Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1202/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7  ust. 1
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącej M.S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] marca 2010 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania M.S., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] o odmowie uwzględnienia wniosku skarżącej o ustanowienie użytkowania wieczystego do gruntu położonego w W. przy ul. [...] (d. ul. [...]), stanowiącego obecnie działkę ewidencyjną nr [...] o pow. [...] m² w obrębie [...].

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Nieruchomość położona w W. przy ul. [...] objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) – zwanego dalej dekretem. Obecnie nieruchomość położona przy ul. [...] (dawniej ul. [...]), nr hip. [...] o pow. [...] m² stanowi działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m². Różnica między powierzchnią hipoteczną a obecną powstała w wyniku odnowienia ewidencji gruntów.

Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2001 r. M.S., będąca następcą prawnym byłego właściciela hipotecznego Z.G. wystąpiła o zwrot nieruchomości zabudowanej położonej w W. przy ul. [...], działka nr [...], obręb [...], której właścicielem była Gmina W.–[...].

Prezydent W. decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] odmówił uwzględnienia wniosku M.S. z dnia [...] stycznia 2001 r. o ustanowienie użytkowania wieczystego do gruntu położonego w W. przy ul. [...], stanowiącego obecnie działkę ewidencyjną nr [...] o pow. [...] m² w obrębie [...]. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że wniosek o przyznanie prawa własności czasowej, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu, nie został złożony przez byłego właściciela.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła M.S. argumentując, że wniosek o przyznanie własności czasowej został w przypisanym terminie złożony.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podzieliło argumentację organu I instancji i decyzją z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] utrzymało zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że jak wynika z dokumentacji zgromadzonej w aktach administracyjnych, wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] (d. ul. [...]), ozn. hip. [...], nie został w ogóle złożony przez podmiot uprawniony, tj. właściciela przedmiotowej nieruchomości lub jego następcę prawnego w terminie określonym dyspozycją art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego. Co więcej, również skarżąca w toku postępowania nie wykazała, aby istniały jakiekolwiek wiarygodne okoliczności wskazujące na fakt złożenia takiego wniosku.

Kolegium uznało, że niezłożenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej w terminie określonym w dyspozycji art. 7 ust. 1 dekretu wyłączyło możliwość wydania pozytywnego rozstrzygnięcia w zakresie przyznania prawa własności czasowej na gruncie.

Skargę na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] złożyła M.S. twierdząc, że organ odwoławczy nie ustosunkował się do zarzutów zawartych w odwołaniu. Skarżąca zakwestionowała termin objęcia przez gminę w posiadanie spornej nieruchomości, tj. datę [...] sierpnia 1948 r. W uzasadnieniu skargi M.S. podtrzymała wcześniej prezentowane stanowisko, że wniosek o przyznanie prawa własności czasowej został w przepisanym terminie złożony, jednak z uwagi na upływ czasu bądź na zniszczenie lub zagubienie przez organy, nie ma go w aktach administracyjnych. Jako dowód skarżąca podała oświadczenia świadków: K.S. i K.B., które zgodnie stwierdziły, że na spotkaniach rodzinnych (m.in. w czasie świąt Bożego Narodzenia w 1948 r. i Nowego Roku 1949) dawny właściciel Z.G. pokazywał im kopie złożonych dokumentów. Dowody te zostały – zdaniem skarżącej – pominięte z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego.

M.S. nie zgodziła się ze stwierdzeniem, jakoby oświadczenia K.S. i K.B. nie mogły być miarodajnym źródłem z uwagi na fakt, że świadkowie nie podali daty złożenia wniosku, a jedynie czas w którym widziały wniosek. Skarżąca za nietrafiony uznała argument, iż dodatkowym dowodem złożenia wniosku miałby być dowód wniesienia od niego opłaty w wysokości [...] zł, gdyż zgodnie z art. 10 dekretu wnioski i wpisy hipoteczne wolne są od opłat sądowych i hipotecznych. Zaskarżonej decyzji zarzucono ponadto naruszenie Konstytucji RP oraz art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona, choć nie wszystkie zarzuty skarżącej zasługują na uwzględnienie.

Rację ma Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. twierdząc, że brak wiarygodnego dowodu na to, iż dawny właściciel przedmiotowego gruntu Z.G. złożył wniosek o przyznanie prawa własności czasowej. Wniosku takiego, a także wzmianki o nim, nie ma zarówno w aktach archiwalnych jak i w Rejestrze Wniosków Dekretowych posiadanych przez Wojewodę [...] (powyższe wynika m.in. z pisma z dnia [...] sierpnia 1993 r. Kierownika Referatu Organizacyjnego i Dokumentacji Urzędu Dzielnicy [...] pn. Informacja o stanie prawnym nieruchomości przy ul. [...], potwierdzonego pismem z dnia [...] listopada 1995 r.; pism Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Gminy Dzielnicy [...] z dnia [...] maja 2001 r. oraz z dnia [..] czerwca 2001 r.; pisma Zastępcy Dyrektora Wydziału Skarbu Państwa i Przekształceń Własnościowych [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] z dnia [...] marca 2002 r.). Dowodu na istnienie takiego wniosku nie przedstawiła także skarżąca. W pismach składanych w sprawie (m.in. z dnia [...] maja 2001 r. oraz z dnia [...] czerwca 2001 r.) M.S. wskazywała jedynie, że "stosowne wnioski zostały złożone prawdopodobnie już w 1945 lub 1946 roku" bądź też, że "stosowny wniosek musiał być złożony". Upływ czasu, zarzut zniszczenia bądź zagubienia wniosku przez organy administracji, czy niekompletność rejestrów nie stanowi dowodu, że taki wniosek istniał i został skutecznie złożony.

Zdaniem Sądu, Prezydent W. słusznie nie dał wiary zeznaniom K.S. i K.B., na które powołuje się skarżąca, a które to osoby zgodnie stwierdziły, że na spotkaniach rodzinnych (m.in. w czasie świąt Bożego Narodzenia w 1948 r. i Nowego Roku 1949) dawny właściciel Z.G. pokazywał im kopie złożonych dokumentów. Oświadczenia te, złożone przez osoby z kręgu rodzinnego skarżącej M.S., są nieobiektywnym źródłem dowodowym Poza tym zeznania te są niewiarygodne, ponieważ nie wynika z nich w jakiej dacie Z.G. składał wniosek (ewentualnie z jakiej daty był wniosek) oraz to do jakiego organu wniosek ten był składany. Z tych samych względów i wobec Z.G. w Rejestrze wniosków dekretowych, skutecznym przeciwdowodem nie mógł być dowód z przesłuchania strony.

Sąd podziela także stanowisko organu pierwszej instancji, że dowodem potwierdzającym fakt złożenia wniosku dekretowego przez poprzednika prawnego skarżącej nie mogły być kopie dokumentów załączonych przez skarżącą do pisma z dnia [...] maja 2001 r., ponieważ nie zawierają one informacji w tym zakresie.

W aktach administracyjnych znajduje się natomiast wniosek Rejonowego Urzędu Likwidacyjnego w W. z dnia [...] marca 1949 r. dotyczący tej nieruchomości, złożony w imieniu nieznanych d. właścicieli. Urzędy likwidacyjne powołane dekretem z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87 ze zm.) nie były jednak legitymowane do działania w imieniu byłych właścicieli nieruchomości [...], w tym przypadku do składania w ich imieniu wniosków w trybie wyżej wymienionego dekretu z dnia 26 października 1945 r.

Zastrzeżenia Sądu budzi to – na co słusznie zwróciła uwagę skarżąca - że w przedmiotowej sprawie nie została jednoznacznie ustalona data skutecznego objęcia przedmiotowego gruntu w posiadanie przez Gminę m. W. Z twierdzeń Prezydenta W. oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wynika, że nastąpiło to z dniem [...] sierpnia 1948 r., tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. W. Inna zaś data wynika ze złożonego przez Urząd Likwidacyjny w W. wniosku z dnia [...] marca 1949 r., który podaje datę [...] listopada 1948 r. tj. dzień kiedy nieruchomość [...] położona przy ul. [...] (obecnie [...]) została wymieniona w ogłoszeniu zamieszczonym w Dzienniku Urzędowym Nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. W. Zarówno organ I jak i II instancji nie wskazali z jakiego zapisu Dziennika Urzędowego Nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. W. wynika objęcie przedmiotowego gruntu w posiadanie przez Gminę.

Uszło uwadze organów, że istotne znaczenie dla niniejszej sprawy ma to, czy – a jeżeli tak to kiedy - otworzył się wskazany w art. 7 ust. 1 dekretu termin 6 – miesięczny na złożenie wniosku dekretowego. Dopiero jednoznaczne ustalenie daty objęcia gruntu w posiadanie przez gminę oraz tego, czy objęcie to było skuteczne w świetle wydanego na podstawie art. 4 dekretu rozporządzenia wykonawczego, pozwoli na dokonanie oceny, czy termin 6 – miesięczny rozpoczął swój bieg. W niniejszej sprawie ma to o tyle istotne znaczenie, że w niniejszej sprawie skarżąca złożyła wniosek z dnia [...] stycznia 2001 r. o zwrot przedmiotowej nieruchomości, precyzując że ma być on rozpatrzony w trybie art. 7 ust. 2 dekretu (pismo skarżącej z dnia [...] marca 2001 r.). Gdyby zatem okazało się, że objęcie gruntu w posiadanie przez gminę było wadliwe, wówczas wniosek z dnia [...] stycznia 2001 r. (jako złożony przed terminem objęcia gruntu w posiadanie) traktowany był by jako złożony z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu (por. wyrok NSA z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 188/07, LEX nr 453387; wyrok NSA z dnia 13 maja 2009 r., I OSK 679/08, opubl. CBOSA). W tej sytuacji spełniona została by jedna z przesłanek zawarta w art. 7 ust. 1 dekretu warunkująca przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...].

Sąd podzielił natomiast – co do zasady - pogląd Prezydenta W., jaki i Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., że niezłożenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej w terminie określonym w dyspozycji art. 7 ust. 1 dekretu wyłączało możliwość wydania pozytywnego rozstrzygnięcia w zakresie przyznania prawa własności czasowej na gruncie. Termin określony w art. 7 ust. 1 dekretu jest terminem prawa materialnego o skutkach prekluzyjnych powodujących wygaśnięcie roszczenia lub uprawnienia w przypadku jego uchybienia. Jednak w przedmiotowej sytuacji niezbędnym jest ustalenie daty objęcia gruntu w posiadanie przez gminę i skuteczności tego objęcia oraz daty upływu okresu 6 miesięcy, liczonego od tej daty, co z kolei posłuży ustaleniu terminu końcowego zgłoszenia przez następcę prawnego byłego właściciela nieruchomości wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organy obu instancji nie wyjaśniając podniesionego wyżej zagadnienia działały z naruszeniem przepisów postępowania określonych w art. 7, 8, 77 § 1 i 107 § 3 Kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ponownie prowadzonym postępowaniu Prezydent W. zastosuje się do wskazań zawartych w niniejszym wyroku, a po wyjaśnieniu wątpliwości, co do daty i numeru Dziennika Urzędowego Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. W. oraz ustaleniu terminu skutecznego objęcia gruntu [...] położonego przy ul. [...] w posiadanie przez gminę, rozpozna wniosek M.S. z dnia [...] stycznia 2001 r. w aspekcie przesłanek wymienionych w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej zwanej: p.p.s.a.), orzekł jak w sentencji.

O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a