Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 963/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2019-05-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jarosław Szulc (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Mirella Łent sędzia WSA Tomasz Wójcik Protokolant: starszy sekretarz sądowy Stanisława Majkut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 maja 2019 r. sprawy ze skargi B. L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości za 2017 r. 1. oddala skargę, 2. zasądza od Skarbu Państwa –Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. na rzecz radcy prawnego K. K. kwotę [...]zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

W złożonym wniosku o rozłożenie na raty zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości za 2017r. skarżąca podała, że od czasu rozwodu jest osobą samotną. Dodała, że syn studiuje i utrzymuje się z przyznanego stypendium, a niepełnoletnia córka pozostaje przy ojcu. Wyjasniła, że po rozwodzie jej sytuacja finansowa uległa drastycznemu pogorszeniu, dodatkowo w tym samym czasie zmarła matka strony, co spowodowało głęboki stres i załamanie nerwowe. Z uwagi na powyższe przebywała na urlopie zdrowotnym, a następnie na świadczeniu rehabilitacyjnym przyznanym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Ponadto wskazała, że została zwolniona z pracy, a Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił przyznania jej prawa do świadczenia z tytułu niezdolności do pracy - renty. Skarżąca podniosła, że powyższe okoliczności spowodowały, że od grudnia 2015r. była zarejestrowana jako osoba bezrobotna i przez rok otrzymywała zasiłek z Powiatowego Urzędu Pracy. W tym czasie jak i później nie otrzymała żadnej propozycji pracy. Dodatkowo strona podała, że w lipcu 2016r. uległa nieszczęśliwemu wypadkowi, w wyniku którego doznała bardzo skomplikowanego trójkostkowego złamania nogi. Mimo przeprowadzonych operacji oraz rehabilitacji jest osobą niepełnosprawną posiadającą do stycznia 2019r. orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Obecnie utrzymuje się z zasiłku Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w wysokości 317,00 zł oraz dodatku z tytułu niepełnosprawności w wysokości 287,00 zł. Dodała, że podjęcie jakiejkolwiek pracy zarobkowej grozi utratą zasiłku, jednocześnie lekarz odmawia stronie wydania zaświadczenia o zdolności do pracy.

W dalszej części strona przedstawiła okoliczności powstania przedmiotowej zaległości podatkowej. Wskazała, że uzyskując tak niski dochód nie była w stanie uiszczać opłat mieszkaniowych i komunalnych oraz płacić rat wcześniej zaciągniętych kredytów bankowych. Spowodowało to wszczęcie czynności komorniczych ze strony Spółdzielni Mieszkaniowej "K. " i wierzycieli. Doszło do sytuacji, w której skarżącej groziła eksmisja z mieszkania, którego była współwłaścicielem wraz z bratankiem. Wyjaśniła, że nie była świadoma, że jeżeli za zgodą komorników i Spółdzielni Mieszkaniowej sprzeda mieszkanie na wolnym rynku i z uzyskanych środków spłaci posiadane zobowiązania, a pozostałość jako darowiznę przekaże bratankowi, to będzie jeszcze musiała odprowadzić podatek od kwoty głównej mimo, że środki te zostały wykorzystane przez bratanka na zakup innego mieszkania. Dodała, że opłaciła podatek od darowizny. Wyjaśniła, że darowizna na rzecz bratanka pozwoliła jej zamieszkać w jego mieszkaniu nieodpłatnie, tj. na podstawie umowy najmu, zgodnie z którą skarżąca ponosi opłaty komunalne (woda, prąd, gaz) w wysokości 160,00 zł oraz czynsz w wysokości 220,00 zł. Zatem aktualne opłaty za najem wynoszą łącznie 380,00 zł. Wydatki ponoszone na żywność, leki, środki czystości stanowią łączną kwotę 224,00 zł miesięcznie. Skarżąca dodała, że posiada zobowiązania z tytułu kredytów bankowych, których łączna kwota stanowi około 80.000,00 zł i wzrasta z tytułu należnych odsetek. Powołując się na wyjątkowo trudną sytuację skarżąca zwróciła się z prośbą o umorzenie przedmiotowego zobowiązania w całości lub w części, a w pozostałej części o rozłożenie na niskie raty, które zobowiązała się spłacać w przypadku poprawy sytuacji materialnej.

Decyzją z dnia [...] lipca 2018r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. odmówił rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości za 2017 r. w kwocie 15.105,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 79,00 zł.

W złożonym odwołaniu skarżąca zarzuciła, że organ podatkowy pierwszej instancji błędnie lub niewnikliwie rozpoznał stan faktyczny sprawy, w tym jej sytuację oraz w sposób wybiórczy zinterpretował treść zawartą w art. 67a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.

Rozpatrując złożone odwołanie zaskarżoną decyzją z dnia10 października 2018r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Uzasadniając swoją decyzję organ na wstępie przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w sprawie, podkreślił uznaniowy charakter decyzji o rozłożeniu na raty zaległości podatkowych oraz wyjaśnił znaczenie pojęć ważny interes podatnika i interes publiczny. Dalej organ przedstawił sytuację majątkową i rodzinną skarżącej oraz wskazał na okoliczności powstania zaległości podatkowej.

W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, mając na uwadze okoliczności opisane przez stronę we wniosku, jak i w odwołaniu potwierdzone przedłożonymi dokumentami przedstawiającymi jej aktualną sytuację finansową, majątkową i życiową (brak pracy, własnego mieszkania, problemy zdrowotne, utrzymywanie się z zasiłku stałego),w sprawie wystąpiła przesłanka ważnego interesu podatnika, jak i interesu publicznego. Jednakże uwzględniając stan faktyczny sprawy, zdaniem organu, udzielenie ulgi w niniejszej sprawie jest niemożliwe. Wskazano, że dokonując oceny zdolności płatniczych zobowiązanego, organy podatkowe muszą opierać się na realnych założeniach uwzględniających rzeczywiste możliwości płatnicze wnioskującego o ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych w postaci rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej, inaczej ulga taka będzie pozorna i w sposób oczywisty niemożliwa do zrealizowania.

Organ wskazał, że uzyskiwany przez skarżącą dochód z tytułu przyznanego przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie zasiłku w kwocie 604,00 zł jest wystarczający jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie strona nie wykazała, że dysponuje środkami dodatkowymi gwarantującymi zapłatę zaległości podatkowej w ewentualnie przyznanym układzie ratalnym. Ponadto, aktualnie ponoszone przez skarżącą wydatki przewyższają uzyskiwany dochód (stałe opłaty związane z eksploatacją lokalu mieszkalnego i telefon, wydatki na zakup wyżywienia, środków czystości i leki w łącznej kwocie 634,00 zł). Organ wskazał również na posiadane przez stronę liczne zaległości publicznoprawne (kredyty bankowe w łącznej kwocie około 80.000,00 zł oraz zasądzone alimenty w wysokości 500,00 zł miesięcznie). Zdaniem organu zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że nie dysponuje odpowiednimi środkami niezbędnymi na zapłatę zaległości podatkowej.

Konkludując Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że z uwagi na fakt, że strona nie uprawdopodobniła, iż posiada środki finansowe wystarczające na spłatę układu ratalnego, zasadna jest odmowa rozłożenia na raty zaległości podatkowej. Osiągane przez skarżącą dochody nie gwarantują, że ewentualnie udzielona ulga byłaby możliwa do wykonania.

W złożonej do tut. Sądu skardze strona podniosła, że jej sytuacja bytowa, finansowa i rodzinna pozostaje bez zmian. Jest osobą samotną, prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe, utrzymującą się z zasiłku stałego MOPR w wysokości 645 zł od listopada bieżącego roku (wcześniej było to 604 zł). W związku z powyższym nie jest w stanie uiścić należnego podatku.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W piśmie procesowym z dnia [...] kwietnia 2019r. pełnomocnik z urzędu przedstawił argumentację wspierającą wniesioną skargę.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2019r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej przedstawił odpowiedź na wymienione pismo procesowe pełnomocnika skarżącej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( tj. Dz. U. z 2017r., poz. 2188 ), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018r. poz. 1302 dalej: "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a ). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli Sądu, jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. o odmowie rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości za 2017 r. w kwocie 15.105,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 79,00 zł.

Podstawą prawną rozpoznania przez organ złożonego przez skarżącą wniosku o rozłożenie na raty wskazanych zaległości, był przepis art. 67a § 1 pkt 2 O.p. stanowiący, iż organ podatkowy na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek.

Skład orzekający akceptuje wyrażany w orzecznictwie i piśmiennictwie pogląd, iż kierunkową dyrektywą interpretacyjną przy stosowaniu powyższego przepisu powinno pozostać uznanie wyjątkowości instytucji przyznawania ulg w spłacie zobowiązań podatkowych. Udzielenie takich ulg powinno być podyktowane wystąpieniem szczególnie ważnych i uzasadnionych, również z punktu widzenia obiektywnych kryteriów, powodów, które w ustawie w sposób ogólny określono jako "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny" ( tak np. NSA w wyroku z dnia 18 kwietnia 2012r., II FSK 910/10 oraz z dnia 7 maja 2014 r. II FSK 1158/12 dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, a także S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek. Ordynacja podatkowa. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2010r. s. 378 i nast.).

Pojęcia "ważny interes podatnika" i "interes społeczny" nie zostały ustawowo zdefiniowane W piśmiennictwie i orzecznictwie przyjmuje się, że "ważny interes podatnika" wymaga ustalenia jego sytuacji majątkowej, skutków ekonomicznych realizacji ciążących na nim zobowiązań, w tym skutków mających wpływ na utrzymanie rodziny oraz jego możliwości zarobkowych. Podkreśla się jednocześnie, że ważnego interesu podatnika, będącego jedną z przesłanek udzielenia ulgi w postaci rozłożenia na raty ( umorzenia ) zaległości podatkowej, o której mowa w art. 67a § 1 O.p. nie można utożsamiać z subiektywnym przekonaniem podatnika o potrzebie rozłożenia na raty zaległości podatkowej. Natomiast pojęcie "interes publiczny" interpretuje się jako dyrektywę postępowania nakazującą respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, równość traktowania osób w podobnej sytuacji, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego ( por. Etel L., Komentarz do art. 67 (a) ustawy - Ordynacja podatkowa (w:) Dowgier R., Etel L., Kosikowski C., Pietrasz P., Popławski M., Presnarowicz S. Ordynacja podatkowa. Komentarz. LEX, 2011, wyrok NSA z 17 września 2014 r. II FSK 2264/12, WSA w Bydgoszczy z 6 marca 2012 r. I SA/Bd 852/11, WSA w Kielcach z 13 grudnia 2012 r. I SA/Ke 623/12 – dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/ ).

Należy również zwrócić uwagę, że w odniesieniu do decyzji wydawanych na podstawie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, sądowej kontroli podlega prawidłowość przeprowadzonego postępowania oraz badanie formalne decyzji, nie zaś zasadność jej wydania. Kontrola ta dotyczy zarówno wykładni prawa materialnego, jak i właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, uwzględniającego wynikające z przepisów Ordynacji podatkowej reguły dowodzenia, kompletność materiału dowodowego oraz jego ocenę. W przypadku, gdy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania, sądowa kontrola decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie sposób rozstrzygnięcia będący wynikiem dokonania wyboru opierającego się na uznaniu administracyjnym. Obowiązkiem Sądu jest więc dokonanie oceny, czy organ prawidłowo ustalił, że przesłanki udzielenia ulgi zostały spełnione, lub że żadna z nich w stanie faktycznym sprawy nie występuje. Natomiast o tym, czy zaległości podatkowe powinny być umorzone lub rozłożone na raty, rozstrzyga organ administracji publicznej (por. np. wyrok NSA z 8 marca 2012 r., sygn.. akt II FSK 1602/10, z 15 lipca 2008 r. sygn. akt II FSK 660/07, z 14 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1496/10 – dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

Także w piśmiennictwie wskazuje się, że ocenie może podlegać legalność działania organu podatkowego, a nie zasadność i celowość odmowy (por. J. Kotecki - Odmowa umorzenia zaległości podatkowej - uznaniowość decyzji organów podatkowych, Doradca podatkowy, t. 2, 2000/3/58).

Podzielając argumentację prawną i oceny zawarte w przytoczonych orzeczeniach oraz wskazanym piśmiennictwie, Sąd dokonał kontroli wydanych przez organy podatkowe decyzji, z uwzględnieniem wyrażonych w nich poglądów prawnych uznając, że nie naruszają one prawa w stopniu, który uzasadniałby ich uchylenie.

Należy podkreślić, że organy podatkowe w sposób prawidłowy oceniły materiał dowodowy, którego podstawę, co istotne, stanowiły fakty przytoczone przez skarżącą oraz przedłożone przez nią dokumenty, w tym oświadczenie o posiadanym majątku, aktualnych źródłach utrzymania, stanie rodzinnym i zdrowotnym, miesięcznych wydatkach związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Wzięły pod uwagę istotne w sprawie okoliczności dotyczące sytuacji ekonomicznej, rodzinnej i zdrowotnej skarżącej i oceniły je z perspektywy wskazanych w art. 67a § 1 pkt 2 O.p. przesłanek "ważnego interesu podatnika" i "interesu społecznego".

Organy w oparciu o złożone oświadczenie o stanie majątkowym oraz przedłożone dokumenty ustaliły, że skarżąca mieszka w wynajmowanym od bratanka mieszkaniu. Prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, niepełnoletnia córka pozostaje na utrzymaniu byłego męża, syn studiuje i utrzymuje się ze stypendium, które zostało mu przyznane przez UMK. Nie posiada nieruchomości, rzeczy ruchomych, środków na rachunkach oszczędnościowo-rozliczeniowych, bankowych i lokatach terminowych, a także papierów wartościowych, innych wierzytelności, środków pieniężnych w gotówce w złotych polskich czy walucie obcej. Ponadto, nie jest zatrudniona na umowę o pracę czy zlecenie i nie otrzymuje zasiłku dla bezrobotnych. Nie ma przyznanej renty czy emerytury i nie uzyskuje dochodów z innych tytułów, tj. własnego przedsiębiorstwa, kapitałów pieniężnych, najmu, praw autorskich, gospodarstwa rolnego.

Ustalono również, że decyzją z dnia [...] stycznia 2017r. Prezydent M. T. orzekł o utracie przez skarżącą prawa do zasiłku od dnia [...] grudnia 2016 r., a następnie decyzją z dnia [...] marca 2017r. orzekł o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] lutego 2017 r. Zgodnie z decyzją Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z dnia [...] stycznia 2017 r. skarżąca otrzymywała zasiłek okresowy z tytułu bezrobocia od [...] stycznia 2017 r. do [...] marca 2017 r. w wysokości 317,00 zł. W związku z oświadczeniem o rezygnacji z zasiłku okresowego (z uwagi na nabycie uprawnień do zasiłku stałego) ww. decyzja wygasła na mocy decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z dnia [...] marca 2017r.

Aktualnym źródłem utrzymania jest przyznany przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie od [...] lutego 2017 r. do [...] stycznia 2019 r. zasiłek stały w wysokości 604,00 zł miesięcznie. Jak podała skarżąca w skardze, od listopada 2018r. wysokość otrzymywanego zasiłku stałego wynosi 645 zł.

W złożonych zeznaniach o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) (PIT-37) za 2015 rok skarżąca wykazała dochód w wysokości 47.871,03 zł, za 2016 rok w wysokości 9.362,30 zł, za 2017 rok w wysokości 704,90 zł, a w zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu (PIT-39) za 2017 rok wykazała dochód z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości w wysokości 79.500,00 zł.

Miesięczne koszty związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego, takie jak czynsz (w tym woda, CO. i wywóz śmieci), gaz, opłaty za prąd, telefon wynoszą łącznie 410,00 zł. Wydatki ponoszone na żywność, leki i środki czystości stanowią łączna kwotę 224,00 zł miesięcznie. Skarżąca spłaca również raty dwóch kredytów w N. T. i P. oraz Energa w kwocie po 125,00 zł miesięcznie.

Skarżąca posiada także zobowiązania z tytułu zaciągniętych kredytów w SKOK i Banku Pocztowym (według informacji zawartej w odwołaniu na łączną kwotę 80.000,00 zł plus odsetki za zwłokę) oraz z tytułu zasądzonych na rzecz córki alimentów w wysokości 500,00 zł miesięcznie. Oświadczyła, że nie dokonuje spłaty kredytów i alimentów z uwagi na brak środków.

Skarżąca posiada orzeczenie o niepełnosprawności z dnia [...] stycznia 2017r. wydane przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w T.. Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w T., w którym, na podstawie analizy zgromadzonej dokumentacji medycznej stwierdzono, że ze względu na naruszoną sprawność organizmu skarżąca wymaga częściowej, okresowej pomocy osób drugich w pełnieniu ról społecznych. Stopień niepełnosprawności datuje się od dnia [...] grudnia 2016 r, natomiast niepełnosprawność istnieje od [...] lipca 2016r. Orzeczenie zostało wydane do dnia [...] stycznia 2019 r.

Organ odwoławczy mając na uwadze okoliczności opisane we wniosku i w odwołaniu, potwierdzone przedłożonymi dokumentami przedstawiającymi aktualną sytuację finansową, majątkową i życiową skarżącej (brak pracy, własnego mieszkania, problemy zdrowotne, utrzymywanie się z zasiłku stałego) uznał, iż w niniejszej sprawie wystąpiła przesłanka ważnego interesu podatnika, jak i interesu publicznego.

Ocena organu, co do wystąpienia obu przesłanek wskazanych w art. 67a ust. 1 pkt O.p. nie budzi wątpliwości Sądu. Skarżąca wykazała bowiem, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej, a bieżące potrzeby związane z utrzymaniem realizuje ze środków uzyskanych z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w formie zasiłku stałego, obecnie w wysokości 645,00 zł miesięcznie. Zatem przesłanki umożliwiające rozłożenie na raty podanej we wniosku zaległości podatkowej zostały spełnione.

Nie mniej, należy zwrócić uwagę, że charakter decyzji wydawanej w trybie przepisu art. 67a § 1 pkt 2 O.p. jest uznaniowy i nawet stwierdzenie istnienia przesłanek w nim wymienionych, nie stanowi podstawy do umorzenia czy rozłożenia na raty zaległości podatkowej i nie powoduje również przekroczenia przez organ uprawnień wynikających z uznania administracyjnego ( v. wyrok NSA z 5 czerwca 2013 r. sygn. akt: II FSK 2130/11 LEX nr 1327881).

Odmawiając rozłożenia na raty wskazanej we wniosku zaległości podatkowej organ wskazał, że dokonując oceny zdolności płatniczych zobowiązanego, organy podatkowe muszą opierać się na realnych założeniach uwzględniających rzeczywiste możliwości płatnicze wnioskującego o ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych w postaci rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej, inaczej ulga taka będzie pozorna i w sposób oczywisty niemożliwa do zrealizowania.

Stanowisko organu odwoławczego jest trafne. Wskazać również należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że zastosowanie ulgi polegającej na odroczeniu lub rozłożeniu na raty zapłaty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę powinno sprzyjać efektywnej realizacji zobowiązań. Efektywna możliwość realizacji zobowiązań, to możliwość istniejąca w dacie orzekania o uldze. Nie można mówić o efektywnej możliwości realizacji zobowiązań, jeżeli np. miesięczne dochody równoważą ponoszone miesięcznie wydatki i brak jest środków na spłatę zaległości podatkowych w ewentualnym odroczonym terminie lub w ratach ( v. wyrok NSA z dnia 18 maja 2011 r., II FSK 1873/10, CBOSA). Nie można też mówić o efektywnej możliwości realizacji zobowiązań, jeżeli ich realizacja uzależniona jest od zdarzeń przyszłych i niepewnych. Zasadna jest więc odmowa odroczenia lub rozłożenia na raty zaległości podatkowej, jeżeli osiągane przez stronę dochody nie gwarantują, że ewentualnie udzielona ulga byłaby możliwa do wykonania (por. wyrok NSA z dnia 19 lutego 2008 r., I FSK 263/07).

Taka też sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Z akt sprawy wynika, że skarżąca poza zaległością w zryczałtowanym podatku dochodowym z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości za 2017 r. w kwocie 15.105,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 79,00 zł objętą zaskarżoną decyzją, spłaca również raty dwóch kredytów w N. T. i P. P. oraz Energa w kwocie 125,00 zł miesięcznie. Posiada także zobowiązania z tytułu zaciągniętych kredytów w SKOK i Banku Pocztowym (według informacji zawartej w odwołaniu na łączną kwotę 80.000,00 zł plus odsetki za zwłokę) oraz z tytułu zasądzonych na rzecz córki alimentów w wysokości 500,00 zł miesięcznie. Oświadczyła, że nie dokonuje spłaty kredytów i alimentów z uwagi na brak środków.

Zestawienie osiąganych i wykazanych przez skarżącą w postępowaniu podatkowym dochodów z tytułu otrzymywanego w kwocie 645 zł zasiłku stałego, w konfrontacji z podanymi wydatkami związanymi z utrzymaniem gospodarstwa domowego w kwocie 410 zł, wydatkami ponoszonymi na żywność , leki i środki czystości w wysokości 224 zł i spłatą kredytów w wysokości 125 zł miesięcznie oraz pozostałymi, niespłacanymi zadłużeniami, budzi uzasadnione wątpliwości, co do realnych możliwości spłaty w ratach zaległości podatkowych wraz z odsetkami w jakikolwiek sposób. Osiągane przez skarżącą dochody uniemożliwiają płatność jakichkolwiek rat, a ich udzielenie w sytuacji skarżącej, nawet w przypadku częściowego umorzenia zaległości, czyniłoby udzieloną ulgę w spłacie pozorną.

Skarżąca zarówno we wniosku jak i jego uzupełnieniu nie wskazała konkretnych, realnych a nie hipotetycznych źródeł finansowania rat, o które wnioskowała. Przyznana ulga w spłacie należności, powinna mieć charakter realny, a nie jedynie stwarzać pozory jej udzielenia, podczas gdy ustalone okoliczności wskazują, że płatności nie będą mogły zostać w żaden sposób zrealizowane.

Z akt sądowych rozpoznawanej sprawy wynika, że sytuacja materialna i finansowa skarżącej nie uległa istotnej zmianie, czego skutkiem było złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy i jego pozytywne dla skarżącej rozpoznanie przez referendarza sądowego, który uznał, że zostały spełnione przesłanki zwolnienia jej od kosztów sądowych.

Zatem, przy prawidłowych ustaleniach faktycznych sprawy i rozważeniu przesłanek zawartych w przywołanym przepisie, organ w ramach uznania administracyjnego mógł orzec o odmowie rozłożenia na raty zaległości podatkowej, co też faktycznie w tej sprawie uczynił. Udzielenie wnioskowanych rat w ustalonych realiach sprawy, byłoby sprzeczne z ideą tej ulgi w podatku, która ma zapewniać realną możliwość spłaty, a także ostatecznie pozyskanie przez Państwo należnych mu kwot z tytułu podatków, co realizowałoby również przesłankę interesu publicznego.

Ta okoliczność w wystarczający sposób uzasadnia trafność stanowiska organu odwoławczego, że skarżąca nie uprawdopodobniła, iż posiada środki finansowe gwarantujące wywiązanie się z ewentualnie przyznanego układu ratalnego oraz, że postępowanie w przedmiocie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych toczy się na wniosek strony, osoby zainteresowanej uzyskaniem ulgi i to w interesie tej osoby leży wykazanie źródeł dochodów, gwarantujących spłatę ewentualnie udzielonego układu ratalnego.

W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie przeprowadzone postępowanie dowodowe i dokonana na jego podstawie analiza sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej skarżącej nie budzi zastrzeżeń, a organy podatkowe w wystarczającym stopniu dla podjętego rozstrzygnięcia zanalizowały jej sytuację oraz w sposób wystarczający uzasadniły swoje stanowisko o odmowie rozłożenia na raty zaległości, w kontekście przesłanek zawartych w art. 67a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Ocenie tej nie można zarzucić dowolności, opiera się ona na przyjętej w orzecznictwie wykładni przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących ulg w zapłacie zobowiązań podatkowych i mieści się w ramach przyznanego organom uznania administracyjnego. W rezultacie, zarzut naruszenia tego przepisu należy uznać za niezasadny.

Marginalnie należy wskazać, że załączone przez pełnomocnika skarżącej do protokołu z rozprawy dokumenty, w szczególności.: decyzja MOPR w T. z dnia [...] lutego 2019r. przyznająca skarżącej zasiłek stały od [...] lutego 2019r. do [...] lutego 2021r. oraz orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] lutego 2019r. nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy, ponieważ została ona rozstrzygnięta przez organy przed ich wydaniem. Nadto, zasadniczo potwierdzają one ustalenia i stanowisko organów o braku realnych możliwości spłaty zaległości w układzie ratalnym i w konsekwencji podjęte rozstrzygnięcie o odmowie udzielenia wnioskowanej ulgi.

Z podanych względów, mając na uwadze, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę jako nieuzasadnioną oddalił.

M. Łent J. Szulc T. Wójcik