Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 2518/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2004-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Inne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń Asesor WSA Krzysztof Retyk Protokolant - Jarosław Skopczyński po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi "A" spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 10.11.2001 r. nr [...] w przedmiocie należności celnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

3 I SA/Gd 2518/01

Uzasadnienie

W dniu 08.05.1998 r. Dyrektor Urzędu Celnego nadał towarowi - rezystory [...] - przeznaczenie celne: powrotny wywóz towarów niekrajowych objętych uprzednio procedurą, składu celnego, objął towar procedurą tranzytu wg SAD nr [...] i wyznaczył termin do przedstawienia towaru w urzędzie celnym przeznaczenia - Posterunku Celnym- do dnia 10.05.1998 r.

W dokumentach jako eksportera wskazano "A", zaś głównego zobowiązanego A. B.

Towar nie został dostarczony do urzędu celnego przeznaczenia.

Postanowieniem z dnia 24 lutego 1999 r. Dyrektor Urzędu Celnego wszczął postępowanie poszukiwawcze w związku z niezakończeniem przez "A" Sp. z o.o. w G. procedury tranzytu. Decyzją z dnia 02.05.2001 r. objął ten towar procedurą dopuszczenia do obrotu, ustalił kwotę długu celnego oraz obliczył odsetki od długu celnego. W decyzji strony określono "A" Sp. z o.o. P. M.

Pismem z dnia 18.05.2001 r. "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w G. wniosła odwołanie, w którym podnosi, iż adresatem decyzji winien być główny zobowiązany pan A. B. Organ celny pominął osoby wymienione w art. 211 § 3 pkt 1,2,3 Kodeksu celnego i nie wyjaśnił kwestii wywozu towaru poza polski obszar celny, bowiem firma "A" Sp. z o.o. przedstawiła oświadczenie firmy "B" Ltd o jego wywozie w dniu 05.08.1998 r.

Decyzją z dnia 10.11.2001 r. Prezes Głównego Urzędu Ceł uchylił decyzję organu I instancji w stosunku do P. M. i w tej części umorzył postępowanie w sprawie, w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Zgodnie z art. 99 § 1 Kodeksu celnego głównym zobowiązanym w procedurze tranzytu jest osoba, która bezpośrednio lub za pośrednictwem upoważnionego przedstawiciela, przez zgłoszenie celne wyraziła wolę wykonania obowiązków przewidzianych tą procedurą.

W myśl art. 101 § 2 pkt 1 i 2 Kodeksu celnego główny zobowiązany powinien przedstawić w wyznaczonym terminie i we wskazanym przez organ celny urzędzie celnym towary w nienaruszonym stanie i z zachowaniem środków zastosowanych przez organ celny w celu zapewnienia tożsamości towaru oraz przestrzegać przepisów procedury tranzytu.

Rezystory [...] towar - objęty uprzednio procedurą składu celnego, zgłoszony został do procedury tranzytu. Zgodnie z § 11 ust. 1 zarządzenia Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 23 września 1997 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania przy zniszczeniu towarów, zrzeczeniu się na rzecz Skarbu Państwa oraz powrotnym wywozie, obowiązującego w dniu objęcia towaru procedurą tranzytu (M. P. Nr 76, poz. 716), jeżeli towary niekrajowe objęte są procedurą składu celnego, to osoba, która zamierza dokonać powrotnego wywozu tych towarów, powinna je zgłosić do procedury tranzytu.

Stosownie do § 11 ust. 3 w/cyt. zarządzenia, w procedurze tranzytu, o której mowa w ust. 1, głównym zobowiązanym może być wyłącznie korzystający z procedury składu celnego. W omawianej sprawie - "A" Sp. z o.o.

Zgodnie z art. 99 § 2 Kodeksu celnego główny zobowiązany powinien złożyć zabezpieczenie w celu zagwarantowania pokrycia kwoty wynikającej z długu celnego i innych należności mogących powstać w związku z przywozem lub wywozem towaru, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

W omawianej sprawie zabezpieczenie należności celnych złożyła w imieniu głównego zobowiązanego Agencja Celna "C" - zabezpieczenie nr [...] z dnia 23.03.1998r., co potwierdza zapis w polu 50 SAD tranzytowego nr jw. Fakt ten potwierdza upoważnienie z dnia 07.05.1998 r. nr [...] do działania w formie przedstawicielstwa bezpośredniego - składania zabezpieczenia kwoty wynikającej z długu celnego.

Zgodnie z art. 254 § 4 Kodeksu celnego czynności dokonane przez przedstawiciela w granicach upoważnienia pociągają za sobą skutki bezpośrednio dla osoby, która ustanowiła przedstawiciela.

Wobec powyższego zarzut, że głównym zobowiązanym jest pan A. B. nie zasługuje na uwzględnienie.

W omawianej sprawie towar nie został przedstawiony w urzędzie celnym przeznaczenia.

Art. 211 § 1 Kodeksu celnego stanowi, że usunięcie towaru spod dozoru celnego powoduje powstanie długu celnego. Zgodnie z § 2 cyt. przepisu dług celny powstaje z chwilą usunięcia towaru spod dozoru celnego. W omawianej sprawie dług celny powstał w dniu 11.05.1998 r., tj. w dniu następnym po dniu, w którym towar winien być przedstawiony w urzędzie celnym przeznaczenia.

Krąg dłużników określony został w art. 211 § 3 Kodeksu celnego.

Strona jako główny zobowiązany odpowiedzialna była za wykonanie obowiązków wynikających z procedury tranzytu i na podstawie przepisu art. 211 § 3 pkt 4 Kodeksu celnego stała się dłużnikiem. Stosownie do tego przepisu korzystający z procedury tranzytu staje się dłużnikiem z racji samego korzystania z procedury tranzytu.

Decyzja określająca kwotę wynikającą z długu celnego ma charakter deklaratoryjny.

Organ celny nie bada stopnia przyczynienia się korzystającego z procedury celnej do niewykonania obowiązku celnego. Dlatego powoływana przez stronę okoliczność, że w pierwszej kolejności przy ustalaniu dłużnika należy wskazać osobę, która usunęła lub przyczyniła się do usunięcia towaru spod dozoru celnego, nie może być podstawą do uchylenia decyzji w stosunku do firmy "A" Sp. z o. o.

Powyższe potwierdza wyrok Sądu Najwyższego sygn. akt III RN 138/00 z dnia 8 marca 2001 r.

Strona przedstawiła dokument dotyczący faktu zakończenia procedury tranzytu. Dokumentem tym było oświadczenie importera towaru "B" Ltd, iż w dniu 05.08.1998 r. towar został wywieziony z Polski przez przejście graniczne w P..

W toku postępowania ustalono, że towar przewożony wg SAD nr [...] nie figuruje w ewidencji towarów wyprowadzanych z polskiego obszaru celnego UC PC Również faktu wwozu towaru na Białoruś nie potwierdził białoruski organ celny.

Przedłożenie oświadczenia odbiorcy towaru, mające potwierdzać, że towar wywieziony został poza polski obszar celny, nie może stanowić dowodu jego wywozu. Zgodnie bowiem z art. 270 § 1 Kodeksu celnego organ celny może przyjąć jako dowód w postępowaniu dokumenty sporządzone przez organy celne państwa obcego lub inne uprawnione podmioty państwa obcego. Oświadczenie woli nie jest dokumentem sporządzonym przez organy celne państw obcych, nie pochodzi również od innych uprawnionych podmiotów państw obcych.

Strona wywodząca korzystne dla siebie skutki prawne z faktu wywozu towaru ponosi ciężar udowodnienia tej okoliczności.

Strona pomimo wezwań nie nadesłała żadnych dokumentów ani też nie złożyła wyjaśnień.

Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym, Prezes Głównego Urzędu Ceł uchylił decyzję organu pierwszej instancji w stosunku do P. M. i w tej części umorzył postępowanie, bowiem podmiotem zobowiązanym do wykonania obowiązków wynikających z procedury tranzytu była firma "A" Sp. z o.o. uprzednio korzystająca z procedury składu celnego. Pan P. M. jako Dyrektor Zarządu spółki jest jedynie osobą uprawnioną do działania w jej imieniu.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w G. wniosła o uchylenie powyższej decyzji w części utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji jako niezgodnej z prawem. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie norm prawa materialnego przez uznanie, że dłużnikiem jest skarżący, zarzuciła również błędną ocenę materiału dowodowego i naruszenie art. 122 w zw. z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej przez niewyjaśnienie sprawy, w szczególności w zakresie wątpliwości dotyczących kwestii wywozu towaru poza polski obszar celny.

W uzasadnieniu wskazano, że powołany § 11 ust. 3 zarządzenia Prezesa GUC z 23.IX.1997 r. odnosi się wyłącznie do tranzytu towarów niekrajowych objętych procedurą składu. W niniejszej sprawie towary po objęciu procedurą składu zostały również objęte procedurą dopuszczenia do obrotu. Wobec powyższego stosuje się przepisy kodeksu celnego, zgodnie z którymi głównym zobowiązanym jest osoba, która przez zgłoszenie celne wyraziła wolę wykonywania obowiązków przewidzianych procedurą tranzytu. Osobą wskazaną w rubryce "główny zobowiązany" był A. B. - wpis ten świadczy o przeniesieniu na tę osobę praw i obowiązków związanych z procedurą tranzytu, co jest zgodne z art. 96 Kodeksu celnego. Organ celny wyraził na powyższe zgodę, przyjmując deklarację SAD. Skarżący nie odpowiada na zasadzie ryzyka. Biorąc pod uwagę oświadczenie importera należy zastosować art. 211 § 3 pkt 1, 2 i 3 Kodeksu celnego.

W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie.

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały w wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z tym że zgodnie z § 2 powołanego przepisu w sprawach tych stosuje się dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, co następuje:

Badając zgodność zaskarżonego aktu z prawem Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany granicami skargi, tj. treścią zawartych w skardze zarzutów i żądań, lecz z urzędu kontroluje jego zgodność zarówno z prawem materialnym, jak i przepisami postępowania, z tym jednakże zastrzeżeniem, iż nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi takie naruszenie prawa, które skutkuje stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu (art. 51 ustawy z 11.V.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.).

Regulując zasady i tryb przywozu towarów na polski obszar celny oraz wywozu towarów z polskiego obszaru celnego, związane z tym prawa i obowiązki osób oraz uprawnienia obowiązki organów celnych (art. 1), ustawa z 9.1.1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. Nr 23, poz. 117 z późn. zm.) przyjęła w art. 57 § 1 zasadę, że niezależnie od ich rodzaju, ilości, przeznaczenia, miejsca wysyłki lub miejsca przeznaczenia, towary mogą w każdym czasie, z zachowaniem określonych warunków, otrzymać przeznaczenie celne dopuszczalne dla tych towarów. Jednymi z kilku przeznaczeń celnych, jakie towary mogą otrzymać, jest objęcie ich procedurą celną (art. 3 § 2 pkt 1) oraz powrotny wywóz poza polski obszar celny (art. 3 § 2 pkt 3).

Będące jednym z możliwych przeznaczeń celnych objęcie towaru procedurą celną, rozumiane jako sposób postępowania z towarem obejmujący: dopuszczenie towaru do obrotu, tranzyt, skład celny, uszlachetnianie czynne, przetwarzania pod kontrolą celną, odprawę czasową, uszlachetnianie bierne albo wywóz poza polski obszar celny (art. 3 § 3), wymaga zgłoszenia towaru do określonej procedury (art. 60 § 1 kodeksu celnego).

Czynność, przez którą osoba wyraża w wymaganej formie i w określony sposób zamiar objęcia towaru określoną procedurą celną, kodeks celny nazywa zgłoszeniem celnym (art. 3 § 1 pkt 2) i przewiduje, że może być ona zasadniczo dokonana w formie pisemnej, ale niekiedy również z zastosowaniem technik elektronicznego przetwarzania danych albo w formie zgłoszenia ustnego lub innej czynności, jeżeli przewidują to przepisy szczególne (art. 62).

Przewidując formę pisemną jako zasadniczy sposób dokonania zgłoszenia celnego kodeks celny zastrzega zarazem (art. 64 § 1 i 2), że jej zastosowanie związane jest z dokonaniem zgłoszenia celnego na właściwym formularzu, zgodnym ze wzorem przewidzianym do objęcia towaru określoną procedurą celną. Zgłoszenie to powinno być podpisane i zawierać wszystkie elementy niezbędne do objęcia towaru procedurą celną, do której został on zgłoszony. Zgłaszający obowiązany jest też do zgłoszenia celnego dołączyć dokumenty, których przedstawienie wymagane jest do objęcia towaru określoną procedurą celną.

Dokonanie zgłoszenia celnego towaru do określonej procedury celnej, odpowiadającego wymaganiom formalnym określonym w art. 64, przy jednoczesnym przedstawieniu tego towaru organowi celnemu, rodzi ten skutek, że organ celny zobowiązany jest do przyjęcia tego zgłoszenia (art. 65 § 1), podstawę zaś do zastosowania określonej procedury celnej w stosunku do tego towaru stanowią dane zawarte w tym zgłoszeniu, chyba że przepis szczególny stanowi w tej mierze inaczej (art. 65 § 2).

Z przepisu art. 65 § 3 kodeksu celnego wynika, że przyjęcie przez organ celny zgłoszenia celnego jest czynnością materialno-techniczną, powoduje ona bowiem z mocy samego prawa objęcie towaru procedurą celną oraz określenie kwoty wynikającej z długu celnego, o ile nie zostanie w sprawie wydana decyzja rozstrzygająca inaczej o przeznaczeniu celnym towaru lub o kwocie wynikającej z długu celnego. Po przyjęciu bowiem zgłoszenia celnego organ celny może - jak to przewiduje przepis art. 65 § 4 - wydać z urzędu lub na wniosek strony decyzję, w której uznaje zgłoszenie za nieprawidłowe i określa kwotę wynikającą z długu celnego zgodnie z przepisami prawa celnego bądź uznaje, że objęcie towaru wnioskowaną procedurą jest niemożliwe i rozstrzyga o objęciu towaru właściwą procedurą celną, lub nadaje towarowi właściwe przeznaczenie celne.

Sformalizowany charakter pisemnego zgłoszenia celnego powoduje, iż dokonanie tego zgłoszenia przez osobę zgłaszającą w sposób nie odpowiadający warunkom formalnym, o których mowa w art. 65 § 3 kodeksu celnego, nie wywołuje skutku, o jakim mowa w art. 65 § 3 tego kodeksu, organ celny zaś obowiązany jest do odmowy przyjęcia tego zgłoszenia ze wskazaniem przyczyn tej odmowy w formie pisemnej. Stanowiąc w art. 64 § 3 o trybie postępowania organu celnego ze zgłoszeniem celnym dokonanym bez zachowania warunków formalnych określonych w art. 64 § 1 i 2, ustawodawca przesądził nie tylko o tym, że odmowa przyjęcia zgłoszenia celnego może nastąpić wyłącznie z określonych przyczyn formalnych, ale także o tym, że odmowa ta jest czynnością jedynie o charakterze materialno-technicznym, nie zaś aktem władczym wymagającym formy decyzji administracyjnej.

Jakkolwiek w myśl art. 262 kodeksu celnego do postępowania w sprawach celnych stosuje się przepisy ustawy z 29.VIII.1997 r. - Ordynacja podatkowa, to jednakże stosowanie tych przepisów może mieć miejsce jedynie przy uwzględnieniu zmian wynikających z przepisów prawa celnego. Tak więc przepis art. 207 ordynacji podatkowej, stanowiący o tym, że organ podatkowy orzeka w sprawie w drodze decyzji i że decyzja rozstrzyga sprawę co do istoty albo w inny sposób kończy postępowanie w danej sprawie, jak to ma miejsce w przypadku decyzji w sprawie pozostawienia bez rozpatrzenia w sytuacji nieusunięcia w terminie braków formalnych wniesionego podania (art. 169 ordynacji podatkowej), nie ma zastosowania w odniesieniu do szczególnego rodzaju "podania", jakim jest pisemne zgłoszenie celne, o którym mowa w art. 64 i nast. kodeksu celnego.

W niniejszej sprawie w dokumencie SAD w polu 50 wpisano A. B., wskazując numer jego paszportu. W toku postępowania stało się okolicznością bezsporną, że był on przewoźnikiem towaru.

Przepis art. 42 Prawa celnego nie daje możliwości wnioskowania, iż brak dostarczenia towaru zgodnie z przeznaczeniem może powodować, iż przewoźnik, na którym ciążył obowiązek tego dostarczenia, staje się automatycznie pod względem prawnym zrównany z osobą dokonującą obrotu towarem na własny rachunek i w swoim imieniu, co ma to następstwo, że na takiej osobie ciąży obowiązek zapłaty cła. Obowiązki przewoźnika określa wyraźnie art. 40 ust. 2 i art. 42 ustawy - Prawo celne. Przewoźnik jest obowiązany dostarczyć towar do granicznego miejsca odpraw celnych oraz przedstawić organowi celnemu dokumenty dotyczące tych towarów. Uchybienie tym obowiązkom może rodzić po stronie przewoźnika wymierzenie opłaty manipulacyjnej dodatkowej (art. 70 ust. 1 pkt 3 Prawa celnego). Nie ma natomiast podstaw, aby stosować wobec przewoźnika wykładnię rozszerzającą przepisów, wyraźnie wszak nie przewidujących obciążenia przewoźnika innymi powinnościami, w tym obowiązkiem uiszczenia cła, który to obowiązek ciąży na osobie dokonującej we własnym imieniu i na własny rachunek obrotu towarowego z zagranicą. Przewoźnik z natury rzeczy, z racji treści umowy, która stanowi podstawę jego działań, nie jest taką osobą. Nie jest również właściwe przypisywanie mu tego charakteru na podstawie domniemań faktycznych, (tak wyrok NSA z 15.III.2001 r., sygn. V SA 1492/00).

Na podstawie wpisu w polu 50 nie można konstruować w niniejszej sprawie domniemania, że A. B. był głównym zobowiązanym. Dokonany został jedynie wpis techniczny nie mający znaczenia własnoręcznego podpisu potwierdzającego ewentualne oświadczenie woli. Z tej przyczyny zarzut skarżącego, że organy pominęły osobę, która przez zgłoszenie celne wyraziła wolę wykonywania obowiązków przewidzianych procedurą tranzytu nie może być uwzględniony.

Strona skarżąca przez zgłoszenie celne wyraziła wolę wykonania obowiązków przewidzianych w procedurze tranzytu, zatem zgodnie z art. 99 Kodeksu celnego jest głównym zobowiązanym. Organy celne prawidłowo wskazały, że istotna w sprawie jest okoliczność złożenia w imieniu strony skarżącej zabezpieczenia przez Agencję Celną "C" z siedzibą w G. Skarżąca wykonała obowiązek ciążący na niej jako głównym zobowiązanym określony w art. 99 § 2 Kodeksu celnego.

Nie jest zasadne twierdzenie zawarte w skardze, że rezystory po objęciu procedurą składu celnego stały się również objęte procedurą dopuszczenia do obrotu, wobec czego nie mogą być uznane za towary niekrajowe objęte procedurą składu celnego, których tranzyt jest normowany powołanym § 11 zarządzenia Prezesa GUC z dnia 23 września 1997 r. Rezystory pochodziły z Chin, zatem fakt ich wprowadzenia do składu celnego skutkował tym, że pozostawały pod dozorem celnym tak długo, póki nie zostaną wprowadzone do wolnego obszaru celnego albo zostaną wywiezione bądź zniszczone (art. 35-ego). Wobec powyższego organy zasadnie zastosowały przepisy odnoszące się do towarów niekrajowych objętych procedurą składu celnego. W tej procedurze tranzytu głównym zobowiązanym może być wyłącznie korzystający z procedury składu celnego.

Konsekwencje usunięcia towaru spod dozoru celnego określa między innymi art. 211 Kodeksu celnego.

Strona skarżąca przedstawiła oświadczenie odbiorcy towaru. Organy zasadnie wskazały, że w postępowaniu dotyczącym wywozu poza polski obszar celny można przyjąć za dowód -zgodnie z art. 270 § 1 Kodeksu celnego - dokumenty państwa polskiego lub dokumenty sporządzone przez organy celne państwa obcego lub inne uprawnione podmioty państwa obcego. Fakt wywozu nie został potwierdzony dokumentami Posterunku Celnego w P., do którego towar miał zostać przewieziony do dnia 10 maja 1998 r., ani nie został potwierdzony przez białoruski organ celny. W świetle powyższego nie jest tramy zarzut naruszenia art. 211 § 3 Kodeksu celnego.

Z tych względów uznając skargę za nieuzasadnioną Sąd na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270) oddalił skargę.