Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1415/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184 w zw. z art. 182 § 2a
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska po rozpoznaniu w dniu 29 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 40/21 w sprawie ze sprzeciwu D.S. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 30 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 40/21 oddalił sprzeciw D.S. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków.

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Decyzją z [...] lipca 2018 r., znak: [...], Starosta [...] (dalej "Starosta") umorzył prowadzone z wniosku T.K. postępowanie administracyjne w sprawie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków obrębu [...], gmina [...], dotyczącej wyodrębnienia z działek nr [...] i nr [...] nieruchomości oznaczonej jako parcela gruntowa l. kat. [...], wpisanej w księdze wieczystej [...].

Decyzją z [...] listopada 2018 r. znak: [...], na skutek wniesionego przez T.K. odwołania, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uchylił powyższą decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji stwierdzając, że Starosta nie zgromadził pełnego materiału dowodowego oraz nie wyjaśnił wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.

Następnie decyzją z [...] października 2019 r., znak: [...], Starosta orzekł o aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dla obrębu [...], gmina [...] zgodnie z operatem technicznym nr [...] przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego z [...] sierpnia 2019 r. sporządzonym w ramach prac modernizacyjnych. Z działki nr [...] o powierzchni [...] ha objętej KW [...] wyodrębniono działki nr [...] o powierzchni [...] ha i [...] o powierzchni [...] ha; z działki nr [...] o powierzchni [...] ha objętej [...] wyodrębniono działki nr [...] o powierzchni [...] ha i [...] o powierzchni [...] ha. Działki nr [...] i [...] odpowiadały parceli gruntowej l. kat. [...] o pow. [...] ha objętej [...].

Na skutek odwołań wniesionych przez D.S. i T.K., [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z [...] grudnia 2019 r., znak: [...], uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Organ odwoławczy stanowisko swoje uzasadnił niezrealizowaniem przez organ I instancji zaleceń zawartych w decyzji z [...] listopada 2018 r., gdyż akta sprawy nadal nie zawierały dokumentów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto, z operatu technicznego nr [...], stanowiącego podstawę kwestionowanego rozstrzygnięcia, nie wynikało, że wykonawca dokonał ustalenia przebiegu granic nowych działek ewidencyjnych nr: [...], [...], [...], [...], a organ pierwszej instancji nie ocenił wiarygodności danych ewidencyjnych dotyczących przebiegu granic przedmiotowych działek oraz nie ustalił w sposób jednoznaczny, czy w operacie ewidencyjnym zaistniał błąd i wyodrębnienie działek było konieczne w celu jego wyeliminowania.

Orzekając po raz kolejny, Starosta decyzją z [...] sierpnia 2020 r., znak: [...], orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie aktualizacji informacji zawartych w operacie ewidencji gruntów i budynków dla obrębu [...], gmina [...], w przedmiocie działek nr: [...] i [...], polegającej na wyodrębnieniu z działki nr [...], objętej księgą wieczystą [...] i działki nr [...], objętej księgą wieczystą [...], nieruchomości odpowiadającej parceli gruntowej l. kat. [...], wpisanej w księdze wieczystej [...].

Starosta w uzasadnieniu decyzji wskazał, że po dokonaniu wnikliwej analizy wszelkich dostępnych dokumentów dotyczących zarówno parceli gruntowej l. kat. [...] jak i działek nr [...] i [...] uznał, iż dokumentacja zawarta w operacie technicznym nr [...] pomimo, że została przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego nie może stanowić podstawy do wprowadzenia zmian w operacie ewidencyjnym. Z powyższej analizy zebranych dowodów jednoznacznie wynika, że działka nr [...] była przedmiotem obrotu prawnego w granicach określonych przez mapę ewidencyjną powstałą podczas odnowienia ewidencji gruntów. Działka ta objęta obecnie księgą wieczystą [...] zawiera w swych granicach grunt stanowiący parcelę gruntową l. kat. [...] pochodzący z księgi wieczystej [...]. W zaistniałej sytuacji powstał rodzaj niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. (...) Przyjmując nawet, że jeżeli części działek nr [...] i [...], które mają urządzone księgi wieczyste oraz parcela gruntowa l. kat. [...], która ma również urządzoną księgę wieczystą - stanowią różne nieruchomości (w sensie cywilnoprawnym) pomimo tego, że dotyczą tej samej części powierzchni ziemi - to rozstrzyganie komu przysługuje prawo własności do tej części powierzchni ziemi nie należy do Starosty - organu prowadzącego rejestr publiczny - ewidencję gruntów i budynków. Organ nadmienił, że [...] sierpnia 2010 r. została zawarta przed geodetą – J.P. pomiędzy T.K. – właścicielem działki nr [...] a D.S., B.S. i T.S. – właścicielami działek nr [...], [...], [...], [...] ugoda likwidująca spór co do przebiegu granicy, która to ugoda posiada moc ugody sądowej.

Od powyższej decyzji w ustawowym terminie odwołanie złożył T.K. Do odwołania dołączył kopie: odpisów ksiąg wieczystych KW [...] z [...] sierpnia 2004 r. i [...] z [...] sierpnia 2016 r., mapy sytuacyjnej wraz z protokołem granicznym ze wznowienia znaków granicznych granicy działki nr [...] z działką nr [...] (nr ewid. [...]). Odwołanie uzupełniono pismem z [...] września 2020 r. Odwołujący się zakwestionował i dokonał oceny informacji dotyczących przedmiotowych działek ewidencyjnych i parcel gruntowych objętych postępowaniem, zawartych w operatach technicznych nr: [...] - podział działki nr [...] obręb [...] na działki nr [...], [...], [...] oraz podział parceli l. kat [...] na parcele l. kat. [...], [...], [...], [...] - założenie operatu ewidencji gruntów z częścią kartograficzną w skali 1:2880, [...] - założenie mapy zasadniczej w skali 1:2000 z ustaleniem stanu władania, [...] - odnowa operatu ewidencyjnego z częścią kartograficzną w skali 1:2000, 3801/20/2003 - wznowienie znaków granicznych wyznaczających przebieg granicy działki [...] z działką [...]. Analizie poddano także dokonane wpisy w księgach wieczystych KW [...], KW [...] oraz dokumentację geodezyjną stanowiącą podstawę tych wpisów.

Opisaną na wstępie decyzją, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że materialnoprawną podstawę decyzji objętej odwołaniem stanowiły przepisy Prawa geodezyjnego i kartograficznego, a to przepisy art. 24 ust. 2a pkt 1 i art. 23 ust. 1-4 oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t. jedn., Dz. U. z 2019 r. poz. 393 ze zm. – dalej "rozporządzenie").

Organ odwoławczy wyjaśnił, że podstawową zasadą prowadzenia ewidencji jest zasada aktualności, to jest utrzymania operatu ewidencyjnego w zgodności z aktualnymi dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi, zawarta w § 44 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Aktualizacja operatu następuje przez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych (§ 45 ust. 1 rozporządzenia) w celu ujawnienia nowych danych ewidencyjnych, a także zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi oraz wyeliminowania danych błędnych.

W rozpatrywanym przypadku, aktualizacji operatu ewidencyjnego należało dokonać w drodze decyzji administracyjnej. Zasygnalizowane przez T.K. zarzuty o błędnych informacjach w operacie ewidencyjnym obrębu [...], wymagały zbadania istniejącej w zasobie dokumentacji geodezyjnej oraz w zbiorach dokumentów ksiąg wieczystych. W swoich pismach wskazywał na błędnie wykazaną w odnowionej ewidencji gruntów granicę między działkami nr [...] i [...]. Zadaniem organu było zatem ustalenie, czy w operacie ewidencyjnym nie zaistniał błąd, to jest czy stan ewidencyjny jest zgodny z posiadaną przez ten organ dokumentacją. Gwarantuje to bowiem, zgodnie z przepisem § 44 pkt 2 rozporządzenia, aktualność ewidencji gruntów i budynków, za którą odpowiada Starosta. Wymagało to przeprowadzenia przez organ postępowania administracyjnego w oparciu o art. 24 ust. 2b Prawa geodezyjnego i kartograficznego i przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zdaniem organu, rozważenia wymagało, czy zaistniał błąd w ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] i zaszły podstawy do aktualizacji polegającej na wykazaniu w tej ewidencji nieruchomości ujawnionej w księdze wieczystej [...], oznaczonej jako parcela l. kat. [...].

Organ ustalił, że w latach 80 ubiegłego wieku, dotychczasowy operat ewidencji gruntów nr [...] został zstąpiony odnowioną ewidencją gruntów. Powstała wówczas, na bazie mapy zasadniczej z ustaleniem stanu władania mapa ewidencyjna. W dotychczasowym operacie ewidencyjnym, w prowadzonym odręcznie rejestrze, w jednostce rejestrowej nr [...] jako właściciela parcel gruntowych l. kat. [...] i [...] ujawniono J.B. na podstawie aktu notarialnego Rep. A nr [...], natomiast w jednostce rejestrowej nr [...] jako właściciela parcel gruntowych l. kat [...] i [...] – ujawniono A. i W.K.

Organ wskazał, że przebieg granic działek nr [...] i [...], zobrazowany na mapie zasadniczej (ortofotomapie) według stanu istniejącego na gruncie w 1982 r., został zainteresowanym przedstawiony. Odnośnie do działki nr [...] spotkał się z akceptacją S.B. - męża J.B., a do działki nr [...] – A.K. - czego dowodzą złożone przez nich podpisy. W protokole rozbieżności z ustalenia stanu władania wykazane są: w pozycji [...] - parcele gruntowe l. kat. [...] i [...], które według stanu istniejącego na gruncie odpowiadają działce nr [...]; w pozycji [...] - parcele gruntowe l. kat. [...] i [...], które według stanu istniejącego na gruncie odpowiadają działce nr [...].

Odnowiony operat ewidencji gruntów dla obrębu [...], gmina [...], przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod numerem [...] z [...] maja 1990 r., stał się obowiązujący na mocy Obwieszczenia Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta [...] z [...] kwietnia 1990 r. (Dz. Urz. Nr 13, poz. 138). Jego część kartograficzną stanowi mapa ewidencyjna w skali 1:2000, a część opisową - rejestr gruntów. Działkę nr [...] o powierzchni [...] ha, objętą księgą wieczystą KW [...], będącą na podstawie aktu notarialnego Rep. A nr [...] własnością J.B. wykazano w jednostce rejestrowej nr [...] rejestru gruntów obrębu [...], natomiast działkę nr [...] o powierzchni [...] ha stanowiącą własność A. i W.K. - w jednostce rejestrowej nr [...]. Z operatu technicznego nr [...] wynika, że dokonano podziału działki nr [...] na działki [...] o powierzchni [...] ha i [...] o powierzchni [...] ha (przeznaczone na sprzedaż) i nr [...] (pozostającą przy dotychczasowym właścicielu). Równocześnie podziałowi uległa parcela gruntowa l. kat. [...] o powierzchni [...] ha na parcele gruntowe l. kat. [...] o powierzchni [...] ha, [...] o powierzchni [...] ha i [...] o powierzchni [...] ha. Sporządzono wykaz synchronizacyjny z którego wynika, że: parceli gruntowej l. kat. [...] odpowiada działka nr [...], parceli l. kat. [...] - działka nr [...]. Dokumentacja ta stanowiła podstawę wpisów dokonanych w 1990 r. w księdze wieczystej nr [...]. Najpierw ujawniono w niej podział parceli l. kat. [...], a następnie wykorzystując wykazy synchronizacyjne - działki ewidencyjne nr [...] i [...], po czym działki te w związku z ich sprzedażą odłączono do innych ksiąg wieczystych. W księdze wieczystej KW [...] pozostały parcele gruntowe l. kat. [...] i [...].

Kolejnych wpisów w dziale I ww. księgi wieczystej dokonano na wniosek z [...] czerwca 1995 r. na podstawie mapy z [...] maja 1994 r. L. ks. rob. [...], sporządzonej przez geodetę uprawnionego J.P. Zawiera ona wyrys z mapy ewidencyjnej w skali 1:2000, przedstawiający przebieg granic działki nr [...]; wyrys z mapy katastralnej w skali 1:2880, przedstawiający przebieg granic parcel katastralnych I. kat.: [...], [...], [...]; wypis z rejestru gruntów świadczący, że działka nr [...] pow. [...] ha wykazana jest w jednostce rejestrowej nr [...] obr. [...]; wykaz zmian parcel informujący, że operatem nowej ewidencji nr [...] parcela gruntowa [...] podzieliła się na parcele gruntowe I. kat.: [...] o pow. [...] ha i [...] o pow. [...] ha; wykaz synchronizacyjny stwierdzający, że działka [...] odpowiada parcelom I. kat.: [...] i [...] oraz zawierający informację, że parcela gruntowa I. kat. [...] weszła do działki [...]. Na podstawie tej dokumentacji ujawniono w dziale I księgi wieczystej nr [...] działkę nr [...] o pow. [...] ha, równocześnie pozostawiając w nim parcelę I. kat. [...] o pow. [...] ha. Właścicielem działki nr [...] na podstawie umowy sprzedaży Rep. A [...] z [...] marca 1996 r. stał się T.K., a działkę wpisano do księgi wieczystej KW [...]. Obecnie w księdze wieczystej [...] nadal figuruje nieruchomość o nieobowiązującym od lat oznaczeniu - parcela gruntowa I. kat. [...] o pow. [...] ha, stanowiąca własność J.B.

W ocenie organu odwoławczego kwestionowana w odwołaniu przez skarżącego dokumentacja geodezyjna z [...] maja 1994 r., stanowiąca podstawę wpisu w dziale l księgi wieczystej [...], została wykonana przez geodetę uprawnionego mgra inż. J.P. prawidłowo.

W dziale l księgi wieczystej KW [...] na wniosek z [...] grudnia 1992 r. ujawniono działkę ewidencyjną nr [...] w miejsce parcel gruntowych l. kat. [...]. Dokonano tego na podstawie opracowania geodezyjnego z [...] września 1992 r. l. ks. zam. [...]. Działka ta podlegała obrotowi prawnemu, w wyniku czego zmieniał się jej właściciel. Aktem notarialnym - umową darowizny Rep. A nr [...] z [...] stycznia 1997 r. A.K. przeniosła własność działki nr [...] na rzecz W.P i D.P. Następnie na podstawie umowy sprzedaży (akt notarialny Rep. A nr [...] z [...] sierpnia 2002 r.) właścicielami działki nr [...] stali się T. i B.S. Obecnie działka nr [...] o pow. [...] ha położona w [...] figuruje w księdze wieczystej nr [...] jako własność - na podstawie umowy darowizny Rep. A [...] z [...] listopada 2016 r. – D.S.

Organ podkreślił również fakt, że w operacie ewidencyjnym przebieg granicy działki nr [...] z działką nr [...] wykazano w oparciu o operat techniczny nr [...] z [...] stycznia 2018 r. z rozgraniczenia nieruchomości. Przeprowadzone ono zostało przez geodetę uprawnionego J.P. Przebieg granicy działki nr [...] z działkami [...] ustalony został [...] sierpnia 2010 r. w drodze ugody (posiadającej moc ugody sądowej) zawartej przed geodetą. Postępowanie administracyjne, w związku z zawartą ugodą Burmistrz Miasta i Gminy [...] umorzył decyzją z [...] marca 2018 r. znak: [...]. Starosta [...] zmianą nr [...] w drodze czynności materialno-technicznej dokonał aktualizacji danych opisujących punkty graniczne określające przebieg granic pomiędzy działką nr [...] a działkami nr: [...] na podstawie informacji zawartych w operacie technicznym [...].

Organ podkreślił, że działania polegające na prowadzeniu ewidencji gruntów mają charakter techniczno-deklaratoryjny i w konsekwencji nie mają mocy prawnej pozwalającej na pozbawienie praw rzeczowych do nieruchomości. Zgromadzona w sprawie dokumentacja dowodzi, że w trakcie czynności odnowienia operatu ewidencyjnego dokonanych w latach 80 nastąpiło wchłonięcie parceli l. kat. [...] (lub jej części) obj. KW [...], stanowiącej wówczas własność J.B. do działki ewidencyjnej nr [...] A.K., obj. KW [...]. Natomiast wykaz synchronizacyjny sporządzony dla działki nr [...] wskazuje, że działce odpowiadają tylko parcele l. kat. [...] z KW [...]. Oznacza to, że parcela l. kat. [...] nie została uwzględniona ani w tym wykazie synchronizacyjnym, ani w żadnym innym, w związku z czym nie odłączono jej z księgi wieczystej nr [...], w której figuruje do chwili obecnej. Prowadzi to do wniosku, że aktualnie działania organów ewidencyjnych powinny polegać na doprowadzeniu do zgodności stanu ewidencyjnego ze stanem prawnym wynikającym z zapisów wieczysto-księgowych. Organy ewidencyjne rejestrują bowiem stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Nie mogą natomiast samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień do gruntu lub budynku.

Wydzielenie nieruchomości połączonych w działce ewidencyjnej w trybie ewidencyjnym, możliwe jest wyłącznie w przypadku, gdy działka ewidencyjna narusza przepis § 9 ust. 1 rozporządzenia, co dotyczy działki nr [...]. Zdaniem organu należało rozważyć, czy stan prawny tej działki ujawnionej w księdze wieczystej [...] jako własność D.S. pozwala obecnie na wyodrębnienie z niej w trybie ewidencyjnym gruntu odpowiadającego dawnej parceli gruntowej l. kat. [...], objętej księgą wieczystą [...], stanowiącej własność J.B. Przedmiotowa działka była przedmiotem obrotu cywilno-prawnego. Szczególne znaczenie ma tu umowa sprzedaży zawarta [...] sierpnia 2002 r., na podstawie której T. i B.S. stali się jej właścicielami. Należy pamiętać, że rękojmia wiary ksiąg wieczystych chroni tylko przypadki nabycia nieruchomości w drodze czynności prawnej, czyli głównie poprzez umowę, z wyłączeniem jednakże rozporządzeń nieodpłatnych (np. darowizny). Nie odnosi się natomiast do przypadków nabycia nieruchomości w drodze dziedziczenia (także testamentowego, pomimo iż dochodzi do niego na podstawie czynności prawnej).

Organ podkreślił, że w zakres ochrony rękojmi nie wchodzi dział I-O księgi wieczystej, w którym znajduje się opis nieruchomości. Oznacza to, że oznaczenie nieruchomości w tym jej obszar, nie jest objęte domniemaniem prawdziwości prawa (art. 3 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2019 r., poz. 2204 ze zm.)), ani nie jest chronione rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece), a zatem statuowanymi tą ustawą domniemaniami. Domniemanie dotyczy bowiem prawa, a nie danych faktycznych opisujących nieruchomość. Zwrócić należy uwagę, że zgodnie z art. 21 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego podstawę oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Również według art. 26 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece "Podstawę oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej stanowią dane z ewidencji gruntów i budynków". Z kolei w myśl art. 27 ust. 1 tej ustawy "w razie niezgodności danych katastru nieruchomości z oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej sąd rejonowy dokonuje - na wniosek właściciela nieruchomości lub wieczystego użytkownika - sprostowania oznaczenia nieruchomości na podstawie danych katastru nieruchomości".

W związku z powyższym [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego nie podzielił stanowiska Starosty co do umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie aktualizacji danych w operacie ewidencji gruntów i budynków w obrębie ewidencyjnym [...], w przedmiocie działek nr [...], polegającej na wyodrębnieniu z działki nr [...], objętej księgą wieczystą [...] i działki nr [...], objętej księgą wieczystą [...], nieruchomości odpowiadającej parceli gruntowej l. kat. [...] wpisanej w księdze wieczystej [...]. Mimo, że Starosta zgromadził obszerny materiał dowodowy, również ten który, wskazał organ odwoławczy w wydawanych decyzjach i dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych w sprawie, w konsekwencji nie doprowadziło to do właściwego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, ale do naruszenia przez organ pierwszej instancji przepisów prawa materialnego - art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne w związku z § 9 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. Starosta nieprawidłowo przyjął istotne dla treści rozstrzygnięcia okoliczności, co spowodowało, że widząc błędy w ewidencji gruntów i budynków nie mógł dokonać aktualizacji danych ewidencyjnych w postępowaniu administracyjnym. Uznał bowiem, że w zaistniałej sytuacji powstał rodzaj niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. (...) usunięcie tej niezgodności nie wymaga wydzielenia z działek nr [...] działki odpowiadającej parceli gruntowej l. kat. [...] pochodzącej z [...] lecz wystąpienia do sądu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym na podstawie art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece.

W ocenie organu odwoławczego Starosta winien rozważyć, czy w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności do wyodrębnienia parceli gruntowej l. kat. [...] ujawnionej w księdze wieczystej [...]. Wiązałoby się to z koniecznością sporządzenia dokumentacji geodezyjnej spełniającej wymagania przepisu § 85 ust. 1 rozporządzenia, tzn. przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, określającej dane ewidencyjne, spełniającej wymagania rozporządzenia w zakresie formatu danych i standardów technicznych tych danych oraz zawierającej wykaz zmian danych ewidencyjnych, o którym mowa w § 46 ust. 3. Dane dotyczące przebiegu granic działki ewidencyjnej odpowiadającej parceli l. kat. [...] wykonawca takiej pracy geodezyjnej winien pozyskać stosując przepisy § 37- § 39 rozporządzenia.

Zdaniem Wojewódzkiego Inspektora, organ I instancji naruszając ww. przepisy równocześnie nie zastosował się do postanowień art. 6, 7 i 8 K.p.a. Zgodnie z art. 6 organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Z kolei zgodnie z art. 7 K.p.a. jednym z najważniejszych zadań organów prowadzących postępowanie administracyjne jest stanie na straży praworządności i podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Stosownie zaś do art. 8 K.p.a. organ zobowiązany jest tak prowadzić postępowanie, by pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa.

Od powyższej decyzji sprzeciw wniósł D.S., zarzucając rozstrzygnięciu organu odwoławczego naruszenie przepisów art. 138 § 2 K.p.a.

W uzasadnieniu podniósł, że błędne jest stanowisko organu odwoławczego bowiem brak jest istnienia błędu w ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] dla spornych działek. Przebieg granicy działki [...] z działką [...] został wykazany w sposób prawidłowy w oparciu o operat techniczny z [...] stycznia 2018 r., a także ustalony w drodze ugody zawartej przed uprawnionym geodetą pomiędzy właścicielami ww. działek. Sprzeciwiający się wskazał ponadto, że istotnym w sprawie jest, iż w wykazie synchronizacyjnym z [...] maja 1994 r. dla działki nr [...] stanowiącym podstawę zmian oznaczenia w dziale I KW nr [...] istnieje uwaga, że pgr. [...] weszła w skład działki nr [...]. Natomiast na podstawie umowy sprzedaży z [...] marca 199 r. T.K. nabył działkę nr [...], a tym samym istnieje domniemanie, że posiadał on wiedzę o tym, że działka [...] weszła w skład działki nr [...].

Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił sprzeciw.

W motywach rozstrzygnięcia Sąd uznał za nieprawidłowe stanowisko organu I instancji w zakresie dostrzeżonych przez ten organ błędów w ewidencji gruntów i budynków i w konsekwencji niemożności dokonania aktualizacji danych w niej zawartych w postępowaniu administracyjnym. W ocenie Sądu, ewidencja gruntów i budynków jest jednolitym zbiorem informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach (...). Pełniąc funkcje informacyjno-techniczne nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów ani nie nadaje tych praw. Ewidencja zatem rejestruje jedynie stanu prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Dlatego też, dokonanie aktualizacji nie może stanowić podstawy dochodzenia ani udowadniania przez dany podmiot jego praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością. Sąd wskazał, że w orzecznictwie wskazuje się, że ujawnione w ewidencji gruntów dane podmiotowe nie korzystają z domniemania zgodności z rzeczywistym stanem prawnym, choć oczywiście przy prawidłowo prowadzonej ewidencji powinny być zgodne ze stanem ujawnionym w księdze wieczystej, a postępowania administracyjne przewidziane w przepisach Prawa geodezyjnego i kartograficznego nie mają na celu regulacji stanów prawnych nieruchomości.

Dlatego też, zdaniem Sądu, ewidencja powinna odzwierciedlać stan prawny wynikający ze stanu wieczystoksięgowego. Sąd wskazał, że w sprawie niniejszej, uznać za trafne należy stanowisko organu II instancji, że rzeczywiste dane z ewidencji gruntów i budynków nie są zgodne z danymi wynikającymi z ksiąg wieczystych, bowiem KW nr [...] składa się z działek stanowiących przedmiot własności różnych podmiotów. W ocenie Sądu, usunięcia tej niezgodności należy dokonać w postępowaniu aktualizacyjnym a nie w drodze powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym na podstawie art. 10 ustawy o księgach wieczystych.

Sąd wskazał ponadto, że stanowisko organu I instancji pomija skutki wynikające z art. 26 ustawy o księgach wieczystych, bowiem zgodnie z tym przepisem podstawą oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystych są dane z katastru nieruchomości, tj. dane z ewidencji gruntów i budynków. Stosowanie natomiast do § 28 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbioru dokumentów (Dz. U. Nr 102, poz. 1122 ze zm.), dane dotyczące nieruchomości gruntowych i budynkowych wpisuje się w księdze wieczystej na podstawie wyrysu z mapy ewidencyjnej oraz wypisu z rejestru gruntów lub innego dokumentu sporządzonego na podstawie przepisów o ewidencji gruntów i budynków, chyba że odrębne przepisy stanowią inaczej. Identyczną regulację zawierają postanowienia § 15 i 16 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 20 sierpnia 2003 r. w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie informatycznym (Dz. U. Nr 162, poz. 1575). Zgodnie z art. 46 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. K. c. nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności. Art. 1 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece stanowi, że księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości.

Dlatego też, zdaniem Sądu I instancji, za trafne należało uznać stanowisko organu odwoławczego, że najpierw organ I instancji winien sporządzić stosowną dokumentację geodezyjną, spełniającą wymagania przepisu § 85 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków tzn. przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, określającej dane ewidencyjne, spełniającej wymagania rozporządzenia w zakresie formatu danych i standardów technicznych tych danych oraz zawierającej wykaz zmian danych ewidencyjnych, o którym mowa w § 46 ust. 3. Dane dotyczące przebiegu granic działki ewidencyjnej odpowiadającej parceli l. kat. [...] wykonawca takiej pracy geodezyjnej winien pozyskać stosując przepisy § 37- § 39 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. W konsekwencji da to podstawy do ustalenia jaka część dawnej parceli gruntowej l. kat. [...] zawiera się w działce nr [...] będącej obecnie własnością skarżącego, co pozwoli na jej wyodrębnienie. Działka nr 1777 nie spełnia bowiem wymogów § 9 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Przeprowadzenie tzw. "rozdzielenia" (wyodrębnienia) zawartych w jednej działce, nieruchomości będących przedmiotem odrębnej własności, należy co do zasady zaakceptować jako formę aktualizacji ewidencji gruntów i budynków.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł D.S. reprezentowany przez pełnomocnika. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a.:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 P.p.s.a, poprzez błędną ocenę stanu faktycznego i przyjęcie, że w ewidencji gruntów i budynków obrębu [...], dla dz. [...] istnieje błąd i z tego powodu konieczna jest aktualizacja ewidencji dla ww. działek, podczas gdy z postępowania przeprowadzonego przez organ I instancji wynika, iż błąd w ewidencji nie zachodzi, a w związku z tym, że nie istnieje konieczność dokonywania aktualizacji ewidencji;

2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 P.p.s.a, poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na nieuwzględnieniu przed Sąd sprzeciwu w całości i w konsekwencji oddaleniu sprzeciwu, mimo że z okoliczności sprawy wynika, iż sprzeciw powinien zostać uwzględniony;

3. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151a § 1 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu, że decyzja organu II instancji jest prawidłowa, podczas gdy decyzja organu II instancji była wadliwa i należało ją uchylić;

4. naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków poprzez jego błędną wykładnię, tj. poprzez błędne przyjęcie przez Sąd, że działka nr [...], położona w [...], gmina [...], powiat myślenicki, nie spełnia wymogu określonego w § 9 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, podczas gdy dz. ew. nr [...] spełnia wszystkie przesłanki definicji działki wskazanej w ww. przepisie.

Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie;

2. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu podniesiono, że rację należy przyznać organowi I instancji, iż brak jest błędu w ewidencji gruntów i budynków, a tym samym nie ma konieczności dokonywania jej aktualizacji polegającej na wykazaniu w ewidencji nieruchomości oznaczonej jako parcela I. kat. [...]. Zdaniem skarżącego kasacyjnie, Starosta prawidłowo umorzył postępowanie w sprawie bowiem przebieg granicy działki nr [...] został ustalony [...] sierpnia 2010 r. w drodze ugody zawartej przed geodetą uprawnionym, zaś właściciele powyższych działek zgodnie oświadczyli i ustalili, że granice uznają za obowiązujące i nie zgłaszają zastrzeżeń co do ich przebiegu. Tym samym, w ocenie skarżącego kasacyjnie działka nr [...] spełnia wszystkie przesłanki definicji działki wskazane w 9 ust. 1 rozporządzenia.

Do tut. Sądu wpłynął wniosek D.S. z [...] sierpnia 2021 r. o zawieszenie postępowania z uwagi na wszczęcie postępowania cywilnego. Z uzasadnienia wniosku wynika, że D.S. wystąpił do Sądu Rejonowego w [...] z powództwem przeciwko J.B. o uzgodnienie stanu prawnego ujawnionego w KW nr [...] z rzeczywistym stanem prawnym i wpisanie D.S. w dziale II ww. KW jako jedynego właściciela działki nr pgr. [...].

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu I instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.

Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna nie podlega uwzględnieniu, albowiem zawarte w niej zarzuty nie są skuteczne.

Podkreślenia wymaga, że zaskarżony wyrok został wydany w wyniku rozpoznania przez Sąd I instancji sprzeciwu od decyzji kasacyjnej organu odwoławczego, wydanej na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. Przepis ten stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

W myśl natomiast art. 64e P.p.s.a. sąd administracyjny rozpoznając sprzeciw od decyzji ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Ocena sądu I instancji sprowadza się zatem wyłącznie do skontrolowania kwestii zasadności wydania przez organ odwoławczy decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Kontrola ta nie może natomiast obejmować sformułowania końcowej oceny materialnoprawnej związanej z istotą sprawy, gdyż formułowanie wniosków w tym zakresie byłoby przedwczesne i niedopuszczalne. Sąd I instancji kontrolując taką decyzję nie powinien wyrażać oceny prawnej w zakresie szerszym niż odnoszącym się do przesłanek określonych w art. 138 § 2 K.p.a. W wyniku rozstrzygnięcia o charakterze kasatoryjnym sprawa wraca do organu I instancji w celu dokonania niezbędnych ustaleń, których dokonanie jest istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, a które wykraczały poza zakres postępowania, jakie mógł przeprowadzić organ odwoławczy na podstawie art. 136 K.p.a.

Odnosząc się do podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. przez błędną ocenę stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że w ewidencji gruntów i budynków obrębu [...], dla dz. [...] istnieje błąd i z tego powodu konieczna jest aktualizacja ewidencji dla ww. działek, podczas gdy z postępowania przeprowadzonego przez organ I instancji wynika, iż błąd w ewidencji nie zachodzi, a w związku z tym, że nie ma potrzeby dokonywania aktualizacji ewidencji stwierdzić należy, że zarzut ten nie jest zasadny.

Wskazać należy, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (zob. uchwałę NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09; wyrok NSA z 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 568/08). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Za pomocą zarzutu naruszenia powyższego przepisu prawa nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w sprzeciwie, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, dlatego też uznać należy, że Sąd I instancji rozpoznał sprawę zgodnie z jego kontrolnymi kompetencjami. Zwrócić należy uwagę, że podnoszone w ramach podstawy kasacyjnej wskazanej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. przez Sąd I instancji tylko wówczas może zostać uwzględnione przez Naczelny Sąd Administracyjny, jeśli zawarta w uzasadnieniu relacja jest niepełna, niejasna, niespójna lub zawierająca innego rodzaju wadę, która nie pozwala na dokonanie kontroli kasacyjnej (zob. wyroki NSA z 13 stycznia 2012 r., sygn. akt I FSK 1696/11; z 16 sierpnia 2012 r., sygn. akt II GSK 285/12; z 19 grudnia 2013 r., sygn. akt II GSK 2321/13).

Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, Sąd I instancji wyjaśnił, przyczyny podjętego rozstrzygnięcia i ocenił zgodność z prawem zaskarżonej sprzeciwem decyzji. Sąd I instancji wyjaśnił w sposób jasny i wyczerpujący, dlaczego zaskarżona decyzja, w ocenie Sądu nie narusza prawa, a w konsekwencji - dlaczego sprzeciw jako nieuzasadniony podlegał oddaleniu.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 151 P.p.s.a. i art. 151a § 1 P.p.s.a. wskazać należy, że również i one nie mogły odnieść zamierzonego skutku.

Podnieść należy, że ww. przepisy mają charakter jedynie wynikowy i nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Art. 151 P.p.s.a. stanowi, że w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części, natomiast zgodnie z art. 151a § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając sprzeciw od decyzji, uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 K.p.a. Należy zatem zauważyć, że art. 151 P.p.s.a., reguluje jedynie sposób rozstrzygnięcia sprawy, bowiem błąd w postaci uwzględnienia lub oddalenia skargi przez Sąd I instancji jest następstwem uchybienia innym przepisom procedury sądowoadministracyjnej, stosowanym w fazie wcześniejszej niż etap orzekania, tj. w fazie kontroli zaskarżonego aktu. Podstawą skargi kasacyjnej wymienioną w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. mogą być jedynie przepisy regulujące proces dochodzenia do rozstrzygnięcia, a nie przepis określający samo rozstrzygnięcie (zob. H. Knysiak–Molczyk Skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Warszawa 2009, s. 240 i powołane tam orzecznictwo).

Taka sama sytuacja ma się w odniesieniu do zarzucanego naruszenia art. 151a § 1 P.p.s.a. Przepis ten ma również charakter wynikowy i jest przepisem regulującym treść rozstrzygnięcia sądu w przypadku stwierdzenia braku podstaw do uwzględnienia sprzeciwu. Jego naruszenie może mieć zatem miejsce, jeżeli sąd oddali sprzeciw mimo wykazanych podstaw do jego uwzględnienia. Naruszenie tego przepisu prawa jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom i nie może stanowić samoistnej podstawy skargi kasacyjnej.

Za niezasadny należało uznać ostatni z zarzutów wskazanych w petitum skargi kasacyjnej, tj. naruszenie § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. 2001 r., Nr 38, poz. 454). Zarzucając naruszenie powołanego przepisu, autor skargi kasacyjnej wskazał na błędną jego zdaniem ocenę Sądu I instancji, że działka nr [...], położona w [...], gmina [...], nie spełnia wymogu § 9 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

Przytaczając stan faktyczny sprawy, wskazać należy, że działka nr [...] powstała z działek nr [...], następnie została podzielona na działki nr [...]. Natomiast działki nr [...] utworzyły działkę nr [...], która to działka została podzielona na działki nr [...], które zostały sprzedane oraz na działkę nr [...]. Z działki nr [...] wyodrębniono działki nr [...] (późniejsza [...]) i [...] (późniejsza [...]) (sprzedaż), które sprzedano oraz działkę nr [...]. Działka nr [...] została podzielona na działki [...]. Zgodnie z mapą z [...] maja 1994 r. L. ks. rob. [...], sporządzoną przez uprawnionego geodetę J.P. oraz wykazem synchronizacyjnym stwierdzono, że działka [...] odpowiada parcelom I. kat.: [...] oraz, że parcela gruntowa I. kat[...] została wchłonięta do działki nr [...]. Natomiast z aktualnego wykazu synchronizacyjnego sporządzonego dla działki nr [...] wynika, że działce tej odpowiadają jedynie parcele l. kat. [...], KW [...]. Tym samym wskazać należy, że parcela l. kat. [...] nie została uwzględniona ani w tym wykazie synchronizacyjnym, ani w żadnym innym, a to doprowadziło organ II instancji, co potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny do wniosku, iż nie odłączono jej z księgi wieczystej nr [...], w której figuruje do chwili obecnej jako własność J.B. Nadmienić należy, że jak wynika z akt sprawy, działka nr [...] podlegała obrotowi prawnemu, w wyniku czego zmieniał się jej właściciel. Aktem notarialnym - umową darowizny z [...] stycznia 1997 r. A.K. przeniosła własność działki nr [...] na rzecz W.P. i D.P. Następnie na podstawie umowy sprzedaży z [...] sierpnia 2002 r. właścicielami działki stali się T. i B.S. Obecnie przedmiotowa działka figuruje w księdze wieczystej nr [...] jako własność D.S.

Biorąc powyższe pod uwagę, wskazać należy, że dane ewidencji gruntów i budynków nie są zgodne z danymi wynikającymi z ksiąg wieczystych. Nieruchomość objęta księgą wieczystą KW nr [...] składa się z działek stanowiących przedmiot własności różnych podmiotów.

Tym samym, rację należy przyznać Sądowi I instancji, że działka nr [...] nie spełnia wymogu § 9 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie bowiem z ww. przepisem działkę ewidencyjną stanowi ciągły obszar gruntu, położony w granicach jednego obrębu, jednorodny pod względem prawnym, wydzielony z otoczenia za pomocą linii granicznych. Przy czym obszar jednorodny pod względem prawnym to obszar gruntów stanowiący przedmiot prawa własności tej samej osoby, ewentualnie współwłasności tych samych osób. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że jednorodność pod względem prawnym oznacza przynależność do tego samego właściciela. Utrata jednorodności prowadzi do konieczności aktualizacji ewidencji przez wydzielenie z niej działek ewidencyjnych, odpowiadających nowemu stanowi prawnemu z punktu widzenia kryterium jednorodności prawnej (zob. wyrok NSA z 18 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 351/19, 8 września 2015 r., sygn. akt I OSK 2404/14, 7 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 1631/11, CBOIS).

W konsekwencji zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu, że usunięcia powyższej niezgodności należy dokonać w postępowaniu aktualizacyjnym, a podstawę takich zmian może stanowić jedynie operat techniczny, określający dane ewidencyjne, przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego i który spełnia wymagania rozporządzenia w zakresie formatu danych i standardów technicznych tych danych oraz zawiera wykaz zmian danych ewidencyjnych (§ 36 i § 85 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków).

Za trafne należy uznać stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie odnoszące się do kwestii niemożliwości usunięcia powyższej niezgodności na podstawie art. 10 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, Księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości. Natomiast art. 3 powołanej ustawy wyraża zasadę jawności materialnej, która polega na tym, że księga wieczysta ujawnia stan prawny nieruchomości, dla której jest prowadzona. Konsekwencjami tej zasady są dwa domniemania: po pierwsze - domniemanie wiarygodności ksiąg wieczystych, polegające na tym, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, i po drugie - domniemanie nieistnienia praw wykreślonych z księgi wieczystej. Domniemania z art. 3 obejmują tylko prawa i roszczenia wpisane w działach II-IV księgi wieczystej, a nie dane faktyczne wpisane w dziale I-O. Stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej jest wyłącznie treść wpisów obejmujących prawa. Tymczasem oznaczenie nieruchomości odzwierciedla jedynie treść dokumentów w tym względzie, przede wszystkim z zakresu ewidencji gruntów, nie tworzy natomiast stanu prawnego nieruchomości. Jak stanowi bowiem art. 26 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, podstawą oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej są dane katastru nieruchomości. Zasada ta wynika również z art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, zgodnie z którą podstawą oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych są dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Wskazać należy, że uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym - art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece - jest jedynym sposobem obalenia domniemania wynikającego z art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Nie ulega wątpliwości, że sprawa o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym jest sprawą o prawo własności, a wyrok uwzględniający powództwo w takiej sprawie ma charakter wyroku zapadłego w sprawie "o własność" w znaczeniu użytym przez ustawodawcę w art. 23 ust. 1 pkt 1 lit. a Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Powództwo o usunięcie niezgodności między stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym jest środkiem prawnym dla rozstrzygnięcia sporu o to, której ze stron przysługuje prawo własności nieruchomości objętej księgą wieczystą. Kryterium niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym jest zawsze obecny stan prawny. Natomiast wpis do księgi wieczystej nie ma w tym przypadku charakteru konstytutywnego (zob. S. Rudnicki, Ustawa o księgach wieczystych i hipotece. Komentarz, Wyd. 6, LexisNexis, Warszawa 2010, komentarz do art. 31).

Dlatego też na aprobatę zasługuje stanowisko Sądu I instancji, że w pierwszej kolejności winna być sporządzona stosowna dokumentacja geodezyjna spełniająca wymagania przepisu § 85 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków tzn. przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, określająca dane ewidencyjne, spełniająca wymagania rozporządzenia w zakresie formatu danych i standardów technicznych tych danych oraz zawierająca wykaz zmian danych ewidencyjnych, o którym mowa w § 46 ust. 3. Dane dotyczące przebiegu granic działki ewidencyjnej odpowiadającej parceli I. kat. 90/7 wykonawca takiej pracy geodezyjnej winien pozyskać stosując przepisy § 37-39 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. W konsekwencji da to podstawy do ustalenia jaka część dawnej parceli gruntowej I. kat. 90/7 zawiera się w działce nr 1777 będącej obecnie własnością skarżącego kasacyjnie, co pozwoli na jej wyodrębnienie. Przeprowadzenie bowiem wyodrębnienia zawartych w jednej działce nieruchomości będących przedmiotem odrębnej własności, należy co do zasady zaakceptować jako formę aktualizacji ewidencji gruntów i budynków, skoro § 9 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków.

Powyższe wywody stanowią również uzasadnienie odmowy uwzględnienia wniosku D.S. z [...] sierpnia 2021 r. o zawieszenie postępowania z uwagi na wszczęcie postępowania cywilnego.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że zarzuty skargi kasacyjnej nie mają usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu.

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2a P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.