Wyrok NSA oz. w Lublinie, sygn. akt SA/Lu 1321/93
NSA oz. w Lublinie
Data orzeczenia: 1994-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób prawnych
Fundacje
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 1991 nr 49 poz. 216
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 1991 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o podatku dochodowym od osób prawnych.
Teza: Cele fundacji, będące jednym z warunków do wyłączenia dochodu fundacji od podatku dochodowego od osób prawnych na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o podatku dochodowym od osób prawnych /Dz.U. 1991 nr 49 poz. 216/ muszą wynikać wprost ze statutu fundacji; nie mogą być ustalane przez organy podatkowe w drodze wykładni, do której organy te nie są uprawnione.

TEZY

Cele fundacji, będące jednym z warunków do wyłączenia dochodu fundacji od podatku dochodowego od osób prawnych na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o podatku dochodowym od osób prawnych /Dz.U. 1991 nr 49 poz. 216/ muszą wynikać wprost ze statutu fundacji; nie mogą być ustalane przez organy podatkowe w drodze wykładni, do której organy te nie są uprawnione.


SENTENCJA

oddala skargę.


UZASADNIENIE

Urząd Skarbowy na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1980 nr 27 poz. 111 ze zm./ określił wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym za 1991 r. należnego od Fundacji Rozwoju. W uzasadnieniu decyzji Urząd wskazał, że wykazany w zeznaniu dochód Fundacji nie podlega zwolnieniu od podatku dochodowego na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych /Dz.U. 1991 nr 49 poz. 216/, gdyż cele wymienione w statucie Fundacji, na które przeznaczony został dochód za 1991 r. nie są objęte zwolnieniem od podatku dochodowego na mocy wskazanego przepisu.

W odwołaniu Fundacja Rozwoju podniosła, że cele wymienione w jej statucie, tj. 1/ restrukturyzacja i rozwój gospodarczy regionu, 2/ wspieranie rozwoju indywidualnej przedsiębiorczości oraz procesów przekształceń własnościowych, 3/ restrukturyzacja rynku pracy, nie wyłączają Fundacji z kręgu podmiotów korzystających ze zwolnienia od podatku dochodowego, gdyż z treści art. 9 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, nie wynika konieczność przyjęcia identycznej nomenklatury dla określenia celów działalności do zastosowanej w tym przepisie. Zdaniem Fundacji treść zapisów statutu podlega wykładni, zaś istotną przesłanką zwolnienia od podatku powinno być ustalenie czy przewidziane w statucie cele mieszczą się w katalogu celów preferowanych przez ustawodawcę. Zastosowanie wykładni statutowych celów Fundacji pozwala jej zdaniem na przyjęcie, że restrukturyzacja i rozwój gospodarczy regionu oraz restrukturyzacja rynku pracy mieszczą w sobie działania na rzecz ochrony środowiska oraz działalność oświatową, które objęte zostały zwolnieniem podatkowym na mocy art. 9 ust. 1 pkt 5 w cyt. ustawy. Fundacja zaznaczyła również, że obecna zmiana treści statutu przez wprowadzenie zapisów określających jej cele zgodnie z denominacją celów zawartą w ustawie, dokonana została jedynie z chęci uniknięcia sporów interpretacyjnych z organami podatkowymi.

Zaskarżoną decyzją Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję Urzędu, zaś w uzasadnieniu stwierdziła, że restrukturyzacja i rozwój gospodarczy regionu jest celem działań nastawionych na zmianę istniejącej struktury produkcyjnej i działań w tym zakresie nie można utożsamiać z działalnością na rzecz ochrony środowiska, natomiast restrukturyzacja rynku pracy wskazana jako statutowy cel Fundacji może być realizowana również poprzez działalność oświatową, jednakże działalność ta nie jest celem Fundacji zawartym w statucie jak wymaga przepis art. 9 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Konieczność ścisłej interpretacji przepisu dopuszczającego zwolnienia podatkowe dostrzeżona została zdaniem Izby również przez odwołującą się Fundację, skoro dokonano zmiany statutu wprowadzając szczegółowe zapisy określające cele jej działalności i dostosowując ich treść do określeń ustawowych.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Fundacja Rozwoju zarzuciła naruszenie art. 9 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych przez niewłaściwą interpretację tego przepisu oraz postanowień statutu Fundacji. Zdaniem skarżącej warunkiem zwolnienia podatkowego jest to, aby osoba prawna miała cele wymienione w przepisie ustawy bez względu na to jaką nazwą cele te zostaną w statucie określone i czy zostaną określone samoistnie czy w powiązaniu z innymi celami pod wspólną nazwą. Stąd nie jest istotna okoliczność, że cele Fundacji zostały w statucie określone przy użyciu sformułowań niezgodnych z oznaczeniem tych celów w przepisie, skoro do celów statutowych Fundacji, mimo innego ich wyrażenia słownego, należały również cele przewidziane w tym przepisie. Zdaniem skarżącej działalność na rzecz ochrony środowiska, oświata i wspierająca badania naukowe, stanowiły elementy składowe celów określonych niezbyt ostro jako "restrukturyzacja i rozwój gospodarczy regionu" oraz "restrukturyzacja rynku pracy".

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wnosi o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaskarżonej decyzji i wskazuje, że oświata ekonomiczna nie była celem założeniowym Fundacji, a jedynie środkiem do realizacji statutowego celu pn. "wspieranie rozwoju indywidualnej przedsiębiorczości" i "restrukturyzacja rynku pracy".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przedłożone w skardze argumenty nie zasługują na uwzględnienie. Art. 9 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych stanowi, że "wolne od podatku dochodowego są dochody osób prawnych - (...) - których celem statutowym jest działalność naukowa, naukowo-techniczna, oświatowa, kulturalna, w zakresie kultury fizycznej i sportu, ochrony środowiska, dobroczynności, ochrony zdrowia i opieki społecznej, rehabilitacji zawodowej i społecznej inwalidów oraz kultu religijnego - w części w jakiej zostały przeznaczone w roku podatkowym lub roku po nim następującym na cele statutowe".

Przepis ten ustala dwa warunki, których spełnienie uprawnia do wyłączenia określonych co do wysokości dochodów opodatkowania podatkiem dochodowym, Po pierwsze statut Fundacji zawierać powinien wskazanie wymienionych w ustawie celów oraz po drugie, dochód przeznaczony powinien być na cele statutowe. Wskazanie w statucie celów, dla realizacji których ustanowiona została fundacja, musi być dokonane w sposób ścisły, gdyż organy podatkowe nie są uprawnione do dokonywania wykładni zapisów statutu. Organ podatkowy sprawdzając czy spełniony został pierwszy warunek wyłączenia dochodu z opodatkowania, bada jedynie treść statutowych celów fundacji oraz treść przepisu warunkującego zwolnienie podatkowe. Ponieważ przepisy ustanawiające zwolnienia i ulgi podatkowe są wyjątkiem od zasady powszechności i równości opodatkowania, ich stosowanie nie może odbywać się według wykładni rozszerzającej. Jednoznaczne sformułowanie przepisu, w którym szczegółowo i w pełnym zakresie wymienione zostały rodzaje statutowej działalności warunkującej zwolnienie od podatku, również wyklucza możliwość stosowania wykładni rozszerzającej. W tym kontekście nie jest uzasadniony wywód skarżącej Fundacji, że również inna niż określona w przepisie denominacja celów uprawniających do zwolnienia podatkowego, pozwala na skorzystanie z ulgi podatkowej. Jednocześnie nieuprawniony jest pogląd zawarty w motywach skargi, że określenia użyte w statucie dla wskazania formy i zakresu działania Fundacji, mogły zastąpić określenie celu w jakim została ustanowiona.

Wobec powyższego zaskarżona decyzja odpowiada prawu, stąd Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę oddalił.