Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2098/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-06-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5  ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędzia NSA Ewa Dzbeńska Sędzia WSA Elżbieta Lenart Protokolant Anna Milicka - Stojek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 czerwca 2006r. sprawy ze skargi P. S.A. Oddziału [...] w K. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenie nabycia nieodpłatnie z mocy prawa przez gminę K. prawa własności nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2005r. nr [...] stwierdził nabycie z mocy prawa przez Gminę K. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości, położonej w jednostce ewidencyjnej [...], obręb nr [...], oznaczonej jako działka nr. ew. [...] o pow. [...] ha, objętej księgą wieczystą nr [...], wskazując w uzasadnieniu, iż w przypadku spełnienia przesłanek określonych w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm., powoływaną dalej jako: ustawa komunalizacyjna), Wojewoda jako organ właściwy, potwierdza decyzją nabycie przez gminę własności nieruchomości.

W toku postępowania ustalono, na podstawie wypisu z księgi wieczystej, iż w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, tj. w dniu 27 maja 1990r. prawo własności przedmiotowej nieruchomości przysługiwało na rzecz Skarbu Państwa.

Nieruchomość powyższa objęta jest także decyzją Urzędu [...] K. z dnia [...] września 1986r. nr [...] o ustaleniu dla Dyrekcji Okręgowej [...] w K. wysokość opłat za zarząd gruntem.

Z decyzji tej P. S.A. Zakład [...] w K. wywodzi prawo zarządu przedmiotowej działki, bowiem w myśl przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1993r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 97 ze zm., powoływane dalej jako rozporządzenie z 16 marca 1993r.), jednym z dokumentów, na podstawie których stwierdza się prawo zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych, jest powołana wyżej decyzja o opłatach.

Jednakże do dnia wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, cyt. rozporządzenie z 16 marca 1993r. nie obowiązywało. Zatem prawo zarządu do nieruchomości państwowych osób prawnych, na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, można ustalić wyłącznie na podstawie obowiązujących do tej daty przepisów.

Od powyższej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2005r. P. S.A. Zakład [...] w K. wniosły odwołanie, podnosząc, iż niezasadnym jest twierdzenie, że w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej P. (poprzednikowi prawnemu odwołującego się) nie przysługiwało prawo zarządu przedmiotowej nieruchomości.

Powyższa okoliczność wynika w szczególności z decyzji Urzędu [...] K. z dnia [...] września 1986r. o ustaleniu opłat za zarząd gruntem.

Z przepisów rozporządzenia z 16 marca 1993r., a następnie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120, powoływane dalej jako rozporządzenie z 10 lutego 1998r.) wynika, że decyzja o naliczaniu opłat rocznych jest równorzędnym dowodem o przekazaniu nieruchomości w zarząd.

W odwołaniu podniesiono również zarzut, iż komunalizacja mienia państwowego nie powinna naruszać stanu nieruchomości [...], ponieważ z reguły nie komunalizuje się składników mienia, należących do przedsiębiorstw, których organem założycielskim jest naczelny lub centralny organ administracji państwowej. W chwili wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, funkcje organu założycielskiego P., pełnił Minister Transportu Żeglugi i Łączności.

Po rozpatrzeniu odwołania Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] września 2005r. nr [...] utrzymała w mocy decyzje Wojewody [...] z dnia [...] marca 2005r.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji, podzielając w całości stanowisko przedstawione przez organ wojewódzki, stwierdził, że zgodnie z uchwałą Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 grudnia 1992r., sygn. akt W 13/91, użyty w art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej termin "należące do" w odniesieniu do nieruchomości stanowiących mienie ogólnonarodowe (państwowe) będących w dyspozycji przedsiębiorstw państwowych oznacza, że przedsiębiorstwa te wykonywały w stosunku do tych nieruchomości, uprawnienia o charakterze cywilnoprawnym. O tym, że grunty "należały" do przedsiębiorstwa państwowego przesądzała okoliczność, iż były one nabywane przez przedsiębiorstwa, bądź w drodze decyzji terenowych organów administracji państwowej, bądź umowy o przekazaniu nieruchomości, zawartej między państwowymi jednostkami organizacyjnymi za zgodą terenowego organu administracji państwowej, a także na podstawie umowy kupna nieruchomości.

Nie można więc zgodzić się z poglądem, iż przedmiotowa nieruchomość pozostawała w zarządzie poprzednika prawnego odwołującego się, na podstawie rozporządzenia z 16 marca 1993r., jak również na podstawie późniejszego rozporządzenia z 10 lutego 1998r.

W uzasadnieniu decyzji wskazano ponadto, iż zgodnie z dotychczasowym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dla stwierdzenia prawa zarządu do nieruchomości jednostki podległej organowi naczelnemu, niezbędna jest decyzja o ustanowieniu zarządu na rzecz tej jednostki albo stosowna umowa cywilnoprawna.

Wbrew stanowisku odwołującego się, decyzja o ustanowieniu opłat za zarząd (mający charakter faktyczny) nie jest wystarczającym dowodem ustanowienia zarządu w sensie prawnym.

Na powyższą decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] września 2005r., P. S.A. Zakład [...] w K. wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2005r.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, 77 w związku z art. 136 oraz art. 107 § 1 i § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, a także naruszenie przepisu art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, przepisu art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami oraz przepisu § 4 ust. 1 pkt 5, 6 rozporządzenia z 10 lutego 1998r.

Mienie P. stanowiło wydzieloną część mienia ogólnonarodowego, podległego organowi naczelnemu. Przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990r., nie należała w sensie prawnym do rad narodowych, ani do terenowych organów administracji, zatem nie zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 5 ust. 1 ustawy komunalizayjnej.

Skarżący ponownie podniósł zarzut, iż decyzja Urzędu [...] K. z dnia [...] września 1986r. o ustaleniu opłat za zarząd gruntem, zgodnie z przepisami rozporządzenia z 10 lutego 1998r., jest równorzędnym dowodem z pozostałymi, na okoliczność przysługiwania prawa zarządu do przedmiotowej nieruchomości.

Ponadto organ odwoławczy zaniechał, ponownego rozpatrzenia i wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, czym naruszył zasady postępowania odwoławczego.

Zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu wojewódzkiego zarzucono, iż w toku przeprowadzonego postępowania pominięto okoliczność, iż przedmiotowa działka gruntu nr [...] powstała [...] objętych odpowiednio [...], co do których prawo własności ujawnione było na rzecz Skarbu Państwa, w zarządzie P.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie podnosząc zarzuty analogiczne do tych, które zostały zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, podnosząc w szczególności, iż źródłem prawa zarządu może być decyzja administracyjna właściwego organu, przekazanie nieruchomości między jednostkami organizacyjnymi na podstawie przepisów szczególnych, bądź nabycie nieruchomości. Zarząd nie może natomiast powstać bezpośrednio na podstawie aktu normatywnego, co podnosi skarżący.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Wniesiona w rozpoznawanej sprawie skarga nie jest uzasadniona.

Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Sąd ten nie orzeka co do istoty sprawy, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym, procesowym oraz przepisami kompetencyjnymi.

Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdził, że nie narusza ona prawa.

Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie toczyło się w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 171 z późn. zm., powoływana dalej jako ustawa komunalizacyjna).

Prawidłowo, zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy uznał, że komunalizacja mienia ogólnonarodowego (państwowego) na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej nastąpiła z mocy prawa, z dniem wejścia w życie ustawy, tj. z dniem 27 maja 1990r., a decyzja wydana w trybie art. 5 ust. 1 tej ustawy, potwierdza jedynie przejście prawa własności danego składnika mienia ze Skarbu Państwa na właściwą gminę, ma więc charakter deklaratoryjny. Należy równocześnie zaznaczyć, że ani ustawa komunaliacyjna, ani żadna inna ustawa obowiązująca w dniu wydania zaskarżonej decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej nie ograniczała w czasie możliwości wystąpienia osoby uprawnionej z wnioskiem o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez gminę własności nieruchomości.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunaliazacyjnej mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, staje się w dniu jej wejścia w życie z mocy prawa mieniem właściwych gmin, jeżeli dalsze przepisy ustawy nie stanowią inaczej.

W niniejszej sprawie należy mieć na uwadze, iż P. S.A. wystąpiły o wszczęcie postępowania uwłaszczeniowego w trybie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego P. (Dz. U. Nr 84, poz. 848 ze zm.). Ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2004r. Nr [...] odmówiono stwierdzenia nabycia przez P. prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości.

W ocenie Sądu, skoro nie mogą mieć zastosowania przepisy cyt. ustawy z dnia 8 września 2000r. i brak jest przesłanek do umorzenia postępowania, a jednocześnie z zebranego w sprawie materiału dowodowego w tym wypisu z księgi wieczystej [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy K. wynika, że przedmiotowa działka nr [...] stanowiła bezpośrednio przed dniem 27 maja 1990r. własność Skarbu Państwa, należała wtedy do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i była położona na terenie Gminy [...] K. - to przy braku przesłanek wyłączeniowych, stała się z tym dniem z mocy prawa mieniem tej Gminy i utraciła charakter mienia ogólnonarodowego (państwowego).

Sąd nie podziela poglądu skarżącego, że decyzja o ustaleniu opłat za zarząd gruntem jest dowodem przesądzającym o istnieniu po stronie skarżącego prawa zarządu do przedmiotowej nieruchomości, w rozumieniu przepisów rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120). Decyzja o ustanowieniu opłat za zarząd nie była bowiem wystarczającym dowodem ustanowienia zarządu w sensie prawnym, który mógł powstać jedynie na podstawie decyzji o przekazaniu gruntu w zarząd lub na podstawie umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, zawartej za zgodą właściwego organu, bądź na podstawie umowy o nabyciu nieruchomości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 1999r., sygn. akt I SA 2240/98).

Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie przepisów art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji.