Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1257/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 2 pkt 4
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 42 par. 1, art. 43
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 37 ust. 2 pkt 3 lit. b
journal: Dz.U. 2022 poz 896
law: Ustawa z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Dąbek Sędziowie WSA Maja Chodacka WSA Agnieszka Jakimowicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 13 września 2022 r. nr 1201-IEW-2.711.24.2022.8 w przedmiocie oddalenia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej skargę oddala.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 13 września 2022 r. nr 1201-IEW- 2.711.24.2022.8 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, po rozpatrzeniu zażalenia A. K., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków-Podgórze z dnia 7 lipca 2022 r. o nr 1210-SEW-1.711.314.2022 w przedmiocie oddalenia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.

W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia organ wskazał, że w związku z nieuregulowaniem przez skarżącą zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2021 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego Kraków - Podgórze w dniu 20 maja 2022 r. wystawił upomnienie nr 1210-SEW.722.1039402.2022. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, przesyłka zawierająca powyższe upomnienie była najpierw awizowana, a następnie w dniu 3 czerwca 2022 r. została odebrana przez matkę skarżącej w urzędzie pocztowym.

Wobec braku zapłaty, pomimo powyższego upomnienia, doszło do wystawienia tytułu wykonawczego, a następnie zajęcia rachunku bankowego skarżącej, które ostatecznie doprowadziło do wyegzekwowania należności podatkowej.

Pismem z dnia 27 czerwca 2022 r. skarżąca złożyła zarzut w postępowaniu egzekucyjnym, podnosząc brak doręczenia upomnienia oraz wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania skarżącej na tę okoliczność. W uzasadnieniu zarzutu skarżąca wskazała m.in., że nie przypomina sobie, aby doręczono jej upomnienie, a o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym dowiedziała się dopiero z dokonanego zajęcia rachunku bankowego.

Naczelnik Urzędu Skarbowego Kraków-Podgórze oddalił w dniu 7 lipca 2022 r. powyższy zarzut wskazując, że upomnienie zostało wysłane do skarżącej na podany adres rejestracyjny i korespondencyjny, a w dniu 3 czerwca 2022 r. zostało odebrane przez matkę skarżącej.

W zażaleniu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm.) poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że w sprawie doszło do skutecznego doręczenia zastępczego, podczas gdy korespondencja nie została doręczona za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi w mieszkaniu strony. W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zwrócenie się do urzędu pocztowego o udzielenie informacji czy matka skarżącej posiada pisemne upoważnienie do odbioru korespondencji i o przesłanie kopii tego upoważnienia.

Organ odwoławczy utrzymując w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, na wstępie przytoczył adekwatne przepisy prawa, w szczególności art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 z późn. zm.), zawierający podstawy wniesienia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej oraz art. 43 § 1 i art. 44 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., regulujące zasady tzw. doręczenia zastępczego. Ponadto powołał się na art. 37 ust. 2 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2022 r., poz. 896 z późn. zm.), zgodnie z którym przesyłka pocztowa, jeżeli nie jest nadana na poste restante, może być także wydana w placówce pocztowej ze skutkiem doręczenia osobie pełnoletniej zamieszkałej razem z adresatem, jeżeli adresat nie złożył w placówce pocztowej zastrzeżenia w zakresie doręczenia przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego, po złożeniu na piśmie oświadczenia o zamieszkiwaniu razem z adresatem.

Analiza powyższych norm prawnych oraz powołanego w uzasadnieniu orzecznictwa doprowadziła organ odwoławczy do wniosku, że doręczenie upomnienia było skuteczne.

Przesyłkę zawierającą upomnienie w urzędzie pocztowym odebrała matka skarżącej, zamieszkująca razem ze skarżącą pod adresem wskazanym jako jej adres korespondencyjny. Matka skarżącej na znajdującym się w aktach sprawy zwrotnym potwierdzeniu odbioru ww. przesyłki potwierdziła własnoręcznym podpisem, że jest dorosłym domownikiem, który podjął się oddania pisma adresatowi. Zatem pracownik urzędu pocztowego miał obowiązek wydać sporną przesyłkę ww. osobie, a podniesiony w zażaleniu zarzut, że brak złożonego w urzędzie pocztowym upoważnienia do odbioru korespondencji dla matki skarżącej uniemożliwił prawidłowe doręczenie ww. pisma uznano za chybiony.

Jedynie złożenie przez skarżącą zastrzeżenia w zakresie odbioru korespondencji, w którym skarżąca zwróciłaby się do urzędu pocztowego z prośbą o niedoręczanie przesyłek rejestrowanych matce skarżącej (tj. osobie dorosłej zamieszkującej razem z nią pod wskazanym adresem) spowodowałoby, że przesyłka nie mogłaby być w tym przypadku wydana. Jednakże akta sprawy potwierdzają, że takiego zastrzeżenia skarżąca nie złożyła. Z akt nie wynika również, aby skarżąca podjęła jakiekolwiek czynności wyjaśniające w stosunku do operatora pocztowego, nie podważyła też skutecznie prawidłowości znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru (nie złożyła stosownej reklamacji).

Odnosząc się do zgłoszonego w zażaleniu wniosku o zwrócenie się do urzędu pocztowego o udzielenie informacji czy matka skarżącej posiada pisemne upoważnienie do odbioru korespondencji i o przesłanie kopii tego upoważnienia, organ odwoławczy stwierdził, że powyższa okoliczność nie ma znaczenia, gdyż powyższe upoważnienie nie było konieczne do odbioru przesyłki.

W skardze od powyższego postanowienia wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, pełnomocnik skarżącej zarzucił:

naruszenie art. 1 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu rzeczy oraz niedostateczne wyjaśnienie okoliczności sprawy, jak również brak wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia całego materiału dowodowego, skutkujące ustaleniem błędnych okoliczności faktycznych sprawy leżących u podstaw skarżonego rozstrzygnięcia, w tym w szczególności w zakresie uznania, że doszło do skutecznego doręczenia skarżącej upomnienia z dnia 20 maja 2022 r., które to okoliczności legły u podstaw zastosowania w sposób niewłaściwy przepisów prawa materialnego;

naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że okoliczność dotycząca skutecznego doręczenia skarżącej kwestionowanej korespondencji w dniu 3 czerwca 2022 r. w trybie doręczenia zastępczego została udowodniona, całkowicie pomijając twierdzenia i wnioski dowodowe powołane i przedłożone przez skarżącą, a tym samym całkowicie dowolną, a nie swobodną ocenę przedłożonych przez skarżącą dowodów; 3. niewłaściwe zastosowanie art. 43 k.p.a. poprzez uznanie, że w odniesieniu do korespondencji skierowanej do skarżącej doszło do skutecznego doręczenia zastępczego w trybie powyższego przepisu, podczas gdy doręczenie nastąpiło do rąk matki skarżącej i to w placówce pocztowej, a nie w miejscu zamieszkania skarżącej, a tym samym brak było przesłanek do zastosowania ww. przepisu i wynikających z niego skutków, a w konsekwencji błędne uznanie, że w dniu 3 czerwca 2022 r. doszło do skutecznego doręczenia skarżącej upomnienia z dnia 20 maja 2022 r. oraz przyjęcie, że od tej daty rozpoczął bieg termin do zapłaty zobowiązań podatkowych;

4. błędną wykładnię art. 43 k.p.a. poprzez uznanie, że sam fakt wydania korespondencji osobie, która podjęła się jej przekazania przesądza o skuteczności doręczenia, a kwestia faktycznego przekazania przesyłki pozostaje bez wpływu na skuteczność, podczas gdy domniemanie wynikające z powyższego przepisu jest domniemaniem podlegającym obaleniu, a zignorowanie faktycznego nieprzekazania korespondencji adresatowi całkowicie wypacza sens powyższej regulacji;

5. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji wydanego z naruszeniem przepisów prawa, podczas gdy istniały przesłanki do jego uchylenia.

Mając na uwadze powyższe, wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i zasądzenie od organu II Instancji na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd co do zasady rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonego aktu niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej opisane zasady, orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ono prawa w sposób powodujący konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego, a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie w przedmiocie oddalenia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, opartego o art. 33 § 2 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. o brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, które było w przedmiotowej sprawie wymagane.

Okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie jest to, że przedmiotowe upomnienie - po jednokrotnym awizowaniu - zostało odebrane przez matkę skarżącej w urzędzie pocztowym. Spór dotyczy tego, czy zastępczy sposób doręczenia na ręce dorosłego domownika, o którym mowa w art. 43 k.p.a. jest skuteczny wyłącznie wtedy, gdy następuje w mieszkaniu adresata, czy też może nastąpić również w urzędzie pocztowym.

Zgodnie z art. 42 § 1 cyt. ustawy pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy albo na adres do korespondencji wskazany w bazie adresów elektronicznych. Art. 43 zd. 1 z kolei stanowi, że w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi.

Aspekt skuteczności doręczenia przesyłki dorosłemu domownikowi adresata w urzędzie pocztowym pojawiał się już wcześniej w orzecznictwie. Są głosy, które opowiadają się za restrykcyjnym potraktowaniem zacytowanych powyższej przepisów i uznaniem, że dorosły domownik może skutecznie odebrać przesyłkę w urzędzie pocztowym wyłącznie wtedy, gdy posiada odpowiednie pełnomocnictwo (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 27 maja 2021 r. sygn. akt II SA/OI 243/21, WSA w Gdańsku z dnia 11 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Gd 660/19).

Istnieje jednak drugi nurt w orzecznictwie, do którego przychyla się Sąd orzekający w niniejszej sprawie, zgodnie z którym dorosły domownik może skutecznie odebrać przesyłkę w urzędzie pocztowym, bez dodatkowego pełnomocnictwa (por. wyroki NSA: z dnia 10 listopada 2022 r., sygn. akt I FZ 199/22, z dnia 26 października 2018 r., sygn. akt I GSK 810/16, z dnia 8 lipca 2019 r. sygn.akt I FSK 486/17, z dnia 26 października 2016 r. sygn. akt I GSK 809/16, z dnia 27 października 2009 r. sygn. akt II FSK 841/08). Powyższe orzeczenia zapadły zarówno na gruncie Kodeksu postępowania administracyjnego, jak i analogicznie brzmiących przepisów zawartych w Ordynacji podatkowej.

Za możliwością doręczenia przesyłki dorosłemu domownikowi w urzędzie pocztowym przemawia argumentacja, zgodnie z którą treść art. 42 § 1 k.p.a., wskazujący gdzie można doręczyć pismo osobie fizycznej (w mieszkaniu lub miejscu pracy lub na adres do korespondencji wskazany w bazie adresów elektronicznych), nie przekłada się na sposób interpretacji art. 43 i 44 k.p.a., które nie przewidują ani szczegółowych warunków doręczenia pisma w urzędzie pocztowym, ani nie regulują tego, kto może odebrać przesyłkę rejestrowaną na poczcie. Zasadny jest wobec tego wniosek, że kwestie wydania korespondencji uprawnionemu przez operatora pocztowego, dokonywane winny być zgodnie z zasadami (unormowaniami) przyjętymi dla tego operatora.

Przesyłka pocztowa, jeżeli nie jest nadana na poste restante (tj. pod adres urzędu pocztowego, zamiast pod adres odbiorcy), może być wydana ze skutkiem doręczenia na ręce domownika adresata awizowanej przesyłki w urzędzie pocztowym. Możliwość taką przewiduje art. 37 ust. 2 pkt 3 lit. b ustawy Prawo pocztowe. Według tego przepisu przesyłkę taką może skutecznie odebrać osoba pełnoletnia zamieszkała razem z adresatem, jeżeli adresat nie złożył w placówce pocztowej zastrzeżenia w zakresie doręczenia przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego. Dodatkowym wymogiem w przypadku odbioru przesyłki przez domownika w placówce pocztowej jest złożenie przez niego na piśmie oświadczenia o zamieszkiwaniu razem z adresatem.

Doręczenie pisma w tych warunkach skutkuje przyjęciem, że dopuszczalne jest doręczanie korespondencji osobie pełnoletniej zamieszkałej razem z adresatem (dorosłemu domownikowi) zarówno pod wskazanym na przesyłce adresem, jak i w placówce operatora, a dniem doręczenia pisma adresatowi w taki zastępczy sposób jest dzień jego doręczenia do rąk dorosłego domownika (osobie pełnoletniej stale zamieszkałej z adresatem).

Z materiału dowodowego oraz z twierdzeń skarżącej nie wynika, aby skarżąca złożyła w placówce pocztowej zastrzeżenie, które uniemożliwiałoby wydanie adresowanych do niej przesyłek na ręce jej matki. W opinii Sądu spełniony został również dodatkowy warunek, jakim jest oświadczenie odbiorcy pisma o zamieszkiwaniu razem z adresatem. Matka skarżącej dokonała bowiem odbioru korespondencji, podejmując się jednocześnie dostarczenia jej córce i składając stosowne oświadczenie na zwrotce jako dorosły domownik, o czym jednoznacznie świadczy zwrotne potwierdzenie odbioru znajdujące się aktach sprawy (k. 111). Tym samym jednoznacznie oświadczyła, że jest domownikiem adresata oraz że zamieszkuje z nim wspólnie pod wskazanym na przesyłce adresem. Za uznaniem takiego oświadczenia za wystarczające opowiadał się NSA w wyroku z dnia 26 października 2018 r., sygn. akt I GSK 810/16 oraz inne sądy (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 21 grudnia 2022 r., sygn. akt III SA/GI 665/22, wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 października 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 514/21).

Niezasadny był zarzut naruszenia art. 43 k.p.a. poprzez uznanie, że sam fakt wydania korespondencji osobie, która podjęła się jej przekazania przesądza o skuteczności doręczenia, a kwestia faktycznego przekazania przesyłki pozostaje bez znaczenia. Doręczenie przewidziane w art. 43 kodeksu oparte jest na domniemaniu doręczenia pisma adresatowi, co oznacza przyjęcie, że wywołało ono skutek prawny. Miarodajną więc będzie data przyjęcia pisma przez dorosłego domownika bez konieczności badania, czy domownik wywiązał się z obowiązku przekazania przesyłki adresatowi. Pogląd ten, wbrew twierdzeniom skargi, jest ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 30 sierpnia 2012 r., sygn. akt III SA/Łd 501/12; wyroki NSA: z dnia 2 marca 2020 r., sygn. akt II OSK 1270/18, z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2070/10, z dnia 1 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 1098/10, z dnia 17 listopada 2009 r., sygn. akt II GSK 208/09).

Bezzasadne były również zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Wbrew twierdzeniom autora skargi, stan faktyczny sprawy został przez organy ustalony w sposób prawidłowy i nie było potrzeby zbierania dodatkowego materiału dowodowego, chociażby w celu ustalenia, czy matka skarżącej miała pełnomocnictwo do odbioru korespondencji zaadresowanej na skarżącą. W świetle powołanych powyżej przepisów oraz ich wykładni, dla skutecznego doręczenia upomnienia, dokument ten nie był bowiem konieczny.

Podsumowując, organy dokonały prawidłowej wykładni art. 43 k.p.a. w powiązaniu z regulacjami zawartymi w Prawie pocztowym, co dało podstawę do uznania, że w przedmiotowej sprawie doszło do skutecznego doręczenia upomnienia na ręce matki skarżącej. Zarzut skarżącej został zatem oddalony prawidłowo.

Końcowo należy wskazać, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, zgodnie z brzmieniem art. 119 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przy czym odnotować należy, że strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i tym samym miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie.

Mając powyższe na uwadze skargę należało oddalić na podstawie art. 151 cyt. ustawy.

-----------------------

Sygn. akt I SA/Kr 1257/22

8

Sygn. akt I SA/Kr 1257/22

1