Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 508/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-03-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6211 Przydział i opróżnienie lokalu mieszkalnego oraz kwatery tymczasowej w służbach mundurowych
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 41 ust 1 pkt 1, art. 41 ust 1 pkt 2, art. 87
journal: Dz.U. 1995 nr 86 poz 433
law: Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA: Anna Lech Sędziowie NSA Janina Antosiewicz (spr.) Roman Ciąglewicz Protokolant Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 598/06 w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu opuszczenia lokalu mieszkalnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej na rzecz J. B. kwotę 180 /sto osiemdziesiąt/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 8 listopada 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 598/06 oddalił skargę J. B. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z [...] w przedmiocie nakazu opuszczenia lokalu mieszkalnego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujący stan faktyczny oraz ocenę legalności wydanych decyzji.

W dniu [...] grudnia 1984 r. Szef Wojskowego Zarządu Kwaterunkowo-Budowlanego w Gdyni decyzją nr [...] przyznał i przekazał J. B. pomoc finansową w wysokości 796 800 zł na budowę domu jednorodzinnego w B. przy ul. [...] na działce nr [...].

Wcześniej decyzją organu wojskowego nr [...] z [...] listopada 1979 r. kpt. J. B. został przyznany lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w W..

Decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego w G. z [...] na podstawie art. 13 ust. 6, 42 ust. 1, 41 ust. 2 pkt 2 i 87 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz.U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398) nakazano J. B. wraz ze wszystkimi wspólnie zamieszkałymi osobami opuszczenie, opróżnienie i przekazanie w stanie wolnym do dyspozycji Oddziału Regionalnego WAM zajmowanego lokalu nr [...] przy ul. [...] w W..

W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na treść art. 87 ust. 1 o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, zgodnie z którym pomoc finansowa przyznana na budownictwo mieszkaniowe na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów jest ekwiwalentem pieniężnym w zamian za rezygnację z kwatery. J. B., który z tego rodzaju pomocy skorzystał jest zobowiązany na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 1 tej ustawy bezwarunkowo przekazać do dyspozycji WAM dotychczas zajmowaną kwaterę. Decyzję tę utrzymał w mocy Prezes WAM w dniu [...] podzielając stanowisko organu I instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik J. B. wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 7, art. 77 k.p.a. i art. 107 § 3 na skutek niezbadania i nierozważenia całego materiału dowodowego w sprawie oraz brak ustalenia dokładnego stanu faktycznego sprawy.

Zarzucił ponadto naruszenie przepisów prawa materialnego art. 41 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 87 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, polegające na przyjęciu, że powołane przepisy w niniejszej sprawie mają zastosowanie. Skarżący bowiem nie otrzymał pomocy finansowej w tzw. formie bezzwrotnej, o której mowa w art. 87 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, a ponadto pomoc tę zwrócił w 1990 r., a zatem przed wejściem w życie tej ustawy. Brak więc było podstaw do żądania od skarżącego zwrotu kwatery stałej, na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy.

W odpowiedzi na skargę Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, powołując się na ustalony stan faktyczny i prawny, wnosił o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny kontrolując na skutek wniesionej skargi legalność zaskarżonej decyzji uznał, iż nie narusza ona prawa. Sąd zwrócił uwagę, iż podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 41 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 87 ust. 3 powołanej ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Z treści powołanych przepisów wynika, że były żołnierz służby stałej, który nabył prawo do emerytury wojskowej jest obowiązany przekazać do dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej lokal mieszkalny, jeżeli skorzystał z pomocy finansowej wypłaconej w formie zaliczkowej lub bezzwrotnej do dnia 31 grudnia 1995 r.

Za bezsporne uznał Sąd, że w 1979 r. przyznano kpt. J. B., wraz z rodziną, kwaterę stałą-mieszkanie nr [...] w budynku nr [...] przy ul. [...] w W.. Poza sporem pozostaje również, że skarżący decyzją Szefa Wojskowego Zarządu Kwaterunkowo-Budowlanego w G. nr [...] z dnia [...] grudnia 1984 r. otrzymał pomoc finansową i celem tej pomocy było wsparcie na budowę własnego domu jednorodzinnego. Z dniem 28 marca 1984 r. sprawy pomocy finansowej przyznawanej na budownictwo mieszkaniowe osobom uprawnionym do kwatery stałej regulowały przepisy wydanego na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych (Dz.U. Nr 19, poz. 121 ze zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 marca 1984 r. w sprawie wysokości i zasad przyznawania pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe osobom uprawnionym do osobnej kwatery stałej (Dz.U. Nr 17, poz. 80). Zgodnie z § 3 pkt 2 powołanego rozporządzenia, osoba, która skorzystała z pomocy finansowej, jest obowiązana opróżnić zajmowaną kwaterę najpóźniej w ciągu 2 miesięcy od dnia uzyskania lokalu mieszkalnego. Wprawdzie w decyzji o przyznaniu skarżącemu pomocy finansowej powołano przepisy uchylonej z dniem 28 marca 1984 r. uchwały Rady Ministrów nr 154 z dnia 6 lipca 1973 r. w sprawie pomocy Państwa dla żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej na budownictwo Mieszkaniowe (M.P. Nr 32, poz. 93), uchybienie to jednak nie zmienia faktu, że skarżący pomoc finansową na budowę domu otrzymał z zastrzeżeniem zwrotu dotychczas zajmowanej kwatery stałej.

Sąd zaznaczył, że skarżący obecnie nawet nie twierdzi, aby nie wybudował domu mieszkalnego w B. przy ul. [...], na działce nr [...]. Zdaniem Sądu skoro więc bezspornym jest w sprawie, że skarżący, były żołnierz zawodowy, który nabył prawo do emerytury skorzystał z pomocy finansowej przed 31 grudnia 1995 r. na budowę domu, w świetle art. 41 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, jest zobowiązany do przekazania do dyspozycji Regionalnego Oddziału WAM w G., dotychczas zajmowanego lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku nr [...] przy ul. [...] w W..

Za nietrafny Sąd uznał zarzut pełnomocnika skarżącego naruszenia przepisów postępowania przy wydawaniu zaskarżonych decyzji, a w szczególności art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a., co zdaniem wnoszącego skargę, miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu wbrew bowiem zarzutowi, organy I i II instancji przy wydawaniu zaskarżonych decyzji przestrzegały dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), a więc podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Należycie i wyczerpująco informowały stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Wreszcie w sposób wyczerpujący zebrały, rozpatrzyły i oceniły cały materiał dowodowy (art. 77 § 3 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadniły swoje rozstrzygnięcie według wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Potwierdzają to uzasadnienia obu decyzji, w których powołano wszystkie okoliczności faktyczne i na podstawie tak ustalonego stanu nakazano zwrot kwatery.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zw. dalej P.p.s.a., skargę oddalił.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J. B. reprezentowany przez adw. K. G. i zaskarżając wyrok w całości skargę kasacyjną oparł o obie podstawy z art. 174 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zw. dalej ustawą P.p.s.a.) zarzucając:

naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 i z art. 151 tej ustawy oraz w zw. z art. 7, 8, 9, 77 § 1 k.p.a. oraz 107 § 3 k.p.a., polegające na nieuchyleniu decyzji organów administracyjnych obu instancji, pomimo że nie zebrano i nie rozważono całego materiału dowodowego w niniejszej sprawie, a także nie uzasadniono przyjętej podstawy prawnej decyzji;

2) art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez niedokładne przedstawienie stanu sprawy (wybiórcze przedstawienie stanu faktycznego sprawy), nieodniesienie się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze oraz błędne wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz niedokładne jej uzasadnienie;

3) art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. polegające na niestwierdzeniu nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, pomimo iż decyzje te zostały wydane bez podstawy prawnej, względnie z rażącym naruszeniem prawa;

a ponadto naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

1) art. 41 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 87 ust. 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398) poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż przepisy te mają w niniejszej sprawie zastosowanie;

2) art. 41 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398) w zw. z art. 2 Konstytucji RP poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż przepisy te mają w niniejszej sprawie zastosowanie, pomimo iż stan faktyczny będący przedmiotem oceny organów administracji i Sądu I instancji został w całości ukształtowany na podstawie poprzednio obowiązujących regulacji, a stosowanie obecnych uregulowań narusza konstytucyjną zasadę niedziałania prawa wstecz.

3) art. 41 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (tekst. jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398) w zw. z § 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 marca 1984 r. w sprawie wysokości i zasad przyznawania pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe osobom uprawnionym do osobnej kwatery stałej (Dz.U. Nr 17, poz. 80) poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż ww. przepisy mają w sprawie zastosowanie, pomimo iż skarżący nie otrzymał do dnia 31 grudnia 1995 r. ani pomocy finansowej w formie zaliczkowej, ani też w formie bezzwrotnej.

Skarga kasacyjna domaga się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy w całości do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, względnie uchylenia wyroku oraz uchylenia obu decyzji i zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

Uzasadniając zarzut naruszenia przepisów postępowania autor skargi kasacyjnej wskazał na lakoniczność uzasadnienia wyroku, ograniczającego się do stwierdzenia, że nie doszło do naruszenia przepisów postępowania. Uzasadnienie to nie spełnia wymogów zawartych w art. 141 § 4 ustawy P.p.s.a. Sąd nie wskazał w jakiej formie została skarżącemu przyznana pomoc decyzją z [...] grudnia 1984 r., tymczasem wynika z niej, że decyzją nr 3179/84 przyznano dodatkową ulgę w formie zwrotnej. Ma to znaczenie, gdyż Sąd błędnie przyjął, iż skarżący skorzystał z pomocy finansowej przed dniem 31 grudnia 1995 r. Tymczasem zgodnie z § 1 ust. 1 i 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 marca 1984 r. środki funduszów mieszkaniowych (pomoc finansowa) mogły być użyte na:

a) przyznanie bezzwrotnej pomocy finansowej,

b) opłatę wkładu mieszkaniowego na zasadach spółdzielczego prawa do lokalu.

Skarżący, który otrzymał dodatkową ulgę w formie zwrotnej, nie skorzystał z żadnej z form pomocy. Sąd pominął ponadto tę okoliczność, iż skarżący - na wezwanie organu z maja 1990 r. przyznaną mu kwotę zwrócił.

Sąd nie ustalił też, czy skarżący wybudował dom i za jakie środki, zaś w uzasadnieniu wyroku snuje na ten temat jedynie przypuszczenia. Nie może to zastąpić ustaleń faktycznych, skoro Sąd powołuje się na § 3 pkt 2 rozporządzenia z 7 marca 1984 r., który obowiązek opróżnienia kwatery nakładał na osobę, która skorzystała z pomocy finansowej, najpóźniej w ciągu 2 miesięcy od dnia uzyskania lokalu (domu). Zwrócić należy także uwagę na to, że Sąd powołuje się na rozporządzenie, które utraciło moc z dniem 22 lutego 1994 r.

Sąd pominął okoliczność, że w dacie wezwania skarżącego do rozliczenia pomocy dom nie był zbudowany, co potwierdzają pisma Urzędu Gminy i wizja lokalna przeprowadzona w 1993 r.

Rozważenie tych okoliczności było niezbędne skoro Sąd przyjął, że skarżący otrzymał pomoc w oparciu o przepisy rozporządzenia RM z 7 marca 1984 r. a uchybieniem było powołanie się na przepisy uchwały RM nr 154 z 6 lipca 1973 r.

Skarga powołuje się na inne przypadki (22 osób), które również zwróciły na żądanie przyznaną im pomoc, co czyni wątpliwym zarzut, że skarżący źle odczytał treść żądania, a ponadto w sytuacji gdy kwota ta pozostawała na rachunku WR ZKB wskazuje na całkowitą bezczynność organów wojskowych. Skarga powołuje się przy tym na uchwałę SN z 31 stycznia 1996 r. III CZP 3/96, w której Sąd ten opowiedział się za dopuszczalnością drogi sądowej (OSNCP 1996, nr 5, poz. 66), stwierdzając jednocześnie, że nie było prawnego zakazu zwrotu przyznanej pomocy. W sprawie skarżącego zaś zwrot nastąpił na wyraźne żądanie organu. Sąd nie zwrócił także uwagi na fakt zawiadomienia strony o możliwości wykupu lokalu w lutym 1999 r., co pośrednio świadczy o uznaniu jego prawa do kwatery.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia prawa materialnego skarga kasacyjna przytaczając treść przepisów art. 41 ust. 1 pkt 2 i art. 87 ust. 3 ustawy z 22 czerwca 1995 r. stwierdza, iż wbrew stanowisku Sądu nie mógł on mieć zastosowania i świadczy o tym, że Sąd nie dokonał analizy tej sprawy.

Skarżący przypuszcza, iż chodziło może o przywołanie podstawy prawnej rozstrzygania z art. 41 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 3 ustawy, lecz nawet taka podstawa nie może mieć zastosowania.

Skarga zwraca uwagę na to, iż przepisy tej ustawy, ze względu na konstytucyjną zasadę niedziałania prawa wstecz nie mogą mieć do niego zastosowania. Skarżący otrzymał pomoc finansową w 1984 r., zwrócił ją na wezwanie w 1990 r., a zatem przed wejściem w życie ustawy z 1995 r. został już ukształtowany stan prawny i faktyczny.

Stanowisko takie zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 października 1998 r. III RN 55/98 (OSNIPiKS 1992, nr 12, poz. 383) jak również NSA w swych orzeczeniach (np. wyrok z 24 lutego 2000 r. I SA 494/99. Lex nr 55047).

Z tych względów przepisy art. 41 w zw. z art. 87 ustawy z 22 czerwca 1995 r. en bloc nie mogą stanowić podstawy do wydania decyzji w stosunku do niego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes WAM wniósł o jej oddalenie stwierdzając, iż u podstaw skargi kasacyjnej legły te same zarzuty, które stawiano wcześniej decyzji.

Zdaniem organu użycie za uchwałą nr 154 Rady Ministrów określenia "dodatkowa ulga" wobec ciągłości regulacji prawnej zamieszczonej z kolei w rozporządzeniu z 7 marca 1984 r. nie oznacza, że taka pomoc nie mieści się w art. 87 ust. 1 pkt 3 ustawy z 1995 r. Organ wywodzi, iż pismo z maja 1990 r. było jedynie oczekiwaniem organu na informacje związane z udzieleniem pomocy (czy została wykorzystana zgodnie z celem przyznania, czy nie zaszły okoliczności uzasadniające jej obowiązkowy zwrot, czy nie zmieniła się ilość norm oraz na jakim etapie znajduje się inwestycja mieszkaniowa). Brak rozliczenia mógł spowodować wszczęcie postępowania sądowego, o ile potwierdziłyby się okoliczności uzasadniające jego wszczęcie i wykorzystanie weksli. Złożone weksle były zabezpieczeniem obowiązkowego zwrotu, a nie zwrotu dobrowolnego i mogły zostać uruchomione w sytuacji, gdy żołnierz powinien zwrócić pomoc a nie uczynił tego. Zdaniem organu zwrot pomocy był nieuzasadniony, zaś w sprawie art. 87 ust. 1 pkt 3 ustawy z 1995 r. ma pełne zastosowanie, gdyż niezasadny zwrot pomocy nie przywracał prawa do kwatery, a zatem żądanie jej zwolnienia jest uzasadnione, co sprawia, że zarzuty stawiane wyrokowi są niezasadne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy a postawione w niej zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania Sąd odwoławczy uznał za trafne oraz mające istotny wpływ na wynik sprawy.

Trafnie skarga kasacyjna zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/, art. 134 § 1 i 141 § 4 i 151 ustawy P.p.s.a. w zw. z wymienionymi przepisami k.p.a. poprzez zaakceptowanie naruszenia przepisów proceduralnych przez organ, niedokładne ustalenie stanu faktycznego i brak odniesienia się do istotnych zarzutów skargi, co doprowadziło do wydania błędnego wyroku oddalającego skargę. Trafnie skarga kasacyjna podnosi, iż Sąd nie uwzględnił okoliczności, podstawy prawnej i warunków na jakich J. B. udzielono pomocy finansowej. W opisie przyjętego stanu faktycznego z naruszeniem art. 141 § 4 ustawy P.p.s.a. Sąd pominął okoliczność, iż na wezwanie wojskowego organu kwaterunkowego z 4 maja 1990 r. J. B. zwrócił w całości kwotę nominalną otrzymanej w 1984 r. tzw. dodatkowej ulgi zwrotnej. Treść tego żądania, na którą wielokrotnie powoływał się skarżący, wobec nieskończenia przez niego w wyznaczonym terminie budowy domu nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż było to ze strony organu żądanie zwrotu otrzymanych środków pieniężnych zagrożone dochodzeniem tej kwoty na drodze postępowania sądowego.

Stanowisko organu zaprezentowane w odpowiedzi na skargę kasacyjną, iż celem tego pisma było uzyskanie informacji m.in. o stanie budowy nie znajduje żadnego uzasadnienia w okolicznościach sprawy.

Przy wadliwym ustaleniu stanu faktycznego, braku rozważenia podstaw prawnych udzielonej tzw. ulgi zwrotnej ocena tego stanu według przepisów art. 41 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 87 ust. 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny jest nie tylko wadliwa, lecz wręcz niezrozumiała.

Przepis art. 41 ust. 1 pkt 2 ustawy dotyczy obowiązku przekazania przez żołnierza służby stałej (którym skarżący obecnie już nie jest) lokalu mieszkalnego Agencji, jeśli skorzystał on z uprawnień, o których mowa w art. 87. Art. 87 ust. 3 ustawy z 1995 r. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonych decyzji przewidywał zamianę zaliczkowej pomocy finansowej na bezzwrotną, co jednakże mogło nastąpić na wniosek zainteresowanego, złożony w terminie do 31 grudnia 2004 r. Żaden z tych przepisów z oczywistych względów nie mógł mieć zastosowania w tej sprawie. Błędnym było także powołanie się w dalszej części uzasadnienia zaskarżonego wyroku na przepis art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, który dotyczy wprawdzie byłych żołnierzy (do których obecnie zalicza się również skarżący), lecz tylko w przypadkach gdy osoby te skorzystały z uprawnień, o których mowa w art. 87 ustawy z 1995 r.

Z akt sprawy wynika, że J. B. nie skorzystał z uprawnienia, o którym stanowi przepis art. 87 ustawy, gdyż uzyskaną tzw. ulgę zwrotną na wyraźne żądanie organu kwaterunkowego zwrócił już w 1990 r., a więc na kilka lat przed wejściem nowej ustawy w życie.

Na tle podobnego stanu faktycznego i prawnego Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 października 1998 r. III RN 55/98 wypowiedział się o niemożności stosowania restrykcyjnych przepisów ustawy z 1995 r. do sytuacji, w której uprawniony otrzymał pomoc i nie wykorzystał jej zwracając ją przed dniem wejścia w życie nowej ustawy.

Zdaniem Sądu Najwyższego w takich przypadkach sprawa zwolnienia osobnej kwatery stałej została zamknięta pod rządem przepisów dotychczasowych, a stosowanie przepisu nakazującego zwrot kwatery do osób, które otrzymały pomoc finansową przed wejściem w życie przepisów ustawy z 1995 r. godziłoby w zasadę niedziałania prawa wstecz i zasadę ochrony praw nabytych (OSNIAPiMSz 1999, nr 12, poz. 383).

Powyższe stanowisko Sądu Najwyższego znalazło wielokrotnie zastosowanie w późniejszym orzecznictwie NSA, który konsekwentnie przyjmował, iż niedopuszczalne jest stosowanie przepisów art. 41 ust. 1 i 2 w przypadku, gdy osoba uprawniona zwróciła uzyskaną pomoc finansową na budowę domu przed wejściem w życie ustawy z 1995 r., a jej sytuacja prawna została ukształtowana pod rządami przepisów ustawy z 1976 r.

Pogląd ten podziela również Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę mając go za nadal aktualny. Nadto zdaniem Sądu o możliwości stosowania tych przepisów nie mogą stanowić późniejsze nowelizacje art. 87 ustawy z 1995 r., który może mieć tylko zastosowanie do tych przypadków, kiedy rozliczenie otrzymanej pomocy następowało pod rządami ustawy z 22 czerwca 1995 r.

Tak też należy rozumieć przepis art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 116, poz. 398), który nie stanowi samodzielnej podstawy do wydania decyzji, lecz odnosi się do tych przypadków, do których mieć będą zastosowanie przepisy intertemporalne ustawy z 1995 r.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 ustawy P.p.s.a. orzekł jak w sentencji zasądzając zwrot kosztów postępowania kasacyjnego w oparciu o przepis art. 203 pkt 1 ustawy P.p.s.a. i § 18 ust. 1 pkt 2 lit. a/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) uznając zasądzoną kwotę za współmierną do udziału pełnomocnika w sprawie.