Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 139/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 86 - 88
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Janusz Zubrzycki po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 19 lutego 2008 r. sygn. akt SA/Sz 1210/02 w przedmiocie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do przedłożenia dokumentów uzupełniających wniosek o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skarg Z. M., A. G., J. S. i Z. W. na decyzje Izby Skarbowej w S. z dnia 19 kwietnia 2002 r. nr [...] i [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 1998r. oraz odsetek od zaległości podatkowych postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 19 lutego 2008 r., sygn. akt SA/Sz 1210/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił wniosek A. G. o przywrócenie terminu do przedłożenia dokumentów uzupełniających jego wniosek o przyznanie prawa pomocy (pkt 1), odrzucił skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 21 listopada 2006 r. w stosunku do A. G. (pkt 2) i odmówił zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 30 lipca 2007 r., odmawiającego A.G. przyznania prawa pomocy (pkt 3).

W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji podał, że dnia 21 listopada 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargi Z. M., A. G., J. S. i Z. W. na decyzje Izby Skarbowej w S. z dnia 19 kwietnia 2002 r. Nr [...] oraz [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 1998r. oraz odsetek od zaległości podatkowych. Odpis wyroku został doręczony pełnomocnikowi A. G. w dniu 18 stycznia 2007 r. W dniu 16 lutego 2007 r. (data stempla pocztowego na przesyłce) skargę kasacyjną od ww. wyroku wnieśli Z. M., A. G. i J. S.

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od wniesionej skargi kasacyjnej w kwocie 15.973 zł A. G. złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Argumentując powyższe wskazał, że cały jego majątek został zajęty przez organy egzekucyjne, a on sam nie ma od 4 lat żadnych dochodów i od 2 lat przebywa w areszcie śledczym.

Pismem z dnia 1 czerwca 2007 r. skarżący A. G. został wezwany do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie szeregu dokumentów mających potwierdzać jego sytuację finansową, w terminie 14 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy.

Postanowieniem z 30 lipca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazano, że nie wykazał on w dostateczny sposób, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Ponadto stwierdzono, że wnioskodawca mimo wezwania Sądu nie przedłożył stosownych dokumentów, ograniczając się jedynie do nadesłania własnych oświadczeń, opartych o informacje uzyskane od osoby trzeciej. Przedmiotowe postanowienie z 30 lipca 2007 r. nie zostało zaskarżone i stało się prawomocne z dniem 14 sierpnia 2007 r.

W dniu 17 stycznia 2008 r. A.G. doręczono ponowne wezwanie do uiszczenia, w terminie 7 dni, wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 15.723 zł, stanowiącej kwotę całkowitego wpisu od skargi kasacyjnej pomniejszoną o część wpisu uiszczoną uprzednio przez jednego ze skarżących.

Pismem z dnia 21 stycznia 2008 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o przywrócenie terminu do przedłożenia dokumentów i oświadczeń, do złożenia których jego mocodawcę wezwano pismem z 1 czerwca 2007 r. Do wniosku załączono szereg dokumentów, mających obrazować sytuację majątkową skarżącego. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że skarżący od marca 2005 r. do dnia 24 grudnia 2007 r. przebywał w zakładzie karnym w związku z zastosowaniem wobec niego tymczasowego aresztowania. Z tego względu nie mógł on dotrzymać terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o brakujące dokumenty. Wskazano, że przyczyna uchybienia terminowi do dokonania ww. czynności ustała w dniu 14 stycznia 2008 r., kiedy to skarżący skontaktował się z pełnomocnikiem. Zaznaczono także, że w przypadku nieuwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków, strona ponownie wnosi o przyznanie prawa pomocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że nie jest możliwe złożenie wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy, w przypadku prawomocnego merytorycznego rozstrzygnięcia postępowania w zakresie prawa pomocy. Taki wniosek należy uznać za niedopuszczalny, gdyż nawet jego pozytywne rozstrzygnięcie nie wywoływałoby żadnych skutków w sprawie. W przypadku przywrócenia terminu do złożenia dokumentów uzupełniających wniosek o przyznanie prawa pomocy, nadal istniałoby prawomocne postanowienie w przedmiocie odmowy prawa pomocy, które uniemożliwiałoby ponowne rozstrzygnięcie tej kwestii. W rozpoznawanej sprawie możliwość złożenia dopuszczalnego wniosku o przywrócenie terminu istniałaby tylko w przypadku uprzedniego skutecznego podważenia prawomocnego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy, co jednakże dotychczas nie nastąpiło.

Wobec uprawomocnienia się postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy skarżący został ponownie wezwany do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia. Uznając za niedopuszczalny wniosek strony o przywrócenie terminu, Sąd potraktował go jako wniosek o zmianę postanowienia w zakresie prawa pomocy. Jednocześnie, powołując się na orzecznictwo NSA, Sąd pierwszej instancji podał, że postanowienie w sprawie odmowy przyznania prawa pomocy oznacza obowiązek uiszczenia wymaganego wpisu, z którego strony nie zwalnia ponowne złożenie wniosku w zakresie prawa pomocy, do czego strona ma prawo wobec treści art. 165 P.p.s.a. W związku z tym, że wpis nie został uiszczony w terminie zakreślonym w wezwaniu Sąd uznał za zasadne odrzucić skargę kasacyjną w oparciu o art. 220 § 3 P.p.s.a. Nadto, przyjmując, że w ponownym wniosku o przyznanie prawa pomocy strona nie wykazała, aby w sprawie wystąpiły nowe okoliczności mogące uzasadniać zmianę prawomocnego postanowienia z dnia 30 lipca 2007 r. w tym przedmiocie, Sąd w oparciu o art. 165 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 P.p.s.a. odmówił zmiany tegoż orzeczenia.

Strona zaskarżyła rozstrzygnięcie zawarte w pkt 1 i 2 ww. postanowienia, zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie:

- art. 86 i art. 88 P.p.s.a. przez przyjęcie, że nie jest możliwe złożenie wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy w przypadku prawomocnego merytorycznego rozstrzygnięcia postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy,

- art. 220 § 3 P.p.s.a. przez odrzucenie skargi przed uprawomocnieniem się postanowienia w przedmiocie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy,

- art. 165 P.p.s.a. przez ustalenie, że jedyną nową, istotną okolicznością, której zmianę wykazał skarżący jest podjęcie przez niego zatrudnienia.

W zażaleniu pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie ww. postanowienia w pkt 1 i 2 i w przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, rozpoznanie pkt 3 postanowienia pod kątem zgodności z art. 165 P.p.s.a.

Argumentując ww. zarzuty pełnomocnik skarżącego wbrew stanowisku Sądu wywodził, że istnienie prawomocnego rozstrzygnięcia w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy nie może stanowić przesłanki do odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia stosownej dokumentacji, gdyż orzeczenie to nie ma skutku powagi rzeczy osądzonej i nie jest przeszkodą do ponownego prowadzenia sprawy.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 220 § 3 P.p.s.a. autor zażalenia podnosił, że postanowienie Sądu w zakresie odrzucenia skargi kasacyjnej byłoby możliwe dopiero po prawomocnym rozstrzygnięciu w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu.

W końcowej części uzasadnienia pełnomocnik strony przekonywał, że Sąd pierwszej instancji niesłusznie przyjął, że w sprawie nie nastąpiła istotna zmiana okoliczności, która w myśl art. 165 P.p.s.a. uzasadniałaby zmianę postanowienia w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy. W ocenie strony za nowe w niniejszej sprawie należałoby uznać wszystkie okoliczności, potwierdzeniem których ma być załączona do wniosku dokumentacja, skoro okoliczności te mogą być przeanalizowane dopiero na obecnym etapie postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie w przedmiocie odmowy przywrócenie terminu do przedłożenia dokumentów uzupełniających wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega oddaleniu.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że strona i podejmowane przez nią czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym są ograniczone terminami procesowymi, które służyć mają zdyscyplinowaniu postępowania, potrzebie rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym czasie oraz stabilizacji już podjętego rozstrzygnięcia. Z treści art. 85 P.p.s.a. wynika, że czynności w postępowaniu sądowym podjęte przez stronę po upływie terminu są bezskuteczne. Aby uniknąć negatywnych następstw uchybienia terminowi strona może skorzystać z przewidzianej w art. 86 P.p.s.a. instytucji przywrócenia terminu. W myśl § 1 ww. przepisu jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Jak wynika z kolejnych przepisów omawianej ustawy, wniosek o przywrócenie terminu składa się w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). We wniosku strona powinna uprawdopodobnić, iż niedokonanie czynności w ustawowo zakreślonym terminie nie wynikało z jej winy (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym (art. 88 zd. pierwsze P.p.s.a.).

Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie odpowiada w pełni przepisom prawa. Trafnie bowiem Sąd pierwszej instancji wskazał, że pierwotnie złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie prawa pomocy został rozstrzygnięty prawomocnym postanowieniem z 30 lipca 2007r. Nie byłoby zatem dopuszczalne ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie tego samego wniosku, nawet przy uwzględnieniu nadesłanej przez skarżącego dokumentacji, skoro kwestia zasadności zwolnienia strony od kosztów sądowych została prawomocnie przesądzona. Wobec powyższego wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia dokumentacji w zakresie sytuacji finansowej skarżącego w związku z treścią art. 88 P.p.s.a. należało odrzucić, jako niedopuszczalny.

W nawiązaniu do powyższego trzeba także zauważyć, że Sąd pierwszej instancji rozpoznanie pierwotnie złożonego wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie uniemożliwia skarżącemu ponownego złożenia takiego wniosku, który Sąd mógłby rozstrzygnąć pod kątem przesłanek z art. 165 P.p.s.a. W tym miejscu Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że pełnomocnik skarżącego zastrzegł we wniosku o przywrócenie terminu, że w razie jego nieuwzględnienia składa kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy i ten wniosek został przez Sąd pierwszej instancji rozpoznany.

Niezależnie od powyższego Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia dokumentacji nie mógłby być merytorycznie rozpatrzony z uwagi na to, że złożony został po terminie zakreślonym w art. 87 § 1 P.p.s.a. Z akt sprawy wynika, że postanowienie w przedmiocie odmowy przyznania stronie prawa pomocy zostało skutecznie doręczone jej pełnomocnikowi dnia 6 sierpnia 2007 r. i w ocenie tutejszego Sądu od tego dnia należało liczyć siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania stosownej czynności procesowej. Nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja przedstawiona we wniosku, że dopiero z dniem 14 stycznia 2008r., kiedy skarżący po jego zwolnieniu z tymczasowego aresztowania w dniu 24 grudnia 2007r., skontaktował się ze swoim pełnomocnikiem, zaczął się bieg terminu do jego złożenia.

Nie wykazano bowiem, aby w przypadku pełnomocnika skarżącego zaistniały jakiekolwiek okoliczności, które w świetle art. 86 P.p.s.a. mogły uzasadniać przywrócenie terminu do złożenia stosownej dokumentacji. Nie można uznać za wystarczające samego stwierdzenia we wniosku, że kontakt pełnomocnika ze skarżącym przebywającym w areszcie był utrudniony, bez jednoczesnego wskazania konkretnych przyczyn takiego stanu rzeczy. Należy bowiem mieć na uwadze, że zasadniczo pobyt w więzieniu wiąże się z pewnymi dolegliwościami, jednakże samo przez się nie oznacza zupełnej utraty kontaktu ze światem zewnętrznym. We wniosku nie uprawdopodobniono, że pełnomocnik dołożył wszelkiej staranności, aby dochować terminu do złożenia dokumentacji w zakresie sytuacji majątkowej skarżącego, nie wskazano co konkretnie uniemożliwiło pełnomocnikowi uzyskanie stosownych dokumentów. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że w sytuacji, kiedy strona reprezentowana jest w postępowaniu sądowym przez pełnomocnika i pełnomocnictwo to nie zostało skutecznie wypowiedziane, okoliczności dotyczące osoby skarżącego mające uprawdopodabniać brak po jego stronie winy w uchybieniu terminu pozostają bez znaczenia dla oceny zasadności wniosku o przywrócenie terminu.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.