Postanowienie WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 583/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2016-01-27 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Utrzymano w mocy postanowienie-art. 260§1 ustawy p.p.s.a.
Powołane przepisy: article: art. 260 w zw. z art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Gocki po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. S. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 28 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Op 583/15, o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 1 października 2015 r., nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej A. S. (dalej skarżący, strona) jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 1 października 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Opolu z dnia 12 marca 2015 r. określającą zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011r. w kwocie 78.124,00 zł.

Wraz ze skargą skarżący złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek pełnomocnik skarżącego zaznaczył, że A. S. nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania ze względu na skutki finansowe wynikające z prowadzonego przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego przez Dyrektora Izby Celnej w Opolu, który egzekwuje, w ślad za wydanymi przez siebie decyzjami określającymi zobowiązanie z tytułu podatku akcyzowego i opłaty paliwowej, łącznie kwotę 383.071,80 zł wraz z ustawowymi odsetkami. Nadto skarżący jest zobowiązany do poniesienia kosztów sądowych dotyczących zawisłych już przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu spraw o sygn. akt od I SA/Op 46/15 do I SA/Op 117/15 oraz od I SA/Op 402/15 do I SA/Op 435/15. Dodał też, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żona i córką i rodzina ta osiąga łącznie dochód w kwocie brutto 2.290,00 zł , na który składa się 1.600,00 zł wynagrodzenia za pracę córki M. S. i 690,00 zł z tytułu działalności gospodarczej skarżącego. Wnioskodawca dodał, że majątek rodziny obejmuje także budynek mieszkalny o powierzchni 200 m² i gospodarstwo rolne o powierzchni 6 ha.

Uzupełniając wniosek na wezwanie referendarza sądowego w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 poz. 270 ze zm.) - /dalej w skrócie p.p.s.a./, pełnomocnik skarżącego złożył pisemne oświadczenie wskazując, że posiadana nieruchomość rolna nie przynosi żadnych dochodów. Skarżący nie ma innych źródeł dochodu poza wcześniej wskazanymi, a córka i żona strony nie przyczyniają się do zaspakajania potrzeb wspólnego gospodarstwa domowego. Podkreślił, że nie posiada środków finansowych lub innych wierzytelności na lokatach bankowych, za to obciążony jest zadłużeniem z tytułu wydanych przez organy celne decyzji. W szczególności majątek skarżącego w tym rachunek bankowy oraz wierzytelność w postaci wkładu oszczędnościowego zajęte są na łączna kwotę 368.811,90 zł i 14.259,90 zł. Niemniej zdaniem skarżącego do wyegzekwowania pozostał jego dług w kwocie 781.288,00 zł na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Opolu i w kwocie 356.450,00 zł na rzecz Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Opolu.

Skarżący przedstawił także informację na temat ponoszonych przez rodzinę kosztów utrzymania w skali jednego miesiąca, w tym koszty utrzymania budynku mieszkalnego średnio na kwotę 1.383,00 zł, koszty wyżywienia w kwocie 2.000,00 zł i inne niezbędne wydatki na utrzymanie jak odzież, lekarstwa, ubezpieczenie i wydatki na paliwo w kwocie 2.112,00 zł, co dało łącznie przeciętne wydatki w skali miesiąca na kwotę 5.495,00 zł. Okoliczności powyższe potwierdzały, według pełnomocnika strony, załączone uwierzytelnione kopie z następujących dokumentów:

• faktur dotyczących zakupu artykułów spożywczych, energii elektrycznej, zużycia wody, odprowadzenia ścieków, gospodarowania odpadami,

• dowodów wpłaty dobrowolnego ubezpieczenia na życie skarżącego i jego żony,

• dowodu zapłaty za dostarczone usługi telekomunikacyjne,

• zeznania o wysokości dochodów (PIT-36L) osiągniętych przez skarżącego w 2014 r.,

• zeznania o wysokości dochodów (PIT-37) osiągniętych przez córkę skarżącego M. S. w 2014 r. wraz załącznikiem PIT-11 do zeznania podatkowego za ten okres,

• deklaracji podatkowych VAT-7 za okres od lipca 2015 r. do października 2015 r.,

• wyciągu z rachunku bankowego M. S.

• zaświadczenia o posiadanym rachunku bankowym skarżącego w A.

Postanowieniem z dnia 28 grudnia 2015 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu odmówił przyznania A. S. prawa pomocy w zakresie częściowym, dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu postanowienia referendarz sądowy omówił instytucję prawa pomocy, która przewiduje możliwość zwolnienia od kosztów sądowych w całości bądź w części oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Wskazał, że przewidywana możliwość ubiegania się przez skarżącego o prawo pomocy w zakresie częściowym uwarunkowana jest spełnieniem przesłanki określonej w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego, wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Podkreślił przy tym, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania. Rozstrzygniecie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu.

W wyniku analizy sytuacji rodzinnej, finansowej i majątkowej skarżącego, dokonanej w oparciu o oświadczenie zawarte we wniosku o prawo pomocy oraz informacje i dane wynikające z opisanych wyżej pism i dokumentów, referendarz sądowy uznał, iż zapłata przez niego kosztów sądowych nie przekracza jego możliwości finansowych. Na podstawie przekazanych kopii zeznania podatkowego PIT-36L za 2014 r. oraz deklaracji podatkowych VAT-7 za okres od lipca do października 2015 r. referendarz stwierdził, że skarżący posiada znaczny potencjał do gromadzenia środków finansowych w sposób ciągły, przejawiający się w postaci uzyskiwanych przychodów. Dla oceny zasadności wniosku ta okoliczność posiada większe znaczenie niż dochody czy też szeroko pojęta płynność finansowa firmy bądź jej rentowność. Badając tę okoliczność, na podstawie wymienionych dokumentów, referendarz ustalił, że w 2014 r. skarżący uzyskał przychody w wysokości 709.980,24 zł, zaś ostatnim okresie, tj. w miesiącach lipiec, sierpień, wrzesień i październik 2015 r. z tytułu sprzedanych towarów i usług pozyskał środki finansowe w wysokości 199.332 zł.

Ponadto w ramach oceny sytuacji finansowej skarżącego dokonano porównania skali uzyskiwanych w jego gospodarstwie domowym dochodów z wielkością stałych miesięcznych kosztów ponoszonych w tym gospodarstwie. Z porównania tego wynika, iż oświadczonymi miesięcznymi dochodami w wysokości 2.290 zł skarżący i jego rodzina nie są w stanie pokryć nawet połowy wykazanych miesięcznych wydatków w wysokości 5.495 zł. W tej sytuacji, aby pokryć koszty utrzymania gospodarstwa domowego, skarżący zmuszony jest czerpać z środków finansowych pochodzących z uzyskiwanych przychodów, co dodatkowo uzasadnia tezę, że przy ocenie sytuacji finansowej skarżącego prowadzącego działalność gospodarczą należy brać pod uwagę przede wszystkim skalę uzyskiwanych przychodów, nie zaś dochodów.

W ocenie referendarza również posiadana przez skarżącego nieruchomość rolna zwiększa finansowy oraz majątkowy potencjał jego gospodarstwa domowego.

Na podstawie deklaracji VAT-7, przekazanych przy rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie jak i w sprawie o sygn. akt I SA/Op 402/15, ustalono, że skarżący od lutego do października 2015 r. (a więc w okresie kiedy już prowadzono egzekucję pieniężną) dokonał sprzedaży towarów i usług na kwotę 454.468 zł, wydatkując zarazem środki finansowe na zakup towarów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą na kwotę 388.131 zł (brutto). Wskazano przy tym, że w strukturze wydatków koszty związane z uregulowaniem zobowiązań prywatnoprawnych w żadnym razie nie mają priorytetu przed kosztami sądowymi. Niedopuszczalnym jest, by skarżący w ramach posiadanych środków finansowych (jak wskazano wyżej wielokrotnie przekraczających wielkość kosztów sądowych) preferencyjnie traktował zobowiązania prywatnoprawne uznając, że koszty sądowe powinien kredytować Skarb Państwa. W tym kontekście powoływana przez skarżącego okoliczność, że uiszczenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie nie może mieć miejsca z uwagi na wymagalność zapłaty kosztów sądowych w innych sprawach zawisłych przed tut. Sądem, w ocenie referendarza, jest okolicznością przemawiającą bardziej za negatywnym rozpoznaniem wniosku o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie. Skarżący pomimo pozyskiwania co miesiąc znacznych zasobów pieniężnych z prowadzonej działalności gospodarczej nie podjął bowiem jakiejkolwiek próby uregulowania (choćby w części) zobowiązania dotyczącego kosztów sądowych. Wskazano ponadto, że po wyczerpaniu środków zaskarżenia, łącznie z zażaleniem do Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący dokonał zapłaty wpisów od skarg w sprawach o sygn. akt I SA/Op 45-118/15, zmniejszając tym samym znacząco zobowiązania związane wymogiem uiszczenia kosztów sądowych.

W ocenie referendarza sądowego zapłata przez skarżącego kosztów sądowych wymaganych zarówno w niniejszej sprawie jak i w pozostałych sprawach, zawisłych przed Sądem nie przekracza jego możliwości finansowych. Uznano też, iż z przekazanych dokumentów nie wynika, aby prowadzona egzekucja pieniężna uniemożliwiała skarżącemu partycypowanie w kosztach postępowania sądowego. Prowadzenie egzekucji pieniężnej nie pozbawiało go bowiem możliwości obracania, w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, znacznymi środkami finansowymi, skoro jak wynika z deklaracji podatkowych VAT-7, od lutego do października 2015 r. (a więc w okresie kiedy już prowadzono egzekucję pieniężną) dokonał on sprzedaży towarów i usług na znaczną kwotę. Zdaniem referendarza posiadana przez skarżącego nieruchomość rolna (6 ha) zwiększa zarówno finansowy jak i majątkowy potencjał jego gospodarstwa domowego. Z kolei z porównania uzyskiwanych w gospodarstwie domowym skarżącego dochodów z wielkością stałych miesięcznych kosztów wynika, że skarżący zmuszony jest czerpać ze środków finansowych pochodzących z uzyskiwanych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej przychodów. Jako podstawę prawną tego rozstrzygnięcia referendarz sądowy wskazał na przepis art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.

Od postanowienia referendarza sądowego skarżący wniósł sprzeciw, domagając się przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od ponoszenia kosztów postępowania i zarzucając naruszenie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przez odmowę przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy strona wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.

W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego ponownie odwołał się do treści pisma z 15 grudnia 2015 r., a w szczególności do wykazywanych tam kosztów utrzymania rodziny, zadłużeń i zakresu prowadzonej egzekucji przez organy celne i skarbowe oraz błędnym założeniu, że oceniać możliwości płatnicze strony można przez przychód, a nie dochód. Ponadto wykazywał faktyczne dochody rodziny skarżącego z lat 2013-2014, które oscylowały w granicach 5.416 zł miesięcznie czyli 1.805 zł na osobę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie zauważyć należy, że złożony w niniejszej sprawie sprzeciw podlega rozpatrzeniu przez Sąd stosownie do treści art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r., o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658), mającym zastosowanie do spraw wszczętych po dniu 15 sierpnia 2015r.

Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (w tym od postanowień o odmowie przyznania prawa pomocy – art. 258 § 1 pkt 7 p.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.).

Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym (a o takie ubiega się skarżący), może zostać przyznane na wniosek strony będącej osobą fizyczną, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak zaś wynika z przepisu art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, który Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela, że prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania sądowego i z tego powodu jego przyznanie następuje jedynie w wyjątkowych przypadkach, a mianowicie w sytuacji, gdy ograniczone możliwości płatnicze strony lub ich brak pozbawiają ją możności skorzystania z przysługującego jej prawa do sądu. Przeszkoda ta musi być realna, a do stwierdzenia jej zaistnienia niezbędne jest dokładne poznanie sytuacji wnioskodawcy. To na składającym wniosek spoczywa ciężar przekonania Sądu, że znajduje się w sytuacji, która została uznana przez ustawodawcę za usprawiedliwiającą przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2012r., sygn. akt I FZ 429/12, LEX nr 1247073). Rozstrzygnięcie zatem w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. To strona musi wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Właściwe bowiem przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających wobec niej zastosowanie prawa pomocy oraz dowodów na ich poparcie umożliwi sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny jej sytuacji majątkowej. Nastąpić to może tylko w przypadku, gdy strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób przekonywujący, tj. spójny, niebudzący wątpliwości, że znajduje się w sytuacji umożliwiającej zasadność zastosowania wobec niej instytucji prawa pomocy.

Analizując treść oświadczenia zamieszczonego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak też dalszych składanych wyjaśnień i dokumentów należy podzielić stanowisko referendarza sądowego, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania (w tym wymagalnego na obecnym etapie postępowania wpisu od skargi), bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a).

Z informacji złożonych przez skarżącego wynika, że pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z niepracującą żoną i córką osiągając łączny dochód w wysokości 2.290 zł, w tym: z tytułu prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej 690 zł brutto i z wynagrodzenia za pracę córki w wysokości 1.600 zł brutto, przy czym według oświadczenia strony nie partycypuje ona w kosztach utrzymania wspólnego gospodarstwa domowego. Majątek skarżącego stanowi dom o powierzchni 200 m² oraz nieruchomość rolna o powierzchni 6 ha. Miesięczne wydatki na utrzymanie gospodarstwa domowego wynoszą ok. 5.495 zł, z czego na utrzymanie domu mieszkalnego skarżący przeznacza kwotę ok. 1383 zł, na zakup żywności - ok. 2.000 zł, a pozostałe wydatki związane z zakupem odzieży roboczej, ubrań, lekarstw, paliwa do samochodów i ubezpieczenia na życie to kwoty rzędu 2.112 zł. Oświadczono, że zarówno skarżący jak i jego córka nie posiadają lokat bankowych.

Sąd rozpoznający niniejszy sprzeciw w pełni akceptuje wyrażony w postanowieniu referendarza pogląd, że o potencjale do gromadzenia środków finansowych osób prowadzących działalność gospodarczą, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z tytułu świadczonych usług bądź sprzedawanych towarów, a nie dochody (bądź strata) będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, która jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez prowadzącego działalność gospodarczą. Trafnie zatem w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia zwrócono uwagę, że stan dochodów wykazany w zeznaniu podatkowym za 2014 r., przy wysokich kosztach jego uzyskania nie przesądza, że strona nie dysponuje żadnymi środkami pieniężnymi. Nieuzasadnione jest bowiem pomijanie wielkości przychodów, jak chce tego skarżący, i dokonywanie oceny jego sytuacji materialnej wyłącznie przez pryzmat dochodu ustalonego na użytek podatku dochodowego. W ocenie Sądu, wbrew mniemaniu strony, nie można mówić o spełnieniu przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w sytuacji gdy skarżący angażuje posiadane środki w prowadzoną działalność gospodarczą, pomijając zupełnie konieczność uiszczenia wpisu sądowego.

Dodatkowo należy wskazać na pogląd wyrażany w orzecznictwie i doktrynie, podzielany w pełni przez tut. Sąd, że przezorności i zapobiegliwości w zakresie zdobycia środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym należy przy tym szczególnie wymagać od osób biorących udział w postępowaniach sądowych w związku z prowadzoną przez siebie profesjonalną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszelkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów sądowych (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008, s. 589, postanowienia NSA z 24 czerwca 2008 r., sygn. akt l GZ 147/08, LEX nr 479137 oraz z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. akt l FZ 265/08, LEX nr 494324). Utrwalone jest również stanowisko, że podmiot który nie wykazał, iż utracił płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinien partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08) oraz, że bez znaczenia dla oceny możliwości płatniczych pozostaje prowadzenie postępowania egzekucyjnego względem strony, szczególnie w sytuacji, gdy kontynuuje ona prowadzenie działalności gospodarczej (por. postanowienie NSA z dnia 10 grudnia 2014 r, sygn. akt II FZ 1589/14).

W świetle powyższego prawidłowo przyjęto w skarżonym postanowieniu, że o skali prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej świadczą informacje zawarte w deklaracjach VAT - 7 za okres od lipca 2015 r. do października 2015 r., z których wynika, że skarżący dokonał dostawy towarów oraz świadczenia usług na kwoty odpowiednio: w lipcu 2015 r. - 63.695 zł, w sierpniu 2015 r. - 52.471 zł, we wrześniu 2015 r. - 53.762 zł i w październiku 2015 r. - 29.404 zł. Dane te jednoznacznie potwierdzają, że mimo prowadzonego postępowania egzekucyjnego skarżący osiągał stabilne i regularne obroty (łącznie 199.332 zł), których wysokość przeczy jego twierdzeniom, iż nie jest on w stanie dokonać zapłaty wymaganych kosztów sądowych.

Ponadto należy zwrócić uwagę na niepełne przedstawienie przez skarżącego informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Sądowi bowiem wiadomym jest z urzędu, że skarżący, poza wskazanym rachunkiem bankowym w A, posiadał rachunki bankowe w B oraz C, które zostały założone przez skarżącego doraźnie, z uwagi na blokadę pozostałych rachunków. Jednocześnie z załączonego przez skarżącego zaświadczenia o rachunku bankowym z dnia 9 grudnia 2015 r. wynika, że na posiadanym rachunku w okresie ostatnich trzech miesięcy nie odnotowano jakichkolwiek obrotów. W tej sytuacji niewiadomym pozostaje, w jaki sposób skarżący, na którym ciąży wynikający z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tj. Dz. U. 2015 r., poz. 584 ze zm.) obowiązek dokonywania płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą za pośrednictwem rachunku bankowego, reguluje bieżące rozliczenia z kontrahentami, pracownikami, budżetem i ZUS.

Wbrew także temu, co twierdzi strona we wniesionym sprzeciwie, zgodzić się należy ze stanowiskiem referendarza, iż wskazana przez skarżącego nieruchomość rolna stanowi potencjał umożliwiający skarżącemu wygenerowanie dodatkowych środków pieniężnych. Majątek w postaci jakichkolwiek aktywów zawsze rzutuje na ocenę prawa do zwolnienia strony z kosztów sądowych i Sąd w pełni podziela to stanowisko. To od wnioskodawcy zależy, w jaki sposób gospodaruje swymi aktywami, w tym majątkiem nieruchomym, i czy podejmuje czynności w celu uzyskania z niego dochodów. Niewykorzystywanie natomiast posiadanego majątku w sytuacji, gdy obiektywnie jest to możliwe, należy ocenić jako świadome pozbawianie się środków koniecznych do zaspokajania potrzeb swoich i rodziny, ale i do prowadzenia spraw sądowych (por. postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 12 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Sz 428/12).

Oceny powyższej nie podważyła również powołana w sprzeciwie argumentacja, odnosząca się do konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Wskazać raz jeszcze należy, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych, a zwolnienie od obowiązku ich ponoszenia stanowi odstępstwo od konstytucyjnego, powszechnego i równego ich uiszczania, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP, co konsekwentnie jest podkreślane w orzecznictwie sądów administracyjnych. Obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to być związane z poczynieniem oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania.

Podkreślenia także wymaga, odnośnie wskazywanych przez stronę wydatków, że dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy nie jest istotna wysokość deklarowanych przez rodzinę wydatków, ale kwota wydatków uznawanych za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny i zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania. Tymczasem analiza wydatków, jakie zostały wskazane przez skarżącego nie uzasadnia twierdzenia, iż wszystkie wskazane we wniosku wydatki jego gospodarstwa domowego należą do wydatków koniecznych, których ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. O ile bowiem nie ulega wątpliwości, że za wydatki konieczne uznać należy koszty zakupu żywności, utrzymania domu, zakupu niezbędnych lekarstw, czy składek na ubezpieczenie społeczne, to jednak do kategorii tej nie można zaliczyć wydatków związanych z zakupem paliwa do samochodów, a już z pewnością nie na takim poziomie jak wykazana przez skarżącego (1.500 zł). Zdaniem Sądu tak znacznych wydatków na paliwo nie sposób zaliczyć do niezbędnych w przypadku osoby ubogiej. Oczywiście mają to być wydatki na paliwo inne, niż zakupy paliwa dokonywane w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

Jak już wcześniej akcentowano, prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, może mieć zastosowanie tylko wobec takich osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności - osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. W szczególności prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych obiektywnie możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Zdaniem Sądu, skarżący będący przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą znacznych rozmiarów nie należy do tego kręgu podmiotów. Ponadto, jak już wyżej wskazano, dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych, co oznacza, że w ramach planowania wydatków, inicjując tak wiele postępowań sądowych i przewidując realizację swoich praw przed sądem, należy uwzględnić także konieczność zapewnienia środków na prowadzenie tych spraw. Skoro skarżący środków tych nie zabezpieczył i we własnej ocenie ich nie posiada, to okoliczność ta nie może powodować, że należy stronie bezwzględnie przyznać prawo pomocy.

Reasumując, należy stwierdzić, że przedstawione wyżej okoliczności, nie wskazują, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych. Raz jeszcze należy podkreślić, że rozmiary prowadzonej w dalszym ciągu przez skarżącego działalności wskazują, że posiada on dostateczne środki na poniesienie wymagalnych na obecnym etapie postępowania kosztów. Z kolei powołanie się przez skarżącego na okoliczności takie jak: występowanie skarżącego w kilkudziesięciu procesach sądowych i prowadzone przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne, w konfrontacji z brakiem jednoznacznego wyjaśnienia jego sytuacji majątkowej i płatniczej nie mogły stać się podstawą uwzględnienia wniosku.

Z tych przyczyn Sąd nie stwierdził podstaw do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie i na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.