Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 874/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-07-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 32 ust. 1pkt 1, ust. 4 pkt 2, art. 35 ust. 1, ust. 4
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: par. 2 ust. 1 pkt 7, par. 3 ust. 1pkt 8, ust. 2 pkt 3
journal: Dz.U. 2010 nr 213 poz 1397
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak /spr/ Sędzia WSA Elwira Brychcy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 lipca 2020 r. sprawy ze skargi K. D. na decyzję Wojewody z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę oddala skargę


UZASADNIENIE

Starosta [...] decyzją nr [...] ( znak: [...]) z dnia [...] lipca 2019 r. zatwierdził projekt budowlany i udzielił [...] Sp. z o.o. w [...] pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej sieci [...] Sp. z o.o. nr [...], na działce oznaczonej nr ewid. [...], w obrębie [...], gmina K. B..

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że przedłożony projekt budowlany jest zgodny z wymogami określonymi w art. 34, 35 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane i przepisami wykonawczymi, a w szczególności: jest zgodny z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego wydaną przez Wójta [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. znak [...], z wymaganiami ochrony środowiska, z przepisami techniczno- budowlanymi, jest kompletny, posiada wymagane opinie i uzgodnienia, posiada informację dotyczącą bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, został sporządzony i sprawdzony przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia budowlane i legitymujące się zaświadczeniem izby samorządu zawodowego.

Dalej wyjaśniono, że obszar oddziaływania planowanej inwestycji obejmuje działkę nr ewid. [...] (na której obiekt został zaprojektowany) oraz działki znajdujące się w obszarze, dla którego przekroczony będzie dopuszczalny poziom promieniowania elektromagnetycznego, to jest działki nr ewid. [...], [...], [...], [...], a także działki znajdujące się w osiach głównych wiązek promieniowania anten w odległości nie większej niż 40 m od środka elektrycznego, to jest działki nr ewid. [...], [...], [...] [...], [...]

Zauważono, że graniczna odległość 40 m do analizy i ustalenia obszaru oddziaływania wynika z treści przepisu § 3 ust. 1 pkt 8 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 71). W myśl tego przepisu przedmiotowa inwestycja z antenami o mocach równoważnych 794 W, określonych w ww. dokumencie p.n. "Kwalifikacja przedsięwzięcia" oraz w opisie do projektu zagospodarowania terenu (pkt 5 "Opis anten") nie zalicza się do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, ponieważ w odległości nie większej niż 40 m od środka elektrycznego nie znajdują się miejsca dostępne dla ludności w osiach głównych wiązek promieniowania anten, których równoważna moc promieniowania izotropowo wyznaczona dla pojedynczej anteny wynosi odpowiednio nie mniej niż 500 W. Przedmiotowa inwestycja nie zalicza się również do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko w myśl § 2 ust. 1 pkt 7 ww. rozporządzenia. Tym samym inwestycja nie wymaga uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Z projektu budowlanego (opis do projektu zagospodarowania terenu - pkt 6.5.1 "Obszar oddziaływania obiektu") oraz rysunków zawartych w ww. dokumencie p.n. "Kwalifikacja przedsięwzięcia" wynika, że ludność nie będzie miała dostępu do obszaru, dla którego przekroczony jest dopuszczalny poziom promieniowania elektromagnetycznego.

Odnosząc się do zarzutów podnoszonych przez stronę postępowania – K. D. wyjaśnił, że przedmiotowa inwestycja nie uniemożliwi i nie utrudni zabudowy należącej do niego nieruchomości, ponieważ ludność na tej nieruchomości nie będzie miała dostępu do obszaru, dla którego przekroczony będzie dopuszczalny poziom promieniowania elektromagnetycznego dotyczący tego obiektu. W myśl art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane przedmiotowy obiekt został zaprojektowany z poszanowaniem występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich.

K. D. wniósł odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, że budowa masztu telekomunikacyjnego w bezpośrednim sąsiedztwie budynków stanowi źródło bezpośredniego zagrożenia dla zdrowia mieszkańców jak również jest przyczyną uszczerbku dla walorów środowiskowych, estetycznych. Liczne badania wykazują bardzo negatywny wpływ fal elektromagnetycznych emitowanych przez stacje bazowe na zdrowie i życie nie tylko ludzi, ale i zwierząt, ptaków, a także roślinności. Stwierdził, iż można znaleźć inną, alternatywną i niewpływającą negatywnie na otoczenie, lokalizację projektowanego masztu.

Wojewoda, decyzją z [...] września 2019 r. o nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji mocy.

Organ odwoławczy przytoczył treść art. 35 ust. 1 pkt 1-5 Prawa budowlanego, a następnie stwierdził, iż organ I instancji dokonał czynności wskazanych w tym przepisie. Wojewoda podzielił ustalenia organu I instancji, że projekt budowlany opracowali projektanci posiadający odpowiednie uprawnienia budowlane, którzy oświadczyli o opracowaniu projektu budowlanego zgodnie z obowiązującymi przepisami i zasadami wiedzy technicznej. Ponadto, do projektu budowlanego dołączono zaświadczenia projektantów o wpisaniu na listę właściwej izby samorządu zawodowego. Projekt budowlany nie narusza ustaleń ostatecznej decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. znak [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Zaprojektowano wysokość wieży stalowej w wielkości 55,95 m n.p.t., przy dopuszczonej wysokości 56 m n.p.t. Do projektu dołączono wymagane opinie i uzgodnienia. Projekt budowlany zawiera informację BIOZ z informacją o obszarze oddziaływania. Organ odwoławczy zauważył, że na obszarze oddziaływania obiektu budowlanego, obejmującego działki nr [...], [...], [...] [...] i [...], miejsca dostępne dla ludności nie znajdują się w obszarze, na którym przekroczony będzie dopuszczalny poziom promieniowania elektromagnetycznego (występuje on na wysokości ok. 43, 4 m n.p.t.) i w odległości nie mniejszej niż 40 m od środka elektrycznego osi głównej wiązki promieniowania. Z tego powodu ustawodawca nie zalicza takiego rodzaju przedsięwzięcia do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, jak i do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Wyjaśniono, że zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 8 Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, dla zaprojektowanej mocy promieniowania izotropowo dla pojedynczej anteny (dla anten zbudowanych z więcej niż z jednego systemu nadawczego przyjmuje się sumę równoważnych mocy promieniowanych izotropowo systemów jako EIRP anteny) w granicach od 500 W do 1000 W przedsięwzięcie nie zalicza się do mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko gdy miejsca dostępne dla ludności znajdują się w odległości nie mniejszej ponad 40 m od środka elektrycznego, w osi głównej wiązki promieniowania tej anteny. Zatwierdzony projekt budowlany przewiduje anteny sektorowe o mocy EIRP 794 W, na każdym azymucie (00, 140° i 270°). Z danych projektu budowlanego wynika, że anteny systemowe będą zawieszone na wysokości 52,50 m n.p.t. Dla maksymalnego kąta wychylenia anteny 10° (tzw. tilt) najmniejsza odległość wiązki głównej promieniowania anteny od miejsc dostępnych dla ludności wynosić będzie 43,4 m w zasięgu tej osi 40 m. Dane te wskazują, że ustalenie organu I instancji, iż zamierzenie nie narusza przepisów o ochronie środowiska i zamierzenie nie może być zakwalifikowane do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, znajdują uzasadnienie i potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Ustalenia te wskazują, ż przedmiotowy obiekt został zaprojektowany zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego, tj. z poszanowaniem występujących w obszarze oddziaływania obiektu budowlanego uzasadnionych interesów osób trzecich. Działki sąsiednie będą mogły być w przyszłości dalej zabudowywane, zgodnie wydawanymi warunkami zabudowy, gdyż teren lokalizacji stacji bazowej nie jest objęty ustaleniami miejscowego zagospodarowania terenu i przy obecnym stanie zagospodarowania miejsca dostępne dla ludności znajdują się w przestrzeni, gdzie nie występuje ponadnormatywne natężenie pola elektromagnetycznego.

W skardze na powyższą decyzję K. D. zarzucił naruszenie art. 5 ust 1 pkt. 9 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 6 ust 2 pkt. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez brak poszanowania oddziaływania na obiekty uzasadnionych inwestorów osób trzecich i zablokowanie możliwości wykorzystania nowego terenu na zamieszkanie oraz naruszenie z §3 ust 2 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 2010 r. , iż przedsięwzięcie może znacząco oddziaływać na środowisko i w niniejszej sprawie winna być dokonana ocena oddziaływania na środowisko.

Skarżący podniósł, iż jestem właścicielem działki [...] - sąsiedniej do działki, na której planowana jest inwestycja. Budowana stacja bazowej telefonii komórkowej ma być zlokalizowana zbyt blisko w stosunku do budynków mieszkalnych, naraża mieszkańców na promieniowanie elektromagnetyczne, będzie miała zły wpływ na zdrowie fizyczne i psychiczne, zagrażała zdrowiu mieszkańców. Maszt spowoduje, że spadnie wartość nieruchomości, spadnie zainteresowanie nabywców nieruchomościami, a także ograniczy możliwości jakiejkolwiek budowy na działce skarżącego.

Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Pismem procesowym z [...] października 2019r. uczestnik postępowania – J. D. poinformował, iż umowę zawartą ze Spółką [...] z o.o. w podpisał nie w pełni świadomie. Obecnie kwestionuje zapisy tej umowy, jako niekorzystne dla niego i nie wyraża zgody na dowolny sposób ułożenia sieci kablowej – sposób ułożenia kabli na działce [...] nie był z nim uzgadniany. Podniósł, iż odmawia przekazania działki [...] m2 i drogi dojazdowej na działce [...] do czasu zawarcia nowej umowy. Podniósł, iż wyraża zgodę na budowę masztu na działce nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej P.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, sąd ją oddala (art. 151 P.p.s.a.).

Tytułem wstępu wyjaśnić również należy, iż sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 poz. 374 ze zm.). Zgodne z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Przedmiotem kontroli sądowej jest zaskarżona decyzja Wojewody z dnia [...] września 2019 r., którą utrzymana została w mocy decyzja Starosty [...] z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą [...] Spółce z o.o. z siedzibą w [...] pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej sieci [...] Sp. z o.o. nr [...], na działce oznaczonej nr ewid. [...], w obrębie [...], gmina [...].

Zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U z 2019r. poz. 1186, aktualnie Dz.U. z 2020 poz. 1333 ), w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego organ administracji architektoniczno-budowlanej sprawdza:

1) zgodność projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu, a także wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko;

2) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi;

3) kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń oraz informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, o której mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1b, oraz zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7;

4) wykonanie - w przypadku obowiązku sprawdzenia projektu, o którym mowa w art. 20 ust. 2, także sprawdzenie projektu - przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane i legitymującą się aktualnym na dzień opracowania projektu - lub jego sprawdzenia - zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7;

Bezsporne jest, że przedłożony projekt budowlany został sporządzony przez osoby posiadające uprawnienia danych specjalności oraz legitymujące się na dzień sporządzania projektu odpowiednim zaświadczeniami potwierdzającymi wpisy na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego. Projekt budowlany jest kompletny, bowiem przedstawił wszystkie wymagane prawem elementy. Bezsprzecznie inwestor złożył wymagane prawem oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Przedłożony projekt budowlany zgodny jest z ustaleniami decyzji Wójta [...] z dnia [...] grudnia 2018 r., znak [...], o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

W ocenie skarżącego planowana stacja bazowa telefonii komórkowej i emitowane przez nią promieniowanie narusza jego interes prawny polegający na ograniczeniu możliwości zabudowy należącej do niego nieruchomości, sąsiadującej z terenem inwestycji, nieruchomości.

Odnosząc się do powyższego zauważyć należy, iż zatwierdzony projekt budowlany przewiduje anteny sektorowe o mocy EIRP 794 W, na każdym azymucie (0ş, 140ş, 270ş), przy czym anteny te będą zawieszone na wysokości 52,50 m n.p.t. Dla maksymalnego kąta wychylenia anteny 10ş (tilt) najmniejsza odległość wiązki głównej promieniowania anteny od miejsc dostępnych dla ludności wynosić będzie 43,4 m n.p.t., w odległości 40 m zasięgu tej osi. Na kartach nr 15 i 29 projektu budowlanego pokazano przewidywany zasięg obszarów o gęstości mocy promieniowania powyżej 0,1 W/m2 od anten. W tzw. "Kwalifikacji przedsięwzięcia" załączonej do wniosku inwestora zobrazowano zaś obszary dostępne dla ludzi. Na karcie 13 projektu budowlanego wyjaśniono, iż przyjęte rozwiązania gwarantują brak przekroczeń dopuszczalnej gęstości strumienia energii pola eletromagnetycznego w miejscach dostępnych dla ludzi. Dopuszcza się bez ograniczeń możliwość przebywania ludzi na poziomie terenu oraz w okolicznych budynkach.

Zauważyć należy, iż przyjęte w projekcie budowlanym rozwiązania projektowe gwarantują nieprzekroczenie dopuszczalnej gęstości strumienia energii pola elektromagnetycznego (nie więcej od dopuszczalnej 0,1 W/m2) w miejscach aktualnie dostępnych dla ludzi. Zgodnie z art. 124 ust. 2 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji, przez miejsca dostępne dla ludności rozumie się wszelkie miejsca, z wyjątkiem miejsc, do których dostęp ludności jest zabroniony lub niemożliwy bez użycia sprzętu technicznego. Do tej pory w orzecznictwie przyjmowało się , że przez zwrot "miejsca dostępne dla ludności" należy rozumieć miejsca, gdzie choćby potencjalnie może powstać zabudowa zgodnie z obowiązującymi przepisami, w tym zgodnie z ustaleniami prawa miejscowego. Marginalnie zauważyć należy, iż po [...] października 2019 r. nastąpiła zmiana brzmienia art. 124 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska i wedle aktualnego brzmienia tego przepisu, dostępność określonych miejsc dla ludności ocenia się według istniejącego stanu zagospodarowania i zabudowy nieruchomości.

Zdaniem Sądu nie sposób uznać, iż budowa przedmiotowej stacji bazowej telefonii komórkowej w jakikolwiek sposób ingerowała w prawo skarżącego do zabudowy należącej do niego działki [...], skoro jedynie w nieznacznym fragmencie dochodzić będzie nad tę działkę obszar promieniowania o mocy 0,1 W/m2 oraz jedna z osi głównych wiązek promieniowania anten sektorowych i to na wysokości przeszło 40 m n.p.t., a więc w obszarze, który nie można uznać za teren dostępny dla ludności w rozumieniu art. 124 ust. 2 Prawa ochrony środowiska. Jak wynika z akt sprawy, na przedmiotowym obszarze nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego z którego wynikałaby możliwość lokalizacji obiektów dostępnych dla ludzi o wysokości przekraczającej 40 m n.p.t., a w obszarze występowania promieniowania o gęstości mocy powyżej 0,1 W/m2 nie znajdują się aktualnie jakiekolwiek budynki mieszkalne.

Podnoszona zaś przez skarżącego kwestia obniżenia wartości posiadanej przez niego nieruchomości z uwagi na realizację na sąsiedniej działce stacji bazowej telefonii komórkowej, nie może stanowić podstawy do odmowy udzielenia pozwolenia na budowę dla tej inwestycji. Jest to zagadnienie cywilnoprawne, które podlega kognicji sądu powszechnego w procesie cywilnym (ewentualne odszkodowanie).

Odnosząc się do uwagi zwartej w skardze, że przedmiotowa inwestycja może znacząco oddziaływać na środowisko i w niniejszej sprawie winna być dokonana ocena oddziaływania na środowisko, wyjaśnić należy, iż w świetle art. 32 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego może być wydane po uprzednim przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko albo oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, jeżeli jest ona wymagana przepisami ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Nadto, zgodnie z art. 71 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz.U. z 2020 poz. 283 ) decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia (ust.1). Uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko lub przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (ust. 2 pkt 1 i 2). Wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach następuje przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego oraz decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych - wydawanych na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. (art. 72 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko).

Powyższe wskazuje, wobec treści art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, że rolą organu architektoniczno-budowlanego jest ustalenie, czy inwestycja objęta wnioskiem o udzielenia pozwolenia na budowę wymagała uprzedniego uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia. Organ architektoniczno-budowlanego winien w tym celu dokonać kwalifikacji projektowanej inwestycji w świetle przepisów rozporządzenia w sprawie oddziaływania przedsięwzięć na środowisko. W dacie orzekania przez organy administracji w niniejszej sprawie kategorie przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz rodzaje przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko określono w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 71) . Oceny przedsięwzięć w postaci budowy anten nadawczych telefonii komórkowej dokonuje się w oparciu o przepisy § 2 ust. 1 pkt 7 lub § 3 ust. 1 pkt 8 ww. rozporządzenia, które określają przesłanki decydujące o ich kwalifikacji odpowiednio jako przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko bądź jako przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Wskazać przy tym należy, że 11 października 2019 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2019 r. poz. 1839), ale zgodnie z jego § 4 do spraw wszczętych, a niezakończonych, stosujemy przepisy dotychczasowe, a więc ww. rozporządzenie z 2010 r.

Z § 2 ust. 1 pkt 7 oraz § 3 ust. 1 pkt 8 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. wynika, iż do parametrów technicznych stacji bazowej telefonii komórkowej decydujących o wpływie na środowisko i konieczności przeprowadzenia postępowania w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia należą:

- rodzaj anteny - instalacje radiokomunikacyjne, radionawigacyjne i radiolokacyjne;

- moc promieniowania poszczególnych anten,

- emisja pola elektromagnetycznego przez poszczególne anteny.

Istotne jest także ukierunkowanie anten ( osi głównej wiązki promieniowania tej anteny) z uwzględnieniem miejsc dostępnych dla ludności.

Jak prawidłowo wykazały organy obu instancji, z przedłożonego projektu budowlanego oraz dokumentu zatytułowanego "Kwalifikacja przedsięwzięcia" wynika, że przedmiotowa inwestycja, wyposażona w anteny o mocy 794 W, nie zalicza się do przedsięwzięć mogących zawsze lub potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, gdyż w odległości nie większej niż 40 m od środka elektrycznego, w osi głównej wiązki promieniowania tej anteny brak jest miejsc dostępnych dla ludności – § 3 ust. 1 pkt 8 lit. c powołanego rozporządzenia.

Wbrew sugestiom w rozpoznanej sprawie nie może znaleźć zastosowania przepis § 3 ust. 2 pkt 3 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. i nie występuje konieczności sumowania oddziaływania poszczególnych anten sektorowych przy kwalifikacji stacji bazowa telefonii komórkowej jako przedsięwzięcia oddziałującego lub mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Sąd orzekający w niniejszym składzie jest świadomy kontrowersji, jakie zaistniały w orzecznictwie na tym tle. Znany jest mu pogląd prezentowany przez część orzecznictwa, dopuszczający i wymagający sumowania oddziaływania poszczególnych anten sektorowych (również z innymi przedsięwzięciami), jednak w jego ocenie zasadne jest zastosowanie literalnej wykładnie przepisów rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (t.j. Dz.U. z 2016r. poz. 71).

W tym miejscu Sąd pragnie przytoczyć uwagi i argumenty zwarte w wyroku tutejszego Sądu z dnia 20 listopada 2019 r. o sygn. akt II SA/Po 721/19 (dostępnego na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), którą to argumentację Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela.

Po pierwsze, kryterium z § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 ust. 1 pkt 8 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. ma charakter czysto teoretyczny. Nie jest to ani norma środowiskowa ani techniczna. Omawiane przepisy wyrażają prostą ideę: przedsięwzięcie będzie wymagać decyzji środowiskowej (jako w domyśle niebezpieczne dla człowieka), jeżeli składać się będzie z chociażby jednej anteny, która jest w osi (linii) swej głównej wiązki skierowana w kierunku miejsc dostępnych dla ludzi, a miejsca te znajdują się w określonej odległości od środka elektrycznego anteny.

Po drugie, same przepisy ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. wyraźnie akcentują, że kryterium znajdowania się miejsc dostępnych dla ludzi w określonych odległościach od środka elektrycznego anten w osi głównej wiązki promieniowania, nie może być sumowane. Przede wszystkim w obu przepisach § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. wyraźnie jest mowa o mocy pojedynczej anteny i sprawdzaniu istnienia miejsc dostępnych dla ludzi w relacji konkretnie do niej, a wręcz do osi jej głównej wiązki promieniowania. Oznacza to, że to, czy instalacja ma trzy, czy np. sześć anten, nie zmienia i logicznie rzecz ujmując nie może zmieniać metodologii stosowania kryterium znajdowania się miejsc dostępnych dla ludzi w osi głównej wiązki. Zawsze chodzić będzie o osie głównych wiązek z konkretnych pojedynczych anten. Nie ma więc znaczenia, czy danej antenie współtowarzyszą dwie inne anteny, czy więcej. Każda ma bowiem swoją oś główną wiązki, a odległość miejsc dostępnych dla ludzi bada się przy uwzględnieniu tylko jej mocy.

Po trzecie, w końcowych częściach obu § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. prawodawca wyraźnie podkreśla, że "równoważną moc promieniowaną izotropowo wyznacza się dla pojedynczej anteny także w przypadku, gdy na terenie tego samego zakładu lub obiektu znajduje się realizowana lub zrealizowana inna instalacja radiokomunikacyjna, radionawigacyjna lub radiolokacyjna". Zastrzeżenie to nie pozostawia w ocenie Sądu żadnych wątpliwości, że wykluczono jakiekolwiek zabiegi sumowania "równoważnej mocy promieniowanej izotropowo" przez anteny danego przedsięwzięcia lub znajdujących się obok siebie przedsięwzięć.

Po czwarte wreszcie, podstawowa wiedza z zakresu fizyki, uzupełniona o zrozumiałą i łatwo dostępną literaturę fachową, pozwala podważyć sens tezy zakładającej potrzebę – jakkolwiek rozumianego – "sumowania" kryteriów z § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. Trzeba przy tym nadto pamiętać, że we wskazanych tu przepisach posłużono się pojęciami technicznymi zrozumiałymi i zdefiniowanymi w dostępnej polskiej normie PN-80/T-01012:1980 "Słownictwo telekomunikacyjne -- Anteny -- Nazwy i określenia" (normę tą wycofano, jednak obowiązywała ona, gdy uchwalano r.s.p.).

Zgodnie ze wskazaną normą, równoważna moc promieniowana izotropowo to zastępcza moc promieniowana (ERP), czyli iloczyn mocy doprowadzonej do anteny i zysku energetycznego anteny. Zysk energetyczny anteny może być odniesiony do anteny izotropowej, mówi się wówczas o zastępczej mocy promieniowanej izotropowo. Z kolei antena izotropowa, to według normy PN-80/T-01012:1980 hipotetyczna antena promieniująca równomiernie w pełnym kącie bryłowym.

Ujmując powyższe w pewnym uproszczeniu można podsumować, że pojęcie "mocy równoważnej promieniowanej izotropowo" przyjmuje się dlatego, że antena jest urządzeniem ukierunkowującym moc promieniowania, zdolnym do jego kierunkowego wzmacniania. Z tego powodu ustalenie mocy wypromieniowanych przez anteny uchylałoby się spod kontroli, gdyby nie wprowadzono kryterium bazowego. Mnożenie parametru zysku energetycznego anteny, a więc jej wiadomej zdolności do zwiększenia mocy sygnału, oraz mocy doprowadzanej do anteny daje moc równoważną promieniowaną izotropowo, a więc moc przy teoretycznym założeniu, że mamy do czynienia z hipotetyczną anteną o kącie bryłowym (R. Pawlak, Techniczne aspekty budowy sieci radiowych, "Infrastruktura sieci komórkowych XXI wieku", s. 34; K. Smoliński, Prawne aspekty kwalifikacji stacji bazowych telefonii komórkowej jako przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, "Casus" 2019, nr 94, s. 14 i nast.).

Zakładając w § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. określone równoważne moce anten promieniowane izotropowo, możliwe było ustalenie zdolności anten, zwłaszcza anten sektorowych telefonii komórkowej, do ukierunkowania generowanych wiązek, a także określenie odległości, w obszarze których będą one miały niebezpieczną dla człowieka gęstość ponadnormatywną, czyli 0,1 W/m2.

Z opracowań fachowych (zob. wyżej wskazane opracowanie R. Pawlaka, s. 40 i K. Smolińskiego, s. 18 i nast.) wynika, że odległości miejsc dostępnych dla ludzi od środka elektrycznego anteny określono w przepisach prawa z uwzględnieniem zasady przezorności, to jest prawodawca założył do jakich odległości antena o określonej bazowej równoważnej mocy promieniowanej izotropowo jest zdolna generować wiązkę elektromagnetycznego pola ponadnormatywnego, a następnie odległości te dodatkowo zwiększono o 50 %.

Podsumowując, skoro prawodawca w 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. posługuje się pojęciem równoważnej mocy promieniowanej izotropowo (abstrahując nawet od wzmacniającego zastrzeżenia, że dotyczy to "pojedynczej" anteny), to z istoty tego pojęcia może mieć na uwadze pojedyncza antenę. Tylko dla konkretnej anteny określa się bowiem moc podawaną i zysk energetyczny.

W ocenie Sądu § 3 ust. 2 pkt 3 powoływanego rozporządzenia z 9 listopada 2010 r. nie wpływa na stosowanie § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. Jak już wyjaśniono i podkreślono, kryteria z wymienionych tu przepisów to nie normatywy środowiskowe ani normatywy techniczne, a teoretyczne przesłanki, których spełnienie spowoduje obowiązek uzyskania decyzji środowiskowej. Prawodawca nakazuje badać li tylko, czy w osiach wiązek głównych pojedynczych anten, w określonych odległościach, znajdują się miejsca dostępne dla ludzi. Jeżeli w osi głównej wiązki anteny, w odległości odpowiadającej jej równoważnej mocy promieniowanej izotropowo, nie znajdują się miejsca dostępne dla ludzi, to kryterium z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. nie jest spełnione i nie zmieni tego nawet zlokalizowanie w otoczeniu innych anten, chociażby ich osie wiązek krzyżowały się. Nie można też zapominać, że w końcowej części § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. wyraźnie wskazano, że "równoważną moc promieniowaną izotropowo wyznacza się dla pojedynczej anteny także w przypadku, gdy na terenie tego samego zakładu lub obiektu znajduje się realizowana lub zrealizowana inna instalacja radiokomunikacyjna, radionawigacyjna lub radiolokacyjna".

Trzeba też wyraźnie podkreślić, iż powyższe uwagi mające znaczenie przy kwalifikacji konkretnego przedsięwzięcia jako "przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko", które pozwalają odpowiedzieć na pytanie, czy dla danej inwestycji jest wymagana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, nie mają natomiast znaczenia przy badaniu rzeczywistego oddziaływania stacji bazowej telefonii komórkowej, dla którego obowiązującą normę określa wymienione już wcześniej rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 30 października 2003 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych poziomów (Dz.U. Nr 192, poz. 1883). Rozporządzenie to (obowiązujące do dnia 1 stycznia 2020 r.) wyznaczało bezwzględnie obowiązujący normatyw (0,1 W/m2) – dopuszczalne poziomy promieniowania elektromagnetycznego i dopiero on ma charakter "techniczny" w tym znaczeniu, iż w przypadku gdyby była wymagana decyzja środowiskowa, to na etapie jej wydawania, a gdyby nie była wymagana, to na etapie pozwolenia na budowę, organ administracji w oparciu o zgromadzoną dokumentację, w tym w szczególności projekt budowlany, dokonuje sprawdzenia, czy planowana inwestycja nie będzie emitowała pola elektromagnetycznego na poziomie przekraczającym obowiązujące normy. Dodać można, że wówczas to bada się oczywiście nie tylko moc wypromieniowywaną przez anteny, ale także wszystkie wszelako rozumiane nakładanie się pół, kumulację czy odbicia promieniowania (patrz ponownie wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 listopada 2019 r. o sygn. akt II SA/Po 721/19, dostępny jak wyżej).

Z tych też przyczyn w rozpoznawanej sprawie organy prawidłowo uznały, iż planowana inwestycja nie zalicza się do przedsięwzięć mogących zawsze lub potencjalnie oddziaływać na środowisko w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko.

Bez znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji pozostają także uwagi podniesione w piśmie J. D., właściciela działki nr [...], dotyczące wadliwości umowy zwartej w inwestorem, przewidującej możliwość wykonania przedmiotowej stacji bazowej telefonii komórkowej.

Zgodnie z art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Z powyższego wynika, iż pozwolenie na budowę może uzyskać wyłącznie inwestor, który posiada prawo do dysponowania na cele budowlane nieruchomością, na której mają być prowadzone roboty budowlane. W orzecznictwie przyjmuje się, że w sytuacji, kiedy organ poweźmie wiadomość, że w aktach sprawy brakuje oświadczenia inwestora o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane lub gdy np. złożone oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane może nie odpowiadać lub jest niezgodne ze stanem rzeczywistym, obowiązkiem organu jest tę kwestię wyjaśnić (por. wyrok NSA z 8 kwietnia 2020 r. o sygn. akt II OSK 486/19 – dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Niemniej zauważyć też trzeba, że wprowadzenie przez ustawodawcę możliwości wykazania przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane miało na celu uproszczenie postępowania dotyczącego wydania pozwolenia na budowę. Gdyby organy administracji miały obowiązek co do zasady weryfikowania tego rodzaju oświadczeń, to ich wprowadzenie do sytemu prawnego nie realizowałoby tego celu. W celu zweryfikowania oświadczenia inwestor musiałby bowiem dostarczyć organowi inny dokument potwierdzający posiadanie przez niego tytułu prawnego do nieruchomości, podczas gdy intencją ustawodawcy, poprzez wprowadzenie oświadczenia, było wyeliminowanie tego obowiązku. Zabezpieczeniem przed podawaniem nieprawdziwych danych w oświadczeniu jest wymóg złożenia go pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.

W rozpoznanej sprawie inwestor w toku postępowania administracyjnego złożył takie oświadczenie, wskazując, że posiada prawo do dysponowania nieruchomością stanowiącą działkę nr na cele budowlane z tytułu stosunku zobowiązaniowego - umowy najmu zawartej w dniu [...] września 2018 r. z J. D.. Na etapie postępowania administracyjnego jego oświadczenie nie było kwestionowane. Co istotne, stroną tego postępowania był J. D.. Powyższe oznacza, iż organom obu instancji nie można zarzucić, iż zaniechały ustalenia, czy inwestor dysponuje prawem do dysponowania działką nr ewid. [...] w celach budowlanych.

Z nadesłanego do Sądu pisma J. D. wynika, iż dopiero po wydaniu zaskarżonej decyzji Wojewody zaczął kwestionować postanowienia umowy zwartej z [...] Spółka z o.o. w [...]. J. D. nie neguje nadto faktu zwarcia umowy najmy dotyczącej działki [...] lecz podnosi, iż przy jej zawarciu został wprowadzony w błąd, a on sam był w tym czasie nietrzeźwy. Tym samym brak jest podstaw do uznania, iż zaskarżona decyzja został wdana z naruszeniem art. 32 ust. 4 Prawa budowlanego. Zgodnie z art. 35 ust. 4 tej ustawy w razie spełnienia wymagań określonych w ust. 1 oraz w art. 32 ust. 4, organ administracji architektoniczno-budowlanej nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. W dacie wydania zaskarżonej decyzji spełnione były wszystkie warunki do uwzględnia wniosku inwestora i wydania pozwolenia na budowę. Późniejsze wypowiedzenie umowy najmu, względnie jej rozwiązanie lub stwierdzenie nieważności przez właściwy sąd powszechny, może skutkować brakiem możliwości prawnych do realizacji planowanej inwestycji, niemniej nie wypływa to na prawidłowość wydanych decyzji o pozwoleniu na budowę.

Zaznaczyć jednak należy, iż decyzja administracyjna o pozwoleniu na budowę nie uprawnia w żaden sposób inwestora do realizacji inwestycji w przypadku późniejszej utraty tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Decyzja ta nie zastępuje prawa do dysponowania nieruchomością w sytuacji, gdy właściciel po wydaniu pozwolenia nie zgadza się na wejście na grunt.

W tych okolicznościach Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.