, istnieje możliwość uzyskania odpisów z dokumentów.

Podobnie wypowiedział się NSA w postanowieniu z 19 grudnia 2008 r., sygn. akt I FZ 456/08, stając na stanowisku, że ani zajęcie dokumentacji przez Policję, ani nierzetelność bądź nieprawdziwość danych przedstawionych za poprzednie okresy, nie są przeszkodą nie do pokonania w sporządzeniu sprawozdania finansowego na podstawie bilansu otwarcia i bilansu zamknięcia roku podatkowego.

Natomiast, co do odpisów zeznań podatkowych można je bez problemu uzyskać z urzędu skarbowego.

Zdaniem referendarza sądowego, przedłożenie zeznań podatkowych, rachunku zysków i strat, bilansu oraz dodatkowych informacji składających się na sprawozdanie finansowe jest niezbędnym warunkiem analizy wartości posiadanego przez podmiot prowadzący działalność gospodarcza majątku, zasobów finansowych i – co za tym idzie – możliwości uiszczenia wymagalnych w sprawie kosztów sądowych.

Jak wskazał NSA w postanowieniu z 5 września 2006 r., sygn. akt I FZ 336/06 "ocena rzeczywistych możliwości spółki może być dokonana dopiero na podstawie sprawozdania finansowego (...)". Podobnie wypowiedział się NSA w postanowieniu z 21 grudnia 2006 r., sygn. akt I FZ 621/06 podnosząc, że wobec braku sprawozdania finansowego nie jest możliwa ocena, w jakim stopniu okoliczność toczących się przeciwko spółce postępowań egzekucyjnych może wpłynąć na pogorszenie jej możliwości płatniczych, skoro jej rzeczywista kondycja finansowa nie jest znana.

W związku z powyższym zdaniem referendarza sądowego, w rozpoznawanej sprawie brak jest dostatecznych podstaw do przyjęcia, że sytuacja finansowa spółki uzasadnia przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego ocenia taką sytuację jednoznacznie. Jeżeli strona w jakikolwiek sposób uchyla się od złożenia wyjaśnień, oświadczeń lub dokumentów służących ocenie jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, to musi się liczyć z tym, że sąd nie będzie miał podstaw do przyjęcia jej wniosku za uzasadniony (por. np. postanowienie NSA z 23 kwietnia 2009 r., I FZ 71/09, z 23 lipca 2009 r., II FZ 260/09 z 28 lipca 2009 r., I OZ 744/09).

Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.