Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 543/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2007-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, 9, 107, 126, 156, 134
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 89, 93
journal: Dz.U. 2001 nr 125 poz 1371
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Protokolant sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2007r. sprawy ze skargi Z.D. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie transportu drogowego 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] nr [...], postanowienia Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] nr [...] oraz postanowienia Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] nr [...] 2) określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Celnej w K. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088) oraz 104 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego nałożył na Z. D. Przedsiębiorstwo A karę pieniężną w wysokości [...] zł ([...] złotych). Jako uzasadnienie podał, że P. S. kierując samochodem ciężarowym marki [...] będącym w posiadaniu przedsiębiorcy Z. D. w dniu [...] został skontrolowany na okoliczność przestrzegania przepisów ustawy o transporcie drogowym. W trakcie kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Referatu Grup Mobilnych działających z upoważnienia Dyrektora Izby Celnej w K. kierowca przedstawił dokumenty do kontroli, w trakcie której okazało się, że przedstawiona karta opłaty drogowej nie została wypełniona. W następstwie przeprowadzonych czynności wyjaśniających w sprawie oraz po zapewnieniu stronie możliwości wypowiedzenia się w sprawie organ ten uruchomił stosowne postępowanie dotyczące wymierzenia kary za przejazd bez uiszczonej opłaty. Następnie organ pierwszej instancji przywołał treść obowiązujących unormowań prawnych, a w szczególności postanowienia art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, zgodnie z którym podmioty wykonujące przewóz drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zobowiązane są do uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. W dalszej części uzasadnienia organ ten przywołał w sposób szczegółowy postanowienia rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.). Zgodnie z treścią § 3 tego rozporządzenia przedsiębiorca wykonujący transport drogowy uiszcza opłatę roczną, półroczną, miesięczną, siedmiodniową albo dobową. Uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie karty opłaty, która następnie podlega wypełnieniu. Wypełniona, przed rozpoczęciem przejazdu, karta stanowi dokument potwierdzający wniesienie opłaty. Karta opłaty niewypełniona lub wypełniona w inny sposób niż określony w rozporządzeniu, a także zawierająca poprawki – nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty. Następnie organ ten zaznaczył, że do kontroli dokumentów kierowcy uprawnieni są między innymi funkcjonariusze organów celnych, a za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy w wymagane dokumenty odpowiedzialny jest przedsiębiorca lub podmiot nie będący przedsiębiorcą wykonujący przewóz na potrzeby własne. W konkluzji uzasadnienia decyzji organ pierwszej instancji zaznaczył, że ze zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie wynika, że przedmiotowy transport międzynarodowy wykonywany był bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych, gdyż przedstawiona przez kierowcę podczas kontroli drogowej w dniu [...] karta opłaty drogowej nie została wypełniona, a wobec tego wyczerpana została przesłanka wymierzenia kary w wysokości [...] zł.

Od decyzji tej odwołanie wniósł pełnomocnik skarżącego I. D. i nie zgodziła się z takim rozstrzygnięciem występując o jej anulowanie. W motywach odwołania podniosła, że przedmiotowy obowiązek uiszczenia opłaty przejazdu po drogach krajowych powstaje z chwilą wjechania pojazdem na drogę krajową. W tym przypadku obowiązek ten powstał z chwilą przekroczenia granicy państwa, od której zaczyna się droga krajowa. Jednakże nie wzięto pod uwagę faktu, że zatrzymanie nastąpiło [...] m za szlabanem granicznym, a na tym odcinku nie było możliwości zatrzymania się celem wypełnienia karty, gdyż znajdujący się tam parking przeznaczony jest jedynie dla samochodów oczekujących na odprawę celną. Spowodowało to sytuację, że kierowca, który dysponował kartą nie był w stanie jej wypełnić i z tego powodu przedstawił do kontroli niewypełnioną kartę opłaty drogowej. Z tego też powodu pełnomocnik skarżącego wystąpił o anulowanie kary i potraktowanie przewozu z nieprawidłowo wypełnioną kartą opłaty.

Dyrektor Izby Celnej w K. postanowieniem z dnia [...] Nr [...] wydanym na podstawie art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdził niedopuszczalność wniesionego odwołania. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że stosownie do postanowień art. 32 wyżej wymienionego Kodeksu strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Pełnomocnik może działać na podstawie pisemnego pełnomocnictwa lub pełnomocnictwa udzielonego ustnie do protokołu. Pełnomocnik w myśl art. 33 powyższego Kodeksu dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Natomiast w sprawie tej odwołanie podpisane zostało przez I. D., która nie dołączyła do niego pełnomocnictwo uprawniające ją do dokonania tej czynności, nadto uchybienie to nie zostało usunięte pomimo stosownego wezwania. W konsekwencji nieusunięcie braków formalnych w terminie powoduje pozostawienie podania bez rozpoznania, co w przypadku odwołania oznacza stwierdzenie jego niedopuszczalności.

Skarżący pismem z dnia [...] wniósł do organu odwoławczego odwołanie, w analogicznej treści do tej, które zawierało odwołanie sporządzone przez I. D.

Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w K. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia [...] stwierdzającego niedopuszczalność odwołania z dnia [...] od decyzji tegoż organu z dnia [...] Natomiast postanowieniem z dnia [...] Nr [...] wskazany organ stwierdził nieważność swojego postanowienia z dnia [...] Nr [...]. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że pomimo usunięcia przez skarżącego występującego braku formalnego wydane zostało postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania, a okoliczność ta wyczerpuje znamiona wydania go z rażącym naruszeniem prawa i z tego powodu wystąpiła konieczność eliminacji wskazanego postanowienia z obrotu prawnego.

Dyrektor Izby Celnej w K. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 1 ust. 1 pkt 1, art. 4 pkt 1, art. 42 ust. 1 i ust. 3a, art. 87 ust. 3, art. 88, art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 92 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 3 i ust. 4 art. 93 ust. 1, ust. 1a, ust. 4 i ust. 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ ten wpierw przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie wskazał, że organ odwoławczy dysponuje możliwością merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Zdaniem organu odwoławczego po ponownym przeanalizowaniu stanu faktycznego w sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie wniesionego odwołania. Organ ten przywołał unormowania prawne dotyczące uiszczania opłat za korzystanie z dróg publicznych, jak również wskazał, że kartę tą wypełnia się przed rozpoczęciem przejazdu przez wpisanie w odpowiednim miejscu danych przewidzianych stosownymi unormowaniami prawnymi. Nadto organ ten wskazał, że aby mówić o uiszczeniu opłaty choćby w sposób nieprawidłowy, muszą znajdować się na niej takie informacje, które pozwolą na ustalenie, że opłata ta dotyczy wskazanego samochodu i jest ważna na dany dzień. W świetle takiego ustalenia organ pierwszej instancji uznał, że przedłożona w trakcie kontroli karta opłaty takich wymogów nie spełniała, ponieważ nie była w ogóle wypełniona. Organ odwoławczy zaznaczył, że rozporządzenie z dnia 14 grudnia 2001 r. Ministra Infrastruktury w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.) z dniem 22 października 2006 r. zostało uchylone to jednakże przy interpretacji prawa międzyczasowego obowiązuje zasada, że jeżeli stan faktyczny powodujący powstanie, zmianę lub ustanie stosunku prawnego nastąpi pod rządami danej ustawy to do oceny jej skutków prawnych stosuje się ustawę dawną, także po wejściu w życie ustawy nowej. Z tego też powodu w rozpatrywanej sprawie w dalszym ciągu zastosowanie posiada przywołane powyżej rozporządzenie. Nadto organ ten odwołał się do uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lipca 2005 r., iż fakty które mogą być podstawą wymierzenia kary pieniężnej, a które miały miejsce w czasie obowiązywania starej ustawy muszą być oceniane wedle tej starej ustawy, gdyż tylko do niej strona mogła dostosować swe działanie w dacie kontroli. Odnosząc się do zarzutu zamieszczonego w odwołaniu, że kontrola została przeprowadzona [...] m od szlabanu, a na całym tym odcinku zatrzymanie i postój uniemożliwiają znaki zakazu, co spowodowało nie wypełnienie karty opłaty drogowej organ odwoławczy wskazał, że obowiązujące przepisy prawa określają przebieg dróg krajowych i w przypadku drogi krajowej nr [...] biegnie ona od granicy Państwa, zatem wjeżdżając na tę drogę kierowca winien dysponować już taką uiszczoną opłatą. Zaznaczono także, że przed wjazdem na drogę krajową, każdy podmiot ma możliwość zakupu karty drogowej w kasie Oddziału Celnego w C. oraz w innych jednostkach zajmujących się dystrybucją kart drogowych, które mają swoje siedziby na terenie przejścia granicznego. W przedstawionym stanie prawnym i faktycznym organ odwoławczy doszedł do przekonania, że nie zachodzą żadne podstawy prawne uzasadniające uwzględnienie odwołania i uchylenie kwestionowanej decyzji.

Skargę na powyższą decyzję wniósł Z. D.. W skardze tej uznał decyzję za nieuzasadnioną i zarzucił organowi administracji, że nie wziął pod uwagę wyjaśnień składanych w trakcie prowadzonego postępowania. W motywach skargi zaznaczył, że rozumie treść obowiązujących przepisów i istotę obowiązku związanego z uiszczeniem opłaty za przejazd po drogach krajowych i że powstaje on z chwilą wjechania na drogę krajową. W rozpatrywanej sprawie obowiązek ten powstał z chwilą wjechania samochodu na terytorium Polski i z tego powodu kierowca wyposażony został w kartę opłaty, którą miał wypełnić niezwłocznie po wjeździe na teren Polski. Niestety został zatrzymany do kontroli w odległości około [...] m od szlabanu, co zostało odnotowane w protokole, a na całym tym odcinku znajdują się znaki zakazu zatrzymywania i postoju, a znajdujący się tam parking przeznaczony jest jedynie dla samochodów oczekujących na odprawę celną. Z tego też powodu przy ocenie całego zdarzenia, należy brać pod uwagę ewentualność zatrzymania się zaraz po przekroczeniu granicy w celu wypełnienia posiadanej karty, gdyż wskazana okoliczność przesądziła o nałożeniu przedmiotowej kary.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o oddalenie skargi i przywołał analogiczne motywy, jakimi kierował się przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do postanowień art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem jej działań, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Według natomiast postanowień art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga musiała zostać uwzględniona, jednakże głównie z innych powodów niż przywołała je strona skarżąca. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 2 wyżej wymienionej ustawy Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Skarżący jako podstawowy zarzut podniósł naruszenie przepisów materialnych poprzez błędną ich interpretację sprowadzającą się do uznania, że obowiązek może być egzekwowany dopiero wówczas, gdy wypełnione zostaną możliwości dotyczące zrealizowania, a zobowiązany podmiot tego obowiązku nie wykona.

Stosownie do postanowień art. 156 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji wydanej z naruszeniem przepisów o właściwości. Z uwagi na treść powyższego przepisu naruszenie każdego rodzaju właściwości przez organ administracji publicznej przy wydawaniu decyzji administracyjnej powoduje jej nieważność bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia. Oznacza to, że wskazany przepis obejmuje wszelkie rodzaje naruszenia właściwości rzeczowej, łącznie z jej odmianą, jaką jest właściwość instancyjna. Organ niewłaściwy nie jest prawnie legitymowany do rozstrzygania o prawach i obowiązkach stron. Przepisy o właściwości mają charakter przepisów bezwzględnie obowiązujących, organ zaś z urzędu po myśli art. 19 Kodeksu postępowania administracyjnego musi przestrzegać swojej właściwości.

W rozpatrywanej sprawie Sąd zetknął się z sytuacją, w której wyczerpana została wskazana przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Otóż ustawa z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 ze zm.) w art. 1b stanowi, że do zadań dyrektora izby celnej należy – między innymi – rozstrzyganie w drugiej instancji w sprawach należących w pierwszej instancji do naczelników urzędów celnych (pkt 3) oraz rozstrzyganie w pierwszej instancji w sprawach celnych określonych w przepisach odrębnych (pkt 4), jak również wykonywanie innych zadań określonych w ustawie oraz w przepisach odrębnych (pkt 8). Z powyższego wynika zatem, że zasadą jest, iż w strukturze służby celnej organem pierwszej instancji jest naczelnik właściwego urzędu celnego zaś organem drugiej instancji (organem odwoławczym) dyrektor izby celnej. Wyjątek od tej zasady ustala wspomniany przepis art. 1b w pkt 4, gdzie ustawodawca wyraźnie wskazał, że dyrektor izby celnej może działać jako organ pierwszej instancji, ale tylko i wyłącznie w określonej kategorii spraw, a mianowicie w sprawach celnych określonych w odrębnych przepisach. Organ ten może wykonywać inne zadania określone w ustawie jak również w odrębnych przepisach, ale unormowania te muszą w sposób jednoznaczny wskazywać ten organ jako uprawniony do działania. Z unormowaniem tym współbrzmi art. 6 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie (Dz. U. z 2001 r. Nr 80, poz. 872 ze zm.), zgodnie z którym, indywidualne akty administracyjne wydawane są w pierwszej instancji przez organy sprawujące administrację rządową na najniższym, możliwym do prawidłowego wykonania określonego zadania, poziomie zasadniczego podziału terytorialnego państwa. Organy administracji celnej są organami administracji niezespolonej i wskazana reguła w całym zakresie do nich się odnosi, aby nie mogła być ona zastosowana przepis prawa przedmiotowego musiałby to w sposób jednoznaczny określać. Warto zwrócić uwagę na fakt, że ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. Nr 69, poz. 622 ze zm.) w art. 70 wymienia kategorię spraw, w których organem właściwym jest dyrektor izby celnej.

Zdaniem Sądu nie wymaga uzasadnienia twierdzenie, że sprawa, której przedmiotem jest naruszenie prawa polegające na wykonywaniu transportu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych, nie jest sprawą celną, lecz sprawą z zakresu transportu drogowego. Okoliczność ta zdaniem Sądu w sposób jednoznaczny wskazuje na to, że Dyrektor Izby Celnej w K. nie był uprawniony (nie był organem właściwym) do działania w rozpatrywanej sprawie jako organ pierwszej instancji.

Powyższy tok rozumowania znajduje potwierdzenie w przepisach ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2007 Nr 125, poz. 874). Przepis art. 89 tej ustawy w ust. 1 pkt 3 stanowi, że do kontroli dokumentów, o których mowa w art. 87 oraz warunków w nich określonych, uprawnieni są między innymi funkcjonariusze organów celnych. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że treść tego przepisu musi być widziana w perspektywie przywołanego już art. 6 ustawy o administracji rządowej w województwie. Po myśli art. 93 tej ustawy, uprawnieni do kontroli, o których mowa w art. 89 ust. 1, mają prawo nałożyć na wykonującego przewozy drogowe lub inne czynności związane z tym przewozem karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej, a decyzja wydawana jest w imieniu organu właściwego ze względu na miejsce przeprowadzanej kontroli (art. 93 ust. 1a). Natomiast z treści art. 93 ust. 5 omawianej ustawy wynika, że od decyzji o nałożeniu kary pieniężnej przysługuje odwołanie do organu nadrzędnego w stosunku do organu, który karę tę nałożył, w terminie 14 dni od dnia doręczenia tej decyzji przedsiębiorcy lub innemu podmiotowi wykonującemu przewozy na potrzeby własne.

Z brzmienia przedstawionych przepisów wynika wprost, że decyzje w sprawie nałożenia kary pieniężnej w sprawach z zakresu transportu drogowego podejmują dwa różne (inne) organy, a mianowicie organ pierwszej instancji nakładający karę i w postępowaniu odwoławczym organ nadrzędny nad tym organem, co oznacza, że w przypadku funkcjonariuszy organów celnych są to naczelnicy urzędów celnych w pierwszej instancji oraz dyrektorzy izb celnych jako organy wyższego stopnia. Przeto też nie do przyjęcia jest koncepcja prezentowana przez organ procesujący w niniejszej sprawie, że jest on zarówno organem pierwszej instancji, jak i organem nadrzędnym w stosunku do samego siebie. Przedstawiony stan prawny i faktyczny w połączeniu z wyżej już naprowadzoną okolicznością, że sprawa, której przedmiotem jest naruszenie prawa polegające na wykonywaniu przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych nie jest sprawą celną, a sprawą z zakresu transportu drogowego, prowadzi do jednoznacznego i oczywistego wniosku, że organem pierwszej instancji w przedmiotowej sprawie jest naczelnik właściwego urzędu celnego, czyli organ właściwy dla miejsca, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące wszczęcie postępowania. Natomiast bez znaczenia prawnego pozostaje tu kwestia, czy konkretni funkcjonariusze celni wykonujący w danej sprawie czynności kontrolne w terenie są funkcjonariuszami urzędu celnego, czy też funkcjonariuszami pozostającymi w strukturach izby celnej.

Przedstawione powyżej rozważania pozwalają stwierdzić, że zaskarżona decyzja jak również poprzedzająca ją decyzja Dyrektora Izby Celnej w K. podjęta w pierwszej instancji, wydane zostały z naruszeniem przepisów o właściwości organu administracji publicznej, co wyczerpuje znamiona stwierdzenia nieważności decyzji przewidziane art. 156 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, a stosownie do postanowień art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdzenia nieważności obu wymienionych decyzji.

Odrębną sprawą jest natomiast stwierdzenie nieważności postanowienia Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] stwierdzającego niedopuszczalność odwołania z dnia [...] od decyzji z dnia [...] Otóż powodem wydania takiego rozstrzygnięcia stało się nie uzupełnienie w terminie braku formalnego przedmiotowego odwołania, jednakże jak wynika to z akt sprawy i na co zasadnie zwrócił uwagę sam organ administracji, wskazany brak formalny odwołania został w terminie uzupełniony, a tym samym brak było podstaw do wydania takiego rozstrzygnięcia. Zatem wyczerpana została przesłanka przewidziana treścią art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, a mianowicie wydanie przedmiotowego postanowienia nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. Odmiennie natomiast należy podejść do postanowienia powyżej wymienionego organu z dnia [...], ponieważ mocą wskazanego postanowienia organ ten stwierdził nieważność swojego rozstrzygnięcia z dnia [...] W tym miejscu przyjdzie zauważyć, że stosownie do postanowień art. 126 Kodeksu postępowania administracyjnego do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 107 § 2 – 5 oraz art. 109 – 113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie – również art. 156 – 159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 157 § 1 i 158 wydaje się postanowienie. Z brzmienia powyższego przepisu wynika, że instytucję stwierdzenia nieważności postanowienia wykorzystuje się jedynie w stosunku do tych postanowień, od których służy zażalenie. Na postanowienie wydane w trybie art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego nie przysługuje żaden środek odwoławczy, lecz rozstrzygnięcie takie może być zaskarżone do sądu administracyjnego. Oznacza to, że na postanowienie wydane w oparciu o art. 134 nie przysługuje zażalenie, a tym samym nie jest możliwe stwierdzenie jego nieważności. W świetle powyższego postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] stwierdzające nieważność postanowienia z dnia

[...] o niedopuszczalności odwołania z dnia [...] od decyzji z dnia [...] wydane zostało bez podstawy prawnej, a tym samym wyczerpana została przesłanka stwierdzenia jego nieważności przewidziana treścią art. 156 § 1 pkt 2 wyżej wymienionego Kodeksu.

Przedstawione powyżej rozważania pozwalają stwierdzić, że wymienione powyżej postanowienia Dyrektora Izby Celnej w K., wydane zostały z rażącym naruszeniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz bez podstawy prawnej, co wyczerpuje znamiona stwierdzenia nieważności postanowienia przewidziane art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 126 Kodeksu postępowania administracyjnego, a stosownie do postanowień art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdzenia nieważności obu wymienionych postanowień.

Stosownie do postanowień art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji obowiązany jest prowadzić postępowanie w taki sposób, aby wyjaśnić wszystkie istotne okoliczności w sprawie. W ramach kontrolowanego postępowania skarżący zarzuca organowi administracji, że nie uwzględnił okoliczności wynikającej z uwarunkowań faktycznych mających miejsce w trakcie przeprowadzonej w dniu [...] kontroli pojazdu należącego do skarżącego, a w szczególności tego, że wskazana kontrola przeprowadzona była

[...] m od szlabanu granicznego, a na tym odcinku występują zakazy uniemożliwiające zatrzymywanie się i postój, w ramach którego można byłoby wypełnić kartę opłaty przejazdu po drogach krajowych. Z protokołu kontroli sporządzonego przez funkcjonariuszy celnych potwierdzenie znajdują podstawowe fakty przywoływane przez skarżącego, jednakże przedstawione sądowi akta administracyjnego nie zawierają wyjaśnień istotnych dla sprawy. Otóż stosownie do postanowień art. 42 ustawy o transporcie drogowym podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu po drogach krajowych, a po myśli art. 42 ust. 3 pkt 2 tej ustawy opłata taka może być uiszczona w granicznym urzędzie celnym. Oznacza to, że osoba wjeżdżająca do Polski może uiścić taką opłatę w granicznym urzędzie celnym, a zatem organy nie wyjaśniły, czy kierowca pojazdu skarżącego miał możliwość uiszczenia takiej opłaty w granicznym urzędzie celnym przed wjechaniem na teren Rzeczypospolitej Polskiej na drogę krajową nr 1, czy też było to możliwe dopiero po przejechaniu i zatrzymaniu się na odpowiednio przygotowanym parkingu. Gdyby okazało się, że jedyna możliwość sprowadzała się do niezbędności przejechania jakiegoś odcinka po drodze krajowej, aby móc dojechać do takiego parkingu, to wówczas nie można byłoby zarzucić kierowcy dopuszczenie się naruszenia przedmiotowych przepisów, ponieważ naruszenie to spowodowane byłoby nie tym, że w sposób świadomy je naruszył, lecz tym, że nie byłby w stanie w sposób zgodny z zasadami ruchu drogowego dopełnić ciążącego na nim obowiązku uiszczenia obowiązku opłaty za przejazd po drogach krajowych. Okoliczność ta nie została wyjaśniona, a tym samym wyczerpana została przesłanka uwzględnienia skargi przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a mianowicie inne naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na marginesie przedstawionych rozważań należy odnieść się także do innego aspektu rozpatrywanej sprawy. Otóż przyjdzie podzielić stanowisko zaprezentowane w decyzji odwoławczej, że w sprawie tej zastosowanie mają postanowienia rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.), jednakże z inną argumentacją, ponieważ generalnie na gruncie prawa administracyjnego organ administracji podejmuje rozstrzygnięcia na podstawie stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania decyzji, natomiast odstępstwa od tej zasady muszą wynikać wprost z przepisu prawa. W rozpatrywanej sprawie wskazane rozporządzenie utraciło moc prawną, ponieważ w dniu 22 października 2006 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 151, poz. 1089 ze zm.). Zgodnie z § 10 tego rozporządzenia karty opłaty nabyte przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia mogą być stosowane i zachowują ważność przez okres, na jaki zostały wydane nie dłużej niż do dnia 21 października 2007 r. Zatem do kart opłaty za przejazd po drogach krajowych, ich nabywania i wypełniania stosuje się postanowienia tego rozporządzenia, pod obowiązywaniem, którego zostały nabyte. Jednakże dla ustalenia kary zastosowanie mają przepisy rozdziału 11 przedmiotowej ustawy, czyli od art. 92 do art. 96. Unormowania te w okresie między przeprowadzeniem kontroli a wydaniem kwestionowanych decyzji nie uległy zmianie, zatem w tym zakresie stan prawny nie uległ zmianie.

Konsekwencją niniejszego wyroku jest powrót sprawy do organów celnych, które mając na uwadze ustalenia zawarte w niniejszym wyroku winny zakończyć prowadzone postępowanie administracyjne zgodnie z odpowiednimi przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, jak również mając na względzie wskazania zamieszczone w niniejszym wyroku.

Sąd po myśli art. 152 wyżej wymienionej ustawy określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana.

O kosztach postępowania nie orzeczono, ponieważ do zamknięcia rozprawy strona skarżąca nie wystąpiła z żądaniem zwrotu kosztów postępowania, a o czym została pouczona wraz z zawiadomieniem o terminie rozprawy.

Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pk 2 wskazanej powyżej ustawy stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji.