Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 945/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-01-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 162,
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Zofia Borowicz (spr.) Sędzia del. WSA Artur Adamiec Protokolant Dorota Onyśk po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 lutego 2016 r. sygn. akt III SA/Łd 1274/15 w sprawie ze skargi J. D. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej za zaległości podatkowe w podatku akcyzowym oraz opłacie paliwowej 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. uchyla zaskarżone postanowienie, 3. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. na rzecz J. D. kwotę 1037 (tysiąc trzydzieści siedem) złotych tytułem kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 25 lutego 2016 r. sygn. akt III SA/Łd 1274/15 oddalił skargę J. D. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] listopada 2015 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Sąd I instancji rozstrzygał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Postanowienie z dnia 4 listopada 2015 r. Dyrektor Izby Celnej w Ł. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. z dnia [...] kwietnia 2015 r. orzekającej o solidarnej odpowiedzialności podatkowej J. D. za zaległości podatkowe w podatku akcyzowym oraz za zaległości w opłacie paliwowej [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za okres od kwietnia do grudnia 2010 r.

W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. określił [...] Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za okres od kwietnia 2010 r. do grudnia 2010 r., w łącznej wysokości 7 587 008,00 zł, Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł. zaś decyzją z dnia [...] maja 2014 r. określił spółce [...] opłatę paliwową za wskazany okres w łącznej kwocie 1 693 973,00 zł. Z uwagi na bezskuteczność egzekucji z majątku spółki, organ I instancji po przeprowadzeniu postępowania podatkowego w sprawie przeniesienia odpowiedzialności za powstałe w czasie pełnienia przez J. D. obowiązków prezesa zarządu, zaległości wynikające z decyzji z dnia 14 listopada 2013 r. i z decyzji z dnia 15 maja 2014 r. wraz z odsetkami za zwłokę od zaległości podatkowych i kosztami postępowania egzekucyjnego, ciążących na spółce [...], decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej J. D. za: zaległości podatkowe w podatku akcyzowym spółki [...] za okres od kwietnia do grudnia 2010 r. w łącznej wysokości 7 587 008,00 zł, za zaległości spółki [...]w opłacie paliwowej za ten sam okres w łącznej kwocie 1 693 973,00 zł, za odsetki za zwłokę od zaległości w podatku akcyzowym i opłacie paliwowej w łącznej kwocie 4 908 328,00 zł oraz umorzył postępowanie w części dotyczącej przeniesienia odpowiedzialności za powstałe koszty postępowania egzekucyjnego. Przesyłka polecona nr [...] zawierająca decyzję organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2015 r. została doręczona J. D. w dniu 17 kwietnia 2015 r. W dniu 14 sierpnia 2015 r. do Urzędu Celnego I w Ł. wpłynęło odwołanie skarżącego od tej decyzji oraz wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, nadane listem poleconym w placówce pocztowej w S. w dniu 11 sierpnia 2015 r. Jako przyczynę uchybienia terminowi do wniesienia odwołania skarżący wskazał swój ciężki stan zdrowia. W piśmie z dnia 10 sierpnia 2015 r. wyjaśnił, że po otrzymaniu pierwszych decyzji "nakładających na niego kary pieniężne" stan jego zdrowia fizycznego i psychicznego załamał się. Rodzina nie potrafiła zrozumieć jego problemów i praktycznie zerwała z nim kontakt. Córka zauważyła jego dziwne zachowanie i postanowiła zabrać go do lekarza. Lekarz zdiagnozował u niego depresję. Od 3 kwietnia 2015 r. leczy się i przyjmuje silne leki psychoaktywne. W związku ze stanem zdrowia i działaniem leków nie mógł sporządzić odwołania od decyzji z dnia [...] kwietnia 2015 r. Od dnia 4 sierpnia 2015 r. czuje się lepiej i mógł sporządzić odwołanie. Do wniosku dołączył zaświadczenia lekarskiego z dnia 4 sierpnia 2015 r., z którego wynika, że skarżący od dnia 3 kwietnia 2015 r. jest w trakcie leczenia w związku z rozpoznaną depresją oraz wymaga leczenia psychiatrycznego.

W dniu 19 października 2015 r. na wezwaniu organu skarżący załączył zaświadczenie lekarskie, wystawione przez lekarza psychiatrę, o rozpoznaniu u pacjenta epizodu depresji umiarkowanej. Z zaświadczenia wynikało, że pacjent leczony jest od dnia 3 kwietnia 2015 r. i w tym czasie był niezdolny do pracy i do podejmowania czynności prawnych. Jak zauważył organ, z wyjaśnień skarżącego wynika, że przyczyna, która spowodowała, że nie mógł złożyć odwołania od decyzji minęła w dniu 4 sierpnia 2015 r. Powyższe pozwala na stwierdzenie, że spełnione są trzy z czterech przesłanek, o których stanowi art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej: o.p.). Jednakże skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminowi.

Zdaniem organu skarżący pomimo wezwań, nie przedłożył zwolnień lekarskich, czy kart leczenia szpitalnego. Skarżący leczy się na depresję, która nie jest chorobą nagłą, ale chorobą przewlekłą.

W ocenie organu II instancji skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Wskazana przyczyna uchybienia terminowi, tj. depresja z umiarkowanym przebiegiem, nie jest zdarzeniem nagłym, a ponadto jest przeszkodą możliwą do przezwyciężenia przy dołożeniu należytej staranności w podjęciu działań mogących zapobiec uchybieniu terminu, przykładowo poprzez wyręczenie się inną osobą.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalając skargę uzasadnił, że podstawowe znaczenie dla rozpoznania i rozstrzygnięcia złożonego przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu ma zawarta w art. 162 § 1 o.p. sporna między stronami w tej sprawie przesłanka braku winy. Jak podkreślił Sąd I instancji brak winy przy dokonywaniu czynności procesowej osoba zainteresowana winna uprawdopodobnić, tj. powinna stosowną argumentacją wykazać swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwała po jego upływie aż do wystąpienia z wnioskiem).

W ocenie Sądu I instancji podnoszony przez skarżącego zły stan zdrowia psychicznego i fizycznego spowodowany problemami związanymi z prowadzoną działalnością gospodarczą i wydanymi decyzjami nie uprawdopodabnia braku winy w dochowaniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] kwietnia 2015 r. We wniosku tym skarżący jako przyczynę uchybienia terminu podał stan zdrowia fizycznego i psychicznego, który załamał się po otrzymaniu pierwszych decyzji nakładających na niego kary pieniężne ze spółki [...], lekarz zdiagnozował u niego depresję, od dnia 3 kwietnia 2015 r. leczy się i przyjmuje silne leki psychotropowe.

W ocenie Sądu postać epizodu depresji nie stanowi obiektywnej przyczyny, która uniemożliwiłaby skarżącemu dochowanie aktu należytej staranności i wniesienie odwołania w terminie. Epizod depresji umiarkowanej nie dość, że nie stanowi jednostki chorobowej, to w ocenie Sądu zaburzenie to nie wyłączała nawet przy podjęciu największego możliwego wysiłku możliwość podjęcia działań celem wniesienia spornych zarzutów w terminie. Nie mieści się on w pojęciu obłożnej choroby, z którą mamy do czynienia wówczas, gdy pomimo nawet potencjalnej woli działania człowiek nie jest w stanie ich podjąć. W tym aspekcie o charakterze choroby lub zaburzenia decyduje nie tyle długość jej trwania – jak argumentuje skarżący – lecz skutki, jakie one powodują, wyłączając niemożność normalnego funkcjonowania i podejmowania czynności procesowych. Są to zatem takie skutki, że obłożnie chory musi leżeć w łóżku, przy czym wynika to nie z czyjegoś nakazu, lecz z obiektywnych okoliczności choroby, zmuszających chorego do leżenia, niezależnie od jego woli czy chęci. Zwrot "zmuszająca do leżenia" w odniesieniu do choroby znaczy tylko tyle, że chory nie jest w stanie wstać z łóżka, a nie, że lekarz tak mu zalecił. Choroba usprawiedliwia zatem niedotrzymanie terminu tylko wtedy, gdy nastąpiła nagle i uniemożliwia dokonania czynności, a strona nie miała możliwości wyręczenia się inną osobą. Długotrwała niedyspozycja, czy też przewlekła choroba, w odróżnieniu od nagłej choroby, nie stanowi w ocenie Sądu podstawy do przywrócenia terminu do dokonania konkretnej czynności procesowej, ponieważ nie wyklucza to możliwości np. sporządzenia oświadczenia na piśmie i skierowania go do właściwego organu, korzystając z pomocy osób trzecich.

Zdaniem Sądu nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione. Nie każda choroba, choć jest nagła w tym sensie, że pacjent jej nie planuje i nie można jej przewidzieć, uprawnia do przyjęcia, iż uchybienie terminu do dokonania czynności procesowej z jej powodu było usprawiedliwione. Aby bowiem choroba uzasadniała przywrócenie terminu musi to być taki stan chorobowy, który wyłącza całkowicie pacjenta z jakiejkolwiek możliwości działania, możliwości świadomego podejmowania decyzji.

Sąd zaznaczył, że z żadnego dokumentu, poświadczającego fakt depresji, nie wynika, by skarżący przebywał z tego powodu na zwolnieniu lekarskim czy był poddany leczeniu w trybie hospitalizacji. Także sam skarżący nie podnosi tego rodzaju argumentów. Nie dowodzi tego zawarte w zaświadczeniu lekarskim stwierdzenie, że w tym czasie skarżący był niezdolny do pracy i do podejmowania czynności prawnych, gdyż nie wyjaśniono w tym zaświadczeniu podstawy takiego twierdzenia zwłaszcza wobec faktu łagodnego przebiegu tego zaburzenia w postaci kilkudniowych (2-4-dniowych) epizodów. Zdaniem Sądu nie bez znaczenia jest i ta okoliczność, że epizod depresyjny niezależnie od jego postaci jest klasyfikowany w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób (MKC) jako zaburzenie nastroju (afektywne) – F30-F39, rozdział V Zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania (F00-F99). Nie jest więc traktowany jako jednostka chorobowa. Zaburzenia depresyjne zaliczane wedle tej klasyfikacji do ICD-10 F.32 (epizod depresyjny) są najłagodniejszymi postaciami depresji, a w tej jednostce znajduje się 6 postaci epizodów depresyjnych, przy czym epizod depresji umiarkowanej jest drugim z nich, wymienionym po epizodzie depresji łagodnym (F32.0), a przed epizodem depresji ciężkim, bez objawów psychotycznych (F32.2); epizodem depresji ciężkim, z objawami psychotycznymi (F32.3), innymi epizodami depresyjnymi (F32.8) i epizodem depresyjnym, nieokreślonym (F32.9).

W skardze kasacyjnej skarżący zaskarżył powyższy wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które to miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 162 § 1 o.p. poprzez oddalenie skargi i bezzasadne uznanie, że skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] kwietnia 2015 r. nastąpiło bez winy, podczas gdy z okoliczności sprawy, a w szczególności z zaświadczenia lekarskiego wynika uprawdopodobnienie przez skarżącego braku winy w uchybieniu terminowi do złożenia odwołania co winno skutkować uwzględnieniem skargi.

W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że stan w jakim się znajdował uniemożliwił mu terminowe wniesienie odwołania.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 162 § 1 o.p. sprowadzający się do kwestionowania stanowiska Sądu I instancji i organu odwoławczego, iż skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania jest zasadny.

Zgodnie z art. 162 § 1 o.p. w razie uchybienia terminowi należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (art. 162 § 2 o.p.).

Z przywołanych regulacji wynika, że przywrócenie terminu uzależnione jest od spełnienia czterech przesłanek, którymi są: złożenie wniosku w tym zakresie przez zainteresowanego w stosownym terminie przewidzianym w ustawie, uprawdopodobnienie braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminowi oraz dokonanie wraz ze złożeniem wniosku czynności, dla której był określony termin.

W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżący uchybił terminowi do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. z dnia [...] kwietnia 2015 r. orzekającej o solidarnej odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe w podatku akcyzowym oraz za zaległości w opłacie policzonej za okres od kwietnia do grudnia 2010 r., a przy tym: złożył wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności, składając jednocześnie odwołanie, a nadto, dokonał tego w siedmiodniowym terminie przewidzianym do tego w art. 162 § 2 o.p.

Kwestią sprawą jest natomiast ocena, czy skarżący uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi do złożenia przedmiotowego odwołania nastąpiło bez jego winy.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminowi procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności strony dbającej należycie o swoje interesy.

Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. A contrario zatem, przywrócenie to może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminowi nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok NSA z 20 maja 1998 r., I SA/Ke 1718/96, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zwrócić też należy uwagę na to, że przepis art. 162 § 1 o.p. wymaga uprawdopodobnienia okoliczności, iż uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego.

W orzecznictwie wskazuje się na następujące różnice między udowodnieniem a uprawdopodobnieniem faktu (okoliczności): "Udowodnienie czyni istnienie pewnego faktu pewnym, uprawdopodobnienie – tylko prawdopodobnym". Udowodnienie służy celowi przekonania organu orzekającego o prawidłowości pewnego twierdzenia, uprawdopodobnienie służy celowi wywołania ufności, że pewne twierdzenie odpowiada prawdzie. Uprawdopodobnienie jest czynnością procesową stwarzająca mniejszy lub większy stopień przekonania o prawdopodobieństwie jakiegoś faktu. Strona powinna zatem uprawdopodobnić, że mimo zachowania należnej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie z powodu istnienia przeszkody od niej niezależnej, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia. Przeszkoda ta musi istnieć przez cały czas biegu terminu przepisanego dla dokonania danej czynności (por. wyrok NSA z 24 września 2015 r., I GSK 124/14, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Uwzględniwszy powyższe uwagi nie można podzielić oceny Sądu I instancji co do tego, że w sprawie tej organ odwoławczy w postanowieniu z dnia 4 listopada 2015 r. nr 360000-IAGW.460.7.2015.EM trafnie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia odwołania z uwagi na to, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu termu terminowi.

Jak wynika z okoliczności sprawy skarżący we wniosku o przywrócenie terminu wskazał, że przyczyną uchybienia termu terminowi była rozpoznana u niego depresja. Do wniosku skarżący załączył zaświadczenie lekarskie z 4 sierpnia 2015 r., wystawione przez lekarza specjalistę psychiatrę, z którego wynikało, iż od 3 kwietnia 2015 r. jest leczony z rozpoznaniem epizod depresyjny umiarkowany F32.1, że jest w stanie leczenia. Wskazano jakie przyjmuje leki oraz, że wymaga leczenia psychiatrycznego. Ponadto skarżący złożył do akt sprawy karty historii choroby, z których wynika, że leczy się u lekarza psychiatry od 3 kwietnia 2015 r. Stwierdzono u niego apatię, zniechęcenie, nie ma chęci do funkcjonowania, nie wstaje z łóżka, nie myje się, uważa, że wszystko jest bez sensu. W zaświadczeniu lekarskim z 13 października 2015 r., złożonym przez skarżącego na żądanie organu, prowadzący lekarz psychiatra potwierdziła, iż leczy się on od 3 kwietnia 2015 r. z rozpoznaniem: epizod depresji umiarkowany i w tym czasie był niezdolny do pracy i do podejmowania czynności prawnych. Skarżący powołując się na przebieg stwierdzonej u niego choroby, jej objawy, zakres stosowanego leczenia farmakologicznego argumentował, iż w okresie od 3 kwietnia 2015 r. do 4 sierpnia 2015 r., a szczególnie w okresie gdy biegł termin do złożenia odwołania (tj. od 18 kwietnia 2015 r. do 4 maja 2015 r.) nie był w stanie sporządzić tego środka zaskarżenia.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego argumentacja zawarta we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, potwierdzona załączonymi do tego wniosku zaświadczeniami lekarskimi oraz kartami historii choroby – wbrew stanowisku Sądu I instancji – stanowi uprawdopodobnienie okoliczności, że skarżący w niniejszej sprawie bez swojej winy uchybił terminowi do złożenia odwołania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, mając na uwadze charakter choroby, nie można podzielić stanowiska organu odwoławczego oraz Sądu I instancji co do tego, że argumentacja skarżącego i załączona do wniosku dokumentacja potwierdzająca zaburzenia depresyjne, ze wskazanymi powyżej objawami, nie czyni prawdopodobnym, iż skarżący nie mógł w żaden sposób z zachowaniem terminu przewidzianego w ustawie złożyć odwołanie od decyzji organu I instancji. Stanowisko to jest wadliwe w sytuacji, gdy ani organ odwoławczy, ani Sądu I instancji, w sposób skuteczny nie podważył samej okoliczności w postaci choroby epizodu depresyjnego umiarkowanego oraz zaburzeń z nią związanych. Organ odwoławczy przyznał, że skarżący leczy się na depresję, ale nie jest to choroba nagła lecz przewlekła.

Z kolei Sąd I instancji uznał, że zaburzenia zachowania, za które uznawany jest epizod depresji nie mieści się w pojęciu choroby nagłej bądź choroby obłożnej, a tylko takie choroby zdaniem Sądu mogą uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminowi.

Naczelny Sąd Administracyjny nie zgadza się z argumentacją, że jedynie nagła bądź obłożna choroba może stanowić okoliczność stanowiącą o braku winy w uchybieniu terminowi. O ile bowiem pogląd ten, powszechnie akceptowany w orzecznictwie, należy podzielić, to nie jest on adekwatny w stosunku do chorób psychicznych, których objawy mogą wiązać się z utratą możliwości rozpoznania przez osobę chorą sytuacji, w której się znajduje oraz pokierowania swoim postępowaniem, a więc wyłączyć zawieszenie (brak zawieszenia), które jest przesłanką przywrócenia terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności prośby o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania należytej staranności przy prowadzeniu własnych spraw i szczególnej ostrożności przy dokonywaniu czynności procesowych.

Konieczna jest zatem ocena, czy strona, przy dochowaniu najwyższej staranności, mogła dokonać czynności procesowej w terminie przepisanym prawem. Jak podkreśla się w orzecznictwie kryterium należytej staranności może być zawodne przy ocenie zachowania osoby chorej psychicznie (por. wyroki NSA z 21 lipca 2016 r. sygn. akt II FSK 1784/14, z 25 kwietnia 2017 r. sygn. akt I FSK 1756/15, z 27 października 2017 r. sygn. akt I FSK 233/16, wyrok WSA w Gliwicach z 28 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Gl 916/17, orzeczenia nsa.gov.pl).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zdiagnozowana u skarżącego depresja, mająca charakter przewlekły o zróżnicowanym przebiegu, uniemożliwiająca samodzielne funkcjonowanie, co wynika z przedłożonych zaświadczeń lekarskich oraz historii choroby, uprawdopodobnia brak winy skarżącego w uchybieniu terminowi.

Takiego stanowiska nie podważa to, że skarżący osobiście odebrał w dniu 17 kwietnia 2015 r. decyzję organu I instancji oraz to, że bywał w gabinecie lekarza psychiatry w dniu 2 czerwca 2015 r., czy 4 sierpnia 2015 r. Nietrafne są oceny Sądu I instancji, że objawy typu apatia, zniechęcenie, bezsenność, złe samopoczucie, brak zainteresowania sprawami życia codziennego wskazują na łagodny przebieg depresji i nie są takimi, które wyłączałyby obiektywną możliwość jakiegokolwiek działania skarżącego, gdyż do uruchomienia postępowania odwoławczego wystarczyło napisanie jednego zdania, że nie zgadza się z decyzją.

Przede wszystkim z treści art. 222 o.p. jednoznacznie wynika, że odwołanie od decyzji organu podatkowego powinno zawierać zarzuty przeciw decyzji, określać istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania oraz wskazywać dowody uzasadniające to żądanie. Trafnie zarzuca więc skarżący, że tak sformułowany przepis nie pozwalał na sporządzenie odwołania jednym zdaniem. Nawet ewentualna pomoc w tej kwestii osoby trzeciej wymagała ze strony skarżącego należytej koncentracji, świadomego działania, a te wykluczały stwierdzone u niego zaburzenia depresyjne. Z zaświadczenia lekarskiego z 13 października 2015 r. jednoznacznie wynikało, iż skarżący nie był zdolny do podejmowania czynności prawnych. Zatem negatywna ocena tego dokumentu przez organ odwoławczy, a w szczególności Sąd I instancji, który w swych rozważaniach dotyczących opisu objawów epizodu depresyjnego umiarkowanego odwołał się do Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób dostępnej w tzw. powszechnie dostępnych publikatorach, nie może być uznana za trafną, gdyż ani organ podatkowy, ani Sąd nie mają niezbędnych kwalifikacji, aby stwierdzić, czy złożone przez skarżącego zaświadczenie stwierdzające, że nie był on zdolny do podejmowania czynności prawnych, nie potwierdza tego stanu.

Wbrew stanowisku Sądu wobec stwierdzenia przez lekarza psychiatrę, że skarżący cierpi na epizod depresji umiarkowanej dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania nie było niezbędne wykazanie tej okoliczności zwolnieniem lekarskim czy też dokumentacją szpitalną. Oceniając czy stwierdzona u skarżącego choroba stanowi okoliczność uprawdopodobniającą brak winy w uchybieniu terminowi organ i Sąd, uwzględniając zasady logiki i doświadczenia życiowego, oceniają czy rodzaj i charakter choroby uniemożliwiał podjęcie działań w stosownym do tego momencie przez osobę składającą wniosek o przywrócenie uchybionego terminu.

Uwzględniwszy powyższe kryteria i to, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód, niedającym pewności lecz jedynie prawdopodobieństwo twierdzenia o danym fakcie, w sytuacji gdy skarżący powołuje się na zły stan zdrowia związany ze stwierdzoną u niego przez lekarza psychiatrę depresją, potwierdzoną zaświadczeniami lekarskimi to można przyjąć, iż skarżący uprawdopodobnił brak swojej winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania.

Uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok, rozpoznał skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 162 § 1 o.p. uchylił zaskarżone postanowienie.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 200 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie wynagrodzenia radców prawnych.