Wyrok NSA, sygn. akt III SA 1893/93
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1994-04-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 3, art. 29
journal: Dz.U. 1980 nr 27 poz. 111
law: Ustawa z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych.
Teza: Nie podlegają oprocentowaniu nadpłaty podatków w wyniku decyzji określających wysokość zobowiązania podatkowego w trybie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych.

TEZY

Nie podlegają oprocentowaniu nadpłaty podatków w wyniku decyzji określających wysokość zobowiązania podatkowego w trybie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych.


SENTENCJA

oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedsiębiorstwo Zagraniczne Sp. z o.o. domagało się zwrotu nienależnie uiszczonego podatku dochodowego wraz z odsetkami za 1990 r. w części dotyczącej różnic kursowych w wysokości 162.616.800 zł. W uzasadnieniu tego żądania powołano się na pogląd prawny, wyrażony w wyrokach NSA i SN dotyczących innej sprawy, a mianowicie że do czasu nowelizacji art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o zmianie niektórych ustaw regulujących zasady opodatkowania /Dz.U. nr 9 poz. 30/ brak było podstaw prawnych do opodatkowania różnic kursowych.

Urząd Skarbowy decyzją, wydaną na podstawie art. 5 i art. 29 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 27 poz. 111 ze zm./ oraz art. 5-7 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o podatku dochodowym od osób prawnych /t.j. Dz.U. 1991 nr 49 poz. 216/ ustalił należny od Spółki podatek dochodowy za 1990 r. i wyliczył nadpłatę w tym podatku w kwocie 162.616.200 zł. W motywach tej decyzji podano m.in., że Spółka do podstawy opodatkowania zaliczyła również przychody uzyskane z tytułu różnic kursowych, które w 1990 r. nie podlegały opodatkowaniu, co w konsekwencji spowodowało powstanie wymienionej wyżej nadpłaty. Z uwagi na to, że Spółka sama w drodze tzw. samoopodatkowania wyliczyła i uregulowała należny podatek dochodowy za 1990 r. - brak jest podstaw prawnych do oprocentowania nadpłaty.

W odwołaniu od tej decyzji Spółka zarzuciła, że wbrew stanowisku organu I instancji - nadpłata powinna być oprocentowana. Skoro bowiem - jak to wynika z orzecznictwa NSA oraz SN - w 1990 r. brak było podstaw prawnych do opodatkowania różnic kursowych, zaś Ministerstwo Finansów, na podstawie przepisów wykonawczych do ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, zobowiązywało podatników do naliczania podatku także od różnic kursowych, to Skarb Państwa uzyskał nienależne świadczenia, które powinien zwrócić w wysokości ustawowych odsetek.

Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję organu I instancji z równoczesnym podtrzymaniem jej podstawy faktycznej i prawnej. W uzasadnieniu tej decyzji podano m.in., że przesłanką oprocentowania nadpłaty jest, zgodnie z art. 29 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, aby nadpłata wynikła w związku z uchyleniem lub zmianą decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. Jeśli więc warunek ten nie został spełniony, gdyż Spółka zgodnie z art. 20 ust. 1 cytowanej ustawy z 1989 r. samodzielnie wyliczała podatek, to żądanie oprocentowania nadpłaty nie jest uzasadnione.

W skardze do sądu Spółka zarzuciła naruszenie art. 1 Konstytucji oraz art. 7 Kpa i wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie zwrotu należnych odsetek od nadpłaty podatku dochodowego za 1990 r. tytułem odszkodowania. W uzasadnieniu skargi podtrzymano argumenty podane w odwołaniu i wyrażono pogląd, że wprawdzie zaskarżona decyzja zgodna jest z przepisami ustawy o zobowiązaniach podatkowych, to jednak narusza art. 1 Konstytucji i art. 7 Kpa gdyż przerzuca na podatnika skutki wadliwego stosowania prawa przez organy administracji państwowej.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna nie znalazła podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 16 par. 2 i art. 196 par. 1 Kpa do kompetencji NSA należy kontrola legalności, tj. zgodności z prawem zaskarżonych decyzji administracyjnych. Tylko więc naruszenie przez organ administracji prawa, w stopniu określonym w art. 207 par. 2 i 3 Kpa, może spowodować wzruszenie kwestionowanej przez stronę decyzji. Wobec tak unormowanej kompetencji NSA skarga nie jest uzasadniona.

Niesporne jest w sprawie, że skarżąca Spółka w drodze tzw. samoopodatkowania /art. 20 ust. 1 powołanej ustawy z 1989 r./ obliczyła i uiściła podatek dochodowy za 1990 r. obejmujący również podatek od przychodów z tytułu różnic kursowych, a następnie, że na skutek zmiany wykładni przepisów omawianej ustawy i przyjęcia, zgodnie z orzecznictwem NSA, iż w 1990 r. brak było podstaw prawnych do opodatkowania przychodów z tytułu różnic kursowych - powstała nadpłata w podanej wyżej wysokości.

Wbrew zarzutom skargi, brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do oprocentowania tej nadpłaty. Z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, który jest jedyną podstawą prawną zwrotu nadpłaconych i nienależnie uiszczonych podatków /nadpłat/ oraz ich oprocentowania, wynika w sposób nie budzący wątpliwości - wobec oczywistej treści ust. 2 tego artykułu - że nadpłaty podlegają oprocentowaniu tylko wówczas, gdy wynikły w związku z uchyleniem lub zmianą decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. Zarówno orzecznictwo NSA, jak i doktryna stoi na jednolitym stanowisku, że oprocentowaniu nie podlegają nadpłaty powstałe w wyniku decyzji określających wysokość zobowiązania podatkowego w trybie art. 5 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, jak również na skutek błędów popełnionych przez podatnika zobowiązanego do samoopodatkowania, chociażby błąd spowodowany został mylną interpretacją przepisów prawnych.

Taka linia orzecznictwa sądowego, zgodna z gramatyczną wykładnią ust. 2 art. 29, którą skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni aprobuje, uzasadnia uznanie, że zarzuty skargi są bezzasadne, jak i bezprzedmiotowe. Oczywiste jest przecież, że zastosowanie przez organy podatkowe przepisu ustawy nie może być poczytane za naruszenie art. 7 Kpa zaś ocena zgodności art. 29 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych z Konstytucją nie może być dokonana w postępowaniu przed NSA.

Z wyżej podanych przyczyn, skargę należało oddalić na mocy art. 207 par. 5 Kpa.