Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 303/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 93 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 478
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Inne z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy przyznania stypendium socjalnego w roku akademickim 2021/2022 na okres od dnia [...] października 2021 r. do dnia [...] lutego 2022 r.; 2. zasądza od Inne na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Komisja Stypendialna [...] w B. decyzją z dnia [...] listopada 2021 r., znak: [...], na podstawie art. 87 ust. 1 i art. 86 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2021 r. poz. 478) oraz § 2 ust. 11 oraz § 3 i 4 Regulaminu świadczeń dla studentów [...] w B. (zwanego dalej: "regulaminem"_ oraz Zarządzenia Nr [...] Rektora [...] w B. z dnia [...] września 2021 r. w sprawie ustalenia wysokości dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającej do ubiegania się o stypendium socjalne w roku akademickim 2021/2022 - odmówiła przyznania M. G. (dalej określany jako Skarżący) stypendium socjalnego w roku akademickim 2021/2022 na okres od 1 października 2021 r. do 30 czerwca 2022 r.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia wskazano, że [...].10.2021 r. Skarżący złożył wniosek o przyznanie stypendium socjalnego. Komisja ustaliła, że rodzina Skarżącego składa się z 4 osób, dochód netto po przeliczeniu na jednego członka rodziny wynosi miesięcznie [...] zł. W związku z tym stwierdzono, że Skarżący spełnia kryterium, o którym mowa w § 1 Zarządzenia Nr [...] Rektora z dnia [...] września 2021 r. w sprawie ustalenia wysokości dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającej do ubiegania się o stypendium socjalne w roku akademickim 2021/2022, który wskazuje, że wysokość progu dochodu uprawniającego do otrzymania stypendium socjalnego wynosi 1.050 zł netto na osobę w rodzinie studenta.

Stwierdzono, że Skarżący nie spełnia jednakże wymogu określonego w art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, zgodnie z którym świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Ze złożonych dokumentów wynika, że okres studiów przekracza 6 lat, tj. Skarżący studiował od 14.03.2012 r. do 19.05.2019 r., czyli 87 miesięcy. W konsekwencji, w ocenie organu, zaszły przesłanki do odmowy przyznania stypendium socjalnego.

W odwołaniu od powyższego rozstrzygnięcia Skarżący zarzucił wadliwą wykładnię art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, co polegało na wadliwym utożsamieniu przez organ okresu studiów z okresem pobierania stypendium, a zdaniem strony użyte w ww. przepisie sformułowanie, że świadczenie przysługuje "nie dłużej niż przez okres 6 lat", należy rozumieć w ten sposób, że świadczenia nie można pobierać dłużej niż 6 lat łącznego pobierania świadczeń w okresie studiów, nie zaś tak, jak przyjął organ, jako zakaz pobierania świadczenia ponad 6 letni łączny okres studiów. Strona podkreśliła, że w ustawie nie zawarto przepisu ograniczającego bądź wyłączającego prawo dla uzyskania stypendium ze względu na posiadanie statusu studenta przez okres dłuższy niż 6 lat. Z przepisów art. 93 ust. 2 pkt 2 oraz art. 94 ustawy wprost wynika, w jakich sytuacjach prawo do stypendium nie przysługuje i kiedy wygasa decyzja o przyznaniu świadczenia. Żadna z tych regulacji nie wiąże prawa do stypendium z nadmiernie długim okresem studiowania, który nie tylko może być spowodowany nieprzykładaniem się do nauki, ale również sytuacją zdrowotną czy też ekonomiczną. Skarżący zarzucił, że organ nie tylko wadliwie zinterpretował sam przepis, na który się powołuje, ale również źle przeliczył okres stypendium, z jakiego wcześniej korzystał Skarżący, przyjmując, że jest on równoznaczny z całym okresem studiów.

Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] w B. decyzją z dnia [...] stycznia 2022 r., znak: [...], na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 87 ust. 1 i art. 88 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w związku z art. 16 ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2021 r. poz. 2232), dalej zwaną: "ustawą zmieniającą", w zw. z art. 138 § 1 pkt 2) ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735), zwanej dalej: "kpa", oraz § 2 ust. 16 i 18, § 3 i 4 regulaminu, uchyliła zaskarżoną decyzję i przyznała Skarżącemu stypendium socjalne w roku akademickim 2021/2022 na okres od 1 marca 2022 r. do 30 czerwca 2022 r. w wysokości [...] zł miesięcznie.

W uzasadnieniu powyższej decyzji stwierdzono, że Skarżący spełnił kryterium dochodowe, a status studenta posiadał na studiach pierwszego stopnia na kierunku administracja w [...] w B. od 14.03.2012 r. do 19.05.2019 r., które ukończył, uzyskując tytuł zawodowy licencjata, czyli łącznie okres studiów wyniósł 87 miesięcy. Począwszy od 5.10.2021 r. posiada on status studenta na studiach drugiego stopnia na kierunku Administracja w [...] w B.

Wskazano, że zgodnie z treścią art. 16 ustawy zmieniającej, do przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022 stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym.

Stwierdzono, że Skarżący nie spełnia kryteriów art. 93 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz § 8 ust. 2 regulaminu, których regulacja pozwala na przyznanie stypendium osobie, której okres studiów nie przekroczył 6 lat. Wywodzono, że dla biegu tego sześcioletniego okresu nie ma znaczenia, czy student występuje o świadczenia oraz czy je pobiera. 6-letni okres przysługiwania świadczeń rozpoczyna się w momencie podjęcia studiów i nabycia praw studenta po raz pierwszy (na pierwszym kierunku studiów), co następuje z chwilą złożenia ślubowania. Termin ten biegnie również wówczas, gdy osoba znajduje się na urlopie od zajęć, ale pozostaje na studiach. W przypadku przerwania studiów (skreślenia z listy studentów) i ponownego ich podjęcia, liczenie wskazanego okresu powinno być kontynuowane, a nie rozpoczynać się od nowa. Podobnie w przypadku ukończenia studiów pierwszego stopnia i podjęcia studiów drugiego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich, sumują się wyłącznie okresy studiowania na tych studiach, natomiast przerwę pomiędzy tymi studiami wyłącza się.

W świetle powyższego, w ocenie organu odwoławczego, zasadna jest decyzja organu I instancji w zakresie odmowy przyznania stypendium socjalnego na okres od [...] października 2021 r. do [...] lutego 2022 r.

Dodano, że, mając na uwadze nowy stan prawny, stypendium socjalne na studiach pierwszego stopnia przysługiwało Skarżącemu przez 9 semestrów, zatem nie przekroczył on łącznego okresu 12 semestrów i może otrzymać stypendium socjalne na studiach drugiego stopnia począwszy od drugiego semestru roku akademickiego 2021/2022.

W skardze złożonej do Sądu Skarżący zaskarżył powyższą decyzję w części dotyczącej odmowy przyznania stypendium socjalnego za pierwszy semestr roku akademickiego 2021/2022 i wniósł o uchylenie w zaskarżonej części ww. decyzji, jak też o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej w ww. części decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 93 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 86 ust. 1 pkt 1 - 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w brzmieniu sprzed nowelizacji ww. ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. poprzez błędne ustalenie i przyjęcie, że okres studiów jest tożsamy z przysługiwaniem stypendium, w związku z czym miały zaistnieć przesłanki do odmowy przyznania skarżącemu stypendium socjalnego.

W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że sam fakt studiowania nie powoduje, iż studentowi przysługuje stypendium na zasadach określonych w art. 86 ust. 1 pkt 1 - 4 ww. ustawy. Niezasadne jest więc powoływanie się na sumaryczną ilość miesięcy studiowania i porównania tej ilości do okresu 6 lat wymienionego w ww. ustawie (w brzmieniu sprzed nowelizacji z listopada 2021 r.).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Skarga zasługuje na uwzględnienie. Spór w przedmiotowej sprawie dotyczy zasadności domagania się przez Skarżącego przyznania stypendium socjalnego za pierwszy semestr roku akademickiego 2021/2022, a więc za okres od 1 października 2021 r. do 28 lutego 2022 r. Jak wynika z art. 16 ustawy zmieniającej, do przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022 stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Dlatego też przedmiotem rozważań Sądu będzie stan prawny ustawowej regulacji stypendialnej na dzień do 17 grudnia 2021 r.

Zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, zwaną dalej: "u.s.w.", student ma prawo ubiegać się o stypendium socjalne. Przyznanie świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 - 4, oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej (ust. 2). Zgodnie natomiast z art. 93 ust. 2 pkt 1 u.s.w., świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1 - 4 i art. 359 ust. 1 przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat.

Spór w sprawie niniejszej koncentruje się na kwestii prawidłowej wykładni art. 93 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 86 ust. 1 pkt 1 u.s.w. oraz § 8 ust. 2 regulaminu, który zasadniczo stanowił powtórzenie art. 93 ust. 2 pkt 1 u.s.w. Przede wszystkim chodzi o zagadnienie, czy okres 6 lat, o którym mowa w art. 93 ust. 2 u.s.w., odnosić należy do okresu posiadania statusu studenta, czy też do okresu pobierania świadczenia stypendialnego. Organy stypendialne obu instancji, rozpoznając niniejszą sprawę, uznały, że w przypadku Skarżącego upłynął wspomniany w tym przepisie okres 6 lat (od 14.03.2012 r. do 19.05.2019 r.), gdyż posiadał on status studenta przez ww. okres, zaś z chwilą jego przekroczenia uprawnienie do tego świadczenia wygasło. Powyższe kwestionuje Skarżący, podnosząc, że prawidłowa wykładnia art. 93 ust. 2 pkt 1 u.s.w. winna uwzględniać - nie okres przysługiwania wnioskodawcy statusu studenta, lecz - okres pobierania świadczenia, który nie został prawidłowo przedstawiony przez organy.

Zaprezentowana przez organy obu instancji wykładnia art. 93 ust. 2 pkt 1 u.s.w. jest w ocenie Sądu błędna. Organy błędnie przyjęły, że pojęcie "przysługiwania świadczenia", o jakim mowa w art. 93 ust. 2 u.s.w., jest pojęciem tożsamym z pojęciem "posiadania statusu studenta". Takie rozumienie tego pojęcia nie wynika z treści cytowanego przepisu. Wymieniona ustawa nie zawiera własnej definicji pojęcia "przysługiwania świadczenia", wobec czego pojęcie to należy odczytywać zgodnie z jego rozumieniem w języku potocznym i odnosić do świadczenia, które zostało przyznane studentowi po spełnieniu wszystkich kryteriów. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 1 u.s.w., student może jedynie ubiegać się o przyznanie stypendium socjalnego, ponieważ sam status studenta nie powoduje powstania uprawnienia do uzyskania tego świadczenia, lecz konieczne jest spełnienie warunków jego przyznania wymienionych w art. 88 u.s.w. Dlatego też 6-letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.s.w., należy odnosić do okresu, w którym student spełnia przesłanki otrzymywania pomocy finansowej i jednocześnie jest beneficjentem takiej pomocy.

Sąd popiera i przyjmuje za swoje stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z 8.07.2021 r., sygn. III OSK 3913/21. NSA stwierdził, że w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce nie zawarto przepisu ograniczającego lub wyłączającego prawo do świadczeń ze względu na posiadanie statusu studenta przez okres dłuższy niż sześć lat. Sytuacje, w których studentowi nie przysługuje prawo do zapomogi lub kiedy wygasa decyzja o przyznaniu świadczenia, zostały wyczerpująco unormowane w przepisach art. 93 ust. 2 pkt 2 oraz art. 94 ust. 2 u.s.w., przy czym żadna z tych regulacji nie wiąże prawa do stypendium z nadmiernie długim okresem studiowania. Nie można wiązać początku tego okresu 6-letniego z momentem rozpoczęcia studiów przez studenta ubiegającego się o przyznanie pomocy. Skoro bowiem z samym statusem studenta ustawa nie wiąże przysługiwania zapomogi (ściślej ujmując, jej otrzymywania), to nie sposób uznać, że to z momentem rozpoczęcia studiów zaczyna biec okres 6 lat ograniczający czas przysługiwania zapomogi stosownie do art. 93 ust. 2 pkt 1 u.s.w. Aby świadczenie z katalogu pomocy materialnej dla studentów przysługiwało, wnioskodawca musi mieć status studenta, złożyć stosowny wniosek oraz spełnić dodatkowe warunki przewidziane dla danej kategorii pomocy finansowej. Zatem 6-letni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 u.s.w., należy odnosić do okresu, w którym student spełnia przesłanki otrzymywania pomocy finansowej określonej w ustawie i jednocześnie jest beneficjentem takiej pomocy. Powyższą interpretację art. 93 ust. 2 pkt 1 u.s.w. potwierdzają poglądy NSA wyrażone w wyrokach z 15.06.2021 r., sygn. III OSK 4082/21, z 28.10.2021 r., sygn. III OSK 4256/21 i z 1.10.2021 r., sygn. III OSK 3967/21.

W niniejszej sprawie zatem organy nie mogły odmówić przyznania wnioskowanego świadczenia z przyczyny posiadania przez Skarżącego statusu studenta przez ponad 6 lat. Możliwość odmowy świadczenia wiąże się zaś z wykazaniem przez organy, że Skarżący przez 6 lat pobierał świadczenie, czego jednak organy nie wykazały.

Należy też w tym miejscu podkreślić, że nie wiąże Sądu przywoływane w zaskarżonej decyzji stanowisko Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w kwestii interpretacji art. 93 ust. 2 pkt 1 u.s.w.

W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że organy obu instancji, nieprawidłowo wykładając i stosując art. 93 ust. 2 pkt 1 u.s.w., naruszyły prawo materialne w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Konsekwencją wymienionego uchybienia było ponadto naruszenie przepisów postępowania w zakresie gromadzenia i oceny materiału dowodowego, tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niedokonanie ustaleń dotyczących okresów pobierania przez Skarżącego świadczenia, istotnych dla ustalenia przysługiwania prawa do dochodzonego stypendium. Powyższe względy uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej powoływana jako "p.p.s.a."). Ponownie rozpoznając sprawę, organ uwzględni powyższą ocenę prawną, zgodnie z art. 153 p.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., obejmując nimi kwotę uiszczonego przez Skarżącego wpisu w kwocie 200 zł.

Cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query.