Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SAB/Łd 171/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6164 Wspólnoty gruntowe
658
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Zobowiązano organ do załatwienia wniosku
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 1, ust. 2, art. 8a ust. 1, ust. 4, ust. 6, ust. 7
journal: Dz.U. 2016 poz 703
law: Ustawa z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych - tekst jedn.
article: art. 37 par. 1 i 2, art. 12
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3 par. 2 pkt 8, art. 149 par. 1, art. 52 par. 1 i 2, art. 200, art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 19 października 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.) Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Protokolant Specjalista Aleksandra Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2017 roku sprawy ze skargi H. O. na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie wdania decyzji administracyjnej ustalającej nieruchomości stanowiące wspólnotę gruntową i osoby uprawnione do udziału w tej wspólnocie 1. zobowiązuje Starostę [...] do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 6 grudnia 2016 roku w terminie 30 dni od zwrotu akt; 2. stwierdza, że bezczynność Starosty [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Starosty [...] na rzecz skarżącego H. O. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. LS


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 10 lipca 2017 r. H. O. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie wydania decyzji ustalającej, jakie nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową, wykaz osób uprawnionych do udziału w tej wspólnocie oraz wykaz obszarów gospodarstw rolnych przez nie posiadanych i wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie, na podstawie art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 703) w związku z art. 8a ust. 1 tej ustawy. Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 7, art. 12 § 1, art. 35 § 1 i § 3, art. 36 i art. 75 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 23 z późn.zm.) oraz art. 6 i art. 8 tej ustawy w związku z art. 8a ust. 3 pkt 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy oraz działanie niezgodne z obowiązującym prawem, niebudzące zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej. Z powyższych względów skarżący wniósł o:

1. zobowiązanie Starosty [...] do niezwłocznego załatwienia wniosku z dnia 6 grudnia 2016 r. w sprawie wydania decyzji administracyjnej na podstawie art. 6 ust. 2 w zw. z art. 8a ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, ustalającej, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową, ustalającej wykaz uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykaz obszarów gospodarstw rolnych przez nich posiadanych i wielkość przysługujących im udziałów we wspólnocie,

2. zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił dotychczasowy stan faktyczny sprawy, z którego wynika, że w dniu 6 grudnia 2016 r. zwrócił się do Starosty [...] z wnioskiem o ustalenie, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową, ustalenie wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykazu obszarów gospodarstw rolnych przez nich posiadanych i wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie. Jako podstawę prawną wniosku skarżący wskazał przepisy art. 6 ust. 2 w zw. z art. 8a ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych i wyjaśnił, że dotyczył on Wspólnoty Gruntowej wsi R. (gm. B., powiat [...], woj. [...]). Dalej skarżący stwierdził, że pomimo dwukrotnego uzupełnienia na wezwanie organu braków formalnych wniosku i przedłożenia żądanych dowodów, organ w dalszym ciągu nie wydał decyzji, lecz pozostawił wniosek bez rozpoznania, o czym poinformował stronę pismem z dnia 27 kwietnia 2017 r. Jednocześnie skarżący wskazał, że w dniu 16 maja 2017 r. złożył zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie do Wojewody [...], który postanowieniem z dnia [...] uznał zażalenie za niezasadne.

W odpowiedzi na skargę Starosta [...] wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że w dniu 8 grudnia 2016 r. wpłynął do organu wniosek H. O. dotyczący ustalenia, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową wsi R., ustalenie wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykazu obszarów gospodarstw rolnych przez nich posiadanych i wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie. Po analizie przedmiotowego wniosku Starosta pismem z dnia 9 stycznia 2017 r. wezwał H. O. do uzupełnienia wniosku na podstawie art. 64 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego o wskazanie dowodów świadczących, że nieruchomość podana we wniosku stanowi wspólnotę gruntową w myśl art. 8a ust. 3 pkt 1 w związku z art. 1 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Wnioskodawca pismem z dnia 18 stycznia 2017 r. uzupełnił wniosek dołączając dowody, tj. wypis z rejestru gruntów oraz wyciąg z uproszczonego planu urządzenia lasu. Po analizie dostarczonych dokumentów Starosta [...] pismem z dnia 15 lutego 2017 r. pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącego z dnia 6 grudnia 2016 r. ze względu na brak dokumentów do rozpatrzenia sprawy.

Następnie skarżący w dniu 27 lutego 2017 r. złożył do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie przez Starostę [...] w przedmiocie wydania decyzji administracyjnej ustalającej, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową (...). Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] uznał zażalenie H. O. na niezałatwienie sprawy w terminie za uzasadnione i wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy, określając go jako: 30 dni od dnia otrzymania przedmiotowego postanowienia (data wpływu 3 kwietnia 2017r.).

W związku z powyższym postanowieniem Starosta [...] ponownie zweryfikował wniosek H. O. pod względem formalnoprawnym i pismem z dnia 6 kwietnia 2017 r., na podstawie art. 64 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 8a ust. 2 i 3 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych oraz art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o opłacie skarbowej, wezwał wnioskodawcę do usunięcia braków formalnych poprzez:

a) uzupełnienie zawartości wniosku o:

1. imię i nazwisko osoby fizycznej albo firmę osoby prawnej uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, o których mowa w art. 6 ust. 1 lub 2,

2. określenie nazwy miejscowości, w której położone jest gospodarstwo rolne uprawnionego do udziału we wspólnocie gruntowej, o których mowa w art. 6 ust. 1 lub 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych,

3. dokumenty potwierdzające następstwo prawne po osobie uprawnionej do udziału we wspólnocie gruntowej, o których mowa w art. 6 ust. 1 lub 2 powołanej ustawy (zgodnie z art. 27-29 tej ustawy);

b) wskazanie dowodów:

1. świadczących, że przedmiotowa nieruchomość stanowi wspólnotę gruntową, uwzględniając np. zapisy w tabelach nadania, tabelach likwidacyjnych oraz danych z ksiąg wieczystych na temat nieruchomości stanowiących wspólnotę gruntową do dnia 5 lipca 1963 r.,

2. świadczących o spełnieniu warunków do nabycia uprawnień przez uprawnionego do udziału we wspólnocie gruntowej,

c) uiszczenie opłaty skarbowej w wysokości 10 zł za wydanie decyzji w przedmiotowej sprawie i dołączenie dowodu zapłaty do wniosku, znak:[...].

Przedmiotowe pismo dodatkowo zostało podane do publicznej wiadomości poprzez wywieszenie na tablicy ogłoszeń na okres 14 dni w Starostwie Powiatowym w B., w Urzędzie Gminy B., na tablicy ogłoszeń w miejscowości R., a także zamieszczone na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Gminy B.. Nie zgłosiły się żadne zainteresowane osoby.

Organ podał następnie, że wnioskodawca pismem z dnia 14 kwietnia 2017 r. (data wpływu: 18 kwietnia 2017 r.) w ustawowo wyznaczonym terminie usunął część braków formalnych poprzez dostarczenie oryginału aktu notarialnego Nr [...] z dnia 15 maja 2000 r., odpisu postanowienia sygn. akt. [...] z dnia 18 października 1994 r. oraz pokwitowania uiszczenia opłaty skarbowej za wydanie decyzji administracyjnej.

Starosta [...] wskazał przy tym, że wystąpił w dniu 19 kwietnia 2017 r. do Wydziału Geodezji Kartografii i Katastru o wskazanie na podstawie, jakich dokumentów została wpisana do ewidencji gruntów Wspólnota Gruntowa Wsi R. lub czy istnieją jakiekolwiek dokumenty świadczące o istnieniu wspólnoty. Wydział Geodezji, Kartografii i Katastru pismem z dnia 25 kwietnia 2017 r. poinformował, że rejestr ewidencyjny dla obrębu [...], gm. B. sporządzono w oparciu o operat podstawowy Nr ew.[...]. Zgodnie z protokołem ustalenia stanu władania gruntami wsi R. sporządzonym w dniu 6 sierpnia 1960 r., załączonym w powyższym operacie w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości wpisano - Ogólne wsi R., zaś do rejestru ewidencji gruntów wpisano - Wspólnotę Gruntową wsi R. jako osobę władającą gruntem.

Po analizie zebranych dokumentów Starosta [...] pismem z dnia 27 kwietnia 2017 r. poinformował H. O. o pozostawieniu wniosku z dnia 6 grudnia 2016 r. (data wpływu: 8 grudnia 2016 r.) bez rozpoznania. Przedmiotowe pismo dodatkowo zostało podane do publicznej wiadomości poprzez wywieszenie na tablicy ogłoszeń na okres 14 dni w Starostwie Powiatowym w B., w Urzędzie Gminy B., na tablicy ogłoszeń w miejscowości R., a także zamieszczone na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Gminy B.. Nie zgłosiły się żadne zainteresowane osoby. Starosta [...] pozostawił przedmiotowy wniosek bez rozpoznania, gdyż nie zostały usunięte wszystkie braki formalne. Zdaniem organu, wnioskodawca nie usunął braków w części oznaczonej jako: imię i nazwisko osoby fizycznej albo firma osoby prawnej uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, o których mowa w art. 6 ust. 1 lub 2, określenie nazwy miejscowości, w której położone jest gospodarstwo rolne uprawnionego do udziału we wspólnocie gruntowej, o których mowa w art. 6 ust. 1 lub 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, wskazanie dokumentu potwierdzającego następstwo prawne po osobie uprawnionej do udziału we wspólnocie gruntowej, o których mowa w art. 6 ust. 1 lub 2 powołanej ustawy (zgodnie z art. 27-29 tej ustawy), wskazanie dowodów świadczących, że przedmiotowa nieruchomość stanowi wspólnotę gruntową, uwzględniając np. zapisy w tabelach nadania, tabelach likwidacyjnych oraz danych z ksiąg wieczystych na temat ww. nieruchomości do dnia 5 lipca 1963 r. Organ podkreślił, że decyzja o ustaleniu wykazu uprawnionych do wspólnoty gruntowej nie dotyczy indywidualnych, pojedynczych wniosków, lecz wszystkich uprawnionych. Brak dokumentów uniemożliwia organowi prowadzącemu postępowanie rozpoznanie sprawy. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy miarodajne jest ustalenie, czy nieruchomość objęta wnioskiem stanowiła wspólnotę gruntową w rozumieniu art. 1 powołanej ustawy w dniu jej wejścia w życie, tj. w dniu 5 lipca 1963 r. Sam zapis w ewidencji gruntów może odbiegać od stanu prawnego nieruchomości, dlatego niezbędne są dowody. Ponadto organ wskazał, że Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] uznał zażalenie H. O. na niezałatwienie przedmiotowej sprawy w terminie za nieuzasadnione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej i obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w postępowaniach niezakończonych decyzją administracyjną, postanowieniem, innymi aktami lub czynnościami z zakresu administracji publicznej dotyczącymi uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (§ 2 art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych i art. 3 § 2 pkt 8 w związku z pkt 1–4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.".

Stosowanie do przepisu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zakres przedmiotowy skargi na bezczynność wyznaczają postanowienia art. 3 § 2 pkt 1–4 p.p.s.a. Skarga na bezczynność przysługuje tylko w sprawach, w których wydawane są decyzje i określone postanowienia oraz w tych sprawach, w których mogą być wydawane akty lub podejmowane czynności z zakresu administracji publicznej.

Wyjaśnić przy tym należy, że rolą sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na bezczynność organu jest ustalenie przede wszystkim trzech kwestii. Po pierwsze, powinien on zbadać, czy sprawa, w której została wniesiona skarga, była sprawą określoną w art. 3 § 2 pkt 1–4 p.p.s.a. Po drugie, sąd zobowiązany jest rozważyć, czy dopuszczalność skargi uwarunkowana jest zachowaniem określonego trybu przeciwdziałania bezczynności oraz, czy taki tryb przed wniesieniem skargi został wyczerpany.

Następnie, o ile wynik badania dwóch pierwszych kwestii będzie pozytywny, sąd musi ustalić, czy organowi administracji można przypisać bezczynność rozumianą jako niewydanie w terminie decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a tym samym - zobowiązać do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).

Należy również podnieść, że stosownie do treści art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a., w brzmieniu znajdującym zastosowanie w niniejszej sprawie, skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. W przypadku skarg na bezczynność lub przewlekle prowadzenia postępowania takim środkiem do dnia 31 maja 2017 r. było zażalenie składane w trybie art. 37 § 1 k.p.a, obecnie zaś jest nim ponaglenie, o którym mowa w tym przepisie, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 czerwca 2017 r.

W przedmiotowej sprawie skarżący pismem z dnia 27 lutego 2017 r. złożył do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie, w wyniku rozpoznania tego zażalenia Wojewoda [...], uznając je za uzasadnione, postanowieniem z dnia [...] wyznaczył Staroście [...] dodatkowy termin na załatwienie sprawy - 30 dni od dnia otrzymania tego postanowienia (co nastąpiło w dniu 3 kwietnia 2017 r.). W związku z dalszym niezałatwieniem sprawy skarżący pismem z dnia 16 maja 2017 r. wniósł kolejne zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] uznał to kolejne zażalenie za nieuzasadnione. W tej sytuacji należało przyjąć, iż skarżący zachował wymagany ustawowo tryb wyczerpania środków służących zwalczaniu bezczynności organu, a co za tym idzie, wniesienie skargi na bezczynność w niniejszej sprawie jest dopuszczalne.

Przechodząc w dalszej kolejności do kwestii merytorycznych należy wyjaśnić, że nakazanie organowi określonego działania jest możliwe jedynie wówczas, gdy w ustalonym w przepisach prawa terminie organ administracji, będąc do tego właściwym, nie załatwił toczącej się przed nim sprawy, natomiast celem skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu jest doprowadzenie do podjęcia przez organ określonego w przepisach działania. O bezczynności organu administracji publicznej można zatem mówić wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ bądź nie podjął żadnych czynności w sprawie, bądź wprawdzie rozpoczął postępowanie, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go w terminie odpowiednim aktem administracyjnym. Dla zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność spowodowana została zawinioną czy też niezawinioną opieszałością organu. Podkreślić bowiem należy, że bezczynność organu, czyli niekorzystanie z kompetencji, którą ze względu na zaistnienie wymaganych przez prawo okoliczności organ jest obowiązany wykorzystać, stanowi specyficzny przejaw nielegalności zachowań administracji publicznej (por. M. Miłosz, "Bezczynność organu administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym", Warszawa 2012 r., s. 92 i nast.). Tak rozumiana bezczynność oznacza naruszenie prawa obywatela UE do dobrej administracji. Prawo do dobrej administracji wynika z treści art. 41 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE. z 2007 r. Nr C 303 s. 1). Jednym z fundamentalnych elementów tego prawa jest w myśl art. 41 ust. 1 tej Karty, prawo do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie przez instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii.

W aktualnym stanie prawnym naruszenie przepisów dotyczących terminowego załatwienia spraw może być traktowane jako "bezczynność" lub "przewlekłość postępowania". Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 września 2013 r. sygn. II OSK 891/13, interpretacja tych pojęć wymaga przyjęcia założenia, że obie instytucje dotyczą różnych kategorii naruszeń prawa. W postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym skargi na przewlekłość postępowania organu, przedmiotem sądowej kontroli jest ocena podejmowanych w toku postępowania działań organu pod kątem zachowania należytej staranności w organizowaniu i prowadzeniu tego postępowania w taki sposób, aby doprowadziło ono w rozsądnym terminie do merytorycznego załatwienia sprawy. Bezczynność i przewlekłość postępowania to terminy o podobnym, ale nie tożsamym znaczeniu. W orzecznictwie przyjmuje się, że o bezczynności organu można mówić wówczas, gdy organ ten, pomimo istniejącego obowiązku, nie załatwia sprawy, w określonej formie i w określonym czasie, będąc do tego właściwym z mocy stosownych przepisów. Instytucja skargi na bezczynność ma więc doprowadzić do wydania rozstrzygnięcia w sprawie.

Podkreślić przy tym należy, że zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Z kolei w myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić - stosownie do art. 35 § 3 k.p.a. - nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Jednocześnie – zgodnie z art. 35 § 4 k.p.a. - przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 tego artykułu.

Materialnoprawną podstawę działania organu w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 703), dalej jako: "u.z.w.g". Zgodnie z art. 8a tej ustawy, ustalenie, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową, ustalenie wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykazu obszarów gospodarstw rolnych przez nich posiadanych i wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie następuje na wniosek złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2016 r. przez uprawnionego do udziału we wspólnocie gruntowej, o którym mowa w art. 6 ust. 1 lub 2, albo przez jego następcę prawnego. Stosownie zaś do tych przepisów, uprawnionymi do udziału we wspólnocie gruntowej są osoby fizyczne lub prawne posiadające gospodarstwo rolne, jeżeli w ciągu ostatniego roku przed wejściem w życie ustawy faktycznie korzystały z tej wspólnoty (art. 6 ust. 1 u.z.w.g.). Jeżeli zaś wspólnotą gruntową są lasy grunty leśne albo nieużytki przeznaczone do zalesienia, uprawnionymi do udziału w takiej wspólnocie są osoby fizyczne mające miejsce zamieszkania lub osoby prawne mające siedzibę na terenie miejscowości, w której znajdują się grunty stanowiące wspólnotę, lub osoby mające miejsce zamieszkania na terenie innej miejscowości, a prowadzące gospodarstwo rolne, chyba że w okresie 5 lat przed dniem wejścia w życie ustawy osoby te faktycznie ze wspólnoty nie korzystały (art. 6 ust. 2 u.z.w.g.).

Jednocześnie w myśl art. 8a ust. 2 powołanej ustawy wniosek, o którym mowa w ust. 1 tego artykułu, zawiera:

1) określenie nieruchomości, która stanowi wspólnotę gruntową;

2) imię i nazwisko osoby fizycznej albo firmę osoby prawnej uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, o których mowa w art. 6 ust. 1 lub 2;

3) nazwę miejscowości, w której położone jest gospodarstwo rolne uprawnionego do udziału we wspólnocie gruntowej, o którym mowa w art. 6 ust. 1 lub 2;

4) wskazanie adresu do doręczeń.

Ponadto, stosownie do ust. 3 powyższego artykułu, we wniosku tym wskazuje się dowody, które świadczą:

1) że nieruchomość stanowi wspólnotę gruntową;

2) o spełnieniu warunków do nabycia uprawnień do udziału we wspólnocie gruntowej.

Zgodnie zaś z art. 8a ust. 4 u.z.w.g. starosta wydaje decyzję, o ustaleniu, które nieruchomości spośród nieruchomości, o których mowa w art. 1 ust. 1, stanowią wspólnotę gruntową. Także starosta wydaje decyzję o ustaleniu wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykazu obszarów gospodarstw rolnych przez nich posiadanych i wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie, co wynika z art. 8a ust. 5 powołanej ustawy. Obszary gospodarstw rolnych osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej określa się według danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków (art. 8a ust. 6 u.z.w.g.). Natomiast w przypadku gdy nie jest możliwe ustalenie uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, o których mowa w art. 6 ust. 1 lub 2, starosta wydaje decyzję o nieustaleniu wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie na podstawie art. 6 ust. 1 lub 2 (art. 8a ust. 7 u.z.w.g.). Zauważyć przy tym należy, że przepisy powołanej ustawy stanowiące materialnoprawną podstawę do działania starosty w tej sprawie nie wprowadzają innych niż wymienione w art. 35 § 2 k.p.a. terminów załatwienia sprawy.

Mając na uwadze powyższe należy wskazać, że z akt sprawy wynika, iż w dniu 8 grudnia 2016 r. wpłynął do siedziby organu wniosek skarżącego z dnia 6 grudnia 2012r. o ustalenie, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową, ustalenie wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej oraz wykazu obszarów gospodarstw rolnych przez nich posiadanych i wielkości przysługujących im udziałów we wspólnocie. W okresie od złożenia wniosku do dnia wydawania przez Sąd wyroku (19 października 2017 r.) organ podjął jedynie czynności dotyczące oceny wniosku pod kątem wymogów formalnoprawnych i wezwania skarżącego do jego uzupełnienia z uwagi na występujące – w ocenie organu - braki, ponadto swoje działanie w ramach dążenia do dokładnego wyjaśnienia sprawy ograniczył do wystąpienia do Wydziału Geodezji Kartografii i Katastru Starostwa Powiatowego w B. o wskazanie na podstawie, jakich dokumentów została wpisana do ewidencji gruntów Wspólnota Gruntowa Wsi R. lub czy istnieją jakiekolwiek dokumenty świadczące o istnieniu wspólnoty. Uwagę zwraca przy tym fakt, że Starosta [...] nie załatwił sprawy skarżącego, mimo że Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] wyznaczył mu dodatkowy termin jej załatwienia, określając go jako 30 dni od dnia otrzymania owego postanowienia. Po otrzymaniu tego postanowienia Starosta [...] jedynie wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku, głównie poprzez złożenie dodatkowych dokumentów, szczegółowo opisanych w piśmie z dnia 6 kwietnia 2017 r. Po złożeniu dodatkowych dokumentów i informacji przez wnioskodawcę organ pismem z dnia 14 czerwca 2017 r. pozostawił ponownie wniosek skarżącego bez rozpatrzenia. Analiza akt sprawy dowodzi przy tym, że w toku całego prowadzonego postępowania organ podjął jedynie wyżej opisane czynności procesowe, zapominając tym samym, jakie obowiązki spoczywają na nim w świetle wynikającej z art. 7 (in media) k.p.a. zasady prawdy obiektywnej. Do nich zaś kodeks postępowania administracyjnego zalicza: obowiązek zebrania z urzędu lub na wniosek strony całego materiału dowodowego oraz rozpatrzenia owego materiału w sposób pozwalający na ustalenie stanu faktycznego sprawy zgodnie z rzeczywistością i jej załatwienia zgodnie z prawem. Obowiązków tych nie modyfikuje ani nie zwalania z nich organu żadna z regulacji zawartych w ustawie o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Tymczasem w niniejszej sprawie organ całkowicie przerzucił na stronę ciężar dowodu w sprawie i co więcej, po przedłożeniu przez nią możliwych do przedstawienia - jak wyjaśnia strona - dokumentów, swoją rolę ograniczył w istocie jedynie do oceny tych dowodów jako niewystarczających w sprawie, w efekcie której pozostawił wniosek strony bez rozpoznania. W dodatku na przestrzeni od 8 grudnia 2016 r. do dnia wydawania wyroku przez Sąd (19 października 2017 r.) do pozostawienia wniosku skarżącego bez rozpoznania doszło dwukrotnie, tj. w drodze pisma z dnia 15 lutego 2017 r. i w drodze pisma z dnia 27 kwietnia 2017 r. W rezultacie, mimo upływu ponad 10 miesięcy od dnia złożenia wniosku przez skarżącego, Starosta [...] nie rozpoznał wskazanego wniosku skarżącego z dnia 6 grudnia 2016 r., nie wywiązując się tym samym z obowiązku załatwienia sprawy z zachowaniem wyżej powołanych terminów określonych w k.p.a.

W tym stanie rzeczy Sąd, uznając za zasadny postawiony w skardze zarzut bezczynności organu, zobowiązał Starostę [...] do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 6 grudnia 2016 r. w terminie 30 dni od zwrotu akt sprawy (pkt 1 sentencji wyroku), stwierdzając przy tym, że bezczynność w opisanych okolicznościach sprawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji wyroku). Z uwagi na to, że skarżący nie wnioskował o wymierzenie grzywny organowi ani też o zasądzenie sumy pieniężnej, o których mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a, Sąd odstąpił od zamieszczenia w wyroku rozstrzygnięcia w tym przedmiocie.

O zwrocie kosztów postępowania Sąd postanowił na mocy art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. (pkt 3 sentencji wyroku).

a.bł.