Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 100/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2017-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 16.
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Protokolant St. inspektor sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 8 grudnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Kędzierzyna-Koźla z dnia 13 lipca 2016 r., nr [...], 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu na rzecz skarżącej B. K. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez B. K., jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 8 grudnia 2016 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Kędzierzyna-Koźla z dnia 13 lipca 2016 r., nr [...], odmawiającą przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego wnioskowanego na syna T. K.

Zaskarżona decyzja została podjęta w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia 25 kwietnia 2016 r. B. K. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kędzierzynie-Koźlu o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko - syna T. K., urodzonego [...]. Podała, że jej rodzina składa się z 4 osób, tj. z wnioskodawczyni oraz jej męża i dwóch synów: T. K. i P. K. oraz dołączyła orzeczenie o niepełnosprawności P.

W toku postępowania skarżąca złożyła do akt sprawy m.in.: 1) oświadczenie z dnia 25 kwietnia 2016 r., że nie pracuje, pobiera świadczenie pielęgnacyjne na niepełnosprawnego syna P. K., syn otrzymuje rentę socjalną w wysokości 653,00 zł, jej mąż pracuje w A S.A. od dnia 17 stycznia 1983 r. do nadal, oraz że nie podejmowali pracy za granicą; 2) zaświadczenie A [...] S.A. [...] w [...] z dnia 11 kwietnia 2016 r. potwierdzające zatrudnienie K. K. od dnia 17 stycznia 1983 r. do nadal; 3) oświadczenie skarżącej oraz K. K. i P. K. o nieosiągnięciu w 2014 r. dochodów innych niż dochody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych oraz dochodu z działalności opodatkowanej w formie ryczałtu ewidencjonowanego; 5) orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 31 marca 2016 r. o zaliczeniu P. K. do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe; 6) dwie decyzje ZUS Oddział w [...]: z dnia 27 lutego 2013 r. przyznającą P. K. rentę socjalną od dnia 15 stycznia 2013 r. i z dnia 1 marca 2016 r. podwyższającą kwotę rej renty; 7) postanowienie Sądu Rejonowego w [...] Wydział [...] Rodzinny i Nieletnich z dnia 19 sierpnia 2015 r. orzekające o ustanowieniu opieki dla całkowicie ubezwłasnowolnionego P. K.; 8) zaświadczenie Sądu Rejonowego w [...] Wydział [...] Rodzinny i Nieletnich potwierdzające ustanowienie w dniu 19 sierpnia 2015 r. skarżącej opiekunem prawnym dla całkowicie ubezwłasnowolnionego syna P. K.; 9) pismo ZUS Oddział w [...] z dnia 2 czerwca 2016 r. informujące o wysokości składki zdrowotnej odprowadzonej w 2014 r. z tytułu pobieranego przez P. K. świadczenia. Ponadto, organ pierwszej instancji uzupełnił akta sprawy o dokumenty potwierdzające wysokość dochodu osiągniętego w 2014 r. przez B. K., K. K. i P. K., podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c, 30e i 30f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W wyniku rozpatrzeniu powyższego wniosku, Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych i Pomocy Alimentacyjnej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kędzierzynie-Koźlu, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Kędzierzyna-Koźla, decyzją z dnia 13 lipca 2016 r., nr [...], na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, z późn. zm.), zwanej dalej K.p.a. oraz art. 1, art. 2 pkt 16 art. 4, art. 5, art. 7, art. 48 ust. 2, art. 58 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą, a także art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 114, z późn. zm.) i rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze (Dz. U. z 2016 r., poz. 214), odmówił przyznania B. K. świadczenia wychowawczego wnioskowanego na syna T. K.. Przytaczając w uzasadnieniu tej decyzji przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci organ wskazał, że na podstawie zgromadzonych dokumentów i oświadczeń wnioskodawczyni ustalił, że w skład rodziny wchodzą trzy osoby, a dochód wnioskodawczyni podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c i art. 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych osiągnięty w 2014 r., pomniejszony o należny podatek, składki na ubezpieczenie społeczne odliczone od dochodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, jest zerowy. Natomiast dochód męża wnioskodawczyni – K. K., podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych pomniejszony o należny podatek, składki na ubezpieczenie społeczne odliczone od dochodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 43.012.64 zł. Miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi zatem 1.194,80 zł (43.012.64 zł : 12 miesięcy : 3 osoby = 1.194,80 zł) i przekracza kwotę 800,00 zł, stąd świadczenie wychowawcze na dziecko - T. K. nie przysługuje. Dalej organ stwierdził, że ustalając dochód i skład rodziny nie uwzględniono syna P. K., ponieważ z postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia 19 sierpnia 2015 r., sygn. akt [...], wynika, że wnioskodawczyni została ustanowiona opiekunem dla całkowicie ubezwłasnowolnionego syna P. K.. Zgodnie natomiast z art. 2 pkt 16 ustawy, do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego.

W odwołaniu od powyższej decyzji B. K. podniosła, że jej rodzina składa się z czterech osób, a nie z trzech i w takim przypadku spełnia kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania wnioskowanego świadczenia. Akcentowała, że syn P. ze względu na głębokie upośledzenie został całkowicie ubezwłasnowolniony, a ona jest jego opiekunem prawnym. Podała, że nie pracuje zawodowo, gdyż syn wymaga całodobowej opieki. Wskazała też, iż otrzymuje świadczenie pielęgnacyjne na syna w kwocie 1.300,00 zł i zasiłek pielęgnacyjny - 153,00 zł. Z kolei syn P. ma przyznaną rentę socjalną w wysokości 644,63 zł.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, opisaną na wstępie decyzją z dnia 8 grudnia 2016 r., nr [...], utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Uzasadniając swoje stanowisko Kolegium przedstawiło stan faktyczny sprawy, a następnie omówiło przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci dotyczace w zakresie zasad nabywania, przyznawania prawa do świadczenia wychowawczego i jego wypacania. Kolegium wskazało podmioty uprawnione do świadczenia (art. 4 ust. 1-3 ustawy). Wyjaśniło, że w myśl art. 5 ust. 1 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie, ale jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł (art. 5 ust. 3 ustawy). Odwołując się do treści art. 2 pkt 16 ustawy, Kolegium akcentowało , że pojęcie rodziny "oznacza to odpowiednio członków rodziny tj.: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25 rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko, w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców." Następnie nawiązało Kolegium do pojęcia dochodu rodziny, zdefiniowanego w art. 2 ust. 4 ustawy który stanowi, że przez dochód rozumie się sumę dochodów członków rodziny. Uwzględniając ww. regulację Kolegium przyjęło, że rodzina B. K. składa się z 3 osób, w skład której wchodzą odwołująca, jej mąż – K. K. i syn T. K.. Ustalając prawo do świadczenia wychowawczego nie uwzględniono w składzie rodziny pełnoletniego P. K., który jest dzieckiem niepełnosprawnym w stopniu znacznym i całkowicie ubezwłasnowolnionym, dla którego Sąd ustanowił opiekuna prawnego w osobie matki – B. K.. Kolegium podkreśliło, iż z treści zdania trzeciego art. 2 pkt 16 ustawy wynika, że do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego. Dlatego, zdaniem Kolegium, argument odwołującej, że w rodzinie jest dziecko niepełnosprawne, a zatem kryterium uprawniające do świadczenia wychowawczego wynosi 1.200,00 zł, nie zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się do dochodu rodziny Kolegium wskazało, iż wyliczenia organu I instancji są prawidłowe i w konsekwencji przyjęło, że przeciętny miesięczny dochód dla celów ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko osiągnięty przez rodzinę wyniósł 3.584,38 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie stanowi kwotę 1.194,80 zł miesięcznie i przekracza kwotę 800,00 zł uprawniającą stronę do otrzymania wnioskowanego świadczenia wychowawczego. Zdaniem Kolegium, skoro z treści art. 2 pkt 16 ustawy wynika, że do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, to w tej sprawie organy nie były uprawnione do uwzględnienia w składzie rodziny P. K.

W skardze na decyzję organu odwoławczego B. K., reprezentowana przez pełnomocnika, zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj.: art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.; art. 15 w związku z art. 227 K.p.a.; art. 107 § 3 w związku z art. 11 K.p.a.; art. 138 § 2 w związku z art. 136 K.p.a., a także rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, przez nieodpowiednie zastosowanie i błędną wykładnię tego przepisu, błędy w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego, a polegające na uznaniu, że:

a) utrzymana w mocy decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa, podczas gdy za podstawę rozstrzygnięcia służył przepis budzący wątpliwości interpretacyjne i stojący w opozycji do wykładni ustawy oraz charakteru świadczeń,

b) utrzymana w mocy decyzja została wydana z pominięciem wyjaśnienia wątpliwości interpretacyjnych - bez jakichkolwiek formalnoprawnych działań ze strony organów.

Stosownie do powyższych zarzutów domagała się zmiany zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz syna T. K., zasądzenia wypłaty należnego świadczenia wychowawczego za okres od 1 lipca 2016 r. w kwocie po 500 zł za każdy miesiąc, zasądzenia wypłaty ustawowych odsetek od zaległości począwszy od dnia wniesienia skargi do dnia zapłaty oraz zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania przed organami i przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, względnie o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W skardze zawarła również wniosek o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu - wniosku do Ministerstwa Sprawiedliwości Departamentu Legislacyjnego z dnia 28 stycznia 2017 r., rozesłane do rozpatrzenia przez Rzecznika Praw Obywatelskich, Biuro Pełnomocnika Rządu do Sprawy Osób Niepełnosprawnych, Stowarzyszenia i Fundacji Rzecznik Praw Rodziców, Biura Poselskiego Posła na Sejm RP Patryka Jakiego, na okoliczność treści tego dokumentu.

W uzasadnieniu skargi powtórzyła argumentację przedstawioną w odwołaniu, podkreślając, że potrzeby niepełnosprawnego syna przekraczają uzyskiwane świadczenia. W ocenie skarżącej, art. 2 ust. 16 ustawy ustawodawca chciał uregulować przypadki, w których opiekunami prawnymi niepełnosprawnych dzieci są osoby obce lub dalsza rodzina. Takie rozumowanie ww. przepisu byłoby zgodne zarówno z charakterem ustawy, jak i względami logicznymi, albowiem dziecko niepełnosprawne, pozostające pod opieką opiekuna prawnego poza obrębem rodziny, nie będzie zaliczało się do tejże rodziny, a więc i do obliczeń z zakresu uznawania świadczenia wychowawczego. Z kolei wyłączenia ustawowe, o których mowa w ww. art. 2 ust. 16 ustawy, dotyczą dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko, w przypadku, gdy zgodnie z orzeczeniem sądu pozostaje pod opieka naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji i żyjących w rozłączeniu, a zatem takie przypadki, w których dziecko stworzyło inną komórkę rodzinną.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko w sprawie wraz z argumentacją przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zdaniem Kolegium, przepis art. 2 pkt 16 ustawy nie budzi wątpliwości interpretacyjnych, zaś ustawodawca nie wskazuje na sytuacje, z powodu których ustanowiona została opieka prawna.

Pismem procesowym z dnia 28 marca 2017 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dołączonego dokumentu, tj. pisma (odpowiedzi) Departamentu Polityki Rodzinnej Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 marca 2017 r.

Na rozprawie sądowej w dniu 6 kwietnia 2017 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał skargę i wnosił jak w skardze oraz w piśmie procesowym z dnia 28 marca 2017 r. Jednocześnie cofnął wnioski dowodowe i wniósł o uwzględnienie i wykorzystanie załączonych do skargi i do pisma z dnia 28 marca 2017 r. pism, traktując je jako załączniki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, ca następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066, z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu, w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd bada zgodność z prawem zaskarżonego aktu w pełnym zakresie i może uwzględnić skargę z powodu innych naruszeń prawa niż te, które wskazała strona skarżąca.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracją następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz - na zasadzie art. 135 P.p.s.a. - decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca naruszają przepisy prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi i podjęcie orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a.

Przedstawienie przyczyn, jakie legły u podstaw takiej oceny Sądu, rozpocząć należy od przypomnienia, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu utrzymująca w mocy decyzję odmawiającą przyznania B. K. (skarżącej) prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko - T. K. Organy administracyjne stanęły na stanowisku, że skarżącej nie przysługuje świadczenie wychowawcze z tego powodu, że przekroczone zostało kryterium dochodowe, gdyż do składu rodziny nie został wliczony P. K., pozostający pod opieką opiekuna prawnego, którym na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w [...] ustanowiona został jego matka – B. K.

Wskazać też trzeba, że podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia i poprzedzającego go orzeczenia organu pierwszej instancji stanowiły przepisy cytowanej wyżej ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, zwanej nadal ustawą. Z postanowień art. 4 ust. 1 i 2 ustawy wynika, że celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. W myśl art. 5 ust. 1 i 3 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Przy czym, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł.

Zgodnie natomiast z art. 2 pkt 16 ustawy pojęcie rodzina - oznacza odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25 rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców.

W świetle przywołanej wyżej regulacji, podstawowe znaczenie w niniejszej sprawie mają dwa elementy, bowiem z jednej strony wskazuje się, że do składu rodziny zalicza się zamieszkujące wspólnie z rodzicami i pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a jednocześnie w drugiej stanowi się, że do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego. Takie ujęcie pojęcia rodziny w art. 2 pkt 16 ustawy spowodowało, że organy uznały, iż z uwagi na to, że B. K. jest opiekunem prawnym dla całkowicie ubezwłasnowolnionego syna P., to tym samym nie wchodzi on w skład tej rodziny. Jednakże z taką zawężającą wykładnią nie można się zgodzić, bowiem oba organy orzekające w tej sprawie odwołują się wyłącznie do literalnego brzmienia części tego przepisu, bez dokonania jego szczegółowej analizy. Przede wszystkim organ winien poszczególne elementy tej definicji rozważać w szerszym kontekście, a w szczególności z uwzględnieniem całej treści definicji, jak również celu przyjętej regulacji. Analizując treść art. 2 pkt 16 ustawy dostrzec trzeba, że w części pierwszej tego przepisu wymienia się osoby i dzieci, które wchodzą w skład rodziny i w tej części definicji stanowi się, że do składu rodziny wlicza się dziecko do 25 roku życia o ile z nimi zamieszkuje i jest na utrzymaniu rodziców. W kontrolowanej sprawie okolicznością bezsporną jest, że P. K. zamieszkuje wspólnie z rodzicami i pozostaje pod opieką swojej matki, która aby móc zajmować się niepełnosprawnym synem zrezygnowała z pracy zawodowej. Ponadto, w tej sprawie organy nie zanegowały, że P. K. nie pozostaje na utrzymaniu rodziców. W takich okolicznościach, stosownie do przywołanego wyżej unormowania, winien on zostać zaliczony w skład rodziny skarżącej.

Z uwagi na prezentowane stanowisko organu w tej sprawie, odnotować przyjdzie, że druga część omawianej definicji z art. 2 pkt 16 ustawy określa sytuacje, kiedy dana osoba, czy dziecko, nie wchodzi w skład rodziny. W tej części definicji stanowi się, że do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego. Zdaniem organów orzekających w niniejszej sprawie tego typu sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, gdyż P. K. jest ubezwłasnowolniony całkowicie, a jego opiekunem prawnym jest matka – B. K., zatem nie może być on wliczony do składu rodziny. Takiego wybiórczego i negatywnego stanowiska obu organów przyjętych w tej sprawie nie sposób podzielić.

Podkreślić należy, że świadczenie wychowawcze kierowane jest do rodzin mających na utrzymaniu dzieci, a jego celem jest przede wszystkim częściowe pokrycie wydatków związanych z zaspokojeniem potrzeb życiowych i wychowaniem dzieci. Przyjęcie w sprawie pomocowej na podstawie art. 2 pkt 16 ustawy, wyłącznie elementu negatywnego, tj. dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, z pominięciem część pierwszej definicji - zamieszkiwania i utrzymywania dziecka, stanowi zaprzeczenie wprowadzonego świadczenia wychowawczego do systemu prawnego. W części definicji z art. 2 pkt 16 ustawy odnoszącej się do elementów negatywnych, stanowi się, że do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego. Unormowanie to należy interpretować w ten sposób, że jeżeli dziecko zostało ubezwłasnowolnione całkowicie i jego opiekunem prawnym nie są rodzice, to takie dziecko nie wchodzi w skład danej rodziny. Jeżeli natomiast dziecko pozostaje na utrzymaniu rodziców, którzy są równocześnie jego opiekunami prawnymi z uwagi na ubezwłasnowolnienie, to wówczas jest ono uwzględniane w składzie rodziny. W konsekwencji, świadczenie wychowawcze przysługiwać będzie temu z rodziców, który jest opiekunem prawnym ubezwłasnowolnionego i faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Ponadto sytuacja, w jakiej znajduje się rodzina - rodzice wraz z dziećmi, w tym z dzieckiem ubezwłasnowolnionym całkowicie - powinna obligować organy administracji publicznej do szczególnego wsparcia w sprawowaniu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem.

W realiach niniejszej sprawy, fakt zamieszkiwania P. K. z rodziną skarżącej (matki i jednocześnie opiekuna prawnego) nie budzi wątpliwości, także okoliczność pozostawania na jej utrzymaniu nie została zakwestionowana przez organ, zatem brak podstaw - w świetle art. 2 pkt 16 ustawy - do niezaliczenia P. do rodziny skarżącej. Natomiast wykładnia przyjęta przez organy w tej sprawie jest nieuprawniona i dowolna, a ponadto narusza ona zasadę równości i zasadę demokratycznego państwa prawa (art. 2 i art. 31 Konstytucji RP).

W tym miejscu należy wskazać, że w orzecznictwie wyrażono słuszne stanowisko, iż "z perspektywy rodziny utrzymującej dziecko w wieku powyżej 18 roku życia jest z punktu widzenia wydatków ponoszonych przez tą rodzinę całkowicie obojętne to jaki jest status prawny dziecka, czyli czy jest ubezwłasnowolnione czy też nie, jeżeli jeden z rodziców jest opiekunem prawnym. Okoliczność ta ułatwia jedynie rodzicom podejmowanie pewnych czynności prawnych w zastępstwie ubezwłasnowolnionego dziecka. Gdyby opiekunem dziecka była inna osoba aniżeli rodzice, wówczas przywołany przepis, niewątpliwie miałby zastosowanie. W konsekwencji powyższego, do składu rodziny nie wchodzi dziecko, którego opiekun prawny nie jest jego rodzicem." (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 1 marca 2017 r., sygn. akt IV SA/Gl 950/16, dostępnym na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl,). Pogląd ten skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela.

Dodatkowo podnieść też należy, że renta socjalna, jaką otrzymuje niepełnosprawny syn skarżącej jest odrębnym świadczeniem socjalnego wsparcia i nie zastępuje wszelkich innych świadczeń, i tę okoliczność również organ powinien mieć na uwadze rozpoznając niniejszą sprawę.

Reasumując, uznać należy, że organy administracji obu instancji dopuściły się naruszenia postanowień art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dziecka, a tym samym wyczerpana została przesłanka uwzględnienia wniesionej skargi przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.

Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 P.p.s.a., uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ podejmie stosowne rozstrzygnięcie, kierując się przedstawionymi wskazaniami, a w szczególności przedstawioną wykładnią art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dziecka.