Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 397/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-03-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Zdanowicz Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Asesor WSA Jerzy Siegień Protokolant Anna Milicka-Stojek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2005 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2004 r., nr : [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2003 r., nr: [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz strony skarżącej kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 397/04

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po ponownym rozpoznaniu sprawy na wniosek pełnomocnika A. G. adwokata A. S. zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2003 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] lutego 1950 r., nr [...] dotyczącego części nieruchomości oznaczonej nr hip. "[...]" – "w części przyznanej inwestorowi publicznemu – wykonawcy narodowego planu gospodarczego i oznaczonej słupami betonowymi" obejmującej działki ewidencyjne stanowiące własność komunalną, utrzymało w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2003 r.

W uzasadnieniu podniosło, że orzeczeniem administracyjnym Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] lutego 1950 r., nr [...] odmówiono M. G. prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej, położonej we wsi W., oznaczonej nr hip. "[...]" – w części przyznanej inwestorowi publicznemu – wykonawcy narodowego planu gospodarczego i oznaczonej słupami betonowymi" obejmującej działki ewidencyjne stanowiące własność komunalną.

D. G., następca prawny M. G. wnioskiem z dnia 29 sierpnia 1994 r. wystąpił o stwierdzenie nieważności wyżej wymienionego orzeczenia administracyjnego z uwagi na rażące naruszenie prawa, gdyż jego zgodnie z art. 7 ust 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) organ administracji miał obowiązek uwzględnienia wniosku o własność czasową, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dał się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania.

W dniu 11 kwietnia 2003 r. A. G. reprezentowany przez adwokata A. S., ponowił wniosek wskazując w uzasadnieniu, że wyżej wymienione orzeczenie wydane zostało bez podstawy prawnej ponieważ wskazana w nim nieruchomość położona była poza granicami administracyjnymi W. Podniósł, że stosownie do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 września 1938 r. o przyłączeniu części gmin wiejskich Wilanów i Bródno, w powiecie i województwie warszawskim do powiatów południowo-warszawskiego i prasko-warszawskiego w m.st. Warszawie (Dz. U. z 1938 r. Nr 72, poz. 1199) nieruchomość ta nie została odłączona w dniu 22 września 1938 r. od gromady W. gminy F. i jako taka nie podlegała działaniom dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy.

Skład orzekający Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., po rozpoznaniu powyższych wniosków o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] lutego 1950 r., nr [...] - decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2003 r. - na podstawie art. 156 § 1 kpa odmówił stwierdzenia nieważności powyższego orzeczenia administracyjnego dotyczącego części nieruchomości oznaczonej nr hip. "[....]" - "w części przyznanej inwestorowi publicznemu - wykonawcy narodowego planu gospodarczego i oznaczonej słupami betonowymi" obejmującej działki ewidencyjne stanowiące własność komunalną.

W złożonym wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, adwokat A. S. - pełnomocnik A. G. zarzucił decyzji Kolegium naruszenie art. 7, art. 77 i art. 84 § 1 kpa poprzez brak dokładnego wyjaśnienia sprawy w zakresie ustalenia, czy nieruchomość oznaczona jako "[...]" w dacie wydania decyzji odmawiającej własności czasowej, znajdowała się w granicach W. Wniósł o uchylenie decyzji i stwierdzenie, iż orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] lutego 1950 r. nr [...] odmawiające M. G. prawa własności czasowej jest nieważne w części objętej niniejszym postępowaniem. Pełnomocnik wniósł również o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego geodety na okoliczność, czy działka gruntu objęta niniejszym postępowaniem znajdowała się w granicach W. na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 września 1938 r. (Dz. U. Nr 72, poz. 518) domagając się przeprowadzenia pomiarów na gruncie.

Rozpoznając ponownie sprawę, skład orzekający Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w pełni podzielił stanowisko zawarte w decyzji Kolegium sygn. akt [...] z dnia [...] listopada 2003 r. W uzasadnieniu podniesiono, że nieruchomość oznaczona nr hip. "[...]" została objęta w posiadanie przez Gminę W. w dniu [...] sierpnia 1948 r., tj. z dniem wydania Dziennika Urzędowego Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego nr [...] z 1948. r. Zgodnie bowiem z § 3 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. wydanym w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez Gminę m.st. Warszawy (Dz. U. RP Nr 6, poz. 43) grunty uważało się za objęte w posiadanie z dniem wydania numeru organu urzędowego Zarządu Miejskiego, w którym zamieszczono ogłoszenie. Ogłoszenie o objęciu gruntów ukazało się również w "[....]" nr [...] z dnia [...] sierpnia 1948 r. Termin do złożenia wniosku o przyznanie własności czasowej upływał dnia 16 lutego 1949 r.

M. G. wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu oznaczonego nr hip. "[...]" złożyła 6 września 1949 r., tj. po upływie terminu do jego złożenia.

Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [....] lutego 1950 r. orzeczeniem administracyjnym nr [....] na podstawie art. 1, art. 5, art. 7 i art. 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) odmówiło M. G. prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej we wsi W. oznaczonej nr hip. "[...]" - "w części przyznanej inwestorowi publicznemu - wykonawcy narodowego planu gospodarczego i oznaczonej słupami betonowymi", stwierdzając, jednocześnie, że wszystkie budynki znajdujące się na powyższym gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa. Odmowę uzasadniono przeznaczeniem części nieruchomości według opracowywanego planu zagospodarowania przestrzennego pod użyteczność publiczną - budownictwo przemysłowo-składowe i przydzielenie jej inwestorowi publicznemu, wykonawcy narodowego planu gospodarczego.

Wniosek A. G. - następcy prawnego M. G., o stwierdzenie nieważności tego orzeczenia administracyjnego nie mógł zostać zdaniem organu pozytywnie uwzględniony z przyczyn szczegółowo wyjaśnionych w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. nr [...] z dnia [...] listopada 2003 r. Termin określony w art. 7 ust 1 dekretu dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy jest terminem zawitym, a nie terminem procesowym, co oznacza, że nie mają do niego zastosowania przepisy kodeksu postępowania administracyjnego o przywróceniu terminu. Organ wydając orzeczenie administracyjne na podstawie art. 7 ust 5 dekretu działał zgodne z obowiązującymi przepisami prawa

Zarzut adwokata A. S. – pełnomocnika A. G., że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [....] listopada 2003 r. naruszyła art. 7, art. 77 i art. 84 § 1 kpa poprzez brak dokładnego wyjaśnienia sprawy w zakresie ustalenia, czy nieruchomość oznaczona jako "[...]" w dacie wydania decyzji odmawiającej własności czasowej, znajdowała się w granicach W. zdaniem organu nie znajduje uzasadnienia, bowiem w uzasadnieniu powyższej decyzji szczegółowo wyjaśniono wątpliwości co do prawidłowości objęcia nieruchomości położonej we wsi W., oznaczonej nr hip. "[...]" (obecnie ul. [...], ul. [....]) w granicach ustalonych dekretem o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy.

Zatem zarzut, iż grunt objęty orzeczeniem administracyjnym Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [....] lutego 1950 r. nr [....] nie był objęty działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. jest nieuzasadniony, co spowodowało, że wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego geodety uznano za zbędny.

Ponadto opis przebiegu granic zawarty w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 września 1938 r. o przyłączeniu części gmin miejskich Wilanów i Bródno w powiecie i województwie warszawskim do powiatów południowo-warszawskiego i prasko-warszawskiego w m.st. Warszawie (Dz. U. z 1938 Nr 72, poz. 518) znajduje potwierdzenie w wyrysie z Planu Miasta W. z roku 1940 (sygn. [...]), na którym wyraźnie zaznaczona została granica na odcinku pomiędzy folwarkiem W. a wsią W.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył A. G. poprzez swojego pełnomocnika, zarzucając decyzji naruszenie art. 107 § 3 kpa, art. 7 i art. 77 kpa, art. 75 § 1 w związku z art. 84 §1 kpa polegające na braku wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, niedostateczne wyjaśnienie sprawy, wybiórcze potraktowanie dowodów i oddalenie wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego geodety, pomimo, iż tylko przy pomocy takiego dowodu możliwe jest dokładne wyjaśnienie, czy działka gruntu objęta postępowaniem znalazła się w granicach W. na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 września 1938 r. (Dz. U. Nr 72, poz. 518) i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji z dnia [...] listopada 2003 r.

W uzasadnieniu podniósł, że w zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, iż zgromadzone w sprawie dowody jednoznacznie wskazują, że nieruchomość będąca przedmiotem postępowania w dacie wejścia w życie dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 279, poz. 50) (dalej "Dekret"), znajdowała się w granicach administracyjnych W.

Do wniosku takiego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze doszło w oparciu o analizę § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 września 1938 r. o przyłączeniu części gmin wiejskich Wilanów i Bródno, w powiecie i województwie warszawskim do powiatów południowo-warszawskiego i prasko-warszawskiego m.st. Warszawy. Niestety, Samorządowe Kolegium Odwoławcze ograniczyło się jedynie do zacytowania tegoż przepisu, bez wyjaśnienia jego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Tymczasem, zdaniem skarżącego przedmiotowa regulacja wyraźnie stanowi, że nowa granica W. biegnie granicą "folwarku i wsi W.". Zatem nieruchomość oznaczona jako "[...]" mogła znajdować się po każdej ze stron rzeczonej granicy, czego jednak Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ogóle nie rozważyło. Ponadto, skład orzekający, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w ogóle, nie poruszył kwestii rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych o rozciągnięciu przepisów policyjno-budowlanych dla gmin miejskich na niektóre osiedla gmin wiejskich na obszarze województwa stołecznego, z dnia 27 czerwca 1939 r. (Dz. U. Nr 62, poz. 408) oraz rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 5 maja 1951 r., w sprawie zmiany granic m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 27, poz. 199), z których oba traktują działkę będącą przedmiotem niniejszego postępowania jako znajdującą się poza granicami W.

Powyższe uchybienia konstytuują naruszenie art. 107 § 3 kpa., polegające na niedostatecznym uzasadnieniu prawnym decyzji, co też uniemożliwia jej prawidłową kontrolę.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze zdaniem skarżącego analizowało zebrane w sprawie dowody w sposób wybiórczy, a tymczasem zebrane dowody w sprawie są co najmniej dwuznaczne i wewnętrznie sprzeczne. Niektóre z nich wskazują bowiem, że przedmiotowa nieruchomość, w roku 1945, znajdowała się granicach administracyjnych W., niektóre natomiast świadczą o czymś przeciwnym. Ocena dowodów w tym zakresie dokonana przez Kolegium w uzasadnieniu pierwszej z zaskarżonych decyzji i zaakceptowana w decyzji wydanej w następstwie odwołania nosi znamiona arbitralności. Nie wiadomo bowiem np. dlaczego pismo z dnia 22 maja 2001 r., zawierające stanowisko Burmistrza Gminy U. i informujące, iż przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w granicach W. stanowi wiarygodny dowód, natomiast pismo Urzędu Wojewódzkiego w W. z dnia 24 sierpnia 1994 r. wskazujące na coś przeciwnego, zostało przez Kolegium zdyskredytowane.

Uchybień Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zdaniem skarżącego, dopełnia oddalenie wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego geodety, który dokonawszy pomiarów na gruncie mógłby w sposób bezsporny ustalić, po której stronie granicy, ustanowionej na mocy rozporządzenia z dnia 22 września 1938 r. znajdowała się przedmiotowa działka. Ustalenie tego wymaga niewątpliwie wiadomości specjalnych, stąd wniosek o powołanie biegłego był w pełni uzasadniony. Jednocześnie zaś zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, powody oddalenia wniosku o powołanie biegłego są nie do przyjęcia, jako że w istocie sprowadzają się do twierdzenia, że skoro nieruchomość była położona w granicach działania dekretu, to niecelowe jest dowodzenie odwrotne. Rozumowanie takie stanowi zdaniem skarżącego rażące uchybienie w zakresie postępowania dowodowego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podniosło, że po ponownej analizie sprawy w pełni podziela stanowisko przedstawione w uzasadnieniu swojej decyzji z dnia [...] listopada 2003 r. i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie sądowe nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny powołany jest do kontroli legalności decyzji wydanej w sprawie administracyjnej, co oznacza, że może decyzję uchylić bądź stwierdzić jej nieważność w przypadku naruszenia przy jej wydawaniu przepisów prawa materialnego lub prawa procesowego. W tym przypadku kontroli sądu poddana została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2004 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2003 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] lutego 1950 r. odmawiającego M.G. prawa własności czasowej do części nieruchomości oznaczonej nr hip. "[...]".

Należy podkreślić, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy, dlatego też dokonywana przez Sąd ocena zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem oparta być musi na materiale zgromadzonym w przekazanych wraz z odpowiedzią na skargę aktach postępowania administracyjnego.

Badając zawartość akt niniejszej sprawy, sąd stwierdził, że organy prowadzące postępowanie nie wyjaśniły w sposób wystarczający stanu faktycznego sprawy.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ przyjął na podstawie pisma Urzędu Gminy W. z dnia 22 maja 2001 r., że nieruchomość, którą nabyła M. G. wchodzi prawdopodobnie obecnie w skład działki ewidencyjnej nr [...], który to teren objęty jest działaniem dekretu, chociaż z treści tego samego pisma wynika, że Urząd nie dysponuje dokumentami, które w sposób jednoznaczny pozwoliłyby zlokalizować teren wykazany na szkicu sporządzonym w 1949 r. Natomiast w aktach sprawy znajdują się także inne dokumenty, z których wynika coś wręcz przeciwnego, a mianowicie, że nieruchomość ta znajdowała się poza obszarem W. i nie była objęta dekretem z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Dokumenty te, to zaświadczenie Wójta Gminy F. z 1949 r., wydane na żądanie M. G., z którego wynika, że posiada ona gospodarstwo rolne w gromadzie W. o pow. [...] ha, oraz pismo Urzędu Wojewódzkiego w W. z dnia 27 sierpnia 1994 r. skierowane do D. G., z którego wynika, że nieruchomość pod nazwą "[...]" w dniu 21 listopada 1945 r., tj. wejścia w życie powyższego dekretu położone była poza granicami W. i należała wówczas do gromady W., gminy F., powiatu i województwa [...] i nie podlegała działaniom dekretu z 26 października 1945 r.

Odtworzenie przebiegu granicy określonej rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 22 września 1938 r. o przyłączeniu części gmin wiejskich Wilanów i Bródno, w powiecie i województwie warszawskim do powiatów południowo-warszawskiego i prasko-warszawskiego w m.st. Warszawie (Dz. U. z 1938 r. Nr 72, poz. 518), na który powołuje się organ w uzasadnieniu decyzji, tylko na podstawie opisu zawartego w tym rozporządzeniu, wobec istotnych zmian na gruncie, bez udziału specjalisty, zdaniem Sądu, jest niemożliwe. Natomiast prawidłowe i faktyczne ustalenie jej przebiegu (określenie, po której stronie granicy faktycznie znajdowała się sporna nieruchomość) ma istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem nie wykonanie tej czynności przez organ wydający decyzję merytoryczną i nadzorczą, narusza art. 7, 77 kpa.

Rzeczą organu będzie, jakich użyje środków w celu ustalenia, czy działka oznaczona obecnie nr [...], to nieruchomość objęta decyzją Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] lutego 1950 r. i czy w dacie wejścia w życie dekretu z 26 października 1945 r. znajdowała się w granicach W., czy też nie.

I chociaż innemu argumentowi zawartemu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzającemu, że wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do spornej nieruchomości został złożony po terminie określonym w art. 7 powyższego dekretu nie sposób odmówić słuszności, to jednak brak ustalenia w sposób nie budzący wątpliwości, czy sporna nieruchomość w ogóle znajdowała się w granicach W. i była objęta dekretem spowodował, że Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.