Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1124/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2018-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 52
journal: Dz.U. 2000 nr 106 poz 1126
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity.
article: art. 6, art. 28a art. 15 par. 1 art. 121 par. 1,122 par. 1,125 par. 1
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant asystent sędziego Magdalena Tambelli – Orwat po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi J. W. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] maja 2017r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T., na podstawie art. 2 § 1 pkt 10, art. 3 § 1, art. 5 § 1 pkt 1, art. 15 § 1, art. 17 § 1, art. 20 § 1 pkt 4, art. 119 § 1, art. 121 § 4 i § 5, art. 122 § 1, § 2 i § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016r. poz. 599 ze zm., dalej "u.p.e.a."), nałożył na J. W. grzywnę w celu przymuszenia wykonania obowiązku określonego w decyzji z dnia [...] grudnia 2014r. znak [...], utrzymanej w mocy decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z [...] lutego 2015r. znak [...], polegającego na rozbiórce budynku mieszkalnego o powierzchni zabudowy 59,93 m², wybudowanego na działce o nr geod. [...]/1 w m. Z., gm. L., bez wymaganego pozwolenia na budowę w kwocie 47 944,00 zł, wzywając jednocześnie do jej uiszczenia w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego postanowienia. Powyższy obowiązek nie został wykonany pomimo wcześniejszego upomnienia nr [...] z dnia [...] grudnia 2016r.

Jednocześnie organ wezwał zobowiązanego do niezwłocznego wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym nr [...] z dnia [...] maja 2017r. wystawionym przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T., tj. do wykonania rozbiórki budynku mieszkalnego o powierzchni zabudowy: 6,55m x 9,15m = 59,93 m², wybudowanego na działce o nr geod. [...]/1 w miejscowości Z. gm. L. bez wymaganego pozwolenia, w terminie do dnia 15 czerwca 2017 r.

W uzasadnieniu postanowienia PINB wskazał, że decyzją z [...] grudnia 2014r. znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. nakazał K. Z. oraz P. W. rozbiórkę budynku mieszkalnego o powierzchni zabudowy: 6,55m x 9,15m = 59,93 m², wybudowanego na działce o nr geod. [...]/1 w miejscowości Z. gmina L. bez wymaganego pozwolenia. Decyzja została utrzymana w mocy decyzją WINB z [...] lutego 2015r. Powyższy obowiązek nie został przez zobowiązanych wykonany.

Organ wskazał, że jako organ egzekucyjny, zobligowany był do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, przy czym dokonał analizy możliwych do zastosowania środków egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązków o charakterze niepieniężnym wynikających z zapisów ustawy Prawo budowlane tj. grzywny w celu przymuszenia lub wykonania zastępczego.

Uwzględniając treść art. 121 § 4 i § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.), organ egzekucyjny ustalił wysokość grzywny w celu przymuszenia na kwotę 47.944,00 zł, jako iloczyn powierzchni zabudowy budynku mieszkalnego objętego nakazem (59,93 m²) oraz 1/5 ceny 1 m² powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za IV kwartał 2016 r., zgodnie z komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 21 lutego 2017 r. w sprawie ceny 1 m² powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za IV kwartał 2016 r., ustalonej na 4 000 zł (800,00 zł). Dokonując oceny zastosowania wykonania zastępczego, organ wskazał, że w aktach sprawy znajduje się kosztorys dotyczący rozbiórki omawianego budynku, obejmujący wykonanie prac rozbiórkowych i robocizny oraz uporządkowania terenu - na kwotę 10.109,19 zł.

PINB podniósł, że zdecydował o zastosowaniu grzywny w celu przymuszenia wskazując, że konstrukcja art. 122 § 2 pkt 2 u.p.e.a. wyklucza tezę o bezwzględnym pierwszeństwie wykonania zastępczego. Grzywna w celu przymuszenia wykonania rozbiórki obiektu budowlanego nie generuje powstania dodatkowych kosztów, a nadto raz uiszczona może ulec zwrotowi w sytuacji wykonania obowiązku (art. 126 u.p.e.a.). Natomiast w sytuacji nieuiszczenia grzywny, a wykonania obowiązku, grzywna podlega umorzeniu (art. 125 § 1). W przypadku natomiast wykonania zastępczego, podlega ono bezwzględnemu ściągnięciu w trybie egzekucji administracyjnej. Organ wskazał również, że w jego ocenie zastosowanie środka w postaci wykonania zastępczego wpłynie negatywnie na zobowiązanych. Zastosowanie natomiast grzywny w celu przymuszenia jest swoistego rodzaju "ostatnią szansą" na dobrowolne przystąpienie do rozbiórki przez zobowiązanych.

PINB wyjaśnił, że ustanowienie jako zobowiązanego J. W. wynika z faktu, iż stał się on współwłaścicielem nieruchomości obarczonej samowolą budowlaną.

W zażaleniu na powyższe postanowienie J. W. zarzucił błędne uznanie, że jest on zobowiązany wykonać obowiązek ustalony w decyzji PINB w T. z [...] grudnia 2014r. oraz, że obowiązek jest dla niego wykonalny, a także błędne uznanie, że podział nieruchomości do użytkowania pomiędzy współwłaścicieli nieruchomości nie ma wpływu na ustalenie, który ze współwłaścicieli zobowiązany jest do wykonania decyzji nakazującej rozbiórkę budynku. Zarzucił organowi naruszenie art. 119 § 1 i § 2 oraz art. 121 § 4 u.p.e.a.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] (powinno być [...] lipca 2017r.), [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 123 w związku z art. 144 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2017r., poz. 1332) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4, art. 64 a § 1 pkt 1 w związku z art. 121 § 4 i § 5 oraz art. 122 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2017, poz. 1257), utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy wskazał, że w sprawie niniejszej organ egzekucyjny (jednocześnie wierzyciel), zobowiązany był zastosować m.in. w stosunku do J. W. (jako następcy prawnego poprzedniego współwłaściciela - mającego aktualnie status współwłaściciela nieruchomości nr [...]/1 w miejscowości Z., gmina L.) środek egzekucyjny przymuszający do wykonania rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego.

W ocenie WINB organ pierwszej instancji prawidłowo dokonał wyboru środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia i obliczył jej wysokość zgodnie z przepisami prawa. Ponadto PINB właściwie uzasadnił zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów prawa dotyczących nakładania środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia, jak również logicznie uzasadnił zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia mimo, iż koszty wykonania zastępczego wydawałyby się być niższe. W związku z powyższym WINB wskazał, że podziela stanowisko organu pierwszej instancji co do wyboru środka egzekucyjnego.

Odnosząc się do treści zażalenia, organ odwoławczy podniósł, że po wydaniu decyzji z dnia [...].12.2014 r. J. W. stał się współwłaścicielem nieruchomości na działce o nr geod. [...]/1 w miejscowości Z., gmina L., posiadającym udziały 495/500, co wynika z księgi wieczystej [...]. Jako następca prawny poprzedniego właściciela bądź poprzednich właścicieli, posiada tytuł prawny do tej nieruchomości i jest w pełni za tę nieruchomość odpowiedzialny i zobowiązany do wykonania obowiązków z nią związanych. Ponadto, jako jeden z właścicieli, ma również możliwości prawne dochodzenia swoich praw, jeśli były lub są one w jakikolwiek sposób naruszane lub ograniczane. Wobec podnoszonej w zażaleniu kwestii podziału quo ad usum na nieruchomości o nr geod. [....]/1 WINB wskazał, że podział ten to umowne ustalenie między współwłaścicielami, w jaki sposób będą korzystać z posiadanej nieruchomości, jednakże umowa ta, wiąże tylko jej strony, a to oznacza, że nie modyfikuje obowiązków wynikających z przepisów prawa budowlanego. Wobec tego, zobowiązanymi do wykonania przedmiotowego nakazu rozbiórki pozostają wszyscy współwłaściciele nieruchomości.

WINB wskazał również, że umorzenie nałożonej, a nieuiszczonej lub nieściągniętej grzywny w celu przymuszenia jest dopuszczone przez ustawę, lecz może to nastąpić dopiero w przypadku wykonania obowiązku, dla którego została nałożona grzywna oraz zgłoszenia stosownego wniosku.

J. W. zaskarżył powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, zarzucając:

- naruszenie art. 52 Prawa budowlanego w związku z art. 206 i art. 207 Kodeksu cywilnego, poprzez niewyjaśnienie, kto jest wyłącznym samoistnym posiadaczem i wyłącznym zarządcą budowli o której mowa w decyzji PINB w T. z dnia [...] grudnia 2014r.,

- błędne uznanie, że skarżący zobowiązany jest wykonać obowiązek ustalony w decyzji PINB w T. z [....] grudnia 2014 r. oraz, że taki obowiązek jest dla skarżącego wykonalny;

- błędne uznanie, że podział nieruchomości do użytkowania (podział quo ad usum) między współwłaścicieli nieruchomości nie ma wpływu na ustalenie, który ze współwłaścicieli zobowiązany jest do wykonania decyzji nakazującej rozbiórkę budynku,

- naruszenie art. 119 § 1 i § 2 oraz art. 121 § 4 u.p.e.a., poprzez uznanie, że zachodzą uzasadnione podstawy do nałożenia na skarżącego grzywny w celu przymuszenia.

W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz postanowienia PINB w T. z [...]maja 2017 r., przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania celem przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność, kto jest wyłącznym zarządcą i wyłącznym posiadaczem budynku, o którym mowa w decyzji PINB w T. z [...] grudnia 2014r. oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

Skarżący, podobnie jak w treści zażalenia, wskazał, że za błędne uznać należy twierdzenia organów, że zobowiązany jest on do wykonania obowiązku ustalonego w decyzji PINB w T. z [...] grudnia 2014 r., na mocy której nakazano rozbiórkę K. Z. oraz P. W. W związku z powyższym nie może być na niego nałożona grzywna w celu przymuszenia do wykonania obowiązku ustalonego w tej decyzji. Skarżący wskazał, że od P. W. nabył własność udziałów wyłącznie niezabudowanej części nieruchomości objętej decyzją o rozbiórce.

Błędny jest, w ocenie skarżącego, pogląd organów, iż podział quo ad usum nie ma wpływu na wykonanie obowiązku rozbiórki budynku pobudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Taki pogląd pozostaje w sprzeczności z art. 28 ust. 2 i art. 52 prawa budowlanego, które zobowiązują organ prowadzący postępowanie w przedmiocie budowli dokonanej bez wymaganego pozwolenia na budowę do ustalenia osób dokonujących takich budowli oraz osób zobowiązanych do wykonania decyzji nakazującej rozbiórkę. Kolejność osób zobowiązanych a wskazanych w powyższych przepisach nie jest przypadkowa, a ich odpowiedzialność nie jest solidarna. Jak wskazał skarżący, orzekając o obowiązku rozbiórki budynku, organ nadzoru budowlanego musi mieć na uwadze, że osoba zobowiązana do rozbiórki, musi mieć realną możliwość wykonania takiego obowiązku. Sam tytuł prawny nie jest wystarczający do nałożenia na osobę obowiązku wykonania rozbiórki.

Skarżący podniósł, że organ winien wskazać, zgodnie z art. 28 ust. 2 i art. 52 prawa budowlanego, osoby zobowiązane do wykonania obowiązku rozbiórki spośród osób mających prawny obowiązek oraz realną możliwość wykonania takiej decyzji, a nie nakładać solidarną odpowiedzialność. Skarżący nie ma natomiast realnej możliwości wykonania decyzji orzekającej o nakazie rozbiórki, ponieważ objął w samoistne posiadanie i wyłączne użytkowanie oraz w wyłączny zarząd niezabudowaną część nieruchomości. Nigdy nie był natomiast posiadaczem, użytkownikiem czy zarządcą tej części nieruchomości, na której znajdują się budynki, w tym budynek, który ma być rozebrany.

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, wniósł o jej oddalenie wraz z argumentacją zawartą w treści zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Przedmiot sądowej kontroli legalności w niniejszej sprawie stanowi postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. (dalej WINB) z dnia [...] lipca 2016r. utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. (dalej PINB) z dnia [...] maja 2017r. w przedmiocie nałożenia na skarżącego – J. W. grzywny w celu przymuszenia wykonania obowiązku rozbiórki budynku mieszkalnego o pow. 59,93m2 wybudowanego na działce nr [...]/1 w miejscowości Z. gm. L. określonego w decyzji PINB z [...] grudnia 2014r.) znak [...]), utrzymanej w mocy decyzją WINB z [...] lutego 2015r.

Zasadnicza istota sporu pomiędzy skarżącym oraz organami prowadzącymi postępowanie egzekucyjne celem wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy zgodne z obowiązującymi przepisami prawa jest działanie organu egzekucyjnego, który wszczął i prowadzi postępowanie egzekucyjne, w tym nałożył grzywnę w celu przymuszenia - wobec skarżącego, w sytuacji gdy nabył on udział we własności nieruchomości, po dokonaniu pomiędzy poprzednimi współwłaścicielami podziału guoad usum, nie jest on samoistnym posiadaczem ani zarządcą budynku.

Zaskarżone rozstrzygnięcia zostały wydane w trybie przepisów ustawy z dnia [...] czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016r. poz. 599 z późn.zm., dalej "u.p.e.a."). Ustawa ta zgodnie z art. 1 określa: 1) sposób postępowania wierzycieli w przypadkach uchylania się zobowiązanych od wykonania ciążących na nich obowiązków, o których mowa w art. 2, 2) prowadzone przez organy egzekucyjne postępowanie i stosowane przez nie środki przymusu służące doprowadzeniu do wykonania lub zabezpieczenia wykonania obowiązków, o których mowa w art. 2.

Egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2 (w tym obowiązków o charakterze niepieniężnym pozostających we właściwości organów administracji publicznej), gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej (art. 3 § 1 u.p.e.a.). Zgodnie z art. 5 § 1 pkt 1 ustawy, uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 jest w odniesieniu do obowiązków wynikających z decyzji lub postanowień organów administracji rządowej i organów jednostek samorządu terytorialnego - właściwy do orzekania organ I instancji.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T. jest zarówno wierzycielem (art. 1a pkt 13 w zw. z art. 5 § 1 pkt 1), jak i organem egzekucyjnym obowiązku (art. 1a pkt 7 w zw. z art. 20 § 1 pkt 4 u.p.e.a.), egzekucji administracyjnej podlega bowiem obowiązek o charakterze niepieniężnym - rozbiórki budynku mieszkalnego.

Niesporne w sprawie pozostaje, że decyzją z [...] grudnia 2014r. ([...]) PINB, na podstawie art. 49 ust. 3 w zw. z art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane, nakazał K. Z. oraz P. W. rozbiórkę budynku mieszkalnego o powierzchni zabudowy: 6,55m × 9,15m = 59,93m2, wybudowanego na działce nr [...]/1 w miejscowości Z. gm. L. bez wymaganego pozwolenia na budowę. Decyzja została utrzymana w mocy ostateczną decyzją WINB z [...] lutego 2015r.

Mając na uwadze zarzuty skarżącego zwrócić należy uwagę, iż z treści uzasadnienia tej decyzji wynika, że inwestorem tego budynku był A. S., który w toku postępowania legalizacyjnego nie uiścił opłaty legalizacyjnej, w związku z czym orzeczono nakaz rozbiórki. Organ ustalił jednak, że w toku postępowania inwestor A. S. sprzedał swoje udziały w nieruchomości córce – K. Z. (z domu S.) oraz P. P. W. Także udziały po zmarłej J. S. nabyła K. Z. W dacie wydania decyzji współwłaścicielami nieruchomości (działki nr [...]/1) byli K. Z. i P. W., a inwestor stracił prawo do dysponowania nieruchomością. Organ zatem zgodnie z art. 52 P.b. uznał, że tytuł prawny uprawniający do wykonania decyzji nakazującej rozbiórkę posiadali współwłaściciele nieruchomości, jako następcy prawni, na których nałożył obowiązek. Stanowisko to zaakceptował i potwierdził WINB w decyzji z [...] lutego 2015r. po rozpatrzeniu odwołania P. W.

Nie wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy dlaczego PINB dopiero [...] września 2016r. zwrócił się do właścicieli nieruchomości, z wezwaniem do niezwłocznego wykonania obowiązku rozbiórki nałożonego ww. decyzją, która stała się ostateczna w dniu [...] lutego 2015r. Organ ustalił, że współwłaścicielem nieruchomości obok K. Z., stał się J. W. W piśmie z [...] września 2016r. w odpowiedzi na zawiadomienie o przeprowadzeniu oględzin, J. W. ogólnikowo poinformował organ, że współwłaściciele działki oznaczonej nr [...]/1 w oparciu o przepis art. 206 i 207 kc dokonali podziału działki do użytkowania i korzystania (podział quo ad usum), w wyniku którego z chwila nabycia udziału we własności tej nieruchomości objął w samoistne posiadanie i wyłączne użytkowanie niezabudowana cześć tej nieruchomości. Zdaniem skarżącego decyzje nakazujące rozbiórkę oraz opróżnienie innego lokalu powinny być kierowane do osób, które posiadają tytuł prawny do budynków, będących samoistnymi posiadaczami i wyłącznymi użytkownikami. Stanowisko to skarżący konsekwentnie podnosił w zażaleniu oraz skardze, nie przedstawiając jednak na potwierdzenie swoich twierdzeń żadnego dowodu, chociażby wskazywanej umowy.

Sąd zważył, że argumentacja skarżącego, zmierzająca wyłącznie do uchylenia się od odpowiedzialności za wykonanie obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji administracyjnej, obciążającej nieruchomość, której jest współwłaścicielem, jest chybiona i nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa.

Kluczowe bowiem znaczenie, w ocenie Sądu, ma uwzględnienie w kontrolowanej sprawie istoty postępowania egzekucyjnego, którego skuteczność jest jego podstawowym i jedynym celem. Chodzi bowiem o to aby wierzyciel mógł skutecznie wyegzekwować swoje roszczenie.

Nie ulega wątpliwości, że dopóki istnieje w obrocie prawnym wymieniona decyzja PINB z [...] grudnia 2014r., to wynikający jej obowiązek zmierzający do przywrócenia stanu zgodnego z prawem, musi być wykonany, a w razie bezczynności zobowiązanego wierzyciel obowiązany jest, na mocy art. 6 u.p.e.a., uruchomić środki prawne niezbędne do realizacji określonego obowiązku.

Przywołać należy pogląd wyrażony między innymi w uzasadnieniach wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2006r. sygn. akt II OSK 1071/05 i z 21 stycznia 2009 r. sygn. II OSK 1921/07, z 19 kwietnia 2013r. sygn. II OSK 2575/11, zgodnie z którym z przepisu art. 52 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane wynika jednoznacznie, że obowiązek wykonania rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części nakazany decyzją obciąża nie tylko inwestora (osobę, która dopuściła się samowoli budowlanej), ale także właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Okoliczność, że inwestor i właściciel obiektu budowlanego, który był stroną w postępowaniu, w którym została wydana decyzja nakazująca rozbiórkę, po wydaniu decyzji nakazującej rozbiórkę zbył nieruchomość, nie oznacza, że obowiązek wykonania decyzji nie obciąża już ani inwestora, ani aktualnego właściciela nieruchomości. W takich przypadkach obowiązek wykonania decyzji obciąża także aktualnego właściciela nieruchomości i także w stosunku do niego może być prowadzone postępowanie egzekucyjne.

W powyższych orzeczeniach zwraca się nadto uwagę, iż co prawda przepis art. 28a u.p.e.a. nie reguluje kwestii podstaw przejścia egzekwowanego obowiązku na inną osobę, lecz wprowadził, możliwość kontynuowania postępowania egzekucyjnego w stosunku do innej osoby, niż ta przeciwko, której wystawiony został tytuł wykonawczy, jeżeli na tą inną osobę, jako następcę prawnego zobowiązanego, w toku postępowania egzekucyjnego, przeszedł obowiązek objęty tytułem wykonawczym. Nie można zatem przyjąć, że postępowania egzekucyjnego nie można prowadzić w stosunku do następcy prawnego właściciela nieruchomości, tylko dlatego, że po wydaniu decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu zobowiązany z treści decyzji podmiot przeniósł swój udział we własności nieruchomości na inną osobę. Podstawę taką stanowi przepis art. 52 Prawa budowlanego.

Uzupełniając powyższy wywód można dodać, iż skoro ustawodawca przewidział możliwość kontynuowania prowadzonego postępowania egzekucyjnego w wypadku przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego zobowiązanego (art. 28a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), to takie same przesłanki przemawiają za możliwością wszczęcia postępowania w sytuacji przejścia obowiązku jeszcze przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego.

Mimo, iż przepisy Kodeksu cywilnego zasadniczo dotyczą praw i obowiązków wynikających z prawa cywilnego, jednak nie budzi wątpliwości, iż z istota prawa własności wiążą się nie tylko korzyści i ciężary w zakresie stosunków cywilnoprawnych. To ciężarów obciążających rzecz z pewnością należą także obowiązku o charakterze publicznoprawnym jak podatki, różnego rodzaju opłaty, czy też inne nałożone w drodze ostatecznych decyzji administracyjnych. W niniejszej sprawie już wydając decyzję nakładającą obowiązek rozbiórki przedmiotowego budynku mieszkalnego organ, na podstawie art. 52 Praw budowlanego, nałożył ten obowiązek nie na inwestora, lecz na współwłaścicieli w częściach ułamkowych nieruchomości, której część składową stanowi tenże obiekt budowlany.

Podkreślenia wymaga, iż zbywanie udziału we współwłasności następuje w tej sprawie pomiędzy osobami spokrewnionymi, skarżący nie wykazał, aby jako współwłaściciel nieruchomości ujętej w księdze wieczystej kw nr [...] obejmującej dwie działki ewidencyjne o łącznej powierzchni 5,5881 ha (dz. nr [...]/1 – i dz. Nr [...]) nie miał prawnej możliwości wykonania obowiązku nałożonego ww. decyzją. Z treści księgi wieczystej wynika, iż udział K. Z. w prawie własności tej nieruchomości wynosi 5/500, a skarżącego J. W. 495/500. Sąd podziela stanowisko organów, iż ewentualny (niewskazany przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego ani sądowego) podział umowny pomiędzy współwłaścicielami do użytkowania (podział quoad usum) stanowi wyłącznie podział współposiadania nieruchomości, i nie może stanowić skutecznie podstaw wyłączenia odpowiedzialności współwłaściciela, który nabył udziały we własności już po wydaniu ostatecznej decyzji administracyjnej nakładającej obowiązek rozbiórki budynku na współwłaścicieli (a nie inwestora). Należy podkreślić, że tego typu podział nieruchomości do użytkowania w zadane sposób nie zmienia zakresu prawa własności umawiających się współwłaścicieli. Nie stanowi on zniesienia współwłasności, a jest jedynie wewnętrznym podziałem, który ma ułatwić współwłaścicielom korzystanie z rzeczy wspólnej. Podział taki nie uprawnie do samodzielnego rozporządzania żadną częścią rzeczy wspólnej i z pewnością, nie znosi samoistnie obowiązku publicznoprawnego następcy prawnego uprzedniego właściciela - wykonania obowiązku rozbiórki nałożonego ostateczną decyzją administracyjną.

W takiej sytuacji PINB prawidłowo wystosował do obojga właścicieli nieruchomości i posadowionego na niej spornego budynku (tj. K. Z. i J. W.) w dniu [...] grudnia 2016 r. upomnienia wraz z wezwaniem każdego z nich do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji z dnia [...] grudnia 2014r. w terminie 30 dni od dnia doręczenia upomnienia i zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Pomimo skutecznego doręczenia zobowiązanym upomnień, organ stwierdził, że obowiązek nadal nie został wykonany (wizja lokalna).

Zgodnie z przepisem art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwila doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 pkt 1).

Dział III ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji, reguluje kwestie związane z egzekucją obowiązków o charakterze niepieniężnym, w tym w rozdziale 2 – grzywną w celu przymuszenia. W myśl przepisu art. 119 § 1 u.p.e.a., grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym (§ 2).

Jak stanowi art. 121 § 4 u.p.e.a., jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa (...). Wysokość grzywny, o której mowa w § 4, stanowi, w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych (§ 5).

Zgodnie z art. 122 § 1 u.p.e.a. grzywnę w celu przymuszenia nakłada organ egzekucyjny, który doręcza zobowiązanemu: 1) odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32; 2) postanowienie o nałożeniu grzywny. Przy czym postanowienie o nałożeniu grzywny, w myśl § 2 powinno zawierać:

1) wezwanie do uiszczenia nałożonej grzywny w oznaczonym terminie z pouczeniem, że w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych;

2) wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej kwocie, a w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy będzie orzeczone wykonanie zastępcze.

Zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów i wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 i 34) oraz prawo wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny (art. 122 § 3).

Zgodnie z przepisem art. 124 § 1 i 2 u.p.e.a., nałożone grzywny w celu przymuszenia, nieuiszczone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji należności pieniężnych, określonym w niniejszej ustawie, a obowiązek uiszczenia nałożonych grzywien nie przechodzi na spadkobierców lub prawonabywców zobowiązanego. Z kolei w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu (art. 125 § 1). Zwrócić należy uwagę, iż w myśl art. 126 u.p.e.a. na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości. Państwowe organy egzekucyjne mogą zwrócić grzywnę po uzyskaniu zgody organu wyższego stopnia.

Z analizy akt administracyjnych sprawy wynika, iż postanowieniami z [...] maja 2017r. PINB odpowiednio nałożył na każdego ze współwłaścicieli grzywnę w celu przymuszenia wykonania obowiązku okręconego w decyzji z dnia [...] grudnia 2014r. w kwocie 47 944,00 zł i wezwał do jej uiszczenia w terminie 7 dni od daty otrzymania postanowienia wraz z opłatą i pouczeniem, że w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie zostanie ona przymusowo ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Zgodnie z treścią 122 u.p.e.a., postanowienie o nałożeniu na skarżącego grzywny w celu przymuszenia zawiera także wezwanie do wykonania obowiązku nałożonego ww. decyzja, a wraz z postanowieniem doręczono skarżącemu odpis tytułu wykonawczego nr [...]. Skarżąc wniósł zgodnie z pouczeniem zarówno zażalenie od postanowienia o nałożeniu grzywny, jak i zarzuty (objęte odrębną sprawą przed tutejszym sądem pod sygn. II SA/Bd 1125/17).

W ocenie Sadu, działanie organów egzekucyjnych było zgodne z przepisami prawa, a poczynione przez organ ustalenia były wystarczające i uprawniały do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego, wobec aktualnych właścicieli nieruchomości (w tym skarżącego).

Uzasadnienia objętych skargą postanowień w przedmiocie nałożenia na skarżącego grzywny w celu przymuszenia są wyczerpujące, wskazują w dostateczny sposób zarówno faktyczne jak i prawne elementy wymagane zgodnie z dyspozycją art. 124 § 2 w zw. z art. 18 u.p.e.a. Organy wnikliwie i szczegółowo wyjaśniły zarówno przyczyny zastosowania w sprawie grzywny w celu przymuszenia, jako właściwej alternatywy przed zastosowaniem środka w postaci wykonania zastępczego, jak i wyliczyły sposób ustalenia wysokości grzywny. Podkreślenia wymaga, iż zasadnie organ wskazał, iż ustawodawca w sprawach egzekucji obowiązków wynikających z prawa budowlanego (poza wyjątkiem niemającym zastosowania w sprawie) zastosował jednoznaczny sposób ustalenia wysokości grzywny w celu przymuszenia, której nie pozostawił uznaniu administracyjnemu organu.

W sytuacji zatem, gdy obowiązek rozbiórki określony wskazana wyżej decyzją PINB dotyczy rozbiórki budynku mieszkalnego o okręconych w tej decyzji wymiarach 6,55m × 9,15m = 59,93m2, sposób wyliczenia grzywny w celu przymuszenia wykonania tego obowiązku wynika wprost z przepisu art. 121 § 5 u.p.e.a., jako iloczyn powierzchni zabudowy budynku objętego nakazem rozbiórki i 1/5 ceny 1m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego ogłoszonej przez Prezesa GUS na podstawi wskazanych przepisów. Przepis ten organy w sprawie zastosowały prawidłowo, co wynika wprost z wyliczenia w uzasadnieniu postanowień

Mając na uwadze okoliczność, iż przedmiot nakazu rozbiórki stanowi budynek mieszkalny, należy także zgodzić się z organami egzekucyjnymi, iż w takiej sytuacji wobec "odwracalności: i możliwości uzyskania zwrotu lub umorzenia grzywny w celu przymuszenia, nawet w sytuacji znacznej różnicy wysokości takiej grzywny wobec prognozowanych kosztów wykonania zastępczego, należy dać pierwszeństwo zastosowaniu grzywny w celu przymuszenia, jako środkowi mniej uciążliwemu dla zobowiązanego. Takie stanowisko zgodne jest z istota i celem postępowania egzekucyjnego oraz wykładnią przepisów art. 7 § 1 i 2 u.p.e.a.

Z tych powodów Sad zważył, iż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a zarzuty skargi okazały się niezasadne, wobec czego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U z 2017r. poz. 1369), skarga podlegała oddaleniu.