Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 664/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2008-02-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne: Akta stanu cywilnego
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 66 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 28, art. 29, art. 30, art. 31, art. 33
journal: Dz.U. 2004 nr 161 poz 1688
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 czerwca 2004 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo o aktach stanu cywilnego

SENTENCJA

Dnia 5 lutego 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi –Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Asesor WSA Ewa Alberciak Protokolant asystent sędziego Anna Łuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2008 roku sprawy ze skargi F. T. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wykreślenia danych w akcie urodzenia 1) oddala skargę; 2) przyznaje adwokatowi S. G. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy [...] kwotę 439,20 (czterysta trzydzieści dziewięć 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług oraz kwotę 17,00 (siedemnaście) złotych stanowiącą opłatę skarbową od pełnomocnictwa, łącznie kwotę 456,20 (czterysta pięćdziesiąt sześć 20/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej skarżącemu z urzędu i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokat S. G. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...], działając na podstawie art. 66 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego, Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego Ł. zwrócił podanie F.T. dotyczące wykreślenia danych ojca w akcie urodzenia nr [...] na nazwisko M.T.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji podał, że w dniu 13 października 2005 roku do organu wpłynęło podanie dotyczące wykreślenia danych ojca w akcie urodzenia M.T. Wskazany wyżej akt urodzenia został sporządzony na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Grodzkiego w T. z dnia [...] roku sygn. akt Ns [...]. Treść aktu urodzenia zawarta w księdze urodzeń za rok [...] jest zgodna z podstawą jego sporządzenia, czyli treścią postanowienia Sądu.

Organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 4 ustawy z dnia 29 września 1986 roku Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz.U. z 2004 roku, Nr 161, poz. 1688 ze zm. – tekst jednolity), akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych, a ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym. Zasada ta dotyczy wszystkich aktów sporządzonych w księgach stanu cywilnego bez względu na okres ich sporządzenia, formę oraz podstawę sporządzenia – obejmuje więc także akty sporządzone na podstawie orzeczeń sądowych. Zasada ta wyklucza kompetencje kierownika urzędu stanu cywilnego do podejmowania decyzji w sprawach dotyczących niezgodności z prawdą aktu stanu cywilnego.

W zażaleniu na powyższe postanowienie F.T. wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że akt urodzenia M.T. vel M.Ł. nie ma żadnej podstawy prawnej. Sąd Grodzki odtwarzając akt w [...] roku naruszył stosowne regulacje prawne. F.T. wskazał, że nie istnieją osoby fizyczne wskazane jako rodzice M.T. w akcie urodzenia, nie istniało takie małżeństwo, nie istnieje miejscowość wskazana jako miejsce urodzenia, podobnie jak nie istnieje powołana tam parafia oraz struktura kościoła. W ocenie składającego zażalenie, kierownik urzędu stanu cywilnego winien wystąpić na drogę sądową o unieważnienie aktu z uwagi na jego nierzetelność i istnienie drugiego aktu urodzenia sporządzonego bezpośrednio po zdarzeniu tj. po urodzeniu M.T. w [...] roku.

Postanowieniem z dnia [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 i art. 66 § 3 k.p.a., Wojewoda [...] utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz stanowisko organu I instancji. Wskazał nadto, że akt urodzenia M.T. został sporządzony w dniu [...] na podstawie postanowienia Sądu Grodzkiego w T. z dnia [...] sygn. akt NS [...]. Akt ten określa, że ojcem dziecka był W.T. Wojewoda [...] podkreślił, że jak słusznie zauważył organ I instancji, w myśl art. 4 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, niezgodność z prawdą aktów stanu cywilnego może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym. W wyroku V CKN 1788/00 Sąd Najwyższy wskazał, że gdy podstawą żądania jest usunięcie z aktu urodzenia danych ojca, właściwy do usunięcia takiej niezgodności jest sąd. W postępowaniu administracyjnym może zostać sprostowany jedynie oczywisty błąd pisarski (art. 28 ustawy), a więc wpis niezgodny z dokumentem stanowiącym podstawę jego sporządzenia. Wojewoda [...] wskazał nadto, że prawidłową formą uznania się przez organ administracji publicznej za niewłaściwy do załatwienia sprawy przez wydanie decyzji jest przekazanie wniosku organowi właściwemu (art. 65 k.p.a.) lub zwrócenie podania z odpowiednim pouczeniem, gdy organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych wskazanych w podaniu oraz, gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd (art. 66 § 3 k.p.a.).

Wojewoda [...] podkreślił, że decyzja Wojewody [...], której wykonania – w określony przez siebie sposób – żąda F.T., wydana została w trybie art. 29 Prawo o aktach stanu cywilnego, w sprawie o unieważnienie jednego z dwóch istniejących w polskich księgach stanu cywilnego aktów urodzenia W.T., posługującego się również imieniem W. Decyzja ta orzeka wyłącznie o unieważnieniu z przyczyn formalnych odtworzonego aktu urodzenia, który stwierdza to samo zdarzenie co akt pierwotny.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi F.T. wniósł o uchylenie postanowienia Wojewody [...] oraz podjęcie postępowania administracyjnego o unieważnienie aktu urodzenia M.T. vel M.Ł. z uwagi na istnienie dwóch aktów urodzenia. W uzasadnieniu skargi F.T. wskazał, że odtworzony w [...] roku akt urodzenia jest aktem nierzetelnym, a pierwotny, właściwy z [...] roku winien być transkrybowany do polskich rejestrów USC. Skarżący podkreślił, że wszczęcie takiego postępowania było jego intencją i stara się on wykazać brak jakiekolwiek związku biologicznego z osobą wskazaną w akcie urodzenia M.T. jako jego ojca.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wskazane w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Organ podkreślił, że wnioski zawarte w skardze różnią się od tych podnoszonych w toku postępowania, jednakże w związku ze złożeniem tożsamego w zakresie treści pisma do organu odwoławczego, wniosek skarżącego został przekazany do rozstrzygnięcia według właściwości Wojewodzie [...].

W licznych pismach składanych w toku postępowania sądowego F.T. podniósł obszernie okoliczności uzasadniające, w jego ocenie, unieważnienie jednego z aktów urodzenia M.T. czy też wykreślenie z aktu z roku [...] nazwiska W.T. wskazanego tamże jako ojciec M.T.

W uzupełnieniu skargi wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Wojewody [...] w oparciu o normę przepisu art. 145 § 1 ust. 1 lit. a) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto pełnomocnik skarżącego wystąpił o przeprowadzenie postępowania dowodowego poprzez zwrócenie się do ambasady U. w Polsce z wnioskiem o wskazanie organu na terenie U., do którego należy wystąpić w sprawie przekazania odpisu aktu urodzenia M.T. ze stycznia [...] roku. Pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że skarżącemu odmówiono udzielenia takiej informacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p. p. s. a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art. 145 § 1 p. p. s. a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:

a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy

b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego

c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy

2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach

3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego bądź procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 29 września 1986r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz.U. nr 161 z 2004r. poz.1688 z późn. zm.). Zgodnie z treścią art.4 wymienionej ustawy akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych; ich niezgodność z prawdą może być udowodnione jedynie w postępowaniu sądowym.

W myśl art.28 cytowanej ustawy w akcie stanu cywilnego nie można dokonywać żadnych zmian, chyba że ustawa stanowi inaczej. Można jedynie sprostować oczywisty błąd pisarski.

Zgodnie z treścią art.29 wymienionej ustawy jeżeli dwa akty stanu cywilnego stwierdzają to samo zdarzenie, unieważnia się jeden z nich. Unieważnienia dokonuje organ administracji państwowej wyższego stopnia, właściwy dla kierownika urzędu stanu cywilnego, który sporządził akt późniejszy.

W myśl art.30 cytowanej ustawy akt stanu cywilnego unieważnia się jeżeli:

1.) stwierdza zdarzenie niezgodne z prawdą

2.) uchybienia powstałe przy sporządzeniu aktu zmniejszają jego moc dowodową

W myśl art.31 wymienionej ustawy akt stanu cywilnego podlega sprostowaniu w razie błędnego lub nieścisłego jego zredagowania.

Zgodnie z treścią art.33 ustawy z dnia 29 września 1986r., w sprawach określonych w art.30-32 orzeka sąd w postępowaniu nieprocesowym, na wniosek osoby zainteresowanej, prokuratora lub kierownika urzędu stanu cywilnego.

Analiza wymienionych przepisów ustawy z dnia 29 września 1986r. wskazuje, iż niezgodność z prawdą aktu stanu cywilnego może być udowodniona jedynie w postępowaniu przed sądem powszechnym. Oznacza to, iż w sytuacji gdy występuje niezgodność aktu z rzeczywistością to może być ona usunięta tylko w postępowaniu sądowym. W postępowaniu administracyjnym dopuszczalne jest tylko sprostowanie w akcie oczywistego błędu pisarskiego, o którym mowa w art.28 ustawy z 29 września 1986r., bądź unieważnienie jednego z dwóch aktów stwierdzających to samo zdarzenie w sytuacji określonej w art.29 ustawy z 29 września 1986r. We wszystkich innych sprawach, nie wymienionych w art.28 i 29, zmiana bądź unieważnienie aktu może nastąpić tylko w postępowaniu sądowym. W sytuacji zatem gdy strona domaga się zmiany danych w akcie z powodu ich niezgodności z prawdą to właściwe jest postępowanie sądowe. Dotyczy to także przypadku gdy strona żąda przykładowo wykreślenia z aktu urodzenia danych ojca i wpisanie w to miejsce danych innej osoby. Do usunięcia takiej niezgodności właściwy jest wówczas tryb postępowania nieprocesowego przed sądem powszechnym. Pogląd taki wyraził Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 19 lutego 2003r. w spr. V CKN 1788/00 (Lex nr 77087). Sąd w obecnym składzie podzielił pogląd wyrażony w wymienionym postanowieniu.

W rozpoznawanej sprawie skarżący wnosił o wykreślenie danych ojca z aktu urodzenia M.T. Wynika to z treści jego wniosku z dnia 13 października 2005r. We wniosku skarżący powołał się na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. (nr [...]), którą unieważniono akt urodzenia W.T. nr [...] wydany na mocy postanowienia Sądu Grodzkiego w T. w sprawie Ns [...]. W istocie F.T. żądał sprostowania aktu urodzenia M.T. przez wykreślenie danych ojca. Jest to wniosek o stwierdzenie niezgodności z prawdą (nieprawidłowości) aktu urodzenia M.T. Kierownik urzędu stanu cywilnego nie jest uprawniony do stwierdzenia takiej niezgodności. Stwierdzenie niezgodności z prawdą zdarzenia określonego w akcie jest sprawą, o której mowa w art.30 pkt.1 ustawy z 29 września 1986r. Właściwym do stwierdzenia takiej niezgodności jest sąd powszechny w postępowaniu nieprocesowym, co wynika z treści art.33 ustawy z 29 września 1986r. Kierownik urzędu stanu cywilnego jest właściwy jedynie w sprawach sprostowania w akcie oczywistego błędu pisarskiego(art.28) bądź unieważnienia jednego z dwóch aktów stwierdzających to samo zdarzenie(art.29). Żądanie skarżącego określone we wniosku z 13 października 2005r. nie jest żadną ze spraw, o których mowa w przepisach art.28 i 29 ustawy z 29 września 1986r. W związku z czym kierownik urzędu stanu cywilnego nie jest uprawniony do wykreślenia z aktu urodzenia M.T. danych ojca. Rozpoznanie sprawy określonej we wniosku skarżącego z 13 października 2005r. należy do właściwości sądu powszechnego. Organy administracji obu instancji trafnie uznały się za niewłaściwe do rozstrzygnięcia sprawy wykreślenia danych ojca z aktu urodzenia M.T.

Konsekwencją uznania, iż organ administracji nie jest właściwy do wykreślenia danych ojca z aktu urodzenia M.T. jest zwrot podania F.T. w oparciu o przepis art.66 § 3 kpa. W myśl tego przepisu jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.

W rozpoznawanej sprawie organ administracji nie jest właściwy do rozpoznania sprawy określonej we wniosku z 13 października 2005r. Sprawa ta należy do właściwości sądu powszechnego. W związku z czym, organ administracji, zgodnie z treścią art.66 § 3 kpa, słusznie zwrócił podanie F.T.

Analiza treści skargi wskazuje, iż F.T. zgłosił nowe żądanie a mianowicie wnosi on o unieważnienie aktu urodzenia M.T. z uwagi na istnienie dwóch aktów urodzenia. Jest to żądanie odmienne od tego czego skarżący żądał we wniosku z 13 października 2005r. oraz w zażaleniu. F.T. w postępowaniu administracyjnym takiego żądania nie zgłaszał. Należy zaznaczyć, iż sąd ocenia prawidłowość zaskarżonej decyzji (postanowienia) a nie zasadność nowego żądania zgłoszonego w skardze złożonej do sądu. Sąd nie może oceniać zasadność żądania, które nie było przedmiotem rozpoznania przez organ administracji. Dodać tylko należy, iż skarżący w dniu 17 lutego 2005r. zgłosił do Wojewody [...] wniosek o unieważnienie aktu urodzenia M.T. odtworzonego na podstawie postanowienia Sądu Grodzkiego w T. z [...] r. W sprawie tej Wojewoda [...], postanowieniem z [...] r., przekazał sprawę do rozpoznania Wojewodzie [...] zaś Wojewoda [...] decyzją z [...] r. odmówił unieważnienia aktu urodzenia M.T. Od decyzji tej odwołanie złożył F.T. i decyzją z [...] r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Na decyzje tę F.T. nie wniósł skargi do sądu administracyjnego.

Reasumując sąd uznał, iż skarga F.T. nie jest zasadna. Kierownik urzędu stanu cywilnego nie jest uprawniony do wykreślenia danych ojca z aktu urodzenia M.T. Do stwierdzenia niezgodności z prawdą aktu stanu cywilnego właściwy jest sąd powszechny. Ponieważ żądanie skarżącego określone we wniosku z 13 października 2005r. nie jest żadną ze spraw, o których mowa w art.28 i 29 ustawy z 29 września 1986r., a właściwym do jej rozpoznania jest sąd powszechny organ administracji słusznie zwrócił podanie F.T. Rozpoznając sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art.151 ustawy z 30 sierpnia 2002r., sąd oddalił skargę F.T.

Na podstawie art. 250 ustawy z 30 sierpnia 2002r. w związku z art. §18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust.3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) sąd przyznał adwokat S.G. kwotę 439,20 złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej skarżącemu z urzędu, obejmującą podatek od towarów i usług według stawki 22 % i nakazał wypłacić powyższą kwotę wymienionemu adwokatowi z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.

Sąd oddalił wniosek dowodowy skarżącego sprecyzowany w piśmie procesowym z 15 stycznia 2008r. (k.236) o zwrócenie się do ambasady U. w Warszawie z wnioskiem o wskazanie organu na terenie U. do którego należy wystąpić w sprawie przekazania aktu urodzenia M.T. ze stycznia [...] r. w celu unieważnienia aktu urodzenia M.T. z [...] r. W ocenie sądu informacja, którą żąda skarżący nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu, zgodnie z treścią art.106 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002r., jest dopuszczalne tylko wtedy gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W rozpoznawanej sprawie dowód, o który wnosi skarżący nie jest niezbędny do rozstrzygnięcia sprawy. W związku z czym sąd oddalił wniosek dowodowy F.T.

W ocenie sądu skarżący posiada interes prawny, w rozumieniu art.50 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r., we wniesieniu skargi. Należy zaznaczyć, iż interes prawny musi wynikać z przepisu prawa materialnego , przy czym chodzi o taki przepis z którego dla danego podmiotu wynikają prawa lub obowiązki pozostające w związku z rozstrzygnięciem wydanym w postępowaniu administracyjnym. Innymi słowy interes prawny będzie posiadał taki podmiot dla którego istnieje przepis prawa materialnego, z którego dla tego podmiotu można wyprowadzić uprawnienie lub obowiązek. Od interesu tego należy odróżnić interes faktyczny, kiedy to konkretny podmiot jest wprawdzie zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej lecz dla którego z przepisu prawa materialnego nie wynikają żadne uprawnienia lub obowiązki.

W rozpoznawanej sprawie skarżący domaga się wykreślenia danych ojca z aktu urodzenia M.T. gdyż chce wykazać, iż M.T. nie jest jego bratem. W polskim systemie prawa wykazanie pokrewieństwa następuje na podstawie aktu stanu cywilnego. Pokrewieństwo ma duże znaczenie dla określenia prawa i obowiązków konkretnej osoby. Przykładowo ma to znaczenie dla dziedziczenia ustawowego przez rodzeństwo i po rodzeństwie (art.932-935 Kodeksu cywilnego), dla obowiązku alimentacyjnego rodzeństwa (art.129, 132 i 134 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego) czy też przy udzielaniu pełnomocnictw w postępowaniu sądowym (art.87 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, art.35 § 1 p.p.s.a.). Akt urodzenia jest dowodem istnienia pokrewieństwa. Skoro zatem skarżący uważa, iż M.T. nie jest jego bratem i chce to wykazać przez wykreślenie danych ojca z aktu urodzenia M.T. to można uznać, iż posiada on interes prawny we wniesieniu skargi.

bg