Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 642/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2012-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 2 a
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
Teza: Przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) należy interpretować przy zastosowaniu wykładni celowościowej, bowiem jego wykładnia literalna prowadzi do wniosków niedających się pogodzić z konstytucyjnymi zasadami praworządności i równości (art. 2 i 32 Konstytucji RP).

Przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" ustawy o świadczeniach rodzinnych rozumiany celowościowo umożliwia uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie zobowiązanej do alimentacji niepełnosprawnego w związku ze sprawowaniem nad nim opieki, nawet jeśli niepełnosprawny pozostaje w związku małżeńskim z osobą nieposiadającą orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale jednocześnie obiektywnie niezdolną do zapewnienia mu opieki.

TEZY

Przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) należy interpretować przy zastosowaniu wykładni celowościowej, bowiem jego wykładnia literalna prowadzi do wniosków niedających się pogodzić z konstytucyjnymi zasadami praworządności i równości (art. 2 i 32 Konstytucji RP).

Przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" ustawy o świadczeniach rodzinnych rozumiany celowościowo umożliwia uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie zobowiązanej do alimentacji niepełnosprawnego w związku ze sprawowaniem nad nim opieki, nawet jeśli niepełnosprawny pozostaje w związku małżeńskim z osobą nieposiadającą orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale jednocześnie obiektywnie niezdolną do zapewnienia mu opieki.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis,, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys (spr.), Protokolant Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 października 2012 r. sprawy ze skargi I. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

II SA/Bk 642/12

UZASADNIENIE

W dniu 27 lutego 2012 r. I. M. wystąpiła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z poszukiwania pracy w związku ze sprawowaną opieką nad matką M. R., którą zajmuje się stale od 2006 r.

Pierwszą wydaną w sprawie decyzją z dnia [...] marca 2012 r. Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Urzędu Miejskiego w S., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta S., odmówił przyznania I. M. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad M. R. Przyczyną odmowy było pozostawanie przez osobę wymagającą opieki w związku małżeńskim z osobą nieposiadającą orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ta decyzja została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w dniu [...] maja 2012 r. z uwagi na niezgromadzenie wyczerpującego materiału dowodowego, w tym nieustalenie stanu zdrowia małżonka M. R. i tego, czy faktycznie nie posiada on ustalonego znacznego stopnia niepełnosprawności, niewyjaśnienie czy wnioskodawczyni rzeczywiście zrezygnowała z zatrudnienia i czy niepodejmowanie pracy ma związek ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką. Organ podważył również wiarygodność złożonych do akt oświadczeń niezawierających dat oraz wskazał na nieustalenie, kiedy wnioskodawczyni ostatnio świadczyła pracę.

Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ I instancji decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. znak [...] odmówił I. M. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad matką M. R. Ustalił, że M. R. posiada orzeczenie z dnia [...] lutego 2012 r. ustalające znaczny stopień niepełnosprawności, a jej stan zdrowia uniemożliwia wykonywanie codziennych czynności bez pomocy innej osoby. W związku z tym opiekuje się nią córka I. M., która jest osobą niepracującą, nie posiada ustalonego prawa do świadczeń z zabezpieczenia społecznego i która oświadczyła, że w związku z chorobą matki i koniecznością całodobowej nad nią opieki zrezygnowała z poszukiwania pracy. Pozostałe dwie córki nie są w stanie tej opieki sprawować. Te okoliczności, zdaniem organu, uzasadniałyby przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jednak nie może to nastąpić z uwagi na fakt pozostawania przez M. R. w związku małżeńskim z E. R., który – choć od 2005 r. nie mieszka z żoną i sam z uwagi na wiek i stan zdrowia nie jest w stanie się nią zaopiekować – nie posiada również ustalonego stopnia niepełnosprawności, co wynika z jego oświadczenia z dnia 30 maja 2012 r. Jest to przesłanka negatywna do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 2 "a" ustawy o świadczeniach rodzinnych.

I. M. złożyła odwołanie od powyższej decyzji wskazując, że sprawuje stałą opiekę nad matką. Mąż matki nie posiada ustalonego stopnia niepełnosprawności, ale nie jest w stanie tej opieki sprawować. Matka i jej mąż nie mieszkają ze sobą od 2005 r.

Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy kwestionowaną decyzję pierwszoinstancyjną. Organ odwoławczy ustalił stan faktyczny identycznie jak w postępowaniu pierwszoinstancyjnym i wskazał, że z oświadczenia E. R. jednoznacznie wynika, iż nie posiada on ustalonego stopnia niepełnosprawności, co wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na jego małżonkę – jej córce. Zdaniem SKO, a wbrew ocenie organu I instancji, z akt nie wynika również, by wnioskodawczyni wykazała, że rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej była spowodowana opieką nad matką. Wskazał, że co prawda wyrejestrowała się z PUP w S., jednak w lutym 2012 r. była jeszcze osobą bezrobotną czynnie poszukującą pracy. Mimo że deklarowała sprawowanie opieki nad matką już od 2006 r., to jednak świadczyła pracę w okresie 04 luty 2008 r. – 16 sierpnia 2011 r. Dlatego jej oświadczenie o rezygnacji z zatrudnienia z uwagi na przedmiotową opiekę jest niewiarygodne. W ocenie Kolegium nie zostały więc spełnione warunki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Skargę na powyższą decyzję złożyła do sądu administracyjnego I. M. Wywiodła, że osobiście od kilku lat sprawuje opiekę nad matką. W okresie gdy była czynna zawodowo sprawowała ją w czasie wolnym od pracy, a obecnie – od 2012 r. sprawuje tę opiekę stale z uwagi na znaczne pogorszenie się stanu zdrowia matki. Ta okoliczność spowodowała również wyrejestrowanie się przez nią z PUP i poświęcenie się matce. Z mężem M. R. pozostaje w separacji, a ze względu na jego wiek i stan zdrowia nie jest on w stanie się nią opiekować.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał dotychczasową argumentację i stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała uwzględnieniu, bowiem zaskarżona decyzja, podobnie jak decyzja pierwszoinstancyjna, zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej jako p.p.s.a.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje następującym podmiotom: matce lub ojcu, innym osobom, na których na podstawie przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny (z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności) oraz opiekunowi faktycznemu dziecka na warunkach szczegółowo wskazanych w tym przepisie. Stosownie do treści ustępu 5 pkt 2 lit. "a" przepisu art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Powyżej wskazane normy stanowiły podstawę rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej. Żądanie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego złożyła bowiem skarżąca, która oświadczyła, że zrezygnowała z poszukiwania zatrudnienia celem sprawowania opieki nad matką posiadającą ustalony znaczny stopień niepełnosprawności. Przyznania tego świadczenia organy jednak odmówiły wskazując na niespełnienie warunku z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" ustawy tj. pozostawanie przez niepełnosprawną matkę w związku małżeńskim z osobą nieposiadającą ustalonego, znacznego stopnia niepełnosprawności.

Zdaniem składu orzekającego w sprawie niniejszej stanowisko organów nie jest do przyjęcia. Wynika ono z zastosowania wyłącznie literalnej wykładni przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" ustawy o świadczeniach rodzinnych. Tymczasem prowadzi ona do zaakceptowania sytuacji, której nie można pogodzić z konstytucyjnymi zasadami praworządności i równości (art. 2 i 32 Konstytucji). Organy uznały bowiem za prawidłowe rozumowanie, zgodnie z którym gdy stan zdrowia obydwojga małżonków uniemożliwia im bycie dla siebie wzajemnie oparciem, pozostali członkowie rodziny, którzy chcą - a jednocześnie również mają obowiązek sprawować nad nimi opiekę – nie mogą uzyskać świadczenia, mimo że mogliby być do niego uprawnieni, gdyby choć jedno z małżonków posiadało ustalenie znacznego stopnia niepełnosprawności. Inaczej rzecz ujmując organy zakwestionowały prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi, wobec których są zobowiązane do alimentacji, jeśli niepełnosprawni pozostają w związku małżeńskim z osobą faktycznie (z uwagi na stan zdrowia) niezdolną do zapewnienia im niezbędnej opieki, ale nieposiadającą orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Tymczasem inne wnioski, dające się pogodzić z konstytucyjnymi zasadami praworządności i równości, mogą być wyprowadzone przy zastosowaniu wykładni celowościowej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 07 grudnia 2009 r. w sprawie I OSK 722/09: "o ile nie budzi wątpliwości zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie prymat wykładni językowej nad wykładnią funkcjonalną i celowościową, to wszak gdy wyniku pierwszej tej wykładni nie da się zaakceptować ze względu na konsekwencje o charakterze systemowym, należy się posiłkować tym ostatnim. Oznacza to, iż granice wykładni językowej nie są bezwzględne i ich przekroczenie jest uzasadnione w sytuacji odwołania się do wartości konstytucyjnych" (wyrok dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA).

Sięgając zatem do wykładni celowościowej, a także historycznej, należy przede wszystkim zauważyć, że zarówno obecne brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" ustawy o świadczeniach rodzinnych, jak i powyżej zaprezentowany wynik jego literalnej wykładni, pozostają w sprzeczności z intencją, jaka towarzyszyła Trybunałowi Konstytucyjnemu – kilkakrotnie wypowiadającemu się na temat prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na osobę pozostającą w związku małżeńskim. W wyniku tych wypowiedzi sporny przepis był kilkakrotnie zmieniany. Początkowo prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługiwało wyłącznie, najogólniej rzecz biorąc, rodzicom i opiekunom faktycznym dzieci niepełnosprawnych. W wyniku wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r. w sprawie P 27/07 zmieniono ten przepis. Trybunał uznał bowiem, że brzmienie art. 17 ust. 1 ustawy w zakresie, w jakim uniemożliwia nabycie prawa do świadczenia osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, narusza zasadę równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji). Zmiana polegała na poszerzeniu kręgu uprawnionych do świadczenia o wszystkie osoby rezygnujące z pracy z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą, wobec której mają obowiązek alimentacyjny. Z uwagi jednak na to, że pozytywne skutki powyższej zmiany ograniczało brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" ustawy – w którym jako negatywną przesłankę przyznania tego wsparcia wymieniono pozostawanie przez osobę wymagającą opieki w związku małżeńskim – Trybunał Konstytucyjny postanowieniem z dnia 01 czerwca 2010 r. w sprawie S 1/10 przedstawił Sejmowi uwagi dotyczące niezbędności działań ustawodawczych, zmierzających do zapewnienia spójności zasad przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych (OTK-A 2010/5/54). W wyniku tego postanowienia ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych i ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 205, poz. 1212) dokonano nowelizacji wskazanego przepisu. W obecnym brzmieniu, obowiązującym od dnia 14 października 2011 r., wyklucza on przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim, jeśli jej współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Zauważyć natomiast należy, że w uzasadnieniu postanowienia w sprawie S 1/10 Trybunał Konstytucyjny polecił rozważenie, czy "nie należy wprost wprowadzić do tej ustawy zasadę (...), że pozostawanie osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim nie stanowi negatywnej przesłanki dostępu do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy małżonek tej osoby również jest osobą niepełnosprawną, a opiekunami obojga jest ich dziecko". Również w uzasadnieniu postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 01 czerwca 2010 r. w sprawie P 38/09 wskazano, że "osoby pozostające w związku małżeńskim, których małżonkowie z uwagi na wiek lub stan zdrowia nie są w stanie sprawować nad nimi opieki, powinny być traktowane jednakowo, jak osoby, które w związku małżeńskim nie pozostają. Obydwie kategorie osób w jednakowym stopniu wymagać będą opieki osób trzecich" (OTK-A 2010/5/53).

Zdaniem składu orzekającego w sprawie niniejszej z powyższych wypowiedzi Trybunału Konstytucyjnego wynika, że sygnalizując władzy ustawodawczej potrzebę wprowadzenia zmian w przepisie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" ustawy o świadczeniach rodzinnych, wskazywał, aby w wyniku nowelizacji z kręgu osób uprawnionych do świadczenia nie były wykluczone osoby ubiegające się o świadczenie na niepełnosprawnego małżonka, jeśli jego współmałżonek faktycznie nie jest w stanie takiej opieki sprawować. Analiza stanowiska Trybunału od pierwszego wyroku dotyczącego konstytucyjności przepisu art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, do wskazanego wyżej postanowienia z dnia 01 czerwca 2010 r. wskazuje, że jego zamiarem było poszerzenie kręgu uprawnionych do świadczenia przede wszystkim o osoby z rodziny niepełnosprawnego, aby w jak najszerszym zakresie to rodzina (dzieci, współmałżonek) sprawowała nad nim opiekę, co jest pożądane tak z uwagi na konstytucyjną zasadę ochrony i poszanowanie więzi rodzinnych (art. 71 ust. 1 Konstytucji), jak i z uwagi na mniejsze koszty społeczne takiego rozwiązania.

Należy się w związku z tym zgodzić z oceną WSA w Warszawie zaprezentowaną w uzasadnieniu wyroku z dnia 22 sierpnia 2011 r. w sprawie VIII SA/Wa 337/12, że uprawnienie dziecka do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym rodzicem powinno zależeć od tego, czy ze względu na stan zdrowia i zakres obowiązków opiekuńczych współmałżonek osoby niepełnosprawnej jest w stanie im podołać. Jak trafnie wskazał ten sąd: " Nie można zatem (...) z góry założyć, że tylko niepełnosprawny w stopniu znacznym współmałżonek, nie jest zdolny do sprawowania opieki nad małżonkiem tego wymagającym. Brak możliwości sprawowania opieki, otwierający drogę do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego przez osoby zobowiązane do alimentacji w dalszej kolejności można bowiem wykazać w rzetelnym postępowaniu dowodowym, bez uciekania się do ustawowego kryterium znacznego stopnia niepełnosprawności" (CBOSA).

Uwzględniając powyższe, zdaniem sądu przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" ustawy o świadczeniach rodzinnych należy wykładać w sprawie niniejszej w ten sposób, że rozstrzygnięcie o zasadności wniosku skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z poszukiwania pracy w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką zależy od jednoznacznego ustalenia, czy przedmiotową opiekę jest zdolny sprawować jej współmałżonek, a nie wyłącznie od ustalenia - czy posiada on orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Odmienna wykładnia zaprezentowana w zaskarżonej decyzji i decyzji pierwszoinstancyjnej nie mogła się zatem ostać.

Co prawda zaprezentowany wyżej, celowościowy sposób interpretacji przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" ustawy o świadczeniach rodzinnych wykracza poza jego literalne brzmienie, jednak zauważyć należy, że prawem i obowiązkiem każdego sądu jest interpretowanie przepisów ustaw w sposób zgodny z Konstytucją, co wynika z jej art. 178 ust. 1 i art. 8 ust. 2. Podległość sędziów w pierwszej kolejności Konstytucji, a w dalszej ustawom oznacza, że interpretując przepisy ustaw są zobowiązani wziąć pod uwagę nie tylko ich literalną treść, ale także normy konstytucyjne. Bezpośrednie stosowanie przepisów Konstytucji przez sądy, co można wyprowadzić ze wskazanych wyżej art. 178 ust. 1 i art. 8 ust. 2 ustawy zasadniczej, polega bowiem, między innymi, na uwzględnieniu kontekstu konstytucyjnego (vide wyrok NSA w sprawie I OSK 722/09, wyżej powołany).

Przechodząc do oceny stanu faktycznego sprawy niniejszej stwierdzić należy, że głównie z oświadczenia E. R. (małżonka niepełnosprawnej matki skarżącej) wynika, iż nie posiada on ustalonego znacznego stopnia niepełnosprawności, ale jest osobą w wieku 81 lat, schorowaną, zamieszkałą kilkadziesiąt kilometrów od M. R. i potrzebuje opieki podobnej jak jego żona, a w związku z tym nie jest w stanie sam sprawować nad nią opieki (k. 43 akt administracyjnych). Dane te potwierdził wywiad środowiskowy oraz oświadczenia członków rodziny. Wskazuje to - w świetle zaprezentowanej wykładni celowościowej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" ustawy o świadczeniach rodzinnych - że istnieje wysokie prawdopodobieństwo, iż skarżąca może spełniać przesłanki do uzyskania świadczenia – przy ziszczeniu się pozostałych wymagań przepisu. Nie można jednak tego stwierdzić z pewnością z uwagi na braki materiału dowodowego, które były wynikiem przyjęcia przez organy błędnej, bo wyłącznie literalnej wykładni wskazanego przepisu. O ile bowiem organom, które wydały zaskarżone decyzje, wystarczyło do rozstrzygnięcia odmownego ustalenie nieposiadania przez E. R. orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, o tyle jest to ustalenie niewystarczające w sytuacji zastosowania wykładni celowościowej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wymaga ona bowiem jednoznacznego ustalenia, czy E.R. jest faktycznie zdolny zapewnić dostateczną i niezbędną opiekę małżonce M.R., którego to ustalenia nie można dokonać wyłącznie, jak to miało miejsce w kontrolowanym postępowaniu, na podstawie jego pisemnego oświadczenia. Konieczne jest natomiast jego przesłuchanie w charakterze świadka, a jeśli nie byłoby to możliwe – przesłuchanie osoby, która obecnie sprawuje nad nim opiekę (syna), ewentualnie dołączenie posiadanej dokumentacji medycznej stanu zdrowia E.R.

Skład orzekający zwraca również uwagę, że prowadząc ponowne postępowanie wyjaśniające organ powinien zgromadzić wszechstronny materiał dowodowy i rozpatrzyć sprawę w jej całokształcie (art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.). Oznacza to dopuszczenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadków córek M. R. – M. R. i M. B. na okoliczność możliwości sprawowania opieki nad matką wyłącznie przez I. M. Z oświadczeń skarżącej oraz jej sióstr wynika co prawda, że tylko I. M. jest w stanie zająć się matką, bowiem jej rodzeństwo jest czynne zawodowo i zaangażowane w sprawy własnych rodzin, jednak przedmiotowe oświadczenia są wyłącznie dokumentami prywatnymi (podobnie jak oświadczenie E. R.) i w związku z tym nie mogą stanowić dowodu równoważnego z dowodem z przesłuchania tych osób w charakterze świadków.

Odnośnie stwierdzenia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że skarżąca nie udowodniła swojej rezygnacji z poszukiwania zatrudnienia, która to okoliczność jest jedną z przesłanek uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego (przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi o "niepodejmowaniu lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej"), to zdaniem sądu brak jest w aktach sprawy podstaw do tak jednoznacznego ustalenia, jak uczyniło to SKO. Należy natomiast w ponownie prowadzonym postępowaniu wyjaśnić, czy skarżąca rzeczywiście zrezygnowała z poszukiwania pracy, w tym wyeliminować wątpliwości, jakie powstają w związku z treścią dwóch zaświadczeń z PUP wystawionych dnia 27 lutego 2012 r. W jednym z nich wskazano bowiem, że I. M. była zarejestrowana w urzędzie pracy jako bezrobotna w okresie 17 sierpnia 2011 – 26 luty 2012 (k. 14 akt administracyjnych), natomiast w drugim, że była zarejestrowana w okresie 17 sierpnia 2011 r. i jest zarejestrowana nadal (tj. na datę 27 luty 2012 r., k. 8 akt administracyjnych). W aktach znajduje się nadto elektroniczny wydruk (k. 36 akt adm.) dotyczący danych o rejestracji i wyrejestrowaniu strony skarżącej. Zdaniem sądu wobec oświadczenia skarżącej o wyrejestrowaniu i wątpliwości, jakie budzi treść powyższych dokumentów, najwłaściwszym dowodem na okoliczność utraty statusu osoby bezrobotnej byłoby złożenie do akt decyzji orzekającej o tym fakcie.

Reasumując stwierdzić trzeba, że organ powinien przyjąć - nie narażając się na zarzuty naruszenia konstytucyjnych przepisów art. 32 (zasada równości wobec prawa), art. 2 (zasada praworządności) art. 18 i 71 ust. 1 (zasady sprawowania przez państwo ochrony i udzielania wparcia rodzinom) – iż przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" ustawy o świadczeniach rodzinnych, interpretowany celowościowo, umożliwia uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie zobowiązanej do alimentacji niepełnosprawnego w związku ze sprawowaniem nad nim opieki, nawet jeśli niepełnosprawny pozostaje w związku małżeńskim z osobą nieposiadającą orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale jednocześnie obiektywnie niezdolną do zapewnienia mu opieki.

Rozpoznając sprawę ponownie organy uwzględnią również wszystkie przedstawione wyżej uwagi oraz dokonaną przez sąd wykładnię przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" ustawy o świadczeniach rodzinnych. W tym jeszcze raz ocenią czy skarżąca spełnia wszystkie określone ustawą przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z podejmowania pracy w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. Przeprowadzą również wskazane przez sąd dowody celem jednoznacznego ustalenia występowania przesłanek przyznania przedmiotowego świadczenia. Swoje ustalenia i ocenę prawną przedstawią w uzasadnieniu decyzji sporządzonym według wymagań przepisu art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.

W punkcie 2. wyroku orzeczono o okresowej niewykonalności zaskarżonych decyzji na podstawie art. 152 p.p.s.a.