Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 616/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części i poprzedzającą ją decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 2058
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jednolity
article: art. 5 ust. 2 -4 oraz art. 39 ust. 1
journal: Dz.U. 2010 nr 182 poz 1228
law: Ustawa z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych
article: art. 6 ust. 1, art. 43 ust. 3 pkt 2
journal: Dz.U. 2006 nr 104 poz 709
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2006 r. o Służbie Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służbie Wywiadu Wojskowego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Ewa Marcinkowska Sędzia WSA – Sławomir Antoniuk Sędzia WSA – Olga Żurawska – Matusiak (sprawozdawca) Protokolant – starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2014 r. sprawy ze skargi [...] Fundacji [...] na decyzję Szefa Służby Wywiadu Wojskowego z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] grudnia 2013 r. w zakresie odmowy udzielenia informacji publicznej na pytanie 1 i 4 wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] października 2013 r.; 2. oddala skargę w pozostałym zakresie; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja w zakresie określonym w pkt 1 nie podlega wykonaniu; 4. zasądza od Szefa Służby Wywiadu Wojskowego na rzecz skarżącej [...] Fundacji [...] kwotę 457 (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z [...] października 2013 r. [...] Fundacja [...], w oparciu o przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198, z późn. zm.), zwanej dalej "udip", wniosła o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej udzielenia odpowiedzi na następujące pytania:

1. Kiedy i z jakich źródeł Służba Wywiadu Wojskowego dowiedziała się o operacjach niejawnego zbierania informacji prowadzonego przez amerykańską Agencję Bezpieczeństwa Narodowego (NSA) w stosunku do Organizacji Narodów Zjednoczonych oraz instytucji i przedstawicieli Unii Europejskiej?

2. Czy istnieje podstawa prawna umożliwiająca przekazywanie przez Służbę Wywiadu Wojskowego amerykańskiej Agencji Bezpieczeństwa Narodowego (NSA) danych telekomunikacyjnych polskich obywateli?

3. Czy po 6 czerwca 2013 r. (tj. po pierwszych doniesieniach medialnych na temat programu PRISM) Szef Wywiadu Wojskowego lub jego zastępca odbyli spotkanie lub rozmowę telefoniczną z przedstawicielem ambasady Stanów Zjednoczonych w Warszawie? Jeżeli tak, to prosimy o wskazanie: kiedy takie spotkania lub rozmowy się odbyły oraz co było ich przedmiotem, kto brał w nich udział (nazwisko i pełniona funkcja), oraz co było ich przedmiotem. Prosimy również o przekazanie sporządzonych po tych spotkaniach notatek służbowych (bez względu na ich nazwę).

4. Czy Służba Wywiadu Wojskowego planuje do końca bieżącego roku spotkanie z przedstawicielami administracji rządowej Stanów Zjednoczonych, których przedmiotem będzie temat:

– ochrony danych osobowych,

– międzynarodowego przepływu danych osobowych,

– porozumienia PNR (umowa między Stanami Zjednoczonymi Ameryki a Unią Europejską o wykorzystywaniu danych dotyczących przelotu pasażera oraz przekazywaniu takich danych do Departamentu Bezpieczeństwa Wewnętrznego Stanów Zjednoczonych 2012/472/UE),

– porozumienia SWIFT (umowa między Unią Europejską i Stanami Zjednoczonymi w sprawie przetwarzania i przekazywania danych z komunikatów finansowych przez Unię Europejską Stanom Zjednoczonym do celów programu śledzenia środków finansowych należących do terrorystów),

– Program S.,

– Działalności amerykańskiej Agencji Bezpieczeństwa Narodowego NSA?

5. Czy służba Wywiadu Wojskowego posiada techniczne możliwości śledzenia połączeń telefonicznych oraz komunikacji w sieci Internet za pomocą słów kluczowych?

6. Czy Prezes Rady Ministrów wyraził zgodę na podjęcie przez Służbę Wywiadu Wojskowego współdziałania z amerykańską Agencją Bezpieczeństwa Narodowego (NSA)? Jeśli tak, jakiego rodzaju dane są przekazywane oraz w jakiej ilości? Jakie są warunki udostępnienia danych o polskich obywatelach w konkretnej sprawie w ramach współpracy z NSA?

7. Czy i w jakim zakresie Służba Wywiadu Wojskowego udostępnia dane NSA? Jeśli tak to jakiego rodzaju dane są przekazywane i w jakiej ilości? Jakie są warunki udostępniania danych o polskich obywatelach w konkretnej sprawie w ramach współpracy z NSA?

8. Czy Służba Wywiadu Wojskowego ma dostęp do programu X.?

9. Czy Służba Wywiadu Wojskowego otrzymała propozycję możliwości skorzystania z programu X.? Czy Służba Wywiadu Wojskowego dokonała analiz zgodności z prawem polskim programu X.?

Decyzją nr [...] z [...] grudnia 2013 r. Szef Służby Wywiadu Wojskowego, na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 5 ust 1 i art. 16 ust. 1 udip, odmówił udzielenia informacji na pytania nr 1 oraz 3-9 zawarte w powyższym wniosku.

W uzasadnieniu swego stanowiska organ wskazał, że wnioskowane informacje nie są informacjami prostymi, albowiem odniesienie się do poruszanych w treści wniosku zagadnień nie jest możliwe bez podjęcia przez pracowników, funkcjonariuszy, bądź żołnierzy SWW zaawansowanych działań mających na celu wytworzenie odpowiedzi. Wobec powyższego organ uznał, że wnioskowane informacje stanowią informacje przetworzone, a strona wnioskująca nie wykazała, że są one szczególnie ważne dla interesu publicznego. Także organ nie znalazł przyczyny, dla której udzielenie żądanej informacji miałoby być szczególnie ważne dla interesu publicznego. Odwołując się do treści art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. o Służbie Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służbie Wywiadu Wojskowego (Dz. U. Nr 104, poz. 709 ze zm.) organ podał, że wszelkie informacje zgromadzone przez wywiad wojskowy są chronione. Nie mogą więc być ujawniane czy przekazywane w sposób inny niż określony w ustawie. Ich ujawnienie naruszałoby przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. Nr 182, poz. 1228 ze zm.) oraz zakazy określone w art. 39 ust. 1 i art. 43 ust. 3 pkt 2 ustawy o SKW oraz SWW.

Organ skonstatował, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych pytania dotyczące materiałów mających niejawny charakter, bez względu na to czy materiały te są, czy nie w posiadaniu organu, do którego pytania te zostały skierowane, zmierzają do uzyskania informacji mających bezpośrednio walor informacji niejawnych, a sytuacja taka stanowi powód odmowy udzielenia informacji publicznej na podstawie art. 16 ust. 1 udip.

Granicę ujawnienia informacji zakreśla art. 5 udip, który ogranicza możliwość udostępnienia informacji ze względu na przepisy o ochronie tajemnicy niejawnych i inne tajemnice ustawowo chronione.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy [...] Fundacja [...] zarzuciła, iż inne służby udostępniły jej niektóre z informacji, o których udzielenie wnioskowała do Służby Wywiadu Wojskowego.

W ocenie Fundacji, argument o przetworzonym charakterze informacji jest pozorny, o czym świadczyć ma fakt, iż jednocześnie SWW odmówiła udostępnienia informacji ze względu na niejawny charakter informacji, o których udzielenie Fundacja się ubiegała.

Według Fundacji, zapisy w statucie, jak również dotychczasowa działalność determinują ocenę, iż zawsze zmierza ona do propagowania praw człowieka, a zatem nie musi z tej przyczyny wykazywać dalszego interesu publicznego w swym działaniu.

We wniosku wskazano również na to, iż pytania nie zmierzały do uzyskania informacji zebranych w drodze czynności operacyjno-rozpoznawczych, nie dotyczyły kierunków czy zainteresowań operacyjnych służb specjalnych, jak również nie miały na celu publicznego przedstawienia treści informacji wywiadowczych. Zarzucono nadto, że organ nie wskazał, jakiego rodzaju klauzulami objęte są informacje, o których udostępnienie wnioskowała.

Decyzją nr [...] z [...] lutego 2014 r. Szef Służby Wywiadu Wojskowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko o przetworzonym charakterze żądanych informacji, przyjmując, że strona nie wykazała szczególnie istotnego interesu w uzyskaniu wnioskowanych informacji. Interes ten – wbrew twierdzeniom strony – nie wynika ze statutu Fundacji, a zwłaszcza z celów dla realizacji których Fundacja została powołana. Nadto organ ponownie wskazał, że w przedmiotowej sprawie interes publiczny wymaga, by wiadomości na temat źródeł informacji polskich służb wywiadowych, podmiotów z nią współpracujących oraz kontaktów z tymi podmiotami, jak również środków technicznych, jakimi służba dysponuje, czy planowanych spotkań nie były powszechnie dostępne.

W ocenie organu udostępnienie informacji na temat podmiotów, z którymi współpracuje SWW, o czym traktuje wniosek, danych mogących doprowadzić do identyfikacji funkcjonariuszy czy żołnierzy zarówno tej służby, jak i partnerów, jak również wskazujących na aktywność służby w określonych obszarach, a takie żądanie wynika z treści wniosku, możliwe jest tylko w ściśle określonych ustawowo przypadkach.

Nawiązując do treści art. 5 ust. 2, 3 i 4 ustawy o ochronie informacji niejawnych organ skonstatował, że oczywistym pozostaje, że wnioskowane informacje podlegają ochronie. Dodatkowej, szczególnej ochronie podlegają informacje wymienione w art. 43 ust. 3 ustawy o SKW i SWW i mogą być udzielone jedynie organom wskazanym w ust. 4 i 5 tego artykułu. Przedmiotowe postępowanie dotyczy udzielenia informacji publicznej, a tym samym udostępnienia informacji nieokreślonemu kręgowi podmiotów, nie zaś ewentualnego zezwolenia na udostępnienie informacji uprawnionej, konkretnie wskazanej osobie, spełniającej wymagania wynikające z ustawy o ochronie informacji niejawnych.

Organ przywołał też oznaczenia pism, które zawierają informacje niejawne.

W skardze na powyższą decyzję, która wpłynęła do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie, [...] Fundacja [...] skarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego w postaci:

– art. 3 ust. 1 pkt 1 udip poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na odmowie udostępnienia wnioskowanej informacji wskutek przyjęcia, że skarżąca nie legitymowała się w niniejszym postępowaniu "szczególnym interesem publicznym" w uzyskaniu informacji objętych wnioskiem z [...] października 2013 r., a wnioskowane informacje miały charakter przetworzony;

– art. 5 ust. 2, art. 5 ust. 3 i art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych w zw. z art. 5 ust. 1 udip, poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że wnioskowane informacje mają charakter informacji niejawnych, których udostępnienie naruszałoby ustawę o ochronie informacji niejawnych, przy niewskazaniu, którą z klauzul tajności są objęte wnioskowane informacje; a także przy braku wskazania przyczyn, dla których dana informacja powinna być chroniona na gruncie ustawy;

– art. 39 ust. 1 i art. 43 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 9 czerwca o Służbie Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służbie Wywiadu Wojskowego poprzez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, że wnioskowane informacje mają charakter informacji niejawnych, których udostępnienie naruszałoby zakazy określone w tych przepisach;

2) przepisów prawa procesowego, które miały istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, w postaci:

– art. 107 § 1 i 3 K.p.a. – poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji w sposób sprzeczny z tymi przepisami, w szczególności poprzez brak poczynienia szeregu ustaleń faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a także niedostateczne wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji;

– art. 8 K.p.a. – poprzez ogólne uzasadnienie przesłanek przemawiających, w ocenie organu, za odmową udostępnienia wnioskowanych informacji i niewytłumaczenie skarżącej w sposób wystarczający przyczyn negatywnego załatwienia sprawy.

Z uwagi na podniesione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji z [...] grudnia 2013 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Uzasadniając przedstawione zarzuty skarżąca podała, że szczególny interes publiczny w żądaniu przedmiotowych informacji wynika z celów Fundacji. Ewentualne działania podejmowane przez amerykańskie służby w ramach systemów inwigilacji P. i X. w Polsce mogą stanowić poważną ingerencję w sferę wolności i praw obywatelskich, w szczególności w prawo do prywatności chronione na mocy art. 47 Konstytucji RP. Skarżąca uczestniczy w debacie publicznej dotyczącej inwigilacji podejmowanej przez służby amerykańskie, ma zatem interes aby uzyskać wnioskowane dane. Skarżąca poddała w wątpliwość, czy wnioskowane informacje mają charakter informacji przetworzonej.

Odnosząc się do powołanych w decyzji dokumentów skarżąca zwróciła uwagę, że zostały one wytworzone po złożeniu wniosku do organu, a ich treść nie jest stronie znana.

Nadto podniosła, że organ nie wskazał jaki dokładnie rodzaj informacji niejawnych stanowią dane objęte wnioskiem. Zdaniem skarżącej w sytuacji odmowy udostępnienia wnioskowanych informacji organ w uzasadnieniu decyzji powinien każdą z nich odnieść do art. 5 ustawy o ochronie informacji niejawnych poprzez wskazanie, że konkretna informacja posiada stosowną klauzulę, i podanie powodów, dla których wnioskowanej informacji można nadać lub nadano określoną klauzulę.

Zdaniem skarżącej przywołane przez organ przepisy ustawy o Służbie Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służbie Wywiadu Wojskowego nie mają charakteru materialnego, nie statuują jakichkolwiek przesłanek uzasadniających ochronę żądanych informacji.

W odpowiedzi na skargę organ wnosząc o jej oddalenie, zaakcentował, że Służba Wywiadu Wojskowego jest służbą specjalną o charakterze wywiadowczym i podtrzymał swoją dotychczasową argumentację. Organ podkreślił nadto, że każda ze służb specjalnych została utworzona w innym celu, inny jest ich przedmiot zainteresowań, sposób postępowania, właściwość rzeczowa i miejscowa i inne są metody i środki pracy operacyjnej, sposób pozyskiwania informacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny wykonuje wymiar sprawiedliwości, poddając kontroli decyzje wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego i przestrzegano przepisów proceduralnych w postepowaniu administracyjnym.

Tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa sąd władny jest wzruszyć zaskarżoną decyzję. Jednak nie każde naruszenie prawa przez organ administracji publicznej daje sądom podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako P.p.s.a.) określa w jakich przypadkach decyzje podlegają uchyleniu.

W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia stała się decyzja Szefa Służby Wywiadu Wojskowego odmawiająca udostępnienia informacji publicznej ze względu na ochronę tajemnicy niejawnej.

W sprawie bezsporne jest, że wniosek [...] Fundacji [...] z [...] października 2013 r. został skierowany do podmiotu objętego dyspozycją art. 4 udip. Między stronami nie było również sporne, iż w rozumieniu przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej informacje stanowiące odpowiedź na pytania 1 i 3-9 ww. wniosku stanowią informację publiczną. Sąd ocenę tę zasadniczo podzielił za wyjątkiem pytania 4.

W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, zgodnie z którym przedmiotem wniosku o udostępnienie informacji publicznej może być jedynie informacja o zaistniałych faktach, a także o niektórych zamierzeniach organu. Przy czym zgodnie z art. 6 ust. 1 udip nie wszystkie przyszłe działania organu mają taki charakter, a jedynie te, które dotyczą zamierzeń władzy ustawodawczej i wykonawczej o polityce wewnętrznej i zagranicznej, o projektowaniu aktów normatywnych i o programach w zakresie realizacji zadań publicznych, sposobie ich realizacji oraz wykonywaniu i skutkach realizacji tych zadań. Zamierzenia mogą więc odnosić się jedynie do spraw ogólnych, przybierających postać uchwalonych już programów bądź zamierzeń w zakresie działań prawodawczych lub działań w sferze polityki państwa lub innych organów publicznych. Dotyczy to jednak informacji już istniejących w chwili udzielania informacji, a nie niezmaterializowanych w jakiejkolwiek postaci zamierzeń podjęcia określonych działań (por. wyrok NSA z 20 czerwca 2002 r., II SAB 70/02, Wokanda 2002, nr 11, s. 31).

Pytanie 4 dotyczące planowanych spotkań z przedstawicielami administracji rządowej Stanów Zjednoczonych dotyczy niewątpliwie sfery zewnętrznej, nie odnosi się do spraw ogólnych, a wprost przeciwnie dotyczy kwestii szczegółowych. Analiza akt sprawy nie wskazuje przy tym, aby ewentualne planowanie przyjęło formę materialną, w postaci chociażby pisemnego harmonogramu czy planu spotkań.

Jako nieprawidłowe zatem należy ocenić zakwalifikowanie odpowiedzi na to pytanie jako informacji publicznej i objęcie go rozstrzygnięciem skarżonej decyzji. W sytuacji gdy żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej obowiązkiem organu jest pisemne poinformowanie o tym strony wnioskującej. Decyzja może być wydana bowiem jedynie wówczas, gdy wypełniony jest zakres podmiotowy i przedmiotowy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Mając na względzie powyższe Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i decyzją ją poprzedzająca w zakresie odmowy udzielenia odpowiedzi na pytanie 4 ujęte w ww. wniosku skarżącej Fundacji.

W rozpoznawanej sprawie organ decyzję odmowną uzasadniał zarówno charakterem żądanej informacji i niewykazaniem przez stronę szczególnie istotnego interesu publicznego dla jej uzyskania, jak i niejawnym charakterem tych informacji.

Sąd nie podzielił poglądu organu co do przetworzonego charakteru wnioskowanej informacji.

Ustawa o dostępie do informacji publicznej nie zawiera definicji pojęcia "informacja przetworzona", w związku z czym podziału informacji publicznej na informację prostą i przetworzoną dokonano w literaturze i orzecznictwie.

Za informację prostą uznano taką informację, której zasadnicza treść a nie ulega zmianie przed jej udostępnieniem. Może być ona pozbawiona danych wrażliwych, podlegających ochronie (np. danych osobowych), nie staje się jednak przez to informacją przetworzoną. Informacja prosta nie zmienia się w informację przetworzoną przez proces anonimizacji, bo czynność ta polega jedynie na jej przekształceniu, a nie przetworzeniu (zob. wyrok NSA z 9 sierpnia 2011 r., I OSK 792/11, LexPolonica nr 3036000). Również wtedy, gdy organ administracji publicznej posiada w swoich zbiorach dane objęte wnioskiem, to wykonanie prostych czynności technicznych polegających na zliczeniu decyzji nie może być uznane za przetworzenie informacji publicznej (zob. wyrok NSA z 9 grudnia 2010 r., I OSK 1798/10, LexPolonica nr 2473692).

W przypadku informacji przetworzonej mogą wystąpić dwie odmienne sytuacje. Pierwsza z nich ma miejsce wtedy, gdy informacja przetworzona jest jakościowo nową informacją, nieistniejącą dotychczas w przyjętej ostatecznie treści i postaci, chociaż jej źródłem są materiały znajdujące się w posiadaniu zobowiązanego (M. Bernaczyk, M. Jabłoński, K. Wygoda, Biuletyn informacji publicznej. Informatyzacja administracji, Wrocław 2005, s. 87).

Wytworzenie takiej informacji wymaga podjęcia przez podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej określonego działania intelektualnego w odniesieniu do odpowiedniego zbioru znajdujących się w jego posiadaniu informacji i nadania skutkom tego działania cech informacji publicznej (zob. wyrok WSA w Krakowie z 26 września 2005 r., II SA/Kr 984/05, http://cbois.nsa.gov.pl).

Przetworzeniem informacji jest zebranie lub zsumowanie, często na podstawie różnych kryteriów, pojedyńczych wiadomości, znajdujących się w posiadaniu podmiotu zobowiązanego. Te pojedyńcze wiadomości mogą być ze sobą w różny sposób powiązane i mogą występować w różnej formie. Przetworzenie jest równoznaczne z koniecznością odpowiedniego zestawienia informacji, samodzielnego ich zredagowania związanego z koniecznością przeprowadzenia przez zobowiązany podmiot czynności analitycznych, których końcowym efektem jest dokument pozwalający na dokonanie przez jednostkę samodzielnej interpretacji i oceny (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z 19 grudnia 2005 r., IV SAB/Wr 47/05, LexPolonica nr 2141114).

Odmiennie kształtują się czynności podmiotu zobowiązanego, gdy wniosek o udostępnienie informacji obejmuje wprawdzie informacje proste będące w jego posiadaniu, ale rozmiar i zakres żądanej informacji przesądza o tym, że w istocie rzeczy mamy do czynienia żądaniem informacji przetworzonej.

Żądana informacja w jej elementach składowych zatem istnieje, jednak suma informacji prostych nie zawsze pozostaje informacją prostą.

W pewnych wypadkach szeroki zakres wniosku, wymagający zgromadzenia, przekształcenia (zanonimizowania) i sporządzenia wielu kserokopii określonych dokumentów, może wymagać takich działań organizacyjnych i angażowania środków osobowych, które zakłócają normalny tok działania adresata wniosku i utrudniają wykonywanie przypisanych mu zadań. Informacją wytworzoną w ten sposób, pomimo że składa się z wielu informacji prostych będących w posiadaniu organu, należy także zakwalifikować jako informację przetworzoną.

W rozpoznawanej sprawie organ nie wykazał w sposób przekonywujący i skuteczny, aby opisane sytuacje w przypadku informacji wynikających z wniosku z [...] października 2013 r. miały miejsce. Twierdzenia organu nie znajdują także potwierdzenia w dokumentacji zgromadzonej w aktach administracyjnych przesłanych Sądwi wraz ze skargą. Nie dowodzi tego też treść pisma z [...] października 2013 r. Zastępcy Dyrektora Biura Prawnego Służby Wywiadu Wojskowego, do którego to pisma odwołuje się w decyzji organ, z uwagi na jego ogólnikową treść. Sąd nie miał zatem możliwości zweryfikowania stanowiska organu.

Wobec zakwestionowania przez Sąd kwalifikacji żądanych informacji jako informacji przetworzonych zbędna stała się analiza czy skarżąca wykazała istnienie szczególnie istotnego interesu publicznego uprawniającego do żądania udostępnienia informacji przetworzonej.

W tych okolicznościach Sąd zobowiązany był do oceny, czy organ prawidłowo zaliczył wnioskowane informacje do informacji niejawnych.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 61 ust. 1 stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3).

Jak wynika z brzmienia przywołanych norm konstytucyjnych dostęp do informacji publicznej nie ma charakteru absolutnego. Uprawnienie to może być w pewnych sytuacjach ograniczone, zawsze wtedy gdy wspólne interesy społeczności są dobrem podlegającym ochronie w pierwszej kolejności. Prawo dc informacji publicznej ma służyć tworzeniu społeczeństwa obywatelskiego, które kontroluje działania władzy publicznej a działania te mają być bardziej transparentne. Jednak ujawnienie niektórych informacji mogłoby zagrażać interesom państwa prawa, a tym samym zagrażać interesom wszystkich obywateli.

Ustawa o dostępie do informacji publicznej służy realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do wiedzy o funkcjonowaniu organów władzy publicznej, jak też podmiotów realizujących zadania publiczne bądź też dysponujących majątkiem publicznym. Ponieważ jednak prawo to, jak wcześniej wskazano, nie ma charakteru absolutnego, w art. 5 udip zostały wskazane ograniczenia w dostępie do informacji publicznej. Zgodnie z art. 5 ust. 1 udip prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych.

Zasady ochrony informacji, które wymagają zabezpieczenia przed nieuprawnionym ujawnieniem, jako stanowiące tajemnice państwową, uregulowane zostały w ustawie z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych. Zgodnie z art. 1 ust. 1, ustawa określa zasady ochrony informacji, których nieuprawnione ujawnienie spowodowałoby lub mogłoby spowodować szkody dla Rzeczypospolitej Polskiej albo byłoby z punktu widzenia jej interesów, niekorzystne także w trakcie ich opracowywania oraz niezależnie od formy i sposobu ich wyrażania to jest m.in. zasady: 1) klasyfikowania informacji niejawnych; 2) organizowania ochrony informacji niejawnych; 3) przetwarzania informacji niejawnych.

Zgodnie z art. 5 ww. ustawy, informacjom niejawnym nadaje się klauzulę "ściśle tajne", jeżeli ich nieuprawnione ujawnienie spowoduje wyjątkowo poważną szkodę dla Rzeczypospolitej Polskiej (ust. 1), klauzulę "tajne", jeżeli ich nieuprawnione ujawnienie spowoduje poważną szkodę dla Rzeczypospolitej Polskiej (ust. 2), klauzulę "poufne" jeżeli ich nieuprawnione ujawnienie spowoduje szkodę dla Rzeczypospolitej Polskiej (ust. 4), klauzulę "zastrzeżone", jeżeli nie nadano im wyższej klauzuli tajności a ich nieuprawnione ujawnienie może mieć szkodliwy wpływ na wykonywanie przez organy władzy publicznej lub inne jednostki organizacyjne zadań w zakresie obrony narodowej, polityki zagranicznej, bezpieczeństwa publicznego, przestrzegania praw i wolności obywateli, wymiaru sprawiedliwości albo interesów ekonomicznych Rzeczypospolitej Polskiej (ust. 4). Natomiast informacje niejawne przekazane przez organizacje międzynarodowe lub inne państwa na podstawie umów międzynarodowych oznacza się polskim odpowiednikiem posiadanej klauzuli tajności (ust. 5).

Informacja jest niejawna ze względu na jej treść, oznaczenie jej odpowiednią klauzulą tajności jest tylko wskazówką dla odbiorcy do właściwej jej ochrony przed nieuprawnionym ujawnieniem lub zniszczeniem (por. Iwona Stankowska, Ustawa o ochronie informacji niejawnych, Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2011, s. 16).

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 września 2012 r., I OSK 1393/12, którego pogląd Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela, informacja niejawna chroniona jest bez względu na to, czy osoba uprawniona uznała za stosowne oznaczyć ją odpowiednią klauzulą. Jest ona bowiem niejawna z uwagi na zagrożenia wynikające z jej treści, lub sposobu jej uzyskania, a nie w następstwie kwalifikacji.

Powyższe stanowisko jest szczególnie istotne w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy. Skarżąca nie domagała się bowiem zasadniczo dostępu do informacji ujętej w wytworzonych przez organ dokumentach, którym można byłoby nadać stosowną klauzulę. Odpowiedzi na większość pytań odnoszą się do działań organu, którym co oczywiste żadnej klauzuli nadać nie można. Wytworzone przez organ dokumenty, opatrzone stosownymi klauzulami, do których organ odwołuje się w swoich decyzjach, w istocie nie wnoszą do sprawy istotnych treści. Informacje w nich zawarte posłużyły natomiast organom do opracowania stanowiska w przedmiocie wniosku Fundacji. Z punktu widzenia oceny legalności zaskarżonej decyzji nie zachodziła zatem potrzeba badania czy klauzule, którymi opatrzono te dokumenty, zostały nadane zasadnie.

Dla oceny legalności działania organu wystarczy zatem sprawdzenie, czy ujawnienie spornych informacji spowoduje poważną szkodę dla Rzeczypospolitej Polskiej.

Analiza informacji ujętych w aktach administracyjnych opatrzonych klauzulą "tajne", a zwłaszcza treści pism opracowanych przez poszczególne jednostki organizacyjne organu, doprowadziła Sąd do przekonania, że nieuprawnione było zakwalifikowanie informacji, jakie miałyby być udzielone w odpowiedzi na pytanie 1 jako informacji niejawnych i dlatego też w tym zakresie Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą.

Natomiast co do pytań nr 3 i 5-9 Sąd podzielił pogląd organu, iż żądane informacje należy zaliczyć do informacji niejawnych.

Przed przystąpieniem do dalszych rozważań zasadnym jest przytoczenie regulacji zawartej w art. 6 ustawy o Służbie Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służbie Wywiadu Wojskowego, zgodnie z którą:

1. do zadań Służby Wywiadu Wojskowego (SWW) należy:

1) uzyskiwanie, gromadzenie, analizowanie, przetwarzanie i przekazywanie właściwym organom informacji mogących mieć istotne znaczenie dla:

a) bezpieczeństwa potencjału obronnego Rzeczypospolitej Polskiej,

b) bezpieczeństwa i zdolności bojowej SZ RP,

c) warunków realizacji, przez SZ RP, zadań poza granicami państwa;

2) rozpoznawanie i przeciwdziałanie:

a) militarnym zagrożeniom zewnętrznym godzącym w obronność Rzeczypospolitej Polskie,

b) zagrożeniom międzynarodowym terroryzmem;

3) rozpoznawanie międzynarodowego obrotu bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi oraz towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa, a także rozpoznawanie międzynarodowego obrotu bronią masowej zagłady i zagrożeń związanych z rozprzestrzenianiem tej broni oraz środków jej przenoszenia;

4) rozpoznawanie i analizowanie zagrożeń występujących w rejonach napięć, konfliktów i kryzysów międzynarodowych, mających wpływ na obronność państwa oraz zdolność bojową SZ RP, a także podejmowanie działań mających na celu eliminowanie tych zagrożeń;

5) prowadzenie wywiadu elektronicznego na rzecz SZ RP oraz przedsięwzięć z zakresu kryptoanalizy i kryptografii;

6) współdziałanie w organizowaniu polskich przedstawicielstw wojskowych za granicą;

7) uczestniczenie w planowaniu i przeprowadzaniu kontroli realizacji umów międzynarodowych dotyczących rozbrojenia;

8) podejmowanie innych działań przewidzianych dla SWW w odrębnych ustawach, a także umowach międzynarodowych, którymi Rzeczpospolita Polska jest związana.

2. Zadania, o których mowa w ust. 1, z zastrzeżeniem ust. 3, są realizowane poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

3. Działalność SWW na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej może być prowadzona wyłącznie w związku z jej działalnością poza granicami państwa, a realizacja czynności, o których mowa w art. 29, art. 31 ust. 1, art. 33 ust. 1 oraz art. 34 ust. 1 dopuszczalna jest wyłącznie za pośrednictwem SKW albo Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, odpowiednio do ich kompetencji.

W związku z wykonywaniem swoich zadań SWW zapewnia ochronę środków, form i metod realizacji zadań, zgromadzonych informacji oraz własnych obiektów i danych identyfikujących funkcjonariuszy tych służb (art. 39 ust. 1 ustawy).

Przywołane przepisy, jak również szereg innych rozwiązań zawartych w ustawie o Służbie Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służbie Wywiadu Wojskowego, jednoznacznie wskazują na specyfikę zadań Służby Wywiadu Wojskowego, ich zakresu i miejsca ich realizacji, co czyni niemożliwym dokonywanie porównań co do zakresu ujawnianych informacji przez poszczególne służby specjalne. Ze swej istoty działania i organizacja Służby Wywiadu Wojskowego otoczone są tajemnicą. Służba ta prowadzi działania operacyjno – rozpoznawcze polegające zasadniczo na gromadzeniu i przetwarzaniu informacji wywiadowczych dotyczących obcych sił zbrojnych. Informacje jakie gromadzi wywiad wojskowy dotyczą głównie obcych sił zbrojnych, gospodarki i nowych technik (zwłaszcza w zakresie wojskowości). Jest to – co do zasady – wiedza niedostępna dla ogółu, a z jej uzyskaniem imamentnie związana jest zasada ochrony źródła informacji. Na podkreślenie zasługuje, że Służba Wywiadu Wojskowego realizuje swoje zadania w rejonach szczególnego zagrożenia dla zdrowia i życia funkcjonariuszy i żołnierzy tej służby, to jest w rejonach konfliktów i kryzysów międzynarodowych, mających wpływ na obronność Państwa Polskiego oraz zdolność bojową Sił Zbrojnych RP. Zasadnie uznał organ, że wprowadzony przepisem art. 39 ust. 1 ustawy obowiązek ochrony informacji, a także środków, form i metod realizacji zadań nie może być rozumiany inaczej, jak obowiązek powstrzymywania się od ujawnienia, czy też przekazania informacji w inny sposób, niż określony w ustawie. Naruszenie powyższego obowiązku, jak prawidłowo ocenił organ, mogłoby spowodować szkody dla Rzeczypospolitej Polskiej.

Pytania zawarte we wniosku Fundacji dotyczą podmiotów, z którymi współpracuje SWW, a także metod i form pracy, czyli tych zagadnień, które podlegają obowiązkowi ochrony.

Zagadnienia poruszane w pytaniu 3 odnoszą się do kontaktów jakie utrzymuje Szef SWW lub jego Zastępca z administracją Stanów Zjednoczonych. O ile można byłoby uznać, że ogólna informacja o oficjalnych spotkaniach przedstawicieli administracji państwowej może zostać ujawniona, to jednak z uwagi na zastrzeżenia czasowe poczynione w tym pytaniu, a zwłaszcza jego kontekst, informacja taka mogłaby ujawnić kierunki i obszary zainteresowania Służby Wywiadu Wojskowego. Również pytania 6 i 7 odnoszą się do współpracy ze służbami obcego państwa. Nie budzi wątpliwości Sądu, że tak jak wskazał organ ujawnienie informacji dotyczących ewentualnego przekazania polskiemu wywiadowi informacji przez obce służby specjalne, czy też wskazanie podmiotów, z którymi SWW współpracuje, czy wreszcie przedstawienie treści informacji, wywiadowczych spowodowałoby poważną szkodę dla Rzeczypospolitej Polskiej, przez to, że mogłoby pogorszyć stosunki Polski z innymi państwami. Informacje o współpracy z innymi służbami specjalnymi wskazują kierunki, obszary, a także przedmiot współdziałania SWW. Zasadnie argumentuje organ, że niejawną nie jest tylko treść informacji zawartej w materiałach pozyskanych w wyniku wykonywania czynności operacyjno – rozpoznawczych, czy też w ramach współpracy prowadzonej z partnerami zagranicznymi, ale także sposób jej pozyskiwania, a nawet samo potwierdzenie faktu jej posiadania. W ramach współpracy wywiadowczej przekazywanie wszelkich materiałów następuje z wyłączeniem jawności. Fakt prowadzenia takiej współpracy, form w jakich następuje oraz obszarów do jakich się odnosi powinien być utrzymany w tajemnicy, gdyż tylko przy jej przestrzeganiu możliwe jest kontynuowanie współpracy.

Jak podał organ, a brak przesłanek, aby podważyć te twierdzenia, warunkiem udostępnienia materiałów przez partnerów zagranicznych w ramach jednorazowej albo prowadzonej współpracy jest zobowiązanie SWW do tego, by przekazane informacje nie zostały wykorzystane, w tym ujawnione, w innych celach niż związanych stricte z ustawową działalnością Służby Wywiadu Wojskowego i do realizacji zadań wymienionych w art. 6 ust. 1 ustawy o SKW oraz SWW.

Nie budzi żadnych wątpliwości Sądu, że ze szkodą dla Polski, jak też z punku widzenia jej interesów byłoby niekorzystne, gdyby Służba Wywiadu Wojskowego z powodu niewywiązania się z warunków współpracy, współpracy tej nie mogłaby wykonywać, zwłaszcza w obszarach obronności Polski, jak też bezpieczeństwa Sił Zbrojnych wykonujących zadania poza granicami państwa (np. bezpieczeństwa żołnierzy biorących udział w misjach wojskowych poza granicami Polski). Uznać zatem należy, że zakwalifikowanie informacji, do których odnoszą się powyżej wskazane pytania, było w pełni uzasadnione.

Pytania 5, 8, 9 odnoszą się do posiadanych przez SWW określonych systemów teleinformatycznych, a także do ich funkcjonalności.

Niewątpliwie informacja o posiadanych przez organ technicznych możliwościach działania wskazuje, w sposób pośredni, na metody pracy operacyjnej stosowane przez SWW, a także na kierunki tej działalności operacyjnej, czyli wkracza wprost w regulację objętą ochroną z art. 39 ustawy o SKW oraz SWW.

Jak słusznie argumentował organ, Służba Wywiadu Wojskowego zapewnia m.in. ochronę środków, w tym również rodzaju programów komputerowych i ich możliwości technicznych, wykorzystywanych w związku z realizacją ustawowych zadań, form i metod realizacji zadań, zgromadzonych informacji. Ochrona ta jest niezależna od tego, czy aktualnie organ korzysta z danych środków technicznych, czy też nie.

Dla obcych służb wywiadowczych informacje o posiadanych przez SWW możliwościach technicznych ma niebagatelne znaczenie. Uzyskanie przez te służby takiej wiedzy może w sposób znaczący utrudniać organowi wykonywanie jego ustawowych zadań, co może być niekorzystne z punktu widzenia Polski i jej sojuszników. Uznanie zatem przez organ, że i te informacje nie mogą być ujawnione, gdyż są to informacje niejawne było prawidłowe.

Reasumując wskazać należy, że organ w sposób prawidłowy zakwalifikował dane żądanie w pkt 3 i 5-9 jako podlegające ochronie w myśl przepisów ustawy o ochronie informacji niejawnych. W sytuacji, gdy ujawnienie żądanych informacji utrudniałoby Służbie Wywiadu Wojskowego wykonywanie ustawowych zadań, a tym samym godziło w interes Państwa Polskiego, a pośrednio w prawo jego obywateli, uprawnienie do dostępu do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych (art. 5 ust. 1 udip). Z możliwości zastosowania takiego ograniczenia skorzystał w rozpoznawanej sprawie organ i co do informacji żądanych w pytaniu nr 3 i 5-9 Sąd stanowisko organu podzielił, uznając tym samym z przyczyn przedstawionych powyżej za niezasadne zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 5 ust. 2-4 ustawy o ochronie informacji niejawnych i art. 39 ust. 1.

Podzielając zarzut naruszenia art. 43 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służbie Wywiadu Wojskowego, stwierdzić należy, że naruszenie tego przepisu zawierającego normę kompetencyjną, wskazującą upoważnienie dla Szefa SWW do udzielenia zezwolenia udzielenia informacji o szczególnych formach i zasadach przeprowadzenia czynności operacyjno – rozpoznawczych oraz o stosowanych w związku z ich prowadzeniem środkach i metodach, pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Przepis ten został powołany obok przepisu art. 39 ust. 1 ww. ustawy w ramach szerszej argumentacji, która bez treści odnoszących się do przepisu art. 43 ust. 3 pkt 2 ustawy jest wystarczająca dla wykazania prawidłowości stanowiska organu.

Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów naruszenia przepisów postępowania, mając zwłaszcza na uwadze, iż naruszenie przepisów procesowych może stanowić podstawę uchylenia decyzji tylko wówczas, gdy naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wbrew zarzutom skargi uzasadnienie skarżonej decyzji odpowiada normie art. 107 § 1 i 3 K.p.a. Zawiera ono wszystkie treści wymagane tym przepisem, w tym ustalenia faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji. Organ w sposób przekonywujący uargumentował swoje stanowisko, wyjaśniając powody odmowy udostępnienia informacji, ustosunkowując się szczegółowo do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Odnosząc się natomiast do zarzutu niewskazania przez organ jakie konkretnie klauzule tajności zostały nadane wnioskowanym informacjom zasadnym jest odwołanie do zaprezentowanego wcześniej stanowiska, że żądanym informacjom z uwagi na ich istotę nie można było nadać klauzuli tajności, co nie pozbawia ich charakteru informacji niejawnych

Uzasadnionych podstaw pozbawiony jest też zarzut naruszenia art. 8 K.p.a. i wyrażonej w nim zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do organów administracji publicznej. Wniosku, że organ za wszelka cenę dążył do odmowy udostępnienia informacji objętych wnioskiem skarżącej w konfrontacji z argumentacja decyzji nie można podzielić. Argumentacja ta znajduje pełne oparcie w zastosowanych przez organ przepisach prawa. Na podkreślenie zasługuje także, wobec twierdzeń skargi, że w polskim systemie prawnym kontrola nad służbami wywiadowczymi jest zapewniona. Z uwagi na wyposażenie tych służb w instrumentarium, które wkracza w obszar praw i swobód obywatelskich, ustawodawca przewidział stosownie mechanizmy kontrolne zapewniające, oprócz kontroli wewnętrznych, sprawowanych w ramach aparatu władzy, także kontrolę społeczną. Polega ona na przedstawieniu informacji i wyjaśnień na żądanie Sejmowej Komisji do Spraw Służb Specjalnych, ale z zachowaniem wymogów określonych przepisami ustawy o ochronie informacji niejawnych. Jak podał organ problematyka m.in. "relacji z amerykańskimi służbami specjalnymi w kontekście polskiej racji stanu" była przedmiotem odbytego 9 stycznia 2014 r. posiedzenia tej Komisji.

W tym stanie Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 wyroku, zaś w kwestii wykonalności tej części wyroku Sąd oparł się o art. 152 P.p.s.a. Rozstrzygnięcie z pkt 2 wyroku zostało wydane w myśl art. 151 P.p.s.a., zaś o zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na zasadzie art. 200 P.p.s.a.