Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1709/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 138  par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151A  par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 listopad 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwów M. K. i Polskich [...] S.A. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz M. K. 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz Polskich [...] S.A. 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] kwietnia 2016 r. nr [...] Wojewoda [...] (Wojewoda) stwierdził nabycie przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa własności zabudowanego gruntu wchodzącego w skład linii kolejowych [...] W. G. [...]-W. G. oraz nr [...] W. G. T.- W. P. położonego w W., Dzielnicy [...] w obrębie [...] oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] ha.

Organ stwierdził również, że z dniem 1 czerwca 2003 r. Polskie [...] SA nabyły prawo użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu, na okres dziewięćdziesięciu dziewięciu lat, bez wniesienia pierwszej opłaty i opłat rocznych. Z sentencji decyzji wynika również nieodpłatne nabycie własności budowli i urządzeń znajdujących się na przedmiotowym gruncie z dniem 1 czerwca 2003 r.

Podstawą prawną decyzji Wojewody był art. 37a ust. 4 ustawy z dnia 8 wrzenia 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2014 r., poz. 1160 ze zm., dalej "ustawa o komercjalizacji PKP") oraz art. 4 pkt 2 i art. 8 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2015 r., poz. 1297, dalej "ustawa o transporcie kolejowym").

Organ wskazał w uzasadnieniu, że zgodnie z oświadczeniem P. [...] SA z dnia [...] czerwca 2015 r. oraz zgodnie ze znajdującymi się w aktach wykazami inwentarzowymi na dzień 28 lutego 2003 r. grunt położony w W. na terenie dzielnicy [...] oznaczony w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...] wchodził w skład linii kolejowych nr [...] W. G. T. - W. G. oraz [...] W. G. T. - W. P. Oświadczeniem z [...] czerwca 2015 roku P. [...] SA poinformowały, że nie przysługiwało im w stosunku do powyższego gruntu prawo własności z żadnego tytułu. Przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność osoby fizycznej, to jest M. K. i pozostawała we władaniu P. [...] SA. Stosownie do wypisu z rejestru gruntów przedmiotowa nieruchomość stanowi tereny kolejowe. Zgodnie z wykazami inwentarzowymi urządzeń P. [...] SA na terenie przedmiotowej działki znajdują się urządzenia sieci trakcyjnej, urządzenia elektrycznego ogrzewania rozjazdów, urządzenia [...] typu [...] i urządzenia [...], sieć kanalizacyjna, sieć wodociągowa, droga dojazdowa, zbiornik na smary.

W tym stanie rzeczy organ uznał, że zgodnie z dyspozycją art. 37a ust. 1 i ust. 2 ustawy o komercjalizacji PKP grunt objęty decyzją stał się z dniem 1 czerwca 2003 roku z mocy prawa własnością Skarbu Państwa. P. [...] SA przysługuje do tej nieruchomości z dniem 1 czerwca 2003 r. prawo użytkowania wieczystego gruntu oraz prawo własności znajdujących się na nim budowli i urządzeń.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. K. zarzucając decyzji organu pierwszej instancji naruszenie :

1. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy to jest art. 37a ust. 1 i ust. 2 ustawy o komercjalizacji PKP w związku z art. 4 pkt 2 ustawy o transporcie kolejowym poprzez zastosowanie tego przepisu do gruntu niewchodzącego w dniu 28 lutego 2003 roku w skład linii kolejowej,

2. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy to jest :

a. art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a. poprzez dokonanie ustalenia, że nieruchomość położona w W., dzielnica [...] stanowiąca działkę ewidencyjną nr [...] w obrębie nr [...] wchodziła w dniu 28 lutego 2003 roku w skład linii kolejowej, pomimo braku podstaw do dokonania takiego ustalenia,

b. art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 11 k.p.a., poprzez brak dokonania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oceny wiarygodności i mocy dowodowej dowodów,

c. art. 107 § 1 zdanie pierwsze k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a. w związku z art. 8 k.p.a. poprzez zawarcie elementów rozstrzygnięcia w załączniku do decyzji, który nie został podpisany przez osobę działającą w imieniu organu.

Z uwagi na powyższe M. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie decyzji o odmowie stwierdzenia nabycia na podstawie art. 37a ust. 1 i ust. 2 ustawy o komercjalizacji PKP prawa własności przedmiotowej nieruchomości przez Skarb Państwa, a przez P. [...] SA prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości w tym także prawa własności urządzeń znajdujących się na tej nieruchomości.

W uzasadnieniu odwołania podniósł, że dla wykazania okoliczności wchodzenia przedmiotowej nieruchomości w skład linii kolejowej z dnia 28 lutego 2003 roku wnioskodawca, czyli P. [...] SA przedstawił własne oświadczenie z [...] kwietnia 2006 roku w którym wskazano, że w dniu 28 lutego 2003 roku przedmiotowa nieruchomość wchodziła w skład linii kolejowej, a także wykaz inwentarzowy urządzeń, które według wnioskodawcy znajdują się na przedmiotowej nieruchomości. Oświadczenie z [...] kwietnia 2006 roku pozbawione jest uzasadnienia i nie poparte dowodami. W aktach sprawy znajdują się dwa różne wykazy inwentarzowe urządzeń, przy czym urządzenia wymienione w tych wykazach pokrywają się jedynie częściowo. Niezależnie od powyższego żaden z wykazów inwentarzowych urządzeń, które według wnioskodawcy znajdują się na przedmiotowej nieruchomości, nie stanowi dowodu, że na nieruchomości w dniu 28 marca 2003 roku znajdowała się linia kolejowa.

M. K. podkreślił, że w żadnym wykazie nie zostały wymienione tory wobec czego jest oczywiste, że przedmiotowa nieruchomość nie wchodzi w skład linii kolejowej. Na położonych w pobliżu działkach w dniu 28 lutego 2003 roku znajdowały się bocznice kolejowe. Zgodnie z mapą sytuacyjno-wysokościową na przedmiotowej nieruchomości znajdują się droga asfaltowa i zbiornik paliw, co koresponduje z treścią wykazu inwentarzowych, zaś na działkach ewidencyjnych przylegających do przedmiotowej nieruchomości - głośniki. Podkreślił, że zbiorniki paliwa są zbędne na liniach kolejowych, ale przydatne na terenie bocznicy i terminali kolejowych. Powyższe okoliczności potwierdzają, że przedmiotowa nieruchomość, a także pobliskie działki nie wchodzą w skład linii kolejowej.

Odwołujący wskazał, że w piśmie z [...] lutego 2016 r. złożył wniosek o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka A. N. na okoliczność, że w dniu 28 lutego 2003 roku na przedmiotowej nieruchomości znajdowała się bocznica kolejowa. Organ pierwszej instancji nie przeprowadził wnioskowanego dowodu i nie uzasadnił swoje decyzji w tym przedmiocie.

Końcowo podniósł, że organ pierwszej instancji zawarł elementy rozstrzygnięcia w załączniku do decyzji, który nie został podpisany przez osobę działającą w imieniu organu, i który został sporządzony przez wnioskodawcę w związku i na potrzeby postępowanie. Jeżeli w załączniku do decyzji zostały zawarte pewne elementy rozstrzygnięcia to załącznik powinien posiadać wszystkie cechy umożliwiające uznanie go za integralną część decyzji, to znaczy podpis osoby działającej w imieniu organu z adnotacją, że stanowi on załącznik do określonej decyzji.

Decyzją z [...] września 2017 r. Minister Infrastruktury i Budownictwa uchylił decyzję Wojewody i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność M. K., co potwierdza treść księgi wieczystej [...]. W dniu 28 lutego 2003 r. znajdowała się we władaniu P. [...] SA, co potwierdza wypis z rejestru gruntów z [...] stycznia 2010 r., i której to okoliczności nie kwestionuje odwołujący.

Okolicznością sporną było natomiast, czy nieruchomość ta wchodziła w dniu 28 lutego 2003 r. w skład linii kolejowej czy też bocznicy kolejowej.

W ocenie organu odwoławczego, przedmiotowa nieruchomość zajęta jest pod linię kolejową, bowiem znajdują się na niej co najmniej od 1987 r. urządzenia sieci trakcyjnej [...], które pełniły funkcję zasilenia elektrycznych pojazdów trakcyjnych, oraz co najmniej od 1990 roku urządzenia [...], które pełniły funkcję prowadzenia ruchu pociągów.

W konsekwencji organ odwoławczy uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że przedmiotowa nieruchomość zajęta jest pod infrastrukturę kolejową a nie jak wskazuje odwołujący – pod bocznicę kolejową.

Organ odwoławczy wskazał jednak, że orzeczenie czy spełnione zostały przesłanki o których mowa w art. 37a ustawy o komercjalizacji PKP możliwe będzie dopiero po stwierdzeniu w jakiej dacie wybudowano urządzenia znajdujące się na nieruchomości objętej uwłaszczeniem. Analiza Wykazu Inwentarzowego wskazuje bowiem, że pod numerem inwentarzowym [...] ujęto "urządzenia elektrycznego ogrzewania pojazdów" zaś w kolumnie rok budowy/remontu wskazano "2009 r.". Nie wiadomo zatem, czy w tej dacie nastąpił remont czy też budowa powyższego urządzenia co ma istotne znaczenie dla ewentualnego potwierdzenia prawa własności tegoż urządzenia na 2003 r.

Dodatkowo organ zwrócił uwagę, że załącznik do decyzji, który obejmować ma budowle i inne urządzenia znajdujące się na gruncie które stały się własnością P. [...] SA z dniem 28 lutego 2003 r. nie został podpisany przez organ a co więcej, nie wynika z niego że stanowi załącznik do decyzji. Organ odwoławczy uznał to za naruszenie przepisów postępowania to jest art. 107 § 1 k.p.a. Minister podkreślił że uchybienie polegające na braku podpisu pod załącznikiem do decyzji może nie stanowić naruszenia prawa o ile treść załącznika pozwalałaby na konkretne ustalenie do jakiej decyzji stanowi on załącznik, a takich danych brak jest na przedmiotowym załączniku, nie wskazano bowiem ani daty decyzji ani też jej numeru.

Sprzeciwy od powyższej decyzji wniesione zostały przez M. K. i przez P. [...] SA.

M. K. zarzucił decyzji organu odwoławczego naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. w związku z art. 136 k.p.a. w związku z brzmieniem art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935, dalej "ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r.") i 12 § 1 k.p.a. polegające na uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji i przekazaniu mu sprawy do ponownego rozpatrzenia pomimo braku podstaw do takiego rozstrzygnięcia. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu wskazał, że organ drugiej instancji winien w toku postępowania ustalić czy na przedmiotowym gruncie znajdowała się w dniu 28 lutego 2003 r. bocznica kolejowa czy też linia kolejowa a w razie potrzeby przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celi uzupełnienia dowodów i materiałów. Brak jest natomiast przesłanek do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a.

P. [...] SA wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu sprzeciwu wskazały, że wbrew stanowisku organu drugiej instancji, daty budowy urządzeń sieci trakcyjnej [...], które pełnią funkcję zasilenia elektrycznych pojazdów trakcyjnych oraz urządzeń [...], które pełnią funkcję prowadzenia ruchu pociągów są ustalone. Urządzenia te zostały wybudowane odpowiednio w 1987 r. i w 1990 r. Taka informacja znajduje się w załączniku do wniosku o uwłaszczenie z dnia [...] kwietnia 2006 r. Nowym urządzeniem jest urządzenie pod nazwą "Urządzenia elektrycznego ogrzewania rozjazdów", które wybudowane zostało w 2009 r., a którego w dacie sporządzenia załączniku do wniosku uwłaszczeniowego z dnia [...] kwietnia 2006 r., nie było na gruncie.

P. [...] SA podniosły również, że organ drugiej instancji pominął, że na skutek dokonanych podziałów geodezyjnych urządzenia do prowadzenia ruchu kolejowego i tory stacyjne pierwotnie zlokalizowane na działce oznaczonej jako nr 1 znalazły się obecnie na kilkunastu działkach ewidencyjnych. Podniosły, że załącznik do przedmiotowej decyzji jednoznacznie wskazuje, że "Wykaz inwentarzowy budowli i urządzeń P [...] SA m. W. obręb [...] działka [...] o pow. [...] ha" dotyczy właśnie działki nr [...] o której rozstrzyga decyzja Wojewody nr [...].

Postanowieniem z dnia [...] października 2017 r. sąd postanowił połączyć sprawy będące następstwem sprzeciwów wniesionych przez M. K. i P. [...] SA w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzić je pod jedną sygn. akt I SA/Wa 1709/17.

W odpowiedziach na sprzeciwy organ wniósł o ich oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Sprzeciwy są uzasadnione, zaskarżona decyzja narusza art. 138 § 2 k.p.a.

Na wstępie sąd wyjaśnia, że z dniem 1 czerwca 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. Stosownie do art. 17 ust. 1 powołanej ustawy, do postępowań przed sądami administracyjnymi, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu dotychczasowym.

Oznacza to w ocenie sądu, że do postępowań przed sądami administracyjnymi wszczętych po dacie wejścia w życie ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r., to jest po dniu 1 czerwca 2017 r. stosuje się przepisy ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu nadanym tą ustawą.

Ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. wprowadziła nową instytucję, to jest instytucję sprzeciwu, który przysługuje od decyzji administracyjnej wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Oznacza to, że od decyzji kasatoryjnych, co do których postępowanie sądowoadministracyjne wszczynane byłoby po dniu 1 czerwca 2017 r., stronie niezadowolonej z rozstrzygnięcia przysługuje prawo wniesienia sprzeciwu, w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji. Sprzeciw taki rozpoznawany jest przez sąd na posiedzeniu niejawnym w terminie 30 dni od dnia jego wpłynięcia.

Przepisy ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.) przewidują, że sąd administracyjny orzeka w składzie trzech sędziów, z zastrzeżeniem § 2 i § 3 artykułu 16, chyba że ustawa stanowi inaczej (16 § 1 p.p.s.a.). Stosownie do art. 16 § 2 p.p.s.a. sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym orzeka w składzie jednego sędziego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Przepisem przewidującym rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny na posiedzeniu w składzie trzech sędziów jest art. 120 p.p.s.a., zgodnie z którym w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Wprowadzając instytucję sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej ustawodawca nie prowadził zmian do p.p.s.a., z których wynikałoby, że sprawa winna być rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie innymi, niż wynikający z art. 16 § 1 p.p.s.a. , to jest w składzie innymi niż jednoosobowy.

Wobec powyższego, sąd uznał, że niniejsza sprawa winna być rozstrzygnięta na posiedzeniu niejawnym w składzie jednoosobowym.

Przechodząc do meritum sprawy wskazać należy, że postępowanie zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji prowadzone było w trybie art. 37a ustawy o komercjalizacji PKP. Zgodnie z powołanym przepisem, dla jego zastosowania konieczne było ustalenie przez organ administracji następujących okoliczności faktycznych:

- czy grunty wchodziły w skład linii kolejowych

- czy pozostawały w dniu 28 lutego 2003 r. we władaniu P. [...] SA

- czy nie stanowiły własności Skarbu Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub P. [...] SA.

W decyzji organu pierwszej instancji ustalone zostało, że przedmiotowa nieruchomość 28 lutego 2003 r. wchodziła w skład linii kolejowej, P. [...] SA nie przysługiwało na ten dzień prawo własności do nieruchomości, której właścicielem nieruchomości jest M.K.

Z uzasadnienia decyzji organu drugiej instancji wynika, że w jego ocenie dla zastosowania art. 37a ust. 1 ustawy wystarczające jest spełnienie powołanych wyżej przesłanek.

Organ drugiej instancji również uznał, że przedmiotowe grunty wchodziły w skład linii kolejowych, pozostawały w dniu 28 lutego 2003 r. we władaniu P. [...] SA i stanowiły własność osoby fizycznej, to jest M. K. Pomimo tego, organ drugiej instancji uchylił decyzję Wojewody i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania.

Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić decyzję organu pierwszej instancji jeżeli

a. zaistniało naruszenie przepisów postępowania

a jednocześnie

b. konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

W niniejszej sprawie ustalenia faktyczne, podstawowe dla rozstrzygnięcia sprawy nie są kwestionowane przez organ drugiej instancji. Organ wyraził jedynie wątpliwość, czy jedno z urządzeń wymienionych w wykazie inwentarzowym istniało na gruncie w dniu 28 lutego 2003 roku czy też nie.

W ocenie sądu rozpoznającego sprawę powyższa wątpliwość może być wyjaśniona w toku postępowania odwoławczego w trybie art. 136 § 1 k.p.a.

Zatem nie można mówić, by w realiach niniejszej sprawy pozostawał do wyjaśnienia zakres sprawy mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Przesłanki pozwalające organowi na uchylenie do ponownego rozpoznania decyzji organu pierwszej instancji o których mowa w art. 138 § 2 k.p.a. muszą być spełnione łącznie. Skoro w tym przypadku jedna z przesłanek niezbędnych do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., nie została spełniona, brak jest podstaw do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania mu sprawy do ponownego rozpoznania.

Odnosząc się do kwestii dotyczących nie podpisania załącznika do decyzji Wojewody Sąd wskazuje, że Minister nie miał wątpliwości, jakie budowle i urządzenia znajdują się na gruncie objętym decyzją organu pierwszej instancji. Jego wątpliwości dotyczyły wyłącznie tego, czy jedno konkretne urządzenie znajdowało się na gruncie w 2003 r. czy też powstało dopiero w 2009 r.

Oznacza to że organ odniósł się do treści wykazu dołączonego do decyzji organu pierwszej instancji uznając go za jej integralną część i nie mając wątpliwości, że stanowi on element decyzji, pozwalający na ustalenie jej treści.

W takiej sytuacji, organ drugiej instancji mógł w ramach postępowania odwoławczego doprowadzić do prawidłowego sporządzenia załącznika do decyzji określającego jakie urządzenia podlegały nabyciu z dniem 28 lutego 2003 r. ewentualnie rozważyć możliwość wprowadzenia odmiennego sformułowania punktu III decyzji organu pierwszej instancji. Podjęcie tych czynności nie wymagało przekazywania sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

Sąd podkreśla w tym miejscu, że nie przesądza o kierunku rozstrzygnięcia jakie wydane zostanie przez organ drugiej instancji, zgodnie bowiem z art. 64e p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw sąd uwzględnia jedynie zaistnienie przesłanek do wydania decyzji o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a.

Podsumowując sąd stwierdza, że w realiach niniejszej sprawy brak było podstaw do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., co z mocy art. 151a § 1 p.p.s.a. skutkowało koniecznością uchylenia decyzji Ministra w całości.

O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art.200 i 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz każdego ze skarżących zwrot uiszczonego przez nich wpisu w kwocie 200 złotych oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 złotych i 17 złotych tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, to jest łącznie zasądzając na rzecz każdego z wnoszących sprzeciw kwotę 697 złotych.