Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1494/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 5
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie : sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) sędzia WSA Maria Tarnowska Protokolant Lucyna Picho po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi Gminy C. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez gminę prawa własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz Gminy C. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 1494/06

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa - po rozpatrzeniu odwołania z dnia 10 kwietnia 2006 r. P. SA Oddział [...] w K., od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2006 r. nr [...], o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa przez gminę C. prawa własności zabudowanej nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej C., obręb C., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...], [...] i nr [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr [...] i opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...] - postanowiła uchylić powyższą decyzję w całości i odmówić stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez gminę C. prawa własności zabudowanej nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej C., obręb C., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...], [...] i nr [...].

W uzasadnieniu decyzji podano następujące okoliczności.

Pismem z dnia 29 listopada 2005 r. Burmistrz Miasta C. złożył kartę inwentaryzacyjną nieruchomości nr [...] wraz z dokumentacją geodezyjno-prawną sporządzoną przez Komisję Inwentaryzacyjną i wnosił o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez Gminę C. własności nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej C., obręb C., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...], [...] i nr [...]. Sporządzony spis mienia ogólnonarodowego (państwowego), obejmujący nieruchomość opisaną w załączonej karcie inwentaryzacyjnej był wyłożony do publicznego wglądu w siedzibie Urzędu Miejskiego i nie zostały wniesione do niego żadne zastrzeżenia.

Przedmiotowa nieruchomość położona jest w jednostce ewidencyjnej C. objętej księgą wieczystą Nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w C. Wydział Ksiąg Wieczystych. W dziale I tej księgi ujawniono m.in. działkę nr [...], natomiast w dziale II jako właściciel nieruchomości ujawniony jest Skarb Państwa.

Projektem podziału przyjętym do zasobu geodezyjnego w dniu 14 września 2005 r. a zatwierdzonym decyzją Burmistrza Miasta C. z dnia [...] października 2005 r., z działki nr [...] o pow. [...] ha zostały wydzielone m.in. działki nr [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha i [...] o pow. [...] ha, zabudowane garażami.

Przed Wojewodą [...], w stosunku do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], zostało wszczęte z urzędu postępowanie uwłaszczeniowe w trybie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.), gdyż opisana nieruchomość objęta jest decyzją Naczelnika Miasta i Gminy C. z dnia [...] listopada 1986 r., o naliczeniu opłat rocznych za zarząd gruntem dla P.. Postępowanie to zostało zawieszone.

Wojewoda stwierdził jednak, że w dacie 27 maja 1990 r. P. nie legitymowało się dokumentem potwierdzającym prawo zarządu do przedmiotowej nieruchomości wydanym w formie przewidzianej prawem, gdyż decyzja o naliczeniu opłat rocznych za zarząd gruntem dla P. nie może, w prowadzonym postępowaniu komunalizacyjnym, stanowić o wyłączeniu przedmiotowego gruntu z komunalizacji.

Skoro przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. była własnością Skarbu Państwa i nie pozostawała w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego, to tym samym należała do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego – spełniała zatem przesłanki określone w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz.191 ze zm.).

W związku z tym, decyzją z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę C. nieodpłatnie, mienia Skarbu Państwa, obejmującego własność gruntu zabudowanego, położonego w jednostce ewidencyjnej C., obręb C. i oznaczonego jako działki nr [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, objętego księgą wieczystą Nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w C., Wydział Ksiąg Wieczystych (zgodnie z wykazem zmian wykonanym w ramach operatu nr [...]), zgodnie ze sporządzonym spisem, opisanego w karcie inwentaryzacyjnej nieruchomości nr [...], stanowiącej integralną część niniejszej decyzji.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyły P. SA Oddział [...] w K. wnosząc o jej uchylenie.

Podnosiły, że przedmiotowa nieruchomość pozostawała w zarządzie P. w dniu 5 grudnia 1990 r., co udowodnione zostało decyzją o ustaleniu wysokości opłat za zarząd gruntem. Opłaty te były wnoszone również w dacie 27 maja 1990 r., co oznacza, że nieruchomość należała do P. w sensie prawnym. Ponadto zarzucały Wojewodzie, że nie wykazał podstaw ujawnienia wpisu własności Skarbu Państwa w księdze wieczystej a także, że miał on obowiązek wyłączenia z komunalizacji spornego mienia jako składnika wydzielonego mienia ogólnonarodowego, którym gospodarowały P., w stosunku do których funkcje organu założycielskiego pełnił Minister Transportu Żeglugi i Łączności.

Po rozpoznaniu odwołania, Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. uchyliła powyższą decyzję w całości i odmówiła stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez gminę C. prawa własności zabudowanej nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej C., obręb C., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...], [...] i nr [...]. Komisja stwierdziła, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 2006 r. podlegała uchyleniu, gdyż skomunalizowanie spornej nieruchomości z mocy prawa było niedopuszczalne - dotyczyło stwierdzenia nabycia prawa własności nieruchomości, która została utworzona po dniu 27 maja 1990 r., co w istotny sposób naruszało art. 5 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy z dnia 10 maja 1990 r., przewidującej komunalizację mienia wyłącznie według jego stanu jaki istniał w dniu 27 maja 1990 r.

Niezależnie od tego ewentualne utrzymanie w mocy tejże decyzji spowodowałoby ominięcie procedury postępowania wieczystoksięgowego przewidującej, że zmian wpisów wieczystoksięgowych dokonuje tylko sąd powszechny w oparciu o dane wynikające z ewidencji gruntów a nie organ orzekający o komunalizacji mienia. Stwierdzając że działki nr [...], [...] i [...] podlegały skomunalizowaniu z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. Wojewoda [...] spowodował bezpodstawnie i zarazem fikcyjnie cofnięcie wstecz daty utworzenia i istnienia działek (z roku 2005 na dzień 27 maja 1990 r.) Działał w tym względzie i jako organ niewłaściwy i sprzecznie z danymi ujętymi w księdze wieczystej nr [...]. Właściwym w tej sprawie jest sąd powszechny a nie Wojewoda, dlatego też również z tej przyczyny decyzja z dnia [...] marca 2006 r. była dotknięta najwyższym stopniem wadliwości wynikającym z art. 156 § 1 pkt 1 i pkt 2 kpa i nie została utrzymana w mocy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Gmina C. wnosiło o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wnosiła o jej oddalenie i podtrzymała argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie należy stwierdzić, że stosownie do treści art.13 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zmianami) wojewódzkie sądy administracyjne są powołane do rozpoznawania wszystkich spraw sądowoadministracyjnych z wyjątkiem tych spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego, a właściwym miejscowo do rozpoznania w/w spraw jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Przy czym kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny nie jest kolejną instancją odwoławczą od ostatecznej decyzji administracyjnej a - jak wspomniano wyżej - ocenia ten akt pod względem legalności. Należy także podkreślić, że stosownie do treści art.134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że oceniając zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem, Sąd obowiązany jest wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że niniejsza skarga jest uzasadniona, bowiem ocenę prawną Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej zamieszczoną w zaskarżonej do sądu decyzji należy uznać za błędną.

Powodem odmowy skomunalizowania nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej C., obręb C., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...], [...] i nr [...], był fakt, iż działki te zostały utworzone po dniu 27 maja 1990 r., zatem we wskazanej dacie stanowiły część innej istniejącej wówczas nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], a więc posiadającej inne oznaczenie geodezyjne. Skoro w dniu 27 maja 1990 r. nieruchomość oznaczona jako działki nr [...], [...] i nr [...] nie istniała, to nie mogła podlegać komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.

Jednak w ocenie Sądu stanowisko prezentowane przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową, zgodnie z którym skutki przepisu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz.191 ze zm.) mogą dotyczyć składników tylko w ich stanie ewidencyjnym istniejącym na dzień 27 maja 1990 r., nie znajduje uzasadnienia prawnego.

Przepisy w/w ustawy z dnia 10 maja 1990 r. zawarte w rozdziale 2 dotyczącym nabycia mienia komunalnego nie zawierają żadnego ograniczenia w tym zakresie. Przepisy te nie wyłączają komunalizacji w stosunku do części nieruchomości, o ile spełnione są przesłanki w nich określone (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 kwietnia 2004 r., sygn. akt I SA 522/03).

Dla komunalizacji w trybie powołanej ustawy znaczenie ma stan faktyczny i prawny mienia ogólnonarodowego istniejący w dacie komunalizacji z mocy prawa, tj. w dniu 27 maja 1990 r. Do organu orzekającego o komunalizacji należy więc zbadanie czy mienie mające podlegać komunalizacji, stanowi własność Skarbu Państwa oraz czy należało ono w tym czasie do terenowego organu administracji stopnia podstawowego. Przedmiotem postępowania komunalizacyjnego są wyłącznie przekształcenia własnościowe zachodzące pomiędzy Skarbem Państwa a gminami w odniesieniu do mienia ogólnonarodowego (vide: wyrok NSA z dnia 18 września 2001 r. I SA 694/00).

Zmiana oznaczeń ewidencyjnych nieruchomości dokonana po dniu 27 maja 1990 r. nie oznacza, że nieruchomość taka traci status mienia podlegającego komunalizacji, w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Jest to bowiem to samo mienie, tylko inaczej oznaczone w ewidencji gruntów i budynków oraz w księdze wieczystej. Wskazać należy, że podział nieruchomości na kilka nowych nieruchomości wywołuje między innymi skutek prawny w postaci zmian danych identyfikacyjnych tej nieruchomości, w związku z innym określeniem jej granic zewnętrznych. Oznacza to, że w decyzji wydanej w przedmiocie komunalizacji nieruchomości, niezbędne byłoby powołanie nowych oznaczeń bowiem decyzja ta stanowi podstawę wpisu prawa własności do ksiąg wieczystych oraz do ewidencji gruntów i budynków.

Podobnym problemem zajmował się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie sygn. akt I SA/Wa 1355/04, w której Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 grudnia 2006r. w sprawie sygn. akt I OSK 262/06 oddalił skargę kasacyjną.

Rozpoznając ponownie sprawę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa winna więc zbadać, czy nieruchomość spełniała przesłanki z art. 5 ust 1 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy, bowiem wskazywały one stan prawny nieruchomości i tym samym stanowiły o możliwości, bądź braku możliwości wydania decyzji komunalizacyjnej. Organ przesłanek tych nie badał, skupiając się na przytoczeniu i analizie przepisu zamiast jego zastosowania. Po przeprowadzeniu ustaleń dotyczących przesłanek określonych w art. 5 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wyda odpowiednią decyzję.

Brak badania przesłanek ustawowych w odniesieniu do skomunalizowanej nieruchomości narusza prawo materialne - art. 5 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. a także art. 7, 77 i 107 § 3 kpa i stanowi podstawę uchylenia decyzji

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt.1 lit. a i lit. c, art.152, art.200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zmianami) orzekł, jak w sentencji wyroku.