Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 306/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-07-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 185 par.1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 145 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Irena Kamińska (spr.), Sędzia NSA Małgorzata Borowiec, Sędzia del. NSA Jerzy Solarski, Protokolant starszy asystent sędziego Andrzej Nędzarek, po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 182/11 w sprawie ze skargi J.W. i J.W. na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia 16 grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od J.W. i J.W. na rzecz Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej kwotę 280 zł (dwieście osiemdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 10 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 182/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia 16 grudnia 2010 r. nr [...] oraz postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia 26 października 2010 r. nr [...] w sprawie ze skargi J.W. i J.W. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania.

W uzasadnieniu wyroku wskazano, iż zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 grudnia 2010 r., nr [...] Minister Infrastruktury po rozpatrzeniu wniosku J. i J. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. utrzymał w mocy wydane w pierwszej instancji postanowienie z dnia 26 października 2010 r., nr [...], o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania.

Powyższe rozstrzygniecie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia 15 października 2009 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z dnia 25 czerwca 2009 r., nr [...] o odmowie uchylenia, w trybie art. 161 § 1 k.p.a., decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 9 września 1994 r., nr [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Łódzkiego z dnia 26 marca 1992 r., nr [...] wydanej w przedmiocie uwłaszczenia Z..

Pismem z dnia 19 sierpnia 2010 r., J. i J.W. wystąpili o wznowienie postępowania z urzędu w sprawie rozstrzygniętej ww. decyzją z dnia 15 października 2009 r., wskazując na art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z naruszeniem art. 10 § 1 k.p.a. Zaznaczyli, że w przypadku odmowy wznowienia postępowania z urzędu niniejszy wniosek należy traktować jako żądanie podjęcia działania na wniosek stron, które zachowały termin do jego złożenia.

W piśmie z 23 sierpnia 2010 r., J. i J.W. uzupełnili pismo z 19 sierpnia 2010 r., stwierdzając w nim, że żądanie wszczęcia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 może być skuteczne tylko w przypadku jego złożenia w terminie jednego miesiąca od momentu doręczenia decyzji, co w istniejącym stanie faktycznym wykluczałoby możliwość wznowienia. Zaznaczyli, że pouczono ich, że do wniosku o wznowienie postępowania należy złożyć w terminie 7 dni wniosek o przywrócenie terminu do złożenia żądania wznowienia postępowania ze względu na naruszenie art. 10 § 1 k.p.a., co niniejszym czynią, powołując się na przepis art. 58 § 1 k.p.a. Zaznaczyli, że uchybienie nastąpiło bez ich winy, gdyż uprawnienia wynikające z treści art. 10 § 1 k.p.a. nie były im wcześniej znane.

Rozpatrując wniosek organ pierwszej instancji w pierwszej kolejności powołał się na przepis art. 58 § 1 i 2 k.p.a., stwierdzając, że jak zaznaczono już wcześniej J.i J. W. pismem z 19 sierpnia 2010 r., uzupełnionym pismem z 23 sierpnia 2010 r., wystąpili o przywrócenie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania w sprawie rozstrzygniętej ww. decyzją Ministra Infrastruktury z 15 października 2009 r., powołując się na treść art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz art. 10 § 1 k.p.a. Ponadto w piśmie z dnia 19 sierpnia 2010 r. zaznaczyli, że w piśmie Łódzkiego Urzędu Wojewódzkiego z dnia 29 listopada 2010 r. zostali zawiadomieni o nieznanej im wcześniej zasadzie ogólnej obowiązującej w postępowaniu administracyjnym ujętej w przepisie art. 10 § 1 k.p.a.

Organ pierwszej instancji zauważył, że z akt organu wojewódzkiego wynika, że pismo Łódzkiego Urzędu Wojewódzkiego w Łodzi zostało doręczone J. i J.i W. w dniu 3 sierpnia 2010 r., co potwierdzają zwrotne potwierdzenia odbioru. Od tej więc daty należy liczyć upływ siedmiodniowego terminu z art. 58 § 2 k.p.a., pismo zaś o przywrócenie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania jest datowane na 23 sierpnia 2010 r., i zostało nadane w urzędzie pocztowym w dniu 23 sierpnia 2010 r., a więc termin do złożenia przedmiotowego wniosku został przekroczony. Minister Infrastruktury podkreślił, że zgodnie z art. 58 § 3 k.p.a. przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne.

Tym samym niedopełnienie choćby jednej z przesłanek z art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., gdyby nawet pozostałe były spełnione przesądza o niedopuszczalności przywrócenia terminu, a zatem postanowieniem z dnia 26 października 2010 r., nr [...], Minister Infrastruktury odmówił przywrócenia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania.

Wnioskiem z 5 listopada 2010 r. J. i J.W. wystąpili o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując, że nie składali wniosku o przywrócenie terminu do złożenia prośby o przywrócenie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowań wskazanych we wniosku z dnia 19 sierpnia 2010 r. Ich zdaniem wskazanie przez Ministra Infrastruktury jako podstawy prawnej odmowy przywrócenia terminu do wniesienia podania o wznowienie wskazanych postępowań przepisu art. 58 § 3 k.p.a. należy traktować jako rażące naruszenie prawa, skoro wskazany przez Ministra przepis nie ma zastosowania. Odwołujący się wskazali, że skutki naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., co jest jednoznaczne z naruszeniem art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka oraz Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji., poznali dopiero z monografii dr hab. A.M. doręczonej im w dniu 18 sierpnia 2010 r. Zatem termin do wniesienia podania o wznowienie wskazanych postępowań określony w art. 58 § 2 k.p.a. upłynął w dniu 25 sierpnia 2010 r. I dlatego wnioski o wznowienie wskazanych postępowań oraz o przywrócenie terminu do ich wniesienia złożone przed dniem 25 sierpnia 2010 r. spełniają wymagania określone przepisem art. 58 § 2 k.p.a.

Rozpatrując zatem wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Infrastruktury ustalił co następuje.

W pierwszej kolejności organ powołał się na treść art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. zaznaczając, że pozytywne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu uzależnione jest od łącznego spełnienia przesłanek określonych w ww. przepisie to jest strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu, wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, jednocześnie z wnioskiem strona uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy.

Minister Infrastruktury zauważył, że w przedmiotowej sprawie J. i J. W. pismem z 19 sierpnia 2010 r., uzupełnionym pismem z 23 sierpnia 2010 r., wystąpili o przywrócenie terminu do złożenia prośby o przywrócenie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia 2 lipca 2004 r. wskazując na art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z naruszeniem art. 10 § 1 k.p.a. Jednocześnie J. i J.W. wskazali, że w piśmie Łódzkiego Urzędu Wojewódzkiego z 29 lipca 2010 r., zostali zawiadomieni o nieznanej im wcześniej zasadzie ogólnej obowiązującej w postępowaniu administracyjnym ujętej w przepisie art. 10 § 1 k.p.a.

Ponadto w piśmie z dnia 19 sierpnia 2010 r. J. i J. W. wskazali, że w dniu 18 sierpnia 2010 r. doręczono im monografię dotyczącą przepisu art. 10 § 1 k.p.a. oraz, że w żadnym ze wskazanych postępowań nie doręczono im pisma informującego o uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 k.p.a.

Organ odwoławczy zauważył, że na podstawie akt sprawy ustalono faktycznie, że o treści art. 10 § 1 k.p.a. J.i J.W. dowiedzieli się z powołanego przez siebie pisma Łódzkiego Urzędu Wojewódzkiego z 29 lipca 2010 r., które zostało im doręczone w dniu 3 sierpnia 2010 r., Tak więc termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania upłynął w dniu 10 sierpnia 2010 r. we wtorek. Natomiast pismo o przywrócenie terminu zostało nadane w urzędzie pocztowym 23 sierpnia 2010 r., co wskazuje na uchybienie terminu.

Organ odwoławczy zauważył, że nie można zgodzić się z twierdzeniem J. i J. W., że termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania winien być liczony od dnia 18 sierpnia 2010 r. w którym to dniu została doręczona J.i J. W. monografia dotycząca przepisu art. 10 § 1 k.p.a., bowiem z treści tego przepisu dowiedzieli się właśnie z pisma Łódzkiego Urzędu Wojewódzkiego z dnia 29 lipca 2010 r. W piśmie tym wskazano, że działając na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego zawiadomiono strony postępowania o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym oraz zgłoszenia żądań w sprawie przed jej ostatecznym rozstrzygnięciem.

Minister uznał, że na uwzględnienie nie zasługuje zarzut dotyczący wskazania przez niego jako podstawy prawnej postanowienia z dnia 26 października 2010 r., art. 58 § 3 k.p.a., przepis wskazany w tym uzasadnieniu ma charakter informacyjny i nie został podany jako podstawa prawna wydania ww. postanowienia. Postanowienie natomiast zostało wydane w oparciu o art. 59 § 1 k.p.a.

W związku z powyższym organ odwoławczy zauważył, że brak jest podstaw do zmiany orzeczenia zawartego w zaskarżonym postanowieniu i postanowieniem z dnia 16 grudnia 2010 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie z dnia 26 października 2010 r.

Na powyższe postanowienie J.i J.W. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jego uchylenia. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucili naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w sytuacji gdy zastosowanie ma przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. W obszernym uzasadnieniu skargi J.i J.W. podkreślili, że wbrew stanowisku Ministra Infrastruktury, który uważa, że datą, od której należy liczyć termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania jest dzień, w którym skarżący dowiedzieli się o istnieniu przepisu art. 10 § 1 k.p.a. – to jest 3 sierpnia 2010 r., ich zdaniem datą tą jest dzień, w którym dowiedzieli się o tym, że naruszenie w postępowaniu administracyjnym przepisu art. 10 § 1 k.p.a. stanowi podstawę wznowienia postępowania, w którym zostali pozbawieni prawa wynikającego z tego przepisu – to jest 18 sierpnia 2010 r. Skarżący podkreślili, że dopiero doręczenie im w dniu 18 sierpnia 2010 r. monografii dr hab. A. M.uświadomiło im, że pozbawienie strony prawa określonego przepisem art. 10 § 1 k.p.a. stanowi podstawę weryfikacji decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu, w którym strona została tego prawa pozbawiona.

Po ustaleniu, że Minister Infrastruktury pozbawił ich tego prawa następnego dnia to jest 19 sierpnia 2010 r. skarżący złożyli wniosek o wznowienie postępowania z urzędu na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. wyrażając zgodę na wznowienie. Spodziewając się odmowy wszczęcia postępowania pismem z dnia 23 sierpnia 2010 r. skarżący uzupełnili wniosek z dnia 19 sierpnia 2010 r. w ten sposób, że jako podstawę wznowienia z urzędu wskazali dodatkowo przepis art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a., a nadto wnieśli, iż w przypadku odmowy podjęcia działania z urzędu żądają działania na wniosek. W takim przypadku zastosowanie ma przepis art. 148 § 2 k.p.a., co wymagało złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie.

Skarżący podkreślili, że sprawa przywrócenia terminu dotyczy tylko wznowienia postępowania na wniosek z dnia 23 sierpnia 2010 r., w którym skarżący wnieśli o przywrócenie terminu do jego złożenia, z przedstawionych udokumentowanych okoliczności wynika, że bieg terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a. rozpoczął się 18 sierpnia 2010 r. i upłynął w dniu 25 sierpnia 2010 r. zatem złożenie wniosku o przywrócenie terminu w dniu 23 sierpnia 2010 r. spełnia wymagania określone w art. 58 § 2 k.p.a. Obowiązkiem skarżących jest jedynie uprawdopodobnienie, iż uchybili terminowi określonemu przepisem art. 148 § 2 k.p.a. bez własnej winy co uczynili, a w takiej sytuacji obowiązkiem Ministra Infrastruktury jest przywrócenie terminu.

J.i J.W. podkreślili, że zastosowanie przez Ministra Infrastruktury przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. stanowi rażące naruszenie prawa, gdyż utrzymuje w obiegu prawnym postanowienie z 26 października 2010 r., które z uwagi na rażące naruszenie przepisu art. 59 § 1 k.p.a. podlega eliminacji w trybie stwierdzenia jego nieważności. W innych okolicznościach faktycznych w innej sprawie zastosowanie przepisu art. 59 § 1 k.p.a. mogłoby być prawidłowe.

Ich zdaniem zaskarżone postanowienie jest oczywistym dowodem dążenia Ministra Infrastruktury, aby pod byle jakim pretekstem nie dopuścić do wznowienia postępowania, w którym organ dopuścił się rażącego naruszenia zasad ogólnych postępowania ograniczając prawa strony w postępowaniu administracyjnym.

J.i J.W. zaznaczyli, że cel zastosowania przepisu art. 59 § 1 k.p.a. niedopuszczający do ziszczenia wskazanych celów skarżących nie da się pogodzić z wymogami praworządności, co uzasadnia stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia, które go poprzedza. Pozostawienie w obrocie prawnym tych orzeczeń oznaczałoby, że Minister Infrastruktury może bez żadnych konsekwencji pozbawić obywateli polskich praw wynikających w szczególności z art. 10 § 1 k.p.a., aby dążyć do utrzymania stanu zmierzającego do biologicznej likwidacji pokrzywdzonych.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie. Organ uznał skargę za nietrafną i podkreślił, że skarżący w przedmiotowej sprawie uchybili terminowi do wniesienia prośby o przywrócenie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania, co zostało szczegółowo omówione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wydając zaskarżony wyrok Sąd pierwszej instancji wskazał, iż zgodnie z przepisem art. 148 § 2 k.p.a. termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. – a taką podstawę wskazywali we wniosku z dnia 19 sierpnia 2010 r. J.W. i J.W. – biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji, którą kwestionuje. Uszło zatem uwadze skarżących i organu, że dla wyjaśnienia kwestii zachowania biegu terminu jednego miesiąca na wniesienie podania o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. nie ma znaczenia fakt dowiedzenia się przez skarżących o treści pisma Wojewody Łódzkiego z dnia 29 lipca 2010 r., nr [...] (w tym o uprawnieniach z art. 10 k.p.a.), jaki i fakt otrzymania monografii dr hab. A. M., z której skarżący dowiedzieli się o prawie do kwestionowania, w trybie wznowienia postępowania, decyzji Ministra Infrastruktury z dnia 15 października 2009 r., nr [...]. Dla niniejszej sprawy istotne jest bowiem to, kiedy skarżący dowiedzieli się o wskazanej wyżej decyzji Ministra Infrastruktury z dnia 15 października 2009 r., nr [...]. Od tej bowiem daty biegnie termin jednego miesiąca, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a.. Wobec tego obowiązkiem organu badającego zachowanie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania było wyjaśnienie kiedy rozpoczął i zakończył się bieg terminu jednego miesiąca oraz czy termin ten został przez wnioskodawcę uchybiony.

Sąd pierwszej instancji podniósł, iż w niniejszej sprawie Minister nie ustalił powyższych okoliczności, ponieważ nie wiadomo kiedy J.W.i J.W. dowiedzieli się o decyzji Ministra Infrastruktury z dnia 15 października 2009 r., nr [...] oraz czy wniosek o wznowienie postępowania z dnia 19 sierpnia 2010 r. został wniesiony do organu po upływie jednego miesiąca od momentu dowiedzenia się przez skarżących o powyższej decyzji. Dopiero ustalenie tych okoliczności pozwoli na ocenę, czy w ogóle w niniejszej sprawie doszło do uchybienia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

Sąd pierwszej instancji wskazał, iż rację należy przyznać skarżącym, że Minister Infrastruktury nie wyjaśnił, jaka konkretnie okoliczność była wskazywanym przez skarżących powodem uchybienia terminu. We wniosku o wznowienie i we wniosku o przywrócenie terminu z dnia 23 sierpnia 2010 r. skarżący wskazują bowiem na dwie okoliczności – zawiadomienie ich w piśmie Wojewody Łódzkiego z dnia 29 lipca 2010 r., nr [...] o kodeksowej zasadzie wynikającej z art. 10 § 1 k.p.a. oraz otrzymanie w dniu 19 sierpnia 2010 r. monografii dr hab. A. M., dotyczącej problematyki udziału stron w postępowaniu administracyjnym. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wyraźnie wskazali, że przyczyną uchybienia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania jest dowiedzenie się z monografii dr hab. A. M. o prawnych konsekwencjach naruszenia przepisu art. 10 § 1 k.p.a., tj. możliwości wznowienia postępowania administracyjnego. Skarżący wskazali, że monografię tę otrzymali w dniu 18 sierpnia 2010 r.

Wobec tego Sąd pierwszej instancji uznał, że Minister Infrastruktury w niniejszej sprawie wydał zaskarżone postanowienie z dnia 16 grudnia 2010 r., nr [...] oraz poprzedzające je postanowienie z dnia 26 października 2010 r., nr [...], z istotnym i mogącym mieć wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1, art. 80 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.

Odnosząc się do zarzutów skarżących podniesionych w pismach z dnia: 10 lutego 2011 r., 21 lutego 2011 r., 18 marca 2011 r. i 28 września 2011 r. Sąd pierwszej instancji zauważył, że w niniejszej sprawie nie wystąpił przypadek nieistnienia postępowania uwłaszczeniowego zakończonego decyzją Wojewody Łódzkiego z dnia 26 marca 1992 r., nr [...]. W stosunku do wskazanej wyżej decyzji toczyły się administracyjne postępowania nadzwyczajne, a wydane w ich toku decyzje były kontrolowane przez sądy administracyjne, co wynika np. z uzasadnienia prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z dnia 3 kwietnia 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1072/04. W sprawach tych zarówno organy jak i sądy administracyjne nie stwierdziły, że uwłaszczenie ZPW im. Struga w likwidacji zapadło w nieistniejącym postępowaniu. W tej sytuacji nieuprawnione jest twierdzenie, że wniosek skarżących o wznowienie postępowania odnosi się do nieistniejącego postępowania uwłaszczeniowego, czy nieistniejącej sprawy administracyjnej i nieistniejących aktów administracyjnych wydanych w zakresie dotyczącym niniejszej sprawy. Nie ma zatem podstaw do odrzucenia z tego powodu wniesionej skargi w oparciu o przepis art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji nie znalazł także podstaw do wydania w sprawie postanowienia sygnalizacyjnego, o którym mowa w art. 155 § 1 p.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 § 1 k.p.a. i 107 § 3 oraz art. 77 § 4 k.p.a. przez błędne uznanie, że organ powinien ustalić w jakiej dacie skarżący dowiedzieli się o wydaniu decyzji Ministra Infrastruktury z dnia 15 października 2009 r. nr [...].

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 § 1 k.p.a. i 107 § 3 przez błędne uznanie, że organ powinien ustalić jaka konkretnie okoliczność jest wskazywanym przez skarżących powodem uchybienia terminu.

Powołując się na wymienione podstawy skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz zasądzenie na rzecz organu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych.

W motywach skargi kasacyjnej wskazano, iż Sąd pierwszej instancji pominął treść art. art. 77 § 4 k.p.a., zgodnie, z którym fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. Fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie. Organowi z urzędu znana była okoliczność, że decyzja z dnia 15 października 2009 r. została przez wnoszących o przywrócenie terminu zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który postanowieniem z dnia 8 czerwca 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1046/10 skargę odrzucił. Fakt niepoinformowania o tym stron nie był wadliwością w działaniu organu ani nie miał wpływu na wynik sprawy, gdyż strony o tym fakcie również wiedziały (wiedza bezpośrednia wynikająca z faktu złożenia przez nie skargi; przyznane również przez sam fakt złożenia wniosku o przywrócenie terminu). Z tego względu należy uznać, że w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów mających wpływ na wynik sprawy, gdyż organ nie był zobowiązanych do ustalania daty dowiedzenia się przez skarżących o decyzji Ministra Infrastruktury z dnia 15 października 2009, gdyż wiedzieli oni o tej decyzji już w 2009 r. r., skoro tę decyzję zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. O tym fakcie wiedział organ, jak i skarżący. Nie było więc konieczności przeprowadzania w tym zakresie dowodów, a okoliczność ta nie była przedmiotem sporu ani odmiennej oceny przez organ i skarżących (organ prawidłowo zastosował art. 7, 77 § 1, art. 80 § 1 k.p.a.). Z faktu zaskarżenia skargą z dnia 23 października 2009 r. decyzji z dnia 15 października 2009 r. jasno wynika, że termin określony w art. 148 § 1 k.p.a. w roku 2010 r. dawno już upłynął i nie są do tego potrzebne konkretne ustalenia co do daty z roku 2009. Nawet przyjmując, że organ naruszył w tym zakresie przepisy, to jednak ze wskazanych powyższej przyczyn – znany organowi, stronom i który powinien być znany Sądowi I instancji z urzędu, fakt zaskarżenia decyzji z dnia 15 października 2009 r. już w 2009 r. – okoliczność ta nie miała wpływu na wynik sprawy, gdyż bezsprzecznie skarżący dowiedzieli się o decyzji z dnia 15 października 2009 r. w 2009 r., a więc wniesienie wniosku o wznowienie postępowania w 2010 r. nastąpiło bezsprzecznie z uchybieniem jedno miesięcznego terminu na dokonanie tej czynności. Skoro tak, to brak jest powodu i konieczności dokonywania ustaleń w tym względzie. Okoliczność wniesienia wniosku z uchybieniem terminu jest bezsporna, a co więcej okoliczność ta stanowiła – nie wyrażoną wprost w uzasadnieniu – jedną z podstaw orzekania przez organ w ramach rozpatrywania wniosku o przywrócenie terminu. Brak jednak wprost wyrażenia tego w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia (art. 107 § 3 k.p.a.) nie miał w żaden sposób wpływu na wynik sprawy, skoro okoliczność ta jest bezspornie wykazana.

Ponadto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że Minister Infrastruktury w swym postanowieniu z dnia 16 grudnia 2010 r. wyraźnie i wprost odniósł się do faktu doręczenia skarżącym pisma Wojewody Łódzkiego i otrzymania przez nich monografii dr hab. A. M. Obydwie te okoliczność zostały przez Ministra ocenione pod kątem zachowania terminu na zgłoszenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Z tego względu nie można czynić zarzutu organowi, że nie ustalił jaka konkretnie okoliczność jest wskazywanym przez skarżących powodem uchybienia terminu. Jest to bez znaczenia dla sprawy i nie wpływa na wynik spraw, skoro organ odniósł się do tych dwóch okoliczności. Zgodnie ze wskazaniem Sądu organ w ponownie prowadzonym postępowaniu musiałby ustalić czy okolicznością tą było jedno albo drugie zdarzenie. Niezależnie od tych ustaleń organ i tak by się odniósł do nich w ten sam sposób jak to uczynił w zaskarżonym postanowieniu. Wskazówki Sądu w tym zakresie nie wnoszą nic do sprawy i tylko spowodują przedłużenie całego postępowania.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną J. i J. W. wnieśli o jej oddalenie oraz powiadomienie organu nadrzędnego o naruszeniach prawa przez Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określone w art. 183 § 2 pkt 1–6 p.p.s.a., w rozpoznawanej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Sąd drugiej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy i zasługuje na uwzględnienie.

Odnosząc się do pierwszego zarzutu skargi kasacyjnej, wskazać należy, iż zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. W świetle art. 148 § 1 i 2 k.p.a., podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji.

W sprawie jest niesporne, że J.i J.W. w piśmie z dnia 19 sierpnia 2010 r. wnieśli o wznowienia postępowania, zakończonego decyzją Ministra Infrastruktury z dnia 15 października 2009 r., w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Wniosek o wznowienie tego postępowania należało zatem złożyć w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedzieli się oni o tej decyzji. W ocenie Sądu pierwszej instancji w tej sprawie organ powyższej okoliczności nie ustalił, gdyż dokładnie nie wiadomo, kiedy J. i J.W. dowiedzieli się o decyzji Ministra Infrastruktury z dnia 15 października 2009 r. nr [...]. W konsekwencji Sąd stwierdził, że nie można określić, czy w ogóle doszło do uchybienia przez skarżących terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko to jest błędne. Jak trafnie wskazuje skarżący kasacyjnie fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. Zarówno organowi jak i stronom znana była okoliczność, że decyzja z dnia 15 października 2009 r. została przez J.i J.W. zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który postanowieniem z dnia 8 czerwca 2010 r. w sprawie o sygn. I SA/Wa 1046/10 skargę odrzucił. Skoro decyzja została zaskarżona skargą z dnia 23 października 2009 r. fakt wydania decyzji w dniu 15 października 2009 r. był skarżącym znany już w 2009 r. Wobec tego termin określony w art. 148 § 2 k.p.a. w roku 2010 z pewnością upłynął, jeżeli podstawą wznowienia miałaby być przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., na którą wskazali składający podanie.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skoro zarówno organowi, jak i Sądowi pierwszej instancji oraz J.i J.W. znana była okoliczność, kiedy dowiedzieli się oni o decyzji Ministra Infrastruktury z dnia 15 października 2009 r. to brak było podstaw do stwierdzenia, iż w tej sprawie organ naruszył art.7, art. 77 § 1 i art. 80 § 1 k.p.a., albowiem nie ustalił daty dowiedzenia się przez wyżej wymienionych o tej decyzji. Ponadto zauważyć należy, iż z faktu zaskarżenia decyzji niewątpliwie wynika, że w 2010 r. termin określony w art. 148 § 1 k.p.a. już upłynął.

Zamierzony skutek osiągnął również drugi zarzut skargi kasacyjnej. Autor skargi kasacyjnej trafnie wskazał, że Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku błędnie stwierdził, że Minister Infrastruktury nie wyjaśnił, jaka konkretnie okoliczność jest wskazywanym przez wnioskodawców powodem uchybienia terminu.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika bowiem, że organ w sposób wyczerpujący ocenił i odniósł się do obu okoliczności wskazanych przez J. i J. W., tj. kwestii doręczenia im pisma Wojewody Łódzkiego, jak i otrzymania monografii. Minister Infrastruktury, analizując wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania uznał, że dniem ustania przyczyny uchybienia terminu przez wnioskodawców nie był dzień otrzymania przez nich monografii dr hab. A.M., tj. 19 sierpnia 2010 r., lecz był nim dzień 3 sierpnia 2010 r., tj. dzień otrzymania przez nich pisma Wojewody Łódzkiego z dnia 29 lipca 2010 r. W związku z tym stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem siedmiodniowego terminu.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w takim przypadku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powinien ocenić, czy rozstrzygnięcie organu z powodu każdej ze wskazywanych wyżej przyczyn uchybienia terminu jest prawidłowe, a następnie dokonać merytorycznej oceny zaskarżonego postanowienia.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 w związku z art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).