Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 679/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2018-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 19 lit. c
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
article: art. 7, art. 77, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant referent stażysta Katarzyna Grycuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2018 r. sprawy ze skargi D.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia [...] r. nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej, działający z upoważnienia Burmistrza, na podstawie art. 2 pkt 11, art. 4, 5, 13, 18, art. 28 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 195 ze zm. - określanej dalej jako u.p.p.w.d.), przyznał D.G. świadczenie wychowawcze na K.G. w kwocie 500 zł na okres od [...] maja do [...] września 2018 r.

Następnie decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Burmistrza, na podstawie art. 4 – 8 i art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d. uchylił decyzję nr [...] z dnia [...] maja 2018 r.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przytoczył treść przepisów regulujących zasady i tryb przyznawania świadczenia wychowawczego określonego w u.p.p.w.d. Organ wskazał, iż w dniu 14 maja 2018 r. strona złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy obowiązujący od [...] października 2017 r. do [...] września 2018 r. na córkę K.G., ponieważ dochód na osobę w rodzinie był niższy od kryterium dochodowego, określonego w ustawie (800,00 zł) i wynosił 622,11 zł na osobę w rodzinie - po uwzględnieniu dochodu utraconego przez męża. Wobec spełnienia ustawowych przesłanek przyznano stronie przedmiotowe wsparcie.

Organ wyjaśnił następnie, iż od [...] kwietnia 2018r. mężowi strony przysługuje prawo do zasiłku dla bezrobotnych, co zdaniem organu zgodnie z art. 2 pkt 20 u.p.p.w.d. - stanowi uzyskanie dochodu i podlega uwzględnieniu przy ocenie sytuacji finansowej rodziny. Fakt ten w ocenie organu I instancji skutkuje w przypadku strony przekroczeniem kryterium dochodowego uprawniającego do pobierania przedmiotowych świadczeń.

Rozpoznając ponownie wniosek organ ustalił, iż strona jest zatrudniona nieprzerwanie w jednym zakładzie pracy od [...] listopada 2010 r., dochód netto uzyskany przez stronę w 2016 r. wyniósł 29861,40 zł, czyli 2488,45 zł miesięcznie. Dochód męża wnioskodawczyni z 2016 r. nie został uwzględniony podczas weryfikacji uprawnień do przedmiotowego świadczenia (dochód utracony - mąż utracił oba źródła zatrudnienia wykonywane w 2016 r.). Organ wskazał, iż mąż wnioskodawczyni uzyskał prawo do zasiłku dla bezrobotnych od [...] kwietnia 2018 r., w maju 2018 r. zasiłek wyniósł 717,30 zł netto. Mając na uwadze powyższe organ wyliczył, iż miesięczny dochód rodziny wynosi 3205,75 zł (2488,45 zł + 717,30 zł), czyli 801,44 zł na osobę w rodzinie.

Ponadto organ dodał, iż według oświadczenia wnioskodawczyni złożonego w toku postepowania obecnie przebywa ona na zasiłku macierzyńskim i otrzymuje 80 % wcześniejszego wynagrodzenia. Organ I instancji stwierdził, że nie mógł uwzględnić powyższej sytuacji, ponieważ zgodnie z art. 2 pkt 20 lit f u.p.p.w.d. uzyskanie dochodu, to między innymi uzyskanie zasiłku macierzyńskiego przysługującego po utracie zatrudnienia. Zdaniem organu w odniesieniu do strony nie można zastosować przepisów o utarcie dochodów z pracy i uzyskaniu dochodu z zasiłku macierzyńskiego, ponieważ zasiłek macierzyński strona otrzymuje w trakcie zatrudnienia. W świetle powyższego organ I instancji uznał, iż od [...] czerwca 2018 r. nie przysługuje D.G. świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko.

Od powyższej decyzji D.G. złożyła odwołanie wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Odwołująca zarzuciła organowi:

1. obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 7 w z w. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak całościowego i rzetelnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych niniejszej sprawy oraz dokonanie błędnych ustaleń, w szczególności w zakresie ustalenia rzeczywistego dochodu rodziny uzyskiwanego w dacie wydawania decyzji, a w konsekwencji przyjęcie, że dochód rodziny odwołującej w przeliczeniu na jedną osobę wynosi 801,44 zł, a tym samym nie pozwala na przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko;

2. naruszenie art. 7 ust. 1 w zw. art. 2 pkt 19 lit. c u.p.p.w.d. oraz z art 7 ust. 3 w zw. z art. 2 pkt 20 lit f u.p.p.w.dz. poprzez nieustalenie, że przejście na zasiłek macierzyński stanowiło utratę dochodu, tj. otrzymywanego wynagrodzenia z tytułu umowy o pracę, w rozumieniu art. 7 ust 1 w zw. z art 2 pkt 19 lit. c u.p.p.w.d. i jednocześnie uzyskanie dochodu w rozumieniu art. 7 ust. 3 w zw. z art. 2 pkt 20 lit. f u.p.p.w.d., a tym samym to właśnie wysokość otrzymywanego przeze stronę odwołującą zasiłku macierzyńskiego powinna stanowić podstawę do ustalenia dochodu rodziny strony.

Decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powołując się na art. 4 – 7, art. 18 ust. 6, art. 27 ust. 1 i art. 28 u.p.p.w.d. oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm. - określanej dalej jako k.p.a.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Na wstępie organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzja w przedmiocie świadczenia wychowawczego ma charakter związany, co oznacza, że uprawnienie do pobierania tego świadczenia uzależnione jest od spełnienia określonych przepisami warunków, a organ nie ma możliwości ani miarkowania wysokości świadczenia, ani też stosowania dodatkowych, nieprzewidzianych w ustawie warunków, nie może też kierować się względami słuszności, czy sprawiedliwości społecznej. Następnie Kolegium przytoczyło treść przepisów stanowiących podstawę do przyznania prawa do świadczenia wychowawczego, w tym art. 4 – 7 i art. 27 u.p.p.w.d.

Organ odwoławczy wskazał, iż istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do oceny prawidłowości wykładni dokonanej przez organ I instancji art. 2 pkt 19 lit. f u.p.p.w.d., a w konsekwencji prawidłowości ustalenia dochodu rodziny i wydania zaskarżonej decyzji. Zdaniem Kolegium organ I instancji prawidłowo przyjął, że dochód uzyskany z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego nie został utracony, gdyż "nie przysługiwał po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", w rozumieniu art. 2 pkt 19 lit. f u.p.p.w.d., zgodnie z którym z utratą dochodu mamy do czynienia, gdy spowodowana jest m.in. utratą zasiłku macierzyńskiego przysługującego po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Kolegium wskazało, iż w sprawie bezsporne jest, że zasiłek macierzyński skarżąca pobierała nie po utracie zatrudnienia, ale w jego trakcie, tj. do dnia [...] lipca 2018 r. Utrata zasiłku macierzyńskiego nastąpiła zatem przed utratą zatrudnienia. Zdaniem organu odwoławczego ustawodawca, zdając sobie sprawę, że zasiłek macierzyński jest nierozerwalnie związany ze stosunkiem pracy, w art. 2 u.p.p.w.d. szczegółowo wymienił sytuacje, w jakich dochodzi do utraty dochodu, stanowiąc w pkt 19 lit. f, że dochodem utraconym jest jedynie utrata zasiłku macierzyńskiego "przysługującego po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Z powyższych względów Kolegium stwierdziło, iż organ obliczając dochód rodziny skarżącej dla celów ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego nie mógł uznać, wbrew art. 2 pkt 19 lit f u.p.p.w.d., że świadczenia wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w formie zasiłku macierzyńskiego w trakcie zatrudnienia skarżącej są dochodem utraconym, a w konsekwencji nie mogły nie uwzględnić dochodu z tego tytułu. Przekroczenie z kolei ustawowego kryterium dochodowego wynoszącego 800 zł na członka rodziny zobligowało organ I instancji do wydania zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej.

Od powyższej decyzji D.G. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła:

1. rażącą obrazę przepisów prawa materialnego tj.: art 7 ust. 1 w zw. art. 2 pkt 19 lit. c oraz z art. 7 ust. 3 w zw. z art. 2 pkt 20 lit. f u.p.p.w.d., poprzez nieustalenie, że przejście na zasiłek macierzyński stanowiło utratę dochodu, tj. otrzymywanego wynagrodzenia z tytułu umowy o pracę, w rozumieniu art. 7 ust 1 u.p.p.w.d. w zw. z art. 2 pkt 19 lit. c u.p.p.w.d. i jednocześnie uzyskanie dochodu w rozumieniu art. 7 ust. 3 w zw. z art. 2 pkt 20 lit. f u.p.p.w.d., a tym samym to właśnie wysokość otrzymywanego przez skarżącą zasiłku macierzyńskiego powinna stanowić podstawę do ustalenia dochodu rodziny strony;

2. obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak całościowego i rzetelnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych niniejszej sprawy oraz dokonanie błędnych ustaleń, w szczególności w zakresie ustalenia rzeczywistego dochodu rodziny uzyskiwanego w dacie wydawania decyzji, a w konsekwencji przyjęcie, że dochód rodziny skarżącej w przeliczeniu na jedną osobę wynosi 801,44 zł, a tym samym nie pozwala na przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko.

Zdaniem skarżącej organy wydające zaskarżone decyzje prawidłowo ustaliły, że w okresie zasiłkowym nie doszło do utraty przez nią pracy, o jakiej możemy mówić w rozumieniu Kodeksu pracy, jednak zaznaczyła, że od [...] lutego 2018 r. nie otrzymuję wynagrodzenia za pracę (i w ten sposób można mówić o utracie dochodu z tego źródła), w zamian otrzymuje natomiast zasiłek macierzyński, którego wysokość wraz z dochodami męża daje podstawę do uznania, iż spełnione zostały kryteria przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Zdaniem skarżącej przejście na zasiłek macierzyński stanowiło utratę dochodu, tj. otrzymywanego wynagrodzenia z tytułu umowy o pracę, w rozumieniu art. 7 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 19 lit. c u.p.p.w.d. i jednocześnie uzyskanie dochodu w rozumieniu art. 7 ust. 3 w zw. z art. 2 pkt 20 lit. f u.p.p.w.d., a tym samym to właśnie wysokość otrzymywanego przez skarżącą zasiłku macierzyńskiego powinna stanowić podstawę do ustalenia dochodu jej rodziny. Skarżąca zwróciła uwagę, iż w związku z przejściem na zasiłek macierzyński nastąpiła częściowa utrata dochodu, która powoduje obniżenie łącznego dochodu jej rodziny, bowiem wysokość zasiłku macierzyńskiego jest niższa od wcześniejszych zarobków.

Skarżąca wskazała, iż organ I instancji dokonał weryfikacji dochodów jej rodziny jedynie w zakresie dochodów męża za maj, uwzględniając otrzymany zasiłek dla bezrobotnych w kwocie 717,30 zł, natomiast zaniechał ustaleń faktycznie otrzymywanych przeze skarżącą dochodów w dacie wydania decyzji. Dochody te faktycznie wyniosły 2739,31zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje zaledwie 684,83 zł.

Ponadto skarżąca podniosła, iż wbrew twierdzeniom organu odwoławczego nie utraciła zasiłku macierzyńskiego, bowiem w stosownym terminie złożyła pracodawcy oświadczenie o zamiarze korzystania z urlopu rodzicielskiego bezpośrednio po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego w pełnym wymiarze i od dnia [...] lipca 2018r. do dnia [...] lutego 2019r. przebywa na powyższym urlopie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji wraz z zawartą w niej argumentacją.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej pod względem legalności i w granicach rozpoznawanej sprawy była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2018 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza z dnia [...] czerwca 2018 r. o uchyleniu decyzji z dnia [...] maja 2018 r. przyznającej skarżącej świadczenie wychowawcze na K.G.. Podstawę materialną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d. Zgodnie z tym przepisem organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, członek rodziny nabył prawo do świadczenia wychowawczego w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego.

Organy uznały bowiem, iż skarżącej nie przysługuje świadczenie wychowawcze na wyżej wymienioną córkę, będącą pierwszym dzieckiem, gdyż dochód na członka jej rodziny przekracza kwotę 800 zł, po doliczeniu uzyskanego przez męża skarżącej dochodu w postaci zasiłku dla bezrobotnych. Stosownie bowiem do art. 5 ust. 3 u.p.p.w.d. świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 u.p.w.d. (matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu albo prawnemu dziecka), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii czy organy powinny uwzględnić utratę dochodów skarżącej, która jak wynika z akt administracyjnych, spowodowana była zaprzestaniem otrzymywania wynagrodzenia i uzyskaniem zasiłku macierzyńskiego, który stanowi 80 % dotychczasowego wynagrodzenia, a to w związku z przejściem na urlop macierzyński w wymiarze 20 tygodni od dnia [...] lutego 2018 r. do dnia [...] lipca 2018 r., a następnie na urlop rodzicielski od dnia [...] lipca 2018 r. do dnia [...] lutego 2019 r. W myśl art. 2 pkt 1 u.p.p.w.d. ilekroć w ustawie mowa o dochodzie oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Dochód członka rodziny - oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1 - 3 (art. 2 pkt 2 u.p.p.w.d.), a dochód rodziny - oznacza sumę dochodów członków rodziny (art. 2 pkt 4 u.p.p.w.d.). Zgodnie natomiast z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2013 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1952) pod pojęciem dochodu należy rozumieć, po odliczeniu kwoty alimentów świadczonych na rzecz innych osób: a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2032, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, b) dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Sposób ustalania dochodu rodziny określa art. 7 zgodnie z którym, w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego (ust. 1). W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego (ust. 3). Skarżąca konsekwentnie podnosiła zarówno w toku postepowania administracyjnego, jak i sądowoadministracyjnego, iż uzyskanie przez nią zasiłku macierzyńskiego stanowiło utratę dochodu wynikającego z zatrudnienia. W kontekście powyższego decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma kwestia interpretacji art. 2 pkt 19 u.p.p.w.d., w którym ustawodawca zawarł definicję pojęcia "utrata dochodu". Zgodnie z powołanym przepisem, ilekroć w ustawie mowa o utracie dochodu - oznacza to utratę dochodu spowodowaną: a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, b) utratą zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej,

e) wykreśleniem z rejestru pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 16b ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2017 r. poz. 2336 oraz z 2018 r. poz. 650) lub art. 36aa ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778 oraz z 2018 r. poz. 106, 138, 357, 398 i 650),

f) utratą zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

g) utratą zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń lub utratą świadczeń pieniężnych wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do świadczeń alimentacyjnych,

h) utratą świadczenia rodzicielskiego,

i) utratą zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników,

j) utratą stypendium doktoranckiego określonego w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2016 r. poz. 1842, z późn. zm.).

Organ I instancji uznał w niniejszej sprawie, iż nie można pod pojęcie "utraty dochodu" podciągnąć sytuacji, w której w ramach trwającego stosunku pracy, pracownik pobiera zasiłek macierzyński w miejsce dotychczasowego wynagrodzenia, wychodząc z założenia, iż poprzez utratę dochodu – w kontekście art. 2 pkt 19 lit. c u.p.p.w.d. - należy rozumieć sytuację, w której rozwiązaniu ulega stosunek prawny, na podstawie którego dochód ów, rodzinie lub osobie przysługiwał. Natomiast organ II instancji w sposób zupełnie niezrozumiały swoje rozważania skoncentrował wokół przepisu art. 2 pkt 19 lit. f u.p.p.w.d., który – jak wskazano powyżej odnosi się do sytuacji utraty dochodu spowodowanej utratą zasiłku macierzyńskiego przysługującego po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która nie miała miejsce w niniejszej sprawie. Stąd przepis ten w ogóle nie miał zastosowania w kontrolowanej sprawie .

Sąd nie podziela prezentowanej powyżej wykładni art. 2 pkt 19 lit. c u.p.p.w.d., albowiem koncentrując się wyłącznie na literalnym odczytaniu definicji legalnej pojęcia "utraty dochodu" organom umknął z pola widzenia cel wprowadzenia do systemu prawnego u.p.p.w.d., który wyeksponowany jest w art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d. Jest nim "częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych". To z kolei oznacza, że obowiązkiem zarówno organów stosujących tę ustawę, jak i sądu kontrolującego ich działania, jest poszukiwanie takiej wykładni przepisów, która w sposób jak najpełniejszy pozwoli cel ten osiągnąć.

Odnosząc się do treści konkretnych regulacji wskazać należy, że definiując pojęcie "utraty dochodu" ustawodawca odwołał się, w aspekcie istotnym dla niniejszej sprawy, do dwóch przypadków: "utraty zatrudnienia" lub "innej pracy zarobkowej" (art. 2 pkt. 19 lit. c u.p.p.w.d.). Literalna wykładnia tego przepisu mogłaby rzeczywiście prowadzić do konkluzji, iż dotyczy on sytuacji ustania zatrudnia lub innej pracy zarobkowej. Trzeba jednak pamiętać o tym, iż na organach prowadzących postępowanie administracyjne ciąży obowiązek przestrzegania praworządności, dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli (por. art. 7 k.p.a.). Przywołany wyżej art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d. kreuje właśnie ów "słuszny interes" strony, który manifestuje się w roszczeniu obywatela do uzyskania świadczenia wychowawczego, co organ winien brać pod uwagę na każdym etapie postępowania, odwołując się zarazem do takiej wykładni, której zastosowanie pozwoli ten interes urzeczywistnić.

Na gruncie niniejszej sprawy szerszej analizy wymaga definicja "utraty dochodu", gdyż to właśnie ona ma decydujące znaczenie dla działań organów orzekających w sprawie. Jak już wcześniej zaznaczono pojęcie to powiązane zostało z "utratą pracy". Sięgając do leksykalnej definicji słowa "utrata" wskazać przyjdzie, że odnosi się ona do pozbawienia czegoś, ubytku, w omawianym przypadku dochodu, a więc pogorszenia sytuacji konkretnego podmiotu.

W realiach kontrolowanej sprawy nie doszło do utraty pracy w rozumieniu, w jakim można mówić o takiej sytuacji z perspektywy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 917). Nie mniej jednak należy zwrócić uwagę na budowę ustawowej definicji "utraty dochodu", powiązanej bezpośrednio z pojęciem utraty pracy. Przypadek poddany kontroli wymyka się tej definicji, gdyż rzeczywiście nie doszło do ustania stosunku pracy, natomiast skarżąca, będąca stroną stosunku pracy nie otrzymuje wynagrodzenia za pracę (i w ten sposób można mówić o utracie dochodu z tego źródła) w zamian otrzymując zasiłek macierzyński, którego wysokość dawałaby podstawę do uznania, iż spełnione zostały kryteria przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko.

Funkcją zasiłku macierzyńskiego jest zapewnienie uprawnionemu (ubezpieczonemu) środków utrzymania, w sytuacji, w której stał się on niezdolnym do pracy z powodu urodzenia dziecka w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego lub w okresie urlopu wychowawczego (art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa – Dz. U. z 2018 r., poz. 1368). Uprawniony nie pobiera więc wynagrodzenia za pracę. W znaczeniu funkcjonalnym traci więc dochód ze stosunku pracy, której nie świadczy, a w zamian otrzymuje inne świadczenie, będące częściowym ekwiwalentem dochodu ze stosunku pracy, którego źródłem jest wszakże system ubezpieczeń społecznych, a istotą realizacja zasady solidaryzmu społecznego. Wysokość owego świadczenia umożliwiłaby, na gruncie niniejszej sprawy, uzyskanie wsparcia przewidzianego w u.p.p.w.d. W istocie więc dochodzi do swoistego paradoksu normatywnego, w którym członek rodziny strony, literalnie rzecz ujmując traci dotychczasowy dochód (bo nie otrzymuje wynagrodzenia za pracę), natomiast formalnie pozostaje w stosunku pracy, co przy zastosowaniu wykładni przyjętej przez organy, zamykałoby drogę do uzyskania wspomnianego świadczenia.

Sąd podziela w związku z tym stanowisko, że częściowa utrata dochodu, która powoduje obniżenie łącznego dochodu w rodzinie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia wychowawczego, daje podstawę do uwzględnienia takiego wniosku, o ile rzecz jasna spełnione zostaną pozostałe ustawowe przesłanki. Wykładni art. 2 pkt 19 lit. c u.p.p.w.d. nie można ograniczać wyłącznie do sytuacji, w której stosunek pracy ustał. Prowadziłoby to do nieuzasadnionego zawężenia kręgu potencjalnych beneficjentów przewidzianego w tej ustawie świadczenia, co niewątpliwie byłoby nie tylko sprzeczne z intencją ustawodawcy wyrażoną w powołanym wcześniej art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d., lecz również z proklamowaną w art. 32 Konstytucji RP zasadą równości. Jak bowiem wykazano, w opisywanym stanie faktycznym i prawnym dopuszczalne i uzasadnione było skorzystanie z wykładni celowościowej i systemowej, co prowadziło do uzyskania rezultatu najbardziej odpowiadającego intencji ustawodawcy. Jednocześnie specyfika zaistniałej sytuacji wymykała się prostemu wnioskowaniu, opartemu jedynie o reguły wykładni językowej, co wszakże żadną miarą nie mogło stanowić wystarczającej podstawy dla odmowy uwzględnienia żądania strony. Tylko taka interpretacja tego przepisu pozwala na uwzględnienie przy wykazaniu podstawowej dla określenia prawa do świadczenia wychowawczego kwestii rzeczywistych dochodów rodziny skarżącej.

Powyższe stanowisko ugruntowane jest w orzecznictwie (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2018 r., I OSK 1728/17, wyrok NSA z dnia 5 października 2017 r. , I OSK 817/17, wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2018 r., I OKS 378/18, wyrok WSA w Krakowie z dnia 30 stycznia 2018 r., III SA/kr 1380/17, wyrok WSA w Kielcach z dnia 11 stycznia 2017 r., II SA/Ke 821/16, wyrok WSA w Warszawie, I SA/Wa 256/18).

Konsekwencją naruszenia prawa materialnego było zaniechanie poczynienia przez organy – zgodnie z art. 7, 77 § 1 k.p.a. – ustaleń co do wysokości otrzymywanego przez skarżącą zasiłku macierzyńskiego, który należało uwzględnić jako dochód uzyskany w rozumieniu art. 2 pkt 20 lit. f u.p.p.w.d.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy przeprowadzą postępowanie administracyjne mając na uwadze przedstawione wyżej wywody, w szczególności uwzględnią przedstawioną przez Sąd wykładnię art. 2 pkt 19 lit. c u.p.p.w.d.