Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 1071/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 i ust. 1b
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135, art. 153, art. 200 i art. 205 § 2, art. 119 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 marca 2022 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 9 września 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 20 lipca 2021 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego K. J. 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

K. J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 9 września 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

W dniu 25 czerwca 2021 r. reprezentowany przez radcę prawnego K. J. wystąpił do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką A. J..

Wraz z wnioskiem, powołując się na art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, K. J. złożył oświadczenie o rezygnacji z ustalonego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz, na podstawie art. 155 k.p.a., wniósł o uprzednie uchylenie decyzji przyznającej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

W reakcji na wezwanie organu I instancji do osobistego stawiennictwa K. J. złożył w dniu 9 lipca 2021 r. oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej, że nie wyraża zgody na rezygnację i uchylenie decyzji nr [...] z dnia 16 listopada 2020 r. przyznającej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego na matkę A. J.

W piśmie z dnia 13 lipca 2021 r. pełnomocnik strony wniósł ponownie o uchylenie decyzji przyznającej stronie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego

z zaznaczeniem konieczności skorelowania w czasie wnioskowanego uchylenia

z przyznaniem stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, tj. w momencie,

gdy będzie to jedyna negatywna przesłanka przyznania wnioskodawcy prawa

do świadczenia pielęgnacyjnego.

W wyniku przeprowadzonego postępowania, decyzją z dnia 20 lipca 2021 r.

nr [...], działając m.in. na podstawie przepisów: art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: "k.p.a.", oraz art. 1, art. 2 ust. 2, art. 3 ust. 11, art. 17, art. 20 ust. 3, art. 23 ust. 1-4, ust. 4f i art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: "u.ś.r.", Wójt Gminy [...] odmówił K. J. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że w okresie od 23 stycznia 2015 r.

do dnia wydania decyzji K. J. jest uprawniony do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną matką A. J.

Na podstawie weryfikacji wniosku o świadczenie pielęgnacyjne oraz w oparciu

o dołączone do niego orzeczenie z dnia 17 lutego 2015 r. o stopniu niepełnosprawności organ stwierdził, że niepełnosprawność matki wnioskodawcy w ramach znacznego stopnia niepełnosprawności istnieje od 23 stycznia 2015 r. i od tego czasu istnieje konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku

ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Z przeprowadzonego w dniu 19 kwietnia 2021 r. rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika z kolei, że matka wnioskodawcy wymaga pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Organ wskazał, że z uwagi na złożone w dniu 9 lipca 2021 r., pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczenie, wskazujące na brak zgody na uchylenie decyzji [...] z dnia 16 listopada 2020 r. przyznającej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, pomimo spełnienia przesłanki sprawowania stałej opieki nad matką, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz niepodejmowaniu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania tej opieki, świadczenie pielęgnacyjne wnioskodawcy nie przysługuje.

Ponadto organ wskazał, że w sprawie nie został spełniony warunek określony w art. 17 ust. 1b u.ś.r., gdyż matka skarżącego (urodzona [...] 1941 r.) legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wraz z koniecznością stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji od 74. roku życia, a więc nie można stwierdzić, że niepełnosprawność powstała do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

W wyniku rozpoznania odwołania K. J. zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 20 lipca 2021 r.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył przepisy prawa materialnego regulujące zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego.

Następnie organ odwoławczy wskazał, że z treści orzeczenia Powiatowego Zespołu d/s Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 17 lutego 2015 r. nr [...] wynika, że matka strony nie wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Tym samym w sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Ustawodawca bowiem w sposób wyraźny powiązał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie tylko z faktem legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale również ze szczególnymi wskazaniami obejmującymi konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Organ wskazał, że ustawodawca na użytek ustawy o świadczeniach rodzinnych w słowniku wyrażeń ustawowych, zawartym w art. 3 tej ustawy, w pkt 21, sformułował legalną definicję pojęcia znacznego stopienia niepełnosprawności. Przytoczony przepis art. 3 pkt 21 lit. a u.ś.r. odsyła do ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r. poz. 426), która w art. 4 ust. 1 stanowi, że do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Jednocześnie wydane na podstawie art. 6c ust. 9 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 2027) w § 29 ust. 1 określa standardy w zakresie kwalifikowania do znacznego stopnia niepełnosprawności, które zawierają kryteria określające skutki naruszenia sprawności organizmu.

Taki kontekst prawny oraz okoliczność wskazania w treści orzeczenia

o znacznym stopniu niepełnosprawności, że matka strony nie wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, stanowiły podstawę do utrzymania w mocy odmowej decyzji organu I instancji.

Na marginesie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że w kwestii związania przy wydawaniu zaskarżonej decyzji pełną treścią art. 17 ust. 1b u.s.r. konieczne było wzięcie pod uwagę treści i skutków płynących z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. Derogując w zakresie, w jakim przepis ten różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, Trybunał Konstytucyjny nie odroczył utraty jego mocy obowiązującej. W obecnym stanie prawnym ukształtowanym na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego (dopóki w tej materii nie zostaną wprowadzone nowe rozwiązania ustawowe), organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego mają obowiązek zbadać,

czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania świadczenia określone w art. 17 u.ś.r., z wyłączeniem tej części przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Tak więc prawo do przedmiotowego świadczenia powinno przysługiwać niezależnie od tego, kiedy powstała niepełnosprawność osoby, nad którą sprawowana jest opieka.

W skardze na decyzję organu odwoławczego K. J. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji, zobowiązanie organów do przyjęcia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu Sądu wydanym w niniejszej sprawie oraz zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:

1. prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:

a) dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., polegającej

na pominięciu celów ustawy i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez skarżącego specjalnego zasiłku opiekuńczego stanowiła negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji błędne uznanie, iż fakt pobierania przez skarżącego specjalnego zasiłku opiekuńczego miał przesądzające znaczenie dla oceny wniosku skarżącego o przyznanie prawa

do świadczenia pielęgnacyjnego,

b) naruszenie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w zw. z art. 27 ust. 5 u.ś.r., poprzez nieuwzględnienie normy prawnej określonej w artykule 27 ust. 5 u.ś.r.,

co w konsekwencji,

- skutkowało nieprzyjęciem, że w sytuacji skarżącego nastąpił zbieg prawa

do świadczenie pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego implikujący prawo do dokonania wyboru jednego ze świadczeń i przesądziło o braku prawa skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego;

- doprowadziło do błędnej konstatacji, że nie jest możliwe przyznanie skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na wniosek złożony w trakcie pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego i ostatecznie skutkowało załatwieniem sprawy w sposób kolidujący ze słusznym interesem skarżącego;

2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy,

tj.: art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 par. 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy: przyjęcie, że fakt pobierania przez skarżącego specjalnego zasiłku opiekuńczego skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w jego przypadku można mówić

o ekspektatywie nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, skoro spełniała wszelkie przesłanki wymagane ustawą, a jedyną przeszkodę stanowiło wcześniejsze uzyskanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, na potwierdzenie czego przywołał fragmenty uzasadnień wyroków sądów administracyjnych.

W zgodnej z przywołanym orzecznictwem ocenie skarżącego, fakt uzyskiwania specjalnego zasiłku opiekuńczego nie może być przeszkodą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Doszło więc do błędnego zastosowania (błędnej wykładni) przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1b w zw. z art. 27 ust 5 u.ś.r., które miało wpływ na wynik sprawy.

Prawidłowe odczytanie treści art. 17 u.ś.r., przy uwzględnieniu niepodważalnego faktu zobowiązania skarżącego do alimentacji na rzecz matki, prowadzi do wniosku,

że skarżący opiekujący się niepełnosprawną w stopniu znacznym matką jest osobą uprawnioną do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, jak też przedstawioną w jej uzasadnieniu argumentację.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło ponadto, że wniosek strony o uchylenie decyzji o specjalnym zasiłku opiekuńczym nie został uwzględniony z uwagi na wyraźne zaznaczenie strony w piśmie z dnia 13 lipca 2021 r. co do konieczności skorelowania w czasie wnioskowanego uchylenia decyzji z przyznaniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, tj. w momencie gdy będzie to jedyna negatywna przesłanka przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) powoływanej

w dalszej części uzasadnienia jako "p.p.s.a.", uwzględnienie skargi następuje

w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3).

Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie

w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi

oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Decyzje organów obu instancji wydano bowiem z naruszeniem przepisów prawa materialnego.

Podstawę prawną przyznania świadczenia pielęgnacyjnego stanowi przepisy art. 17 ust. 1 i następne u.ś.r.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie do art. 17 ust. 1b ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Wskazać należy, że decyzja organu I instancji została oparta na wadliwej podstawie prawnej i podniesione w tym zakresie w odwołaniu zarzuty były uzasadnione.

Organ odwoławczy dokonał prawidłowej interpretacji stanu prawnego w kontekście obowiązywania art. 17 ust. 1b ustawy.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt

K 38/13) orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo

do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

W kwestii skutków cytowanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego istnieje ugruntowana linia orzecznicza sądów administracyjnych, które w odniesieniu do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych wnoszących o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego po wyroku Trybunału dostrzegają jego wpływ na obecną sytuację tych podmiotów i wyrażają stanowisko o konieczności stosowania unormowań ustawy

z pominięciem niekonstytucyjnego zapisu art. 17 ust. 1b ustawy (por.m.in. wyrok NSA

z dnia 26 kwietnia 2019 r. sygn. I OSK 8/19, wyrok NSA z 2 sierpnia 2016 r., sygn. akt

I OSK 923/16 oraz wyrok z 4 listopada 2016 r. sygn. akt I OSK 1578/16, wyrok NSA

z 2 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OSK 923/16 oraz wyrok z 4 listopada 2016 r., sygn. akt

I OSK 1578/16, wyrok WSA w Warszawie z 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1026/14, wyrok WSA w Olsztynie z 27 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 623/15,

wyrok WSA w Bydgoszczy z 1 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 366/15).

W aktualnym stanie prawnym przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego następuje zatem bez względu na czas powstania niepełnosprawności osoby niepełnosprawnej i kwestia wieku, w jakim powstała niepełnosprawność matki skarżącego nie mogła być podstawą odmowy przyznania świadczenia.

Podkreślić należy, że w niniejszej sprawie organ I instancji nie kwestował związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy sprawowaniem opieki przez skarżącego a niepodejmowaniem przez niego aktywności zawodowej. Organ I instancji nie kwestionował też okoliczności, że skarżący sprawuje opiekę nad matką, a zakres faktycznie sprawowanej opieki uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia.

Organ odwoławczy wskazał natomiast, że przyznanie świadczenia uniemożliwia okoliczność, że w orzeczeniu o niepełnosprawności jakie uzyskała matka skarżącego znajduje się zapis, zgodnie z którym matka skarżącego nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Stanowisko to nie jest uzasadnione jako sprzeczne z treścią art. 17 ust. 1 ustawy.

Przepis ten stanowi bowiem, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje opiekunowi, który nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Przesłanki te są rozłączne o czym świadczy użycie przez ustawodawcę spójnika "albo".

Matka skarżącego posiada orzeczenie stwierdzające znaczny stopień niepełnoprawności. W takim przypadku ustawa nie wymaga by w treści tego orzeczenia znajdował się zapis o konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Wymóg taki dotyczy wyłącznie takich orzeczeń o niepełnosprawności, które nie stwierdzają niepełnosprawności w stopniu znacznym. Interpretacja taka wynika bezpośrednio z treści cytowanego przepisu. Brak jest podstaw do dokonywania w tym przypadku wykładni innej nie językowa. Treść przepisu jest jednoznaczna. Nadto wskazać należy, że zgodnie z art. 3 pkt 21 a u.ś.r. znaczny stopnień niepełnosprawności w rozumieniu ustawy to m.in. niepełnosprawność w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Ustawa dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 573 ze zm.) w art. 4 ust. 1 stanowi, że do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zgodnie z tym przepisem zaliczenie do znacznego stopnia niepełnosprawności następuje jedynie w takim przypadku jeżeli osoba niepełnosprawna wymaga, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Znajdujący się zatem w treści orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności zapis o braku wymogu opieki lub pomocy jest sprzeczny z tym przepisem. Wyjaśnianie tej kwestii należało jednak uznać za zbędne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

W sprawie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego spełniona musi być po pierwsze przesłanka formalna, jaką jest posiadanie orzeczenia o odpowiedniej treści, t.j. orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Przesłanka formalna, jaką jest posiadanie orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, została w niniejszej sprawie spełniona. Orzeczeniem z dnia 17 lutego 2015 r. stwierdzono bowiem niepełnosprawność matki skarżącego w stopniu znacznym.

Po drugie w sprawie spełniona musi być przesłanka rzeczywistego sprawowania przez osobę wnioskującą opieki, której zakres wyklucza możliwość podjęcia zatrudnienia. Okoliczność, czy stan zdrowia matki skarżącego wymaga sprawowania opieki o charakterze stałym, winna zostać ustalona przez organy na podstawie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego. Zauważyć należy, że organy nie są bezwzględnie związane zawartym w orzeczeniach o niepełnosprawności stwierdzeniem, że osoba niepełnosprawna wymaga stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji i dokonują oceny tej kwestii na podstawie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego. Podobnie zapis przeciwny znajdujący się w orzeczeniu o znacznym stopniu niepełnosprawności nie jest dla organów wiążący. Wobec spełnienia formalnej przesłanki przyznania świadczenia, organy winny dokonać ustaleń faktycznych w zakresie sposobu sprawowania opieki.

Odmiennej ocenie niewątpliwe podlegałaby sytuacja dotycząca orzeczenia o niepełnosprawności innego niż stwierdzające znaczny stopień niepełnosprawności. W takim przypadku brak spełnienia przesłanki formalnej w postaci legitymowania się "orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji" uniemożliwiałby przyznanie świadczenia i czyniłby zbędnym ustalanie rzeczywistego sposobu sprawowania opieki.

Organy obu instancji nie kwestionowały rzeczywistego sposobu sprawowania opieki i jej zakresu wykluczającego podjęcie zatrudnienia przez skarżącego.

W tej sytuacji uznać należało, że jedyną przesłanką wykluczającą możliwość przyznania świadczenia było pobieranie przez skarżącego zasiłku pielęgnacyjnego. Wobec oświadczenia skarżącego, że w przypadku stwierdzenia przez organ, że pozostałe przesłanki przyznania świadczenia zostały spełnione, rezygnuje on z pobierania zasiłku, organ winien uwzględnić tą okoliczność jako istotną dla rozstrzygnięcia sprawy.

Podsumowując, organ pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r., a organ odwoławczy błędnej wykładni art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku,

z uwagi na naruszenie prawa materialnego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji.

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Wskazania co do dalszego toku postępowania administracyjnego wynikają z powyższych rozważań. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ uwzględni przedstawioną przez Sąd wykładnię prawa materialnego.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Sąd zasądził na rzecz skarżącego od organu zwrot kosztów wynagrodzenia pełnomocnika w wysokości 480 zł, ustalonej na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a, zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie ustawowym nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Powoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).