Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 298/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-01-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 162 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2022 poz 2000
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 84 § 1; art. 100 § 2; art. 130 § 1 i § 3
journal: Dz.U. 2022 poz 1277
law: Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędzia WSA Anna Strzelec po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 5 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym sprawy ze skargi T. S. oraz partii Prawo i Sprawiedliwość na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia decyzji ostatecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 20 kwietnia 2022 r., nr SKO.41/3404/DR/2021, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie – po rozpoznaniu odwołania T. S. i partii politycznej P. S. – utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Lublin przez Dyrektora Zarządu Dróg i Mostów w Lublinie dnia 27 lipca 2021 r. (nr PD-ZE.4103.81.2021), odmawiającą stwierdzenia wygaśnięcia ostatecznej decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta Lublin przez Zastępcę Dyrektora Zarządu Dróg i Mostów w Lublinie ds. Realizacji Inwestycji z dnia 30 lipca 2020 r. (nr PD-ZE.4103.51.2020) o nałożeniu na Komitet Wyborczy P. S. w W., reprezentowany przez pełnomocnika finansowego T. S., kary pieniężnej w wysokości [...] zł za ekspozycję w obrębie pasów drogowych ulic Miasta L. reklam-banerów o tematyce wyborczej.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Decyzją wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Lublin przez Zastępcę Dyrektora Zarządu Dróg i Mostów w L. ds. Realizacji Inwestycji z dnia 30 lipca 2020 r. (nr PD-ZE.4103.51.2020), nałożono na Komitet Wyborczy partii P. S., reprezentowany przez pełnomocnika finansowego T. S., karę pieniężną w wysokości [...] zł za ekspozycję bez zezwolenia, w obrębie pasów drogowych ulic Miasta L., reklam i banerów o tematyce wyborczej.

Wprawdzie od powyższej decyzji odwołanie wniósł Komitet Wyborczy partii P. S., reprezentowany przez pełnomocnika wyborczego komitetu wyborczego, jednak Samorządowe Odwoławcze w L. decyzją z dnia 20 października 2020 r. (nr SKO.41/2821/DR/2020) – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzją. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie prawomocnym postanowieniem z dnia 10 lutego 2021 r., sygn. akt III SA/Lu 1235/20, odrzucił wniesioną skargę kasacyjną Komitetu Wyborczego P. S. na wskazaną decyzję, a Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu wniesionego zażalenia, postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2021 r. sygn. akt II GZ 133/21, oddalił zażalenie Komitetu Wyborczego P. S. na postanowienie WSA w Lublinie z dnia 10 lutego 2021 r.

We wniosku z dnia 23 czerwca 2021 r. skierowanym do Zarządu Dróg i Mostów w Lublinie, T. S. jako Pełnomocnik Finansowy Komitetu Wyborczego P. S. oraz partia P. S., zgłosili żądanie stwierdzenia wygaśnięcia wskazanej wyżej decyzji w przedmiocie nałożenia na Komitet Wyborczy P. S. kary pieniężnej w wysokości [...] zł. Argumentowali, że zgodnie z art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. Natomiast z treści art. 100 § 2 ustawy Kodeks wyborczy wynika, że komitet wyborczy, któremu przysługuje prawo do dotacji podmiotowej, o której mowa w art. 150 lub art. 151, ulega rozwiązaniu z mocy prawa po upływie 6 miesięcy od dnia otrzymania dotacji. Komitetowi P. S., do którego adresowana była decyzja z dnia 30 lipca 2020 r. przysługiwało prawo do dotacji podmiotowej i dotacja ta została przyznana i wypłacona w dniu 15 lipca 2020 r. Natomiast z dniem 15 stycznia 2021 r. Komitet uległ rozwiązaniu z mocy prawa. Dlatego według wnioskodawców podmiot, do którego skierowana była decyzja w przedmiotowej sprawie utracił swój byt, co stanowi standardową podstawę obligującą organ do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji. Zdaniem wnioskodawców, z istoty odpowiedzialności posiłkowej wynika, że aktualizuje się ona wyłącznie wtedy, gdy istnieje podmiot główny, który nie zrealizował wymagalnego zobowiązania. Ponieważ zaś podmiot główny, który zobowiązania nie spełnił – nie istnieje, nie można przenieść tego zobowiązania na inne podmioty, gdyż odpowiedzialność subsydiarna jest pochodną głównego zobowiązanego. W konsekwencji przedmiotowa decyzja stała się bezprzedmiotowa i wygasła.

Organ pierwszej instancji w decyzji z dnia 27 lipca 2021 r. nie podzielił zaprezentowanego przez wnioskodawców stanowiska i odmówił stwierdzenia wygaśnięcia decyzji ostatecznej o nałożeniu na komitet wyborczy administracyjnej kary pieniężnej.

Zauważył, że zarówno w momencie prowadzonego postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej na Komitet Wyborczy P. S. za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi jak i wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie ostatecznej decyzji utrzymującej w mocy wskazaną decyzję, Komitet Wyborczy nadal funkcjonował. Natomiast zgodnie z art. 130 § 1 Kodeksu wyborczego, odpowiedzialność za zobowiązania majątkowe komitetu wyborczego ponosi pełnomocnik finansowy. Z kolei w przypadku, gdy z majątku pełnomocnika finansowego nie można pokryć roszczeń wobec komitetu wyborczego, odpowiedzialność za zobowiązania majątkowe komitetu wyborczego partii politycznej ponosi partia polityczna, która utworzyła komitet wyborczy (art. 130 § 3 Kodeksu wyborczego). Tym samym, akcentowane we wniosku rozwiązanie z mocy prawa komitetu wyborczego z dniem 15 stycznia 2021 r. nie rodzi konsekwencji polegającej na bezprzedmiotowości późniejszego rozliczenia zobowiązań pieniężnych związanych z funkcjonowaniem samego komitetu wyborczego. Istnieją bowiem podmioty, wprost wskazane w kodeksie wyborczym, przejmujące te zobowiązania.

W odniesieniu do bezprzedmiotowości i wygaśnięcia zobowiązania oraz niemożności przeniesienia odpowiedzialności na pełnomocnika finansowego komitetu wyborczego i partę polityczną za omawiane zobowiązanie, organ pierwszej instancji wyjaśnił, że w ustawie o drogach publicznych nie ma przepisu, który nakazywałby stwierdzenie wygaśnięcia decyzji o nałożeniu opłaty za zajęcie pasa drogowego w przypadku rozwiązania podmiotu, do którego kierowana była decyzja, w sytuacji gdy do jego rozwiązania doszło po uzyskaniu przez decyzję waloru ostateczności. Nie zachodzą również okoliczności, że stwierdzenie wygaśnięcia leży w interesie społecznym lub interesie strony. Wprost przeciwnie, zarówno opłaty za zajęcie pasa drogowego jak i decyzje karne za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi są należnościami publicznoprawnymi, a zatem w przypadku braku ich zapłaty interes społeczny wymaga ich pobierania oraz egzekwowania w drodze egzekucji administracyjnej. Reasumując organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie występuje żadna z okoliczności, o których mowa w art. 162 k.p.a. Wydana przez organ decyzja karna nie stała się bezprzedmiotowa, żaden przepis prawa nie nakazuje wygaśnięcia takiej decyzji, zaś prawidłowo rozumiany interes społeczny sprzeciwia się stwierdzeniu wygaśnięcia wcześniej wydanej decyzji karnej. W przypadku stwierdzenia wygaśnięcia przedmiotowej decyzji doszłoby do niedopuszczalnej prawnie sytuacji, w której Komitet Wyborczy P. zajmowałby pas drogowy bez zezwolenia, tj. bez konieczności uiszczania stosownych opłat, które z mocy ustawy są obligatoryjne, pomimo że organ przeprowadził prawidłowo postępowanie administracyjne w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia, tym bardziej, że podmiot zobowiązany nie uiścił opłaty karnej z tytułu wydanej przez organ decyzji ostatecznej.

Nas skutek wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia 20 kwietnia 2022 r. zgodziło się w pełni z rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji i utrzymało w całości w mocy to rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu wyjaśniono, że zaskarżona odwołaniem decyzja organu pierwszej instancji została wydana zgodnie z obowiązującym prawem, a organ odwoławczy w pełni podzielił rozstrzygnięcie i uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji. Przede wszystkim – zdaniem organu odwoławczego – decyzja nakładająca karę pieniężną na Komitet Wyborczy P. S. za zajęcie bez zezwolenia pasów drogowych ulic Miasta L., poprzez ekspozycję w tych pasch reklam-banerów o tematyce wyborczej, w żadnym wypadku nie stała się bezprzedmiotowa. Nie jest okolicznością świadczącą o bezprzedmiotowości decyzji fakt, że na podstawie art. 100 § 2 ustawy Kodeks wyborczy, Komitet Wyborczy P. S. został rozwiązany z dniem 15 stycznia 2021 r. na skutek otrzymania w dniu 15 lipca 2020 r. dotacji. Przepis art. 130 Kodeksu wyborczego przewiduje bowiem następstwo prawne co do odpowiedzialności za zobowiązania majątkowe komitetu wyborczego. W pierwszej kolejności odpowiada za te zobowiązania pełnomocnik finansowy komitetu, a w przypadku gdy z majątku pełnomocnika finansowego nie można pokryć roszczeń wobec komitetu wyborczego, odpowiedzialność za zobowiązania majątkowe komitetu wyborczego partii politycznej ponosi partia polityczna. Odpowiedzialność tę ponosi pełnomocnik finansowy komitetu jak i partia polityczna zarówno w trakcie funkcjonowania komitetu wyborczego jak i po jego rozwiązaniu. Zwrócono uwagę, że według art. 138 § 1 ustawy Kodeks wyborczy, w przypadku uzyskania nadwyżki pozyskanych środków na cele kampanii wyborczej nad poniesionymi wydatkami, komitet wyborczy partii politycznej przekazuje ją na fundusz wyborczy tej partii. Rozumowanie wnioskodawców przeprowadzone w odwołaniu prowadziłoby do nieuprawnionych wniosków, że zobowiązań komitetu wyborczego partia polityczna nie przejmuje, a nadwyżki jak najbardziej. Przyjmując tok rozumowania wnioskodawców, który jest sprzeczny z brzmieniem art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 130 § 1 i § 3 pkt 1 ustawy Kodeks wyborczy, stwierdzenie wygaśnięcia decyzji spowodowałoby, że nie można by egzekwować administracyjnej kary pieniężnej nałożonej decyzją ostateczną, gdy w świetle art. 130 Kodeksu wyborczego, można ją egzekwować od T. S. jako Pełnomocnika Finansowego Komitetu Wyborczego P. S. ewentualnie od partii politycznej P. S., a więc jest ona wykonalna.

Dodatkowo, decyzja wymierzająca administracyjną karę pieniężną za zajęcie bez zezwolenia pasa drogowego drogi publicznej jest w świetle ustawy o drogach publicznych decyzją o charakterze związanym. Zarządca drogi publicznej, gdy stwierdzi fakt zajęcia pasa drogowego takiej drogi bez zezwolenia, jest zobligowany do wydania decyzji wymierzającej administracyjną karę pieniężna za to zajęcie. Są to należności publicznoprawne i stanowią one dochody budżetu jednostki samorządu terytorialnego, który jest zarządcą drogi (art. 40 ust. 1 ustawy o drogach publicznych). W interesie społecznym jest wyegzekwowanie kary pieniężnej wymierzonej taką decyzją. Ponadto, jak słusznie zauważył organ pierwszej instancji, nie ma w ustawie o drogach publicznych żadnego przepisu prawa, który nakazywałby stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji.

Ustosunkowując się do zarzutów odwołania organ odwoławczy stwierdził, że są one niezasadne i na uwzględnienie nie zasługują. Niezasadny jest zarzut naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez odmowę stwierdzenia wygaśnięcia decyzji ostatecznej z dnia 30 lipca 2020 r. Nie zaistniały bowiem w sprawie żadne przesłanki, aby mógł być zastosowany ten przepis, tj. decyzja nie jest bezprzedmiotowa, wygaśnięcia tej decyzji nie nakazuje przepis prawa, jej wygaszenie nie leży w interesie społecznym, a ponadto decyzja jest wykonalna. Dlatego nie ma w niniejszej sprawie bezprzedmiotowości "pierwotnej" ani "wtórnej", tj. takiej, która wystąpiła po zakończeniu postępowania.

Całkowicie chybiony jest też – zdaniem organu – zarzut naruszenie prawa materialnego, tj. art. 130 § 3 Kodeksu wyborczego, poprzez jego błędną wykładnię. Wbrew twierdzeniu odwołujących odpowiedzialność posiłkowa podmiotów wskazanych w tym przepisie istnieje w sytuacji, gdy podmiot główny, tj. Komitet Wyborczy P. został rozwiązany. Z istoty tej odpowiedzialności wynika, że istnieje ona nie tylko dopóki podmiot główny zachowuje swój byt, ale także po jego rozwiązaniu.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniosła T. S. oraz partia polityczna P. S.. Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:

1. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 162 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez odmowę stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z dnia 30 lipca 2020 r. wydanej w sprawie przez Zastępcę Dyrektora Zarządu Dróg i Mostów w L., z upoważnienia Prezydenta Miasta L., z uwagi na okoliczność, iż:

a) Komitet Wyborczy P. S. funkcjonował w chwili wydania decyzji zarówno I, jak i II instancji, podczas gdy wskazany przepis obliguje do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji właśnie w sytuacji, gdy decyzja ta "stała się bezprzedmiotowa", a zatem obejmuje przede wszystkim przypadki, gdy bezprzedmiotowość ma charakter wtórny, tj. występuje dopiero po zakończeniu postępowania;

b) decyzja dotyczy należności publicznoprawnej, a zatem w przypadku braku zapłaty interes społeczny wymaga jej pobrania oraz egzekwowania w drodze egzekucji administracyjnej, podczas gdy przynależność decyzji do specyficznej kategorii orzeczeń nie może per se stanowić o istnieniu interesu społecznego w zachowaniu jej bytu prawnego, albowiem oznaczałoby to nieuprawnione wyłączenie stosowania instytucji z art. 162 k.p.a. do wszelkich decyzji nakładających kary pieniężne;

c) brak jest interesu społecznego w stwierdzeniu nieważności decyzji z dnia 30 lipca 2020 r., podczas gdy z punktu widzenia interesu społecznego stwierdzenie wygaśnięcia decyzji jest zawsze konieczne, a co więcej, dla stwierdzenia bezprzedmiotowości decyzji wystarczające jest samo uznanie, iż takie stwierdzenie leży w interesie strony;

2. naruszenie prawa materialnego w postaci art. 130 § 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy, poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że odpowiedzialność posiłkowa podmiotów wskazanych w tym przepisie może pozostawać aktualna w sytuacji, gdy podmiot pierwotnie zobowiązany, tj. Komitet Wyborczy P. , nie istnieje, podczas gdy z istoty tej odpowiedzialności wynika, że może się ona aktualizować tylko dopóki podmiot główny zachowuje swój byt.

Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi rozwinięto podniesione zarzuty argumentując, że w pełni spełnione zostały przesłanki określone w art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Wyjaśnienia na wstępie wymaga, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 – dalej jako "p.p.s.a."), polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a zatem kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Daje temu wyraz przepis art. 145 § 1 p.p.s.a., który stanowi między innymi, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Z tego względu zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji mogą ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji publicznej skutecznie można postawić uzasadniony zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, jeżeli naruszenie to odpowiednio miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Biorąc pod uwagę wskazany powyżej zakres kontroli sądowoadministracyjnej należało uznać, że wniesiona skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem nie zawiera żadnych usprawiedliwionych podstaw.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie były rozstrzygnięcia organów o charakterze stricte proceduralnym, dotyczące odmowy uwzględnienia żądania stwierdzenia wygaśnięcia decyzji ostatecznej, którą nałożono na Komitet Wyborczy partii P. S. administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za ekspozycję bez stosownego zezwolenia w obrębie pasów drogowych ulic Miasta L. reklam i banerów o tematyce wyborczej.

Należy w tym miejscu wyraźnie zaakcentować, że wszystkie zarzuty skargi zostały oparte na błędnym założeniu, że wskazana decyzja ostateczna stała się bezprzedmiotowa dlatego, że podmiot, na który nałożono karę pieniężną (Komitet Wyborczy partii P. S.) utracił swój byt prawny, gdyż przestał istnieć, co – zdaniem skarżących – skutkowało spełnieniem przesłanek stwierdzenia wygaśnięcia decyzji na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a.

Zgodnie z powołanym przepisem, organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony.

Z przepisu tego wynika zatem, że organ administracji publicznej jest obowiązany stwierdzić wygaśnięcie decyzji, jeżeli łącznie są spełnione następujące przesłanki:

1) decyzja stała się bezprzedmiotowa,

2) stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo stwierdzenie wygaśnięcia decyzji leży w interesie społecznym lub w interesie strony.

Z wykładni gramatycznej przepisu art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. wynika więc, że bezprzedmiotowość decyzji jest konieczną, lecz niewystarczającą przesłanką do stwierdzenia jej wygaśnięcia. Jest tak w szczególności w sytuacji, kiedy nie istnieje żaden szczególny przepis prawa, który nakazywałby stwierdzenie wygaśnięcia decyzji ostatecznej o nałożeniu administracyjnej kary pieniężnej. W przypadku bowiem, jak w niniejszej sprawie, gdy kwestia wygaśnięcia decyzji nie jest uregulowana w przepisach szczególnych, stwierdzenie jedynie bezprzedmiotowości decyzji nie wystarcza do stwierdzenia jej wygaśnięcia, należy bowiem dodatkowo wykazać, że wymaga tego interes społeczny albo interes strony. W konsekwencji, przepis art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. dotyczy przede wszystkim decyzji, które albo nie zostały jeszcze wykonane i na skutek określonych zdarzeń faktycznych wykonanie ich stało się bezprzedmiotowe (niemożliwe), albo są w trakcie wykonywania lub wykonane w części, ale dalsze ich wykonywanie może być uznane za bezprzedmiotowe. Generalnie jednak stwierdzić można, że zasadą jest, iż dopóki decyzja może zostać wykonana, nie można mówić o tym, że stała się bezprzedmiotowa.

W tym kontekście stanowisko skarżących opierające się na twierdzeniu, że skoro decyzja o nałożeniu kary pieniężnej została skierowana przeciwko Komitetowi Wyborczemu partii P. S., który już nie istnieje, a przez to stała się wtórnie bezprzedmiotowa – jest całkowicie chybione.

W piśmiennictwie przyjmowano niegdyś jako bezwzględną regułę, że "bezprzedmiotowość wynika z ustania prawnego bytu elementu stosunku materialnoprawnego nawiązanego na podstawie decyzji administracyjnej, a to z powodu zgaśnięcia podmiotu, zniszczenia lub przekształcenia rzeczy, rezygnacji z uprawnień przez stronę, czy też na skutek zmiany stanu faktycznego uniemożliwiającego wykonanie decyzji albo z powodu zmiany w stanie prawnym, ale tylko w przypadku gdy powoduje ona taki skutek" (zob. J. Borkowski [w:] Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego, 1996, s. 750–751). Co do zasady wskazana teza pozostaje w dalszym ciągu aktualna, jednakże należy zwrócić uwagę, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie ma bezpośredniego zastosowania z tego względu, że "zgaśnięcie podmiotu" w omawianym przypadku nie powoduje bezprzedmiotowości decyzji, ze względu na szczególne uregulowania zawarte w ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. 2022 r. poz. 1277, ze zm. – dalej jako "K.w."). W ustawie tej w sposób całkowicie odrębny uregulowana została bowiem odpowiedzialność za zobowiązania powstałe w związku z wyborami powszechnymi do Sejmu i Senatu, Prezydenta RP, do Parlamentu Europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej, do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego oraz wójtów, burmistrzów i prezydentów miast, w tym kwestia następstwa prawnego podmiotów odpowiedzialnych za zobowiązania, na które w związku z wyborami nałożona została administracyjna kara pieniężna.

W sprawie niniejszej administracyjna kara pieniężna została nałożona na Komitet Wyborczy partii P. S.. Komitet wyborczy po jego utworzeniu jest jednostką organizacyjną partii politycznej. Według art. 84 § 1 K.w., prawo zgłaszania kandydatów w wyborach przysługuje komitetom wyborczym. Komitety wyborcze wykonują również inne czynności wyborcze, a w szczególności prowadzą na zasadzie wyłączności kampanię wyborczą na rzecz kandydatów.

Oznacza to, że prowadzenie kampanii wyborczej stanowi wyłączną kompetencję komitetów wyborczych, a tym samym tylko te komitety w związku z wyborami mogły ubiegać się o wydanie przez zarządcę drogi decyzji administracyjnej zezwalającej na zajęcie pasa drogi publicznej. W konsekwencji, jeżeli to komitet wyborczy zajmował pas drogowy bez zezwolenia, to do niego powinna być kierowana decyzja, o jakiej mowa w art. 40 ust. 12 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. 2022 r. poz. 1693, ze zm.). Tak też stało się na mocy decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta Lublin przez Zastępcę Dyrektora Zarządu Dróg i Mostów w Lublinie ds. Realizacji Inwestycji z dnia 30 lipca 2020 r. (nr PD-ZE.4103.51.2020) o nałożeniu na Komitet Wyborczy P. S. w W., reprezentowany przez pełnomocnika finansowego T. S., kary pieniężnej w wysokości [...] zł za ekspozycję w obrębie pasów drogowych ulic Miasta L. reklam-banerów o tematyce wyborczej.

Wskazany komitet wyborczy istotnie przestał istnieć z mocy prawa po wydaniu decyzji ostatecznej. Zgodnie bowiem z art. 100 § 2 K.w., komitet wyborczy, któremu przysługuje prawo do dotacji podmiotowej, o której mowa w art. 150 lub art. 151, ulega rozwiązaniu z mocy prawa po upływie 6 miesięcy od dnia otrzymania dotacji. Tak się stało z dniem 15 stycznia 2021 r. na skutek otrzymania dotacji w dniu 15 lipca 2020 r. Tym samym zgaśnięcie, na który nałożona została administracyjna kara pieniężna mogłoby skutkować bezprzedmiotowością tego rodzaju decyzji, gdyby nie szczególne regulacje ustawowe w zakresie następstwa prawnego w przypadku komitetów wyborczych co do ich zobowiązań majątkowych.

Zgodnie bowiem z art. 130 § 1 K.w., odpowiedzialność za zobowiązania majątkowe komitetu wyborczego ponosi pełnomocnik finansowy. Według zaś art. 130 § 3 pkt 1 K.w., w przypadku gdy z majątku pełnomocnika finansowego nie można pokryć roszczeń wobec komitetu wyborczego, odpowiedzialność za zobowiązania majątkowe komitetu wyborczego partii politycznej albo organizacji ponosi partia polityczna albo organizacja, która utworzyła komitet wyborczy. Oznacza to w konsekwencji, że na podstawie wskazanych wyżej szczególnych uregulowań, odpowiedzialność za zobowiązania majątkowe komitetu wyborczego ponosi po jego rozwiązaniu z mocy ustawy – pełnomocnik finansowy (art. 130 § 1 K.w.), a w dalszej kolejności także partia polityczna (art. 130 § 3 pkt 1 K.w.).

Z tego względu w pełni uzasadnione jest stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji organu odwoławczego oraz decyzji organu pierwszej instancji, że nie było możliwe stwierdzenie wygaśnięcia decyzji z dnia 30 lipca 2020 r. o nałożeniu na Komitet wyborczy P. S. administracyjnej kary pieniężnej wobec tego, iż decyzja ta nie stała się bezprzedmiotowa, stąd nie zostały spełnione przesłanki wygaśnięcia decyzji określone w art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. Już stwierdzenie braku bezprzedmiotowości jako elementu koniecznego do uwzględnienia wniosku skarżących zwalniało organy od dalszych rozważań dotyczących pozostałych przesłanek zastosowania tego przepisu. Pomimo tego organy zauważyły również, że nie zachodzą również okoliczności, by stwierdzenie wygaśnięcia decyzji leżało w interesie społecznym lub interesie strony, jest bowiem przeciwnie, gdyż zarówno opłaty za zajęcie pasa drogowego jak i decyzje karne za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi są należnościami publicznoprawnymi, a zatem w przypadku braku ich zapłaty interes społeczny wymaga ich pobierania oraz egzekwowania w drodze egzekucji administracyjnej. Także i z tym stanowiskiem organów należy się w pełni zgodzić.

W konsekwencji wszystkie zarzuty zawarte w skardze okazały się nieusprawiedliwione, bowiem nie doszło ani do naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 130 § 3 pkt 1 K.w.), ani też reguł proceduralnych (art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a.). Z tego względu nie było żadnych podstaw do tego, aby mogły zostać uwzględnione wnioski skargi co do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c. Sąd z urzędu nie dostrzegł również podstaw, które mogłyby skutkować tego rodzaju rozstrzygnięciem lub też stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji.

Podsumowując powyższe rozważania należy stwierdzić, że całkowicie niezasadne było więc stanowisko skarżących, jakoby w sprawie niniejszej chodziło o odpowiedzialność posiłkową (pełnomocnika finansowego komitetu wyborczego i partii politycznej względem komitetu wyborczego partii), której bezwzględnym warunkiem miałoby być istnienie podmiotu bezpośrednio odpowiedzialnego (komitetu wyborczego). Stanowisko to jest zupełnie błędne. Istota odpowiedzialności posiłkowej przewidzianej w prawie karnym i karnym-skarbowym, które nie miały tu zastosowania, polega bowiem na tym, że jest to odpowiedzialność obok głównego zobowiązanego i ma na celu zabezpieczenie wykonania nałożonej kary, przez co ma z reguły charakter odpowiedzialności solidarnej. Tymczasem z przywołanych reguł odpowiedzialności za zobowiązania majątkowe komitetu wyborczego zawartych w ustawie Kodeks wyborczy wynika, że nie jest to odpowiedzialność posiłkowa, ale odrębna odpowiedzialność własna każdego z tych podmiotów (komitetu wyborczego, jego pełnomocnika finansowego oraz partii politycznej), aktualizująca się odrębnie wobec każdego z nich w przewidzianym prawem czasie, dopiero po zajściu określonych zdarzeń, w tym tych skutkujących według ustawy następstwem prawnym w zakresie odpowiedzialności za zobowiązania majątkowe komitetu wyborczego związane z konkretnymi wyborami.

Skarga w niniejszej sprawie została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Stosowny wniosek został złożony przez organ w odpowiedzi na skargę (k. 12-14v akt sądowych), a skarżący nie zgłosili żądania przeprowadzenia rozprawy.

Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie obowiązany był – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – oddalić skargę jako niezasadną, o czym orzekł w sentencji wyroku.