Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1029/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-05-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.61 ust.1 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.
article: art.151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.), Sędzia WSA Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 maja 2021 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Sygn. akt II SA/Sz [...]

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Sekcji

w Dziale Instytutu Pomocy Społecznej Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie

w S., działająca z upoważnienia Prezydenta [...], ustaliła wobec B. K. miesięczną opłatę za pobyt M. K. (babci) w Domu Pomocy Społecznej (DPS) w S. przy ul. R. w kwocie [...]zł miesięcznie.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że [...] lipca 2020 r. wpłynęło pismo z Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] informujące, że mimo wielokrotnych prób nawiązania kontaktu celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego pod kątem ustalenia odpłatności za pobyt M. K. w DPS, do chwili obecnej nikt z członków rodziny nie nawiązał kontaktu.

Organ I instancji uznał, że brak reakcji na kierowane do strony pisma zostaje uznane za odmowę zawarcia umowy w sprawie ustalenia miesięcznej opłaty za pobyt M. K. w DPS i niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego skutkujące wydaniem decyzji w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania M. K. w DPS ([...] zł), a opłatą wnoszoną przez mieszkańca DPS (w kwocie [...]zł - 70% dochodu) i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane (7 osób), o których mowa w art. 61 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2019 r. poz.1507 ze zm.); dalej: "u.p.s.". Różnica ta została wyliczona na kwotę [...]zł miesięcznie. W odniesieniu do trzech obowiązanych postępowanie zostało umorzone, gdyż ich dochód nie przekraczał 300% kryterium.

Pismem z dnia [...] września 2020 r. strona wniosła odwołanie od decyzji, podnosząc, że nie jest w stanie ponosić miesięcznych opłat za pobyt babci w DPS, gdyż mieszka z rodzicami i jest na ich utrzymaniu, a od października rozpoczyna studia stacjonarne.

Decyzją z dnia [...] października 2020 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Powołując brzmienie przepisu art. 61 ust. 1 u.p.s., organ odwoławczy wskazał, iż zawiera on zamknięty krąg osób, w stosunku do których można orzec o obowiązku ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej i jednocześnie wynika z niego kolejność, w jakiej wymienione w nim podmioty ponoszą odpłatność za ten pobyt. Zasada kolejności przyjęta w art. 61 ust. 1 u.p.s. oznacza, że w sytuacji, gdy osoba umieszczona w DPS nie jest w stanie ponosić kosztów pobytu w placówce, obowiązek wnoszenia opłat spoczywa na małżonku, w następnej kolejności na zstępnych, w dalszej kolejności na wstępnych, a jeszcze w dalszej - na gminie, przez którą osoba została skierowana. Przepisy ustawy nie wprowadzają jednocześnie zasady, że w pierwszej kolejności są zobowiązani bliżsi zstępni przed dalszymi, co oznacza, że wszyscy żyjący zstępni są co do zasady zobowiązani do partycypowania w kosztach utrzymania osoby umieszczonej w DPS, a jedynym czynnikiem kształtującym jej wysokość w odniesieniu do osób wymienionych w art. 61 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.p.s. jest ich sytuacja dochodowa. W decyzji wskazano, że osobne postępowania w sprawie ustalenia opłaty były prowadzone w stosunku do pozostałych osób zobowiązanych do wnoszenia odpłatności.

Organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynika, iż strona nie reagowała na pisma informujące o konieczności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w sprawie, nie współpracowała z organem I instancji w celu ustalenia sytuacji rodzinnej i dochodowej. Dodał, że pracownicy socjalni kilkakrotnie próbowali skontaktować się ze stroną celem przeprowadzić rodzinnego wywiadu środowiskowego (bezskutecznie). Powołując następnie przepisy art. 61 ust. 2e oraz art. 61 ust.2 f u.p.s., organ odwoławczy wskazał, że średni miesięczny koszt utrzymania w DPS wynosi [...] zł. M. K. ponosi opłatę w wysokości [...] zł (70% jej dochodu) . Strona winna ponosić opłatę w wysokości [...] zł miesięcznie, natomiast pozostałą część rozdzielono proporcjonalnie na 7 osób obowiązanych do ponoszenia opłaty .

Organ odwoławczy zauważył, że strona nie zawarła stosownej umowy oraz uniemożliwiła przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, w związku z czym opłatę należało ustalić w pełnym dopuszczalnym wymiarze (dzieląc opłatę między osobami obowiązanymi do odpłatności).

W ocenie organu odwoławczego, decyzja organu I instancji jest więc prawidłowa, a podnoszone zarzuty nie znajdują oparcia w stanie prawnym i faktycznym sprawy - w przypadku niezawarcia umowy i uniemożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego opłatę ustala się zgodnie z przepisami art. 61 ust. 2e u.p.s., a w takiej sytuacji organ I instancji nie jest zobowiązany do ustalenia sytuacji majątkowej strony, która sama odmawia współpracy z organem.

Końcowo organ odwoławczy dodał, że zasady zwalniania z opłat za pobyt w domu pomocy społecznej określa art. 64 u.p.s..

Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniosła do sądu skargę na ww. decyzję, podnosząc zarzuty:

1) naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na treść decyzji, tj.:

- art. 62 k.p.a. poprzez uznanie, że prawidłowe było prowadzenie kilku niezależnych postępowań w sprawie ustalenia opłaty za pobyt babci w DPS, w sytuacji gdy obowiązki stron wynikały z tego samego stanu faktycznego i tej samej podstawy prawnej (art. 61 ust. 1 u.p.s.), a właściwym do rozstrzygnięcia sprawy był ten sam organ administracji publicznej;

- art. 82 k.p.a. w związku z art. 10 § 1 k.p.a. oraz w związku z art. 61 § 4 k.p.a., poprzez niedopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze strony, niezawiadomienie o toczącym się postępowaniu, niezapewnienie czynnego w nim udziału oraz uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego następujących osób: H. W., A. W., P. K., I. K., P. W., P. K., D. K., M. S., B. K., Z. K., S. K.;

- art. 40 § 5 k.p.a. poprzez zaniechanie poinformowania skarżącej o możliwości ustanowienia pełnomocnika, złożenia odpowiedzi na pismo wszczynające postępowanie i wyjaśnień na piśmie oraz możliwości pozostawienia pisma kierowanego do strony w aktach w przypadku niewskazania pełnomocnika do doręczeń;

- art. 7 i 7a k.p.a. w związku z art. 77§ 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego i rzetelnego zgromadzenia materiału dowodowego czego konsekwencją było obciążenie skarżącej opłatą za pobyt babci w DPS,

- art. 8 k.p.a. - zasady pogłębiania zaufania obywateli oraz art. 9 k.p.a. - zasady informowania stron, poprzez nieprzeprowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestniczki do władzy publicznej, mając w szczególności na uwadze okoliczności prowadzenia postępowania w okresie pandemii;

2) naruszenie art. 15o ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych poprzez uznanie, że jedynym możliwym sposobem ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej skarżącej było przeprowadzenie bezpośredniego wywiadu środowiskowego;

3) naruszenie art. 61 ust. 2e u.p.s. poprzez uznanie, że zaszły w przedmiotowej sprawie przesłanki wydania decyzji nakładającej na skarżącą obowiązek ponoszenia kosztów pobytu babci w DPS;

4) naruszenie przepisu art. 61 ust. 2 f u.p.s. poprzez ustalenie wobec skarżącej miesięcznej opłaty za pobyt babci w DPS w wysokości [...] zł.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie

w całości poprzedzającej ją decyzji z dnia [...]. oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Według skarżącej, wszyscy zstępni babci, a jest ich jedenastu, powinni być stroną w postępowaniu dotyczącym również pozostałych zobowiązanych (a nie tylko w swojej sprawie). Powinni zostać zawiadomieni o toczącym się postępowaniu, mieć zapewniony czynny w nim udział oraz możliwość wypowiedzenia się co do zebranego materiału, wpływa to bowiem na zakres ich zobowiązania.

Skarżąca podniosła także, że nie była uznana za stronę w postępowaniach jakie toczyły się wobec pozostałych zobowiązanych, a pozostali zobowiązani nie byli stroną w toczącym się wobec niej postępowaniu. W efekcie, skarżąca nie jest w stanie zweryfikować chociażby tego, czy prawidłowo organ I instancji ustalił, że dochód H. W., A. W., P. W. czy P. K. faktycznie nie przekracza 300% kryterium, co doprowadziło do umorzenia postępowania wobec tych osób a w efekcie wpłynęło na wysokość opłaty nałożonej na skarżącą; i odwrotnie.

Zdaniem skarżącej, nie było podjętych prób "wielokrotnego" skontaktowania się z nią w sprawie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego przez Ośrodek Pomocy Społecznej w D. . Postępowanie zostało wszczęte w marcu 2020 r. Był to okres początku pandemii COVID-19. Dodatkowo skarżąca przygotowywała się do matury. Obawa skarżącej przed kontaktem z osobą postronną wpisywała się w ogólnonarodowe nawoływanie do tego, aby maksymalnie ograniczyć wyjścia z domu i relacje z osobami trzecimi.

Według skarżącej, art. 15o ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych stanowi, że wywiad środowiskowy może zostać przeprowadzony także telefonicznie, na podstawie dokumentów lub oświadczeń oraz - co istotne - informacji uzyskanych od osób o których mowa w art. 105 u.p.s., tj. m.in. ZUS czy innych jednostek sektora finansów publicznych (a więc także Urzędów Skarbowych). Organ I instancji nie podjął jednak żadnych takich działań. Co więcej, trudna sytuacja finansowa skarżącej (jej rodziny) mogła być znana MOPR z urzędu, ponieważ matka skarżącej (z którą mieszka) pobierała świadczenie rodzinne z opieki społecznej.

W ocenie skarżącej, doszło tym samym do naruszenia art. 7 i 7a k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego i rzetelnego zgromadzenia materiału dowodowego czego konsekwencją było obciążenie jej opłatą za pobyt babci w DPS.

Skarżąca dodała, że treść kolejnych pism otrzymywanych przez nią jako osobę młodą, niemającą rozeznania prawnego ani doświadczenia w sprawach urzędowych, mogła wprowadzić ją w błąd co do skutków nieprzeprowadzenia wywiadu środowiskowego.

W ocenie skarżącej, organ administracji tym bardziej powinien zatem dążyć do tego, aby w sposób jasny (nie tylko poprzez przytoczenie dosłownego brzmienia przepisu) wyjaśnić stronie jej prawa i obowiązki oraz skutki określonych działań czy zaniechań. Nadto zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia [...] marca 2020 r. tego postulatu nie spełnia. Skarżąca nie otrzymała również pouczenia o którym mowa w art. 40 § 5 k.p.a., w szczególności nie poinformowano jej o możliwości ustanowienia pełnomocnika czy o możliwości złożenia odpowiedzi na pismo wszczynające postępowanie i wyjaśnień na piśmie. W efekcie została naruszona również zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej i pogłębiania tego zaufania.

Skarżąca wskazała, że jej sytuacja rodzinna i majątkowa jest wyjątkowo trudna. Skarżąca mieszka wspólnie z rodzicami i trójką uczącego się rodzeństwa w wieku 18,16,15 lat. Matka skarżącej jest osobą bezrobotną, nieosiągającą dochodów, pobierającą świadczenie 500 plus na dwoje małoletnich dzieci. Ojciec skarżącej prowadzi działalność gospodarczą polegającą na usługach transportowych, jednak osiągany z tego tytułu dochód nie jest wysoki. Za okres od lipca do września br. wynosił średnio miesięcznie [...] zł. Jako dowód skarżąca załączyła kserokopię zaświadczenia o dochodzie uzyskanym przez ojca - B. K.. Rodzeństwo skarżącej uczy się i nie osiąga dochodów. Nadto, w związku z podjęciem nauki na studiach dziennych od października br. skarżąca nie będzie w stanie łączyć nauki z regularną pracą. Średni dochód na osobę w rodzinie skarżącej wynosi obecnie około [...] zł (nie wliczając w to świadczenia 500 plus, które przysługuje na dwóch małoletnich braci). Są to dochody kilkukrotnie niższe niż przewiduje kryterium dochodowe wskazane w art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s.

Skarżąca dodała, że jej babcia od lat nie utrzymuje żadnych kontaktów z rodziną, w tym z wnukami.

Dodatkowo, z daleko idącej ostrożności procesowej, skarżąca wskazała, że nawet gdyby przyjąć, że zaistniały przesłanki wydania decyzji nakładającej na nią obowiązek ponoszenia opłaty za pobyt babci w DPS, to stosownie do dyspozycji art. 61 ust. 2f u.p.s., wysokość tej opłaty ustala się proporcjonalnie do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia. Tymczasem w sprawie kwota odpłatności - [...] zł została podzielona przez 8 osób pomimo, iż osób zobowiązanych - zgodnie z dyspozycją art. 61 ust. 1 pkt 2 - zstępnych jest łącznie jedenaście.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym na podstawie przepisu art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze m.), zgodnie z którym przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Przewodniczący Wydziału I zarządzeniem z dnia [...] kwietnia 2021 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Przedmiotem skargi jest decyzja organu odwoławczego, którą utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie ustalenia miesięcznej opłaty za pobyt babci skarżącej w DPS.

W sprawie znajdują zastosowanie następujące regulacje prawne:

Zgodnie z art. 60 ust. 1 u.p.s., pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny.

Na podstawie art. 61 ust. 1 u.p.s., obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:

1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej

- przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Na podstawie art. 61 ust. 2 u.p.s., opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:

1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2:

a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium,

b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie;

3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2.

2a. Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej mogą wnosić osoby niewymienione w ust. 2.

2b. W przypadku, o którym mowa w ust. 2a, gmina wnosi opłatę w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2a.

2c. W przypadku, o którym mowa w ust. 2a, art. 103 ust. 2 stosuje się odpowiednio.

2d. W przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2.

Stosownie do przepisu art. 61 ust. 2e u.ps., w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, oraz niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala, w drodze decyzji, organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w ust. 1 pkt 2. Wysokość opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej, o której mowa w ust. 2e, ustala się proporcjonalnie do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia ( 2f).

W badanej sprawie miesięczny koszt pobytu babci skarżącej w DPS został ustalony na kwotę [...]zł, przy czym opłatę za pobyt w wysokości [...] zł (70% dochodu) wnosi babcia skarżącej, natomiast pozostałą część kwoty rozdzielono na innych zobowiązanych. Skarżąca jako zstępna podopiecznej umieszczonej w DPS, została zobowiązana do ponoszenia opłaty w kwocie [...]zł miesięcznie, ustalonej jako różnicę pomiędzy średnim kosztem utrzymania babci skarżącej a opłatą wnoszoną przez samą podopieczną i opłatami wnoszonymi przez inne osoby zobowiązane.

Skarżąca kwestionuje obliczoną we wskazany sposób należność zarzucając, że organy naruszyły przepisy postępowania oraz przepisy u.p.s., poprzez brak wyczerpującego i rzetelnego zgromadzenia materiału dowodowego czego konsekwencja było obciążenie jej opłatą za pobyt babci w DPS.

W ocenie sądu, orzekające w sprawie organy przeprowadziły należycie postępowanie w sprawie i prawidłowo zastosowały art. 61 ust.2 e u.p.s. Jak wskazano, art. 61 ust. 1 u.p.s., określa kolejność podmiotów zobowiązanych do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, umiejscawiając zstępnych w drugiej grupie zobowiązanych. W ocenie sądu, przewidziany w ww. przepisie obowiązek wnoszenia opłat musi być skonkretyzowany i zindywidualizowany w stosunku do każdej z osób, które miałyby takie opłaty ponosić. Co do zasady, konkretyzacja taka powinna nastąpić w drodze decyzji wydanej na podstawie art. 59 ust. 1 u.p.s., poprzez określenie kwoty opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej, wskazanie osoby (osób) zobowiązanych do jej ponoszenia z kręgu podmiotów wymienionych w ww. przepisach i ustalenie przypadających na nich kwot opłaty. Stąd za prawidłowe, wobec niemożności poniesienia całkowitej kwoty odpłatności w DPS przez podopiecznego, jest uznanie skarżącej jako zstępnego, za osobę zobowiązaną do współponoszenia tych kosztów.

Nadto jako nieuprawnione należało ocenić zarzuty, które tyczą się braku umożliwienia skarżącej wzięcia udziału w postępowaniach toczących się względem pozostałych zobowiązanych. Jeżeli bowiem ustalanie sytuacji dochodowej każdej z osób współzobowiązanych do ponoszenia opłaty następuje w odrębnym postępowaniu, jego stroną jest jedynie osoba, której to postępowanie dotyczy. Każde z przeprowadzonych postępowań w tym względzie zmierza do rozstrzygnięcia o wymiarze finansowym przedmiotowego obowiązku co do każdej z zobowiązanych osób. Decyzje te zatem rozstrzygają odrębnie o wymiarze finansowym obowiązków poszczególnych osób, będących stronami tych postępowań. Podkreślić przy tym należy, że organ zastosował zasadę proporcjonalnego rozdzielenia opłaty w odniesieniu do każdego z zobowiązanych do jej ponoszenia, nie naruszając przy tym ww. przepisów prawa.

Z analizy akt sprawy wynika, że wydanie tej decyzji poprzedziło postępowanie, w toku którego skarżąca uchylała się od współpracy z organem i udzielenia rzetelnych oraz wiarygodnych informacji w przedmiocie swojej sytuacji majątkowej. Jak wynika to z akt sprawy, pismem organu z dnia [...] marca 2020 r. (doręczonym skutecznie), skarżąca została poproszona o kontakt z pracownikiem socjalnym Ośrodka Pomocy Społecznej w D. w celu ustalenia terminu przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego. Pismem tym poinformowano także skarżącą, iż brak reakcji na pismo może zostać poczytane za odmowę zawarcia umowy i niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego skutkujące wydaniem decyzji zgodnie na podstawie art. 61 ust. 2d oraz 2e u.p.s. Następnie, pismem z dnia [...] lipca 2020 r. Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie poinformował organ, że mimo wielokrotnych prób nawiązania kontaktu celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego pod kątem ustalenia odpłatności za pobyt M. K. w DPS, do chwili obecnej nikt z członków rodziny nie nawiązał kontaktu. Kolejnym pismem z dnia [...] lipca 2020 r. organ poinformował skarżącą o przedłużeniu terminu do załatwienia sprawy oraz powodach niemożności załatwienia sprawy w terminie, zaś pismem z dnia [...] sierpnia 2020 r. skarżąca została poinformowana o możliwości wglądu w zgromadzoną przez organ dokumentację oraz wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji administracyjnej co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W każdym z tych pism, wskazany był z imienia i nazwiska pracownik socjalny który prowadzi sprawę, numer telefonu oraz godziny urzędowania. Faktem jest, iż całe postępowanie toczyło się w okresie pandemii koronowirusa, dlatego rozmowy telefoniczne byłyby jak najbardziej uzasadnione. Skarżąca nie podjęła jednak jakichkolwiek prób kontaktu z organem.

Za niewiarygodne uznać należy natomiast zarzuty skarżącej dotyczące niezrozumienia treści pism kierowanych do niej przez organ. Skarżąca zdała egzaminy na studia stacjonarne (na Uniwersytecie Szczecińskim), więc winna mieć choć podstawową wiedzę o możliwości złożenia odpowiedzi na każde pismo organu. Jeśli skarżąca miała problem interpretacyjny odnośnie do treści pism organu, to jej obowiązkiem było skierowanie do organu odpowiedniego zapytania, a obowiązkiem organu - udzielenie na nie odpowiedzi. Skarżąca mogła również skorzystać z pomocy fachowego pełnomocnika, co uczyniła na etapie postępowania przed sądem. Wyjaśnić przy tym należy, że obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, nie ma charakteru absolutnego.

W ocenie sądu, skarżąca nie może skutecznie powoływać się na brak wyczerpującego i rzetelnego zgromadzenia materiału dowodowego, skoro działo się to na skutek świadomego działania skarżącej. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że wprawdzie to na organie ciąży obowiązek przeprowadzenia postępowania, zgromadzenia i wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, jednak nie wyłącza to ani inicjatywy dowodowej strony, ani jej powinności współdziałania z organem w taki sposób, aby cel postępowania, to jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i załatwienie sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.), został osiągnięty. Współdziałanie z organem ma istotne znaczenie w tych obszarach, w których możliwości ustalenia stanu faktycznego przez organ są ograniczone, a uzyskanie materiału dowodowego, tak jak w badanej sprawie, jest uzależnione od aktywności strony. Dotyczy to wskazania dochodów skarżącej. Skoro zatem skarżąca w toku całego postępowania poprzedzającego wydanie decyzji przez organ I instancji, pomimo kierowanej do niej korespondencji w sprawie przyjęła całkowicie bierną postawę, nie kontaktując się z ośrodkiem pomocy społecznej celem umożliwienia sporządzenia z nią wywiadu środowiskowego, nie wyrażając przy tym jakiejkolwiek gotowości zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s., to organy miały wszelkie podstawy do uznania, że wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 61 ust. 2e u.p.s.

Ratio legis ww. przepisu jest możliwość ustalenia, w drodze decyzji, opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej osobom uchylającym się od współpracy z organem w tym zakresie, w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane. Podkreślić przy tym należy, że wystarczającym do zastosowania tej regulacji jest znalezienie się w kręgu osób w nim wskazanych oraz odmówienie zawarcia umowy i niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu (bez konieczności ustalania jakichkolwiek dochodów rodziny).

Także podnoszona przez skarżącą kwestia rzeczywistych relacji, a de facto ich braku, pomiędzy skarżącą a jej babcią, nie może mieć znaczenia w sprawie wydania decyzji w przedmiocie zobowiązania skarżącej do uiszczenia opłaty za pobyt babci w DPS. Na powstanie obowiązku odpłatności nie wpływa bowiem osobisty stosunek osoby potencjalnie zobowiązanej względem mieszkańca DPS. Obowiązek zstępnego wywodzący się z art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., chociaż pozostaje w funkcjonalnym związku z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego o alimentacji, nie jest obowiązkiem alimentacyjnym, lecz publicznoprawnym ciężarem powstającym z chwilą przyjęcia osoby skierowanej DPS. Poniesienie tego ciężaru ma na celu pokrycie określanych w trybie administracyjnym kosztów utrzymania mieszkańca w DPS. Zobowiązany do ponoszenia opłaty może ubiegać się o zastosowanie instytucji zwolnienia z opłaty przewidzianej w art. 64 i art. 64a u.p.s., jak również z instytucji odstąpienia od zwrotu opłat wniesionych zastępczo przez gminę przewidzianej w art. 104 ust. 4 u.p.s. (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 26 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 957/19; wyrok WSA w Kielcach z 30 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Ke 1145/19 - orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Reasumując powyższe rozważania sąd uznał, że przeprowadzone postępowanie nie naruszało przepisów art. 7, art. 7a, art.8 art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Organy bowiem właściwie oceniły cały zebrany materiał dowodowy, w tym zgodnie zasadą prawdy obiektywnej oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej, prawidłowo ustalając stan faktyczny sprawy. Organy zastosowały właściwe podstawy prawne, które prawidłowo zinterpretowały oraz należycie wyjaśniły w pisemnych motywach obu wydanych rozstrzygnięć. Ponadto organ odwoławczy - zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.) - dokonał ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, przeprowadzając kompleksową ocenę całego zebranego materiału dowodowego oraz ustosunkowując się do zarzutów zawartych w odwołaniu skarżącej. Powyższej oceny nie zdołała skutecznie podważyć argumentacja podniesiona w skardze, sprowadzająca się w istocie do polemiki z ustaleniami organów oraz zaprezentowanej przez nie interpretacji art. 61 ust. 2d-2f u.p.s. Zauważyć przy tym należy, że ani niezadowolenie strony z wydanego rozstrzygnięcia, ani subiektywne jej przekonanie o wadliwości zaskarżonej decyzji, nie mogą same w sobie stanowić podstawy uwzględnienia skargi.

Mając powyższe okoliczności na uwadze, sąd - na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - skargę oddalił.