Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 52/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Burmistrz Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy L. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy L. a Burmistrzem Miasta W. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku P.O. o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Burmistrza Miasta W. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy L., w imieniu którego działa Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w L., zwrócił się o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Wójtem Gminy L. a Burmistrzem Miasta W. przez wskazanie Burmistrza Miasta W. jako organu właściwego do rozpatrzenia wniosku w sprawie umieszczenia P.O. w domu pomocy społecznej.

Z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że [...] stycznia 2020 r. do MOPS w W. wpłynął wniosek Regionalnego Szpitala Specjalistycznego w G. z [...] stycznia 2020 r. znak: [...] w sprawie skierowania Pani P.O. do domu pomocy społecznej.

Przedmiotowy wniosek przekazany został do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z uwagi na to, że ostatnim miejscem zameldowania ubiegającej się o świadczenie był L., a także powoływanie się przez organ na kwestię bezdomności strony.

Z uzasadnienia wniosku o rozstrzygnięcie sporu wynika, że ubiegająca się o świadczenie przez kilka lat mieszkała wraz z mężem i dziećmi w Holandii. Z rejestru PESEL wynika natomiast, że ostatnim jej miejscem zameldowania na pobyt stały jest miejscowość [...], gm. L. Jednakże, ubiegająca się o świadczenie, jak wynika z oświadczenia jej męża, nie ma możliwości zamieszkania w miejscu zameldowania na pobyt stały, bowiem toczy się sprawa rozwodowa oraz o wymeldowanie. Organ podniósł, że w momencie wszczęcia procedury strona nie była osobą bezdomną, jak wskazuje Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w W., gdyż zamieszkiwała wraz z najbliższą rodziną, tj. matką i siostrą w mieszkaniu w W. przy ul. [...]. Z dokumentacji urzędowej oraz informacji od najbliższej rodziny wynika, że P.O. od [...] lipca 2019 r. do [...] stycznia 2020 r. posiadała adres tymczasowego zameldowania w W. (u siostry A.T.), skąd trafiła do szpitala w G.

Wskazując na powyższe, zdaniem wnioskodawcy, nie można zgodzić się ze stanowiskiem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W., że ubiegająca się o świadczenie jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r., poz.1507 ze zm.).

W odpowiedzi na powyższy wniosek, Burmistrz Miasta W., reprezentowany przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W., uznał za bezprzedmiotowy wniosek złożony przez Wójta Gminy L. W uzasadnieniu podniósł, że sytuacja ubiegającej się o świadczenie, na dzień złożenia odpowiedzi na wniosek ([...] maja 2020 r.), uległa całkowitej zmianie. Strona aktualnie zamieszkuje i jednocześnie jest zameldowana na pobyt tymczasowy u swojej matki M.K. na terenie Gminy W. (ul. [...]). Z oświadczenia ubiegającej się o przyznanie świadczenia wynika ponadto, że jej sytuacja zarówno zdrowotna jak i rodzinna jest bardzo dobra i nie zgłasza potrzeby ewentualnego umieszczenia w domu pomocy społecznej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny).

Przedmiotowy spór jaki zaistniał pomiędzy Wójtem Gminy L. a Burmistrzem Miasta W. ma charakter negatywnego sporu o właściwość, albowiem organy te nie uznają się za właściwe do rozpoznania wniosku w sprawie umieszczenia P.O. w domu pomocy społecznej.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z brzmieniem art. 54 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1507 ze zm. - dalej jako "u.p.s."), osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w takiej placówce wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 u.p.s.). Zgodnie natomiast z art. 101 ust. 1 u.p.s. właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.

Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", dlatego też w tej kwestii należy odnieść się do przepisów Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 25 k.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu), przy czym czynniki te muszą wystąpić łącznie. Łączne występowanie tych elementów pozwala wskazać daną miejscowość jako centrum życiowej aktywności osoby, w którym koncentrują się jej interesy osobiste i majątkowe. W doktrynie wskazuje się, że o miejscu zamieszkania rozstrzyga całokształt okoliczności, a mianowicie "zejście się stanu faktycznego przebywania z zamiarem takiego przebywania" (zob. W. Popiołek, Glosa do uchwały SN z dnia 24 czerwca 1993 r., III CZP 76/93, PS 1995, nr 3, s. 83). W judykaturze przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej. Podkreślić także trzeba, że samo zameldowanie, będące instytucją prawa administracyjnego, nie przesądza o zamieszkaniu w rozumieniu prawa cywilnego (zob. postanowienie NSA z 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OW 57/20, cbois.nsa.gov.pl).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, że jak wynika z materiału zgormadzonego w sprawie, P.O. wraz z rodziną przez wiele lat mieszkała w Holandii. Z oświadczenia jej męża wynika, że od kwietnia 2019 r. strony nie mieszkają razem, bowiem ubiegająca się o świadczenie wyjechała do Polski zostawiając rodzinę w Holandii. Ponadto toczy się sprawa rozwodowa oraz o wymeldowanie P.O. z miejsca dotychczasowego zameldowania w Polsce (gm. [...]), gdzie de facto przebywała jedynie sporadycznie. Z uwagi na powyższe, nie ulega wątpliwości, że strona nie ma możliwości zamieszkania w miejscu dotychczasowego zameldowania.

Z akt sprawy wynika także, że P.O. po powrocie do Polski posiadała adres tymczasowego zameldowania u siostry w W., skąd trafiła do szpitala w G. Aktualnym miejscem tymczasowego jej zameldowania jest adres zamieszkania jej matki – W., ul. [...]. Tym samym, wbrew twierdzeniom Wójta Gminy L., strony nie można uznać za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, bowiem posiada ona zarówno miejsce zamieszkania jak i tymczasowy meldunek w W.

Istotnym w sprawie jest, że Burmistrz Miasta W. nie kwestionuje faktu, iż P.O. aktualnie przebywa i jest zameldowana na pobyt czasowy u matki w W. Nie można zgodzić się jednakże ze wskazaną przez organ w odpowiedzi na wniosek bezprzedmiotowością niniejszego postępowania z uwagi na zmianę sytuacji zdrowotnej i rodzinnej strony (fakt zameldowania i zapewnionej opieki). Organ nie przedstawił bowiem na tę okoliczność jakichkolwiek dowodów. Brak jest również potwierdzenia informacji, że strona wycofała swój wniosek o umieszczenie w DPS. Dlatego też, nie jest możliwe, na etapie procedowania przez Naczelny Sąd Administracyjny, zaaprobować trafności tych twierdzeń. Jeśli bezprzedmiotowość postępowania zostanie udokumentowana, to organ właściwy w sprawie wyda stosowne rozstrzygnięcie.

W tym stanie sprawy należało uznać, że organem właściwym do rozpoznania przedmiotowego wniosku jest Burmistrz Miasta W.

Z tego też względu, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 p.p.s.a. w związku z art. 101 ust. 1 u.p.s., postanowił jak w sentencji.