Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 347/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2009-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 62 a par. 1 pkt. 3
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Teza: Ocena czy nazwa prawa materialnego z  art. 67a O.p. w ogóle w sprawie miała zastosowanie, wymaga przesądzenia kwestii zasadnieczej - istnienie bądź nieistnienie zaległości podatkowej. Tylko w sytuacji istnienia zaległości jest podstawą do rozważenia kwestii umorzenia tej zaległości.

TEZY

Ocena czy nazwa prawa materialnego z  art. 67a O.p. w ogóle w sprawie miała zastosowanie, wymaga przesądzenia kwestii zasadnieczej - istnienie bądź nieistnienie zaległości podatkowej. Tylko w sytuacji istnienia zaległości jest podstawą do rozważenia kwestii umorzenia tej zaległości.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska (spr.) Sędzia WSA Alina Rzepecka Protokolant starszy referent Anna Szymczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi B S.A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2002 r. i 2005 r. uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Skarżąca spółka – BP S.A. – złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...]. Zaskarżoną decyzją utrzymana została decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2002 r. i 2005r. w kwocie należności głównej 13.134 zł oraz odsetki za zwłokę w wysokości 6.874 zł.

Z akt administracyjnych wynika, że [...] stycznia 2008r. skarżąca złożyła wniosek o umorzenie w całości zaległości podatkowej wraz z odsetkami. W uzasadnieniu wniosku spółka wskazała, że znajduje się w trudniej sytuacji ekonomicznej. Z uwagi na brak dostarczenia dokumentów przez skarżącą organ postanowieniem z dnia [...] marca 2008 r. wniosek strony pozostawił bez rozpoznania. W wyniku złożonego zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] lipca 2008r. uchylił postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia .

Naczelnik Urzędu Skarbowego zwrócił się do skarżącej pismem z dnia [...] września 2008r. o precyzyjne określenie jakich podatków i jakich okresów dotyczy złożony wniosek. W odpowiedzi skarżąca wskazała, że wniosek dotyczy umorzenia wszystkich dotychczas zaległych podatków za wszystkie okresy odnośnie których podatki te obliczono.

W dniu [...] listopada 2008r. Naczelnik Urzędu Skarbowego orzekł o odmowie umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych istniejących w dniu złożenia wniosku w kwocie należności głównej 13.134 zł oraz odsetek za zwłokę w wysokości 6.874 zł obliczonych na dzień złożenia wniosku. W uzasadnieniu organ wskazał, że od [...] grudnia 1999 r. spółka jest podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych. Wskutek nieuregulowania w terminach płatności zobowiązań za okresy luty i czerwiec 2005r. oraz zobowiązania wynikającego z zeznania za 2002r. powstała zaległość od której naliczono odsetki za zwłokę. W dniu [...] czerwca 2008r. spółka wpłaciła kwotę 20.802 zł którą uregulowała w całości zaległość, naliczone odsetki oraz koszty upomnienia. W uzasadnieniu dalej organ przedstawił sytuację ekonomiczną wynikającą z dokumentów będących w posiadaniu organu. Wskazał, że otrzymane od innych organów informacje o uzyskiwanych w 2007r. i w I kwartale 2008r. przez spółkę przychodach, a także posiadane przez spółkę środki trwałe wskazują na dobrą kondycję przedsiębiorstwa i posiadanie środków pozwalających uregulować zaległości. Skarżąca nie wykazała działań zmierzających do naprawy swojej sytuacji i wykazanie chęci spłaty zaległości w ratach. Spółka nie przejawiała zainteresowania tą formą ulgi i wnioskowała o całkowite umorzenie nawet po fakcie uregulowania całości zaległości w dniu [...] czerwca 2008 r. W ocenie organu strona nie wykazała swojego ważnego interesu, gdyż przyczyny powstania zaległości nie mieszczą się w kategorii zdarzeń losowych, a spółka nie udokumentowała swojej trudnej sytuacji finansowej i nie wykazała żadnych podjętych działań zmierzających w kierunku poprawy swojej sytuacji.

Od decyzji odwołanie złożyła skarżąca wskazując, że udokumentowała swoją trudną sytuację finansową wbrew założeniu Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz w ocenie skarżącej organ nietrafnie przyjął założenie, iż po stronie skarżącej nie wystąpiły zdarzenia losowe.

W dniu [...] kwietnia 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego. W uzasadnieniu organ wskazał, że analiza zgromadzonych w toku postępowania dokumentów wskazuje na utrzymującą się nierentowność sprzedaży, zmniejszenie się wartości środków trwałych oraz pogarszającą się ogólnie kondycję finansową spółki. W ocenie organu udzielenie wnioskowanej ulgi wobec aktualnie pozostałego do uregulowania zadłużenia względem innych wierzycieli , nie wpłynie radykalnie na poprawę sytuacji materialnej i finansowej spółki. Jednocześnie niezasadne jest umarzanie zaległości podatkowych w sytuacji gdy strona posiada inne znaczne zobowiązania, stanowiłoby to bowiem nieuzasadnioną darowiznę Skarbu Państwa. Ponadto organ wskazał, że niedopuszczalnym jest także udzielenie spółce pomocy de minimis. Organ wskazał, że skarżąca nie jest w stanie ani przy pomocy środków własnych , ani publicznych, które mogłaby otrzymać od akcjonariuszy lub wierzycieli powstrzymać strat, które bez interwencji władz publicznych doprowadzą przedsiębiorstwo do zniknięcia z rynku w perspektywie krótko – lub średnioterminowej. Ponadto w ocenie organu skarżąca jest przedsiębiorstwem zagrożonym upadłością. Występujące w spółce trudności nie mają charakteru przejściowego.

Od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej spółka złożyła skargę wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu wskazała, że nie zgadza się z oceną stanu faktycznego przedstawionego w uzasadnieniu decyzji. Wskazała, że organ nie wyjaśnił dlaczego zaległość podatkowa nie mieści się w kategoriach zdarzeń nadzwyczajnych i nie cechuje się znamionami wyjątkowości.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga okazała się zasadna, aczkolwiek z innych powodów niż wskazane w skardze. Kontrola wojewódzkiego sądu administracyjnego obejmuje wszystkie kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń, co do obowiązywania zastosowanej normy prawnej, czy normę tę właściwie zinterpretował i nie naruszył zasad ustalania określonych faktów za udowodnione. Ponadto zgodnie z art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm./ Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem postępowania był wniosek strony dotyczący umorzenia wszystkich należności jakie miała skarżąca wraz z odsetkami. Przedmiotowy wniosek wpłynął do organu 2 stycznia 2008r..

Zgodnie z treścią art. 67 a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może:

1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty;

2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a;

3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Umorzenie zaległości podatkowej powoduje również umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub w takiej części, w jakiej została umorzona zaległość podatkowa.

Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięć organu podatkowego stanowił m.in. art. 67 a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej.

Zastosowanie normy z art. 67a o.p. jest możliwe i uzasadnione jedynie wówczas, gdy - co do zasady - zaległość nie jest sporna, a co najmniej nie budzi wątpliwości, że wniosek o jej umorzenie nie był bezprzedmiotowy. Ocena, czy norma prawa materialnego z art. 67a o.p. w ogóle miała w sprawie zastosowanie, wymaga przesądzenia kwestii zasadniczej - istnienia bądź nieistnienia zaległości podatkowej. Zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności (art. 51 § 1 ordynacji podatkowej). Tylko w sytuacji istnienia zaległości jest podstawa do rozważenia kwestii umorzenia tej zaległości.

Dobrowolne zapłacenie zaległego podatku przed złożeniem wniosku o jego umorzenie sprawia, że postępowanie o przyznanie ulgi jest bezprzedmiotowe i na podstawie art. 208 § 1 powinno ulec umorzeniu (wyrok NSA z dnia 4 maja 2005 r., FSK 1999/2004, niepubl.). Również dobrowolne zapłacenie podatku po złożeniu wniosku o umorzenie skutkuje wygaśnięciem zaległości, a przez to postępowanie powinno być umorzone. Nie jest natomiast dopuszczalne umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego w sprawie o umorzenie zaległości podatkowych, jeżeli w trakcie postępowania zaległość ta z odsetkami została wyegzekwowana przymusowo w trybie postępowania egzekucyjnego (wyrok SN z dnia 9 listopada 1995 r., III ARN 51/95, OSNP 1996, nr 11, poz. 151). Nie można też umorzyć postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowej jako bezprzedmiotowego, gdy podatnik zapłacił zaległość podatkową w czasie toczącego się postępowania odwoławczego (wyrok SN z dnia 6 lutego 2002 r., III RN 198/00, OSNP 2002, nr 14, poz. 322). Podatnik ma w takiej sytuacji interes prawny w tym, aby jego sprawa została rozpatrzona przez organ drugiej instancji.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca w toku postępowania przed organem pierwszej instancji w dniu [...] czerwca 2008r. dokonała zapłaty całej zaległości podatkowej. Tym samym skoro w toku postępowania zmieniły się okoliczności faktyczne (przestała istnieć zaległość podatkowa), to organ przy podejmowaniu rozstrzygnięcia zobowiązany był tę okoliczności uwzględnić. Przy podejmowaniu rozstrzygnięcia w zakresie przyznania bądź odmowy przyznania ulgi podatkowej organ winien wyraźnie określić w jakim zakresie ulgę tą przyznaje czy też odmawia jej przyznania. W niniejszej sprawie organ dokonał rozstrzygnięcia bez uwzględnienia zmiany stanu faktycznego jaka wystąpiła w toku trwania postępowania przed organami podatkowymi. Nadto organ I instancji w swoim rozstrzygnięciu wprost wskazał, że odmawia umorzenia należności istniejącej w dniu złożenia przez stronę wniosku o przyznanie ulgi. Organy pomimo wskazania uzasadnieniu, że zaległość została w całości uregulowania w żaden sposób się do tej okoliczności się nie odniosły. Nie dokonały oceny jaki wpływ na trwające postępowanie w sprawie umorzenia zaległości ma okoliczność wygaśnięcia zobowiązania poprzez zapłatę.

Nieuwzględnienie wygaśnięcia zobowiązania ma wpływ na rozstrzygnięcie. Brak istnienia zobowiązania nie daje podstaw do prowadzenia postępowanie w przedmiocie umorzenia zobowiązania. Nie ma podstawy od umorzenia czy też odmowy umorzenia zaległości, która wygasła poprzez dobrowolną zapłatę. Organ zobowiązany jest do wydania rozstrzygnięcia przy uwzględnieniu stanu faktycznego na dzień wydania decyzji, a nie jak uczynił na dzień złożenia wniosku o umorzenie zaległości. Podjęcie rozstrzygnięcia bez uwzględnienia zmiany stanu faktycznego spowodowało naruszenie przepisu art. 67 a Ordynacji podatkowej. Powyższe naruszenie miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Z tego też względu organ przy ponownym rozstrzygnięciu w pierwszej kolejności zobowiązany będzie dokonać oceny przedmiotowości postępowania w związku z wygaśnięciem zobowiązania podatkowego poprzez jego zapłatę po złożeniu wniosku o umorzenie zaległości.

Wobec stwierdzenia, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak na wstępie. Z uwagi na charakter zaskarżonej decyzji nie orzeczono o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji.

|Sędzia WSA |Sędzia WSA |Sędzia WSA |

|Anna Juszczyk-Wiśniewska |Dariusz Skupień |Alina Rzepecka |