Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 125/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2019-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b i ust. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 2077
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 maja 2019 r. sprawy ze skargi W. Sp. j. w B. na decyzję Zarządu Województwa P. z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia ulgi w ramach pomocy de minimis w postaci umorzenia odsetek od kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu, wypłaconej w ramach dwóch projektów oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2018 r., nr [...] Zarząd Województwa P. - Instytucja Zarządzająca RPOWP (IZ RPOWP) odmówił spółce W. W. Sp. jawna w B. (dalej powoływana jako skarżąca Spółka) udzielenia ulgi w ramach pomocy de minimis w postaci umorzenia odsetek od kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu, wypłaconej w ramach dwóch Projektów: [...] pn. "Budowa obiektu rehabilitacyjnego z funkcją hotelową do obsługi tras turystycznych na około 140 miejsc noclegowych wraz z infrastrukturą towarzyszącą - etap I" i [...] pn. "Budowa obiektu rehabilitacyjnego z funkcją hotelową do obsługi tras turystycznych na około 140 miejsc noclegowych wraz z infrastrukturą towarzyszącą - etap II", które na dzień złożenia wniosku wynosiły 551 875,00 zł, z uwagi na brak wystąpienia przesłanek określonych w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2077 z późn. zm. - dalej powoływana jako u.f.p.), warunkujących dopuszczalność zastosowania ulgi w odniesieniu do niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że przedstawione przez Spółkę informacje i dokumenty na poparcie zgłoszonego wniosku nie wskazują, aby w sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające umorzenie odsetek od należności z tytułu zwrotu dofinansowania na podstawie przepisów u.f.p. Organ wskazał ponadto, iż nawet w przypadku spełnienia przesłanek określonych w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.f.p. udzielenie ulgi jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem IZ RPOWP.

Pismem z dnia [...] października 2018 r. skarżąca Spółka wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem decyzji nr [...] z dnia [...] września 2018 r. Zarzuciła organowi naruszenie art. 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p. poprzez przyjęcie, że przesłanki w nim wskazane nie zachodzą w niniejszej sprawie, a także przepisów postępowania poprzez brak wezwania strony do przedłożenia dodatkowych dokumentów i informacji, a następnie zaniechanie interpretowanie tej okoliczności na niekorzyść strony. Przedmiotowy wniosek skarżąca Spółka argumentowała tym, że organ niesłusznie dopatruje się przesłanek udzielenia ulgi jedynie w istnieniu sytuacji nadzwyczajnych, czy zdarzeń losowych, uniemożliwiających uregulowanie dochodzonej należności pieniężnej, podczas, gdy pojęcie "ważnego interesu dłużnika" funkcjonuje w doktrynie i orzecznictwie w szerszym znaczeniu. W kontekście powyższego Spółka podniosła, że okoliczności faktyczne sprawy, w tym możliwości płatnicze wnioskodawcy, uzasadniają umorzenie odsetek. Zdaniem skarżącej Spółki, nie bez znaczenia pozostawać powinien fakt, że Spółka od początku powstania zobowiązania przejawiała wolę spłaty zadłużenia i podejmowała w tym celu konkretne działania. Strona podkreśliła, że jej możliwości finansowe, "okrojone" w związku z prowadzoną dotychczas egzekucją, jak też zdolność kredytowa, umożliwiają spłatę zobowiązania jedynie w wysokości należności głównej określonej decyzjami administracyjnymi, tj. 1 480 533,78 zł. Przyznanie ulgi w postaci umorzenia odsetek od ww. kwoty umożliwiłoby wnioskodawcy, po zakończeniu postępowań egzekucyjnych i uzyskaniu kredytów bankowych, reaktywowanie działalności gospodarczej. Zdaniem strony, organ rozpoznający sprawę w I instancji powinien był rozważyć wszelkie okoliczności zachodzące w sprawie, w tym odpowiednio wyważyć interes obywatela z interesem publicznym. W ocenie strony, organ uchybił temu obowiązkowi, albowiem rozstrzygając sprawę miał na uwadze jedynie szeroko rozumiany interes finansowy Unii Europejskiej, podczas gdy za umorzeniem odsetek przemawiają zarówno względy społeczne, jak i gospodarcze, w tym możliwości płatnicze zobowiązanego.

W odniesieniu do naruszenia przepisów postępowania Spółka podniosła, że jeżeli organ uznał, iż wnioskodawca winien przedstawić dodatkowe dokumenty (wskazujące na wielkość zobowiązań spółki, jej należności, wartość aktywów czy majątku), poza samym wypełnionym formularzem (formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis), powinien był wezwać stronę do uzupełnienia braków bądź przedłożenia dodatkowych informacji, a nie interpretować tę sytuację na niekorzyść wnioskodawcy.

Zdaniem Spółki, błędne jest stanowisko organu wyrażone w uzasadnieniu decyzji, że udzielenie jej ulgi jako przedsiębiorcy, który jest w stanie normalnie funkcjonować na rynku, powoduje uprzywilejowanie Spółki wobec innych podmiotów gospodarczych świadczących tego rodzaju usługi. Skarżąca Spółka istnieje jako podmiot gospodarczy tylko z tego powodu, że posiada nieruchomość stanowiącą przedmiot najmu i jest zobowiązana rozliczać czynsz najmu, który i tak jest zajęty na potrzeby egzekucji. Spółka od dłuższego czasu nie prowadzi żadnej działalności produkcyjno-usługowej, która determinowała jej wcześniejszy byt i dochody, i niezależnie od skali wyrzeczeń, jej sytuacja finansowa nie zmieni się. W ocenie Spółki, decyzja odmawiająca udzielenia ulgi "stanowi poniekąd widzimisię organu", czego nie sposób zaakceptować.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r., [...] IZ RPOWP utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwołując się do brzmienia art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b) i ust. 2 u.f.p. podkreślił, że organ I instancji prawidłowo odwołał się do wypracowanego w tym zakresie orzecznictwa wskazującego, że przesłanka względów społecznych i gospodarczych powinna być analizowana z uwzględnieniem ważnego interesu osoby zobowiązanej, a więc jej sytuacji majątkowej, rodzinnej i zdrowotnej, a także nadzwyczajnych okoliczności, zdarzeń o charakterze wyjątkowym, losowych przypadków, z reguły niezależnych od dłużnika, ze względu na które jest niemożliwe wywiązanie się ze zobowiązań, a następnie w odniesieniu do indywidualnej sytuacji strony, w oparciu o całokształt okoliczności istniejących w sprawie, stwierdził, że brak jest podstaw uzasadniających zastosowanie żądanej ulgi.

Organ nie dopatrzył się nadzwyczajnych powodów czy losowych przypadków uprawniających do udzielenia ulgi. Również sama skarżąca Spółka nie wykazała, aby zaistniały po jej stronie wyjątkowe okoliczności, istotne z punktu widzenia "ważnego interesu zobowiązanego", które spowodowały niezawiniony brak zdolności płatniczych uniemożliwiający wywiązanie się z zobowiązań z tytułu zwrotu płatności dokonanych w ramach RPOWP na lata 2007-2013. Organ wyjaśnił, że przyczyną powstania należności, której dotyczy obowiązek zwrotu, nie są nadzwyczajne zdarzenia, na które skarżąca Spółka nie miała wpływu. Przeciwnie, konieczność zwrotu kwoty dofinansowania wraz z odsetkami, których umorzenia domaga się strona, jest konsekwencją zaprzestania realizacji dotowanych Projektów. Podpisując umowy o dofinansowanie Spółka miała świadomość, że w przypadku stwierdzenia przez IZ RPOWP wykorzystania otrzymanych środków z naruszeniem procedur określonych w tych umowach zaistnieje obowiązek ich zwrotu, co oznacza, iż Spółka nie wywiązując się z zawartych umów winna liczyć się z koniecznością uregulowania należności pieniężnej lub też z możliwością wyegzekwowania jej przez organ egzekucyjny.

W aspekcie powyższego organ wskazał, iż podniesiony we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzut, że organ dopatruje się przesłanek umorzenia odsetek jedynie w istnieniu sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych, nie jest zasadny. Organ nie utożsamił "ważnego interesu zobowiązanego" wyłącznie z wyjątkowymi względami, czynnikami losowymi, uniemożliwiającymi uregulowanie należności. Przeciwnie, uznając, że pojęcie to funkcjonuje w szerszym znaczeniu, uwzględniającym sytuację ekonomiczną skarżącej Spółki, organ przeanalizował wszystkie okoliczności wskazane przez nią na poparcie wniosku o ulgę, mogące stanowić o ziszczeniu się danej przesłanki. Rozstrzygnięcie wniosku o umorzenie kwoty odsetek poprzedzone było rozważeniem przedstawionej przez Spółkę argumentacji oraz przedłożonej w toku postępowania dokumentacji, o czym świadczy uzasadnienie (faktyczne i prawne) decyzji, w którym organ szczegółowo odniósł się do wszystkich twierdzeń Spółki w kontekście zebranego w sprawie materiału dowodowego, dokonując jego oceny.

Organ podkreślił, że skarżąca Spółka odwołując się do stanu swojej kondycji finansowej, na poparcie zgłoszonego wniosku o ulgę, powinna w należycie umotywowany sposób ją wykazać, przedstawiając odpowiednie dowody. Tymczasem, jak wskazał organ I instancji, strona nie załączyła dokumentów źródłowych, będących w jej posiadaniu, dotyczących aktualnej sytuacji prowadzonej działalności, wskazujących na wielkość uzyskiwanych dochodów, stan należności, zobowiązań spółki, wartość aktywów i majątku. Obecnie Spółka podnosi, że jeżeli organ uznał, iż powinna ona przedłożyć jakieś dodatkowe dokumenty i informacje, poza wypełnieniem samego formularza (składanego obligatoryjnie przy ubieganiu się o pomoc de minimis), to winien był ją do tego wezwać, a nie interpretować tę sytuację na jej niekorzyść. Ustosunkowując się do powyższego zarzutu organ wskazał, iż w orzecznictwie podkreśla się, że w postępowaniach dotyczących przyznania ulgi w spłacie należności zasadą jest, że podmiot składający wniosek o jej udzielenie powinien odpowiednio uzasadnić ten wniosek podając pełne informacje (dane) o stanie majątkowym lub inne mogące mieć wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie. To sam zainteresowany powinien starać się wykazać, że znajduje się w takiej sytuacji, która przemawia za udzieleniem ulgi. To on dysponuje wiedzą co do okoliczności z zakresu sytuacji majątkowej, rodzinnej, zdrowotnej, świadczących o jego ważnym interesie. Zatem, po stronie wnioskodawcy, jako tego, kto występuje o określone uprawnienie, spoczywa obowiązek udowodnienia konkretnych faktów i zdarzeń, z których zamierza odnieść korzystne dla siebie skutki prawne, innymi słowy wykazania, że w dotyczącej go sprawie spełnione są przesłanki warunkujące udzielenie ulgi. To oznacza, że skarżąca Spółka winna aktywnie uczestniczyć w postępowaniu dowodowym i przedstawiać z własnej inicjatywy takie okoliczności i dowody, które przemawiają za udzieleniem ulgi.

Organ podkreślił, że skarżąca Spółka na etapie rozpoznania sprawy w II instancji nie dostarczyła żadnych dowodów, które by przeczyły ustaleniom organu I instancji, podważały wnioski płynące z materiału dowodowego, a tym samym uzasadniały zmianę zaskarżonej decyzji. Strona, pouczona o możliwości uzupełnienia materiału dowodowego na poparcie swoich twierdzeń, nie wykazała okoliczności przemawiających za uwzględnieniem jej żądania. Zgłoszone przez stronę środki dowodowe na potwierdzenie sytuacji finansowej wnioskodawcy, jego możliwości płatniczych oraz istnienia przesłanek do ubiegania się o pomoc de minimis, w postaci: dokumentów z akt postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B., zestawień przychodów i kosztów za okres styczeń 2016 r. - wrzesień 2018 r., wydruków podatkowej księgi przychodów i rozchodów za rok 2016, 2017 i 2018 (do dnia 31 października 2018 r.), zestawienia rozliczenia uzyskanych kwot w okresie od 1 grudnia 2014 r. do 13 listopada 2018 r. w toku egzekucji prowadzonej wobec skarżącej Spółki sporządzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B., potwierdziły niedostatek środków finansowych na jednorazowe uiszczenie należności oraz aktualne trudności w jej spłacie. Jednakże okoliczności te, w świetle całokształtu sprawy, nie przesądzają automatycznie o konieczności zastosowania ulgi w postaci umorzenia odsetek.

Zdaniem organu, wpływu na ocenę przesłanek do udzielenia ulgi nie ma podnoszony przez Spółkę argument, że jeden z banków potwierdził możliwość udzielenia jej kredytu w wysokości odpowiadającej kwocie należności głównej wypłaconego dofinansowania, tj. 1 480 533,78 zł, której to uregulowanie leżałoby w możliwościach finansowych (zdolności kredytowej) Spółki, zaś umorzenie w całości odsetek od ww. należności umożliwiłoby jej po zakończeniu postępowań egzekucyjnych reaktywowanie działalności gospodarczej oraz pozwoliło na normalne funkcjonowanie. Zabiegi skarżącej Spółki, mające na celu uzyskanie określonej kwoty na zwrot należności głównej, nie stanowią o istnieniu "ważnego interesu zobowiązanego" czy "względów gospodarczych" w sprawie umorzenia odsetek od tejże należności, jak to zdaje się uznawać skarżąca Spółka.

W ocenie organu, w sprawie nie wystąpiła również przesłanka "interesu publicznego", która uzasadniałaby przychylenie się do żądania skarżącej Spółki. Mając na uwadze okoliczności związane z powstaniem zobowiązania (które są istotnymi z punktu widzenia omawianej ulgi), nie sposób nie zauważyć, iż uprzywilejowanie Spółki poprzez przyznanie jej ulgi, w sytuacji gdy Spółka poprzez swoje działania dopuściła się naruszenia przepisów i procedur obowiązujących przy wydatkowaniu środków publicznych (i miała wpływ na kształtowanie ostatecznej wysokości zaległości), byłoby wysoce niepożądane z punktu widzenia konieczności zachowania przez IZ RPOWP równorzędności traktowania podmiotów otrzymujących takie dofinansowanie, jak też ze względów społecznych, które wymagają, by zobowiązania publicznoprawne były realizowane w pełnej wysokości, a zobowiązany nie był pochopnie z nich zwalniany. Uprzywilejowanie skarżącej Spółki poprzez przyznanie jej ulgi w spłacie należności mogłoby wywołać przekonanie, że nawet nieprawidłowa realizacja projektów dotowanych ze środków publicznych może nie powodować negatywnych konsekwencji w postaci zwrotu dofinansowania wraz z odsetkami. Dlatego też, organ uznał, że w okolicznościach faktycznych sprawy przyznanie ulgi w zakresie dochodzonym przez Spółkę naruszałoby w sposób znaczący zasadę równości podmiotów wobec prawa, której jednym z przejawów jest to, że każdy obowiązany jest do regulowania należności wynikających z przepisów prawa.

Organ wskazał również, że w sprawie nie można przesądzić wyczerpania wszelkich możliwości odzyskania pełnej zaległości, bowiem Spółka, mimo iż nie prowadzi działalności produkcyjno-usługowej, nadal pozostaje aktywna jako podmiot gospodarczy, posiada nieruchomości będące przedmiotem najmu i tym samym nie jest pozbawiona środków umożliwiających kontynuowanie działalności gospodarczej.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją, pełnomocnik skarżącej Spółki wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, zaskarżając ją w całości. Skarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

- art. 64 ust. 2 pkt 2 lit. b u.f.p. poprzez błędną wykładnię prowadzącą do uznania, iż umorzenie należności w części (w zakresie odsetek) wymaga zaistnienia nadzwyczajnych powodów czy losowych przypadków uprawniających do udzielenia ulgi, a nadto wyczerpania wszelkich możliwości odzyskania pełnej zaległości (str. 9 uzasadnienia), a także dysponowania przez zobowiązaną majątkiem (nieruchomością), który może służyć uregulowaniu należności (str. 10);

- art. 7 i art. 77 Kpa poprzez dowolna ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie prowadzącą do uznania, że Skarżący nie wykazał względów społecznych i gospodarczych, a w szczególności braku możliwości płatniczych uprawniających do udzielenia ulgi;

- art. 7 i art. 77 Kpa poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie prowadzącą do uznania, że za udzieleniem wnioskowanej ulgi nie przemawia ani interes społeczny, ani słuszny interes strony;

- art. 77 § 1 Kpa w zw. z art. 84 Kpa poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a w szczególności pominięcia dowodu z opinii biegłego z zakresu rachunkowości dla przeprowadzenia prawidłowej, rzetelnej i wiarygodnej oceny możliwości płatniczych skarżącej Spółki w oparciu o znajdujące się w aktach sprawy dokumenty księgowe, co wymagało wiedzy specjalnej z zakresu księgowości;

- art. 80 Kpa poprzez przekroczenie przez organ zasady swobodnej oceny dowodów oraz nieuwzględnienie całokształtu materiału dowodowego wskazującego, iż aktualna sytuacja finansowa skarżącej w kontekście wszystkich okoliczności sprawy spełnia przesłanki uprawniające do otrzymania wnioskowanej ulgi.

Ponadto skarżąca Spółka wniosła o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu w postaci pisma banku P. SA z dnia [...] listopada 2012 r. zawiadamiającego skarżącą Spółkę, iż wniosek o udzielenie kredytu inwestycyjnego w kwocie 24.000.000 zł na finansowanie budowy i wyposażenia obiektu rehabilitacyjnego z funkcją hotelową w R. został rozpatrzony negatywnie oraz raportu UOKIK o pomocy do minimis w Polsce udzielonej przedsiębiorcom w 2017 r.

Wskazując na powyższe, pełnomocnik skarżącej Spółki wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją wydanie decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę, IZ RPOWP podtrzymując stanowisko w sprawie, wniosła o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Spór w sprawie dotyczy oceny wniosku skarżącej Spółki o udzielenie ulgi w ramach pomocy de minimis w postaci umorzenia odsetek od kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu, wypłaconej w ramach dwóch projektów: "Budowa obiektu rehabilitacyjnego z funkcją hotelową do obsługi tras turystycznych na około 140 miejsc noclegowych wraz z infrastrukturą towarzyszącą - etap I" i "Budowa obiektu rehabilitacyjnego z funkcją hotelową do obsługi tras turystycznych na około 140 miejsc noclegowych wraz z infrastrukturą towarzyszącą - etap II", które na dzień złożenia wniosku wynosiły 551 875,00 zł.

Ze stanowiska organu wynika, że w sprawie nie zaistniały okoliczności uzasadniające umorzenie odsetek od należności z tytułu zwrotu dofinansowania.

Przechodząc do meritum należy wskazać, że w sprawie znajdują zastosowanie następujące, niżej przywołane, uregulowania ustawy o finansach publicznych (u.f.p.).

Zgodnie z art. 60 pkt 1 u.f.p. środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są między innymi dochody budżetu państwa, dochody budżetu jednostki samorządu terytorialnego albo przychody państwowych funduszy celowych stanowiące kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w ustawie.

Na podstawie art. 64 ust. 1 u.f.p. należności, o których mowa w art. 60, właściwy organ może z urzędu umarzać w całości - w przypadku gdy zachodzi jedna z okoliczności, o których mowa w art. 56 ust. 1 pkt 1-4 lub na wniosek zobowiązanego umarzać w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym, albo umarzać w części, odraczać terminy spłaty całości albo części należności lub rozkładać na raty płatność całości albo części należności - w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego.

Stosownie do treści art. 64 ust. 2 właściwy organ, na wniosek zobowiązanego prowadzącego działalność gospodarczą, może udzielać określonych w ust. 1 pkt 2 ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60, które nie stanowią pomocy publicznej, lub stanowią pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa Unii Europejskiej dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis; lub stanowią pomoc publiczną mającą na celu naprawienie szkód spowodowanych klęskami żywiołowymi lub innymi zdarzeniami nadzwyczajnymi lub mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce, zgodną z zasadami rynku wewnętrznego Unii Europejskiej, której dopuszczalność została określona przez właściwe organy Unii Europejskiej, udzielaną na przeznaczenia inne niż wymienione w lit. a i b.

Przenosząc powyższe przepisy na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że organ może na wniosek zobowiązanego umorzyć należność w części, tj. w zakresie odsetek od dotacji podlegającej zwrotowi. Zauważyć jednak należy, że z użytego w tym przepisie sformułowania "może" wynika, że decyzje wydane na jego podstawie mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ administracji może, ale nie musi wydać decyzji pozytywnej, czyli zastosowanie ustanowionej w nim ulgi jest prawem, a nie obowiązkiem organów. Zaznaczyć jednak trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności tych podnoszonych przez stronę. Organ administracji publicznej działając zatem w ramach uznania administracyjnego ma możliwość wyboru pozytywnego lub negatywnego dla strony rozstrzygnięcia, którego podjęcie poprzedzać winno należyte zgromadzenie i przeanalizowanie materiału dowodowego, prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i przeprowadzenie wnioskowania opartego na zasadach logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego (por. wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2016 r. sygn. akt I OSK 1334/14, oraz WSA w Opolu z dnia 31 stycznia 2018 r. I SA/Op 240/17).

Kontrola sądowa tego rodzaju rozstrzygnięć sprowadza się do zbadania, czy decyzja uznaniowa poprzedzona została prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego i prawnego sprawy. Sąd bada zatem, czy postępowanie przeprowadzono zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, stosownie do której organy zobligowane są do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 77 k.p.a.). Nadto, czy dowody oceniono zgodnie z zasadą swobodnej oceny (art. 80 k.p.a.) i czy zapewniono stronie czynny udział w postępowaniu (art. 10 k.p.a.) oraz czy wydane decyzje odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., w szczególności czy uzasadnienie decyzji wskazuje przyczyny, dla których organ nie zastosował instytucji umorzenia istniejącej zaległości. Natomiast sam wybór rozstrzygnięcia, dokonany na podstawie kryteriów celowości i słuszności pozostaje poza kontrolą sądu. Ponadto wskazać należy, że sąd dokonuje kontroli decyzji na dzień jej podjęcia. Sąd nie zastępuje organu w rozpoznaniu wniosku o umorzenie i ma obowiązek przyjąć stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie jej wydania przez organ (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 21 lutego 2018 r. I SA/Op 444/17).

Podstawowym kryterium oceny zasadności udzielenia ulgi w postaci umorzenia częściowego jest zaistnienie w sprawie uzasadnionych względów społecznych lub gospodarczych, w szczególności możliwości płatniczych zobowiązanego. Jak podkreślał to organ, są to pojęcia nieostre i niedookreślone. Ponadto, jest to stosunkowo nowe uregulowanie. Z uwagi na odmienne opisanie przesłanek umorzenia w całości od umorzenia w części, możliwe jest jedynie pośrednie odniesienie się do bogatego orzecznictwa jakie zostało wypracowane na gruncie pojęć "ważny interes podatnika" i "interes publiczny". Powyższe pojęcia, jak i te wymienione w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b u.f.p. są jednak ściśle z sobą powiązane. Nie budzi w tej sytuacji zastrzeżeń wykładnia dokonana przez organ wydający decyzję, nawiązująca do tego orzecznictwa. W tym miejscu należy wskazać, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżącej Spółki, według którego organ przyjął, że zastosowanie ulgi w części jest możliwe tylko w razie zaistnienia nadzwyczajnych powodów, czy losowych przypadków uprawniających do udzielenia ulgi. Podkreślić należy, że organ podejmując decyzję nie dokonał takiego zawężenia wykładni wskazanego w skardze przepisu. Organ nawiązując do analogicznych przesłanek "ważnego interesu zobowiązanego" odnosił się do wszystkich istotnych okoliczności wskazywanych przez skarżącą. Przesłanka względów społecznych i gospodarczych wymagała uwzględnienia przez organ sytuacji ekonomicznej skarżącej, dokonania analizy sytuacji, w jakiej znalazła się skarżąca pod względem nadzwyczajnych okoliczności, zdarzeń o charakterze wyjątkowym, losowych przypadków (niezależnych od dłużnika), ze względu na które jest niemożliwe wywiązanie się ze zobowiązań oraz odniesienia się do indywidualnej sytuacji strony, w oparciu o całokształt okoliczności istniejących w sprawie. Trafnie organ powołuje się w odpowiedzi na skargę na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 9 stycznia 2019 r. (II SA/0l 818/18). Wskazano w nim między innymi, że ważne względy społeczne lub gospodarcze zobowiązanego to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych przypadków losowych lub szczególnego splotu okoliczności nie jest on w stanie uregulować zaległości podatkowej, przy czym nie można ich utożsamiać z subiektywnym przekonaniem dłużnika. O istnieniu względów społecznych lub gospodarczych zobowiązanego decydować powinny kryteria zobiektywizowane, zgodnie z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości. Trzeba jednak mieć też na uwadze i to, że względy ogólnospołeczne wymagają, żeby zobowiązania były realizowane, a zobowiązany nie był pochopnie z nich zwalniany. Nie każde trudności finansowe mogą uzasadniać zastosowanie ulgi w postaci umorzenia należności, lecz tylko takie, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem istotnego interesu zobowiązanego. Tak więc dbałość o interes Skarbu Państwa/jednostki samorządu terytorialnego, rozumiany jako konieczność zapewnienia stałych dochodów państwa/jednostki samorządu terytorialnego wymaga, aby dłużnicy publicznoprawni przestrzegali przepisów prawa, w tym ustawy o finansach publicznych, by była przestrzegana zasada równości i sprawiedliwości "opodatkowania", od której wyłomem są ulgi w ich umarzaniu.

Według składu orzekającego w sprawie, uwzględniając powyżej przedstawione regulacje i prawidłowo je stosując, organy obu instancji, biorąc pod uwagę okoliczności i dokumenty przedstawione przez skarżącą, zgodnie z przepisami art. 77 i art. 80 k.p.a., prawidłowo ustaliły i oceniły sytuację skarżącej.

Organ w swoich szerokich wywodach wykazał, że zbadał możliwość zastosowania ulgi i podjął decyzję o charakterze uznaniowym. Trzeba jeszcze raz podkreślić, że Sąd nie dokonuje oceny racjonalności i celowości udzielenia ulgi, a powinien skupić się na ustaleniu jej zgodności z przepisami proceduralnymi i ocenie, czy organ prawidłowo zgromadził materiał dowodowy i czy wnioski do jakich doszedł mają w nim swoje odzwierciedlenie.

W aktach sprawy znajdują się dokumenty świadczące o sytuacji finansowej skarżącej. Większość z nich została załączona dopiero ma etapie postępowania odwoławczego. Organ II instancji odniósł się do okoliczności z nich wynikających. Wskazywał na możliwości płatnicze skarżącej i aktualne trudności finansowe. Organ ocenił, że dostarczone przez stronę dokumenty w postaci: dokumentów z akt postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B., zestawień przychodów i kosztów spółki W. za okres styczeń 2016 r. - wrzesień 2018 r., wydruków księgi przychodów i rozchodów spółki W. za lata 2016, 2017, 2018 (do 31 października 2018 r.), zestawienia rozliczenia uzyskanych kwot w okresie od 1 grudnia 2014 r. do 13 listopada w toku egzekucji prowadzonej wobec skarżącej sporządzonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. w dniu [...] listopada 2018 r., świadczą o braku środków na jednorazowe uiszczeniu należności oraz wskazują na trudności w spłacie. Organ przeanalizował te dowody i odniósł wynikające z nich okoliczności do szerszego kontekstu sprawy. Ostatecznie wskazał, że wynikająca z załączonych dokumentów sytuacja finansowa nie przesądza automatycznie o konieczności zastosowania ulgi w postaci umorzenia odsetek. Zauważył też, że z informacji przekazanych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. pismem z dnia [...] grudnia 2018 r. nie wynika, aby w stosunku do spółki organ egzekucyjny stwierdził nieściągalność dochodzonego obowiązku i brak możliwości płatniczych dłużnika. Pomimo oczywistych trudności finansowych, saldo prowadzonej działalności gospodarczej nie jest ujemne, a skarżąca nie jest pozbawiona środków umożliwiających kontynuowanie działalności gospodarczej. Ponadto możliwość udzielenia jej kredytu na kwotę około 1,5 mln zł świadczy pozytywnie o jej zdolności kredytowej i nie stanowi spełnienia ustawowych przesłanek. Biorąc to pod uwagę organ tym bardziej mógł uznać, że udzielenie tak znacznej ulgi jest nieuzasadnione. Celnie wskazano również, że samo wszczęcie egzekucji zmierzającej do przymusowego ściągnięcia należności, które dobrowolnie nie zostały przez stronę uregulowane w terminie, jakkolwiek jest uciążliwe dla przedsiębiorcy, to nie stanowi zdarzenia, które świadczyłoby o spełnieniu przesłanek do zastosowania wnioskowanej ulgi.

Na etapie postępowania administracyjnego ustalono, że skarżąca pomimo, że nie prowadzi działalności produkcyjno-usługowej, która, jak podkreśliła, determinowała jej dotychczasowy byt i dochód, nadal jest aktywnym podmiotem gospodarczym. Wynajmuje nieruchomości i uzyskuje dochód, na co również zwrócił uwagę organ II instancji. Organ wskazał, że w tej sytuacji nie można wykluczyć ściągnięcia zobowiązania w ramach dalszej egzekucji ze środków uzyskiwanych z prowadzonej przez spółkę działalności. Organ uznał, że udzielenie w tej sytuacji ulgi byłoby sprzeczne z "interesem publicznym".

Nadto, jak trafnie zauważył organ, przedsięwzięcie, na które spółka otrzymała wsparcie ze środków publicznych polegające na wybudowaniu budynku o charakterze ośrodka rehabilitacyjnego z funkcją hotelową zostało zrealizowane na nieruchomości gruntowej w miejscowości R. stanowiącej prywatną własność wspólników spółki, użyczonej spółce do nieodpłatnego używania. Budynek, w dacie trwałego połączenia z gruntem, stał się własnością wspólników jako właścicieli nieruchomości. Powyższe oznacza, że po stronie spółki W. powstało roszczenie o zwrot nakładów poczynionych na nieruchomość wspólników, podwyższających jej wartość (częściowo sfinansowanych ze środków RPOWP, co których orzeczono obowiązek zwrotu wraz z odsetkami, których umorzenia żąda teraz strona).

Jeżeli chodzi o kategorię "względów społecznych", to należy zauważyć, że organ II instancji przeanalizował wpływ jaki może mieć odmowa udzielenia ulgi na dalszą działalność skarżącej Spółki. Odniósł się przy tym do informacji podanych przez Spółkę w formularzu jaki należy wypełnić przy ubieganiu się o pomoc de minimis. Z nich to wynika, że nie zaistniały okoliczności sugerujące, że zagrożony jest byt wnioskodawcy oraz możliwość wyegzekwowania należności. Trafnie organ II instancji zwrócił uwagę, że do momentu wydania pierwotnej decyzji w zgromadzonym materiale dowodowym w zasadzie brak było jakichkolwiek dowodów pozwalających na ocenę sytuacji finansowej wnioskującej Spółki. Trudno było zatem oczekiwać, że wydana decyzja będzie pozytywna. Już organy wskazywały, że to sam zainteresowany powinien wykazać, że znajduje się w takiej sytuacji, która przemawia za udzieleniem ulgi. Dalsze postępowanie pozwoliło lepiej naświetlić sytuację majątkową Spółki, co jednak nie doprowadziło do pozytywnego z punktu widzenia wnioskodawcy rozstrzygnięcia.

Przy ocenie realizacji ustawowych przesłanek nie bez znaczenie są także okoliczności, w jakich doszło do powstania zaległości. Okolicznościom prowadzącym do powstania zaległości nie można wprawdzie przyznawać roli nadrzędnej, jednak stanowią one ważną wskazówkę interpretacyjną i nie można ich pomijać w każdych okolicznościach sprawy, również i w przedmiotowej sprawie. Z przedstawionych okoliczności bezsprzecznie wynika, że powstałe zadłużenie jest związane z prowadzoną przez skarżącą działalnością gospodarczą i podejmowanymi w związku z nią decyzjami gospodarczymi. Przy jej realizacji skarżąca powinna wykazywać najwyższą staranność cechującą profesjonalny obrót gospodarczy, zwłaszcza w kontekście kluczowych aspektów działalności. Obowiązek zwrotu dofinansowania i związane z tym roszczenie odsetkowe powstało w związku z zaprzestaniem realizacji budowy obiektu w R. Świadomość możliwości zaistnienia tego obowiązku wynikała wprost z podpisanych umów o dofinansowywanie projektów. Zatem skarżąca musiała liczyć się z ewentualną koniecznością uregulowania należności, a w ostateczności z egzekucją zaległości. Natomiast z treści art. 64 ust. u.f.p. wynika, że przepis ma zastosowanie przede wszystkim w sprawach, w których okoliczności powstały w wyniku zdarzeń, na powstanie których zobowiązany nie mógł mieć wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania. Organ trafnie wskazał, że uprzywilejowanie strony poprzez przyznanie jej ulgi w spłacie należności mogłoby wywołać przekonanie, że nawet nieprawidłowa realizacja projektów dotowanych ze środków publicznych może nie powodować negatywnych konsekwencji. To zaś stoi w sprzeczności z wyjątkowym charakterem instytucji przyznania ulgi. Twierdzenia te organ poparł ugruntowanym orzecznictwem (o tym, że uzyskanie ulgi podatkowej jest odstępstwem od zasady równości wobec prawa i konsekwencjach podjętych decyzji gospodarczych przez przedsiębiorcę – por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 maja 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 80/04; o ograniczonym wpływie trudności finansowych na zastosowanie ulgi – wyrok WSA w Poznaniu z 3 czerwca 2014 r., sygn. akt l SA/Po 1780/13; wyrok NSA z 9 stycznia 2014 r., sygn. akt II FSK 382/12).

Mając powyższe okoliczności na uwadze, w ocenie Sądu, organ uwzględnił wszelkie dowody zebrane w sprawie i wynikające z nich okoliczności. Przychylić należy się również do stanowiska wyrażonego przez organ w odpowiedzi na skargę, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do wydania decyzji. Nie istniała przy tym potrzeba powołania w sprawie biegłego w celu oceny sytuacji finansowej skarżącej i jej możliwości płatniczych. Właściwą wiedzą zapewniającą prawidłową ocenę tych okoliczności dysponował organ administracji, co potwierdza analiza uzasadnień decyzji wydanych w sprawie.

Wbrew oczekiwaniom skarżącej Spółki organ wyciągnął ze zgromadzonych dowodów wnioski przemawiające za odmową umorzenia zaległych należności. Wnioski te zostały należycie uargumentowane i znajdują właściwe odzwierciedlenie w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Sąd nie znalazł zatem podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w tym wskazanych w skardze tj. art. 60 pkt 1, art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z art. 64 ust. 2 u.f.p. a także art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., 84 k.p.a.

Ostatecznie przypomnieć wypada, że wniosek o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b u.f.p. (umorzenie w części, odroczenie terminu spłaty całości albo części należności lub rozłożenie na raty płatności całości albo części należności) mogą być ponawiane i każdorazowo podlegać ocenie organu. Tym samym, skarżąca może bez przeszkód wystąpić do organu o rozłożenie należności na raty, bądź w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskania nowych dowodów, może ponownie wystąpić do organu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ.

W konsekwencji powyższych ustaleń, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi.