Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 319/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2004-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U. 2002 nr 9 poz 84
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2000 nr 100 poz 1086
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz (spr.), Sędziowie Krystyna Czajecka-Ryniec,, Irena Szarewicz-Iwaniuk, Protokolant asyst. Anna Kurczuk, po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2004 r. sprawy ze skargi E. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości na 2002 r. - oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...], Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 233§1 pkt.1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa / Dz. U. Nr 137, poz.926 z późn. zm. / – po rozpatrzeniu odwołania E. J. od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] grudnia 2003r., nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia wymiaru podatku za rok 2002 w kwocie 114,00zł – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu swojej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż wymienioną decyzją organ I instancji ustalił dla skarżącej wymiar podatku od nieruchomości na rok 2002 w kwocie 114,00zł za działkę gruntu nr 982/1 o powierzchni 3800m2. Opodatkowania dokonano według stawki 0,03zł za 1m2 ustalonej przez Radę Gminy.

Organ podatkowy uznał, iż w sprawie nie wystąpiły okoliczności uzasadniające uznanie, iż by ktokolwiek wszedł w posiadanie części w/w działki, a sama E. J. nie przedstawiła żadnych dowodów wskazujących, że jest właścicielką działki gruntu nr 982/1 o innej powierzchni niż 3800m2 objętą opodatkowaniem.

Od tej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, w którego uzasadnieniu wskazywała, iż ocena organu jest błędna, a nadto, że nie wyjaśnił on stanu faktycznego sprawy i nie powołał biegłego, o co wnosiła w trakcie postępowania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż w stanie prawnym obowiązującym do 31 grudnia 2002r. zgodnie z przepisem art. 2 ust.1 pkt.1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych, obowiązek w podatku od nieruchomości ciążył na osobach fizycznych, osobach prawnych oraz jednostkach organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej, które są właścicielami lub samoistnymi posiadaczami nieruchomości albo obiektów budowlanych nie złączonych trwale z gruntem. Istotne jest, że w przepisie tym mowa o "nieruchomości", a nie o jej "części", co oznacza, że pojecie nieruchomości należy rozumieć w sensie cywilistycznym.

W postępowaniu odwoławczym Kolegium ustaliło, iż E. J. jest właścicielką działki gruntu nr 982/1, sklasyfikowanej jako grunt orny kl.IIIa i IIIb o powierzchni niż 3800m2, co potwierdza akt własności ziemi Nr [...] z dnia 20 marca 1976r. wydany przez Naczelnika Gminy i wypis z rejestru gruntów z 31 lipca 2000r.

Organ II instancji odwołał się nadto do protokołu z dnia [...] lutego 2001r. sporządzonego w Urzędzie Gminy na okoliczność przesłuchania J. K., z którego wynika, iż jest on właścicielem działki o powierzchni 1,15ha, którą nabył w roku 1987r. na podstawie nieformalnej umowy od K. T., a która sąsiaduje z działką skarżącej przez miedzę. J. K. stwierdził, iż nie jest zainteresowany pomiarem działki, ponieważ użytkuje ja w stanie niezmienionym co do powierzchni gruntu. Przebieg miedzy także nie został zmieniony.

Pełnomocnik skarżącej na rozprawie przed Kolegium stwierdził, iż przed sądem cywilnym nie toczyła się sprawa o naruszenie stanu posiadania, nigdy nie dokonywano pomiaru działki J. K., z którym nie można dojść do porozumienia w zakresie pokrycia kosztów ewentualnego rozgraniczenia gruntów, ani też nie były składane wnioski o dokonanie zmian w ewidencji gruntów.

W toku postępowania przed organem odwoławczym E. J. dodatkowo powołała się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z dnia 22 stycznia 1999r. wydany w sprawie o sygnaturze ISA/Lu 10/98, który dotyczył decyzji wymiaru podatku od nieruchomości na rok 1997, a która została przez Sąd ten uchylona z powodu braku dokładnego ustalenia stanu faktycznego, w szczególności zaś w zakresie dotyczącym statusu J. K. jako posiadacza samoistnego części nieruchomości stanowiącej własność skarżącej.

Zdaniem organu odwoławczego podstawą wymiaru podatków są – w myśl art. 21 ust.1 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne /Dz.U.Nr 100, poz.1086 z późn.zm. / - dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Z kolei zgodnie z przepisem art. 23 tejże ustawy – zmian w ewidencji dokonuje się na podstawie prawomocnych orzeczeń sadowych, aktów notarialnych czy ostatecznych decyzji administracyjnych. Kwestia zmiany granic i powierzchni działek dotyczy stanów własnościowych, co jest zastrzeżone do właściwości sądów powszechnych. Rozgraniczenie nieruchomości w trybie administracyjnym może zostać dokonane tylko w zakresie, o jakim stanowi przepis art. 29 w/w ustawy.

Jakkolwiek strona skarżąca kwestionuje, iż uwidoczniona w ewidencji gruntów powierzchnia działki nr 982/1 nie odpowiada powierzchni, którą ma w posiadaniu, ale nie czyni nic, co mogłoby się przyczynić do doprowadzenia stanu faktycznego do stanu zgodnego z zapisem w ewidencji, próbując ciężar wykazania powyższego przerzucić na organy podatkowe.

Kolegium, odwołując się do przepisu art. 30 ust. 1 i 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne - wyraziło pogląd, iż w sprawie niniejszej nie zachodzą przesłanki do podjęcia w omawianym przedmiocie jakichkolwiek działań z urzędu.

Odnosząc się do zarzutu niewykonania zaleceń zawartych w wyroku z dnia 19 stycznia 1999r. – organ odwoławczy wskazał , iż w dniu 26 maja 1999r. organ I instancji dokonał z udziałem strony i jej pełnomocnika pomiaru przedmiotowej działki, a jego wynik sprowadził się do potwierdzenia zapisu w ewidencji gruntów.

Końcowo – Kolegium wyraziło pogląd, iż uzupełnienie postępowania w sprawie mniejszej o przeprowadzenie pomiaru działki i ustalenie jego wyniku dało podstawę do utrzymania decyzji organu I instancji w mocy.

Na powyższą decyzję E. J. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.

Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji jako sprzecznej ze stanem faktycznym i prawnym skarżąca w pierwszej kolejności twierdziła, iż została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a mianowicie: art. 120, 121§1 Ordynacji podatkowej, kwestionując brak ustaleń w zakresie stanu faktycznego związanego ze sporną nieruchomością. Jej zdaniem organy podatkowe postąpiły wbrew treści wyroku NSA z dnia 19 stycznia 1999r. Zarzucała nadto naruszenie przepisu art. 2 ust.1 pkt.1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych i odwołała się do przepisu art. 2 i 32 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w oparciu o dyspozycję zawartą w przepisie art. 1§ 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 / - stwierdzić na wstępie należy, iż Sąd orzekający w pełni akceptuje przytoczone przez skarżącą zasady mające swoje źródło w Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, w myśl których Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej / art. 2 / oraz, że wszyscy są wobec prawa równi i mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne /art. 32 /. Trudno jednak uznać, aby organy podatkowe uchybiły tym zasadom, a i sama skarżąca tezy tej głębiej nie uzasadnia.

Dokonując zatem kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem / art. 1§ 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych / stwierdzić należy, iż zarówno ona, jak też i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji swoją materialną podstawę znajdują w przepisie art. 2 ust.1 pkt. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych w brzmieniu obowiązującym w roku 2002 / tekst jednolity – Dz. U. Nr 9 z 2002r., poz. 84 z późn. zm. /, który stanowi, iż obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości, z zastrzeżeniem ust. 2, ciąży na osobach fizycznych, osobach prawnych oraz jednostkach organizacyjnych nie mających osobowości prawnej, które są właścicielami lub samoistnymi posiadaczami nieruchomości albo obiektów budowlanych nie złączonych trwale z gruntem.

Zgodnie z powołanym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przepisem art. 21 ust.1 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne / tekst jednolity Dz. U. Nr 100, poz.1086 z późn. zm. / - podstawę wymiaru podatków stanowią dane z ewidencji gruntów i budynków.

Sąd podziela stanowisko Kolegium, iż rozgraniczenie nieruchomości następuje z urzędu lub na wniosek strony z mocy art. 30 ust.1 w/w ustawy. Ustęp 2 tego przepisu stanowi, iż postępowanie o rozgraniczenie nieruchomości przeprowadza się z urzędu przy scaleniu gruntów, a także jeżeli jest brak wniosku strony, a potrzeby gospodarki narodowej lub interes społeczny uzasadniają przeprowadzenie rozgraniczenia. Żadna z tych okoliczności, jak trafnie wskazał organ odwoławczy w sprawie nie zachodzi.

Sąd akceptuje również poglądy zawarte w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego powołanych przez Kolegium, iż organy podatkowe nie są uprawnione do dokonywania zmian w ewidencji gruntów i wypowiadania się w przedmiocie prawa własności poszczególnych podatników / wyrok NSA z dnia 29 grudnia 1993r., III SA 747/93, ONSA 1994/4/163 /, a także, iż ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych, w tym i w postępowaniu podatkowym i jeżeli strona kwestionuje zawarte tam dane, winna najpierw wystąpić o ich korektę, w trybie określonym w powołanym akcie prawnym, a następnie, w przypadku uwzględnienia jego zastrzeżeń, na podstawie zmienionych danych z ewidencji wnosić o wzruszenie ostatecznych decyzji ustalających wysokość zobowiązań podatkowych / wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1994r., NSA III SA 911/94, OSS 1994/4-5/164 /.

Zgodnie z powyższym dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków stanowią w zasadzie podstawę do ustalenia przez organ podatkowy osoby właściciela lub władającego budynkiem, lokalem, gruntem, a to z kolei jest podstawą do ustalenia w oparciu o komentowany artykuł ustawy o podatkach i opłatach lokalnych osoby, na której spoczywa obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. Ocena ta znajduje potwierdzenie również na gruncie Ordynacji podatkowej. Zgodnie z jej art. 194 dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy administracji publicznej stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Ewidencja gruntów ma niewątpliwie walor "dokumentu urzędowego", a zatem dane w niej zawarte powinny stanowić podstawę do wymierzania podatku od nieruchomości. Stąd też wymiar podatku od nieruchomości powinien być dokonywany na podstawie danych wynikających z ewidencji gruntów. Dokumentem urzędowym jest także akt własności ziemi wystawiony w dniu 20 marca 1976r. na E. J. Z jego treści wynika, iż jest ona właścicielem nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów wsi T. o powierzchni 0,38 ha i numerze ewidencyjnym 982/1.

Tylko w sytuacji, gdyby skarżąca wykazała, że nie jest właścicielką przedmiotowej działki albo, że ma ona mniejszą powierzchnię, niż to wynika z powołanych dokumentów urzędowych mogłaby liczyć na uwzględnienie tego faktu przez organy podatkowe / por. wyrok NSA z dnia 18 maja 1994r., III SA 1685/93, POP 1999/2/67 / i dopiero na podstawie zmienionych danych z ewidencji mogłaby ewentualnie wnosić o wzruszenie ostatecznych decyzji ustalających wysokość zobowiązań podatkowych.

Twierdzenie E. J. jakoby część jej działki o powierzchni 6 arów była w samoistnym posiadaniu J. K. nie zostało przez nią udowodnione, a to na niej ciąży niewątpliwie ten obowiązek. Dodać przy tym, należy, iż na rozprawie przed Sądem w dniu 24 listopada 2004r. – jej pełnomocnik dodał, iż w 1984r. toczyło się postępowanie rozgraniczeniowe, które zostało zakończone orzeczeniem sądu zgodnie z aktem własności, a skarga na czynności komornika została oddalona. Skoro zatem J. K. swoją działkę o numerze 981/1/ o powierzchni 1,15 ha/, sąsiadującą z działką skarżącej nr 982/1 nabył w roku 1987r., to było to już po w/w orzeczeniu sądu / vide: protokół z dnia 14 lutego 2001r., k - 1 akt podatkowych /.

Jak wykazały organy podatkowe w dniu 26 maja 1999r. zostały przeprowadzone oględziny spornej nieruchomości i dokonano jej obmiaru z udziałem skarżącej i jej pełnomocnika K. U. / syna /. Stwierdzono wówczas, że powierzchnia działki – po wskazaniu przez w/w osoby – sprowadza się do 0,37 ha. Istotne jest wreszcie i to, że na rozprawie przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym, jaka odbyła się w dniu 27 kwietnia 2004r. / k 28 akt podatkowych / - pełnomocnik skarżącej sam oświadczył, iż " nie jest pewien, czy J. K. istotnie użytkuje część działki o numerze 982/1".

W tym stanie rzeczy przerzucanie przez stronę skarżącą na organy podatkowe obowiązku dokonania pomiaru działki 982/1 będącej własnością E. J. i działki nr 981/1, której właścicielem jest J. K. przez biegłego, pomijając już nawet merytoryczną bezzasadność tego wniosku, należy uznać za zmierzające także do uniknięcia kosztów związanych z tymi ewentualnymi czynnościami

Biorąc natomiast pod uwagę, że zmiany danych w ewidencji gruntów można dokonać tylko w oparciu o decyzje administracyjne, orzeczenia sądowe lub akty notarialne, w których zawarte są dane objęte ewidencją gruntów / art. 23 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne/, to stwierdzić trzeba, iż czynności organów związane z dokonanym obmiarem działki E. J. oraz przesłuchaniem J. K. nie miały dla sprawy większego znaczenia, chociaż zaznaczyć jednocześnie należy, iż sposób ich dokonania nie odpowiadał zasadom postępowania.

Wskazać organom podatkowym wypada, iż protokół jest dowodem w postępowaniu tylko wówczas, gdy jest zgodny z prawem (art. 180 § 1 zd. pierwsze Ordynacji podatkowej), a więc gdy został sporządzony w sposób określony w przepisach rozdziału 9 działu IV ordynacji podatkowej. Protokoły z dokonanych czynności nie odpowiadają natomiast wymogom określonym w przepisach, o których wyżej mowa, ani też z niczego nie wynika, w jaki sposób znalazły się w dokumentach niniejszych akt podatkowych. Nie mniej jednak, zdaniem Sądu nie stanowi to uchybienia skutkującego uchyleniem zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy nie jest to naruszenie istotne dla rozstrzygnięcia / art. 145§1pkt.1 lit "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /, oraz gdy się zważy, iż organy podatkowe nie miały obowiązku prowadzenia postępowania w kierunku ustalenia stosunków własnościowych pomiędzy skarżącą a J. K..

Podobny pogląd Sąd przyjmuje co do zarzutu, iż organy podatkowe w sposób formalny nie odniosły się do zgłoszonego przez stronę wniosku o powołanie biegłego, o co ta wnosiła w swoim piśmie z dnia 24 kwietnia 2004r. i podtrzymywała go w odwołaniu od decyzji Wójta / k -10-10v akt podatkowych /.

Odnosząc się natomiast do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z dnia 22 stycznia 1999r. wydanego w sprawie o sygnaturze ISA/Lu 10/98, który dotyczył decyzji wymiaru podatku od nieruchomości za rok 1997 - Sąd orzekający w sprawie niniejszej stwierdza, iż nie jest nim związany. Został on bowiem wydany w wyniku wniesienia skargi od decyzji w postępowaniu dotyczącym wymiaru podatku od nieruchomości za rok 1999.

Reasumując Sąd uznał, że ograny podatkowe nie uchybiły ani powołanym wyżej przepisom prawa materialnego, ani także przepisom postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik postępowania, w tym w szczególności zarzucanemu art. 120 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa. Rozpoznając sprawę w tym aspekcie stwierdzić należało, że ocenie wymienionych organów podlegał fakt własności spornej działki i potwierdzające go dane z ewidencji gruntów. Organy podatkowe - dla celów podatkowych - nie miały natomiast obowiązku do wypowiadania się w przedmiocie prawa własności opisanych wyżej działek.

Z tych wszystkich względów skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu w oparciu o przepis art. 151 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.