Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 19/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-07-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 29
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art 176
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Zbigniew Czarnik (spr.) Sędzia del. WSA Urszula Wilk po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G S od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 17 stycznia 2017 r. sygn. akt III SA/Lu 768/16 w sprawie ze skargi G S na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [..] grudnia 2015 r. nr [..] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od G S na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 900 (dziewięćset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 11 maja 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (dalej: WSA w Lublinie lub Sąd I instancji) oddalił skargę G S (dalej: skarżący) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: Inspektor) z dnia [..] grudnia 2015 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy.

W dniu 15 września 2015 r. w Siedlcu inspektorzy transportu drogowego zatrzymali do kontroli zespół pojazdów składający się z samochodu wraz z przyczepą marki. Pojazdem wykonywano międzynarodowy transport drogowy rzeczy – dwóch samochodów osobowych. W trakcie kontroli stwierdzono, że kierowca wykonywał transport drogowy rzeczy z Danii do Polski na rzecz skarżącego. W trakcie kontroli okazano m.in.: dowód rejestracyjny pojazdu i przyczepy, faktury dotyczące przewożonych pojazdów, zaświadczenie na międzynarodowe przewozy drogowe na potrzeby własne oraz wypis tego zaświadczenia.

Decyzją z dnia [..] listopada 2015 r. W Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 10.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji oraz wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące. Karę pieniężną wymierzono na podstawie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2013 r. poz. 1414 ze zm.; dalej: u.t.d.).

Inspektor decyzją z dnia [..] grudnia 2015 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przywołał treść art. 4 pkt 4 u.t.d., zawierającego definicję niezarobkowego przewozu drogowego (przewozu na potrzeby własne) i wyjaśnił, że warunki wymienione w tym przepisie muszą być spełnione łącznie, aby można było mówić o wykonywaniu transportu drogowego na potrzeby własne. Organ ustalił, że w dniu kontroli kierowca pojazdu nie był pracownikiem skarżącego. Z tej przyczyny wykonywany przewóz nie miał charakteru przewozu na potrzeby własne. Wykonywanie działalności gospodarczej polegającej na transporcie drogowym rzeczy odbywa się na podstawie zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, którego skarżący w dniu kontroli nie posiadał. Organ stwierdził, że przejazd skontrolowanym zespołem pojazdów nie podlegał wyłączeniom z zakresu stosowania u.t.d. Jedną z kategorii pojazdów lub zespołu pojazdów zwolnioną z obowiązku instalowania tachografu są pojazdy lub zespoły pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 7,5 tony używane do niehandlowego przewozu rzeczy. Masa całkowita kontrolowanego pojazdu nie przekraczała 7,5 tony. Przewóz jednak nie miał charakteru niehandlowego, a zatem nie podlegał temu wyłączeniu.

WSA w Lublinie oddalił skargę na powyższą decyzję. Sąd wskazał, że istota sporu sprowadza się do ustalenia, czy wykonywany przez skarżącego w dniu 15 września 2015 r. przewóz spełniał warunki przewozu na potrzeby własne. Zasadniczym kryterium pozwalającym na zakwalifikowanie danego przewozu drogowego na potrzeby własne jest służebny charakter tego przejazdu wobec zasadniczej działalności prowadzonej przez przedsiębiorcę. W odróżnieniu od transportu drogowego jest to przewóz niezarobkowy, nieodpłatny, tzn. że przedsiębiorca ponosi we własnym zakresie koszty przewozu koniecznego dla wykonywania zarejestrowanej przez niego, innej niż transportowa, działalności podstawowej.

Skarżący wykonuje działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży hurtowej i detalicznej samochodów osobowych i furgonetek, w dniu kontroli przewoził zespołem pojazdów dwa samochody osobowe, będące jego własnością.

Kierowca nie był zatrudniony na umowę o pracę u skarżącego (k. 20 akt adm.). nie został zatem spełniony warunek przewozu na potrzeby własne, o którym stanowi art. 4 pkt 4 lit. a) u.t.d. (pojazd nie był prowadzony przez pracownika przedsiębiorcy). Skoro wykonywany przewóz nie spełnia warunków przewozu na potrzeby własne, to jest to transport drogowy w rozumieniu art. 4 pkt 3 u.t.d. W myśl tego przepisu transport drogowy to krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy; określenie to obejmuje również: a) każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4, b) działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy. Podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga zaś uzyskania zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego (art. 5 ust. 1 u.t.d.).

Sąd I instancji podał, że skarżący nie posiadał zezwolenia na wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego, zatem organ prawidłowo nałożył na skarżącego karę pieniężną na podstawie l.p.1.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.

WSA w Lublinie przypomniał, że w myśl art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 3821/85, urządzenie rejestrujące jest instalowane i użytkowane w tych pojazdach zarejestrowanych w państwie członkowskim, które są wykorzystywane do przewozu drogowego osób lub rzeczy, z wyłączeniem pojazdów, o których mowa art. 3 rozporządzenia nr 561/2006. Rozporządzenie nr 561/2006, stosownie do art. 3 lit. h) tego rozporządzenia, nie ma zastosowania do przewozu drogowego pojazdami lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 7,5 tony używanymi do niehandlowego przewozu rzeczy.

Masa całkowita zespołu pojazdów w niniejszej sprawie nie przekraczała 7,5 tony (5700 kg – k. 29 akt adm.). Pierwsza przesłanka wyłączenia stosowania rozporządzenia nr 561/2006 została zatem spełniona. Nie została spełniona druga przesłanka, ponieważ przewóz w niniejszej sprawie, nie miał charakteru niehandlowego.

Wyłączenie pojazdów, o którym mowa w art. 3 rozporządzenia nr 561/2006, nie miało zastosowania w rozpoznawanej sprawie i w związku z tym przedsiębiorca miał obowiązek wyposażyć pojazd w urządzenie rejestrujące, zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 3821/85.

G S zaskarżył powyższy wyrok skargą kasacyjną wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie "art. 127 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa prawa materialnego, tj. art. 29 k.p.a. poprzez bezzasadne uznanie, iż skarżący jest stroną postępowania, podczas gdy skarżący nigdy nie prowadził działalności gospodarczej w zakresie przewozów międzynarodowych a organ nie wykazał, iż skarżący był właścicielem pojazdu, którym ten transport wykonywano."

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub Sąd II instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej.

Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na rozstrzygnięcie.

Skarga kasacyjna G S oparta została na podstawie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. W ramach tej podstawy skarżący kasacyjnie podniósł naruszenie art. 127 o.p. jako prawa materialnego, czyli art. 29 k.p.a. poprzez bezzasadne przyjęcie przez Sąd I instancji, że organy prawidłowo przyjęły, iż skarżący jest stroną postępowania, na którą mogła być nałożona kara pieniężna za naruszenie przepisów u.t.d. Skarga kasacyjna w ramach tak postawionego zarzutu jest niezasadna, dlatego jej skutkiem nie mogło być uchylenie skarżonego wyroku

NSA wskazuje i podkreśla, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym i profesjonalnym środkiem prawnym. Skuteczność takiego środka zależy od spełnienia przez stronę warunków określonych w art. 176 p.p.s.a. Warunki formalne skargi kasacyjnej mają różny wpływ na jej skuteczność, jednak bez wątpienia Sąd II instancji nie może rozpoznać skargi kasacyjnej, która stawia zarzuty skarżonemu wyrokowi w ramach wadliwie określonej podstawy kasacyjnej, nie formułuje zarzutów lub ich nie uzasadnia. Wskazane wymogi są warunkami bezwzględnymi poprawnie zbudowanej skargi kasacyjnej, dlatego że Sąd II instancji nie może domniemywać podstaw i kierunków weryfikacji zaskarżonego wyroku.

W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna stawia zarzut naruszenia prawa materialnego, a więc art. 127 o.p. i art. 29 k.p.a. w postawie kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Zatem naruszenie prawa materialnego jest podnoszone w podstawie kasacyjnej odnoszącej się do naruszeń przepisów postępowania. Tylko już ten błąd skutkuje koniecznością uznania zarzutu za niezasadny. Sąd II instancji pomija fakt, że do nakładania kar za naruszenie przepisów u.t.d. przepisy o.p. nie mają zastosowania, a art. 29 k.p.a. nie może być traktowany jako przepis materialny. Wprawdzie przepis ten posiada substrat materialny, jakim jest pojęcie strony w postępowaniu, jednak nie jest to prawo materialne. Przepisami materialnymi są te pośród przepisów administracyjnych, które regulują sferę praw i obowiązków, a nie decydują o statusie strony w postępowaniu.

Wskazana wada rozpoznawanej skargi kasacyjnej mogłaby nie mieć decydującego znaczenia przy ocenie trafności zarzutu, ale tylko pod warunkiem, że przy wadliwym zarzucie uzasadnienie tej skargi jednoznacznie wskazywałoby, że strona skarżąca wyrok poprawnie ujmuje stawiany zarzut. W takiej sytuacji Sąd II instancji mógłby przejść nad wadą formalną zarzutu, bo takie działanie, jako możliwe wynika z treści uchwały NSA z 26 października 2009 r., I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, nr 1, poz. 1.

W rozpoznawanej sprawie uzasadnienie skargi kasacyjnej nie wyjaśnia jakich naruszeń dopuścił się Sąd I instancji i jaki jest ich związek z podstawami wynikającymi z art. 174 p.p.s.a. W takim stanie sprawy Sąd II instancji nie ma prawnej możliwości merytorycznego odniesienia się do skarżonego wyroku. Z tych powodów rozpoznawany zarzut należało uznać za niezasadny.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.