Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 1530/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 33  1 pkt 1 - 10
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Stefan Babiarz, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia WSA (del.) Sylwester Golec (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 21 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J.L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 14 lutego 2018 r. sygn. akt I SA/Ol 49/18 w sprawie ze skargi J.L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 7 listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od J.L. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 14 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Ol 49/18 po rozpoznaniu skargi J.L. (skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 7 listopada 2017 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) dalej powoływanej jako P.p.s.a., oddalił skargę.

Od wyroku sądu pierwszej instancji skarżący reprezentowany przez radcę prawnego wniósł skargę kasacyjną. W skardze kasacyjnej zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucono naruszenie art. 134 § 1 P.p.s.a. przez ograniczenie się sądu do oceny wyłącznie zarzutów zgłoszonych przez skarżącego, bez przeprowadzenia dogłębnej analizy podstaw zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przewidzianych w art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. 2017 poz.1201 ze zm.) dalej powoływanej jako u.p.e.a., skutkujące brakiem dokładnego wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, w szczególności podstaw zgłoszonych zarzutów poza podstawami wskazanymi przez skarżącego.

W skardze kasacyjnej na podstawie art. 15 § 1 pkt 1, art. 135, art. 153, art. 173, art. 174 pkt 2, art. 185 oraz art. 193 P.p.s.a. wniesiono o:

- uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji;

- wyrażenie w ocenie prawnej zawartej w wyroku stanowiska, że w rozpatrywanym stanie faktycznym i prawnym rozpoznając skargę na postanowienie w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym sąd powinien rozpoznać zasadność tych zarzutów w oparciu o całokształt stanu faktycznego sprawy nie ograniczając się do podstaw zgłoszonych przez skarżącego;

- orzeczenie o kosztach postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że sąd pierwszej instancji naruszył art. 134 § 1 P.p.s.a., gdyż nie zbadał, czy w sprawie organ egzekucyjny stosownie do art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. doręczył skarżącemu upomnienie a także nie rozważył podnoszonych przez skarżącego okoliczności wskazanych w art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. świadczących o zastosowaniu zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Sąd pomimo, że dostrzegł podniesienie przez skarżącego zarzutu zastosowania niewspółmiernego środka egzekucyjnego to nie rozważył tego zarzutu.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie, dalej powoływany jako DIAS, złożył odpowiedź na skargę, w której zarzuty skargi kasacyjnej uznał za bezzasadne i wniósł o;

- oddalenie skargi kasacyjnej w całości;

- zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepianych.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego, na podstawie art. 15 zzs⁴ ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniemCOVID-19, innych chorób zakaźnych i wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 z poźn. zm.) sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne w dniu 21 października, w celu rozpoznania skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi kasacyjnej uznał, że jest ona bezzasadna.

Przepis art. 134 § 1 P.p.s.a. stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Wskazane w tym przepisie zastrzeżenie nie ma zastosowania w rozpoznanej sprawie, gdyż dotyczy skarg na interpretacje przepisów prawa podatkowego. Z przytoczonego przepisu wynika, że sąd administracyjny pierwszej instancji nie jest związany granicami skargi i przy rozstrzyganiu sprawy powinien uwzględnić także te naruszenia prawa, które nie zostały wskazane w skardze. Zawarte w tym przepisie stwierdzenie, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy oznacza, że sąd jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim aktów administracyjnych (zob. wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2020 r., II FSK 488/20). Zatem uchybienia, które nie zostały podniesione w skardze sąd powinien uwzględnić przy wydawaniu wyroku ale pod warunkiem, że nie wykraczają one poza granice rozstrzyganej sprawy.

Granice sprawy administracyjnej wyznacza przedmiot rozstrzygnięcia, które w sprawie powinno zostać wydane przez organ. Granicę sprawy rozstrzyganej postanowieniem w sprawie zarzutów wniesionych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, którego podstawą są art. 33 § 1 pkt 1-10 i art. 34 § 4 u.p.e.a. wyznaczają zarzuty zgłoszone w postępowaniu egzekucyjnym. Wynika to z treści art. 34 § 4 u.p.e.a., który wskazuje wprost, że postanowienie w przedmiocie zarzutów zgłoszonych do postępowania egzekucyjnego w administracji zawiera ocenę zgłoszonych zarzutów. Takie ukształtowanie treści tego przepisu powoduje, że organ rozpatrując zarzuty zgłoszone w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-10 u.p.e.a., w postanowieniu wydawanym na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a. dokonuje oceny tylko tych zarzutów, które zostały zgłoszone i nie ma obowiązku z urzędu badać, czy w sprawie nie wystąpiła także inne uchybienia, które stosownie do postanowień art. 33 § 1 pkt 1-10 u.p.e.a. mogły być przedmiotem zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

W rozpoznanej sprawie skarżący do organu egzekucyjnego złożył pismo z 1 sierpnia 2017 r., w którym zakwestionował istnienie obowiązku uzasadniającego prowadzenie egzekucji; skarżący stwierdził, że nie posiada żadnego zadłużenia. Organ pismem z dnia 2 sierpnia 2017 r. wezwał skarżącego do sprecyzowania żądania zawartego w ww. piśmie. Skarżący nie wykonał tego wezwania, wobec czego powyższe sformułowanie dotyczące braku zaległości finansowych uzasadniających prowadzenie egzekucji, zostało potraktowane jako zarzut nieistnienie egzekwowanego obowiązku, którego podstawę prawną stanowi przepis art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Postanowienie organu pierwszej instancji zawiera ocenę zasadności tego zarzutu i nie odnosiło się do innych zarzutów, których podstawę mogły stanowić przepisy art. 33 § 1 pkt 1-10 u.p.e.a. Także zaskarżone postanowienie DIAS wydane zostało w przedmiocie tego zarzutu. W tej sytuacji granice prawne sprawy wyznaczał art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. i oparty na tym przepisie zarzut skarżącego dotyczący postępowania egzekucyjnego, odnoszący się do braku po stronie skarżącego obowiązku, mogącego stanowić przedmiot egzekucji administracyjnej. Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku zawarł ocenę prawną przesłanek uznania przez organy obydwu instancji, że wniesiony przez skarżącego zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku był bezzasadny. W sprawie brak było podstaw do kontroli przez sąd, czy w stanie faktycznym zaistniałym w sprawie wystąpiły uchybienia mogące stanowić przedmiot innych zarzutów opartych na przepisach art. 33 § 1 pkt 1-10 P.p.s.a., gdyż jak już podniesiono powyżej w rozpoznanej sprawie kontroli sądu podlegała, zawarta w postanowieniach organów obydwu instancji, ocena tylko tego zarzutu, który został wniesiony przez skarżącego. Skoro jak już wskazano powyżej na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a. w rozpoznanej sprawie organy miały obowiązek ograniczyć się wyłącznie do oceny zarzutu, który skarżący wniósł w związku z toczącym się postępowanie egzekucyjnym to żądane przez autora skargi kasacyjnej, poszukiwania przez sąd z urzędu uchybień, które mogły stanowić przedmiot zarzutów, lecz nie zostały przez skarżącego zgłoszone w formie zarzutów do postępowania egzekucyjnego, byłoby działaniem bezprzedmiotowym, gdyż uchybienia te jako nieobjęte zakresem sprawy, dla sądu pierwszej instancji nie mogłyby stanowić podstawy do uwzględnienie skargi. Wniosek ten uzasadniony jest tym, że gdyby nawet sąd pierwszej instancji dopatrzył się takich uchybień, to wobec kategorycznej treści art. 34 § 4 u.p.e.a. wyznaczającego zakres rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu w sprawie zarzutów zgłoszonych w postepowaniu administracyjnym, nie mógłby stwierdzić, że brak oceny tych uchybień stanowił naruszenie prawa uzasadniające uchylenie tego postanowienia.

W świetle tych wniosków należało stwierdzić, że bezzasadny był zarzut skargi kasacyjnej, według którego sąd pierwszej instancji naruszył art. 134 § 1 P.p.s.a. przez to, że w ocenie prawnej zawartej w wyroku pominął występujące w sprawie uchybienia, które mogły stanowić podstawę zgłoszenia zarzutów do postępowania administracyjnego, innych niż zarzut zgłoszony przez skarżącego pismem z 1 sierpnia 2017 r.

Podstawą do uwzględnienia skargi kasacyjnej nie mogło być powołanie w niej przepisów: art. 15 § 1 pkt 1, art. 135, art. 153, art. 173, art. 174 pkt 2, art. 185 oraz art. 193 P.p.s.a., gdyż z treści skargi wynika, że przepisy te nie zostały wskazane jako normy naruszone przez sąd pierwszej instancji, lecz jako podstawy prawne do wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku zawierającego rozstrzygnięcie o treści wnioskowanej w skardze kasacyjnej.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a oddalił skargę kasacyjną. O obowiązku zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a. w zw. z w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) i w zw. z pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265).