Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1223/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 77
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz 26
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 13 pkt 4
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: art. 22 ust. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 28 poz 153
law: Ustawa z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym.
article: art. 24 ust. 2
journal: Dz.U. 2003 nr 45 poz 391
law: Ustawa z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia.
article: art. 82 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 210 poz 2135
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Protokolant Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2010 r. sprawy ze skargi P. R. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] działając na podstawie art. 107 ust. 5 pkt 16 oraz art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. z 2008 r. Dz. U. Nr 164, poz. 1027 z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o świadczeniach" w związku z:

■ art. 8 pkt 1 lit c ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 z późn. zm.),

■ art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 z późn. zm.),

■ art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach,

oraz w związku z art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. z 2000 r. Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R., inspektorat w W. dotyczącego objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym Pana P. R. z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej.

Stwierdził objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym Pana P. R. PESEL [...] z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej:

• zarejestrowanej pod nr wpisu [...] w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 12 kwietnia 2002 r.,

• zarejestrowanej pod nr wpisu [...] w okresie od 1 marca 2005 r. do 31 maja 2006 r.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R., Inspektorat w W. wystąpił z wnioskiem o ustalenie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego Pana P. R. z tytułu prowadzenia przez ww. osobę działalności pozarolniczej na podstawie art. 109 ustawy o świadczeniach.

Na podstawie dokumentów zgromadzonych w sprawie organ ustalił, że P. R. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego na podstawie art. 8 pkt 1 lit. c uchylonej ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 z późn. zm.), art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c uchylonej ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 z późn. zm.) oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą:

• zarejestrowanej pod nr wpisu [...] w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 12 kwietnia 2002 r.,

• zarejestrowanej pod nr wpisu [...] w okresie od 1 marca 2005 r. do 31 maja 2006 r.

Organ wskazał, że z "Zaświadczenia" wydanego przez Urząd Miasta R. z dnia [...] stycznia 2010 r. wynika, że Pan P. R. prowadził działalność pozarolniczą zarejestrowaną pod numerem wpisu [...] w okresie od 10 stycznia 1991 r. do 12 kwietnia 2002 r.

Z dniem 1 marca 2005 r. rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej zarejestrowanej pod numerem wpisu [...], którą wykreślił z dniem 25 maja 2009 r., co potwierdza "Zaświadczenie" wydane przez Urząd Miasta R. z dnia [...] stycznia 2010 r.

Z korespondencji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R., Inspektorat w W. znak: [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. wynika, że Pan R. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej dokonał zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego w następujących okresach od 31 grudnia 1998 r. do 12 kwietnia 2002 r. oraz od 1 listopada 2005 r. do 30 listopada 2005 r., natomiast od 1 marca 2005 r. do 31 października 2005 r. i od 1 grudnia 2005 r. do 31 maja 2006 r. wyłącznie do ubezpieczenia zdrowotnego.

Organ wskazał też, że ww. ZUS informuje, iż Pan P. R. posiadał inne tytuły obowiązkowych ubezpieczeń społecznych tj. zatrudnienie na podstawie umowy zlecenia w okresie od 1 marca 2005 r. do 31 października 2005 r. oraz na podstawie umowy o pracę w okresie od 1 grudnia 2005 r. do 30 maja 2009 r. w związku z powyższym spełniał warunki w ww. okresie do wyłączenia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne z prowadzonej działalności.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R., Inspektorat w W. wyjaśnił, że z informacji pozyskanych w Urzędzie Skarbowym w W. wynika, że Pan P. R. figurował w ewidencji podatników jako osoba prowadząca działalność pozarolniczą w okresie od 1 stycznia 1992 r. do 12 kwietnia 2002 r. oraz od dnia 1 marca 2005 r. do 25 maja 2009 r.

Ponadto ww. za lata 1998 - 2002 oraz 2005 - 2007 złożył zeznania podatkowe, w których wykazał przychód z prowadzonej działalności gospodarczej, natomiast za 2008 r. wykazał przychód w wysokości zero.

W toku postępowania administracyjnego P. R. złożył wyjaśnienia wskazując, że " prowadził działalność gospodarczą w okresie od 10 stycznia 1991 r. do 12 kwietnia 2002 r. oraz od 1 marca 2005 r. do 31 grudnia 2005 r. Okres od 1 stycznia 2006 r. do 25 maja 2009 r. stanowił przerwę w prowadzeniu działalności i w tym okresie nie czerpał z tego tytułu dochodów''.

Odnosząc się do tych wyjaśnień, organ podniósł, iż Pan P. R. w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych dokonał zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w okresie od 1 grudnia 2005 r. do 31 maja 2006 r.

Ponadto z przesłanej przez ww. "Księgi Przychodów i Rozchodów" za 2006 r. wynika, że Pan P. R. w styczniu 2006 r. wykazał przychód, natomiast w okresie styczeń - grudzień - koszty.

Powyższe w ocenie organu potwierdza również informacja przekazana przez Urząd Skarbowy w Z., z której wynika, że Pan P. R. za 2006 r. złożył zeznanie podatkowe w Urzędzie Skarbowym w Z. wykazujące przychód z prowadzonej działalności gospodarczej.

Jednocześnie Pan P. R. jako "zleceniodawca" prowadzący działalność firmę "[...]" z dniem 1 kwietnia 2006 r. podpisał aneks do umowy zawartej przez ww. w dniu 1 marca 2005 r. z firmą " B. " Sp. z o.o.

Wobec tego organ uznał, że P. R. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w okresach, w których sam dokonał zgłoszenia do ww. ubezpieczenia jako osoba prowadząca działalność pozarolniczą:

• zarejestrowaną pod nr wpisu [...] w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 12 kwietnia 2002 r.,

• zarejestrowaną pod nr wpisu [...] w okresie od 1 marca 2005 r. do 31 maja 2006 r.

Od powyższej decyzji P. R. wniósł odwołanie, w którym podniósł, że w okresie od 2 stycznia 2006 r. do 25 maja 2009 r. nie uzyskiwał przychodów z działalności gospodarczej. Przychód uzyskany w styczniu 2006 r. stanowił jedynie odsprzedaż stanu inwentarzowego. Koszty wykazywane w deklaracjach skarbowych wynikały z obowiązku utrzymywania konta bankowego, przekazywania dokumentów oraz sporządzania niezbędnych dokumentów do Urzędu Skarbowego i ZUS. Skarżący podniósł, że ewidencja działalności gospodarczej nie rejestruje czy działalność była faktycznie prowadzona czy zawieszona.

Skarżący podniósł też, że przedmiotem jego działalności była sprzedaż alkoholu, zaś zezwolenie na prowadzenie tej sprzedaży zostało zwrócone z końcem 2005 r.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej oraz art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 z późn. zm.) obowiązującej do dnia 30 września 2004 r. zwanej dalej "ustawą o powszechnym ubezpieczeniu NFZ", a także art. 8 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym Dz.U. Nr 28, poz. 153 z późn. zm.) obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r. zwanej dalej ustawą o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym" - obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały i podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi.

Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób, stosownie do art. 69 ust. 1 obowiązującej ustawy o świadczeniach oraz art. 12 ust. 1 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w NFZ i art. 11 ust. 1 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym - powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 z późn. zm.), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności.

Organ podniósł, że przedstawionego w sprawie wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w W. z dnia [...] grudnia 2009 r., znak: [...] wynika, iż z danych zawartych w jego Kompleksowym Systemie Informatycznym ustalono, że z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie na dzień 31 grudnia 1998 r. do dnia 12 kwietnia 2002 r. oraz od dnia 1 listopada 2005 r. do dnia 30 listopada 2005 r. Pan P. R. dokonał zgłoszenia do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych oraz ubezpieczenia zdrowotnego, natomiast w okresie od dnia 1 marca 2005 r. do dnia 31 października 2005 r. oraz od dnia 1 grudnia 2005 r. do dnia 31 maja 2006 r. wyłącznie do ubezpieczenia zdrowotnego.

Wskazał też, że z zaświadczenia Urzędu Miasta R. z dnia [...] stycznia 2010 r., znak: [...] wynika, że Pan P. R., który od dnia [...] lutego 2005 r. figurował w rejestrze ewidencji działalności gospodarczej pod numerem ewidencyjnym [...] został wykreślony z ewidencji, z datą likwidacji działalności gospodarczej [...] maja 2009 r. (data rozpoczęcia działalności [...]marca 2005 r.).

Natomiast z zaświadczenia Urzędu Miasta w R. z dnia [...] stycznia 2010 r., znak: [...] wynika, iż Pan P. R. od dnia 16 listopada 1994 r. figurował w rejestrze ewidencji działalności gospodarczej pod numerem ewidencyjnym [...], data rozpoczęcia działalności gospodarczej: 10 stycznia 1991 r., data likwidacji działalności gospodarczej 12 kwietnia 2002 r.

Organ zauważył, iż zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach obowiązującej od dnia 1 października 2004 r. - w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 ww. ustawy, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie.

Podobnie w myśl art. 24 ust. 1 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w NFZ obowiązującej od dnia 30 września 2004 r. oraz zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r. - jeżeli spełnione są przesłanki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia, o którym mowa w art. 9 ust. 1 pkt 8 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, z więcej niż jednego tytułu, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, organ podniósł, iż trudno jest się zgodzić ze stwierdzeniem odwołującego, iż prowadzona przez niego działalność była przewidziana na okres 2005 r., czyli na czas cofnięcia żonie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, bowiem z informacji przekazanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w W. (pismo z dnia [...] grudnia 2009 r., znak: [...]) wynika, iż od dnia 1 marca 2005 r. do dnia 31 października 2005 r. oraz od dnia 1 grudnia 2005 r. do dnia 31 maja 2006 r. Pan P. R. dokonał zgłoszenia wyłącznie do ubezpieczenia zdrowotnego, natomiast w okresie od dnia 1 listopada 2005 r. do dnia 30 listopada 2005 r. dokonał zgłoszenia do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych oraz ubezpieczenia zdrowotnego. Ponadto ww. piśmie wskazano, iż za lata 1998-2002 oraz za lata 2005-2007 odwołujący złożył zeznania podatkowe, w których wykazał przychód z prowadzonej działalności gospodarczej.

Ostatecznie organ wskazywał, że decyzja wydana przez dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia jest potwierdzeniem objęcia Pana P. R. obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Zgodnie bowiem z art. 109 ust. 2ustawy o świadczeniach - sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych.

Skargę na powyższą decyzję wywiódł P. R. Podnosił, że okres wpisu do ewidencji działalności gospodarczej od 1 lutego 2005 r. do 25 maja 2009 r. to okres umożliwiający prowadzenie działalności, a nie okres faktycznie prowadzonej działalności. Zdaniem skarżącego Prezes NFZ nie przeanalizował załączonych dokumentów potwierdzających fakt zawieszenia działalności. Ponownie podnosił, że działalność gospodarczą prowadził od 1 marca 2005 r. do 31 grudnia 2005 r. Już w założeniu była przewidziana co najwyżej do 25 lutego 2006 r. i miała być tylko uzupełnieniem asortymentu sklepu prowadzonego przez żonę o alkohol, na który wymagana jest koncesja. Potwierdza ten fakt umowa użyczenia miejsca na stoisko alkoholowe.

Skarżący wywodził, iż pomimo, że faktycznie działalności nie prowadził, obowiązki wobec Urzędu Skarbowego (składanie comiesięcznych deklaracji, prowadzenie serwisu kasy fiskalnej, składania deklaracji dozuj, utrzymywania konta bankowego) powodowały konieczność dalszego korzystania z usług biura rachunkowego, które na okoliczność przerwy w działalności sporządziło w dniu 1 kwietnia 2006 r. aneks do umowy obniżając koszty usługi do symbolicznej kwoty 20 zł. miesięcznie.

Jedyne przychody wynikające z tego wpisu do ewidencji działalności gospodarczej w okresie od 1 stycznia 2006 r. do 25 maja 2009 r. to w styczniu 2006 roku przychód ze sprzedaży stanu remanentowego oraz w maju 2009 ze sprzedaży już nieczynnych kas fiskalnych.

W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie popierając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie przed WSA skarżący wyjaśnił, że nie wyrejestrował działalności gospodarczej z ewidencji, gdyż na zakup kas fiskalnych uzyskał ulgę, którą straciłby gdyby wyrejestrował działalność. Ponadto cały cza poszukiwał zajęcia, które umożliwiłoby mu dalsze prowadzenie tej działalności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej p.p.s.a. - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (1a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (1b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (1c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyn określanych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa.

Podkreślenia wymaga również, iż stosownie do powołanych wyżej przepisów Sąd nie bada zaskarżonej decyzji pod względem jej celowości czy słuszności.

Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja i decyzja utrzymana nią w mocy nie naruszają prawa w sposób uzasadniający ich uchylenie.

Przedmiotem kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie ww. decyzja Prezesa NFZ, której podstawą materialnoprawną były przepisy ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. 2008, nr 164, poz. 1027 tekst jednolity), dalej jako ustawa o świadczeniach. Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji był obowiązany do dokonania tego pod względem zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi Kodeksu postępowania administracyjnego.

Powszechny obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego na przestrzeni ostatnich lat - obejmujący również okres, którego dotyczy rozpoznawana sprawa, wynikał z różnych aktów normatywnych, mianowicie:

1. do 31 marca 2003 r. z art. 8 pkt 1 lit. c ustawy z 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. 1997, nr 28, poz. 153), w myśl którego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby prowadzące pozarolniczą działalność lub osoby z nimi współpracujące;

2. do 30 września 2004 r. z art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. 2003, nr 45, poz. 391), w myśl którego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym lub ubezpieczeniem społecznym rolników (...), które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi;

3. do 19 września 2008 r. z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach (Dz. U. 2004 r., nr 210 poz. 2135), w myśl którego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które były osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi;

4. z dniem 20 września 2008 r. zaczął obowiązywać ww. przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 it c ustawy o świadczeniach, w brzmieniu zmienionym art. 12 ustawy z 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2008 r., nr 141, poz. 888), dalej ustawa o zmianie, w myśl którego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. 2008, nr 164, poz. 1027 tekst jednolity).

Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w ww. przepisach powstaje i wygasa - w myśl art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach - zarówno w brzmieniu sprzed, jak i po nowelizacji, w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Podobnie kwestię tą regulowały także ww. ustawy wcześniejsze, odpowiednio w art. 11 ust. 1 i art. 12 ust. 1.

Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2007, nr 11, poz. 74), dalej jako ustawa o systemie ubezpieczeń -obowiązującym do 19 września 2008 r., obowiązek ubezpieczenia dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, powstawał od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności. Po nowelizacji - dokonanej art. 7 ustawy o zmianie, tj. od 20 września 2008 r. przepis art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń stanowi, że obowiązek ubezpieczenia dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, powstaje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. 2009, nr 205 poz. 1585 tekst jednolity).

Podobnie jak ww. ustawy: o świadczeniach oraz o systemie ubezpieczeń społecznych, także ustawa o swobodzie działalności gospodarczej została znowelizowana ustawą o zmianie. Art. 1 ustawy o zmianie wprowadził do ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej sprzed nowelizacji (Dz. U. 2007, nr 155, poz. 1095 tekst jednolity), dalej jako ustawa o swobodzie art. 14a ust. 1, w myśl którego przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 1 miesiąca do 24 miesięcy. Ust. 3 cytowanego przepisu stanowi, że w okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorca nie może wykonywać działalności gospodarczej i osiągać bieżących przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej. Nadto ust. 5 wskazuje, że zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej oraz wznowienie wykonywania działalności gospodarczej następuje na wniosek przedsiębiorcy i okres zawieszenia rozpoczyna się od dnia wskazanego we wniosku o wpis informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej, nie wcześniej niż w dniu złożenia wniosku, i trwa do dnia złożenia wniosku o wpis informacji o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej.

Z powyższych regulacji wynika więc, że dopiero z dniem 20 września 2008 r. ustawodawca wprowadził dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą możliwość wyłączenia się spod obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu w związku z prawem zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej na podstawie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

Na kanwie niniejszej sprawy należy także wskazać czym jest działalność gospodarcza. W myśl art. 2 ustawy o swobodzie działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zarobkowa wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły.

Mając wszystkie powyższe regulacje ustawowe na uwadze Sąd zauważa, że czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego jest tożsamy z czasem prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Okresy podlegania obowiązkowi ubezpieczenia wyznaczone zostały, co do zasady, przez formalne, a nie faktyczne wykonywanie działalności, która stanowi tytuł ubezpieczenia.

Na przedsiębiorcy oprócz obowiązku zgłoszenia chęci podjęcia prowadzenia działalności gospodarczej w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (dalej jako ewidencja), ciąży również obowiązek zgłaszania w niej wszelkich zmian - nie tylko prawnych, ale i faktycznych. Skoro tak, to okresowe zaprzestanie prowadzenia działalności z różnych przyczyn powinno być do ewidencji zawsze zgłoszone i wpisane. Objęcie obowiązkiem ubezpieczenia osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą uzależnione jest bowiem - na co już wskazano, od jej prowadzenia na podstawie wpisu do ewidencji.

Istotą działalności gospodarczej jest jej prowadzenie w sposób ciągły i zorganizowany, na własny rachunek i ryzyko. Jej prowadzenie występuje zarówno w okresach faktycznego wykonywania usług, jak też w czasie podejmowania innych czynności związanych z tą działalnością. Specyfika prowadzenia działalności gospodarczej sprawia, że przedsiębiorca sam dysponuje swoim czasem i może go przeznaczyć na jej bezpośrednie wykonywanie albo na sprawy prywatne, rodzinne, leczenie lub wypoczynek. Zatem o prowadzeniu działalności gospodarczej stanowią wszelkie działania podejmowane przez przedsiębiorcę w celu zaistnienia czynności dających przychód - w tym także okres oczekiwania na klienta, zamówienia czy zlecenia.

Przesłanka wykonywania działalności gospodarczej w sposób ciągły nie może być zatem rozumiana jako konieczność jej wykonywania bez przerwy (przez cały rok, miesiąc, tydzień lub dzień), lecz jako zamiar powtarzalności określonych czynności w odróżnieniu od ich przypadkowości, jednorazowości, sporadyczności lub okazjonalności. Przyjmuje się więc, że działalność gospodarcza z założenia ma być działalnością wykonywaną w sposób zorganizowany i nastawioną na nieokreślony z góry okres czasu, a ponadto związana jest z nią konieczność ponoszenia przez przedsiębiorcę ryzyka gospodarczego. Zatem przedsiębiorca powinien liczyć się z takim ryzykiem obejmującym okresy faktycznego przestoju w wykonywaniu działalności, np. z powodu braku koniunktury, przebranżowienia itp.

Jak wskazano powyżej zarejestrowana działalność gospodarcza wiąże się z przymusem podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Jedynie wykreślenie wpisu pozarolniczej działalności gospodarczej z ewidencji lub odnotowanie przerwy w jej prowadzeniu powoduje zawsze - na stałe lub okresowo - ustanie obowiązku ubezpieczenia. Ocena, czy działalność gospodarcza rzeczywiście jest wykonywana (a więc także czy zaistniała przerwa w jej prowadzeniu) należy do sfery ustaleń faktycznych, a istnienie wpisu do ewidencji nie przesądza o faktycznym prowadzeniu działalności gospodarczej, jednakże wpis ten prowadzi do domniemania prawnego, według którego osoba wpisana do ewidencji, która nie zgłosiła zawiadomienia o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej, jest traktowana jako prowadząca taką działalność. W konsekwencji domniemywa się, że skoro nie nastąpiło wykreślenie działalności gospodarczej z ewidencji, to działalność ta była faktycznie prowadzona i w związku z tym istniał obowiązek zapłaty składek na ubezpieczenie społeczne (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 11 stycznia 2005 r., I UK 105/04, OSNP 2005 nr 13, poz. 198, z 25 listopada 2005 r., I UK 80/05, OSNP 2006 nr 19-20, poz. 309 oraz z 30 listopada 2005 r., I UK 95/05, OSNP 2006 nr 19-20, poz. 311). Domniemanie to może być obalone w drodze przeprowadzenia przeciwdowodu, który obciąża stronę twierdzącą o faktach przeciwnych twierdzeniom wynikającym z domniemania. Ciężar dowodu wystąpienia przesłanek uzasadniających ustanie obowiązku ubezpieczenia (rzeczywistego zaistnienia przerwy w prowadzeniu działalności) obciąża tę stronę, która z faktu tego wywodzi skutki prawne w zakresie ustania obowiązku ubezpieczenia. Nadto zaistnienie przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej musi być rzeczywiste, co oznacza, że ubezpieczonego obciąża obowiązek wykazania wystąpienia okoliczności niezwiązanych z warunkami wykonywania działalności gospodarczej. W rezultacie okoliczności takie, jak brak koniunktury i związany z nim przestój, brak zamówień (klientów) i ich poszukiwanie nie stanowią przesłanki uzasadniającej uznanie istnienia przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej. Oznacza to, że przerwa w prowadzeniu działalności gospodarczej powodująca ustanie obowiązku ubezpieczenia musi być usprawiedliwiona i udokumentowana (wykazana), a nie uzależniona wyłącznie od woli ubezpieczonego, sprowadzającej się do zamiaru czasowego wyłączenia ciążącego na nim obowiązku ubezpieczenia.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że dla oceny ustalenia okresu podlegania przez skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego ma znaczenie fakt zarejestrowania przez niego działalności gospodarczej. Jak wynika z akt sprawy - co jest okolicznością niesporną skarżący w okresach wskazanych w przedmiotowej decyzji miał zarejestrowaną pozarolniczą działalność gospodarczą Zarówno przepisy obowiązujące w dacie rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącego - 10 stycznia 1991 r.: ustawa o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, a następnie ustawa o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, jak i obecnie obowiązująca ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków

publicznych, wiążą obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego z ubezpieczeniem społecznym. Temu drugiemu, osoby prowadzące działalność gospodarczą podlegają od dnia jej rozpoczęcia do dnia jej zaprzestania. W tym samym okresie osoby te objęte są także obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. Zatem bezsporne jest, że od dnia wpisania do ewidencji ww. działalności gospodarczej skarżący zaczął podlegać obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu jej prowadzenia.

Sporną kwestią w sprawie jest, czy w okresach wskazanych w zaskarżonej decyzji skarżący podlegał ww. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, bowiem jak twierdzi wnoszący skargę w okresach tych faktycznie nie prowadził działalności. Skarżący podnosi, że działalność zarejestrowana 1 marca 2005 r. już w założeniu była przewidziana do 25 lutego 2006 r. i miała być tylko uzupełnieniem asortymentu sklepu prowadzonego przez żonę skarżącego. Jednocześnie w skardze wskazywał, iż w spornym okresie wykonywał obowiązki wobec Urzędu Skarbowego (składanie comiesięcznych deklaracji, prowadzenie serwisu kasy fiskalnej, składanie deklaracji do ZUS, utrzymywanie konta bankowego), co powodowało konieczność dalszego korzystania z usług biura rachunkowego, jednak koszty jego usług zostały obniżone. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym skarżący podał, iż działalności nie wyrejestrował z ewidencji, gdyż na zakup kas fiskalnych uzyskał ulgę, którą straciłby gdyby wyrejestrował działalność, ponadto cały czas poszukiwał zajęcia, które umożliwiłoby mu dalsze prowadzenie tej działalności.

Jak już wskazano powyżej czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego jest tożsamy z czasem prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, przy czym od 20 września 2008 r. wyłączeniu od tego obowiązku podlegają osoby, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Do tej daty - 20 września 2008 r., ustawa o swobodzie działalności gospodarczej nie przewidywała możliwości zawieszania prowadzenia działalności, wobec tego również ustawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, nie miały takich zapisów gdyż regulacje te są spójne - kompatybilne.

Zdaniem Sądu organy obu instancji prawidłowo uznały w rozpoznawanym przypadku, że obowiązek wykazania istnienia przerw w prowadzeniu działalności gospodarczej obciążał skarżącego, który - w ich ocenie, w żaden sposób nie dowiódł, że w okresach wskazanych w zaskarżonej decyzji nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Takim dowodem nie są, i być nie mogą wykazywane przez skarżącego przerwy w wykonywaniu działalności gospodarczej związane z jego rezygnacją z prowadzenia stoiska z alkoholami. Rezygnacja z danego rodzaju działalności należy bowiem do decyzji strategicznych przedsiębiorcy, lecz nie musi przekładać się na decyzję o rezygnacji z prowadzenia działalności gospodarczej jako takiej z wszystkimi tego konsekwencjami. Sam skarżący wskazał, iż dochowywał przypisanych do działalności gospodarczej obowiązków wobec Urzędu Skarbowego i ZUS, był też zainteresowany utrzymaniem działalność w związku z otrzymaną wcześniej ulgą i poszukiwał zajęcia, które umożliwiłoby mu dalsze prowadzenie tej działalności. Również w ocenie Sądu okoliczności te świadczą o tym, iż działalność była prowadzona, jedynie jej zakres był ograniczony. Jak wskazano powyżej brak zleceń czy klientów jest to ryzyko z jakim musi liczyć się przedsiębiorca - skarżący podejmując się prowadzenia działalności gospodarczej. Przerwy zaistniałe z tych powodów nie mogą stanowić podstawy wyłączenia obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Sąd zauważa ponadto, że w okresach wskazanych w zaskarżonych decyzjach w ww. prawodawstwie nie istniała instytucja zawieszenia prowadzenia działalności pozarolniczej. Taka możliwość powstała dopiero po 20 września 2008 r., kiedy to weszły w życie zmiany dokonane ustawą z 10 lipca 2008 r., a dotyczące zarówno ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, jak i ustaw: o świadczeniach oraz o systemie ubezpieczeń społecznych.

W toku postępowania - w ocenie Sądu - nie doszło także do naruszenia przepisów proceduralnych w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy. Organ przeprowadził właściwe postępowanie dowodowe i uznał wszystkie dowody przedłożone przez skarżącego, czemu dał wyraz w zaskarżonej decyzji. Prezes NFZ nie naruszył przepisu art. 77 k.p.a.

Sąd stwierdza nadto, że także posiadanie przez skarżącego statusu pracownika, nie wyłączyło po jego stronie obowiązku podlegania przez niego ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Zgodnie bowiem z obecnie obowiązującym - również obowiązującym przed 20 września 2008 r. w tym samym brzmieniu, art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach w przypadku, gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 ustawy o świadczeniach, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Podobnie kwestię tą regulowały wcześniejsze przepisy, odpowiednio: art. 22 ust. 2 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym i art. 24 ust. 2 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w NFZ.

W tym stanie rzeczy Sąd stwierdza, iż zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu naruszenia prawa. Dlatego też, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 . - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę jako bezzasadną należało oddalić.