Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 430/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Minister Edukacji Narodowej i Sportu
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) Sędziowie NSA: Janina Antosiewicz Irena Kamińska Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wójta Gminy Stoszowice od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 1345/04 w sprawie ze skargi Wójta Gminy Stoszowice na postanowienie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 14 czerwca 2004 r. nr DKOS-1-KK-5010-5/04 w przedmiocie opinii dotyczącej zamiaru likwidacji placówek oświatowo-wychowawczych oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 grudnia 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 1345/04, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Gminy Stoszowice na postanowienie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 14 czerwca 2004 r. nr DKOS-1-KK-5010-5104 w przedmiocie opinii dotyczącej zamiaru likwidacji placówek oświatowo-wychowawczych, oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd wywodził, że zgodnie z art. 59 ust. 1 szkoła może być zlikwidowana przez organ ją prowadzący po zapewnieniu uczniom możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej o tym samym lub zbliżonym profilu. Organ prowadzący szkołę jest obowiązany co najmniej na 6 miesięcy przed terminem likwidacji, zawiadomić rodziców uczniów i kuratora oświaty o zamiarze likwidacji. Z brzmienia ust. 2 wynika natomiast, że do likwidacji szkoły może dojść jedynie po uprzednim uzyskaniu przez organ prowadzący szkołę pozytywnej opinii kuratora oświaty.

Zamiar likwidacji szkoły wyrażony został w uchwale Rady Gminy Stoszowice z dnia 26 lutego 2004 r. i przekazany do wiadomości kuratora oświaty ze stosownym uzasadnieniem. Z uzasadnienia tego wynikało, że w miejsce zlikwidowanych placówek publicznych powstaną na tej samej bazie technicznej i lokalowej nowe placówki publiczne utworzone i od dnia 1 września 2004 r. prowadzone przez fundację, której założycielem będzie Gmina Stoszowice. Ten sposób prowadzenia placówek służyłyby rozwiązaniu problemów ekonomicznych, z którymi boryka się Gmina i przyczyni do unowocześnienia procesu edukacji.

Negatywna opinia Kuratora wobec tak uzasadnionego zamiaru likwidacji placówek oparta została na przepisie art. 59 ust. 1 ustawy o systemie oświaty i wskazywała na brak zapewnienia przez organ zamierzający likwidację możliwości kontynuowania przez uczniów nauki w innej placówce publicznej. W rzeczywistości, w sensie prawnym, nie istniały bowiem placówki, w których dzieci uczęszczające do Szkoły Podstawowej w Stoszowicach miałyby podjąć naukę od 1 września 2004 r. Należy podkreślić, że w dniu wydania postanowienia nie istniała jeszcze osoba prawna (Fundacja "Nowoczesna Oświata"), która miałaby przystąpić do czynności utworzenia placówek oświatowych. W tym stanie faktycznym nie było żadnych wątpliwości, że w dniu wydawania opinii przez Kuratora nie była spełniona przesłanka wymieniona w powołanym przepisie. Dodać należy, że zabrakło także drugiej z materialnych przesłanek ustawowych – o zamiarze likwidacji nie zostali powiadomieni rodzice dzieci, co uszło uwadze Kuratora. Niedostrzeżenie tego nie miało jednak wpływu na wynik sprawy.

Te same okoliczności faktyczne legły u podstaw rozstrzygnięcia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu. W skardze Gmina Stoszowice twierdziła wprawdzie, że Fundacja "Nowoczesna Oświata" uzyskała osobowość prawną z dniem 6 kwietnia 2004 r., jednak z dokumentów zawartych w aktach sprawy nie wynika, aby strona skarżąca zawiadomiła o tym fakcie organ mający rozpoznać jej zażalenie. Minister rozpoznawał więc zażalenie w stanie prawnym, jaki istniał w dniu orzekania przez organ pierwszej instancji.

Minister Edukacji Narodowej i Sportu nie znalazł podstaw do zmiany postanowienia Kuratora z powodu nieistnienia szkoły, w której uczniowie mogliby kontynuować naukę począwszy od września 2004 r.

Rozstrzygnięcie to jest zgodne z prawem. Nie ulega wątpliwości, że tryb przeprowadzenia likwidacji placówek był wadliwy, bowiem organ prowadzący podjął zamiar ich likwidacji przed powstaniem nowych placówek, w których dzieci mogłyby kontynuować naukę. Należy się zgodzić z Ministrem Edukacji Narodowej i Sportu, że zamiar równoczesnej likwidacji wszystkich placówek prowadzonych dotychczas przez gminę jest rozwiązaniem radykalnym i wymaga odpowiednich przygotowań, w tym także zapoznania rodziców, zarówno z zamiarem likwidacji jak i planowanym rozwiązaniem nowej organizacji sieci oraz charakteru mających powstać placówek. Tymczasem, jak wynika z akt, o zamiarze likwidacji poza Kuratorem nie został powiadomiony nikt z kręgu osób tak żywotnie zainteresowanych procesem edukacji jak rodzice uczniów. W tej sprawie rodzice reprezentowani przez Komitet Rodzicielski zgłosili protest do Ministra Edukacji Narodowej i Sportu (pismo z dnia 1 czerwca 2004 r.) wskazując m.in. na negatywne doświadczenia wynikające z przejęcia prowadzenia placówek oświatowych przez stowarzyszenie. W świetle powyższego negatywna opinia w przedmiocie zamiaru likwidacji Zespołu była uzasadniona.

Wbrew twierdzeniu strony skarżącej organy opiniujące nie przekroczyły granic swobodnego uznania przy podejmowaniu zaskarżonych postanowień. Argumentacja prawna negatywnej opinii mieści się w zakresie przesłanek ustalonych przez ustawodawcę w art. 59 ust. 1 ustawy o systemie oświaty, na które powołały się organy w wydanych orzeczeniach. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Minister Edukacji Narodowej i Sportu wskazał, że przedstawiony przez Gminę zamierzony sposób likwidacji placówek, bez zabezpieczenia dzieciom możliwości kontynuacji nauki grozi niewykonaniem konkretnego, wyraźnie wskazanego w art. 5 ust. 5 i 7 ustawy o systemie oświaty obowiązku zakładania i prowadzenia placówek oświatowych przez gminę. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu nie można zatem zarzucić arbitralności.

Gmina Stoszowice wniosła od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Podstawą skargi kasacyjnej jest zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 59 ust. 1 zdanie drugie oraz ust. 2 ustawy o systemie oświaty przez przyjęcie, że przedmiotem obu tych norm jest jedna i ta sama czynność prawna – uchwała rady gminy, tj. organu prowadzącego szkołę o zamiarze jej likwidacji i samej likwidacji.

Na tej podstawie wnosiła o:

1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie,

2) zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Gmina Stoszowice wywodziła, że art. 59 ust. 1 ustawy o systemie oświaty zawiera słowo "zamiar", które oznacza chęć dokonania określonej czynności, a nie samo jej dokonanie. Skuteczność uchwały o zamiarze likwidacji nie zależy od pozytywnej opinii kuratora. Uchwała Gminy Stoszowice nie została prawidłowo zaopiniowana przez Kuratora, gdyż potraktował ją jako uchwałę o likwidacji, a zatem opiniował akt nieistniejący. Przesłanki, które wskazał Kurator powinny znaleźć się w uchwale o likwidacji. Ustawodawca w przepisie art. 59 ust. 2 ustawy o systemie oświaty używa zwrotu "mogą zostać zlikwidowane po uzyskaniu pozytywnej opinii". Po opinii pozytywnej Kuratora, zamiar likwidacji musi być ponownie rozważony. Pozytywna opinia kuratora nie jest swego rodzaju "warunkiem zawieszającym" wejście w życie uchwały wskazanej w ust. 1 art. 59 ustawy o systemie oświaty lecz przesłanką podjęcia kolejnej uchwały o likwidacji szkoły lub odstąpieniu od likwidacji szkoły objętej pozytywną opinią kuratora.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionej podstawie. Zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) "Szkoła publiczna, z zastrzeżeniem ust. 1a i 2, może być zlikwidowana z końcem roku szkolnego przez organ prowadzący szkołę, po zapewnieniu przez ten organ uczniom możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu, a także odpowiednio o tym samym lub zbliżonym profilu kształcenia ogólnozawodowego albo kształcącej w tym samym lub zbliżonym zawodzie. Organ prowadzący jest obowiązany, co najmniej na 6 miesięcy przed terminem likwidacji, zawiadomić o terminie likwidacji: rodziców uczniów, właściwego kuratora oświaty oraz organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego właściwej do prowadzenia szkół danego typu". Według art. 59 ust. 2 tej ustawy "Szkoła, profil kształcenia ogólnozawodowego lub zawód, w jakim szkoła kształci, a także placówka publiczna prowadzona przez jednostkę samorządu terytorialnego, z zastrzeżeniem ust. 2a, mogą zostać zlikwidowane po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty (...)". Art. 59 ust. 1 i ust. 2 powołanej ustawy o systemie oświaty reguluje procedurę likwidacji szkoły publicznej. W etapach procedury likwidacji szkoły publicznej można jako pierwszy wyodrębnić etap zamiaru likwidacji, który expressis verbis wyodrębniony został w normie drugiej zawartej w art. 59 ust. 2 powołanej ustawy o systemie oświaty. W tym etapie nałożony jest na organ prowadzący szkołę obowiązek zawiadomienia o zamiarze likwidacji szkoły publicznej właściwego kuratora. Wykonanie tego obowiązku jest nierozerwalnie związane z przebiegiem całej procedury likwidacji szkoły publicznej, której likwidacja jest obwarowana przesłanką: uzyskania pozytywnej opinii kuratora. W podjęciu określonej treści opinii kurator musi uwzględnić szereg wartości wypływających z zasad przyjętych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (art. 70 ust. 1 i ust. 2) oraz w preambule i przepisach szczególnych powołanej ustawy o systemie oświaty. Jedną z okoliczności, które mają znaczenie dla wyrażenia opinii przez kuratora oświaty jest możliwość kontynuowania nauki. Nie można zatem uznać, że jest to okoliczność, która będzie miała dopiero znaczenie w ostatnim etapie procedury likwidacji szkoły publicznej.

W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.