Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 517/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 12 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Ke 166/12 w sprawie ze skargi B. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 17 lutego 2012 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości w podatku od towarów i usług postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 12 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Ke 166/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych.

Zdaniem Sądu przedstawiona przez wnioskodawczynię sytuacja osobista i finansowa nie daje podstaw by przyjąć, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżąca posiada znaczny majątek w postaci udziału we współwłasności nieruchomości - domu o pow. 460m², przy czym koszty utrzymania mieszkania oraz spłaty kredytu hipotecznego pokrywane są w całości przez męża wnioskodawczyni, wobec czego wydatki na te cele nie obciążają jej osobiście. Ma stałe źródło dochodów wynikające z zatrudnienia w firmie córki, ponadto skarżąca otrzymuje alimenty, jakkolwiek nieregularnie, to są to kwoty 300 - 600 zł tygodniowo do 2000 zł miesięcznie, zaś w ponoszeniu kosztów gospodarstwa domowego partycypuje córka.

Sąd zwrócił również uwagę, że skarżąca, pomimo wezwania, nie wskazała w jakiej wysokości wynagrodzenie otrzymuje i nie złożyła, mimo zobowiązania się w sprzeciwie, stosownego zaświadczenia o jego wysokości, nie wskazała też wysokości ponoszonych przez nią i jej rodzinę bieżących kosztów utrzymania, co dawałoby Sądowi możliwość ustalenia relacji pomiędzy tymi wartościami a ewentualnymi kosztami sądowymi.

Pomimo tego faktu w ocenie Sądu przedstawione przez skarżącą okoliczności dawały podstawę do merytorycznego rozpoznania i oddalenia wniosku. Uwzględniając fakt, że jest współwłaścicielką nieruchomości, że nie ponosi kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania, zaś w kosztach gospodarstwa domowego partycypuje córka, że skarżąca osiąga zarobki z tytułu zatrudnienia u córki i dysponuje alimentami nie można uznać jej za osobę ubogą, i że w związku z tym zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające odstępstwo od generalnej reguły obowiązku ponoszenia kosztów procesu.

Na powyższą ocenę, zdaniem Sądu pierwszej instancji, nie może mieć decydującego wpływu eksponowany fakt rozdzielności majątkowej wnioskodawczyni i jej męża. Nawet bowiem w przypadku ustanowienia rozdzielności majątkowej (czy nawet prowadzenia odrębnych gospodarstw domowych), małżonkowie nadal obowiązani są do zaspokajania potrzeb rodziny (por. postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2011 r., sygn. akt II FZ 193/11 – publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie.

Podniosła w nim, że ostatnie – w minimalnej wysokości wynagrodzenie – córka wypłaciła jej za kwiecień 2004 r., gdyż likwiduje ona działalność gospodarczą. Natomiast otrzymywane nieregularnie od męża alimenty w całości wystarczają na pokrycie kosztów związanych z utrzymaniem małoletnich dzieci, lecz na nic więcej. Wskazała ponadto, że jej trudne relacje z mężem – związane z toczącą się sprawą rozwodową i karną, dotyczącą przemocy domowej - powodują, że nie może liczyć na jego pomoc. W dalszej części uzasadnienia zażalenia strona zaprzeczyła aby otrzymała wezwanie referendarza sądowego do nadesłania dodatkowych dokumentów, pozwalających na zobrazowanie jej sytuacji majątkowej. Wytknęła również Sądowi, że w postępowaniu prowadzonym w wyniku sprzeciwu mógł on ją wezwać ponownie o nadesłanie tych dokumentów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie jest niezasadne.

Przed przystąpieniem do oceny złożonego zażalenia należy wspomnieć, że skarżąca wnioskowała o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym – poprzez zwolnienie od kosztów sadowych. Wniosek w tym zakresie sąd uwzględnia, jeśli wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, w myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej również jako "P.p.s.a.").

W związku z powyższym wydaje się oczywistym, że to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy ciąży obowiązek należytego przedstawienia swojej sytuacji materialnej, a zatem posiadanego majątku, uzyskiwanych dochodów oraz wydatków.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, co do tego, że skarżąca nie jest osobą na tyle ubogą aby ponieść pełne koszty postępowania sądowego - związanego z wniesioną przez nią skargą.

Nie reagując na wezwanie Sądu, jak i niewywiązując się ze złożonego w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego obliga do złożenia stosownych dokumentów wnioskodawczyni uniemożliwiła Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu dokonanie innej oceny jej sytuacji materialnej i osobistej.

Jakkolwiek za częściowo usprawiedliwione – trudnymi stosunkami - należało uznać niezłożenie przez nią tych dokumentów, których uzyskanie związane było z działaniem jej męża. To jednak niczym nie można usprawiedliwić nieudokumentowania przez nią wynagrodzenia związanego z zatrudnieniem w firmie córki jak też nieudokumentowania wydatków związanych z utrzymaniem rodziny.

W kontekście powyższego należy przypomnieć, że wnioskujący o prawo pomocy, w ramach obowiązku wykazania zaistnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. powinien w miarę swoich możliwości przedstawić wszelkie niezbędne i prawidłowo udokumentowane dane, które pozwolą przychylić się do jego wniosku. Natomiast w żadnej mierze nie można było uznać, w rozpoznawanej sprawie, iż poza możliwościami skarżącej pozostawało udokumentowanie bieżących kosztów utrzymania rodziny, czy też zarobków związanych z zatrudnieniem w firmie córki – co mogło by zaważyć na ocenie jej sytuacji majątkowej.

W szczególności na przeszkodzie ku temu nie mogło stać niewyrażenie zgody przez córkę na przekazania dotyczących jej osoby dokumentów. Jak bowiem stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w postanowieniu z dnia 14 listopada 2011 r., sygn. akt II FZ 553/11 (publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) "w zakresie, w jakim dochody i obciążenie finansowe osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym współkształtują sytuację finansową wnioskodawcy o prawo pomocy, tj. jego koszty utrzymania i potencjalne dochody, wojewódzkie sądy administracyjne są uprawione na podstawie art. 255 p.p.s.a. do wzywania o dokumenty źródłowe obrazujące sytuację majątkową domowników wnioskodawcy, gdyż należy mieć na względzie, że oceniając zasadność przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy odnieść jego sytuację majątkową do wysokości kosztów, które jest on zobowiązany ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości finansowych partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 p.p.s.a."

Brak dokumentów dotyczących córki nie pozwolił też na ocenę kondycji finansowej prowadzonej przez nią firmy i w żaden sposób nie pozwalał na uprawdopodobnienie informacji, iż firma ta z powodu wysokości osiąganych obrotów będzie prawdopodobnie zlikwidowana.

Również na etapie postępowania zażaleniowego strona nie zdołała podważyć oceny Sądu pierwszej instancji co do możliwości ponoszenia przez nią pełnych kosztów postępowania w sprawie. Nie udokumentowała bowiem w żaden sposób, iż nie otrzymuje od kwietnia wynagrodzenia z tytułu zatrudnienia w firmie córki z powodu słabej kondycji finansowej tej firmy.

Za nieuzasadniony również należało uznać zarzut, że Sąd nie wezwał wnioskodawczyni o dokumenty, których nie przedstawiła na żądanie referendarza i to pomimo zobowiązania się do tego w sprzeciwie. Zgodzić się należy bowiem z tezą wyrażoną w orzeczeniu NSA z dnia 16 lutego 2012 r., sygn. akt I FZ 26/12, że skorzystanie z normy wyrażonej w art. 255 P.p.s.a. należy do wyłącznej oceny sądu rozpatrującego wniosek strony. W związku z tym rozpoznawanym przypadku uzasadnione było niewzywanie przez sąd strony do nadesłania przedmiotowych dokumentów, Sąd ten bowiem – wobec wcześniejszego niewywiązywania się przez skarżącą z tego obowiązku, mógł przypuszczać, iż nie zostanie on przez nią dopełniony.

Nie można również zgodzić się ze stroną, iż nienadesłanie na wezwanie referendarza sądowego stosownych dokumentów było spowodowanie nieotrzymaniem wezwania przez skarżącą, skoro przesyłka zawierająca to wezwanie przesłana została na podany przez skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy (karta 13 akt WSA z zw. z kartą 17 tych akt) adres do korespondencji pod którym została odebrana przez matkę strony. Ponadto na dalszym etapie postępowania skarżąca miała wiedzę co do treści wezwania czemu dała wyraz w sprzeciwie, zobowiązując się do nadesłania stosownych dokumentów, czego jednak nie uczyniła.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.