Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 414/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8a
journal: Dz.U. 2019 poz 288
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony  Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1  pkt 1  lit. a i c., art. 119 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r.

nr [...], na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r.

o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2019 r. poz. 288 ze zm.), zwanej dalej również ustawą o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), odmówił wyłączenia stosowania wobec J. F. art. 15c, art. 22a i art. 24a powołanej ustawy.

W uzasadnieniu organ wskazał, że J. F. beneficjentka renty rodzinnej po zmarłym mężu S. F., wnioskiem z dnia [...] września 2018 r. wystąpiła do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie wobec niej art. 8a ustawy. W uzasadnieniu wniosku poinformowała, że jej zmarły mąż S. F. był trenerem piłki siatkowej i wychowawcą wielu wybitnych sportowców w klubie sportowym " [...]" [...]. Wnioskująca powołała się na fakt, iż ww. zajmował stanowisko kierownika Ośrodka Sportowo-Szkoleniowego Komendy Wojewódzkiej Policji. Wnioskodawczyni oznajmiła, iż były funkcjonariusz swoje obowiązki wypełniał zgodnie z prawem, etyką zawodową i powszechnie obowiązującymi prawami. Nikogo nie prześladował, nie był karany sądownie, administracyjnie lub dyscyplinarnie. Odzwierciedleniem jego osiągnięć były otrzymane wyróżnienia, w tym m.in. Brązowy Krzyż Zasługi, Złota Honorowa Odznaka Polskiego Związku Piłki Siatkowej oraz Złota Odznaka "Zasłużony dla Województwa [...] i Miasta [...]".

Organ ustalił, że wnioskodawczyni ma ustalone przez Zakład Emerytalno- Rentowy MSWiA prawo do renty rodzinnej po zmarłym funkcjonariuszu S. F., której wysokość ustalono z uwzględnieniem art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, przy czym od dnia [...] października 2017 r. wypłatę renty rodzinnej wstrzymano z uwagi na prawo do korzystniejszej emerytury z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Ponadto z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, że były funkcjonariusz został zwolniony ze służby w Policji w dniu [...] stycznia 2005 r. Organ wskazał, że Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w informacji o przebiegu służby wskazał, że S. F. w okresie od dnia [...] sierpnia 1985 r. do dnia [...] sierpnia 1988 r., pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, tj. 3 lata i 11 dni. W sprawie ustalono, że całkowity okres służby ww. wynosi 19 lat, 6 miesięcy i 1 dzień, tj. od dnia [...] sierpnia 1985 r. do dnia [...] stycznia 2005 r.

Minister podał, że z kopii akt osobowych przekazanych za pismem z dnia [...] maja 2019 r. przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie wynika, aby S. F. nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r.

Minister wskazał, że w otrzymanym z Komendy Głównej Policji piśmie z dnia [...] marca 2019 r. przekazano informacje dotyczące przebiegu służby S. F. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że były funkcjonariusz po dniu 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki. Z informacji dotyczącej przebiegu służby zmarłego męża wnioskodawczyni wynika, że w trakcie służby miał on podwyższane uposażenie zasadnicze, a także dodatek służbowy. Ponadto był awansowany na wyższe stanowiska służbowe oraz nadawano mu wyższe stopnie służbowe. Ww. został również wyróżniony Brązową Odznaką "Za Zasługi w Ochronie Porządku Publicznego", Srebrnym i Brązowym Krzyżem Zasługi oraz Brązowym Medalem "Za Zasługi dla Policji". W analizowanych materiałach nie stwierdzono kar dyscyplinarnych. Poinformowano jednocześnie o braku dokumentów potwierdzających udział wymienionego w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia.

Organ przytoczył art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Podał, że wskazane przesłanki muszą być spełnione łącznie.

Odnosząc się do pierwszej z przesłanek organ wskazał, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, wszelako z zastrzeżeniem, że winna być ona rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Dodatkowo organ winien ocenić powyższą przesłankę w aspekcie proporcjonalnym, tj. w porównaniu stosunku służby na rzecz totalitarnego państwa do całości okresu służby byłego funkcjonariusza. Podał, że krótkotrwałość jest wprawdzie pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak powołując się na wykładnię językową stwierdził, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością.

Analizując drugą z przesłanek organ wskazał, że pojęcie rzetelności w ujęciu określającym postawę oraz jakość wykonywania zadań i obowiązków zawodowych definiować należy jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy - przyjętych na siebie obowiązków.

Rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie. Postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje

się wzorowością w działaniu służbowym, nie tylko w zakresie podejmowania

i nienagannej realizacji zadań obligatoryjnych, ale także wykazywania inicjatywy

i realizowania obowiązków dodatkowych.

Organ stwierdził, że zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" traktować należy jako czynnik podnoszący wartość rzetelnej służby funkcjonariusza. Zauważył jednak, że warunek "narażenie zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Z perspektywy ustawowej regulacji ważne jest, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy.

Minister wskazał, że jego zadaniem jest stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego ww. przesłanki można uznać za spełnione, oraz ustalenie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek.

Odnosząc się do konieczności ustalenia w sprawie, że stanowi ona szczególnie uzasadniony przypadek, umożliwiający wyłączenie względem wnioskującego stosowania przepisów ogólnych, to jest art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) zdaniem organu spełnienie tego warunku postrzegać należy przez pryzmat całkowitego braku jakichkolwiek faktów, mogących stawiać rzetelność służby osoby zainteresowanej pod znakiem zapytania. Organ wskazał, że "szczególnie uzasadniony przypadek" znalazł się w ustawie obok dwóch pozostałych przesłanek. Oznacza to, że krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego i rzetelność służby pełnionej po dniu 12 września 1989 r., pełnionej nawet z narażeniem zdrowia i życia nie wystarczą do oceny, czy zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej jest zasadne.

Minister wskazał, że całkowity okres służby pełnionej przez S. F. wynosi 19 lat, 6 miesięcy i 1 dzień. W sytuacji, w której służba zainteresowanego pełniona była na rzecz totalitarnego państwa przez okres 3 lat i 11 dni, to zdaniem organu nie można tutaj mówić o krótkotrwałej służbie pełnionej na rzecz totalitarnego państwa. Organ stwierdził, że S. F. pełnił około 15,3% całego okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, przedmiotowy okres służby na rzecz totalitarnego państwa zarówno w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony jako krótkotrwały. Ponad 3-letni czas realizacji obowiązków służbowych nie ma charakteru tymczasowego, doraźnego czy epizodycznego i z całą pewnością funkcjonariusz przez ten okres dokładnie zaznajomił się ze specyfiką realizowanych zadań oraz ich charakterem.

Odnosząc się do przesłanki określonej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy Minister wskazał, że nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez S. F. w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r. Organ podkreślił jednocześnie, że brak jest jakichkolwiek dokumentów potwierdzających, aby służba pełniona była z narażeniem zdrowia i życia.

Organ zaznaczył, że służba w Policji zawsze wiąże się z potencjalnym ryzykiem dla zdrowia i życia funkcjonariuszy, nawet gdy realizowane czynności służbowe są tego rodzaju, że jakiekolwiek zagrożenie dla zdrowia lub życia wydaje się być mało prawdopodobne lub nawet wykluczone. Wskazał, że świadczenie emerytalne nie było podwyższane ze względu na służbę w warunkach szczególnie zagrażających życiu

i zdrowiu.

Minister stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zostały łącznie spełnione wszystkie przesłanki dopuszczalności wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a wskazane w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Wskazał, że uprawnienie z art. 8a ma charakter wyjątkowy i dotyczy wyłącznie osób, w przypadku których "krótkotrwałość" jest niezaprzeczalna, a "rzetelność" służby oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami - w szczególności pełniona z narażeniem zdrowia

i życia, bowiem tylko wówczas można uznać, że w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek".

Decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2019 r.

nr [...] stała się przedmiotem skargi J. F., reprezentowanej przez adwokata, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Pełnomocnik zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. rażącą obrazę przepisów prawa materialnego to jest art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji przyjęcie, że:

- krótkotrwała służba obejmuje okres wyłącznie do kilku miesięcy, podczas gdy w rzeczywistości przesłanka krótkotrwałości, może obejmować okres kilku lat w zależności od okoliczności sprawy oraz należy rozpatrywać ją indywidualnie, mając na uwadze okres całej służby, ale również okres życia i przyczyny odejścia ze służby;

- rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków, w szczególności z narażeniem zdrowia i życia oznacza wykonywanie ich w sposób wzorowy, ponadprzeciętny, związany z wykazywaniem inicjatywy w realizowaniu obowiązków dodatkowych, zaś zwrot w szczególności z narażeniem zdrowia i życia określa kolejny warunek spełnienia tej przesłanki, podczas gdy prawidłowa wykładnia systemowa definiuje pojęcie rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków, jako wykonywanie ich w sposób odpowiadający wymaganiom, sumiennie, zaś określenie w szczególności oznacza najistotniejszy lub jeden z najistotniejszych przykładów, które nie determinuje, a jedynie może wpływać na wypełnienie przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy;

2. obrazę przepisów postępowania administracyjnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 7 i art 77 k.p.a. poprzez:

- nieprzeprowadzenie w sposób szczegółowy i wszechstronny postępowania dowodowego, w tym dokonanie nieprawidłowej oceny informacji otrzymanej z Komendy Głównej Policji dotyczącej przebiegu służby, z której to wynika, że S. F. wykonywał służbę rzetelnie, z wielkim zaangażowaniem,

- nieuwzględnienie okoliczności otrzymania przez S. F. licznych odznaczeń uzasadniających spełnienie przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku",

- nieuwzględnienie utraty zdrowia przez S.F. wskutek służby wskazującej, że wykonywał on zadania i obowiązki po dniu 12 września 1989 r. % narażeniem zdrowia i życia,

- ustalenie, że okres 3 lat i 11 dni pełnienia służby w totalitarnym państwie przez S. F. jest okresem długotrwałym, podczas gdy w skali jego całego życia, jak i w skali okresu służby, okres ten jest krótkotrwały.

W uzasadnieniu pełnomocnik rozszerzył argumentację w zakresie postawionych zarzutów. Wskazał m.in., że mąż skarżącej - S. F. - przez blisko 30 lat związany był z [...] sportem, w tym przede wszystkim z klubem sportowym " [...]" [...]. Był trenerem i wychowawcą wielu wybitnych sportowców, w tym reprezentantów Polski. Jego związek zawodowy z milicją, a następnie policją również był powiązany z powyższym, był kierownikiem Ośrodka Sportowo-Szkoleniowego Komendy Wojewódzkiej Policji. W okresie uznanym przez Zakład Emerytalno-Rentowy MSWiA jako okres składkowy "0%" (tj. w okresie [...] sierpnia 1985 r. - [...] sierpnia 1988 roku) był trenerem piłki siatkowej mężczyzn w klubie sportowym " [...]" [...]. Istotny jest również fakt, że w 1990 r. przeszedł pozytywnie weryfikację (postępowanie kwalifikacyjne) prowadzoną przez Komisję Kwalifikacyjną do Spraw Kadr Centralnych

i wojewódzkie komisje kwalifikacyjne powołane przez Radę Ministrów. Po weryfikacji pełnił służbę w policji aż do 2005 roku, kiedy to odszedł z niej w związku ze stanem zdrowia. Swoje obowiązki wypełniał zgodnie z prawem, etyką zawodową i powszechnie obowiązującymi zasadami moralnymi. Służył wyłącznie własnej Ojczyźnie. Nikogo

nie prześladował, nie był karany sądownie, administracyjnie lub dyscyplinarnie,

nie dopuścił się jakiegokolwiek sprzeniewierzenia swoich powinności, jako funkcjonariusz policyjny i obywatel.

Pełnomocnik wskazał, że w odniesieniu do całości trwania służby, jak również jej przebiegu i powodów odejścia z niej uznać należy, że w przedmiotowym przypadku spełnione jest kryterium "krótkotrwałości służby", o którym mowa w art. 8a ustawy. Podniósł też, że ustawodawca nie wymaga wart. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy, aby "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r." rozumieć wyłącznie jako przypadek pełnienia służby z narażeniem życia i zdrowia. Organ całkowicie pominął przy tym również w swojej ocenie informację o przebiegu służby przekazaną przez Komendę Główną Policji pismem z dnia [...] marca 2019 r., która to wskazuje, jak przykładnie i rzetelnie S. F. pełnił swoją służbę. W swej ocenie organ w ogóle nie odniósł się do informacji o przyznanych S. F. w trakcie służby odznaczeń, takich jak Brązowa Odznaka "Za Zasługi w Ochronie Porządku Publicznego", Srebrnego i Brązowego Krzyża Zasługi oraz Brązowego Medalu "Za Zasługi dla Policji".

Pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zobowiązanie Ministra, na podstawie art. 145a p.p.s.a., do wydania decyzji, w określonym przez Sąd terminie, zgodnej z wnioskiem, tj. o wyłączeniu stosowania art. 24a ustawy. Pełnomocnik zwrócił się o nieobciążanie skarżącej kosztami postępowania na wypadek nieuwzględnienia skargi.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi z dnia [...] lutego 2020 r. na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia [...] lipca 2020 r. organ wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Pismem z dnia [...] lipca 2020 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał skargę i wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga podlegała uwzględnieniu.

Stosownie do treści art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji,

w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c,

art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (pkt 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (pkt 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.,

w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Zgodnie z art. 8a ust. 2 tej ustawy, do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).

Zgodnie z art. 11 powołanej ustawy, w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Decyzja wydawana przez organ na podstawie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) ma charakter decyzji uznaniowej. Zakres badania decyzji posiadającej cechy uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem,

z odpowiednim zachowaniem procedury administracyjnej. Wybór natomiast rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości pozostaje poza kontrolą sądowoadministracyjną

(v. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 1488/08, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Kontrola zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny sprowadza się zatem do oceny, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, czy organ wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia i czy wyboru tego rozstrzygnięcia dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności.

W sprawie niniejszej organ dokonał ustaleń stanu faktycznego, co do okresów pełnienia służby oraz rzetelności wykonywania zadań i obowiązków.

Służba S. F. na rzecz totalitarnego państwa, o którym mowa w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) pełniona była przez okres 3 lat i 11 dni. Organ dokonując oceny, czy ten okres służby był okresem krótkotrwałym, a zatem badając spełnienie przesłanki określonej w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), stwierdził w zaskarżonej decyzji, że okres ten zarówno w ujęciu bezwzględnym, jak i proporcjonalnym nie może być oceniony jako krótkotrwały.

Sąd oceny dokonanej przez organ nie podziela. Biorąc pod uwagę długość okresu służby S. F. na rzecz totalitarnego państwa, o którym mowa w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) przede wszystkim w ujęciu proporcjonalnym, tj. w porównaniu do całego okresu służby wynoszącego

19 lat, 6 miesięcy i 1 dzień, przyjąć należało, że służba przez okres około 15,3% całego okresu służby była służbą krótkotrwałą w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Podkreślenia wymaga, na co także organ zwracał uwagę, że każdy przypadek należy rozpatrywać indywidualnie. Jako krótkotrwała może być rozumiana służba, której czas trwania w porównaniu do całego okresu służby nie był długi, trwał w porównaniu do tego okresu stosunkowo krótko. Taka sytuacja występuje w niniejszej sprawie. Okres 3 lat i 11 dni w odniesieniu do 19 lat, 6 miesięcy i 1 dnia nie stanowi w tej sprawie trwałego okresu i winien być traktowany jak okres krótkotrwały. Organ naruszył zatem art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...).

Dodatkowo wskazania wymaga, że organ uzasadniając twierdzenie, że okres 3 lat i 11 dni nie jest okresem krótkotrwałym zaznaczył w uzasadnieniu decyzji,

że strona przez ten czas z całą pewnością dokładnie zaznajomiła się ze specyfiką realizowanych zadań oraz ich charakterem. Podkreślić trzeba, że zaznajomienie się ze specyfiką zadań, którego to stwierdzenia organ nie rozwinął w uzasadnieniu decyzji

(nie wskazał też na charakter zadań realizowanych w tym czasie przez wnioskodawcę) nie stanowi o tym, że dany okres służby nie był krótkotrwały. Jeśli zaś w ocenie organu S. F. realizował w tym czasie obowiązki czy zadania, których charakter

nie pozwala zdaniem organu na zastosowanie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) to powinno to znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji. Takich ustaleń i ocen na tym etapie postępowania organ nie poczynił i nie rozwinął w uzasadnieniu decyzji twierdzenia o specyfice realizowanych przez S. F. zadań.

Ustawodawca wymaga też, aby osoba, w odniesieniu do której organ może zastosować art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki po dniu 12 września 1989 r., wskazuje przy tym, że to rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków ma miejsce w szczególności wówczas, gdy służba była pełniona z narażeniem zdrowia i życia.

Minister w sprawie niniejszej nie kwestionował, że S. F. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki po 12 września 1989 r. Organ powołał się w tym zakresie na pismo Komendanta Głównego Policji. Jednocześnie jednak Minister stwierdził, że brak jest dowodów, aby służba pełniona była z narażeniem zdrowia i życia.

Podkreślić należy w związku z tym, że ustawodawca nie wymaga w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy, aby przez rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r. rozumieć wyłącznie przypadek pełnienia służby z narażeniem zdrowia i życia. Gdyby tak było ustawodawca wprost wskazałby to w powołanym przepisie. Dodanie przez ustawodawcę, po zwrocie "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.", zwrotu "w szczególności" "z narażeniem zdrowia i życia" stanowi jeden z przykładów takiego wykonywania zadań i obowiązków, który uprawnia do przyjęcia, że te zadania i obowiązki były wykonywane rzetelnie. Brzmienie art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy nie zawęża tym samym rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków wyłącznie do służby pełnionej z narażeniem zdrowia i życia. Organ nie kwestionował jednakże w decyzji spełnienia przesłanki określonej w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...).

Wskazania jednocześnie wymaga, że organ nie dokonał w istocie w tej sprawie oceny, czy stanowi ona szczególnie uzasadniony przypadek. Organ stwierdził jedynie, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki dopuszczalności wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy.

Minister nie przedstawił żadnych faktów dotyczących służby S. F. charakteru tej służby i warunków jej pełnienia, które zdaniem organu nie pozwalają na zastosowanie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Uchybienia we wskazanym wyżej zakresie przepisom art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ nie przybliżył postawy S. F., która w jego ocenie nie przemawia za uznaniem tego przypadku za szczególnie uzasadniony. Rozpatrując niniejszą sprawę Minister Spraw Wewnętrznych nie wziął także pod uwagę i nie rozważył (mimo, że ustalenia te przywołał), że S. F. został wyróżniony Brązową Odznaką "Za Zasługi w Ochronie Porządku Publicznego", Srebrnym i Brązowym Krzyżem Zasługi oraz Brązowym Medalem "Za Zasługi dla Policji", co stanowi naruszenie art. 80 k.p.a, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Nie jest zrozumiałe w świetle powyższego i nie wynika to z uzasadnienia decyzji dlaczego rozpatrując wniosek organ nie kwalifikuje przypadku S. F., jego służby, jako szczególnie uzasadnionego przypadku pozwalającego na zastosowanie wobec J. F. art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...), a tym samym wyłączenie stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów art. 107 § 3 k.p.a., co stanowi uchybienie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego Sąd uznał za uzasadnione. Uzasadnienie decyzji nie wskazuje faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, które nie pozwalałyby przyjąć, że w sprawie - mimo spełnienia przesłanki krótkotrwałości służby przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz spełnienia przesłanki rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. - brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego i wyłączenia stosowania wobec niego art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Z tego względu zaskarżona decyzja, jako wydana z naruszeniem granic uznania administracyjnego, nie mogła się ostać.

Wskazać należy jednocześnie, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym nawet brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie możliwości spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań, czynności podejmowanych i wykonywanych w każdej służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma – z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego – żadnych konotacji negatywnych (v. wyrok NSA z dnia 21 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1669/19, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1895/19 (orzeczenia.nsa.gov.pl), unormowanie zawarte w art. 8a ust. 1 ustawy należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten objęty ustawowym domniemaniem "służby na rzecz totalitarnego państwa" jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i których prawa – z tego właśnie względu – zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego.

Ustaleń takich w aspekcie szczególnie uzasadnionego przypadku organ nie dokonał. Ponownie rozpoznając sprawę, organ dokona wyczerpującej oceny tego, czy sprawa niniejsza stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Wyrażając ocenę w tym zakresie, organ powinien przywołać fakty dotyczące służby S. F., jego postawy, charakteru służby, warunków jej pełnienia i odnieść powyższe do ustawowej przesłanki. Organ uzasadni decyzję w sposób odpowiadający wymogom art. 107 § 3 k.p.a., tj. m.in. wskaże fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Uzasadnienie decyzji – stanowiące wyraz zindywidualizowanej oceny przypadku wnioskodawcy – nie powinno pozostawiać wątpliwości dlaczego organ rozstrzygnął sprawę strony w taki a nie inny sposób. Zależnie od dokonanej ponownie, wyczerpującej oceny, organ podejmie stosowną decyzję.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie,

na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w wyroku.