Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 2122/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-03-23 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "M" Spółka z o.o. w K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 12 października 2011r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za marzec 2010r. p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

W dniu 9 stycznia 2012r. "M" Spółka z o.o. z siedzibą w K., złożyła, działając przez swego pełnomocnika, wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 12 października 2011r. wydaną w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier.

Spółka "M" domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z uwagi na zły stan finansowy, brak wystarczających środków finansowych koniecznych do uiszczenia należnych opłat sądowych . Wskazuje, iż w ubiegłym roku podatkowym osiągnęła stratę w kwocie 9 890 506,57 zł. Z uwagi na wprowadzenie nowych przepisów w przedmiocie podatku od gier Spółka zapłaciła ponad 46 mln podatku więcej niż gdyby uiszczała go na zasadach obowiązujących przed nowelizacją przepisów. To odbiło się w zasadniczy sposób na kondycji finansowej Spółki. Wnioskodawca podejmuje próby zrównoważenia kosztów obniżając koszty funkcjonowania firmy m. innymi zmniejszając, w porównaniu z rokiem 2009 liczbę pracowników o 15 osób. Jak wynika z dokumentów finansowych Spółki wskaźnik rentowności sprzedaży i kapitału własnego wykazały duży spadek w stosunku do poprzedniego okresu sprawozdawczego, a jest to – jak podkreśla strona – zjawisko bardzo niekorzystne i zagrażające istnieniu firmy. Stąd też ponoszenie przez wnioskodawcę kosztów postępowania sądowego jest wydatkiem przekraczającym jego możliwości finansowe.

Zdaniem orzekającego, wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż wnioskodawca – "M" Spółka z o.o. w K. prowadzi działalność w zakresie produkcji gier, zabawek. Zajmuje się działalnością hotelarską, restauracyjną, prowadzeniem działalności w zakresie gier na automatach, działalnością rozrywkową i rekreacyjną.

Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 1 928 000,00 zł, natomiast wartość środków trwałych wnioskodawcy określono na kwotę : 31 038 967,68 zł. Wykazano również, iż w ostatnim roku obrotowym spółka odniosła stratę w wysokości 9 890 506,67 zł ( bilans za 2010r., rachunek zysków i strat za 2010r.). Spółka posiada rachunek bankowy, na którym zgromadzone są środki finansowe w wysokości 22 794,58 zł ( potwierdzone wyciągiem z rachunku bankowego Banku Spółdzielczego w B., stan na dzień 21.12.2011r. ).

Z dokumentów nadesłanych na wezwanie Sądu wynika ponadto, iż w miesiącu grudniu 2011r. podstawa opodatkowania działalności firmy w zakresie dostawy towarów i świadczenia usług wynosiła 10 038 225 zł. Suma wypłat w miesiącu styczniu 2012r. na wynagrodzenia dla 91 zatrudnionych pracowników wyniosła 207 744,87 zł. Z przedstawionego wstępnego rachunku zysków i strat za okres od 1.01.2011 do 31.12.2011r. wynika, iż spółka w roku ubiegłym poniosła stratę w kwocie 3 704477,19 zł. Spółka przedstawiła również zestawienia obrotów i sald, kont bilansowych i wynikowych za rok 2011.

Przyznanie prawa pomocy wnioskodawcy może nastąpić, jeśli wykaże on, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź też gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania ( art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).

Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy.

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w sprawie jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób fizycznych czy prawnych, toczących spory sądowe w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Działalność gospodarcza wiąże się bowiem, ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów – także sądowych.

W ocenie orzekającego, strona wnosząca nie wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie posiada środków finansowych na pokrycie wymaganych obecnie i ew. przyszłych kosztów sądowych.

Spółka z o.o. "M" w K. nadal prowadzi zarejestrowaną działalność gospodarczą. Spółka funkcjonuje w obrocie, nie została postawiona w stan likwidacji ani upadłości. Z przedłożonych wstępnych dokumentów wynika, iż strona w ubiegłym roku osiągnęła przychód z tytułu sprzedaży w kwocie 122 326 500,00zł, pozostałe przychody operacyjne 373 839,91 zł, przy kosztach uzyskania tegoż przychodu równych 124 612 452,32 zł, co dało stratę w kwocie 2 285 952,32 zł. Całkowita strata z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej określona została natomiast w tymże wstępnym zastawieniu rachunku zysków i start za 2011r. na kwotę 3 704 477,19 zł. Oznacza to, iż Spółka prowadząc działalność gospodarczą obraca na bieżąco środkami finansowymi znacznie przekraczającymi wysokość kosztów postępowania sądowego. Posiada zatem możliwość zgromadzenia środków na pokrycie kosztów sądowych. Skoro skarżąca Spółka jest przedsiębiorcą i prowadzi działalność gospodarczą, istnieje domniemanie faktyczne, że działalność ta nadal jest opłacalna. W przeciwnym wypadku racjonalnym działaniem byłaby likwidacja działalności lub upadłość przedsiębiorcy, gdyż celem działalności gospodarczej jest generowanie zysku. Skoro przedsiębiorca prowadzi działalność, to uzyskuje przychody, a więc zasadniczo może z nich pokryć koszty sądowe, a jeśli faktycznie jej nie prowadzi , lecz jej nie likwiduje i nie wniósł o ogłoszenie upadłości, to nie ma podstaw do finansowania takiego przedsiębiorcy przez zwolnienie od kosztów. Sam fakt wykazania przez stronę strat z lat ubiegłych nie oznacza jednoznacznie, iż nie posiada ona środków do pokrycia sądowych należności. Wykazana przez wnioskodawcę strata nie oznacza bowiem, i nie jest wystarczającą podstawą do uznania, iż nastąpił ciągły brak środków finansowych uniemożliwiający poniesienie kosztów sądowych w sprawie. Strata jest bowiem wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami i nie jest tożsama z brakiem środków finansowych. Tym bardziej, iż Spółka wykazuje środki finansowe na rachunku bankowym w wysokości 22 794,58 zł (stan na 21.12.2011r., 29 855,49 zł – stan na 27.01.2012r. ). Analiza dokumentów przedłożonych przez Spółkę wskazuje – jak wskazano powyżej – iż obraca ona na bieżąco tak znacznymi środkami finansowymi, iż będzie w stanie wygospodarować kwotę należnego wpisu sądowego bez utraty ryzyka płynności finansowej.

Ponadto wnioskodawczyni posiada znacznej wartości środki trwałe o wartości – jak podano – 31 038 967,68 zł. Strona wykazuje także kapitał zakładowy ( 1 928 000,00 zł ). Tymczasem w orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, iż posiadanie przez wnioskodawcę majątku trwałego o znacznej wartości w zasadzie wyłącza możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych ( m.in. post. NSA z 12.01.2005 sygn akt FZ 415/04, z dnia 8.11.2004r. sygn akt FZ 465/04, z dnia 15.04.2004r. sygn akt FZ 9/04 ). Zgodnie z poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19.11.2004r. sygn akt FZ 463/04 ( niepubl. ) podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pogląd ten pozostaje aktualny również w niniejszej sprawie. Natomiast nawet ewentualne zajęcia komornicze dokonane na majątku skarżącego nie pozbawiają go prawa własności, a jedynie czasowo ograniczają możliwość rozporządzenia majątkiem.

Jak wskazano, wnioskodawca na bieżąco prowadzący działalność winien zatem poczynić starania celem zabezpieczenia środków finansowych na pokrycie kosztów nie tylko bieżącej działalności ale również i prowadzonego postępowania sądowego. Skoro bowiem dostępność do sądu wymaga posiadania środków finansowych ( art. 199 cyt. ustawy nakłada na strony obowiązek ponoszenia kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie - co jest regułą ), posiadanie przez wnioskodawcę tych środków staje się istotnym składnikiem działalności gospodarczej. Oznacza to, iż w procedurze planowania wydatków związanych z działalnością gospodarczą podmioty prowadzące te działalność, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinny uwzględniać także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu. Planowanie zaś wydatków bez uwzględnienia tej zasady jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych, a strona która preferencyjnie traktuje inne zobowiązania, wyzbywając się tym samym środków na poniesienie kosztów sądowych, nie może skutecznie podnieść zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami. Tym bardziej, iż jak wynika z akt sprawy na dzień 27 stycznia 2012r. skarżąca posiadała na rachunku bankowym w Banku Spółdzielczym w B. środki finansowe w wysokości 29 855,49 zł ( skarga wniesiona w dniu 16 listopada 2011r., wezwanie o wpis sądowy 19 grudnia 2011r. – ówczesny stan środków - 22 794,58 zł ).

Jak wskazano – posiadany majątek oraz aktualne obroty wskazują, iż wnioskodawca dysponuje na bieżąco środkami finansowymi, i realnie posiada je w wysokości znacznie przewyższającej wysokość wymaganych należności sądowych. W tym miejscu również trzeba podnieść, iż wyłożenie kosztów przez Spółkę "M" może okazać się tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi , zgodnie z art. 200, 203 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania.

Trzeba również zaznaczyć, iż jak wynika z akt sprawy - wnioskodawczyni działa poprzez profesjonalnego pełnomocnika, mimo, iż jego udział w postępowaniu sądowym, na obecnym etapie nie jest obowiązkowy. Udział pełnomocnika z wyboru sam w sobie nie przesądza jeszcze o odmowie przyznania prawa pomocy, ale również fakt ten brany jest pod uwagę przy ocenie całokształtu przesłanek uzasadniających przyznanie stronie prawa pomocy.

Podsumowując należy stwierdzić, iż dokonana analiza sytuacji finansowej Spółki nie pozwala na stwierdzenie, iż środki, jakimi dysponuje nie pozwalają na poniesienie opłat związanych z jej uczestnictwem w procesie w formie należnych na obecnym etapie postępowania kosztów sądowych .

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).