Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1967/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 63 ust. 1 w zw. z art. 59 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 159
law: Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) sędzia del. WSA Mirosław Wincenciak Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] sp. z o.o. z siedzibą w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 327/14 w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjenta 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od [...] sp. z o.o. z siedzibą w G. na rzecz Rzecznika Praw Pacjenta kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 kwietnia 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 327/14, po rozpoznaniu sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. w G. na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] grudnia 2013 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjenta, skargę oddalił.

Wyrok zapadł w następującym stanie sprawy:

Rzecznik Praw Pacjenta decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. działając na podstawie art. 63 ust. 1 oraz art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz.U. z 2012 r. poz. 159 ze zm.) odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjenta wobec Burmistrza S., [...] Spółka Jawna oraz [...] Spółka Cywilna.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w dniu 12 listopada 2013 r. do Biura Rzecznika Praw Pacjenta wpłynął wniosek P. P. Prezesa Zarządu [...] Sp. z o.o. w G. o wszczęcie postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów przez Burmistrza S., [...] Spółka Jawna oraz [...] Spółka Cywilna.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że podejrzenie zbiorowego naruszenia praw pacjentów dotyczy prawa pacjenta do dokumentacji medycznej.

Jednocześnie Wnioskodawca poinformował, że w dniu 27 listopada 2011 r. [...] Sp. z o.o. zawarła z Urzędem Miasta-Gminy S. umowę najmu lokalu przy ul. K. [...], która to umowa została wypowiedziana spółce ze skutkiem na dzień 31 października 2013 r.

Wnioskodawca podniósł, iż w dniu 4 listopada 2013 r. "dotychczasowi pracownicy Spółki wręczali pacjentom do wypełnienia czyste druki deklaracji podstawowej opieki zdrowotnej, działo się to z udziałem wspólników spółki [...] s.c. oraz wspólników spółki [...] s.j., podczas gdy jeden ze wspólników spółki – lekarz zgodnie z grafikiem pracy powinien przebywać w dniu 4 listopada 2013 r. o ośrodku zdrowia NZOZ [...] w D. (...). Po przybyciu dwóch funkcjonariuszy policji wysłuchali oni Prezesa Zarządu Spółki oraz wspólnika spółki [...] s.j., który był w posiadaniu umowy najmu lokalu przy ul. K. [...] w S. Prezes Zarządu Spółki wskazał, że zgodnie z wymianą pism wypowiedzenie Spółce umowy najmu budynku przy ul. K. [...] w S. jest nieskuteczne, a tym samym Spółka posiada tytuł prawny do lokalu, a zgodnie z ostatnim pismem Burmistrza S. spór będzie rozstrzygać Sąd (...). W celu wyjaśnienia sytuacji odnośnie dokumentacji medycznej znajdującej się w przychodni oraz kwestii majątku Spółki, Prezes Zarządu Spółki udał się do Wiceburmistrza S. W trakcie spotkania Prezes Zarządu Spółki został poinformowany, że w dniu 2 listopada 2013 r. bez jego zgody i wiedzy została zdeponowana cała dokumentacja medyczna i sprzęt przychodni NZOZ [...] w S. w gabinetach, do których obecnie nie ma dostępu".

Rzecznik Praw Pacjenta ustalił, że [...] Spółka Jawna (ul. K. [...], [...]) prowadzi działalność leczniczą, będąc zarejestrowanym w Rejestrze podmiotów leczniczych, prowadzonym przez Wojewodę Łódzkiego pod numerem księgi: [...].

[...] Spółka Cywilna (ul. P. [...], [...] G.) prowadzi działalność leczniczą, będąc zarejestrowanym w Rejestrze podmiotów leczniczych, prowadzonym przez Wojewodę Łódzkiego pod numerem księgi: [...].

A. J. jest Burmistrzem Miasta-Gminy S. (Urząd Miasta-Gminy S., ul. K. [...], [...] S).

Rzecznik Praw Pacjenta stwierdził, że podstawę materialno-prawną decyzji stanowi art. 63 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, zgodnie z którym Rzecznik odmawia, w drodze decyzji, wszczęcia postępowania, jeżeli działanie lub zaniechanie w sposób oczywisty nie spełnia przesłanek określonych w art. 59 ust. 1 ww. ustawy lub jeżeli wnoszący o wydanie decyzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe prawa pacjentów nie uprawdopodobnił pozbawienia pacjentów ich praw lub ograniczenia tych praw.

W ocenie Rzecznika Praw Pacjenta odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów jest uzasadniona, gdyż wskazane przez wnioskodawcę okoliczności nie uprawdopodobniają pozbawienia lub ograniczenia zbiorowych praw pacjentów przez podmiot leczniczy. Przede wszystkim Rzecznik Praw Pacjenta podkreślił, iż Burmistrz Miasta-Gminy S. nie jest podmiotem leczniczym.

Zgodnie z art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta przez praktykę naruszającą zbiorowe prawa pacjentów rozumie się bezprawne zorganizowane działania lub zaniechania podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych, mające na celu pozbawienie pacjentów praw lub ograniczenie tych praw, w szczególności podejmowane celem osiągnięcia korzyści majątkowej. W przedmiotowej sprawie podmiotem udzielającym świadczeń zdrowotnych zobowiązanym do przestrzegania prawa pacjenta do dokumentacji medycznej i w związku z tym udostępniania dokumentacji medycznej pacjentom w sposób określony w ustawie o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania (Dz.U. z 2010 r. Nr 252, poz. 1697 ze zm.) jest [...] Sp. z o.o.

We wniosku zarzucono, iż poprzez wypowiedzenie [...] Sp. z o.o. umowy najmu lokalu przy ul. K. [...] oraz zabezpieczenie mienia Spółki w przedmiotowym lokalu, narusza się zbiorowe prawa pacjentów. Rzecznik zwrócił uwagę, że w sprawie wymagane jest, aby działania, które mogą zostać uznane za praktykę naruszającą zbiorowe prawa pacjentów zostały podjęte przez podmiot leczniczy. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta podmiotem udzielającym świadczeń zdrowotnych jest podmiot wykonujący działalność leczniczą, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 217). Zgodnie z art. 4 tej ustawy podmiotami leczniczymi są:

1. Przedsiębiorcy w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2013 r. poz. 672. ze zm.) we wszelkich formach organizacyjno-prawnych przewidzianych dla wykonywania działalności gospodarczej, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

2. Samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej.

3. Jednostki budżetowe, w tym państwowe jednostki budżetowe tworzone i nadzorowane przez Ministra Obrony Narodowej, ministra właściwego do spraw wewnętrznych, Ministra Sprawiedliwości lub Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, posiadające w swojej strukturze organizacyjnej ambulatorium, ambulatorium z izbą chorych lub lekarza podstawowej opieki zdrowotnej.

4. Instytuty badawcze, o których mowa w art. 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych (Dz.U. Nr 96, poz. 618 ze zm.).

5. Fundacje i stowarzyszenia, których celem statutowym jest wykonywanie zadań w zakresie ochrony zdrowia i których statut dopuszcza prowadzenie działalności leczniczej.

6. Kościoły, kościelne osoby prawne lub związki wyznaniowe w zakresie w jakim wykonują działalność leczniczą.

VV sprawie wypowiedzenie umowy najmu lokalu, w którym prowadzono działalność leczniczą nie może stanowić o naruszeniu zbiorowych praw pacjentów. Stronami umowy najmu lokalu są Miasto-Gmina S., która nie jest podmiotem leczniczym oraz [...] Sp. z o.o. w G.

Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, Rzecznik ma prawo żądać przedstawienia dokumentów oraz wszelkich informacji dotyczących okoliczności stosowania praktyk, co do których istnieje uzasadnione podejrzenie, iż mają charakter praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów.

Okoliczności przedstawione we wniosku dotyczące braku dostępu do dokumentacji medycznej podmiotu zobowiązanego do prowadzenia, przechowywania i udostępniania dokumentacji medycznej z powodu wypowiedzenia umowy najmu lokalu przy ul. K. [...] w G., w którym [...] Sp. z o.o. prowadziło działalność leczniczą, nie uprawdopodobniają stosowania przez A. J., Burmistrza Miasta-Gminy S., który wypowiedział przedmiotową umowę najmu podmiotowi leczniczemu ani przez podmioty lecznicze – [...] Jawna, [...] Spółka Cywilna, które zawarły umowę najmu ww. lokalu, praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów.

Niezależnie od powyższego, Rzecznik Praw Pacjenta podkreślił, że wskazane we wniosku okoliczności nie uprawdopodobniają stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów, gdyż, jak wynika z przekazanego materiału, Wnioskodawca pismem znak: [...] z dnia [...] listopada 2013 r. B. M. – Zastępcy Burmistrza Miasta-Gminy S. został wezwany do nawiązania "niezwłocznego kontaktu w celu ustalenia daty i sposobu przekazania rzeczy wykorzystywanych przez NZOZ [...]". Zgodnie z treścią "Protokołu odbioru lokalu": "po dokonaniu przeglądu lokalu Komisja stwierdziła następujący stan faktyczny ww. lokalu: (...) 8. sprzęt medyczny wraz z wyposażeniem należącym do NZOZ [...] złożono w zamkniętym pomieszczeniu wraz z dokumentacją medyczną". Natomiast, na stronie 4 ww. protokołu "Spis wyposażenia" odnotowano: "gabinet 12a (...) dokumentacja medyczna w regałach". Tym samym Wnioskodawca załączając do wniosku ww. pismo potwierdził, iż jest mu znane miejsce przechowywania dokumentacji medycznej, która została zabezpieczona przed dostępem nieuprawnionych osób w dniu 2 listopada 2013 r. podczas odbioru lokalu przy ul. K. [...].

Konieczne jest zatem, posiadanie przez Rzecznika Praw Pacjentów informacji uzasadniających stosowanie przez podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów. W sprawie brak jest informacji, wskazujących, iż pacjenci występowali z wnioskiem o udostępnienie dokumentacji medycznej do [...] Sp. z o.o.

W przypadku powzięcia informacji o odmowie udostępnienia dokumentacji medycznej pacjentom przez [...] Sp. z o.o., Rzecznik Praw Pacjenta byłby uprawniony wszcząć postępowanie wyjaśniające w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów przez [...] Sp. z o.o. w G.

Rozpoznając sprawę Sąd wskazał, że podstawę materialnoprawną kontrolowanej przez Sąd decyzji stanowił art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, zgodnie z którym Rzecznik odmawia, w drodze decyzji, wszczęcia postępowania, jeżeli działanie lub zaniechanie w sposób oczywisty nie spełnia przesłanek określonych w art. 59 ust. 1 lub jeżeli wnoszący o wydanie decyzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe prawa pacjentów nie uprawdopodobnił pozbawienia pacjentów ich praw lub ograniczenia tych praw.

Przepis art. 59 ustawy zawiera definicję praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów. Zgodnie z jego treścią przez praktykę naruszającą zbiorowe prawa pacjentów rozumie się dwa rodzaje zachowań:

1) bezprawne zorganizowane działania lub zaniechania podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych oraz

2) stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu zorganizowanie wbrew przepisom o rozwiązywaniu sporów zbiorowych akcji protestacyjnej lub strajku przez organizatora strajku, które mają na celu pozbawienie pacjentów praw lub ograniczenie tych praw, w szczególności podejmowane celem osiągnięcia korzyści majątkowej. Nie jest zbiorowym prawem pacjentów suma praw indywidualnych.

Dla zakwalifikowania praktyki jako naruszającej zbiorowe prawa pacjentów, konieczne jest wykazanie, że dochodzi do naruszenia praw nieoznaczonej z góry większej liczby, czy grupy pacjentów. Przy czym naruszenie zbiorowych praw pacjentów wymaga powtarzalności zachowania, wskazującej na stałość postępowania, w odniesieniu do określonej grupy pacjentów.

Istotne dla oceny czy bezprawne zorganizowane działania lub zaniechania stanowi praktykę naruszającą zbiorowe prawa pacjentów jest to, aby zachowanie to było podjęte przez podmiot udzielający świadczenia zdrowotne.

W sprawie z treści wniosku skarżącej spółki skierowanego do Rzecznika Praw Pacjenta oraz znajdujących się w aktach sprawy dokumentów wynika, że skarżąca spółka zawarła w dniu 27 listopada 2011 r. z Urzędem Miasta-Gminy S. umowę najmu lokalu przy ul. K. [...].

W lokalu tym przedsiębiorstwo skarżącej – NZOZ [...] prowadziło działalność leczniczą.

Gmina S. wypowiedziała skarżącej umowę najmu lokalu ze skutkiem na dzień 31 października 2013 r.

W dniu 2 listopada 2013 r. komisja składająca się z przedstawicieli Gminy S. odebrała od skarżącej lokal dokonując spisu wyposażenia lokalu. Z protokołu odbioru lokalu (k-11 akt administracyjnych) wynika, że sprzęt medyczny wraz z wyposażeniem należącym do NZOZ [...] został złożony w zamkniętym pomieszczeniu wraz z dokumentacją medyczną. Protokół odbioru lokalu podpisany został przez przedstawicieli Gminy S. oraz skarżącą spółkę.

Następnie pismem z dnia 4 listopada 2013 r. Burmistrz S. wezwał prezesa zarządu skarżącej spółki do niezwłocznego kontaktu w celu ustalenia daty i sposobu przekazania rzeczy wykorzystywanych przez NZOZ [...], przesyłając kopię protokołu odbioru lokalu.

Z wniosku skierowanego przez prezesa zarządu skarżącej spółki do Rzecznika Praw Pacjenta o wszczęcie postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjenta wynika, że bez wiedzy i zgody prezesa została zdeponowana cała dokumentacja medyczna i sprzęt przychodni NZOZ [...] w S., w gabinetach, do których obecnie prezes nie ma dostępu.

Prezes zarządu skarżącej spółki twierdzi, że nie został poinformowany o fakcie powołania komisji, ani nie udzielił nikomu pełnomocnictwa do uczestniczenia w takim spisie.

W dniu 4 listopada 2013 r. gdy przybył do wynajmowanego lokalu to spotkał byłego prezesa zarządu skarżącej spółki, który oznajmił mu, że prowadzi w budynku przychodni działalność gospodarczą.

Dotychczasowi pracownicy Spółki wręczali pacjentom do wypełnienia czyste druki deklaracji podstawowej opieki zdrowotnej, działo się to z udziałem wspólników spółki [...] s.c. oraz wspólników spółki [...] s.j.

Prezes Zarządu Spółki wezwał policję. Po przybyciu dwóch funkcjonariuszy policji wysłuchali oni Prezesa Zarządu Spółki oraz wspólnika spółki [...] s.j., który był w posiadaniu umowy najmu lokalu przy ul. K. [...] w S.

W tak ustalonym stanie faktycznym sprawy zgodzić należy się z Rzecznikiem Praw Pacjenta, iż wskazane przez wnioskodawcę okoliczności nie uprawdopodobniają pozbawienia lub ograniczenia zbiorowych praw pacjentów w dostępie do dokumentacji medycznej pacjentów przez podmiot leczniczy.

Wypowiedzenie umowy najmu lokalu, w którym prowadzono działalność leczniczą oraz dokonanie jego komisyjnego odbioru i przeniesienie do zamkniętego pomieszczenia sprzętu medycznego wraz z wyposażeniem należącym do NZOZ [...] oraz dokumentacją medyczną, nie może stanowić o naruszeniu zbiorowych praw pacjentów.

Przede wszystkim wszystkie te działania zostały podjęte przez Burmistrza Miasta-Gminy S., który nie jest podmiotem leczniczym. Nie mógł więc dopuścić się naruszenia zbiorowych praw pacjentów poprzez ograniczenie praw pacjentów w dostępie do dokumentacji medycznej.

Skarżąca spółka nie uprawdopodobniła także, aby [...] s.j. oraz [...] s.c., a więc podmioty udzielające świadczeń zdrowotnych dopuściły się praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów poprzez uniemożliwienie dostępu do dokumentacji medycznej.

Okoliczność dysponowania przez wskazane podmioty lecznicze nową umową najmu spornego lokalu nie świadczy o stosowaniu praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów.

Jak trafnie wskazał Rzecznik Praw Pacjenta w przedmiotowej sprawie podmiotem udzielającym świadczeń zdrowotnych zobowiązanym do przestrzegania prawa pacjenta do dokumentacji medycznej jest skarżące [...] Sp. z o.o.w G.

Skarżąca spółka uczestniczyła w komisyjnym przekazaniu lokalu i przeniesieniu dokumentacji medycznej z szafek kartotekowych do zamkniętego pomieszczenia.

Okoliczność ta wynika z protokołu odbioru lokalu (k-11 akt administracyjnych, który został podpisany przez przedstawicieli Gminy S. oraz skarżącą spółkę. Podpisanie protokółu odbioru lokalu przez skarżącą spółkę i złożenie na nim pieczęci skarżącej spółki oznacza, że wiedziała gdzie znajduje się dokumentacja medyczna dotycząca jej pacjentów.

Podnoszona przez prezesa zarządu skarżącej spółki okoliczność braku pełnomocnictwa udzielonego do uczestniczenia w komisyjnym przekazaniu lokalu jest sprawą o charakterze cywilnym i pozostaje poza zakresem kompetencji Rzecznika Praw Pacjenta.

W ocenie sądu Rzecznik Praw Pacjenta prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjenta gdyż okoliczności przedstawione we wniosku i wynikające ze zgromadzonego materiału dowodowego nie uprawdopodobniają pozbawienia pacjentów ich praw lub ograniczenia tych praw przez podmiot leczniczy.

Wbrew zarzutom podniesionym w skardze, organ w sposób wyczerpujący i prawidłowy rozpatrzył zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a.

Z tych przyczyn Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.

[...] sp. z o.o. w G. na podstawie art. 173 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a), zaskarżył w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 327/14.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wskazanemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 63 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz.U. Nr 2012, poz. 159 ze zm.) poprzez uznanie, że wydana przez Rzecznika Praw decyzja o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów była zasadna, w sytuacji gdy Skarżący uprawdopodobnił we wniosku o wszczęcie postępowania stosowanie praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów, przez [...] s.j. oraz [...] s.c., które są podmiotami leczniczymi,

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a., polegające na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu zaskarżonej decyzji, pomimo iż w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym nie rozważono całego materiału dowodowego w niniejszej sprawie i przyjęto, że Skarżąca Spółka wiedziała, gdzie znajduje się dokumentacja jej pacjentów, podczas gdy w dniu 2 listopada 2013 r. dokumentacja medyczna pacjentów przychodni NZOZ [...] w S. została przejęta przez nieupoważnione osoby, bez wiedzy i zgody Prezesa Zarządu Spółki, w związku z czym Spółka nie wiedziała, gdzie znajduje się dokumentacja jej pacjentów, co uprawdopodobniało stosowanie przez [...] s.j. oraz [...] s.c., praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjenta.

Na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Zarzut naruszenia art. 63 ust. 1 ustawy z 26 listopada 2008 r. w oprawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 159) nie jest zasadny. Według art. 63 ust. 1 "Rzecznik odmawia, w drodze decyzji, wszczęcia postępowania, jeżeli działanie lub zaniechanie w sposób oczywisty nie spełnia przesłanek określonych w art. 59 ust. 1 lub jeżeli wnoszący o wydanie decyzji o uznaniu praktyki za naruszające zbiorowe prawa pacjentów nie uprawdopodobnili pozbawienia pacjentów ich praw lub ograniczenia tych praw".

Artykuł 63 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i rzeczniku praw pacjenta zawiera dwie normy prawne ustanawiające przesłanki odmowy wszczęcia postępowania. Pierwsza norma prawna ustanawia dwie przesłanki, których wystąpienie daje podstawę do wydania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania: – przesłankę przedmiotową oraz przesłankę "oczywistości" braku przesłanki przedmiotowej. Przesłanka przedmiotowa została unormowana przez odesłanie do regulacji art. 59 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, który stanowi, że "Przez praktykę naruszającą zbiorowe prawa pacjentów rozumie się: 1) bezprawne zorganizowane działanie lub zaniechanie podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych, (...) – mające na celu pozbawienie pacjentów praw lub ograniczenie tych praw, w szczególności podejmowane celem osiągnięcia korzyści majątkowych. Nie jest zbiorowym prawem pacjentów suma praw indywidualnych". Druga przesłanka to przesłanka "oczywistości" braku przesłanki przedmiotowej. Przesłanka "oczywistości" jest spełniona w takich przypadkach, gdy stan faktyczny sprawy odpowiada hipotetycznemu stanowi faktycznemu zapisanemu w normie prawnej przepisu prawa materialnego bez koniecznych czynności postępowania dowodowego. Ustanowiona w art. 63 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, przesłanka przedmiotowa – działanie lub zaniechanie w sposób oczywisty nie spełnia stanu faktycznego zapisanego w art. 59 ust. 1, nie wymagała podjęcia czynności dowodowych. "Oczywistość" wynikała zarówno z uwagi na to, że naruszyć prawa pacjenta może podmiot udzielający świadczeń oraz nie można uznać za naruszenie praw pacjentów następstw czynności cywilnoprawnej – wypowiedzenia umowy najmu podmiotowi udzielającemu świadczeń zdrowotnych.

Artykuł 63 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta w drugiej normie prawnej daje podstawy do wydania decyzji odmowy wszczęcia postępowania, jeżeli podmiot wnoszący o wydanie decyzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe prawa pacjentów nie uprawdopodobni pozbawienia pacjentów ich praw lub ograniczenia tych praw. Naruszyć prawa pacjenta może podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych, a zatem zabezpieczenie dostępu do dokumentacji medycznej należy do podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych. Do jego obowiązków należy podjęcie czynności ochrony dokumentacji medycznej. Powstały spór cywilnoprawny nie może wyłączyć tego obowiązku. Zabezpieczenie dokumentacji medycznej przez inny podmiot nie prowadzi do stwierdzenia uznania, że doszło do uznania tej praktyki za naruszającą zbiorowe prawa pacjentów. Podnoszone w skardze kasacyjnej nieprawidłowości w zabezpieczeniu dokumentacji medycznej, nie dają podstaw do wyprowadzenia naruszenia zbiorowych praw pacjentów przez spełnienie przesłanki z drugiej normy art. 63 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta – uprawdopodobnienia pozbawienia pacjentów ich praw lub ograniczenia tych praw przez inny podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych, ale niezwiązany organizacyjnie z podmiotem udzielającym świadczeń zdrowotnych i prowadzącym w tym zakresie dokumentację medyczną.

Tym samym nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Oczywistość stanu faktycznego nie wymagała podjęcia czynności jego ustalenia w toku postępowania, dając w ten sposób podstawy do wydania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie naruszenia zbiorowych praw pacjentów.

W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

Na podstawie art. 204 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego.