Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 344/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
article: art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 235 par. 2
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 7,8,77 par. 1
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 234
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Bogdan Wolski Protokolant Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2010 r. sprawy ze skarg Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o. o. w B. oraz Burmistrza Miasta K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2008 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżących Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o. o. w B. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych oraz na rzecz Burmistrza Miasta K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Nr [...] z [...] stycznia 2009 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu wniosków Burmistrza Miasta K. oraz Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o. o., w B. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Nr [...] z [...] października 2008 r., utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] października 2008 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją Nr [...] z [...] października 2008 r., stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z [...] marca 1993 r., nr [...], stwierdzającej nabycie przez Miasto K. z mocy prawa, nieodpłatnie prawa własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej K., obrębie K., uregulowanej w księdze wieczystej nr [...], jako działka ewidencyjna nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...].

Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej tą decyzją wystąpili Burmistrz Miasta K. oraz Przedsiębiorstwo [...] Sp. z o. o. w B.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z [...] marca 1993 r. stanowił art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), w myśl którego mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstw państwowych, dla których te organy pełnią funkcję organu założycielskiego oraz zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych tym organom, staje się w dniu wejścia w życie tej ustawy, tj. 27 maja 1990 r., z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Organ podkreślił, że z brzmienia tego przepisu jednoznacznie wynika, że przedmiotem komunalizacji jest wyłącznie mienie ogólnonarodowe (państwowe), zaś z komunalizacji wyłączone jest mienie należące do osób fizycznych, stanowiące ich własność. Decydujące znaczenie dla komunalizacji następującej z mocy prawa ma stan faktyczny i prawny mienia ogólnonarodowego istniejący w dacie wejścia w życie ustawy, o której wyżej mowa. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazał, że dla podjętego w sprawie rozstrzygnięcia istotne znaczenie miały skutki prawne decyzji Ministra Gospodarki z [...] lipca 2007 r., nr [...] stwierdzającej nieważność zarządzenia Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z [...] października 1951 r. i orzeczenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z [...] maja 1959 r.

Minister Przemysłu Drobnego i Rzemiosła zarządzeniem z [...] października 1951 r., nr [...] ustanowił przymusowy zarząd państwowy nad przedsiębiorstwem Warsztat [...] w K.

Przewodniczący Komitetu Drobnej Wytwórczości orzeczeniem z [...] maja 1959 r., [...] stwierdził, że przedsiębiorstwo Warsztat [...] w K. przeszło z dniem [...] marca 1958 r. na własność Państwa, w tym nieruchomość położona w K. przy ul. [...] uregulowana w księdze wieczystej Nr [...] (dawnej K. wykaz [...]) na rzecz J. M.

Prawa do spadku po J. M. nabyli J. M., H. K. i B. K. (postanowienia Sądu Rejonowego w K. z [...] kwietnia 1989 r., sygn. akt [...] i z [...] grudnia 2005 r., sygn. akt [...]).

Organ nadzoru podkreślił, że wyeliminowanie z obrotu prawnego rozstrzygnięć, na podstawie których Skarb Państwa stał się właścicielem przedmiotowej nieruchomości (oznaczonej pierwotnie nr [...]) wywołuje skutki prawne ex tunc, tzn. od dnia wydania aktu administracyjnego, który podlega unieważnieniu. Następuje restitutio in intergum, tzn. przywrócenie do stanu poprzedniego obowiązującego przed wydaniem aktu, którego nieważność stwierdzono.

W świetle powyższego organ stwierdził, że 27 maja 1990 r. nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] nie stanowiła własności Skarbu Państwa, a tym samym nie podlegała ona przepisom ustawy z 10 maja 1990 r. Z tego też względu decyzja Wojewody [...] z [...] marca 1993 r., nr [...], została wydana z rażącym naruszeniem przepisu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., co wypełnia przesłankę wskazaną w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.

Odnosząc się do argumentów wskazanych we wnioskach o ponowne rozpatrzenie sprawy, w których podniesiono, że z uwagi na wystąpienie nieodwracalnych skutków prawnych, brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji komunalizacyjnej, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne.

Przedmiotowa nieruchomość stanowi nadal własność Miasta K. (odpis z KW Nr [...] sporządzony dnia 3.11.2008 r.), z tym że jest obciążona prawem wieczystego użytkowania na rzecz Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o. o., któremu przysługuje również prawo własności do budynku posadowionego na tym gruncie.

Organ powołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie 26 czerwca 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 1811/06 w którym Sąd wskazał, że "późniejszego ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na skomunalizowanej nieruchomości nie można uznać za bezpośrednią konsekwencję decyzji komunalizacyjnej, bowiem ustanowienie prawa użytkowania wieczystego było konsekwencją innych, późniejszych rozporządzeń skomunalizowaną nieruchomością. Skoro ustanowienie prawa wieczystego użytkowania mogło nastąpić, ale nie musiało, to nie można go traktować jako nieodwracalnego skutku decyzji komunalizacyjnej".

Organ nadzoru wskazując na orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazał, że nieodwracalność skutków prawnych oznacza sytuację, w której poprzedni stan prawny nie może być przywrócony, gdyż przestał istnieć przedmiot, którego prawo dotyczyło lub też podmiot, któremu prawo przysługiwało utracił zdolność do zachowania tego prawa, albo wygasła instytucja będąca źródłem tego prawa. Tak samo zbycie nieruchomości na rzecz osoby trzeciej skutkujące wpisem do księgi wieczystej i rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych uznaje się za nieodwracalny skutek prawny. Za nieodwracalne uznaje się tylko takie skutki, których nie można "znieść" na drodze postępowania administracyjnego. Organ podkreślił, powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 kwietnia 2006 r. I SA/Wa 1644/05, że "nie można natomiast uznać za nieodwracalne skutków decyzji komunalizacyjnej. Skoro przejście własności na Gminę (...) nastąpiło na podstawie decyzji Wojewody przekazującej własność, to mimo skutków w sferze prawa cywilnego, w przypadku ziszczenia się przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a., istnieje możliwość stwierdzenia jej nieważności w drodze administracyjnoprawnej ze skutkiem ex tunc, powodującym konieczność ujawnienia decyzji wydanych w postępowaniu nadzorczym, w księdze wieczystej i wykreślenia wpisu dotyczącego nabycia przez gminę przedmiotowej działki. Skutków prawnych wywołanych decyzjami komunalizacyjnymi nie można zakwalifikować jako nieodwracalnych".

Organ nadzoru wskazał, że "przy ocenie czy określona decyzja wywołana nieodwracalne skutki prawne nie powinno się brać pod uwagę późniejszych zdarzeń, które mogą stwarzać przeszkody w przywróceniu uprawnień lub nadaniu obowiązkom ich pierwotnego kształtu. Jedynie wówczas, gdy brak jest przepisów dających organowi podstawę prawną do zniweczenia skutków wywołanych przez decyzją dotkniętą nieważnością, można stwierdzić, że decyzja ta wywołała nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a.".

Organ nadzoru powołując przepis art. 235 § 2 kodeksu cywilnego wskazał, że przysługująca wieczystemu użytkownikowi własności budynków i urządzeń na użytkowanym gruncie jest prawem związanym z użytkowaniem wieczystym. W konsekwencji zbycie prawa użytkowania wieczystego odnosi się także do budynków, sama zaś własność budynków nie może być przeniesiona na inną osobę bez przeniesienia użytkowania wieczystego. Prawa użytkowania wieczystego gruntu jest prawem głównym, zaś prawem związanym (podrzędnym) jest własność usytuowanych na tym gruncie budynków i urządzeń. Użytkowanie wieczyste nie może być przedmiotem obrotu prawnego odrębnym od prawa własności budynków wzniesionych na tym gruncie i odwrotnie.

W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji sam fakt odpłatnego nabycia prawa własności budynków nie może być uznany za nieodwracalny skutek prawny decyzji komunalizacyjnej. Stanowi on konsekwencję wskazanego wyżej związania użytkowania wieczystego gruntu z prawem własności. Także poczynienie nakładów na nieruchomości nie może być oceniane jako zaistnienie nieodwracalnych skutków prawnych decyzji administracyjnej.

Z powyższych przyczyn organ nadzoru uznał, że decyzja Wojewody [...] z [...] marca 1993 r., nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych oraz nie wystąpiła przesłanka uniemożliwiająca stwierdzenie nieważności decyzji z uwagi na upływ 10 lat od dnia jej wydania. Upływ 10-lat od dnia wydania decyzji jako przesłanka negatywna nie odnosi się bowiem do sytuacji, w której stwierdzenie nieważności następuje na podstawie art. 156 § 2 kpa.

Na powyższą decyzję skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli: Przedsiębiorstwo Wielobranżowe [...] z o. o. w B. (w sprawie I SA/Wa 344/09) oraz Burmistrz Miasta K. (w sprawie I SA/Wa 429/09).

Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Skarżąca spółka "[...]" zarzuciła decyzjom naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 kpa oraz art. 156 § 2 kpa w zw. z art. 158 § 2 kpa – poprzez stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1993 r., zamiast stwierdzenia wydania jej z naruszeniem prawa – w sytuacji, gdy wskazana decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.

Skarżąca podniosła, że aktem notarialnym z [...] czerwca 1994 r. Miasto K. oddało podmiotową nieruchomość, w użytkowanie wieczyste oraz nieodpłatnie przeniosło własność budynków na rzecz [...] Spółdzielni [...] w K.

W dniu 21 grudnia 1995 r. Spółdzielnia zbyła odpłatnie prawo użytkowania wieczystego nieruchomości wraz z własnością znajdujących się na niej budynków na rzecz Przedsiębiorstwa [...] sp. z o. o. w B.

Skarżąca podniosła, że uszło uwadze organu nadzoru, że skutek w postaci odpłatnego nabycia praw do gruntu i budynków praz spółkę [...] oraz fakt, iż nabycie to korzysta z rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, sprawiły, że decyzja komunalizacyjna Wojewody [...] wywołała nieodwracalne skutki prawne.

Skarżąca spółka wskazała na uchwałę Sądu Najwyższego z 28 maja 1992 r. w sprawie III AZP 4/92. (opubl. w: OSNIC 1992/12 poz. 211) z której wynika, że "Jeżeli obrót nieruchomościami poprzedzony był wydaniem decyzji administracyjnej lub przeniesienie własności nastąpiło w drodze administracyjnej, a decyzja dotknięta jest wadą wymienioną w art. 156 § 1 KPA, zbycie nieruchomości na rzecz osoby trzeciej, chronionej rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, stanowi przeszkodę do stwierdzenia nieważności decyzji".

Skarżąca podkreśliła, że pominięcie przez organ nadzoru tych istotnych elementów stanu faktycznego stanowiło naruszenie art. 7 k.p.a. oraz spowodowało stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej wbrew zakazowi wynikającemu z art. 156 § 2 k.p.a.

Burmistrz Miasta K. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7 art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 156 § 2 k.p.a. oraz naruszenie art. 5 i 6 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zmianami), w związku z art. 234 k.c.

Skarżący wskazał, że prowadząc postępowanie administracyjne Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji miał obowiązek dokładnie przeanalizować zebrany w sprawie materiał dowodowy, korzystając z dostępnych środków dowodowych, zwłaszcza, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Burmistrz Miasta K. zwracał uwagę, iż w aktach sprawy znajduje się umowa sporządzona w formie aktu notarialnego z [...] czerwca 1994 r. rep. [...], na podstawie której Zarząd Gminy Miejskiej K. oddał działkę gruntu nr [...] (dawnej parcela [...]) w użytkowanie wieczyste [...] Spółdzielni [...] "w upadłości" w K., przenosząc jednocześnie nieodpłatnie własności budynków i urządzeń znajdujących się na wyżej wymienionych gruntach. O ile stroną tej umowy była Gmina Miejska K., o tyle kolejna cywilnoprawna umowa sprzedaży z [...] grudnia 1995 r. rep. [...] zawarta została pomiędzy podmiotami niezależnymi od organu administracji – [...] Spółdzielnią Pracy "w upadłości" w K. i Przedsiębiorstwem [...] Spółka z o. o. w B. Mocą tej kolejny umowy, całkowicie pominiętej w rozważaniach Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, "[...]" w K., sprzedała prawo użytkowania wieczystego całej uprzednio znacjonalizowanej, a następnie skomunalizowanej nieruchomości, wraz z własnością posadowionych na tej nieruchomości budynków na rzecz Przedsiębiorstwa [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, z siedzibą w B.

W ocenie skarżącego nie zajmując stanowiska wobec istnienia w obrocie prawnym drugiej z wymienionych umów, tj. umowy z dnia 21 grudnia 1995 r. organ nadzoru naruszył art. 77 § 1i art. 80 k.p.a. związku z art. 7 k.p.a.

Skarżący wskazał, że zasada ochrony osób, które nabyły prawa w dobrej wierze opierając się na rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych koresponduje z zasadą art. 8 k.p.a., którą zgodnie z ustalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego – należy rozumieć również w ten sposób, iż uchybienia organu administracji nie mogą powodować ujemnych następstw dla podmiotu działającego w dobrej wierze (Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Administracyjna Pracy I Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 października 1994 r. III ARN 46/94 OSNAPiUS 1995/5 poz. 58).

Skarżący podniósł, że art. 234 k.c. nakazuje stosować do ustanowienia użytkowania wieczystego odpowiednio przepisy o przeniesieniu własności nieruchomości. Przepisy te umożliwiają nabycie prawa własności (i użytkowania wieczystego zgodnie z art. 234 k. c.) od osoby nieuprawnionej, która została wpisana do księgi wieczystej. Zasada wiarygodności ksiąg wieczystych dotyczy także użytkowania wieczystego, co zdaniem skarżącego powoduje, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji błędnie przyjął, że w sprawie nie zaszły nieodwracalne skutki prawne – naruszył zasadę z art. 156 § 2, który stanowi, że nie stwierdza się nieważności decyzji gdy wywołała ona nieodwracalne skutki prawne.

Skarżący powołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 sierpnia 1998 r. IV SA 1976/97 (LexPolonica nr 414522), w którym Sąd stwierdził, że,"odpłatne ustanowienie użytkowania wieczystego na nieruchomości oraz wpisanie tego prawa w księdze wieczystej stanowi nieodwracalny skutek prawny w rozumieniu art. 156 § 2 kpa".

Skarżący wskazał także na uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 28 maja 1992 r. III AZP 4/29 (Wokanda 1992/12 str. 12) z której wynika, że jeśli obrót nieruchomościami poprzedzony był, wydaniem decyzji administracyjnej, a decyzja dotknięta jest wadą wymienioną w art. 156 § 1 kpa, zbycie nieruchomości na rzecz osoby trzeciej, chronionej rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, stanowi przeszkodę do stwierdzenia nieważności decyzji.

Skarżący podkreślił, że kwestia nieodwracalności skutków prawnych decyzji silnie wiąże się z tym, że organ administracji nie może powstałych zdarzeń prawnych odwrócić własnymi środkami prawnymi w drodze indywidualnego aktu administracyjnego.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Uczestnik postępowania B. K. wniósł o oddalenie skargi.

Na rozprawie w dniu 20 stycznia 2010 r. Sąd zarządził połączenie spraw o sygnaturach I Sa/Wa 344/09 i I Sa/Wa 429/09 celem ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia – na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skargi są zasadne, gdyż zaskarżona decyzja jak również decyzja ją poprzedzająca naruszają prawo. Naruszenie to polega na wadliwym przyjęciu, że decyzja komunalizacyjna nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych.

Problematyka nieodwracalności skutków prawnych była wielokrotnie przedmiotem orzecznictwa sądów administracyjnych. W orzecznictwie tym ugruntowane jest stanowisko, z którego wynika, że jeżeli do "odwrócenia" skutków prawnych decyzji dotkniętej wadą nieważności niezbędne są działania, których organ administracyjny z braku podstawy prawnej nie może podjąć (ani przepisy prawa materialnego, ani też przepisy procesowe, stanowiące podstawę działania organu administracji publicznej, nie czynią tego organu właściwym do cofnięcia nieodwracalnego skutku prawnego przez wydanie decyzji), ani nie może wydać aktu administracyjnego indywidualnego, ani nie może wszcząć postępowania administracyjnego, to skutek prawny ma cechę nieodwracalnego.

Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Otóż po komunalizacji nieruchomości Gmina K. aktem notarialnym z [...] czerwca 1994 r. oddała w użytkowanie wieczyste sporną nieruchomość oraz nieodpłatnie przeniosła własność budynków na rzecz [...] Spółdzielni [...] w K. Następnie Spółdzielnia umową w formie aktu notarialnego z [...] grudnia 1995 r. odpłatnie zbyła prawo użytkowania wieczystego i prawo własności budynków na rzecz skarżącej "[...]" Spółki z o.o. w B. Prawo to wpisane zostało do księgi wieczystej.

Wobec zawarcia przez spółdzielnię i spółkę umowy cywilnoprawnej organ administracji publicznej działający w granicach obowiązywania norm prawa publicznego nie ma umocowania do "odwrócenia" tego skutku, tj. doprowadzenia do sytuacji, w której prawo użytkowania wieczystego przestanie istnieć, a spółka utraci własność budynków.

Mają racje skarżący, że prawo użytkowania wieczystego podlega takiej samej ochronie jak prawo własności. Sąd w niniejszym składzie w całości podziela stanowisko zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 sierpnia 1998 r. w sprawie IV S.A. 1976/97 lex 45911, z którego wynika, że odpłatne ustanowienie użytkowania wieczystego na nieruchomości oraz wpisanie tego prawa do księgi wieczystej stanowi nieodwracalny skutek prawny w rozumieniu art. 156 § 2 kpa.

Należy także wskazać na uchwałę składu pięciu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 listopada 1998 r. OPK 4/98 lex 34890, w którym Sąd ten rozważał zagadnienie bezpośrednich i pośrednich skutków prawnych wywołanych aktami administracyjnymi. Analizując akty administracyjne powodujące pośrednie skutki cywilnoprawne Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w przypadku zawarcia umowy sprzedaży organ administracji nie ma żadnych możliwości prawnych zniweczenia skutków cywilnoprawnych powstałych w wyniku zawarcia tej umowy. Wówczas organ administracji władny jest wykazać wadliwość decyzji, a skutek prawny takiej decyzji będzie nieodwracalny.

Z wyżej wskazanych względów Sąd w niniejszym składzie nie podziela stanowiska wyrażonego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 czerwca 2007 r. W sprawie I SA/Wa 1811/06 powołanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do powołanego przez organ wyroku tutejszego Sądu z 26 kwietnia 2006 r. w sprawie I SA/Wa 1644/05, w którym Sąd wskazał, że skutków prawnych wywołanych decyzjami komunalizacyjnymi nie można zakwalifikować jako nieodwracalnych, to zważyć należy, że organ przytaczając tezę wyroku nie uwzględnił stanu faktycznego, w jakim zapadł ten wyrok.

Otóż wyżej wskazany wyrok dotyczył postępowania o stwierdzeniu nieważności decyzji wywłaszczeniowej. Po wywłaszczeniu jedna z działek została zbyta aktem notarialnym, a prawo własności nabywcy zostało wpisane do księgi wieczystej. Co do tej działki organ nadzoru stwierdził, że decyzja wywłaszczeniowa wywołała nieodwracalne skutki prawne. Natomiast inna działka została skomunalizowana na rzecz Gminy W.

Miasto W. podniosło w skardze, że skoro po wywłaszczeniu nastąpiła komunalizacja wywołana aktem prawa stanowiącego, tj. ustawą z 10 maja 1990 r., to po wydaniu decyzji komunalizacyjnej nastąpiły nieodwracalne skautki prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyżej wskazanym wyroku argumentu tego nie podzielił. Sąd wskazał, że skoro przejście własności na Gminę W. nastąpiło na podstawie decyzji, to istnieje możliwość stwierdzenia jej nieważności. Wyłącznie w tym kontekście należy odczytywać tezę wyroku z 26 kwietnia 2006 r. w sprawie I SA/Wa 1644/05.

W niniejszej sprawie sytuacja jest odmienna, bowiem po wydaniu decyzji komunalizacyjnej nastąpił cywilno - prawny obrót prawem użytkowania wieczystego i odpłatne przeniesienie własności budynków oraz wpisanie nabywcy do księgi wieczystej.

Natomiast z kolejnego wyroku powołanego przez organ nadzoru w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, tj. z [...] sierpnia 2005 r. w sprawie I SA/Wa 541/04 wprawdzie wynika, że przy ocenie, czy określana decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne nie powinno brać się pod uwagę późniejszych zdarzeń, które mogą stwarzać przeszkody w przywróceniu uprawnień lub nadaniu obowiązkom ich pierwotnego kształtu, jednakże organ przeoczył zastrzeżenie z tego wyroku, z którego wynika, że gdy brak jest przepisów dających organowi podstawę prawną do zniweczenia skutków wywołanych decyzją dotkniętą nieważnością, to można stwierdzić, że decyzja ta wywołała nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 kpa.

Zdaniem Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę organ nadzoru wyprowadził wadliwe konsekwencje prawne z faktu, iż po wydaniu decyzji komunalizacyjnej nastąpiło ustanowienie prawa użytkowania wieczystego w drodze umowy cywilnoprawnej, a następnie odpłatne zbycie tego prawa na rzecz osoby trzeciej chronionej rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. (por. uchwała Sądu Najwyższego z 28 maja 1992 r. III A2P4/92).

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności, stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja oraz decyzja poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem art. 156 § 2, 158 § 2 kpa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Skutkuje to uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji z 21 października 2008r. – z mocy art. 145 § 1 pkt. 1) lit. a) i c) p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania sądowego, Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., a rozstrzygnięcie z pkt. 2 sentencji wyroku uzasadnione jest treścią art. 152 p.p.s.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni wskazania wynikające z uzasadnienia niniejszego wyroku.