Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1683/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6221 Kary pieniężne z zakresu nadzoru ubezpieczeniowego
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Komisja Nadzoru Finansowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 212 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 18 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2010 nr 11 poz 66
law: Ustawa z dnia  22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant ref. Julia Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2016 r. sprawy ze skargi [...] z siedzibą w S. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie działalności ubezpieczeniowej z naruszeniem prawa oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] Komisja Nadzoru Finansowego, stosując art. 212 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 18 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej (Dz. U. z 2010 r. Nr 11, poz. 66 ze zm., dalej także "ustawa o działalności ubezpieczeniowej") i art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej także "k.p.a.") w związku z art. 11 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (Dz. U. Nr 157, poz. 1119 ze zm.), nałożyła na T. (dalej także "skarżący" lub "T.") karę pieniężną w wysokości 500.000 zł za wykonywanie działalności ubezpieczeniowej z naruszeniem art. 18 ust. 1 i 2 ww. ustawy o działalności ubezpieczeniowej w związku z nieprawidłowym wyznaczaniem składki w ramach zbiorowego ubezpieczenia depozytów członków Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo - Kredytowych.

W uzasadnieniu decyzji Komisja wskazała, że Towarzystwo ustalało składkę na ubezpieczenie depozytów w sposób nieadekwatny do ryzyka i niezapewniający wykonania wszystkich zobowiązań z umów ubezpieczenia oraz pokrycia kosztów prowadzenia działalności ubezpieczeniowej, gdyż T. kalkuluje wysokość składki ubezpieczeniowej na takich samych zasadach, zarówno względem Kas zagrożonych niewypłacalnością, jak i w stosunku do Kas o bardziej stabilnej sytuacji finansowej. W ocenie organu Towarzystwo nie dostrzega konieczności dostosowywania wysokości składek do ryzyka ubezpieczeniowego, w sytuacji gdy rolą każdego towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych jest zapewnianie podmiotom należącym do pewnej wspólnoty potencjalnie tańszej ochrony ubezpieczeniowej, co nie oznacza jednak, że chodzi o zapewnianie tej ochrony za wszelką cenę, przy zlekceważeniu podstawowych zasad oceny ryzyka.

Zdaniem Komisji taka ocena jest oczywista biorąc pod uwagę, że ustawodawca nie wyłączył stosowania art. 18 ust. 1 i 2 ww. ustawy o działalności ubezpieczeniowej do towarzystw ubezpieczeń wzajemnych. Organ podkreślił, iż zapewnienie ochrony ubezpieczeniowej każdemu podmiotowi nie jest wartością chronioną przez przepisy prawa, dlatego nie może uzasadniać odstępstwa od regulacji prawnych dotyczących kalkulacji składek. W efekcie Komisja uznała, że nakładana z tego tytułu kara musi być w znaczącym stopniu dolegliwa jako instrument ochrony interesu ubezpieczonych, uprawnionych i uposażonych z umów ubezpieczenia. Zdaniem Komisji, właściwym wymiarem kary w takiej sytuacji jest kwota 500.000 zł, stanowiąca 44% jej maksymalnego wymiaru, gdyż spełnia ona postulat niezbędności, a także ze względu na represyjno - prewencyjny charakter - postulat skuteczności.

Powyższą decyzję T. uczyniło przedmiotem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnosząc o jej uchylenie i zarzucając rażące naruszenie art. 18 ust. 2 ww. ustawy o działalności ubezpieczeniowej, poprzez jego błędną wykładnię oraz rażące naruszenie art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 78 i art. 84 k.p.a., poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie. Towarzystwo podniosło, że dla stwierdzenia, czy ustalana przez nie składka z tytułu umów ubezpieczenia depozytów kalkulowana jest w prawidłowej wysokości, organ nadzoru finansowego powinien powołać biegłego w osobie aktuariusza. Jedynie jego opinia mogłaby bowiem przyczynić się do oceny, czy składka na ubezpieczenie depozytów kształtowana jest na właściwym poziomie, w szczególności, czy uwzględnia stopień ryzyka, czy zapewnia wykonanie wszystkich zobowiązań z umów ubezpieczenia oraz pokrycie kosztów prowadzonej przez Towarzystwo działalności ubezpieczeniowej.

Decyzją z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] Komisja Nadzoru Finansowego, przyjmując za podstawę art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 127 § 3 kpa, art. 212 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 18 ust. 1 i 2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej w związku z art. 11 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1149 ze zm.), w punkcie I uchyliła zaskarżoną decyzję, zaś w punkcie II nałożyła na T. karę pieniężną w wysokości 400.000 zł za wykonywanie działalności ubezpieczeniowej z naruszeniem art. 18 ust. 1 i 2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej, w związku z nieprawidłowym wyznaczaniem składki w ramach zbiorowego ubezpieczenia depozytów członków Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo - Kredytowych.

W motywach podjętego rozstrzygnięcia Komisja wyjaśniła, że w sprawie doszło do naruszenia prawa przy ustalaniu składki na ubezpieczenie depozytów, w szczególności art. 18 ust. 1 i 2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej, poprzez skalkulowanie składki w wysokości nieadekwatnej do ponoszonego ryzyka, przyjęcie górnej granicy składki netto na poziomie 0,04%, co oznacza, że prawdopodobieństwo upadłości jakiejkolwiek Kasy nigdy nie będzie wyższe, niż 0,48%, niezależnie od tego, jak zła byłaby jej sytuacja ekonomiczna. Towarzystwo przyjmowało ponadto do ubezpieczenia każdą Kasę, nawet bez badania sprawozdań finansowych ubezpieczanych przez nią podmiotów.

Zdaniem Komisji, stwierdzone nieprawidłowości zagrażały podstawowej wartości związanej z działalnością zakładu ubezpieczeń - jego zdolności do wypłacania należnych świadczeń (art. 202 ust. 2 pkt 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej). Organ wskazał, iż zasada dopasowania wysokości składek do ponoszonego ryzyka jest fundamentalną zasadą w działalności ubezpieczeniowej, a nieprawidłowości w tym zakresie dotykają istoty interesów klientów, tj. możliwości skutecznego dochodzenia od zakładu ubezpieczeń roszczeń wynikających z umów ubezpieczenia. W ocenie Komisji, charakter zagrożeń dotyczących Towarzystwa i jego klientów w zaistniałej sytuacji wymaga zastosowania sankcji finansowej, której maksymalna wysokość, zgodnie z art. 212 ust. 1 pkt 2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej, może wynieść 0,5% składki przypisanej brutto, uzyskanej przez zakład ubezpieczeń w roku poprzednim, a w przypadku, gdy zakład ubezpieczeń nie prowadził działalności lub miał zbiór składki przypisanej poniżej 20.000.000 zł - 100.000 zł.

Organ stwierdził, ze w przypadku przedmiotowej sprawy podstawę wyliczenia kary pieniężnej stanowi wartość składki przypisanej brutto zakładu ubezpieczeń, która zgodnie z danymi zawartymi w kwartalnym sprawozdaniu finansowym T. sporządzonym według stanu na dzień 31 grudnia 2013 r., wyniosła 269.662.000 zł. W związku z tym maksymalna wysokość kary pieniężnej mogła wynieść 1.348.310 zł (269.662.000 zł x 0,5% = 1.348.310 zł), z uwzględnieniem wszakże zakazu określonego w art. 139 kpa, zgodnie z którym organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba ze zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Oznacza to, że po ponownym rozpatrzeniu sprawy Komisja nie mogła uchylić zaskarżonej decyzji i wydać decyzji o nałożeniu na Towarzystwo kary pieniężnej w wysokości przekraczającej kwotę 500.000 zł. Dokonując miarkowania kary, Komisja uznała, że nałożenie kary pieniężnej w wysokości 400.000 zł zmierza w sposób skuteczny do przymuszenia T. do przestrzegania w przyszłości przepisów prawa i wyznaczania składki ubezpieczeniowej na zasadach określonych w art. 18 ustawy o działalności ubezpieczeniowej, zabezpieczając w ten sposób chronione przez organ nadzoru finansowego interesy, a także stanowi uzasadnioną dolegliwość finansową dla Towarzystwa, wynikającą z długotrwałego naruszania ww. przepisu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] marca 2014 r. T. wniosło o jej uchylenie w zakresie punktu II oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej także "p.p.s.a.") Towarzystwo wniosło także o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego:

- o uprawnieniach aktuariusza, celem dokonania analizy adekwatności składki ubezpieczeniowej pobieranej przez stronę skarżącą w umowach ubezpieczenia depozytów członków Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo - Kredytowych, oraz

- o kwalifikacjach ekonomicznych, celem sprawdzenia poprawności symulacji dokonanych przez organ nadzoru finansowego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

T. zarzuciło Komisji rażące naruszenie art. 18 ust. 2 i art. 38 ustawy o działalności ubezpieczeniowej, poprzez ich błędną wykładnię oraz rażące naruszenie art. 6, art. 7, art. 9, art. 10, art. 12, art. 77 § 1, art. 78 i art. 84 k.p.a., poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie, wskazując, że organ nadzoru finansowego powinien dla zbadania skalkulowanego w składce ubezpieczeniowej ryzyka powołać biegłego, który oceniłby prawidłowość prezentowanych przez organ symulacji w tym zakresie, przedstawiając własną opinię. Zdaniem skarżącego tylko osoba posiadająca uprawnienia aktuariusza może przedstawić miarodajne stanowisko w kwestii oceny ryzyka ubezpieczeniowego w przedmiotowej sprawie.

W odpowiedzi na skargę Komisja Nadzoru Finansowego wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w motywach zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 października 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 1504/14 uchylił zaskarżoną decyzję w jej punkcie 2 oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja w uchylonym zakresie nie podlega wykonaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że w sytuacji gdy Komisja Nadzoru Finansowego zarzuciła T. naruszenie art. 18 ust. 1 i 2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej, w zakresie ustalania przez nią wysokości składki w ramach zbiorowego ubezpieczenia depozytów członków Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo - Kredytowych, a organ nie podniósł jednocześnie naruszenia przez Towarzystwo art. 153 ustawy o działalności ubezpieczeniowej, to świadczy to w istocie rzeczy o tym, że organ w swej ocenie nie uwzględnił wszystkich ważnych w tej sprawie okoliczności.

Zdaniem Sądu l instancji, chociaż przepis art. 153 ustawy o działalności ubezpieczeniowej nie odnosi się bezpośrednio do wysokości składki, to jednak pośrednio jego treść wkracza w zakres oceny ryzyka ubezpieczeniowego, bowiem zakład ubezpieczeń ma obowiązek prowadzenia swojej działalności przy zachowaniu określonej rentowności. Skoro zarówno płynność finansowa, jak i rentowność skarżącej nie zostały zakwestionowane przez organ nadzoru finansowego, zasadnym staje się twierdzenie strony skarżącej, że ustalana przez nią wysokość składki na ubezpieczenie depozytów nie odbiega od uzasadnionego ryzyka ubezpieczeniowego. Przyjmowanie zaś do ubezpieczenia każdej Kasy, nawet bez obowiązku badania sprawozdań finansowych ubezpieczanych podmiotów nie świadczy automatycznie o tym, że przyjmowana na tym samym poziomie składka nie uwzględnia ryzyka ubezpieczeniowego, przez co jest zaniżona.

Odnosząc się do zastosowanej przez organ sankcji finansowej za wskazane w decyzji naruszenie art. 18 ust. 1 i 2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej, Sąd I instancji uznał działania organu w tym zakresie za niekonsekwentne. Zdaniem Sądu, o ile art. 212 ust. 1 pkt 2 wymienionej ustawy wprowadza konstrukcję decyzji uznaniowej, to jednak obniżenie nałożonej na Towarzystwo kary z 500.000 zł do 400.000 zł za takie same uchybienia - po złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - nie powinno mieć wpływu na jej obniżenie.

Powyższe, w ocenie Sądu I instancji, poddaje w wątpliwość prawidłowość stanowiska KNF co do stwierdzonych uchybień i zasadności nakładania kary oraz jej wysokości. Ponadto z uwagi na fakt, iż nie każde działanie zakładu ubezpieczeń, zdefiniowane w art. 212 ust. 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej musi skutkować nałożeniem kary pieniężnej, Sąd uznał za zasadne poszerzenie materiału dowodowego sprawy o specjalistyczną wiedzę (opinię).

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku, Komisja Nadzoru Finansowego wniosła o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi na decyzję z dnia 4 marca 2014 r., a ponadto zwrot kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz Komisji Nadzoru Finansowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art, 141 § 4 zdanie pierwsze p.p.s.a., poprzez zamieszczenie w zaskarżonym wyroku uzasadnienia, które jest niepełne, nielogiczne, wewnętrznie niespójne, skrótowe i pobieżne w zakresie wyjaśnienia podstawy prawnej zapadłego rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz dokonanej subsumcji prawnej, jak również pominięcie istotnych treści zawartych w decyzji administracyjnej i odwołanie się do treści w tejże decyzji nie zawartych;

b) art. 141 § 4 zdanie drugie p.p.s.a. poprzez brak zawarcia w uzasadnieniu wyroku WSA wskazówek dla organu nadzoru co do dalszego postępowania, w efekcie czego wyrok WSA w Warszawie nie odpowiada wymogom ustawowym;

c) art. 1, art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. poprzez wykroczenie poza zakres kognicji sądu administracyjnego, przejawiające się w istocie rozstrzygnięciem kwestii prawidłowości kalkulacji przez Towarzystwo składki ubezpieczeniowej, a nie orzeczeniem co do zgodności decyzji administracyjnej z przepisami prawa;

d) art. 134 § 2 p.p.s.a. poprzez zawarcie w uzasadnieniu wyroku twierdzeń, z których można wyprowadzić wskazówki dla organu nadzoru, iż kara pieniężna nałożona na Towarzystwo powinno być ustalona w wysokości wyższej aniżeli przyjęto to w zaskarżonej do WSA decyzji, w efekcie czego wyrok w istocie jest rozstrzygnięciem na niekorzyść Towarzystwa jako wnoszącego skargę do WSA;

e) art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 84 § 1 k.p.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż w okolicznościach sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją zaskarżoną do WSA zachodziła potrzeba zwrócenia się przez Komisję do biegłego o opinię co do prawidłowości ustalania wysokości składki ubezpieczeniowej;

f) art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez umotywowanie uchylenia decyzji KNF domniemanymi treściami zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak również poprzez pominięcie w toku kontroli sądowej istotnych treści zawartych w zaskarżonej do WSA decyzji, których istotność przejawia się tym, że gdyby Sąd I instancji wziął je pod uwagę, to nie stwierdziłby istnienia przytoczonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku powodów mających uzasadniać uchylenie decyzji.

2. naruszenie prawa materialnego:

a) art. 18 ust. 1 i 2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej poprzez jego niewłaściwą wykładnię, polegającą na wadliwym przyjęciu, iż przepis ten nie określa prawnych warunków kalkulacji składek ubezpieczeniowych w sposób autonomiczny, lecz ma nierozerwalny związek z osiąganiem przez zakład ubezpieczeń rentowności tudzież jego kondycją finansową jako przesłanką kalkulacji, a stosowanie tego przepisu może być relatywizowane w zależności od formy organizacyjnej, w jakiej działa zakład ubezpieczeń i o wysokości składek ubezpieczeniowych decyduje na gruncie powołanego przepisu bieżąca kondycja finansowa zakładu ubezpieczeń, a nie czynniki expressis verbis wymienione w treści przepisu;

b) art. 153 ustawy o działalności ubezpieczeniowej poprzez wadliwą wykładnię prowadzącą do przyjęcia, że przepis ten ma jakiekolwiek znaczenie dla aspektu funkcjonowania zakładów ubezpieczeń w zakresie kalkulowania wysokości składek ubezpieczeniowych, jak również wadliwe jego zastosowanie, przejawiające się przyjęciem przez Sąd I instancji założenia, że przepis ten musi być brany pod uwagę przy ewentualnym kwestionowaniu przez organ nadzoru przestrzegania przez zakład ubezpieczeń przepisów prawa w zakresie kalkulowania składek ubezpieczeniowych;

c) art. 212 ust. 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej poprzez wadliwe jego zastosowanie, gdyż zdaniem Sądu I instancji nie ziściła się materialnoprawna przesłanka powołania się przez organ nadzoru na ww. przepis i ze względu na konstrukcję uznania administracyjnego nie zachodziły okoliczności uzasadniające nałożenie na Towarzystwo kary pieniężnej, w tym w wysokości określonej w decyzji.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Towarzystwo Ubezpieczeń Wzajemnych Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo - Kredytowych wniosło o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz zasądzenie od organu nadzoru na rzecz Towarzystwa kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 15 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 261/15 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Sąd II instancji za uzasadnione uznał zarzuty z pkt 1 ppkt a-b i e-f oraz z pkt 2 ppkt a-c skargi kasacyjnej. W szczególności Naczelny Sąd Administracyjny zakwestionował oparcie co do meritum rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy przez Sąd I instancji na treści art. 153 ustawy o działalności ubezpieczeniowej. W ocenie NSA, z jednoznacznej treści przepisu art. 18 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy, usytuowanego w Rozdziale 1 – Zasady wykonywania działalności ubezpieczeniowej - Działu II – Działalność ubezpieczeniowa wyraźnie wynika, w odwołaniu do rezultatu jego wykładni językowej oraz systemowej wewnętrznej, że określa on - determinowany specyfiką, a tym samym i logiką działalności ubezpieczeniowej, przez którą ustawodawca rozumie przecież wykonywanie czynności ubezpieczeniowych związanych z oferowaniem i udzielaniem ochrony na wypadek ryzyka wystąpienia skutków zdarzeń losowych (art. 3 ust. 1) - zupełny zbiór kryteriów kalkulacji wysokości składki ubezpieczeniowej. Wymieniony przepis w ogóle bowiem nie odwołuje się do kryterium formy organizacyjnej towarzystwa ubezpieczeniowego.

NSA wskazał także na błąd Sądu I instancji w ocenie przesłanki nałożenia na skarżącą przez organ kary, na podstawie art. 212 ust.1 pkt 2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej oraz na wynikające z tego faktu konsekwencje, w tym stwierdzonego naruszenia art. 84 § 1 kpa.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, iż rozpoznając niniejszą sprawę Sąd miał na uwadze treść art. 190 p.p.s.a., zgodnie z którym wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Przyjmuje się, że wykładnia prawa wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wiążąca w sprawie dla sądu pierwszej instancji zarówno wówczas, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Oznacza to, że wojewódzki sąd administracyjny jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do wykładni prawa zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych podobnych sprawach.

Przez wykładnię prawa rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, zaś wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych.

Niewątpliwie, należy uznać, że wykładnia prawa, w rozumieniu art. 190 p.p.s.a., obejmuje zarówno prawo materialne, jak i procesowe. Sąd pierwszej instancji nie jest natomiast związany oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczącą stanu faktycznego sprawy, bowiem ocena ta nie jest wykładnią przepisów prawa (tak: m.in. H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 4, LexisNexis, Warszawa 2011, s. 881 i powołane tam orzecznictwo; podobnie: J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 268).

Obowiązek podporządkowania się wykładni prawa wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, ciążący na wojewódzkim sądzie administracyjnym, może być wyłączony tylko w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego sprawy (vide: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 624 i cyt. tam wyrok NSA z dnia 10 września 2008 r., sygn. akt I OSK 1290/07).

W konsekwencji, należy uznać, że związanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w rozumieniu art. 190 p.p.s.a., oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażoną wcześniej oceną prawną NSA, a zobowiązany jest do podporządkowania się jej w pełnym zakresie, co niewątpliwie determinuje treść nowego wyroku. Oznacza to, że w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpatrując sprawę ponownie, związany był wykładnią prawa zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 261/15.

W przypadku przedmiotowej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny dokonując oceny prawnej w istocie stwierdził, iż organ administracji w wydanej decyzji prawidłowo zinterpretował treść przepisów stanowiących podstawę materialnoprawną kontrolowanych rozstrzygnięć i za nieuprawnione uznał stanowisko, zgodnie z którym działanie organu administracji publicznej naruszało przepisy art. 18 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 153 ustawy o działalności ubezpieczeniowej przez to, że Komisja Nadzoru Finansowego nie uwzględniła ich komplemetarnego charakteru, co miało (czy też mogło mieć) istotne znaczenie z punktu widzenia oceny prawidłowości stosowanej przez T. metody kalkulacji wysokości składki ubezpieczeniowej, a ponadto przez to, że pierwszy spośród wymienionych przepisów w procesie jego stosowania, a więc i oceny prawidłowości kalkulowania składki ubezpieczeniowej, nakazuje uwzględniać rentowność i kondycję finansową towarzystwa ubezpieczeniowego oraz jego formę organizacyjną. NSA dokonał przy tym wykładni art. 18 ust 1 i 2 ww. ustawy podkreślając, że z przywołanej regulacji jednoznacznie wynika, że wysokość składek ubezpieczeniowych ustala zakład ubezpieczeń po dokonaniu oceny ryzyka ubezpieczeniowego, a składkę ubezpieczeniową ustala się w wysokości, która powinna co najmniej zapewnić wykonanie wszystkich zobowiązań z umów ubezpieczenia i pokrycie kosztów wykonywania działalności ubezpieczeniowej zakładu ubezpieczeń.

W tych okolicznościach prawnych rozpatrując ponownie sprawę Sąd uznał przyjęte rozstrzygnięcie organu administracji za prawidłowe. Uznając za zupełny zbiór kryteriów kalkulacji wysokości składki przez towarzystwo ubezpieczeniowe, którego działalność w obszarze ubezpieczeń gospodarczych nie uwzględnia odrębności organizacyjnej czy też zakresu (specyfiki) prowadzonej działalności w ramach zbiorowego ubezpieczenia depozytów członków Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo-Kredytowych, nie można stwierdzić, aby organ zastosował niewłaściwy przepis prawa, w sytuacji gdy doszedł do wniosku, iż zostały naruszone obowiązujące ubezpieczyciela zasady kalkulacji wysokości stawek, określone w art. 18 ust. 1 i 2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej.

W kwestii podniesionych przez skarżącego zarzutów kwestionujących dokonane w tym zakresie przez organ ustalenia, w wyniku przeprowadzonej analizy kalkulacji wysokości składki oraz braku opinii niezależnego biegłego (aktuariusza), Sąd zauważa, iż organ w skarżonych decyzjach wskazał jakie założenia (metodę) przyjął do szacowania wysokości składki oraz wykazał ryzyka ubezpieczeniowe, których nie uwzględnił skarżący w swoich kalkulacjach, w tym w szczególności brak zbadania stanu finansowego poszczególnych SKOK, ze względu na występujące w praktyce przypadki ujemnych kapitałów własnych takich podmiotów, co powodowało istotne zagrożenie bezpieczeństwa depozytów członków SKOK w przypadku niewypłacalności. Organ wyjaśnił przy tym powody braku uwzględnienia w tym zakresie wyników tzw. raportu Millimana (o co wnosił skarżący), wskazując szczegółowo w skarżonych decyzjach na błędy metodologiczne przyjętej kalkulacji wysokości składki ubezpieczeniowej.

Odnosząc się w tym miejscu do zarzutu braku powołania - dla zbadania tej kwestii - niezależnego biegłego, który mógłby zweryfikować dokonane ustalenia (szacunki) organu, w tym poprzez symulacje upadłości poszczególnych SKOK, podkreślić trzeba, że także w tym zakresie wypowiedział się Naczelny Sad Administracyjny w przywołanym wyżej wyroku oraz cytowanym w nim orzecznictwie, wskazując na kompetencje Komisji Nadzoru Finansowego jako specjalnego organu powołanego do nadzoru nad rynkiem finansowym, którego uprawnień w tym obszarze prawa nie można zastąpić opinią biegłego, gdyż taki status de facto organ ten posiada. Potwierdzeniem tego faktu jest okoliczność przeprowadzenia w rozpoznawanej sprawie badania (szacunku) wysokości należnej składki ubezpieczeniowej depozytów członków SKOK przez pracowników ww. organu, posiadających uprawnienia aktuariuszy.

W sytuacji stwierdzenia naruszenia przepisów w przedmiocie działalności ubezpieczeniowej Komisja Nadzoru Finansowego na podstawie art. 212 ust.1 ww. ustawy może m.in. nakładać kary pieniężne w granicach określonych w pkt 2 tego przepisu. W przypadku rozpoznawanej sprawy wysokość nałożonej na skarżącego kary z tytułu stwierdzonego naruszenia prawa nie przekraczała ustalonego limitu i została ponadto zmniejszona w postępowaniu w II instancji, z uwagi na zmianę stanu faktycznego (wypowiedzenia przez skarżącego umów ubezpieczenia naruszających prawo) oraz otoczenia prawnego. Nie ma to jednak wpływu na samą okoliczność stwierdzonego naruszenia przepisów o działalności ubezpieczeniowej przez skarżącego, a organ w przekonujący dla Sądu sposób przedstawił i uzasadnił powody oraz celowość wymierzenia w tym przypadku kary pieniężnej.

Konkludując stwierdzić należy, iż organ w niezbędnym zakresie zbadał wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz ustalił stan faktyczny zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej, co koresponduje z treścią art. 7 i art. 77 k.p.a. Zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane art. 107 § 1 k.p.a., w szczególności decyzja zawiera uzasadnienie prawne i faktyczne skonstruowane zgodnie z przepisem art. 107 § 3 kpa. Stan faktyczny opisany w decyzji nie wymagał w ocenie Sądu czynienia dodatkowych ustaleń, natomiast w uzasadnieniu prawnym przytoczono przepisy prawa i wyjaśniono podstawy prawne decyzji obu instancji. Z opisanych wyżej powodów brak nie można było również uwzględnić zarzutu naruszenia przez organ art. 84 § 1 kpa. Brak jest także uzasadnionych podstaw do stwierdzenia, iż w przedmiotowej sprawie organ naruszył wskazane w skardze ogólne zasady postępowania administracyjnego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz przepisy prawa materialnego.

Z tych też powodów, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) Sąd skargę oddalił.