Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 394/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-06-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 8, art. 9
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Art. 145 par. 1  pkt 1  lit. c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Bociąga (spr.) Sędziowie WSA Renata Czeluśniak WSA Maria Zawadzka Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 lutego 2017 r. nr [....] w przedmiocie przyznania świadczenia rodzicielskiego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 9 lutego 2017 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania K. M. od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] 2016 r. o odmowie przyznania K. M. świadczenia rodzicielskiego w związku z opieką nad K. M. na okres od 2016-11-01 do 2017-04-25, na podstawie art. 17c ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i orzekło, że przyznaje K. M. świadczenie rodzicielskie w związku z opieką nad synem K. M. w wysokości: 1.000 (jeden tysiąc) złotych miesięcznie od 1 listopada 2016r. do 31 marca 2017r. i 833,40 (osiemset trzydzieści trzy złote 40/100) od 1 kwietnia 2017 r. do 25 kwietnia 2017 r.

Zaskarżoną decyzją organ I instancji orzekł o odmowie przyznania K. M. świadczenia rodzicielskiego - w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie - na dziecko K. M., data urodzenia: 2016 [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, iż w dniu 21.11.2016 r. K. M. złożyła do GOPS wniosek o przyznanie jej świadczenia rodzicielskiego na syna K. M. K. M. ma przyznane świadczenie pielęgnacyjne z tyt. rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na syna I. M. w okresie od 1.10.2015 r. do 31.10.2019 r. na podstawie art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ I instancji powołując się na art. 27 ust. 5 ww. ustawy stwierdził, że skoro K. M. ma przyznane świadczenie pielęgnacyjne to nie jest już uprawiona do uzyskania świadczenia rodzicielskiego.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła K. M. wskazując, iż wydana decyzja jest dla niej krzywdząca. Strona nie zgadza się z wykładnią art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonaną przez organ I instancji. Uważa, iż uprawniona jest do otrzymania świadczenia rodzicielskiego, gdyż świadczenie pielęgnacyjne przyznane jej zostało na inne dziecko. W związku z tym w sprawie nie zachodzi zbieg uprawnień zarówno do świadczenia pielęgnacyjnego jak i świadczenia rodzicielskiego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania stwierdziło, że zaskarżona decyzja jest wadliwa i podlega uchyleniu. Jednocześnie uznano, iż zebrany w aktach sprawy materiał dowodowy pozwala organowi odwoławczemu na orzeczenie, co do istoty sprawy.

W myśl obowiązującego od dnia 1 stycznia 2016 r. art. 17 c ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, świadczenie rodzicielskie przysługuje m.in. matce albo ojcu dziecka, jeżeli spełnione są następujące warunki:

- rodzice nie otrzymują zasiłku macierzyńskiego lub uposażenia za okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego, okres urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego lub okres urlopu rodzicielskiego,

- dziecko nie zostało umieszczone w pieczy zastępczej,

- rodzic starający się o świadczenie sprawuje opiekę nad dzieckiem i jej nie zaprzestał w związku z podjęciem zatrudnienia lub wykonywaniem innej pracy zarobkowej, które uniemożliwiają sprawowanie opieki nad dzieckiem,

- w związku z wychowywaniem tego samego dziecka lub w związku z opieką nad tym samym dzieckiem nie zostało ustalone prawo do świadczenia rodzicielskiego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów,

- rodzicom nie przysługuje za granicą świadczenie o podobnym charakterze do świadczenia rodzicielskiego, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości - w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności oświadczenia złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej, iż K. M. spełnia powyższe warunki. Jak wynika z przywołanego oświadczenia. K. M. ani jej mąż w związku z urodzeniem syna K. nie pobierają zasiłku macierzyńskiego ani uposażenia za okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego, okres urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego lub okres urlopu rodzicielskiego. Syn K. nie został umieszczony w pieczy zastępczej. K. M. starająca się o świadczenie sprawuje opiekę nad synem i jej nie zaprzestała w związku z podjęciem zatrudnienia lub wykonywaniem innej pracy zarobkowej, które uniemożliwiają sprawowanie opieki nad dzieckiem. W związku z wychowywaniem syna K. lub w związku z opieką nad nim nie zostało ustalone prawo do świadczenia rodzicielskiego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. K. M. ani jej mężowi nie przysługuje za granicą świadczenie o podobnym charakterze do świadczenia rodzicielskiego. K. M. pobiera natomiast świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na syna I. M.

W ocenie Kolegium w świetle art. 17c ust. 9 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych -pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad innym dzieckiem niż to, na które rodzic stara się o przyznanie świadczenia rodzicielskiego, nie stanowi przeszkody w przyznaniu tego świadczenia. Art. 17c ust. 9 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi bowiem, zdaniem Kolegium, stanowi lex specialis w stosunku do art. 27 ust. 5 ww. ustawy, który to przepis stanowi:

W przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1/ świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną.

Kolegium nadto wskazało iż zauważyć należy, że art. 27 ust. 5 ww. ustawy, winien być - mając na uwadze cele tej ustawy i dotychczasowe orzecznictwo sądowo-administracyjne - interpretowany w ten sposób, iż w przepisie tym chodzi o zbieg uprawnień do świadczeń w związku ze sprawowaniem opieki nad tym samym dzieckiem. W tym zakresie powołało się na Wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 13 lipca 2016r., sygn. akt IISA/Bd 617/16, i na Wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 23 sierpnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wr 158/16.

W konsekwencji powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, iż K. M. jest uprawniona do świadczenia rodzicielskiego w związku ze sprawowaniem opieki nad synem K. M. Świadczenie rodzicielskie przysługuje przez okres 52 tygodni, w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie i przysługuje od dnia porodu. Wynosi ono 1.000 zł miesięcznie (art. 17 c ust. 3 pkt l, ust 4 pkt l i ust. 5 ww. ustawy). Kwotę świadczenia rodzicielskiego przysługującą za niepełny miesiąc ustała się, dzieląc kwotę świadczenia przez liczbę wszystkich dni kalendarzowych w tym miesiącu, a otrzymaną kwotę mnoży się przez liczbę dni kalendarzowych, za które świadczenie przysługuje - (art. Art. 17 c ust. 7). Kwotę świadczenia przysługującą za niepełny miesiąc zaokrągla się do 10 groszy w górę. Wobec tego, że Pani K. M. urodziła syna K. w dniu [...] 2016 r., a wniosek o przyznanie tego świadczenia złożyła dopiero w listopadzie 2016 r. obliczenie wygląda następująco: za okres od 1.11.2016 r. do 31 marca 2017 r. świadczenie wynosi 1.000 zł miesięcznie, a od dnia 1.04.2017 r. do 25.04.2017 r. wynosi 833,40 zł..

Skargę niniejszą decyzję wniosła K. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wskazując, iż jest niezadowolona z otrzymanej decyzji w części dotyczącej okresu wypłaty świadczenia rodzicielskiego w związku z opieką nad synem K. M. Twierdzi, iż powinna otrzymać świadczenie rodzicielskie od 26 kwietnia 2016 r. do 25 kwietnia 2017 r., a nie dopiero od dnia złożenia wniosku to jest od 22 listopada 2016 r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając zatem skargę na postanowienie Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jego wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną – art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r. poz. 781 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.)

Skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie zaś z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego to organ administracji ma obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Zgodnie z art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego jednym z podstawowych obowiązków organów jest czuwanie nad tym, aby strony i inni uczestnicy nie ponieśli szkody z powodu nieznajomości prawa oraz udzielanie im w tym celu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W orzecznictwie sądowym ukształtował się pogląd, iż obowiązek wynikający z art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego powinien być rozumiany tak szeroko, jak to tylko jest możliwe.

Organ nie tylko ma obowiązek informować strony o wszelkich okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków, ale wręcz ma czuwać nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa co wyraża się m.in. w udzielaniu wszelkich niezbędnych wyjaśnień. Zasada wyrażona w tym przepisie ma na tyle fundamentalne znaczenie, iż tylko jej naruszenie może przynieść w rezultacie uchylenie decyzji administracyjnej formalnie nawet odpowiadającej prawu materialnemu szczególnie wówczas, gdy z okoliczności sprawy wynika, że to właśnie błędna informacja lub jej brak spowodowały zachowanie strony przynoszące w rezultacie niekorzystne dla niej skutki (tak między innymi w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 23 lipca 1992r. sygn. akt II ARN 40/92, opublik. POP z 1993r. Nr 4 poz. 68, w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2000r. sygn. akt I SA/Kr 1740/98, LEX 42031, w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 2001r. Sygn. akt I SA 2447/00, LEX nr 54741). Zatem obowiązkiem organu administracji publicznej jest przekazanie stronie informacji o jej sytuacji procesowej, przysługujących jej środkach obrony jej praw oraz uwarunkowaniach ich złożenia, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa.

Mając na względzie powyższe uwagi wskazać należy, że wprawdzie skarżąca określiła swoje pismo skierowane do organu jako odwołanie, ale wskazała w nim przede wszystkim, z jakich powodów nie złożyła na piśmie wniosku o przyznanie jej świadczenia rodzicielskiego w okresie do końca marca 2016 r. Przy czym zarówno z tego odwołania, jak i ze skargi, a także z wyjaśnień złożonych przez skarżąca na rozprawie przed tut. Sądem wynika, że chciała ona taki wniosek złożyć, ale była informowana przez pracownika Ośrodka, że świadczenie rodzicielskie jej się nie należy. Co więcej z dołączonych przez skarżąca dokumentów wynika, że decyzją z dnia 15 marca 2016r. otrzymała ona zasiłek okresowy na luty 2016r., który musiał być poprzedzony wywiadem środowiskowym. Z przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2016r. poz. 930 ze zm., dalej jako: u.p.s.) wynika zaś, że pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, a jej zadaniem jest podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 1 i 2 u.p.s.).

Przy czym osoby korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej (art. 4 u.p.s.), a brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (art. 11 ust. 2 u.p.s.).

Zatem nie ulega wątpliwości, że na organie pomocy, który jest organem orzekającym także w sprawie świadczenia rodzicielskiego, ciąży wręcz obowiązek poinformowania strony o wszelkich uprawnieniach, które mogą wspomóc jej sytuację.

W związku z tym należy ustalić, czy skarżąca została prawidłowo poinformowana o swoich uprawnieniach i czy brak złożenia formalnego wniosku o przedmiotowe świadczenie w maju 2016r. wyniknął z błędu organu, co do interpretacji przepisów prawa, czy też z powodu niepodjęcia przez skarżącą stosownych działań pomimo prawidłowego pouczenia o konieczności złożenia stosownego wniosku. Przy czym podkreślić należy, że brak prawidłowej informacji przez organ o uprawnieniach przysługujących skarżącej nie może skutkować negatywnymi konsekwencjami dla strony.

W przypadku, zatem ustalenia, pracownik organu nie informował prawidłowo skarżącej o jej uprawnieniach, a wręcz jak stwierdził na rozprawie pełnomocnik skarżącej, pracownik organu odradzał jej z uwagi na możliwość utraty świadczenia pielęgnacyjnego, rozważyć przyznanie przedmiotowego świadczenia od terminu gdyby skarżąca złożyła wniosek w terminie pierwszej obecności w urzędzie w tym przedmiocie. skarżącej, tak aby nie poniosła ona szkody z powodu błędnej informacji organu, celem nadania mu stosowego biegu.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W związku z tym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.