Postanowienie WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 557/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2015-11-06 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: +zwolniono od kosztów sądowych w części
Powołane przepisy: article: art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 art. 246 § 1 pkt 2, par. 2, art. 245 par. 1, 2,
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 22 par. 2, art. 31
journal: Dz.U. 2013 poz 1030
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.-K. L. K. i Wspólnicy Spółka Jawna w K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.-K. L. K. i Wspólnicy Spółka Jawna w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2009 r. postanawia: 1. zwolnić skarżącą Spółkę od uiszczenia wpisu sądowego od skargi z dnia 13 sierpnia 2015 r. w kwocie ponad 500 (słownie: pięćset) zł; 2. oddalić wniosek skarżącej Spółki w pozostałym zakresie.


UZASADNIENIE

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 51.086 zł od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2009 r. M.-K. L. K. i Wspólnicy Spółka Jawna w K. ("Spółka") złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku wskazała, że od roku 2011 organy podatkowe prowadzą wobec niej kontrolę, co spowodowało utratę płynności finansowej Spółki. 23 lutego 2015 r. Spółka zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej. Obecnie przeciwko Spółce prowadzone są postępowania egzekucyjne (w załączeniu kopie 3 postanowień o umorzeniu postępowania egzekucyjnego). Spółka oświadczyła, że ani ona ani jej wspólnicy nie mają możliwości uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 51.086,00 zł lub w części, a nieuiszczenie wpisu spowoduje nieodwracalne skutki.

Spółka wskazała wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych w wysokości (–)13.854.251,66 zł, wartość środków trwałych (według bilansu na ostatni rok) w wysokości 889.043,15zł, wysokość straty za ostatni rok obrotowy według bilansu w wysokości (-)1.869.834,34zł. Stan konta na rachunku bankowym wynosi 23.119,32 zł, przy czym środki finansowe na rachunku bankowym są zablokowane, stan gotówki w kasie wynosi 0,00 zł, a stan zobowiązań 16.455.024,37 zł (bez uwzględnienia odsetek od zobowiązań oraz kosztów kasacyjnych.

Zarządzeniem z dnia 14 października 2012 r. referendarz sądowy wezwał Spółkę do przedstawienia stanu finansowego i majątkowego wspólników Spółki oraz osób pozostających z nimi we wspólnych gospodarstwach domowych poprzez:

- wskazanie osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym z L. K. oraz Z. K.;

- przedłożenie odpisu (kserokopii) rocznych zeznań podatkowych za rok 2014 L. K. i Z. K. oraz osób pozostających z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym;

- wykazanie z jakich źródeł oraz w jakiej wysokości uzyskał dochody L. K. i Z. K. oraz osoby pozostające z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym w okresie od dnia 1 stycznia 2015 r. do dnia 30 września 2015 r.;

- wykazanie nieruchomości (domy, mieszkania, nieruchomości rolne, inne nieruchomości) należących do L. K. i Z. K. oraz do osób pozostających z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym;

- przedłożenie wyciągu lub wykazu z posiadanych przez L. K. i Z. K. oraz posiadanych przez osoby pozostające z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych obejmujących operacje z ostatnich 3 miesięcy;

- przedłożenie aktualnego zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o posiadanych (właściciel/współwłaściciel) przez L. K. oraz przez osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym samochodach (obejmującego ich markę i rok produkcji);

- określenie i udokumentowanie wysokości miesięcznych kosztów utrzymania domu/mieszkania, w którym zamieszkuje L. K. oraz Z. K. poniesionych w roku 2015 np. czynsz, energia, media, telefon;

- przedłożenie oświadczenia na okoliczność, jaką kwotę miesięcznie przeznacza L. K. wraz z rodziną oraz Z. K. wraz z rodziną na wydatki związane z życiem codziennym np. produkty żywnościowe, inne podstawowe środki niezbędne do życia, leki.

W odpowiedzi Spółka przedłożyła następujące dokumenty:

- oświadczenie, że L. K. i Z. K. pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym, zamieszkują nieruchomość należącą do ich córki;

- kserokopie zeznania PIT-36L L. K. za 2014 r. (przychody /pozarolnicza działalność gospodarcza/: 988.264,95zł, koszty uzyskania przychodów 1.568.088,00 zł, strata: 579.823,05zł,);

- kserokopię zeznania PIT-37 L. K. za 2014 r. (należności ze stosunku: pracy, służbowego, spółdzielczego z pracy nakładczej, a także zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego wypłacone przez zakład pracy: dochód - 14.686,09zł,);

- kserokopię zeznania PIT-36L Z. K. za 2014 r. (przychody/pozarolnicza działalność gospodarcza/: 2.263.009,70 zł, koszty uzyskania przychodów 2.823.699,01 zł, strata: 560.689,31zł,);

- kserokopię zeznania PIT-36 Z. K. za 2014 r. (emerytury-renty – dochód 7.215,12 zł oraz z działalności wykonywanej osobiście w tym umowy o dzieło i zlecenia – dochód 743,24 zł );

- oświadczenie, że L. K. od 1 stycznia do 30 września 2015 r. nie osiągnął żadnych dochodów;

- oświadczenie, że Z. K. od 1 stycznia do 30 września 2015 r. osiągnęła dochód w wysokości 1.337,00 zł z tytułu zasiłku dla bezrobotnych (kopia decyzji Starosty O. w załączeniu);

- oświadczenie, że L. K. i Z. K. posiadają nieruchomość - działkę o pow. 0,4162 oraz nieruchomość o pow. 3,0966ha –objęte egzekucjami komorniczymi;

- oświadczenie, że L. K. i Z. K. w okresie ostatnich trzech miesięcy nie posiadali żadnych kont bankowych;

- zaświadczenie Starostwa Powiatowego w O. S. Z dnia 26 października 2015 r., że L. K. i Z. K. nie figurują jako właściciele pojazdów;

- oświadczenie L. K. i Z. K., że koszty utrzymania nieruchomości, w której zamieszkują ponosi ich córka;

- oświadczenie L. K. i Z. K., że na wydatki związane z życiem codziennym przeznaczają miesięcznie kwotę ok. 1000 zł .

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) powoływanej dalej jako ustawa p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie częściowym) - por. art. 246 § 2 ustawy p.p.s.a.

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 06.10.2004r. , sygn. akt GZ 71/04, postanowienie NSA z dnia 23.07.2013r. , postanowienie NSA z dnia 28.11.2012r. , sygn. akt I GZ 384/12).

Zaznaczyć należy, że w rozpatrywanym przypadku badanie zdolności płatniczych strony skarżącej rozciąga się również na analizę sytuacji majątkowej jej wspólników. Zgodnie bowiem z art. 22 § 2 ustawy z dnia 15.09.2000r. Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.) powoływanej dalej jako k.s.h. każdy wspólnik spółki jawnej odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką, z uwzględnieniem art. 31 ustawy k.s.h. Art. 31 § 1 i 2 k.s.h. stanowi natomiast, iż wierzyciel spółki może prowadzić egzekucję z majątku wspólnika w przypadku, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna (subsydiarna odpowiedzialność wspólnika), przy czym norma ta nie stanowi przeszkody do wniesienia powództwa przeciwko wspólnikowi, zanim egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna.

Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy więc najpierw rozważać w stosunku do samej spółki, a w sytuacji, gdy ta nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów postępowania trzeba zbadać możliwości płatnicze jej wspólników. Te bowiem, ze względu na zasady odpowiedzialności w spółce jawnej muszą być przeanalizowane, mimo że to spółka posiada zdolność sądowoadministracyjną, czyli zdolność do bycia stroną w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

W przedmiotowej sprawie sama spółka od 23 lutego 2015 r. zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej, za ostatni rok obrotowy poniosła stratę w wysokości (-) 1.869.834,34 zł, wobec Spółki prowadzone są postępowania egzekucyjne. Stąd też brak jest szans na uiszczenie przez nią kosztów sądowych. Sytuacja majątkowa wspólników spółki również nie daje możliwości na uiszczenie przez nich kosztów sądowych w całości bez pogorszenia ich warunków bytowych. Jak wynika z przedłożonych na wezwanie Sądu oświadczeń i dokumentów wspólnicy Spółki L. K. i Z. K. zamieszkują nieruchomość stanowiącą własność ich córki, która ponoci w całości koszty utrzymania tej nieruchomości. Pozostałe wydatki L. K. i Z. K. szacują na kwotę ok. 1000zł miesięcznie. Aktualnie miesięczny dochód L. K. i Z. K. stanowi zasiłek dla bezrobotnych uzyskiwany przez Z. K. w wysokości 997,40 zł, L. K. nie uzyskuje dochodów.

Według oświadczenia L. K. i Z. K. są właścicielami nieruchomości, które jednak są objęte egzekucjami komorniczymi, zatem nie mogą nimi swobodnie dysponować i wykazany majątek nie może być źródłem finansowania kosztów postępowania sądowego prowadzonego w niniejszej sprawie. Jednakże podkreślić należy, że wspólnicy skarżącej Spółki nie wykazują, aby ponosili nadzwyczajne wydatki, posiadali zadłużenia, czy zobowiązania kredytowe, których nie są w stanie spłacić.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności uznano, że rozpatrywany wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych zasługuje na częściowe uwzględnienie poprzez zwolnienie od uiszczenia wpisu od skargi w części. W ocenie rozpoznającego wniosek, skarżąca Spółka z pomocą wspólników jest w stanie uiścić część wpisu od skargi przekraczającej kwotę 500 zł, przy czym na obecnym etapie postępowanie sądowego konieczne koszty sądowe ograniczają się, jak już wcześniej podkreślono do uiszczenie wpisu od wniesionej skargi, w kwocie 51.086 zł. Nie ulega wątpliwości, że uiszczenie jednorazowo kwoty w takiej wysokości rzeczywiście może mieć negatywny wpływ na sytuację finansową Spółki i jej wspólników. Zdaniem orzekającego, skarżący jest jednak w stanie uiścić częściowo wpis sądowy od skargi tj. w kwocie 500 zł.

Końcowo należy zwrócić uwagę na regulację art. 200 ustawy p.p.s.a., zgodnie z którą w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje stronie skarżącej od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji orzeczenia, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a.