Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 55/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2019-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 64, art. 64c § 6, art. 80
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 138 § 1, art. 144
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska Asesor WSA Jacek Boratyn /spr./ po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 marca 2019 r. sprawy ze skargi Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] listopada 2018 r., nr [...], w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącego Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, postanowieniem z dnia [...] listopada 2018 r., nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia "A" (zwanego dalej skarżącym lub wierzycielem), reprezentowanego przez Prezesa Zarządu "A" od postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego, z dnia [...] września 2018 r., nr [...], w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w stosunku do dłużnika – "B" sp. z o.o., z siedzibą w K., w kwocie [...] zł, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego , na wniosek wierzyciela (skarżącego), prowadził w stosunku do dłużnika postępowanie egzekucyjne, na podstawie wystawionych przez niego [...] tytułów wykonawczych. W ramach podjętych czynności egzekucyjnych organ przesłał do czterech banków zawiadomienia o zajęciu prowadzonych przez nie rachunków bankowych dłużnika. Z informacji otrzymanych od tych instytucji wynika, że na przedmiotowych rachunkach nie było środków na zaspokojenie dochodzonych należności bądź też nastąpił zbieg egzekucji administracyjnej z egzekucją sądową, albo też bank nie prowadził rachunku dłużnika.

W dniu [...] listopada 2016 r. poborca skarbowy spisał protokół o stanie majątkowym dłużnika, z którego wynika, że prowadzona przez niego działalność przynosi straty, nie posiada majątku ruchomego ani nieruchomości. Posiada on jedynie wierzytelności, zgłoszone w postępowaniu upadłościowym, dotyczącym innego podmiotu.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r. organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego w K., umorzył prowadzone wobec dłużnika postępowanie egzekucyjne stwierdzając, iż nie da się wyegzekwować kwot, które przewyższałyby wysokość kosztów egzekucyjnych. Postanowienie to stało się ostateczne w administracyjnym toku instancji.

Wierzyciel, po otrzymaniu od organu egzekucyjnego zawiadomienia, że koszty egzekucyjne wynoszą [...] zł, wystąpił o wydanie postanowienia w tym przedmiocie.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w K., postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r., obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wobec dłużnika, w wysokości 4 489 zł.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia wierzyciela na wskazane wyżej rozstrzygnięcie, postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2018 r. uchylił w całości zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Przyczyną kasatoryjnego rozstrzygnięcia organu odwoławczego było nieodróżnienie należności głównych od odsetek oraz brak wskazania podstawy wyliczenia wydatków.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w K., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, postanowieniem z dnia [...] września 2018 r., obciążył wierzyciela kosztami prowadzonego postępowania egzekucyjnego w wysokości [...] zł . Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia wskazał art. 64 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 z późn. zm., zwanej dalej ustawą egzekucyjną). Z zestawienia zawartego w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu I instancji wynika, że wysokość kosztów egzekucyjnych, związanych z dochodzeniem należności ze wszystkich tytułów wykonawczych obejmuje: opłaty manipulacyjne w łącznej wysokości [...] zł, opłaty za zajęcie rachunku bankowego – [...] zł, koszty egzekucyjne w kwocie[...] zł oraz wydatki w wysokości [...] zł.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia wierzyciela od rozstrzygnięcia Naczelnika Urzędu Skarbowego, postanowieniem z dnia [...] listopada 2018 r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Organ odwoławczy zauważył, że zgodnie z art. 64 c § 6 a pkt 2 ustawy egzekucyjnej wierzyciel ponosi koszty postępowania egzekucyjnego, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego.

Koszty egzekucyjne, którymi obciążony został wierzyciel, obejmowały: opłaty manipulacyjne, koszty faktycznie poniesione, koszty spisania protokołu o stanie majątkowym dłużnika, a także koszty zajęcia rachunków bankowych.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zaznaczył, że wierzyciel, w trakcie prowadzonego postępowania, kwestionował jedynie zasadność obciążenia go kosztami zajęcia rachunków bankowych, które wyniosły [...] zł, podkreślając, że w następstwie podjętych czynności, nie dokonano zajęcia żadnych środków, gdyż na rachunkach bankowych skarżącego takowych nie było.

Organ II instancji, ustosunkowując się do tych stwierdzeń zaznaczył, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego dokonane jest w momencie, w którym bankowi doręczono zawiadomienie w tym przedmiocie. W tym wypadku przedmiotem zajęcia nie są środki na nim zdeponowane, ale wierzytelność, dłużnikiem której jest bank. Egzekucja z rachunku bankowego odnosi się bowiem do rachunku w rozumieniu art. 725-733 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1025 z późn. zm., dalej zwanej K.c.). Istotą tej umowy jest zaś zobowiązanie banku wobec posiadacza rachunku do przechowywania jego środków oraz prowadzenia jego rozliczeń. Tak więc w celu skutecznego zajęcia rachunku bankowego nie jest wymagane rzeczywiste zajęcie w jego wyniku jakichkolwiek środków na tym rachunku zdeponowanych.

Poza tym art. 80 ustawy egzekucyjnej nie uzależnia skuteczności stosowania środka egzekucyjnego od wysokości środków zgromadzonych na zajętym rachunku.

Niezależnie od powyższego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zaznaczył, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego [...], w wyniku dokonanego, zawiadomieniem z [...] stycznia 2014 r., zajęcia wierzytelności pieniężnej, uzyskano kwotę [...] zł, która częściowo pokryła koszty egzekucyjne. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu I instancji, które organ II instancji podzielił, wskazano, że wyegzekwowana wyżej kwota pochodziła z zajęcia wierzytelności pieniężnej.

Organ stwierdził ponadto, odnosząc się do wskazanych przez skarżącego przykładów orzeczeń sądów administracyjnych, potwierdzających jego stanowisko, że wykładnia przepisów ustawy egzekucyjnej, na której zostały one oparte, stanowi odejście od dotychczasowej praktyki zarówno przez organy administracji, jak i sądy.

Skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] listopada 2018 r. wniósł skarżący, domagając się jego uchylenia, rozważenia uchylenia postanowienia organu I instancji, a także zasądzenia kosztów postępowania.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie:

1) art. art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 ustawy egzekucyjnej poprzez ich błędne zastosowanie i ustalenie, że w sprawie doszło do zajęcia wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych, albowiem na rachunkach nie było żadnych środków, co oznacza że organ nie zajmując żadnej wierzytelności przysługującej dłużnikowi wobec banków, nie powinien ustalać z tego tytułu kosztów,

2) art. 138 § 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm., zwanej dalej K.p.a.) poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji, pomimo tego, iż zachodziła podstawa do jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia (art. 138 § 2 K.p.a.).

W uzasadnieniu skargi zwrócono uwagę, że art. 64 § 1 ustawy egzekucyjnej nie przewiduje dla organu egzekucyjnego uprawnienia do pobrania opłaty za samo tylko zajęcie rachunku bankowego. Przepis pkt 4 powołanego wyżej przepisu wiąże to uprawnienia z zajęciem wierzytelności. Tymczasem organ nie wykazał w jakikolwiek sposób istnienia tego rodzaju wierzytelności. Skoro bowiem na rachunkach nie było żadnych środków, to nie mogło być mowy o istnieniu wierzytelności.

Skarżący zarzucił też, że wydając swoje rozstrzygnięcie organ nie odniósł się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., sygn. SK 31/14, w którym Trybunał stwierdził niekonstytucyjność przepisów dotyczących obciążania wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego.

Przytaczając przykłady orzeczeń sądów administracyjnych, potwierdzających jego stanowisko w sprawie, skarżący podkreślił jednocześnie, że podjęte czynności egzekucyjne nie przyniosły mu żadnego efektu.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Spór pomiędzy skarżącym a organem egzekucyjnym w niniejszej sprawie dotyczy zasadności obciążenia skarżącego, jako wierzyciela, dochodzonej w postępowaniu egzekucyjnym należności, kosztami postępowania egzekucyjnego, które to postępowanie jako bezskuteczne zostało umorzone. Organy egzekucyjne, powołując się na ogólna zasadę, wyrażoną w art. 64 c § 6 a pkt 2 ustawy egzekucyjnej, obciążyły kosztami tego postępowania wierzyciela, jako że nie mogą być one dochodzone od dłużnika. Skarżący tymczasem, nie kwestionując tej reguły, zaznaczył, że organ egzekucyjny nie miał prawa naliczania opłaty manipulacyjnej ani opłaty za zajęcie wierzytelności, gdyż nie doszło do zajęcia wierzytelności, albowiem na zajętych rachunkach bankowych nie było żadnych środków.

Organy egzekucyjne argumentują z kolei, że brak jest podstaw do przyjmowania, że do dokonania zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego konieczne jest faktyczne zajęcie na nim jakichkolwiek środków, albowiem nie wynika to z art. 80 ustawy egzekucyjnej, który skuteczność zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego wiąże wyłącznie z zawiadomieniem banku o zajęciu prowadzonego przez niego rachunku konkretnego dłużnika.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, niejako subsydiarnie, wskazał, że w następstwie prowadzonych czynności egzekucyjnych, doszło do wyegzekwowania nieznacznej kwoty - [...] zł. Niemniej jednak z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, jak i uzasadnienia postanowienia organu I instancji wynika, że kwota ta została wyegzekwowana w następstwie zajęcia wierzytelności pieniężnej jeszcze w 2014 r. w związku z tym okoliczność ta nie ma wpływu na ocenę skuteczności zajęcia wierzytelności.

Odnosząc się do podstawowej, spornej pomiędzy stronami kwestii, związanej ze skutecznością zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego stwierdzić należy, że to stanowisko organu jest zasadne. Ustawa egzekucyjna nie uzależnia bowiem skuteczności zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego od tego, czy były na nim zdeponowane jakiekolwiek środki pieniężne. W tym wypadku przedmiotem zajęcia jest wierzytelność, jako prawo wynikające z umowy o prowadzenie rachunku bankowego, w rozumieniu K.c. i to ono jest przedmiotem zajęcia. Zwrócić bowiem należy uwagę, że stwierdzenie, iż przyjęcie, że na zajmowanym rachunku muszą się znajdować jakiekolwiek środki, nawet niewielkie, aby zajęcie mogło być skuteczne, nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach, przy tym, podzielenie tej oceny prowadziłoby do sytuacji, w których doszłoby do zróżnicowania sytuacji wierzycieli, pomimo ich faktycznego niezaspokojenia, jedynie w oparciu o fakt zdeponowania na rachunku środków o wartości nieadekwatnych do dochodzonych należności, w tym także symbolicznej.

Wobec tego stwierdzić należy, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy, na skutek zawiadomienia banków o zajęciu rachunków dłużnika, doszło do zajęcia wierzytelności, w konsekwencji czego organ egzekucyjny uprawniony był do naliczenia określonej przepisami prawa opłaty za tego rodzaju czynność, podobnie jak i opłaty manipulacyjnej.

Dodać też należy, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest skuteczne nie tylko w odniesieniu do środków zdeponowanych na nim w momencie zajęcia, ale także środków, które po tym fakcie na rachunek wpłyną. To zaś dodatkowo przemawia za tym, że przyjęcie braku skuteczności zajęcia, w sytuacji braku środków na rachunku, w momencie dokonywania tej czynności, niweczyłoby skutek o którym wyżej mowa. To jednak nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach.

Podstawy do naliczania opłaty manipulacyjnej stanowią przepisy art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 ustawy egzekucyjnej.

Przed wydaniem zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji Trybunał Konstytucyjny, wyrokiem z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14 (Dz. U. z 2016r. poz. 1244), orzekł, że:

1) art. 64 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016r. poz. 599) w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji;

2) art. 64 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji;

3) art. 64 § 8 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości obniżenia opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 tej ustawy i opłaty manipulacyjnej w razie umorzenia postępowania z uwagi na dobrowolną zapłatę egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji;

4) art. 64 § 1 pkt 1-5, 7, 11, 12 i art. 64 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim przepisy te nie określają maksymalnej wysokości opłat egzekucyjnych i opłaty manipulacyjnej, nie są niezgodne z art. 217 Konstytucji; oraz umorzył na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, z 2000r. Nr 48, poz. 552 i Nr 53, poz. 638, z 2001r. Nr 98, poz. 1070, z 2005r. Nr 169, poz. 1417, z 2009r. Nr 56, poz. 459 i Nr 178, poz. 1375, z 2010r. Nr 182, poz. 1228 i Nr 197, poz. 1307 oraz z 2011r. Nr 112, poz. 654) w związku z art. 134 pkt 3 ustawy z dnia 25 czerwca 2015r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 293) postępowanie w pozostałym zakresie.

Należy zauważyć, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt SK 31/14 jest wyrokiem zakresowym, co wyraźnie wynika z jego sentencji, gdzie użyto sformułowania, że badany przepis jest niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty.

Tak więc przepisy, które stanowiły materialnoprawną podstawę obciążenia "A" kosztami postępowania egzekucyjnego, zostały uznane za niezgodne z Konstytucją RP z powodów, wskazanych w sentencji wyroku Trybunału. Trybunał w uzasadnieniu wydanego wyroku stwierdził, że brak określenia górnej granicy opłat egzekucyjnych oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach (w przypadku należności o znacznej wartości) następuje całkowite zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego, a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy dłużnika stają się jedynie dodatkową sankcją pieniężną. Wskazał również, że brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego, stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania, podejmowanych czynności egzekucyjnych. W ujęciu materialnym są więc zbliżone do podatku. Mechanizm ustalania opłaty stosunkowej, ze wskazaną jej górną granicą, chroni przed tego typu sytuacjami. Wartość wyznaczona kwotowo zakreśla bowiem maksymalny pułap opłaty i dzięki temu ogranicza kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością. W ocenie Trybunału, za sprzeczną z zasadniczym celem postępowania egzekucyjnego należy uznać także normę prawną, zgodnie z którą dłużnik zostaje obciążony pełną wysokością opłaty w wypadku dobrowolnego zaspokojenia wierzyciela. Norma ta nie tylko nie motywuje do dobrowolnego spełnienia świadczeń dochodzonych w egzekucji, ale wykazuje wręcz cechy swoistej kary finansowej, nakładanej za zachowanie pożądane i zgodne z prawem.

W pkt 5 uzasadnienia wyroku Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił skutki tego wyroku i wskazał, że dla właściwej jego realizacji w rozpatrzonej sprawie konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku Trybunału, określić nie tylko maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 ustawy egzekucyjnej oraz opłaty manipulacyjnej, o której mowa w art. 64 § 6 ustawy egzekucyjnej, ale także maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych, przeciwko którym można wysunąć zarzuty podobne do rozpatrzonych w niniejszej sprawie. Ustawodawca powinien nadto określić sposób obliczania wysokości tych opłat w razie umorzenia postępowania, w związku z dobrowolną zapłatą egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych. Trybunał zaznaczył, że konieczność podjęcia przez ustawodawcę odpowiednich kroków w celu wykonania niniejszego wyroku powinna stanowić okazję do szerszego spojrzenia na przyjęty model opłat w egzekucji w administracji.

Do chwili wydania zaskarżonego postanowienia ustawodawca nie znowelizował, zakwestionowanych przez Trybunał Konstytucyjny przepisów, zgodnie ze wskazaniami zamieszczonymi w uzasadnieniu wyroku. Przepisy te, w dotychczasowym brzmieniu, są więc elementem obowiązującego porządku prawnego i stanowią postawę rozstrzygnięć w przedmiocie kosztów egzekucyjnych. Nie oznacza to jednak, że mogą być one wykładane z pominięciem zastrzeżeń Trybunału do tych regulacji. Zaniechanie ustawodawcy w tym zakresie nie może prowadzić do niweczenia skutków wynikających z wyroku Trybunału, który ma moc powszechnie obowiązującą, co wynika z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP. Zakwestionowane przepisy winny być więc interpretowane w kontekście odnoszącego się do nich wyroku.

Tak więc stosowanie przepisów art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 ustawy egzekucyjnej nie może prowadzić do przekroczenia maksymalnego rozsądnego pułapu określonych w tych przepisach opłat, który w pierwszej kolejności powinien być wyznaczony przez ustawodawcę. Dopóki jednak ustawodawca tego nie uczyni, organy stosujące prawo muszą tak określać wysokość kosztów egzekucyjnych (w tym opłaty manipulacyjnej), aby nie można było zarzucić im naruszenia standardów określonych w omawianym wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

W niniejszej sprawie organy całkowicie pominęły kwestię stwierdzonej niekonstytucyjności wskazanych przepisów, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, w zakresie przyjętej wysokości kosztów egzekucyjnych. W uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć nie odniosły się bowiem w żaden sposób do adekwatności wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych do poziomu skomplikowania czynności, podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych, jak również nie ustosunkowały się do tego czy wysokość i zasady pobierania przedmiotowych opłat, powinny być ukształtowane w taki sposób, aby zapewnić przynajmniej częściowe finansowanie aparatu egzekucyjnego. W tym wypadku niezwykle istotnym jest zaś zachowanie racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji, a czynnościami organów (uwzględniającymi m.in. nakład pracy, stopień ich skomplikowania, czasochłonność), za podjęcie których, opłaty te zostały naliczone tak, aby opłaty nie sprowadzały się do opłaty zbliżonej do sankcji finansowej.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić więc należy, że organy egzekucyjne zupełnie pominęły te argumenty, które zadecydowały o niekonstytucyjności zastosowanych przez organ przepisów, wobec czego nie sposób jest stwierdzić, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu.

Ustalając wysokość opłaty za czynności egzekucyjne należy bowiem wykazać, jakie konkretne czynności organu egzekucyjnego w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym zostały podjęte i jaki był ich wpływ na powstanie kosztów egzekucyjnych w tejże wysokości. Podkreślenia wymaga, że miarkowanie powinno w zasadzie pojawić się wówczas, kiedy można stwierdzić, że procentowo ustalone opłaty, przekraczają maksymalny rozsądny pułap poszczególnych opłat.

Każdorazowo jednak organy winny wykazać, że ustalone koszty egzekucyjne, którymi obciążono wierzyciela, są adekwatne do poniesionego nakładu pracy, efektywności działań, poziomu skomplikowania i długotrwałości postępowania egzekucyjnego, czego nie sposób doszukać się na gruncie badanej sprawy.

W odniesieniu do opłaty manipulacyjnej podkreślić należy, że jej wysokość jest nierozerwalnie związana z zapewnieniem właściwej równowagi pomiędzy interesem państwa, polegającym na otrzymaniu zwrotu wydatków za przeprowadzone postępowanie egzekucyjne, a ochroną podmiotów przed nadmiernym fiskalizmem. Dlatego też wysokość tej opłaty winna być powiązana, w miarę możliwości, z rzeczywistymi kosztami konkretnego postępowania. Wtedy tylko można mówić o racjonalnej zależności tych wielkości.

W niniejszej sprawie wartość opłat manipulacyjnych nie co prawda była rażąco wysoka, niemniej jednak organ, mając na uwadze wskazówki płynące z wyroku Trybunału Konstytucyjnego winien rozważyć czy w przypadku części z nich, nie powinny być one zbliżone do wartości minimalnych, wobec rodzaju podejmowanych czynności egzekucyjnych, w szczególności ich pracochłonności i stopnia skomplikowania.

Potrzebę miarkowania organ winien rozważyć w znacznie szerszym zakresie w odniesieniu do opłat za zajęcie rachunku bankowego. Ich łączna suma wyniosła bowiem [...] zł, a w kilku przypadkach opłaty te wyniosły odpowiednio: [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł. Wobec niewyegzekwowania w ramach podjętych czynności jakichkolwiek środków organy winny przeanalizować czy wobec tego faktu, zachowany został związek pomiędzy świadczeniem na rzecz wierzyciela, a tymi opłatami, mając na względzie również stopień skomplikowania podejmowanych czynności i ich pracochłonność.

Uzasadniając swoje stanowisko, w zakresie wyliczonej łącznej kwoty kosztów postępowania egzekucyjnego, organ winien też precyzyjnie wskazać wszystkie części składowe tak wyliczonej sumy, wyodrębniając precyzyjnie wartość poszczególnych opłat i wydatków, umożliwiając dokonanie ich precyzyjnej oceny w kontekście ogólnej wysokości kosztów całego postępowania.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) uchylił zaskarżone postanowienie.

Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 i P.p.s.a. oraz § 1 i § 14 ust. 1 pkt 1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265) Sąd zasądził na rzecz skarżącego od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej kwotę 597 złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania, obejmującą zwrotu uiszczonego wpisu od skargi, w wysokości 100 zł oraz zwrot kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, w wysokości 480 zł, a także zwrot opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, w wysokości 17 zł.