Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 80/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 8, art. 11, art. 37
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: Art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec Sędziowie WSA Maria Zawadzka (spr.) WSA Janusz Bociąga Protokolant starszy referent Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2015 r. sprawy ze skarg R. B. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 listopada 2014r. nr [....] z dnia 17 listopada 2014r. nr [....] z dnia 17 listopada 2014r. nr [....] z dnia 17 listopada 2014r. nr [....] w przedmiocie zasiłku celowego z dnia 17 listopada 2014r. nr [....] w przedmiocie zasiłku stałego I. skargi oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz adwokata M. T. Kancelaria Adwokacka ul. [....] w K. kwotę 1200,00 (słownie: tysiąc dwieście) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania.


UZASADNIENIE

Decyzjami z dnia 17 listopada 2014 r. nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 11, art. 37, ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz.U.2013.182) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2013.267), po rozpatrzeniu odwołania R. B. (dalej: skarżącego):

I. utrzymało w mocy decyzje Prezydenta Miasta z dnia [...] 2014 r.:

- nr [...], odmawiającą skarżącemu przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego na środki czystości,

- nr [...], odmawiającą skarżącemu przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego na energię elektryczną oraz żarówkę i wyłącznik,

- nr [...], odmawiającą skarżącemu przyznania świadczenia w formie zasiłku stałego,

II. uchyliło decyzje Prezydenta Miasta z dnia [...] 2014 r.:

- nr [...], odmawiającą skarżącemu przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego na żywność i przyznało mu zasiłek celowy w kwocie 100 zł, na dofinansowanie do zakupu żywności,

- nr [...], odmawiającą skarżącemu przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego na leki i okulary korekcyjne i przyznało mu zasiłek celowy w kwocie 50 zł, na dofinansowanie do zakupu na leki i okulary korekcyjne.

Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie prawnym i faktycznym:

Wnioskami z dnia 27 czerwca 2014 r. skarżący zwrócił się do organu I instancji o przyznanie świadczenia w formie zasiłku celowego:

• na żywność,

• na środki czystości,

• na energię elektryczną oraz żarówkę i wyłącznik,

• na leki i okulary korekcyjne,

• zasiłek stały.

Decyzjami z dnia [...] 2014 r. Prezydent Miasta odmówił skarżącemu przyznania powyższych świadczeń. W uzasadnieniach decyzji organ przytoczył i wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz podał, że R. B. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, zamieszkuje sam, posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności orzeczony na stałe, jest osobą zdolną do pracy w warunkach pracy chronionej, jednak od wielu lat nie podjął żadnego zatrudnienia, a jedynie korzysta ze wsparcia innych osób i nie spłaca zaciągniętych zobowiązań. Skarżący jest rozwiedziony, ma dwoje dorosłych dzieci z którymi nie utrzymuje kontaktu, mieszka sam, nie opłaca czynszu, gaz do butli kupuje skarżącemu znajomy. Skarżący nie posiada uprawnień do świadczeń z ubezpieczenia społecznego i choć posiada możliwość dokonania rejestracji jako osoba bezrobotna, a tym samym ma możliwość nabycia uprawnień do świadczeń zdrowotnych, jednak zdecydowanie odmawia rejestracji, pozbawiając się tym samym możliwości skorzystania z przysługujących mu uprawnień. W trakcie postępowania skarżący oświadczył, że jego stan zdrowia się pogarsza i przedłożył zaświadczenia lekarskie o tym, że jest niezdolny do pracy do 30.11.2014 r.

Skarżący oświadczył także, że w maju 2014 r., utrzymywał się z pożyczki od znajomych w kwocie 100 zł, jednak odmówił podania kto udziela mu pożyczek, jakie są warunki spłaty zaciągniętych przez niego zobowiązań finansowych itp. Nie potrafił także wskazać jak wysokie są jego zobowiązania z tytułu zaciągniętych pożyczek ani nie podał z czego będzie je zwracał. Organ na tej podstawie wywiódł, że skarżący uniemożliwia w ten sposób dokonanie weryfikacji jego sytuacji bytowej, poprzez ustalenie czy otrzymane wsparcie jest pożyczką czy raczej darowizną.

Lokal, który zajmuje skarżący składa się z 1 pokoju i przedpokoju, gdzie usytuowana jest kuchenka oraz łazienka, o łącznej pow. 18 m kw. Stan techniczno-sanitarny mieszkania jest bardzo zły. Mieszkanie jest skrajnie zaniedbane, brudne, wymaga generalnego posprzątania, usunięcia nagromadzonych przedmiotów. W ocenie Ośrodka, stan mieszkania wskazuje na to, że skarżący w nim nie zamieszkuje.

Nadto w oświadczeniu z dnia 23.07.2014 r., skarżący podał, że nie ubiega się o pomoc w formie dodatku mieszkaniowego, gdyż dowiedział się, że z powodu braku dochodu, pomoc w tej formie mu nie przysługuje. Tymczasem organ ustalił, że skarżący złożył w dniu 30.07.2014 r., wniosek o dodatek mieszkaniowy w UM, a w okresie od 1.11.2012 r. do 30.04.2013 r., otrzymywał dodatek mieszkaniowy w wysokości po 179.49 zł miesięcznie. Po uzyskaniu tych danych organ ponownie zwrócił się do skarżącego o wyjaśnienia, jednak skarżący oświadczył, że w sprawie dodatku mieszkaniowego nie ma nic do wyjaśnienia. Na tej podstawie organ ustalił, że skarżący udziela nieprawdziwych informacji.

Powyższe okoliczności potraktowano jako brak współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu jego trudnej sytuacji. Postawa skarżącego jednoznacznie wskazuje, iż otrzymywanie świadczeń z pomocy społecznej stanowi cel sam w sobie. Skarżący nie współdziała z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu swojej sytuacji, a z pomocy społecznej chce uczynić stałe źródło dochodu. W ocenie Ośrodka skarżący nie jest zainteresowany faktyczną poprawą swojej sytuacji w oparciu o własne możliwości i uprawnienia.

Organ podkreślił także, że skarżący korzystał od 2002 r., ze świadczeń z pomocy społecznej. Od 1.08.2009 r., otrzymywał pomoc m.in. w formie zasiłku stałego, jednak z uwagi na brak możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego a także niewywiązywanie się z nałożonego decyzjami obowiązku posprzątania mieszkania, regulowania opłat za czynsz, rozliczenia się z przyznanej pomocy finansowej, podjęcia leczenia oraz wykupywania przepisanych leków, MOPS wstrzymał skarżącemu wypłatę zasiłku stałego od 1.04.2011 r. Odwołanie złożone przez skarżącego od w/w decyzji, Kolegium utrzymało w mocy, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9.10.2012r., oddalił skargę strony na tą decyzję.

W odwołaniu R. B. zakwestionował wszystkie powyższe decyzje organu I instancji, nie podając jednak powodu dla którego od decyzji tych się odwołał.

Decyzjami z dnia 17 listopada 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołań utrzymało w mocy decyzje Prezydenta Miasta z dnia [...] 2014 r. nr [...], nr [...], nr [...], odmawiające skarżącemu przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego na środki czystości, na energię elektryczną oraz żarówkę i wyłącznik oraz zasiłku stałego, natomiast decyzjami z dnia 17 listopada 2014 r. Kolegium uchyliło decyzje Prezydenta Miasta nr [...] odmawiającą skarżącemu przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego na żywność oraz decyzję nr [...] odmawiającą skarżącemu przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego na leki oraz okulary korekcyjne i przyznało mu zasiłek celowy w kwocie 100 zł, jako dofinansowanie do zakupu żywności, a także zasiłek celowy w kwocie 50 zł, jako dofinansowanie do zakupu na leków i okularów korekcyjnych.

W uzasadnieniach decyzji organ odwoławczy powołał art. 37 i art. 39 ustawy o pomocy społecznej oraz wyjaśnił, że zgodnie z art. 8 ust. 1 ww. ustawy, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł. Kolegium podkreśliło, że zgodnie z obowiązującymi unormowaniami prawnymi zawartymi w ustawie o pomocy społecznej osoby ubiegające się o udzielenie pomocy społecznej obowiązane są do współpracy z organami jakimi są ośrodki pomocy społecznej. Obowiązek współpracy sformułowany jest wprost w art. 4 cyt. ustawy. Ponadto Kolegium wskazało, że w myśl art. 11 § 2 ustawy brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej,(...), może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Pracownicy MOPS podejmowali szereg czynności zmierzających do ustalenia sytuacji życiowej skarżącego, jednak bezskutecznie, gdyż nie wykazuje on chęci współpracy z pracownikami socjalnymi. Zgłaszając kolejne roszczenia, skarżący wręcz oświadczył, że nie poda danych osób pomagających mu finansowo. Organy poddały w wątpliwość, by skarżący zdołał się utrzymać w maju 2014 r. jedynie za 100 zł pożyczone od znajomych, a bez współpracy ze strony skarżącego nie można ustalić osób które udzielają mu wsparcia. Praktycznie zatem nie jest możliwe ustalenie rzeczywistej sytuacji bytowej skarżącego. Nadto organ podkreślił, ze skarżący nie zna nawet wysokości swojego zadłużenia, trudno zatem przyjąć by jego zamiarem był zwrot tych pożyczek. To z kolei stwarza niepewność czy skarżący korzysta z pożyczek, czy raczej darowizn i jaka w zasadzie jest wysokość jego dochodów. Dodatkowo organ wskazał, że także miejsce zamieszkania skarżącego budzi wątpliwości, gdyż mieszkanie, które skarżący wskazuje jako swoje centrum życiowe jest w takim stanie, uniemożliwiającym stałe tam przebywanie. Tym bardziej, że skarżący nie zna wysokości opłat za mieszkanie ani zaległości czynszowych itp. Kolegium podkreśliło, iż korzystając z pomocy społecznej, bądź też ubiegając się o jej uzyskanie Wnioskodawca ma obowiązek udzielania organowi istotnych dla sprawy wyjaśnień dot. jego sytuacji bytowej. Brak podstawowych danych dotyczących sytuacji wnioskodawcy uniemożliwia organowi podjęcie właściwego rozstrzygnięcia, a także ustalenia czy i w jakich granicach pomoc ma zostać przyznana.

Odnosząc się do odmowy przyznania przez organ skarżącemu zasiłków celowych na zakup środków czystości, na energię elektryczną oraz żarówkę i wyłącznik, Kolegium wskazało, na konieczność współpracy skarżącego z organami. Kolegium przypomniało również, że wysokość zasiłku stałego jest uzależniona od wysokości dochodów strony, a osoba oczekująca pomocy jest obowiązana korzystać także z własnych możliwości i zasobów i nie może liczyć na to, że przerzuci na pomoc społeczną cały ciężar swego utrzymania. Tym bardziej, że brak współdziałania z organem w przypadku skarżącego wynika ze złej jego woli.

Pomimo współpracy skarżącego z organami, Kolegium uchyliło decyzje Prezydenta Miasta z dnia [...] 2014 r.,

- odmawiającą skarżącemu przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego na żywność i przyznało mu zasiłek celowy w kwocie 100 zł, jako dofinansowanie do zakupu żywności,

- oraz decyzję odmawiającą skarżącemu przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego na leki i okulary korekcyjne i przyznało mu zasiłek celowy w kwocie 50 zł, jako dofinansowanie do zakupu na leków i okularów korekcyjnych. W uzasadnieniach tych decyzji Kolegium wskazało, że zakup leków należy do najbardziej podstawowych potrzeb bytowych. Skarżący jest objęty pomocą medyczną i przedstawił recepty na zakup leków o łącznej kwocie 158,61 zł, zaś wykupił leki za 39,97 zł. Ponieważ stan zdrowia skarżącego nie jest dobry, wymaga on wsparcia farmakologicznego, z uwagi na obustronna krótkowzroczność i zaćmę. Z tych samych względów pomimo braku współpracy z organami, Kolegium przyznało skarżącemu kwotę 100 zł dofinansowania na zakup żywości, uznając że zakup żywności jest jedną z podstawowych potrzeb bytowych. Tym bardziej, że z akt sprawy wynika, że skarżący był niezdolny do pracy w dniach od 11.06 do 2.09. 2014 r. oraz od dnia 3.09 do 30.11.2014 r. Zwolnienie zostało wystawione przez lekarza psychiatrę.

W skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego R. B. zakwestionował wszystkie powyższe decyzje organu odwoławczego, nie podając powodu dla którego od decyzji od tych odwołał się.

W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o ich oddalenie w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Postanowieniami z dnia 27 marca 2015 r. Sąd przyznał skarżącemu prawo pomocy poprzez ustanowienie dla niego adwokata.

Na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Sąd na rozprawie w dniu 30 lipca 2015 r. postanowił połączyć niniejszą sprawę ze sprawą o sygn. akt III SA/Kr 81/15, III SA/Kr 82/15, III SA/Kr 83/15, III SA/Kr 84/15, do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzić pod sygn. akt III SA/Kr 80/15.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U.2013.182, dalej w jako u.p.s.). Ocena zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia wymaga w pierwszej kolejności odwołania się do zasad ogólnych zawartych w powołanej ustawie, w tym przede wszystkim do ustawowej definicji pomocy społecznej określonej w art. 2 ust. 1 u.p.s. Zgodnie z nim, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z przywołanej definicji jednoznacznie wynika, że pomoc społeczna ma jedynie na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej, udzielane zaś świadczenia mają być adekwatne do sytuacji korzystających z pomocy, od których z kolei wymaga się współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Podkreślić również należy, że pomoc społeczna spełnia jedynie funkcję subsydiarną, wymagając współdziałania adresata i beneficjenta udzielanej pomocy.

Należy zatem wskazać, że zarówno rodzaj, jak i zakres świadczenia, o które wnioskował skarżący, nie jest kwestią najistotniejszą dla rozwiązania sporu powstałego na tle kontrolowanych decyzji, bowiem istnienie potrzeby przyznania jakichkolwiek świadczeń z pomocy społecznej wymaga zbadania nie tylko posiadanych środków i dochodów, ale również całokształtu warunków życia osób chcących skorzystać z pomocy społecznej. Spełnienie bowiem szczegółowych przesłanek warunkujących przyznanie poszczególnych świadczeń pomocowych nie jest wystarczającym uzasadnieniem i jednocześnie gwarancją uzyskania przez wnioskodawcę świadczenia. Uwaga ta odnosi się w pierwszej kolejności do świadczeń fakultatywnie przyznawanych, a więc takich, które organ może, ale nie ma prawnego obowiązku przyznać, pomimo spełnienia przez wnioskodawcę szczegółowo przedstawionych w ustawie kryteriów (art. 3 ust. 4 u.p.s.). Co więcej ustawodawca sformułował dodatkowy obowiązek polegający na współdziałaniu osoby wnioskującej o przyznanie pomocy ze środków publicznych w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, w której się znalazła (art. 4 u.p.s.).

Ustawa o pomocy społecznej formułuje podstawową zasadę, wedle której każda osoba ma obowiązek pełnego wykorzystania własnych uprawnień, zasobów i możliwości w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej, a jeżeli nie wykonuje takiego obowiązku, to nie występuje podstawowa przesłanka udzielenia takiej osobie pomocy ze środków publicznych. Jednym z podstawowych celów określonych w omawianej ustawie jest aktywizacja świadczeniobiorców. Podkreślić należy, że pomoc przyznawana na gruncie omawianej ustawy – bez względu na jej rodzaj – ma charakter jedynie przejściowy i zakłada wykształcenie odpowiednich postaw u osób z niej korzystających, w celu pokonania życiowych trudności. Nie może ona w żadnym wypadku zamieniać się w stałe i jedyne źródło utrzymania dla osób o nią występujących.

Obowiązek współdziałania świadczeniobiorców z jednostkami i pracownikami pomocy społecznej jest niezwykle istotny i dlatego też został wielokrotnie zaakcentowany w ustawie. Przez współdziałanie osoby ubiegającej się o pomoc należy rozumieć gotowość do podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym oraz skorzystanie z jego uzasadnionych i rozsądnych propozycji pomagających osobie przezwyciężyć trudne sytuacje życiowe, w jakich się znalazła w celu "wyjścia" z systemu pomocy społecznej i umożliwienia samodzielnego i odpowiedzialnego życia w społeczeństwie. Egzekwowanie od podopiecznych pomocy społecznej obowiązku współdziałania z organem pomocowym jest istotne również z tego powodu, że pomoc ta nie może się sprowadzać do prostego rozdawnictwa świadczeń i tym samym wykształcania nieprawidłowych nawyków. W związku z tym uzasadnione jest stwierdzenie, że bierna bądź roszczeniowa postawa podmiotów objętych pomocą społeczną może spowodować odmowę przyznania świadczenia bądź wstrzymanie wypłaty świadczenia, o czym mowa w art. 11 u.p.s.

Wspomniana regulacja tworzy po stronie organów obowiązek wszechstronnej analizy i oceny postawy osoby ubiegającej się o pomoc społeczną pod kątem istnienia po jego stronie woli współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, a także pozostałych przesłanek wymienionych w przywołanym przepisie, których wystąpienie pozwala na odmowę przyznania bądź wstrzymanie świadczeń.

Przedmiotem rozpoznania niniejszej sprawy jest odmowa przyznania skarżącemu świadczeń w postaci zasiłków celowych oraz zasiłku stałego. Skarżący złożył również skargi na decyzje Samorządowe Kolegium Odwoławcze które uchyliły decyzje Prezydenta Miasta z dnia [...] 2014 r., odmawiające mu przyznania świadczeń w formie zasiłku celowego na żywność oraz na leki i okulary korekcyjne, pomimo tego, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyznało skarżącemu zasiłki celowe w kwocie 100 zł, jako dofinansowanie do zakupu żywności oraz w kwocie 50 zł, jako dofinansowanie do zakupu na leków i okularów korekcyjnych.

Zdaniem Sądu przy wydawaniu zaskarżonych decyzji organ odwoławczy nie naruszył przepisów ustawy o pomocy społecznej. Organy administracji obu instancji zgromadziły materiał dowodowy świadczący o tym, że skarżący odmówił pozytywnego współdziałania z organem pomocy socjalnej w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej. Skarżący od wielu lat stale występuje do organów pomocy społecznej o udzielenie mu wszechstronnej pomocy.

W ocenie Sądu przy wydawaniu zaskarżonych decyzji organy pomocy społecznej nie przekroczyły również granic uznania administracyjnego. Sytuacja rodzinna i materialna skarżącego została ustalono prawidłowo. Nie można także zarzucić organom pomocy społecznej braku zainteresowania trudną sytuacją życiową skarżącego, jednak, skarżący nie wywiązywał się z nałożonych na niego zobowiązań, takich jak uporządkowanie mieszkania, dokonywanie opłat za czynsz, rozliczenia się z przyznanej pomocy, podjęcia leczenia czy wykupienia lekarstw, na które dostawał pieniądze. Nie udzielał organom informacji dotyczących pomocy rzeczowej i finansowej uzyskanej od innych osób. Dlatego też w ocenie Sądu organy pomocy społecznej zasadnie przyjęły, że postawa skarżącego wskazuje na brak woli współdziałania z organami w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej. Skarżący nie wypełnia bowiem nawet niezbyt skomplikowanych obowiązków (uporządkowanie mieszkania), a równocześnie składa kolejne wnioski o przyznanie zasiłków na zaspokojenie swoich potrzeb (zakup środków czystości, zakup leków, zakup żywności, zakup żarówki i wyłącznika, przyznanie zasiłku stałego). Taka postawa skarżącego uzasadnia przekonanie, że oczekuje on zaspokojenia wszystkich swoich potrzeb ze środków pomocy społecznej, a ze swojej strony nie podejmuje działań zmierzających do poprawy swojej sytuacji bytowej. W tych okolicznościach przyznawanie skarżącemu pomocy w formie zasiłków celowych specjalnych byłoby niezgodne z podstawowymi założeniami ustawy o pomocy społecznej przedstawionymi powyżej, a szczególnie z art. 4 i art. 11 ustawy

Odnosząc się do poszczególnych decyzji, stwierdzić należy, że organy prawidłowo odmówiły przyznania skarżącemu zasiłku stałego, wskazując, że nie można ustalić wysokości jego dochodów. Skarżący bowiem ujawnił jedynie organom, że maju 2014 r. utrzymywał się z pożyczki od znajomych w kwocie 100 zł, jednak odmówił podania kto udziela mu pożyczek. Nie podał też jakie są warunki spłaty zaciągniętych przez niego zobowiązań finansowych. Słusznie więc organy wskazały, że taka sytuacja stwarza niepewność, czy skarżący utrzymuje się z pożyczek czy z darowizn. Tym bardziej, że wcześniej skarżący podał pracownikom pomocy społecznej nieprawdziwe dane co do tego, że nie pobiera dodatku mieszkaniowego, podczas gdy pracownicy ustalili, że w okresie od 1.11.2012 do 30.04.2013 r. skarżący otrzymywał dodatek mieszkaniowy w wysokości po 179,49 zł. Po ujawnieniu tych danych skarżący odmówił jakichkolwiek wyjaśnień.

Co do zasiłków celowych na energię elektryczną oraz zakup żarówki i wyłącznika oraz środków czystości, wskazać należy, że skarżący zakupił już żarówkę i wyłącznik, a więc w ramach posiadanych przez siebie środków zaspokoił swoje potrzeby w tym zakresie. Natomiast organ słusznie wskazał, że skarżący nie określił nawet przybliżonych rachunków za prąd.

Co do odmowy przyznania zasiłku na środki czystości – należy wskazać, że organ wielokrotnie nakładał na skarżącego obowiązek posprzątania mieszkania, z czego skarżący nigdy się nie wywiązał. Z ustaleń pracowników organu (protokół k. 2860) wynika, że "mieszkanie jest w stanie ogromnego zaniedbania. Łazienka i aneks kuchenny zagracony leżącymi na podłodze śmieciami, które przy wysokiej temperaturze powodują ogromy fetor w mieszkaniu. Przy dłuższy przebywaniu w takim pomieszczeniu stanowi to zagrożenie dla zdrowia. Zalegający stoły zużyty sprzęt gospodarstwa domowego, kartony, ubrania, zwisające pajęczyny, meble pokryte grubą warstwą kurzu, poddają w wątpliwość, że można przebywać, spać, egzystować w takim pomieszczeniu. Od ostatniej wizyty w powyższym lokalu zaobserwowano jeszcze więcej rzeczy nagromadzonych (głównie śmieci i surowców wtórnych), co powoduje bardzo ograniczony dostęp w dotarciu do łazienki, czy przygotowania czegokolwiek do jedzenia w części kuchennej. Skarżący nie zrobił nic, by doprowadzić do uporządkowania pokoju, wyniesienia zbędnych rzeczy. Skarżący odrzuca także pomoc usługową, która mogłaby ułatwić dostęp do przemieszczania się w mieszkaniu. Pomimo konkretnych wskazań MOPS-u, nie dokonał żadnych nawet najdrobniejszych prac porządkowych, by poprawić sytuację mieszkaniową i umożliwić faktycznie zamieszkanie skarżącego w tym mieszkaniu". Dodatkowo organ wskazał, że skarżący wielokrotnie przeznaczał udzieloną mu pomoc na konkretne rzeczy na inne cele. W tej sytuacji organ prawidłowo odmówił przyznania skarżącemu zasiłku na zakup środków czystości.

Sam fakt, iż skarżący jest osobą chorą i o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności nie ma znaczenia w tych sprawach. Subsydiarny charakter świadczeń z zakresu pomocy społecznej, o którym była mowa na wstępie przesądza, bowiem, iż w sytuacji, gdy osoba ubiegająca się o przyznanie zasiłku celowego nie współdziała z organami w zakresie rozwiązywania własnych problemów życiowych, jest w stanie pokonać trudności życiowe wykorzystując własne zasoby oraz zdolności i możliwości. Zdaniem Sądu, w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia zasadności wniosków skarżącego organy poczyniły ustalenia wskazujące, zarówno na spełnienie przez skarżącego kryteriów do przyznania wnioskowanego świadczenia, jak i okoliczności, które na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej mogły usprawiedliwiać odmowę przyznania świadczeń.

Jednocześnie decyzjami z dnia 17 listopada 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławczego uchylając decyzje Prezydenta Miasta z dnia [...] 2014 r., odmawiające przyznania skarżącemu świadczenia w formie zasiłku celowego na żywność oraz na leki i okulary korekcyjne, i przyznając mu zasiłek celowy w kwocie 100 zł, jako dofinansowanie do zakupu żywności oraz zasiłek celowy w kwocie 50 zł, jako dofinansowanie do zakupu na leki i okulary korekcyjne, orzekło na korzyść skarżącego. Kolegium uzasadniło, że pomimo braku współpracy skarżącego z organami pomocy społecznej, zarówno zakup leków, jak i zakup żywności należy do najbardziej podstawowych potrzeb bytowych. Skarżący jest osobą chorą, przedstawił zaświadczenie, że w okresie od 11.06 do 2.09.2014 r. oraz od dnia 3.09 do 30.11.2014 r był niezdolny do pracy, a także przedstawił recepty na zakup leków o wartości 158,61 zł, a wykupił leki za 39,97 zł. Zatem uwzględniając fakt, że skarżący cierpi na obustronna krótkowzroczność i zaćmę, Kolegium przyznało skarżącemu kwotę 50 zł na zakup leków. Z tych samych względów, pomimo braku współpracy z organami, Kolegium przyznało skarżącemu kwotę 100 zł dofinansowania na zakup żywości.

Zdaniem Sądu skargi okazały się bezzasadne. Organy zgodnie z obowiązującymi przepisami, wszechstronnie zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy i dokonały prawidłowej oceny tego materiału. Wydane w tych sprawach decyzje w sposób szczegółowy przedstawiły ustalenia stanu faktycznego, wskazały przepisy, które miały zastosowanie w sprawach, prawidłowo interpretując ich treść.

Dlatego, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skarg, należało orzec na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jak w sentencji wyroku.