Postanowienie WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 363/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2008-02-05 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Przyznano prawo pomocy w zakresie częściowym
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 5 lutego 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ryszard Maliszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 lutego 2008 roku wniosku Spółki A o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Spółki A na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe, określenia uzupełniającej kwoty długu celnego oraz podatku od towarów i usług postanawia I. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmujące zwolnienie od wpisu od skargi w kwocie przekraczającej 2000 (słownie dwa tysiące) zł; II. w pozostałym zakresie wniosek oddalić.


UZASADNIENIE

Po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]", Nr "[...]" w kwocie 5.027,00 zł, Spółka A złożyła formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, w którym zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku podniesiono, że Spółka nie posiada żadnych środków, które mogłyby zostać wykorzystane do uiszczenia wpisu od skargi. Wobec Spółki prowadzona jest egzekucja na podstawie decyzji będących przedmiotem zaskarżenia wymierzających spółce zobowiązania publicznoprawne w kwocie kilkudziesięciu milionów złotych, a poza tym wszystkie rachunki bankowe spółki zostały zablokowane. Spółka podniosła, że nie jest w stanie spieniężyć posiadanego towaru, majątku ruchomego i nieruchomego ani praw majątkowych, gdyż są one przedmiotem egzekucji, jak również brak jest osób zainteresowanych zakupem składników przedsiębiorstwa, na którym ciążą zobowiązania. Z przedłożonego wniosku wynika, że wysokość kapitału zakładowego Spółki A wynosi 1.650.000 zł, wartość środków trwałych na lipiec 2007r. określono na kwotę 820.567,90 zł. Odnośnie zysków i strat za ostatni rok obrotowy spółka wykazała stratę w wysokości 11.361.094,29 zł za rok 2006, natomiast za rok 2007 (do lipca 2007r.) wykazała zysk w wysokości 2.190.477,72 zł. Ponadto strona skarżąca wskazała osiem rachunków w różnych bankach, które zostały zablokowane.

W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 25 października 2007r. do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, strona skarżąca złożyła oświadczenie, że umowa spółki przewiduje możliwość nałożenia na wspólników w drodze uchwały wspólników dopłat w wysokości do 10-krotności wartości posiadanych udziałów, jednakże nie przewiduje obowiązku podjęcia takiej uchwały. Z uwagi na sytuację w jakiej znalazła się Spółka, wspólnicy nie podjęli takiej uchwały. Wyjaśniła również, że wspólnicy nie podjęli uchwały w przedmiocie kontynuacji działalności spółki w związku z treścią art. 233 k.s.h. Ponadto spółka przedłożyła dokumenty źródłowe do których złożenia została zobowiązana. Z przedłożonych dokumentów wynika, że w okresie od 01.01.2007r. do 30.09.2007r. spółka uzyskała przychód ze sprzedaży netto w kwocie 1.669.509,62 zł, przy czym koszty działalności operacyjnej samego zużycia materiałów i energii wyniosły 1.606.134,68 zł - co daje dochód 63.374,94 zł. Z analizy przedstawionego bilansu na dzień 30.09.2007r. wynika bowiem, że spółka posiada aktywa obrotowe w postaci zapasów na łączną kwotę 1.345.674,56 zł, posiada też należności krótkoterminowe na kwotę 6.885.275,25 zł oraz udziały i akcje w innych jednostkach o wartości 22.206.137,63 zł.

Postanowieniem Referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 27 listopada 2007 roku, sygn. akt I SA/Ol 363/07 przyznano stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 2000 zł. W uzasadnieniu wskazano, że pomimo pogorszenia się sytuacji majątkowej spółki, a także straty podatkowej, spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą, posiada kapitał podstawowy w kwocie 1.650.000,00 zł, zaciąga zobowiązania, ma nieściągnięte wierzytelności oraz udziały w innych podmiotach. Poza tym postępowanie kontrolne w stosunku do Spółki zostało wszczęte z początkiem 2005r., w związku z czym mogła ona przewidzieć konieczność zgromadzenia środków pieniężnych niezbędnych do pokrycia należnych kosztów sądowych.

Od powyższego postanowienia strona skarżąca złożyła sprzeciw, w którym podniosła, że sytuacja finansowa Spółki stale się pogarsza, co uniemożliwia poniesienie kosztów sądowych w 108 sprawach zawisłych przed sądem administracyjnym. Nie zgodziła się ze stwierdzeniem, że Spółka prowadzi działalność gospodarczą w znacznym zakresie. Bowiem fakt, iż Spółka została wyposażona początkowo w znaczny majątek wniesiony na kapitał zakładowy oraz to, że posiada udziały w innych podmiotach w żadnym stopniu nie przekłada się na to, czy obecnie prowadzi ona działalność gospodarczą znacznych rozmiarów. Strona wyjaśniła także, że w 2007 roku nie zainwestowała w środki trwałe w budowie kwotę 7.574.134,20 zł, a zmiany w sprawozdaniach finansowych wynikają z błędów księgowych popełnionych w 2006r. Ponadto w 2007r. Spółka zaciągnęła jedynie pożyczki w kwocie 62.951,90 zł na pokrycie kosztów administracyjnych. W chwili składania wniosku dysponowała ona zapasami na kwotę 1.345.647,56 zł, które już wówczas były zajęte na poczet należności egzekwowanych przez organy celne, a w międzyczasie środki te zostały przez organy celne sprzedane. Posiadane przez Spółkę udziały o wartości nominalnej około 22 mln zł w Spółce B, której cały majątek zagrożony jest egzekucją należności Skarbu Państwa, nie mają już takiej wartości. Wydatki w postaci usług różnych na kwotę 350.267,39 zł obejmują wszystkie wydatki związane z utrzymaniem siedziby spółki, a także wynagrodzenia pracownicze oraz koszty przechowywania towaru, który został zajęty przez organy celne. Ponadto w 2007r. Spółka poniosła stratę bilansową w kwocie 6.501.422,87 zł, a zatem nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w jakiejkolwiek części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

W razie wniesienia sprzeciwu, zgodnie z art. 260 Ustawy z dnia 30 sierpnia

2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153,

poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc. Zatem wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych podlega ponownemu rozpatrzeniu.

Zgodnie z przepisami p.p.s.a., generalną zasadą jest, że każdy podmiot wszczynający postępowanie przed sądami administracyjnymi musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów postępowania sądowego. Jednakże na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym bądź częściowym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania czy dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy zauważyć, że przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony postępowania, a w związku z tym nie może być stosowane powszechnie. Jak stwierdził bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 roku (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych.

Ponadto należy wskazać, iż to na stronie spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie. Osoba prawna (jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej) obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków.

W przedmiotowej sprawie oceniając sytuację finansową na podstawie złożonych przez stronę skarżącą oświadczeń i dokumentów źródłowych, należy stwierdzić, iż Spółka nie wykazała, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przedstawione bowiem dokumenty jak i złożone oświadczenia wskazują, iż spółka nie podjęła niezbędnych działań aby uzyskać fundusze na pokrycie należnych kosztów sądowych.

Należy podkreślić, że brak bieżących dochodów nie jest dostatecznym uzasadnieniem dla skutecznego żądania przez stronę zwolnienia od opłat sądowych i nie skutkuje automatycznie po stronie sądu obowiązkiem zwolnienia z kosztów sądowych, zwłaszcza gdy strona nie zgromadziła dostatecznych środków na ten cel, ani też w sposób formalny nie dowiodła swojej niewypłacalności, np. przez wystąpienie w odpowiednim czasie o ogłoszenie upadłości. Strona skarżąca prowadząc działalność gospodarczą, tym bardziej w sytuacji gdy sprawa ma ścisły związek z prowadzeniem tej działalności, ponosi ryzyko prowadzenia tej działalności. Ryzyko niepowodzenia takiej działalności nie powinno obciążać dochodów budżetowych państwa związanych z działalnością sądów. W przeciwnym razie to budżet, a w konsekwencji całe społeczeństwo, musiałoby kredytować działania podmiotu gospodarczego polegające na kwestionowaniu na drodze sądowej rozstrzygnięć organów podatkowych.

Dlatego też nie znajduje uzasadnienia stanowisko, że to budżet powinien kredytować w tym zakresie stronę, gdyż równie dobrze sama strona o kredyt bądź pożyczkę może się postarać. Na potwierdzenie możliwości zaciągania pożyczek przez Spółkę wskazuje zestawienie sald i obrotów spółki w okresie styczeń- wrzesień 2007r., z którego wynika, iż strona posiada zaciągniętą pożyczkę w wysokości 456.688,58 zł, a ponadto pożyczkę tę w kwocie 103.048,10 zł w bieżącym roku spłaciła. Poza tym sama strona w złożonym sprzeciwie przyznała, że w 2007r. zaciągnęła pożyczkę w kwocie 62.951,90 zł na pokrycie kosztów administracyjnych. Okoliczności te stanowią o możliwości wygospodarowania środków pieniężnych niezbędnych na opłacenie kosztów sądowych.

Strona może również opłacić należne koszty sądowe z posiadanych udziałów.

Z analizy przedstawionego bilansu na dzień 30.09.2007r wynika bowiem, że spółka posiada aktywa obrotowe w postaci zapasów na łączną kwotę 1.345.674,56 zł, posiada też należności krótkoterminowe na kwotę 6.885.275,25 zł oraz udziały i akcje w innych jednostkach o wartości 22.206.137,63 zł. W złożonym sprzeciwie strona podniosła, że w chwili składania wniosku o przyznanie prawa pomocy dysponowała zapasami, które jednak były zajęte na poczet należności egzekwowanych przez organy celne, a w międzyczasie środki te zostały przez organy celne sprzedane. Jednakże w sprzeciwie Spółka nie zaprzeczyła, że istnieje możliwość sprzedaży udziałów i akcji. W tej sytuacji należy uznać, że podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 2 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2004 r., FZ 463/04, niepublikowane). Dokonując częściowego zwolnienia od kosztów sądowych Sąd miał na względzie fakt, że strona skarżąca ma obowiązek zapłacenia wpisu w pozostałych sprawach, które toczą się przed tutejszym sądem.

Z tych względów Sąd na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.