Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 617/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2010-09-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 1983 nr 65 poz 294
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grażyna Malinowska- Wasik Sędziowie: sędzia WSA Wojciech Jarzembski sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Protokolant Ewa Majchrzak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 września 2010 r. sprawy ze skargi C. M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

C. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...], Nr [...], którą na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "k.p.a.", oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 1983 r., Nr 65, poz. 294 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem w sprawie chorób zawodowych", utrzymana została w mocy decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...].

Organ I instancji powołując się na art. 104 k.p.a. oraz art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t. j.: Dz. U. z 1998 r., Nr 90, poz. 575 ze zm.) nie stwierdził u skarżącego choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu – wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych.

Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we W. (dalej "Inspektor Powiatowy") w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 15 września 2005 r., sygn. akt II SA/Bd 677/05, zwrócił się do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. (WOMP) o wydanie orzeczenia w I instancji uwzględniającego zarzuty zawarte w wyroku (k. 2). WOMP zlecił wykonanie badań konsultacyjnych Instytutowi Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (pismo z dnia [...] – k. 4), uprawnionemu do orzekania o chorobach zawodowych, z uwagi na fakt, że Poradnia Chorób Zawodowych WOMP posiada jednoosobową obsadę lekarską, w związku z czym ponowne badanie i wydanie orzeczenia przeprowadzone byłoby przez tego samego lekarza (pismo z dnia [...] – k.13). Jednakże Konsultant Wojewódzki w dziedzinie medycyny pracy dla województwa kujawsko-pomorskiego, powołując się na przepisy prawa, uznał WOMP za właściwą jednostkę orzeczniczą I stopnia (k. 14, k.16).

Orzeczeniem lekarskim z dnia [...], Nr [...], (k. 20) Kierownik Poradni Chorób Zawodowych WOMP orzekł o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u C. M. Organ orzeczniczy I stopnia wydał orzeczenie lekarskie na podstawie poprzednio wykonanych badań, ponieważ skarżący sprzeciwił się badaniom audiometrii tonalnej. W rozpoznaniu orzeczenia stwierdzono:

1. Ubytek słuchu w następstwie naturalnego starzenia się.

2. Przewlekłą chorobę wieńcową - stan po koronaroplastyce w 1999 r.

3. Hiperlipidemię.

4. Chorobę nadciśnieniową.

5. Dyskopatię szyjną C-5-C6, C6-C7 wraz ze zmianami zwyrodnieniowymi.

Organ orzeczniczy opierając się na wywiadzie zawodowym, przebiegu pracy oraz wynikach badań wykonanych od 2002 r., w tym badaniach Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia [...], a także na wypisach ze szpitali, zgodnie z § 7 pkt 4 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, stwierdził, że: "Przeprowadzone wszechstronne badania oraz wykonany audiogram tonalny 23 czerwca 2006 r. i audiometria impedencyjna u p. M., wywiad lekarski o współistniejących chorobach pozwalają na wykluczenie wpływu hałasu na powstałe uszkodzenie słuchu."

W orzeczeniu wyjaśniono, że odbiorczy ubytek słuchu spowodowany przewlekłym urazem akustycznym charakteryzuje się umiejscowieniem ślimakowym. Zwrócono uwagę na konieczność przeprowadzenia dodatkowych badań, które pozwolą określić miejsce odbiorczego uszkodzenia słuchu, takich jak: audiometria impedencyjna, test różnicowania krótkich przyrostów natężenia dźwięków Si-Si, ABR, otoemisja. Zdaniem organu orzeczniczego badania nie wykazały cech uszkodzenia ślimaka, a tylko pozaślimakowe pochodzenie ubytku słychu, które nie może być uznane za następstwo narażenia na hałas. Wskazano, że spośród przyczyn niedosłuchów pozaślimakowych wymienia się m.in. głuchotę starczą, opisując zmiany narządu słuchu spowodowane starzeniem się. Organ zauważył również, że skarżący od 2000 r. leczył się u laryngologa z powodu szumów usznych (przyczynowo związanych z nadciśnieniem, zmianami zwyrodnieniowymi w kręgosłupie szyjnym, zmianami miażdżycowymi naczyń krwionośnych), zaś w latach 1994-1996 skarżący przebywał na rencie z powodu nadciśnienia. Orzeczenie przytacza dalej okoliczności faktyczne związane z hospitalizacją w 1999 r. i 2001 r., a także opisuje znane współczesnej wiedzy medycznej objawy zaburzenia słuchu związanego ze starzeniem się. Podsumowując organ orzeczniczy I stopnia stwierdził bark podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u C. M., gdyż stwierdzony u skarżącego ubytek słuchu nastąpił w wyniku przyczyn nie związanych z wykonywaną pracą zawodową, a jest następstwem procesu biologicznego starzenia się oraz chorób współistniejących wymienionych w rozpoznaniu.

W następstwie odwołania się przez skarżącego od orzeczenia jednostki orzeczniczej I stopnia Kierownik Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. orzeczeniem z dnia [...], Nr rej. [...], orzekł o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej (k. 51). Organ orzeczniczy II stopnia stwierdził, iż w oparciu o przeprowadzone badania zdiagnozowano u skarżącego: "Niedosłuch odbiorczy obustronny o lokalizacji pozaślimakowej." We wnioskach orzeczniczy organ odwoławczy stwierdził, że niedosłuch skarżącego nie ma klinicznych cech "uszkodzenia słuchu spowodowanego hałasem", uzasadniając swoje stanowisko.

W świetle tych ustaleń Inspektor Powiatowy decyzją z dnia [...], nr [...], nie stwierdził choroby zawodowej u C. M. - uszkodzenia słuchu wywołanego hałasem, wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.

Zdaniem organu I instancji warunkiem koniecznym do stwierdzenia choroby zawodowej jest wydanie orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej, w związku z czym brak rozpoznania choroby zawodowej u skarżącego spowodował wydanie decyzji negatywnej.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie orzeczenia uznającego chorobę zawodową. Zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 2 Konstytucji RP, § 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych w związku poz. 15 załącznika do tego rozporządzenia, oraz § 7 ust. 4 tego aktu. Nadto wskazał na naruszenie art. 7, art. 75 § 1 i art. 80 k.p.a.

W ocenie odwołującego się nie wyjaśniono wszystkich okoliczności sprawy, nie uwzględniono wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyrokach WSA w Bydgoszczy. Pominięto poglądy prawne SN oraz NSA. Zdaniem skarżącego doszło także do błędnej oceny okoliczności faktycznych i w konsekwencji wyciągnięte zostały wadliwe wnioski. Ponadto bezkrytycznie przyjęto orzeczenie jednostki orzeczniczej w Sosnowcu oraz nie odniesiono się do zarzutów zwartych w piśmie z dnia 20 czerwca 2008 r.

W postępowaniu odwoławczym w piśmie z dnia [...] (k. 80) Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego Szpital Przychodnia Chorób Zawodowych w S. podtrzymał wydane w dniu [...] orzeczenie lekarskie.

W dniu [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. (dalej "Inspektor Wojewódzki") utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy odniósł się do zarzutów podnoszonych w odwołaniu. Stwierdził również, że prof. S. B., który w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] nie wykluczył wpływu hałasu przemysłowego na powstanie niedosłuchu u skarżącego, nie posiada specjalizacji wymaganej do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych wskazanej w rozporządzeniu Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 15 września 1997 r. w sprawie specjalizacji lekarskich niezbędnych do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych (Dz. U. z 1997 r., Nr 124, poz. 795 ze zm.) Ponadto zauważono, że w orzeczeniu tym nie została dokładnie wskazana etiologia niedosłuchu u pacjenta. Podtrzymując stanowisko organu I instancji organ odwoławczy oparł się na stanowisku jednostek orzeczniczych I i II stopnia.

W skardze do tutejszego Sądu C. M. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:

- art. 2 Konstytucji RP;

- § 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych w związku z poz. 15 wykazu stanowiącego załącznik do tego rozporządzenia, a także § 7 ust. 4 tegoż aktu;

- art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a."

- art. 7, art. 75 § 1 i art. 80 k.p.a.

Oprócz okoliczności wcześniej przywołanych w odwołaniu wskazał na bezkrytyczne przyjęcie pisma Instytutu w S. z dnia [...] oraz wydanie decyzji pomimo braku stanowiska Instytutu w sprawie zarzutów skarżącego zawartych odwołaniu, a powtórzonych w piśmie z dnia 14 sierpnia 2008 r.

W udzielonej odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności w ocenie Sądu na potrzeby oceny legalności zaskarżonej decyzji należy ustalić właściwe przepisy, które miały zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. W tym celu rozważania należy rozpocząć od tego, że w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 21 stycznia 2004 r., sygn. akt SA/Bd 2421/03, Sąd przyjął, że postępowanie w niniejszej sprawie rozpoczęto w dniu 8 sierpnia 2002 r. i dlatego w związku z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. z 2002 r., Nr 132, poz. 1115) zastosowanie w sprawie znajduje rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych z 1983 r. Stanowisko Sądu w tej kwestii nie uległo zmianie od czasu wskazanego wyżej wyroku.

Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że postępowanie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej u skarżącego rozpoczęto w dniu 8 sierpnia 2002 r. w związku z pismem WOMP, który zwrócił się do Państwowej Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej we W. o przeprowadzenie dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy skarżącego. Na przestrzeni lat uległ zmianie stan prawny, jednakże nie doprowadziło to do konieczności zastosowania innego aktu wykonawczego niż rozporządzenie z 1983 r.

Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt P 23/07, orzekł, że :

1) art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t. j.: Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94 ze zm.) - dalej jako "Kodeks pracy" - w zakresie, w jakim nie określają wytycznych dotyczących treści rozporządzenia, oraz

2) rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. z 2002 r., Nr 132, poz. 1115)

- są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W związku z powyższym nastąpiła nowelizacja przepisów dotyczących chorób zawodowych. Art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 1¹ Kodeksu pracy otrzymał brzmienie:

"Rada Ministrów określi w drodze rozporządzenia :

(...)

3) wykaz chorób zawodowych,

4) okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym,

5) sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych,

6) podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych

- uwzględniając aktualną wiedzę w zakresie patogenezy i epidemiologii chorób powodowanych przez czynniki szkodliwe dla człowieka występujące w środowisku pracy oraz kierując się koniecznością zapobiegania występowaniu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.

Rada Ministrów wskaże w drodze rozporządzenia instytut medycyny pracy, do którego pracodawca przesyła zawiadomienie o skutkach choroby zawodowej oraz termin, w którym ma ono być przesłane, mając na uwadze specjalizację instytutu oraz rodzaj prowadzonych w nim badań."

Na mocy wskazanej wyżej delegacji ustawowej weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2009 r., Nr 105, poz. 869), w którym zamieszczony w przepisach przejściowych § 11 otrzymał następujące brzmienie:

" 1. Z zastrzeżeniem ust. 2, do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne.

2. Postępowania w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczęte i niezakończone przed dniem 3 września 2002 r., są prowadzone na podstawie przepisów obowiązujących w dniu ich wszczęcia".

Na skutek powyższej regulacji prawnej właściwym aktem wykonawczym, który znajduje zastosowanie w rozpoznawanej sprawie jest rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych z 1983 r.

Kolejną kwestią, którą należy wyjaśnić w związku z rozpoznawaną sprawą jest ustalenie, czy organy orzekające w I i II instancji wykonały zalecenia zawarte w wyrokach WSA w Bydgoszczy z dnia 21 stycznia 2004 r., sygn. akt SA/Bd 2421/03, oraz z dnia 15 września 2005 r., sygn. akt II SA/Bd 677/05. Należy tę kwestię rozważyć zwłaszcza w związku z tym, że skarżący w skardze jako jeden z zarzutów wskazał naruszenie art. 153 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

W wyroku z dnia 21 stycznia 2004 r. tutejszy Sąd stwierdził, że orzeczenia lekarskie WOMP i Instytutu Medycyny Pracy w Ł. zostały wydane w oparciu o przepisy, które nie miały zastosowania z uwagi na wszczęcie postępowania w sprawie choroby zawodowej przed dniem wejścia w życie rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. Sąd dodał również, że żadna z instytucji wydających orzeczenie lekarskie nawet nie podjęła próby wskazania okoliczności, które mogły spowodować uszkodzenie słuchu u skarżącego, innych niż hałas przemysłowy. Nie odniesiono się także do treści orzeczenia wydanego przez lekarza leczącego skarżącego - prof. S. B. - specjalisty otolaryngologa, który stwierdził, że nie można wykluczyć wpływu hałasu przemysłowego na powstanie niedosłuchu u skarżącego. Sąd uchylił decyzje poprzedzające wyrok, gdyż stwierdził, że orzekające w sprawie organy naruszyły przepisy postępowania (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.) oraz przepisy prawa materialnego (§ 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych w związku z pkt 15 załącznika do tego rozporządzenia), a naruszenie tych przepisów miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Orzeczenia organów wydane w następstwie powyższego wyroku również zostały uchylone wyrokiem WSA w Bydgoszczy z dnia 15 września 2005 r., sygn. akt II SA/Bd 677/05. Sąd podzielił zarzut skarżącego, że przy wydawaniu zaskarżonych decyzji doszło do naruszenia przepisów rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Sąd przyjął tezę, że orzeczenie lekarskie, na którym oparto rozstrzygnięcie zarówno organu I jak i II instancji, zostało wydane po wypowiedzeniu się – "konsultacji" organu, który w przypadku wniosku strony byłby zobowiązany do wypowiedzenia się jako odwoławczy lekarski organ orzeczniczy. Zdaniem Sądu w tej sytuacji strona została pozbawiona prawa do dwukrotnego, niezależnego orzeczenia lekarskiego w kwestii stwierdzenia choroby zawodowej. Nie zostało tym samym zapewnione stronie określone w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. prawo do dokładnego zbadania stanu faktycznego sprawy z wykorzystaniem możliwości określonych w § 9 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.

W związku z tym Sąd nakazał, aby w celu zachowania tego prawa organ orzeczniczy I stopnia wydając ponowne orzeczenie lekarskie wypowiedział się wyłącznie w oparciu o własne badania i własny stan wiedzy. Podkreślił również, że w przypadku konieczności konsultacji z inną jednostką orzeczniczą należy wskazać inny instytut naukowo badawczy.

Sąd podzielił również pogląd zawarty we wcześniejszym wyroku z dnia 21 stycznia 2004 r., że orzeczenia lekarskie jednostek orzeczniczych są formą opinii biegłego w rozumieniu art. 84 k.p.a., wobec czego powinny wyjaśniać wątpliwości w sposób przekonujący, logiczny, dostępny dla stron i organu prowadzącego postępowanie oraz dla sądu administracyjnego. W odniesieniu do tego Sąd stwierdził, że opinia z dnia 23 października 2003 r., podtrzymana przez orzeczenie z dnia 24 listopada 2004 r., jest niekompletna. Wyjaśnił przy tym, że opinia lekarska wydana w przedmiotowej sprawie powinna wskazywać w świetle obecnej wiedzy medycznej i metod diagnostycznych, jakie są cechy charakterystyczne tego rodzaju uszkodzenia słuchu, w jaki sposób się je rozpoznaje (rodzaje badań z ewentualną oceną ich skuteczności oraz wskazaniem, czy w świetle obecnej wiedzy medycznej i metod diagnostycznych pozwalają one na wykluczenie wpływu hałasu na powstałe uszkodzenie słuchu, bez konieczności badania przebiegu narażenia na hałas), jak również zawierać opis i wyniki przeprowadzonych badań. Ponadto Sąd zaznaczył, że opinia powinna odnosić się do innych wypowiedzi specjalistycznych w sprawie, przez ocenę, czy są one oparte na badaniach z użyciem porównywalnych metod diagnostycznych.

Na potrzeby rozpoznawanej sprawy należy zwrócić uwagę na stanowisko Trybunału Konstytucyjny zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. P 23/07: "Jak stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 16 stycznia 2006 r. (sygn. akt I SA/Wa 1221/04), orzeczenie lekarskie w sprawie choroby zawodowej jest dowodem, o którym mówi art. 84 § 1 k.p.a. (ma walor opinii biegłego), i w związku z tym musi być szczegółowo uzasadnione, a zgodnie z art. 80 k.p.a. podlega ocenie organu administracji, który wydaje na jego podstawie decyzję administracyjną (Lex nr 194428; tak też wyrok WSA z 15 grudnia 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 1994/06, Lex nr 306503; uzasadnienie wyroku NSA z 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, Lex nr 315089)."

Przepis § 9 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, w świetle którego pracownik kwestionujący treść orzeczenia lekarskiego dotyczącego rozpoznania choroby zawodowej może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia, nie wprowadza "toku instancji" przed jednostkami orzeczniczymi, gdyż jednostka II stopnia nie weryfikuje prawidłowości orzeczenia jednostki stopnia I, lecz jedynie przeprowadza ponowne badanie. Inaczej mówiąc, wydaje kolejną opinię biegłego wskutek złożenia wniosku dowodowego przez stronę postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 78 k.p.a.

Trybunał Konstytucyjny zauważył, że sądy administracyjne przyjmują pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w orzeczeniu lekarskim wydanym w trybie § 5 - 6 rozporządzenia RM (z 2002 r.) i o braku podstaw do samodzielnej oceny przez te organy dokumentacji lekarskiej prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia (zob. uzasadnienie wyroku WSA z dnia 3 października 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 1066/06, Lex nr 276539 i powołane tam orzeczenia NSA). Związanie to, w ocenie Trybunału, wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Zgodnie bowiem z § 8 ust. 1 rozporządzenia RM i zasadą swobodnej oceny dowodów, właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim, oraz oceny narażenia zawodowego pracownika. Jeżeli zaś przed wydaniem decyzji stwierdzi, że zebrany materiał dowodowy jest niewystarczający, powinien zażądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, uzupełnienia orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia materiału dowodowego (§ 8 ust. 2 rozporządzenia RM). Tak więc jeśli orzeczenie lekarskie jest "niejasne, niepełne albo sprzeczne z innymi dowodami, winno ono być uzupełnione przez zakład społecznej służby zdrowia, który je wydał, względnie winna być zasięgnięta dodatkowa opinia jednostki organizacyjnej służby zdrowia zajmującej się zagadnieniami będącymi przedmiotem sporu" (sygn. akt I SA/Wa 1221/04). Zaniechanie przez organ drugiej instancji skonfrontowania w toku postępowania administracyjnego rozbieżnych opinii stanowi, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, istotne naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy (zob. sygn. akt I SA/Wa 1221/04). Na podstawie powyższego Trybunał Konstytucyjny sformułował wniosek, że rozporządzenie RM nie modyfikuje przepisów k.p.a. i obowiązującej na jego gruncie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), lecz jedynie uszczegóławia i stanowi funkcjonalne uzupełnienie regulacji ustawowej pod kątem specyfiki spraw administracyjnych danego rodzaju.

Przenosząc powyższe sugestie na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że zaskarżone decyzje nie naruszają przepisów prawa.

Pomijając tryb skargowy, w którym skarżący kwestionował działalność organów i opieszałość organów (sprawy te znajdują się poza kognicją Sądu) należy na potrzeby prowadzonej sprawy ocenić czynności, które podejmowały organy po wyroku WSA w Bydgoszczy z 2005 r. (w wyroku tym Sąd uwzględnił wadliwość postępowania organów po wyroku z 2004 r.), a które poprzez zgromadzenie nowych dowodów w sprawie posłużyły do wydania zaskarżonych decyzji.

W ocenie Sądu orzeczenie jednostki orzeczniczej I stopnia spełnia w całości zalecenia wynikające z wyroku WSA w Bydgoszczy z 2005 r. Opinia zawarta w tym orzeczeniu wskazuje w oparciu o obecną wiedzę medyczną i metody diagnostyczne, jakie są cechy charakterystyczne rozpoznanego u skarżącego schorzenia niedosłuchu. Niedosłuch o lokalizacji pozaślimakowej rozpoznawany jest na podstawie badań, które zostały wykonane u skarżącego. Sąd poddał analizie akta administracyjne sprawy począwszy od momentu wszczęcia postępowania w sprawie w 2002 r. Wnioski specjalistów z badań przeprowadzonych u skarżącego zostały zawarte w następujących dokumentach:

- karcie informacyjnej z leczenia szpitalnego z dnia 2 kwietnia 1993 r., która zawiera rozpoznanie: "Podejrzenie pierwotnej nadczynności przytarczyc. Osteoporoza. Stan po 2-krotnym patologicznym złamaniu żeber. Kamica nerkowa. Choroba wrzodowa /w wywiadzie/ Porażenie lewej struny głosowej". (k. 64.4);

- karcie informacyjnej z pobytu w Klinice kardiologii AM w Łodzi z dnia 3 lipca 1999 r., która potwierdza koronaroplastykę (k. 64.3);

- wyniku badania radiologicznego, potwierdzającym zwyrodnienie kręgów szyjnych C5-C6, C6-C7 (k. 64.2);

- karcie leczenia szpitalnego z dni 7 grudnia 2001 r., w której w epikryzie wpisano: "Pacjent z przewlekłą choroba wieńcową po koronaroplastyce";

- zaświadczeniu z dnia 15 kwietnia 2005 r., potwierdzającym chorobę wieńcową, nadciśnieniową i hypercholesterolemię (załącznik do pisma skarżącego); w zaświadczeniu tym specjalista chorób wewnętrznych stwierdził, że powyższe schorzenia nie mogły spowodować u skarżącego tak znaczącej głuchoty (k. 63);

- badaniu audiofonem dostarczonym przez skarżącego, uzupełnionym jak informuje skarżący testem Si-Si wykonanym w dniu 6 października 2004 r. (k. 38 i 52);

- badaniu audiometrycznym, które stwierdza niedosłuch obustronny; specjalista otolaryngolog prof. dr hab. S. B. na druku recepty w dniu 12 marca 2002 r. stwierdził, że nie można wykluczyć wpływu hałasu przemysłowego na powstanie niedosłuchu (k. 19. 5);

- orzeczeniu lekarskim Instytutu Medycyny Pracy im. Prof. Nofera z dnia [...], w którym stwierdzono, że: "Przeprowadzone testy audiologiczne zweryfikowane audiometrią obiektywną (tympanometria, otoemisja, ABR) nie wykazały cech uszkodzenia ślimaka. Stopień i rodzaj stwierdzonego ubytku słuchu nie jest charakterystyczny dla obrazu klinicznego przewlekłego urazu akustycznego i sugeruje etiologię pozazawodową oraz nie spełnia warunków wymaganego kryterium do rozpoznania choroby zawodowej - zawodowego uszkodzenia słuchu (UP-39 dB, UL-12,3 dB)" (k. 19.2);

W ocenie Sądu treść powyższych dokumentów, w tym dostarczonych przez skarżącego, potwierdza stanowisko zawarte w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] (jednostki orzeczniczej we W.) co do rozpoznanego u skarżącego niedosłuchu. Należy jednak mieć na uwadze, że badania, które przeszedł skarżący, wskazują na niedosłuch odbiorczy obustronny pozaślimakowy, który nie jest spowodowany hałasem przemysłowym. Wniosek taki zawiera zarówno stanowisko Instytutu w Łodzi, jak i późniejsze orzeczenie jednostki orzeczniczej II stopnia w Sosnowcu. Wszystkie orzeczenia oparte zostały na badaniach audiologii, audiometrii, próbie Si-Si.

Również specjaliści w wydanych orzeczeniach nie kwestionują występowania u skarżącego schorzenia, nie mogą jednak w oparciu o dostępną dokumentację jednoznacznie wskazać czynnika etiologicznego, wskazując, że przyczyną mogą być inne schorzenia, które zostały udokumentowane, takie jak: nadciśnienie, choroba wieńcowa, hiperlipidemia, czy zmiany dyskopatyczne w odcinku szyjnym kręgosłupa.

Jednostka orzecznicza II stopnia wskazała, że w oparciu o przeprowadzoną diagnostykę audiologiczną można precyzyjnie ustalić, czy uszkodzenie ma cechy kliniczne uszkodzenia spowodowanego działaniem hałasu, w tym hałasu zawodowego, i stanowi podstawę do rozpoznania choroby zawodowej. Opinia organu orzeczniczego w Sosnowcu wymienia badania i ich wyniki, które wykluczają wpływ hałasu na powstałe uszkodzenie słuchu. W ocenie Sądu opinie jednostek orzeczniczych są kompletne i organy Państwowej inspekcji Sanitarnej orzekające w obydwu instancjach dokonały prawidłowej oceny dowodów uznając orzeczenia za stanowisko biegłych specjalistów z danej dziedziny, wymagane przepisami rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.

Niedosłuch skarżącego jest chorobą, ale nie ujętą w wykazie. Zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Tylko stwierdzenie u skarżącego schorzenia "uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu" mogłoby stanowić podstawę do rozpoznania choroby zawodowej (pkt 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia).

W ocenie Sądu orzeczenie lekarskie w sprawie choroby zawodowej jest dowodem, o którym mówi art. 84 § 1 k.p.a. (ma walor opinii biegłego). Opinie, które posłużyły do wydania zaskarżonych decyzji są szczegółowo uzasadnione i zostały zgodnie z art. 80 k.p.a. ocenione przez organy inspekcji sanitarnej. Skarżący, działając na podstawie § 9 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, zakwestionował treść orzeczenia lekarskiego dotyczącego rozpoznania choroby zawodowej i skorzystał z uprawnienia do wniesienia wniosku o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Przepis ten stanowi, że pracownik, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez właściwy instytut naukowo-badawczy resortu zdrowia i opieki społecznej, a w odniesieniu do chorób zakaźnych i inwazyjnych - również przez akademię medyczną. Wniosek, o ponowne badanie składa się za pośrednictwem jednostki organizacyjnej, która dokonywała ustaleń w sprawie rozpoznania choroby zawodowej. Należy mieć na uwadze, że powyższy przepis nie wprowadza "toku instancji" przed jednostkami orzeczniczymi, gdyż jednostka II stopnia nie weryfikuje prawidłowości orzeczenia jednostki stopnia I, lecz jedynie przeprowadza ponowne badanie. Inaczej mówiąc, wydaje kolejną opinię biegłego wskutek złożenia wniosku dowodowego przez stronę postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 78 k.p.a.

Sądy administracyjne przyjmują pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w orzeczeniu lekarskim i o braku podstaw do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia (zob. uzasadnienie wyroku WSA z dnia 3 października 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 1066/06, Lex nr 276539 i powołane tam orzeczenia NSA). Zgodnie bowiem z § 10 ust. 1 w zw. § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych i zasadą swobodnej oceny dowodów, na podstawie orzeczenia, o którym mowa w § 8, oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego właściwy ze względu na siedzibę zakładu pracy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzję o braku podstaw do jej stwierdzenia. Związanie to, w ocenie Sądu, cytując za stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego zawartym w wyroku z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. P 23/07, wynika z tego, że "...orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów".

W rozpoznawanej sprawie orzeczenia jednostki organizacyjnych, o których mowa w § 7 ust. 1-3 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, zawierają to samo stanowisko, że niedosłuch odbiorczy obustronny o lokalizacji pozaślimakowej nie jest spowodowany hałasem. Ma rację organ odwoławczy przyjmując w zaskarżonej decyzji, że stanowisko prof. S. B. nie może zastąpić orzeczenia powyższych organów. Przepisy rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych narzucają formalizm co do jednostek organizacyjnych uprawnionych do orzekania o chorobie zawodowej. Tylko organy wymienione w § 7 ust. 1-3 tego rozporządzenia posiadają uprawnienia do wydania orzeczenia w przedmiocie choroby zawodowej. Zgodnie z powyższym przepisem jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznawania chorób zawodowych są poradnie chorób zawodowych, kliniki chorób zawodowych, oddziały chorób zawodowych wchodzące w skład odpowiednich zakładów społecznej służby zdrowia, akademii medycznych lub instytutów naukowo-badawczych, a w odniesieniu do pracowników kolejowych - oddziały i poradnie medycyny pracy kolejowej służby zdrowia. W razie gdy pracownik na skutek wystąpienia ostrych objawów choroby zawodowej jest leczony w szpitalu, rozpoznania dokonuje ten zakład. Terenowy organ administracji państwowej o właściwości szczególnej do spraw zdrowia i opieki społecznej stopnia wojewódzkiego może wyznaczyć na obszarze swojego działania inne jednostki organizacyjne zakładów społecznej służby zdrowia uprawnione do rozpoznawania określonych chorób zawodowych. Uprawnienia prof. nadz. N. med. S. B. organ zweryfikował w B. Izbie Lekarskiej. Opinia tego lekarza nie spełnia wymogów zarówno podmiotowych (§ 7 rozporządzenia), jak i przedmiotowych ze względu na wytworzony dokument (§ 8 rozporządzenia). Oświadczenie ww. specjalisty nie wskazuje na dokładną etiologię schorzenia. W ocenie Sądu stanowisko tego lekarza zostało zweryfikowane orzeczeniami, które wykluczyły usytuowanie niedosłuchu w ślimaku ucha.

W świetle powyższego nie można przychylić się do stanowiska skarżącego, aby którykolwiek z zarzutów zawartych w skardze zasługiwał na uwzględnienie.

Nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji RP, który stanowi, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Nie wystarczy samo subiektywne przekonanie skarżącego, że skoro pracował w warunkach narażenia na hałas i cierpi na schorzenie niedosłuchu, to jest to wystarczająca podstawa do uznania choroby zawodowej.

Zgodnie z art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. W rozpoznawanej sprawie organy zastosowały się do powyższej zasady. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie organy administracji publicznej nie naruszyły art. 7, art. 75 § 1 oraz art. 80 k.p.a., § 1 ust. 1 i § 7 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, jak również art. 153 p.p.s.a., co zostało wykazane w niniejszym uzasadnieniu.

Z uwagi na powyższe na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.