Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 3198/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 134
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 17 grudnia 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy Miasta [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Gd 202/18 w sprawie ze skargi Gminy Miasta [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2018 r., sygn. akt [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania w sprawie zatwierdzenia podziału nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 9 maja 2018 r. (sygn. akt II SA/Gd 202/18), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - orzekając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a.") – oddalił skargę Miasta [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] stwierdzające niedopuszczalność odwołania złożonego przez Miasto [...] na decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...], zatwierdzającą podział nieruchomości położonej w [...] w obrębie [...], a stanowiącej działkę ewidencyjną o numerze [...].

W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, Miasto [...] zarzuciło Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku naruszenie:

I) przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. - poprzez naruszenie przepisu art. 134 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie zaistniały okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające stwierdzenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] niedopuszczalności odwołania wniesionego przez Gminę Miasta [...] od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. [...];

II) prawa materialnego poprzez:

1. błędną wykładnię przepisu art. 97 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 28 k.p.a., polegającą na uznaniu, iż Gminie Miasta [...] nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu o podział nieruchomości, a tym samym Gmina nie ma interesu prawnego w zaskarżaniu decyzji podziałowych,

2) niezastosowanie przepisu art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" w związku z przepisem art. 97 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz przepisem art. 28 k.p.a. - poprzez pominięcie przez Sąd okoliczności, iż podział nieruchomości dokonany na wniosek [...] S.A. ma na celu realizację przepisów dotyczących przekształceń własnościowych, co skutkuje naruszeniem przysługującego Gminie Miasta [...] prawa własności w stosunku do działki nr [...],

3. błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych w związku z przepisem art. 28 k.p.a. - poprzez uznanie przez WSA w Gdańsku, iż pomimo tego, że w świetle powołanego przepisu nowy stan własnościowy mógł powstać w dniu 27 maja 1990 r. z mocy samego prawa, to jednak konieczne jest wydanie przez wojewodę deklaratoryjnej decyzji, która stanowi wyłączny dowód ukształtowania tego stanu prawnego, co w konsekwencji powoduje, iż dopiero gdy taka decyzja zostanie wydana, Gmina Miasta [...] może skutecznie powoływać się na przysługujące jej prawo własności.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżąca Gmina wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania. Ponadto skarżąca oświadczyła, że zrzeka się prawa do rozprawy.

Odpowiedź na skargę kasacyjna nie została wniesiona.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie polegało więc wyłącznie na badaniu zasadności zarzutów kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej.

W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych, określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. to jest na obrazie prawa materialnego oraz na istotnym naruszeniu przepisów proceduralnych.

Jako zarzut kasacyjny procesowy autor skargi kasacyjnej wskazał na istotne naruszenie przez Sąd Wojewódzki art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 134 k.p.a., a co miało polegać na błędnym uznaniu przez ten Sąd, że w przedmiotowej sprawie zaistniały okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające stwierdzenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] niedopuszczalności odwołania wniesionego przez Gminę Miasta [...] od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. Nr [...].

W związku z powyższym wyjaśnić należy, że oba w/w przepisy mają jedynie charakter wynikowy a tym samym, bez powiązania ich z innymi przepisami procesowymi, w realiach rozpoznawanej sprawy, oznaczały jedynie, że organ odwoławczy uznał, iż niedopuszczalne było wniesienie odwołania przez Miasto [...] od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] a Sąd Wojewódzki nie dopatrzył się istotnej wadliwości takiego rozstrzygnięcia i z tego powodu nie uchylił postanowienia Kolegium, wydanego w oparciu o w/w przepis art. 134 k.p.a.

Przechodząc do kwestii materialnoprawnych, wyjaśnić należy, że wspomniana wyżej decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] została wydana na wniosek "[...]" S.A. Jej mocą zatwierdzony został podział nieruchomości ujawnionej w księdze wieczystej nr [...], a składającej się z działki nr [...], położonej w [...] w obrębie [...]. Jak wynikało przy tym z treści w/w księgi, nieruchomość ta stanowiła własność Skarbu Państwa i pozostawała w użytkowaniu wieczystym "[...]" S.A. Zgodnie zaś z treścią art. 97 ust. 1 u.g.n., podziału dokonuje się na wniosek i koszt osoby która ma w tym interes prawny. Niewątpliwie zatem taki interes – w rozumieniu art. 28 k.p.a. – ma zarówno właściciel nieruchomości jak i jej użytkownik wieczysty.

Jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej, skarżąca Gmina stała na stanowisku, że w niniejszym postępowaniu podziałowym przysługiwał jej interes prawny, gdyż nabyła ona - z mocy prawa - własność przedmiotowej nieruchomości na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych ( Dz. U. Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) ponieważ decyzja Wojewody [...] nr [...], stwierdzająca, że przedsiębiorstwo państwowe "[...]" nabyło - z dniem 27 października 2000 r. z mocy prawa - prawo użytkowania wieczystego spornego gruntu, została wydana w oparciu o oświadczenie Dyrektora [...] S.A. z dnia [...] lutego 2009 r. a które było (cyt.): "pozbawione znaczenia faktycznego i prawnego".

W związku z powyższym skład orzekający pragnie zauważyć, że stanowisko Gminy Miasta [...] nie było trafne a tym samym zarzuty, oparte na przepisach art. 28 k.p.a., 97 ust. 1 ustawy u.g.n. i art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]" oraz art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, nie miały żadnej doniosłości prawnej.

W sprawie istotne bowiem było to, że – jak wyżej wspomniano – w księdze wieczystej, prowadzonej dla podlegającej podziałowi nieruchomości, jako jej właściciel wpisany był Skarb Państwa a jako użytkownik wieczysty - [...] SA z siedzibą w [...]. Podkreślić zaś w tym miejscu należy, że wpis do księgi wieczystej - po myśli art. 626(6) kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) - jest orzeczeniem sądu cywilnego, którego treść wiąże wszystkie inne sądy oraz organy. Dodatkowo – na zasadzie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2013 r. poz. 707 ze zm.; dalej: "u.k.w.h.") - domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Z tej przyczyny organ administracyjny nie ma możliwości, aby w toku postępowania, jakie przed nim się toczy, dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych, jakie wynikają z prawomocnych orzeczeń sądowych, w tym z wpisów dokonanych w księdze wieczystej. Jak wyjaśnił to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 kwietnia 1999 r. (sygn. akt IV SA 2338/98, LEX nr 47173), a który to pogląd podziela również skład orzekający w niniejszej sprawie, zasada wyrażona w art. 3 ustawy z 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece wyklucza jakąkolwiek kontrolę w postępowaniu administracyjnym, dotyczącą treści wpisów własności w tychże księgach. Nadmienić wypada, że pogląd ten wprawdzie dotyczył prawa własności, ale nie ulega wątpliwości, że ma on również zastosowanie do innych praw ujawnionych w księdze wieczystej, w tym do prawa użytkowania wieczystego (vide również wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 21 marca 2018 r. sygn. akt I OSK 73/17, 16 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2205/14, LEX nr 2082525, z dnia 27 sierpnia 2015 r. sygn. akt I OSK 199/14 i z dnia 20 maja 2014 r. sygn. akt II OSK 3004/12).

Z tego powodu wprawdzie zbędnie Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przeprowadził wywód prawny, dotyczący wykładni art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych oraz art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe, ale prawidłowo uznał, iż (cyt.): "powoływanie się przez Kolegium na treść uchwały składu 7 sędziów NSA z dnia 19 maja 2003 r., w sprawie o sygn. akt OPS 1/03, jako uzasadniającej brak legitymacji procesowej Gminy Miasta [...] w sprawie podziału nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa było zbędne. Prezydent Miasta [...] orzekał bowiem w sprawie podziału nieruchomości realizując przypisane mu w art. 96 ust. 1 u.g.n. kompetencje w tym zakresie, ale nie reprezentował jednocześnie interesów prawnych Gminy, której jest organem, albowiem w tej sprawie Gmina nie ma żadnego interesu prawnego, a zatem nie jest stroną".

Konkludując, wskazać należy, że dopóki w księdze wieczystej, prowadzonej dla spornej nieruchomości jako właściciel jej figuruje Skarb Państwa a jako użytkownik wieczysty – [...] SA z siedzibą w [...], podnoszenie przez Gminę w postępowaniu podziałowym argumentacji mającej na celu wykazanie, że przysługuje jej prawo własności do opisanej na wstępie nieruchomości, nie jest prawnie skuteczne.

Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że chociaż uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie było w pełni prawidłowe, tym niemniej zaskarżony wyrok odpowiadał prawu, co uzasadniało oddalenie skargi kasacyjnej - na podstawie art. 184 p.p.s.a.