Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1112/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 105 w zw. z  art. 18
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej, Sędziowie WSA Teresa Randak (spr.), Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2012 r. sprawy ze skargi A S.A. w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Rozpoznawana w niniejszym postępowaniu sprawa stanowiła przedmiot rozstrzygnięcia tutejszego Sądu w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 717/09, z tego też powodu, Sąd odwoła się do uzasadnienia przyjętego za podstawę orzeczenia, jako że stan faktyczny dotyczący rozstrzygnięć organów egzekucyjnych jest tożsamy w niniejszej sprawie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 105 § 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego /t.j. Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm./ oraz art. 17, art. 18, art. 23 § 4, art. 34 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm./, art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych /t.j. Dz. U. z 2001. Nr 79. poz. 856 ze zm./ i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych /Dz. U. Nr 198. poz. 1925/, po rozpatrzeniu zażalenia A S.A. z siedzibą w K. – w dalszej części uzasadnienia określanej zamiennie "A" lub "Spółka" na postanowienie Wójta Gminy Ś. Nr [...] z dnia [...] r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie uznania za nieuzasadnione zarzutów zgłoszonych w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych Nr [...] z dnia [...] r. postanowiło uchylić postanowienie organu I instancji i umorzyć postępowanie.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że Wójt Gminy Ś., decyzją Nr [...] z dnia [...] r. określił A S.A. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2003 w kwocie [...] zł i za rok 2004 w kwocie [...] zł. Z uwagi na brak wpłaty zobowiązania Wójt Gminy Ś. wystawił tytuły wykonawcze Nr [...] z dnia [...] r., które obejmowały zaległość z tytułu podatku od nieruchomości należnego za rok 2003 i skierował je na drogę postępowania egzekucyjnego.

Pismem z dnia 24 grudnia 2008 r. A S.A., wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych [...] z dnia [...] r. Spółka w uzasadnieniu zarzutów wskazała na nieistnienie części egzekwowanego obowiązku. Podniosła, że w zakresie dochodzonego podatku od nieruchomości za rok 2003 było prowadzone postępowanie podatkowe trwające dłużej niż trzy miesiące, co w świetle art. 54 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej skutkuje nienaliczaniem odsetek za zwłokę. Wskazała, że Wójt Gminy Ś. wystawiając ww. tytuły wykonawcze objął egzekucją odsetki za zwłokę liczone od terminów płatności poszczególnych rat podatku bez uwzględnienia okresów, za które odsetki nie podlegają naliczeniu. Wobec tego, zdaniem Spółki, prowadzoną przez Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. egzekucją administracyjną zostały objęte nienależne Gminie Ś. odsetki za zwłokę. W związku z tym podniosła, że w drodze egzekucji dochodzony jest nieistniejący obowiązek, co czyni zasadnym zgłoszenie zarzutu na podstawie art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Wójt Gminy Ś. postanowieniem Nr [...] z dnia [...] r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów zgłoszonych w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych Nr [...] z dnia [...] r. uznał zarzuty za nieuzasadnione. W treści postanowienia wierzyciel wskazał, że długotrwałość postępowania podatkowego była spowodowana zawiłością sprawy i niejasnością przepisów, zaś w odniesieniu do raty podatku za maj 2003 r. - przy wypełnianiu tytułu wykonawczego popełniono błąd zawyżając wysokość przypadających od niej odsetek, co jednak nie rzutowało na wynik sprawy, gdyż rata podatku i stawka odsetek została podana w sposób prawidłowy.

Pismem z dnia 3 lutego 2009 r. A S.A. wniosła zażalenie na wyżej wymienione postanowienie Wójta Gminy Ś., w którym podniosła między innymi, że Wójt Gminy Ś. nie może usprawiedliwiać zwłoki powstałej przy rozpatrzeniu sprawy niejasnością obowiązujących przepisów. Ponadto w odniesieniu do raty podatku przypadającej za maj 2003 r. Spółka wskazała, że w świetle art. 33 pkt. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zgłoszenie zarzutu nie jest zależne od jego istotności, albowiem badaniu podlega, czy wskazany przez wierzyciela w tytule wykonawczym obowiązek jest zgodny z tym, jaki faktycznie ciąży na zobowiązanym.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją Nr [...] z dnia [...] r. uchyliło wyżej wymienioną decyzję organu I instancji Nr [...] z dnia [...] r. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania.

W ramach rozpoznania zażalenia na postanowienie Wójta Gminy Ś. z dnia [...] r., organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.), odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym znajdują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym w szczególności przepis art. 105 § 1 K.p.a. Na podstawie tego przepisu organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, jeżeli postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. W tym zakresie organ odwoławczy podniósł, iż bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 K.p.a. oznacza, że z uwagi na brak któregokolwiek z elementów materialnego stosunku prawnego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Organ podkreślił, że klasyczna postać bezprzedmiotowości postępowania ujawnia się między innymi wtedy, gdy przedmiot rozstrzygnięcia w sprawie prawnie nie istnieje (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 13 listopada 2008 r., II SA/Wr 292/08). Brak istnienia przedmiotu postępowania może oznaczać, że przedmiot ten albo nigdy nie powstał, albo wprawdzie powstał, ale z jakiegoś powodu wygasł. Następnie organ odwoławczy podniósł, wskazując na bezprzedmiotowość postępowania, że będący przedmiotem egzekucji obowiązek wynikał z decyzji Wójta Gminy Ś., Nr [...] z dnia [...] r., która została wyeliminowana z obrotu prawnego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. [...] z dnia [...] r. W związku z tym organ odwoławczy wskazał, że w chwili obecnej brak jest określonego odpowiednią decyzją obowiązku, który podlegałby egzekucji. Podkreślił, że wobec tego, wysokość egzekwowanego obowiązku powinna być najpierw określona w decyzji organu podatkowego, a decyzja doręczona podatnikowi, zgodnie z warunkami określonymi w Ordynacji podatkowej. W podsumowaniu organ odwoławczy podniósł, że przedstawione wyżej okoliczności stanowiły podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia i umorzenia postępowania w sprawie. Wobec tego jako zbędne uznał odniesienie się do okoliczności podniesionych przez Spółkę.

W skardze na powyższe postanowienie, A S.A. wniosła o jego uchylenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. Podniosła zarzut naruszenia art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. — Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.) w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954, z późn. zm.), tj. zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu wskazała, że ocena bezprzedmiotowości sprawy administracyjnej musi być dokonana w kontekście interesu prawnego, jaki w wyniku jej zakończenia osiągnie bądź to organ administracji publicznej bądź też strona postępowania. Według skarżącej ustalenie, że w merytorycznym rozpatrzeniu sprawy interesu takiego nie osiągnie ani organ ani strona, przesądza o braku podstaw do dalszego procedowania i o umorzeniu postępowania. W związku z tym podniosła, że w rozpatrywanym przypadku nie może budzić sporu, iż A S.A. posiadała interes prawny w rozpatrzeniu zarzutu w chwili, gdy został on zgłoszony przez pełnomocnika. W tym czasie istniały podstawy do żądania wykonania obowiązku, w obrocie prawnym pozostawała bowiem decyzja Wójta Gminy Ś. z dnia [...] r. nr [...]. Skarżąca podniosła, że konieczne było zatem rozpatrzenie zasadności kwestionowanego w zarzucie obowiązku. Ponadto wskazała, że uchylenie ww. decyzji zmieniło materialny stosunek prawny, gdyż dochodzony w egzekucji obowiązek wygasł, a tym samym ustały podstawy do prowadzenia czynności egzekucyjnych. Jednocześnie podkreśliła, że cel zgłoszenia zarzutów nie ogranicza się tylko do wyeliminowania z obrotu prawnego postępowania egzekucyjnego, względnie do zweryfikowania dochodzonego w egzekucji administracyjnej obowiązku, ale przede wszystkim zmierza do ustalenia, czy podjęte czynności egzekucyjne miały umocowanie prawne. Podniosła, że z tego powodu wykonanie obowiązku w następstwie zastosowanych czynności egzekucyjnych, bądź też ustanie dochodzonego obowiązku, samo w sobie nie eliminuje interesu prawnego zobowiązanego w rozpatrzeniu zgłoszonych przez niego zarzutów. W szczególności uznanie zarzutów przez wierzyciela nie skutkuje tylko i wyłącznie umorzeniem postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ale wywołuje wobec zobowiązanego także inne skutki prawne. Skarżąca podniosła, że zgodnie z art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela. Natomiast uznanie przez wierzyciela zgłoszonych zarzutów, co do zasady świadczy o niezgodnym z prawem wszczęciu i prowadzeniu egzekucji administracyjnej. Skarżąca podkreśliła, że stanowisko takie zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, twierdząc między innymi w wyroku z dnia 15 listopada 2007 r. sygn. akt I SAGI 778/07, że "uwzględnienie każdego oprócz opartego na art. 33 pkt 8 ustawy egzekucyjnej zarzutu skutkuje umorzeniem postępowania egzekucyjnego", to zaś zdaniem Sądu "zawsze oznacza, że egzekucja została wszczęta i prowadzona niezgodnie z prawem". Okoliczność zatem, że dochodzone w egzekucji administracyjnej zobowiązanie wygasło bądź zostało wykonane, nie czyni zasadnym tezy, iż zobowiązany utracił interes prawny w rozpatrzeniu zgłoszonych zarzutów, bowiem ich rozpatrzenie powoduje określone skutki prawne w zakresie ustalenia podmiotu zobowiązanego do pokrycia kosztów egzekucyjnych. W ocenie skarżącej, do sytuacji takiej doszło również w rozpatrywanej sprawie. W wyniku bowiem zastosowanych przez Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. czynności egzekucyjnych powstały koszty egzekucyjne w łącznej kwocie [...] zł., które zostały pobrane od A S.A. Rozpatrzenie więc zarzutu, zgłoszonego pismem z dnia 24 grudnia 2008 r. będzie miało istotne znaczenie dla ostatecznego rozstrzygnięcia, czy przedmiotowe koszty powinny być pokryte przez A S.A., czy przez wierzyciela. Ponadto skarżąca podniosła, że interes prawny w rozpatrzeniu zarzutu nie ogranicza się tylko do wyjaśnienia kwestii związanych z koniecznością pokrycia kosztów egzekucyjnych. Zgodnie bowiem z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Jednocześnie w art. 70 § 2—7 i art. 70a Ordynacji podatkowej zostały określone okoliczności, których ziszczenie się skutkuje przerwaniem bądź zawieszeniem biegu terminu przedawnienia. Na podstawie art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. W tym zakresie skarżąca podniosła, że dla skutecznego przerwania biegu przedawnienia na podstawie art. 70 § 4 zdanie pierwsze Ordynacji podatkowej niezbędne jest, aby zastosowany środek egzekucyjny był prawnie skuteczny. Tymczasem uznanie zgłoszonych zarzutów skutkuje obligatoryjnym umorzeniem prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Natomiast w świetle art. 60 § 1 w związku z art. 34 § 4 i art. 59 § 1 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, umorzenie to wywiera ten skutek, że dochodzi do uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych. W tych okolicznościach, w ocenie skarżącej, dokonane w trakcie postępowania czynności egzekucyjne nie są prawnie skuteczne, ich dokonanie zostało bowiem uchylone z mocy prawa. W związku z tym podkreśliła, że interes prawny A S.A. w merytorycznym rozpatrzeniu zarzutu zgłoszonego pismem z dnia 24 grudnia 2008 r. przejawia się również w tym, że jego ewentualne uznanie może stać się istotne w przyszłości dla oceny, czy objęte egzekucją zaległości z tytułu podatku od nieruchomości należnego za 2003 r. nie uległy przedawnieniu. W podsumowaniu skarżąca wskazała, że wobec powyższego nie może budzić wątpliwości, iż wbrew twierdzeniom organu odwoławczego, uchylenie decyzji Wójta Gminy Ś. z dnia [...] r. nie skutkuje utratą interesu prawnego w rozpatrzeniu zarzutu zgłoszonego przez nią pismem z dnia 24 grudnia 2008 r., a tym samym bezprzedmiotowością prowadzonego w tej sprawie postępowania administracyjnego. W związku z tym zarzuciła, że doszło do naruszenia art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. umorzyło bowiem postępowanie administracyjne prowadzone odnośnie zajęcia stanowiska w kwestii zgłoszonego zarzutu pomimo, iż postępowanie to, ze względu na brak utraty interesu prawnego, nie stało się bezprzedmiotowe.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację, zawartą w uzasadnieniu objętego skargą postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 25 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Gl 717/09 oddalił skargę.

W uzasadnieniu w/w wyroku, Sąd stwierdził, że w ramach oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, podkreślenia przede wszystkim wymagało, że z treści przepisu art. 105 § 1 K.p.a. – stosowanego odpowiednio w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie odesłania zawartego w art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – wynika, iż umorzenie postępowania administracyjnego w związku ze stwierdzeniem jego bezprzedmiotowości ma charakter obligatoryjny.

Odnosząc się zatem do zarzutów skargi wskazano, że "przepis ten nie daje podstaw do uzależnienia umorzenia postępowania od równoczesnego wygaśnięcia interesu prawnego strony. Niewątpliwie istnienie interesu prawnego ma znaczenie w zakresie oceny, czy dany podmiot ma status strony. W konsekwencji stanowi jeden z elementów konstrukcji przedmiotu postępowania. Z kolei, bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 K.p.a. oznacza, że z uwagi na brak jednego z elementów materialnego stosunku prawnego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę poprzez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Podkreślenia zatem wymaga, że istnienie interesu prawnego skarżącej w rozpoznaniu zarzutów przez wierzyciela, nie uniemożliwia umorzenia postępowania w przedmiocie stanowiska wierzyciela, jeżeli postępowanie to stało się bezprzedmiotowe z powodu uchylenia decyzji będącej podstawą wystawienia tytułów wykonawczych, w oparciu o które prowadzono egzekucję administracyjną, której dotyczą zarzuty.

Natomiast odnośnie pozostałych twierdzeń skargi podnieść należało, że - jak już była o tym mowa wyżej - przedmiotem zaskarżonego rozstrzygnięcia było uchylenie postanowienia organu pierwszej instancji w kwestii stanowiska wierzyciela o uznaniu za nieuzasadnione zarzutów zgłoszonych przez skarżącą w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oraz jednoczesne umorzenie postępowania organu pierwszej instancji. Określenie przedmiotu zaskarżonego rozstrzygnięcia dezaktualizuje zatem twierdzenia skargi, że uznanie zarzutów przez wierzyciela spowodowałoby nie tylko umorzenie postępowania egzekucyjnego, ale wywołałoby wobec zobowiązanego także inne skutki, np. związane z ponoszeniem kosztów egzekucyjnych oraz dotyczące oceny w przyszłości, czy objęte egzekucją zaległości z tytułu podatku od nieruchomości należnego za 2003 r. uległy przedawnieniu. Cytowane stwierdzenia zawarte w skardze, wykraczają poza zakres zarzutów, które – z uwagi na przedmiot zaskarżonego postanowienia - mogą być wobec niego podniesione. Ponadto mają charakter hipotetyczny, gdyż skarżąca wykazuje w ich treści, jakie mogłyby być skutki uznania zarzutów przez wierzyciela. Na marginesie podnieść należało, że postanowieniem organu pierwszej instancji w przedmiocie stanowiska wierzyciela uznano za nieuzasadnione zarzuty zgłoszone przez skarżącą. Pomimo tego – skarżąca wymieniła w uzasadnieniu skargi hipotetyczne skutki uznania zarzutów przez wierzyciela.

W podsumowaniu stwierdzić zatem należało, że – wbrew zarzutom skargi - umorzenie postępowania z powodu bezprzedmiotowości sprawy, nie jest uzależnione od wygaśnięcia interesu prawnego strony.

Ponadto z treści przytoczonego wyżej przepisu art. 105 § 1 K.p.a wynika, iż umorzenie postępowania administracyjnego w związku ze stwierdzeniem jego bezprzedmiotowości ma charakter obligatoryjny.

Nie zasługiwał zatem na uwzględnienie zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ egzekucyjny przepisu art. 105 § 1 K.p.a. w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Ponadto dodać należało, że uchylenie wymienionej wyżej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 stycznia 2010 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 596/09, nie miało wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, gdyż w ramach kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia uwzględniono stan faktyczny w dacie wydania przedmiotowego postanowienia.

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonego postanowienia - w zakresie oraz według kryteriów określonych w przytoczonych na wstępie przepisach - stwierdzić zatem należało, że przy jego wydaniu nie doszło do naruszenia prawa materialnego ani przepisów postępowania".

W skardze kasacyjnej, skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego A S.A. zarzuciła sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego – art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 i art. 106 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18, art. 23 § 3, art. 34 § 1 u.p.e.a oraz wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenie i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, że wierzyciel jest zobowiązany przedstawić swoje stanowisko co do zarzutów na postępowanie egzekucyjne niezwłocznie (art. 106 § 3 k.p.a.) i nie jest powołany do oceny bezprzedmiotowości tego postępowanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie było więc uprawnione do uznania, że postępowania dotyczące stanowiska wierzyciela było bezprzedmiotowe i konsekwencji – do umorzenia postępowania. Kolegium nie pełniło również funkcji organu sprawującego nadzór nad organem egzekucyjnym, co uniemożliwiało stwierdzenie bezprzedmiotowości postępowania egzekucyjnego.

Uznając skargę za uzasadnioną, NSA podniósł, że sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego miało podstawę prawną w art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18. Jak wskazano, nie uzasadniał takiego orzeczenia fakt uchylenia decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, z której wynikał obowiązek dochodzony w drodze egzekucji administracyjnej. Zasadnie wskazano w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że postępowanie w przedmiocie stanowiska wierzyciela inicjowane jest przez organ egzekucyjny. Wierzyciel, do czasu, gdy prowadzone jest postępowanie egzekucyjne i postępowanie w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne, obowiązany jest zająć stanowisko w przedmiocie zgłoszonych zarzutów (art. 34 ust. l u.p.e.a.). Bezprzedmiotowość postępowania w przedmiocie stanowiska wierzyciela, jako postępowania ubocznego, wystąpiłaby wówczas, gdyby umorzono postępowanie w przedmiocie zarzutów prowadzone przez organ egzekucyjny bądź postępowanie egzekucyjne, co – jak wynika z akt egzekucyjnych – w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca. Przedmiot postępowania zatem istniał i zawierał się w obowiązku zajęcia przez wierzyciela stanowiska co do złożonych przez zobowiązanego zarzutów na wciąż prowadzone postępowanie egzekucyjne. Umarzanie postępowania dotyczącego tego stanowiska przez organ odwoławczy, nie będący organem sprawującym nadzór nad organem egzekucyjnym (art. 23 § 1 u.p.e.a.), było pozbawione podstawy prawnej. Odnosząc się do stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o bezprzedmiotowości postępowania w związku z uchyleniem w odrębnym postępowaniu decyzji wymiarowej, z której wynikał egzekwowany podatek, Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że w orzecznictwie sporne jest czy okoliczność taka rodzi obowiązek umorzenia postępowania egzekucyjnego. W wyroku z 10 marca 2010 r. (sygn. akt II FSK 1826/08 LEX 596008) Naczelny Sąd Administracyjny zajął stanowisko, że umorzenie postępowania egzekucyjnego winno nastąpić, gdy zaistnieją przeszkody mające charakter trwały, przy czym zdarzeniem takim nie jest uchylenie decyzji wymiarowej. Stanowisko takie argumentowano deklaratoryjnym charakterem decyzji wymiarowej, co należy odnieść również do decyzji określającej zobowiązanie w podatku od nieruchomości dla podatnika będącego osobą prawną. Fakt prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne stał na przeszkodzie umorzeniu postępowania dotyczącego stanowiska wierzyciela. Okoliczności te nie zostały dostrzeżone przez sąd pierwszej instancji, co spowodowało, że zaskarżony wyrok zapadł z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył co następuje.

Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. ), w dalszej części uzasadnienia określanej skrótem "upsa", Sąd któremu sprawa została przekazana po rozpoznaniu skargi kasacyjnej, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sad Administracyjny.

W rozpatrywanej sprawie przedmiotem oceny prawnej Naczelnego Sądu Administracyjnego, były zarzuty skargi kasacyjnej, dotyczącego naruszenia przez sąd I instancji – art. 105 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. - poprzez błędne przyjęcie, że przepisy te miały zastosowanie do postępowania ubocznego – jakim jest rozpoznanie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, stanowisko wierzyciela.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, bezprzedmiotowość postępowania w przedmiocie stanowiska wierzyciela, jako postępowania ubocznego, wystąpiłaby wówczas, gdyby umorzono postępowanie w przedmiocie zarzutów prowadzone przez organ egzekucyjny bądź postępowanie egzekucyjne, co – jak wynika z akt egzekucyjnych – w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca. Przedmiot postępowania zatem istniał i zawierał się w obowiązku zajęcia przez wierzyciela stanowiska co do złożnych przez zobowiązanego zarzutów na wciąż prowadzone postępowanie egzekucyjne. Umarzanie postępowania dotyczącego tego stanowiska przez organ odwoławczy, nie będący organem sprawującym nadzór nad organem egzekucyjnym (art. 23 § 1 u.p.e.a.), było pozbawione podstawy prawnej. Odnosząc się do stanowiska sądu I instancji o bezprzedmiotowości postępowania w związku z uchyleniem w odrębnym postępowaniu decyzji wymiarowej, z której wynikał egzekwowany podatek, Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że w orzecznictwie sporne jest czy okoliczność taka rodzi obowiązek umorzenia postępowania egzekucyjnego. W tym zakresie wskazano na pogląd zawarty w wyroku z 10 marca 2010 r. (sygn. akt II FSK 1826/08 LEX 596008) zgodnie z którym, umorzenie postępowania egzekucyjnego winno nastąpić, gdy zaistnieją przeszkody mające charakter trwały, przy czym zdarzeniem takim nie jest uchylenie decyzji wymiarowej. Stanowisko takie argumentowano deklaratoryjnym charakterem decyzji wymiarowej, co należy odnieść również do decyzji określającej zobowiązanie w podatku od nieruchomości dla podatnika będącego osobą prawną. Fakt prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne stał na przeszkodzie umorzeniu postępowania dotyczącego stanowiska wierzyciela.

Biorąc pod uwagę rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz prawną ocenę zawartą w uzasadnieniu w/w wyroku, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie. Należy bowiem podkreślić, że "przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny, "granice sprawy", o których mowa w art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), podlegają zawężeniu do granic w jakich rozpoznał skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny i wydał orzeczenie na podstawie art. 185 § 1 tej ustawy. Tak więc ponownie rozpoznając sprawę sąd I instancji, nie może stosować postanowień art. 134 § 1 i art. 135 bez uwzględnienia brzmienia przepisów art. 168 § 3, art. 183 § 1 oraz art. 190 powołanej ustawy" ( porów. wyrok NSA z dnia 20 września 2006 r. sygn. akt II OSK 1117/05, publik. System Informacji Prawnej LEX nr 238489 ). Przez "ocenę prawną" rozumie się "wyjaśnienie (...) istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą ( porów. W. Siedlecki, D. Dobrzański Komentarz s. 637 ). Ocena ta wiąże w pełnym zakresie, a to oznacza, że rozpoznając ponownie sprawę wojewódzki sąd administracyjny zobligowany jest do uwzględnienia wykładni dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, zarówno dotyczącej prawa materialnego, jak i prawa procesowego. Pogląd taki, sformułowany w literaturze należy uznać również za utrwalony w orzecznictwie sądowo – administracyjnym ( porów. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 1998 r. sygn. akt II SA 1560/97, publik. System Informacji Prawnej LEX nr 41916, wyrok NSA z dnia 29 lipca 1999 r. sygn. akt IV SA 1177/97, ,publik. System Informacji Prawnej LEX nr 47301 ). Związanie sądu administracyjnego oceną prawną dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym przez NSA poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku ( porów. wyrok NSA z dnia 22 marca 1999 r. sygn. akt IV SA 527/07, publik. System Informacji Prawnej LEX nr 47275 ).

W tym miejscu zasadne jest podniesienie, że z uzasadnienia wyroku WSA w Gliwicach z dnia 25 marca 2010 r. sygn. akt I SA/Gl 717/09 wynika, że Sąd ten nie podzielił poglądów zawartych w skardze, a dotyczących naruszenia art. 105 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a, uznając legalność uchylenia stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów i umorzenia postępowania w sprawie. Odmienne stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie możliwości umorzenia postępowania w sprawie stanowiska wierzyciela nakłada na Samorządowe Kolegium Odwoławcze – przy ponownym rozpoznaniu zażalenia skarżącej Spółki – uwzględnienia oceny prawnej wyrażonej w/w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. W tych ramach za szczególnie istotny uznać należy pogląd, że umorzenie postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne nie jest możliwe w odniesieniu do stanowiska wierzyciela. Jak wskazał NSA organem inicjującym postępowanie egzekucyjne jest organ egzekucyjny, zaś postępowanie w sprawie stanowiska wierzyciela jest postępowaniem ubocznym. Do chwili prowadzenia pierwszego z tych postępowań nie istnieje prawna możliwość umorzenia postępowania w sprawie stanowiska wierzyciela, gdyż postępowaniu temu nie można przypisać cechy bezprzedmiotowości, nawet w sytuacji, gdy zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego decyzja stanowiąca podstawę egzekwowanego obowiązku.

W tej sytuacji – uwzględniając ocenę prawną zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. ). Wniosek strony o zasądzenie kosztów postępowania uwzględniono w oparciu o art. 200 powołanej ustawy.