Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 688/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2014-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Rozgraniczenie nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 262 par. 1 pkt 2, art. 264 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 30, art. 31, art, 33 ust. 1, art. 34 ust. 1-2
journal: Dz.U. 2010 nr 193 poz 1287
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity
article: art. 152
journal: Dz.U. 2014 poz 121
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 października 2014r. sprawy ze skargi H. K. i H. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 maja 2014r. znak: [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

II SA/Ke 688/14

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 30 maja 2014r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu zażalenia H. i H. małżonków K. na postanowienie Wójta Gminy T. z dnia 30 grudnia 2013r. w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 123 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

Postanowieniem z dnia 30 grudnia 2013r. (sprostowanym postanowieniem z dnia 9.01.2014r. znak: [...]), Wójt Gminy T. ustalił koszty postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości położonej w J. Gm. T. oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr 393, stanowiącej współwłasność A. O., D. O., B. T. z nieruchomością sąsiednią oznaczoną w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr 394 stanowiącą własność H. i H. małż. K. na kwotę 4000,00 zł i zobowiązał: A. O., D. O., B. T. do uiszczenia ½ części kosztów, to jest kwoty 2000,00 zł oraz małżonków K. do uiszczenia ½ części kosztów, to jest kwoty 2000,00 zł.

Organ I instancji wskazał, że w dniu 7 października 2013r. wszczął na wniosek A. O., D. O., B. T. postępowanie rozgraniczeniowe dotyczące nieruchomości położonych w J. Gm. T., zaś do wykonania czynności inżynieryjno-technicznych upoważnił geodetę uprawnionego mgr inż. Ł. Ć., legitymującego się uprawnieniami zawodowymi nr 19546. W dniu 30 grudnia 2013r. organ wydał decyzję administracyjną o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego i przekazał sprawę do rozstrzygnięcia Sądowi Rejonowemu w B. i jednocześnie z wydaniem tej decyzji ustalił w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, wskazał i zobowiązał osoby do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia.

Koszty wykonania operatu geodezyjnego określone przez biegłego geodetę wyniosły 4000,00 zł i zostały uiszczone przez Gminę na podstawie wystawionej przez geodetę faktury. W uzasadnieniu podniesiono, że zgodnie z art. 263 § 1 k.p.a. do kosztów postępowania zaliczono koszty wynikające z opracowania dokumentacji przez geodetę uprawnionego.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli małżonkowie K. podnosząc, że wybór geodety nastąpił przed formalnym wszczęciem postępowania rozgraniczeniowego, a koszty tego postępowania w wysokości 4000zł zostały zawyżone. Wskazywali również, że nie udzielono im informacji dotyczącej zamówień publicznych z wyboru geodety, a sami nie byli zainteresowani rozgraniczeniem.

Rozpatrując zasadność wniesionego zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że postępowanie administracyjne o rozgraniczenie zostało wszczęte postanowieniem Wójta Gminy T., na wniosek współwłaścicieli tj. A. O., D. O., B. T. Zapytanie ofertowe wysłano w dniu 11.09.2013r. do 4 uprawnionych geodetów, z czego otrzymano jedną ofertę opiewającą na kwotę 4000zł. W dniu 14.11.2013r. na podstawie upoważnienia zawartego w postanowieniu z dnia 7.10.2013r. uprawniony geodeta Ł. Ć. dokonał czynności ustalenia przebiegu spornej linii granicznej. Organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednolity Dz. U. z 2010r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.) rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Rozgraniczenia nieruchomości dokonuje wójt (burmistrz, prezydent) z urzędu lub na wniosek strony (art. 30 ust. 1 ustawy). Czynności ustalenia przebiegu granic wykonuje geodeta upoważniony przez organ (art. 31 ust. 1 ustawy).

Przepisy prawa geodezyjnego i kartograficznego nie zawierają regulacji odnośnie kosztów postępowania rozgraniczeniowego, w związku z tym do ustalania tych kosztów należy stosować przepisy kodeksu postępowania administracyjnego dział IX art. 262 do 265 dotyczące opłat i kosztów postępowania. Z przepisów tych wynika, że koszty postępowania rozgraniczeniowego, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu obciążają strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w art. 152 kodeksu cywilnego tj. po połowie. W tej ostatniej kwestii wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu 7 sędziów z dnia 11.12.2006r. sygn. akt I OPS 5/06. Sąd uznał, że rozgraniczenie nieruchomości, czyli ustalenie przebiegu granic sąsiadujących nieruchomości wszczęte na wniosek jednej ze stron postępowania leży w interesie również tej strony, która nie kwestionuje ich przebiegu. Pojęcia interesu w poniesieniu kosztów postępowania w rozumieniu art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. nie można ograniczać do wąsko pojmowanych bezpośrednich korzyści w prowadzeniu postępowania wyrażających się w inicjatywie do wszczęcia postępowania, ale pojęcie to dotyczy również interesu prawnego. Interesem prawnym jest niewątpliwie ustalenie prawidłowego przebiegu granicy między nieruchomościami.

Organ odwoławczy kierując się dyspozycją art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. wskazał, że koszty rozgraniczenia obejmują wynagrodzenie geodety, wydatki poniesione na sporządzenie map i innych dokumentów oraz znaków granicznych, a także na przeprowadzenie dowodów w toku postępowania. Do tych kosztów nie można zaliczyć innych kosztów poniesionych przez stronę z jej wyboru.

Kierując się przyjętymi zasadami organ do kosztów postępowania zaliczył tylko koszty wynikające z opracowania dokumentacji przez geodetę uprawnionego.

Odnosząc się do zarzutów odwołujących wyjaśniono, że zatwierdzenie wyboru geodety nastąpiło w dniu 23.09.2013r. i w tym samym dniu o wyborze geodety i kosztach postępowania małżonkowie K. zostali poinformowani pismem. W ocenie Kolegium, w tej sytuacji, skoro wniosek o wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego właścicieli działki 393 został złożony do organu I instancji w dniu 6.09.2013r. to zarzut o wyborze geodety przed złożeniem wniosku jest niezasadny. Jednocześnie podkreślono, że pismem z dnia 5.11.2013r. udzielono informacji o wyborze geodety i poinformowano o możliwości wglądu do dokumentów z wyboru geodety.

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego organ pierwszej instancji prawidłowo kosztami tego postępowania obciążył strony proporcjonalnie.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 maja 2014r. wnieśli H. i H. małżonkowie K. kwestionując prawidłowość dokonanych przez geodetę czynności. Zdaniem skarżących, wyznaczenie geodety przed wydaniem postanowienia przez Urząd Gminy w T., narusza procedurę, zaś jego wybór z jednej oferty z wysoką stawką za wykonanie rozgraniczenia budzi wiele wątpliwości i podejrzeń. Podczas pobytu w Urzędzie w dniu 9.01.2014r. skarżący nie stwierdził by z wyboru geodety sporządzono protokół lub notatkę. Autorzy skargi zarzucili geodecie, że nie dokonał wszystkich czynności w obecności stron na gruncie, a w wyznaczonym dniu ograniczył się tylko do wyznaczenia granicy pomiędzy działkami 393 i 394. Nie potrafił wyznaczyć punktu 07 widniejącego na mapie rozgraniczeniowej działek 394 i 395 znajdującej się w zasobach PODGiK w B. W dniu 14.11.2013r. nie przedstawił żadnych wyliczeń areału działek jak również wykazu zmian gruntowych ani porównania z księgami wieczystymi, nie wykonał szkicu granicznego z podejmowanych czynności, chociaż z dokumentów wynika, że szkic graniczny i opinia dotycząca przebiegu granicy zostały w tym dniu wykonane. Jednocześnie podnoszą, że wykonany szkic graniczny nie odpowiada rzeczywistym położeniom załamań linii granicznej pomiędzy działkami 391 i 393 poprzez skrócenie od strony północnej w kierunku południowym załamania dalszej części granicy, przez co została przesunięta w kierunku wschodnim.

Zaistniałe uchybienia w ocenie skarżących dają podstawę do wystąpienia o uchylenie wydanych postanowień i z tym związanych decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wskazaną w jej uzasadnieniu.

Na rozprawie skarżący złożyli pismo procesowe zawierające takie samo stanowisko w kwestii nieprawidłowej procedury wyłonienia geodety jak również nieprawidłowo ich zdaniem wykonanych przez niego czynności rozgraniczenia. Dodatkowo podnieśli, że w sprawie nie znajduje zastosowania kodeks cywilny, ponieważ o kosztach postepowania przemawia art. 262 § 1 ust. 1 i 2 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.

Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania. Zasady słuszności, czy też celowości nie mogą być brane pod uwagę przy rozstrzyganiu sprawy. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Na Sądzie zatem ciąży obowiązek kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z prawem we wszystkich aspektach, nie tylko tych podniesionych w skardze.

Na wstępie wskazać należy, że rozgraniczenie nieruchomości uregulowane w ustawie z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2010.193.1287), zwanej dalej ustawą, obejmuje co do zasady dwa stadia postępowania: administracyjne i przed sądem powszechnym (art. 29-39). Postępowanie administracyjne jest wszczynane z urzędu lub na wniosek (art. 30). W tym postępowaniu czynności rozgraniczające dotyczące ustalenia przebiegu granic wykonuje geodeta (art. 31). Rozgraniczenie kończy się w postępowaniu administracyjnym, gdy zainteresowani właściciele zawrą ugodę albo, gdy organ prowadzący postępowanie wyda decyzję w sprawie. Jeżeli w razie sporu co do przebiegu granicy nie dojdzie do zawarcia ugody lub nie ma podstaw do wydania decyzji, o której mowa w art. 33 ust. 1, upoważniony geodeta tymczasowo utrwala punkty graniczne według ostatniego stanu spokojnego posiadania, dokumentów i wskazań stron, oznacza je na szkicu granicznym, sporządza opinię i całość dokumentacji przekazuje właściwemu wójtowi (art. 34 ust. 1), który umarza postępowanie administracyjne i przekazuje sprawę z urzędu do rozpoznania sądowi (art. 34 ust. 2).

W sprawie niniejszej doszło do sytuacji, przewidzianej w art. 34 ust. 2 ustawy, gdyż nie doszło do zawarcia ugody co do przebiegu granicy pomiędzy stronami postępowania rozgraniczeniowego, wszczętego na wniosek A. O., D. O. i B. T. i nie było podstaw do wydania decyzji, o której mowa w art. 33 ust. 1 ustawy. W tej sytuacji organ, po wydaniu decyzji z dnia 30 grudnia 2013r. o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia działek nr 393 i 394, położonych w J. oraz o przekazaniu sprawy do Sądu Rejonowego w B., miał obowiązek ustalić koszty postępowania administracyjnego w sprawie rozgraniczenia oraz ustalić osoby zobowiązane do ich poniesienia, a także sposób i termin ich uiszczenia, o czym stanowi art. 264 § 1 k.p.a.

Wbrew twierdzeniom skarżących przy ustalaniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. znajduje zastosowanie zasada przewidziana w art. 152 k.c. o czym jednoznacznie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale Składu Siedmiu Sędziów z dnia 11 grudnia 2006r. sygn. akt sprawy i taką wykładnią przepisów organy administracji są związane. Zgodnie z art. 152 k.c. właściciele nieruchomości ponoszą koszty rozgraniczenia po połowie, co wynika z zasady, że właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. Mający zastosowanie także w postępowaniu administracyjnym przepis art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowi, że stronę obciążają te koszty postępowania rozgraniczeniowego, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Przepis ten ustala zasady rozdziału kosztów postępowania pomiędzy strony a organ administracyjny, co oznacza, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony, a więc w przypadku rozgraniczenia koszty te obciążają strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w powołanym wyżej art. 152 k.c.

Sąd nie podziela wywodów skarżących dotyczących naruszenia procedury wyboru geodety. Przede wszystkim wskazać należy, że przepis art. 30 ust. 3 ustawy określa samą prawną formę wszczęcia postępowania o rozgraniczenie nieruchomości, jednakże wszczęcie tego postępowania następuje z inicjatywy organu (z urzędu) lub na wniosek. Wyznaczenie geodety przed wydaniem postanowienia o rozgraniczenie nieruchomości, ale po wniesieniu wniosku o jego wszczęcie nie stanowi naruszenia skutkującego wadliwością dokonanych przez geodetę czynności w zakresie rozgraniczenia. W rozdziale 6 ustawy brak jest bowiem unormowań regulujących jednoznacznie termin, w jakim organ powinien dokonać wyboru geodety. Bez wątpienia taki wybór powinien nastąpić po złożeniu wniosku o wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości i taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Uprawnienie do wyznaczenia geodety przysługuje organowi, a załączona do akt dokumentacja w postaci: zapytania ofertowego, złożonej oferty, protokołu zamówienia publicznego świadczy o tym, że organ nie naruszył standardów w zakresie transparentności wyboru rzeczoznawcy, a z doświadczenia życiowego wynika, że zaproponowana przez składającego ofertę cena nie była wygórowana i mieściła się w granicach ustalanych za tego typu usługi.

Za niezasadne należy również uznać zarzuty wskazujące na wadliwie wykonanie czynności rozgraniczenia nieruchomości przez geodetę. Kwestia ta podlegała ocenie tut. Sądu, który kontrolował legalność wydanej na podstawie art. 34 ust. 2 ustawy decyzji Wójta Gminy T. z dnia 30 grudnia 2013r. w sprawie o sygn. akt sprawy II SA/Ke 688/14. WSA w Kielcach oddalając skargę małżonków K. na powyższą decyzję wyrokiem z dnia 23 października 2014r. uznał, że to rozstrzygnięcie odpowiada prawu. W oparciu o materiał dowodowy zebrany w postępowaniu rozgraniczeniowym, a w szczególności dokumentację przedstawioną przez uprawnionego geodetę Wójt Gminy T. prawidłowo stwierdził, iż brak jest podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organ dokonał prawidłowej wykładni przepisów art. 262 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. oraz art. 152 k.c. i właściwie je zastosował. Koszty postępowania, na które składało się wynagrodzenie biegłego geodety, poniesione zostały w interesie stron tego postępowania i nie wynikały z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Obowiązkiem ich poniesienia prawidłowo obciążono strony po połowie.

Skoro zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku i jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.