Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 901/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2008-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 77 i art. 105
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Robert Sawuła Sędziowie NSA Ryszard Bryk AWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant sekr. sąd. Maria Kołcz po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 20 marca 2008 r. sprawy ze skargi R.R., K.R. i W.R. na decyzję Wojewody z dnia (...) nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia (...) o Nr (...) II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżących R.R., K.R., W.R. solidarnie kwotę 491 zł /słownie: czterysta dziewięćdziesiąt jeden złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Rz 901/07

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z dnia [...] września 2007r. nr [...] Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania R. R., K. R. i W. R. – działających przez pełnomocnika, utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...] sierpnia 2007r. nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w D. oznaczonej jako działka nr 508/30 i części działki nr 508/29 obr. 1, stanowiących własność Gminy D., pozostających w użytkowaniu wieczystym "A" Sp. z o.o. z siedzibą w D. objętych Kw Nr [...].

Podstawą prawną zaskarżonej decyzji jest art. 105 § 1, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. nr 261, poz. 2603 ze zm. – zwana dalej w skrócie u.g.n.).

We wspólnym odwołaniu skarżący wnieśli o uchylenie w całości decyzji Starosty z dnia [...] sierpnia 2007r. nr [...] i orzeczenie o zwrocie całej nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 508/30 obr. nr 1 w D.; nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 508/29 w niewykorzystanej pod zabudowę części po stronie północnej, wschodniej oraz południowo zachodniej.

Organ odwoławczy nie uwzględnił zarzutów odwołania, a w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnił, że kwestionowaną decyzję wydano na podstawie obowiązujących przepisów u.g.n. Treść art. 229 tej ustawy ogranicza możliwość zwrotu nieruchomości na podstawie art. 136 u.g.n., jeżeli przed dniem 1 stycznia 1998r. nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Skarżący wnieśli o zwrot całej działki nr 508/30 oraz opisanych we wniosku części działki nr 508/29 położonych w D.. Wymienione działki zgodnie z wpisem w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w D. stanowią własność Gminy D. na podstawie decyzji Wojewody z dnia [...] listopada 1992r. nr [...] i są przedmiotem użytkowania wieczystego "A" Sp. z o.o. na podstawie umowy o oddaniu gruntów w użytkowanie wieczyste i przeniesienia własności obiektów zawartej w formie aktu notarialnego rep. [...] Nr [...] z dnia [...] września 1997r. Wpis użytkowania wieczystego w księdze wieczystej nr [...] został dokonany na podstawie wniosku z dnia [...] października 1997r. Organ powołał się też na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2002r. sygn. akt III CZP 29/02, iż wpis ma moc wsteczną od chwili złożenia wniosku o jego dokonanie. Podobny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 maja 2002r. sygn. akt I SA 2683/00, iż wpis do księgi wieczystej jest wpisem konstytutywnym, ale działa z mocą wsteczną to jest od chwili złożenia wniosku o wpis. Wnioskowane o zwrot działki oddano w użytkowanie wieczyste przed 1 stycznia 1998r.,zatem zaistniał przypadek uregulowany w art. 229 u.g.n. wykluczający możliwość zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na podstawie art. 136 ust. 3 u.g.n.

W skardze do Sądu skarżący R. R., K. R., W. R. zaskarżyli w całości wymienioną na wstępie decyzję Wojewody i zarzucili naruszenie: art. 105 § 1 k.p.a. przez przyjęcie, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe; art. 7 k.p.a., gdyż nie podjęto wszelkich kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy; art. 138 § 2 w zw. z art. 8 k.p.a., gdyż nieprzekazano sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, a rozstrzygnięcie sprawy wymagało przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części; art. 7 w zw. z art. 61 k.p.a. w zw. z art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami poprzez zaniechanie powiadomienia Gminy Miasta D. oraz wszczęcie postępowania o rozwiązanie umowy o użytkowanie wieczyste; art. 6 ust. 2 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE – Dz. U. z 2004r. nr 90, poz. 864/30 ze zm.) w związku a art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 20 marca 1952r. (Dz. U. 1995r. nr 36, poz. 175 ze zm.) gdyż przyjęto, iż roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości lub jej części z powodu zbędności ze względu na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie u.g.n. na nieruchomości ustanowiono prawo użytkowania wieczystego. na rzecz osoby trzeciej.

W oparciu o te zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie decyzji Wojewody z dnia [...] września 2007r. nr [...] i poprzedzającej ją decyzji Starosty z dnia [...] sierpnia 2007r. nr [...] i orzeczenie o zwrocie całej nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 508/30 w D., nieruchomości oznaczonej jako działka nr 508/29 w części północnej niewykorzystanej pod zabudowę wyodrębnioną linią biegnącą od północnego krańca działki nr 508/30 wcinającego się w kierunku południowo-zachodnim w działkę nr 508/29 do działki nr 499; niewykorzystanej pod zabudowę wschodniej części wyodrębnioną linią od południowego krańca działki nr 508/29 w kierunku działki nr 575/1; niewykorzystanej pod zabudowę południowo-zachodniej części działki wyodrębnionej linią biegnącą od działki nr 500/8 w kierunku działki nr 528/8; części działki wydzielonej jako biegnący pas aż do zabudowań paś gruntu równoległy do przebiegającej od południa w kierunku północy najdłuższej granicy zachodniej granicy działki nr 508/30. Działający w imieniu skarżących pełnomocnik wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych wraz z kosztami zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi skarżący powołali się na pogląd zawarty w glosie L. Żukowskiego do wyroku NSA z 25.01.2000r. OSP nr 5/2001 poz. 80, iż w przypadku określonym w art. 229 u.g.n. nie występuje bezprzedmiotowość postępowania, a organy powinny odmówić zwrotu nieruchomości. Na potrzebę przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego wskazał Wojewoda stwierdzając w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że organ prowadzący postępowanie winien zbadać, czy istnieje możliwość rozwiązania użytkowania wieczystego, gdy wniosek o ujawnienie prawa użytkowania wieczystego został złożony do sądu prowadzącego księgę wieczystą. Skarżący podali, że w przypadku naruszenia przez wieczystego użytkownika postanowień umowy, jednostka samorządu terytorialnego w trybie art.7 i art. 61 k.p.a. działając na podstawie art. 33 ust. 3 u.g.n. powinna wszcząć z urzędu postępowanie o rozwiązanie umowy o użytkowanie wieczyste. Wskazując na tezę wyroku NSA z 11 czerwca 1981r. sygn. akt SA 820/81 ONSA Nr 2/1981 poz. 5, iż organ administracji jest zobowiązany zgodnie z art. 7 k.p.a. załatwić sprawę w sposób zgodny z ze słusznym interesem obywatela jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza możliwości organu administracji wynikających z przyznanych uprawnień, skarżący uznali, że jest to droga do rozwiązania problemu w sytuacji, gdy na nieruchomości nabytej przez Skarb Państwa albo gminę ustanowiono użytkowanie wieczyste. Na poparcie poglądu powołano wyrok SN z 12.05.1994r. (sygn. akt II ARN 22/94, OSNCP 1994, nr 7, poz. 108) oraz NSA z dnia 9 czerwca 1993r. sygn. akt IV S.A. 1263/92, dotyczący konfliktu między zasadnością zwrócenia nieruchomości poprzedniemu właścicielowi, a trwałością stosunku prawnego, na podstawie którego dokonano rozporządzenia nieruchomością po jej wywłaszczeniu. W skardze zaproponowano też rozwiązanie tego problemu poprzez wydanie dwóch decyzji administracyjnych. Pierwszej o stwierdzeniu zbędności nieruchomości na cel określony w wywłaszczeniu, a następnie drugiej decyzji o zwrocie nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela. Skarżący odwołując się do orzecznictwa Sądu Najwyższego wyprowadzili pogląd o potrzebie rozwiązania umowy wieczystego użytkowania, co do części nieruchomości objętej wnioskiem.

Skarżący uznali, że przeszkodą przy orzekaniu o zwrocie nieruchomości nie może być jakakolwiek utrata władania nią, gdy gmina, czy Skarb Państwa nadal pozostaje właścicielem (komentarz Z. Truszkiewicz w "Gospodarka gruntami i wywłaszczenie nieruchomości Kraków 1995r. str. 273 oraz T. Woś w: "Wywłaszczenie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości" Warszawa 2004 str. 230).

Podnieśli, że kwestie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości należy rozpatrywać przez pryzmat wiążących uregulowań wynikających z prawa europejskiego i ratyfikowanych konwencji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwana dalej w skrócie p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, ale zasadniczo z przyczyn, które Sąd uwzględnił z urzędu.

Z zasady czynnego udziału strony w postępowaniu zawartej w art. 10 k.p.a. wynika, że organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom postępowania czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Definicja strony zawarta jest w art. 28 k.p.a., po myśli którego stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny powinien być indywidualny, konkretny, aktualny, obiektywnie sprawdzalny, wsparty okolicznościami faktycznymi, będącymi przesłankami stosowania prawa materialnego.

W aktach administracyjnych sprawy zalega wypis z rejestru gruntów, z treści którego wynika, że właścicielem działek nr 508/29 i 508/30 położonych w D., wnioskowanych do zwrotu przez skarżących, iż właścicielem tych działek jest Gmina Miasta D. i pozostają w użytkowaniu wieczystym A Sp. z o.o.w D. Decyzję organu pierwszej instancji, decyzji doręczono pełnomocnikowi skarżących W postępowaniu przed pierwszą instancją nie brała udziału Gmina Miasta D. ani użytkownik wieczysty. Organ drugiej instancji w postępowaniu zaskarżoną decyzję doręczył użytkownikowi wieczystemu, lecz nadal pominął Gminę Miasta D. Brak udziału strony w postępowaniu administracyjnym bez własnej winy stanowi zgodnie z art. 145 § 1 przesłankę do wznowienia postępowania i jest wystarczającą okolicznością do uwzględnienia skargi i uchylenia decyzji obydwu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ ustali krąg stron postępowania, zapewni im udział na każdym etapie postępowania, przed wydaniem decyzji powiadomi o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem i doręczy każdej stronie decyzję sporządzoną zgodnie z wymaganiami zawartymi w art. 107 § 3 k.p.a.

Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych o właściwość między jednostkami samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Norma prawna wynikająca z przedstawionych przepisów nakazuje sądowi kontrolę legalności zaskarżonego aktu wydanego w określonym czasie i dlatego kontrola ta doznaje ograniczeń odnośnie ustalonego przez organ stanu faktycznego i zastosowanych przepisów w dacie wydania kwestionowanego aktu lub podjęcia czynności.

Zaskarżoną decyzję wydano [...] września 2007r., dlatego w rozpoznawanej sprawie, której przedmiotem jest zwrot nieruchomości mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. nr 261, poz. 2603 ze zm.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 października 2006r. o zmianie i uchyleniu niektórych upoważnień do wydawania aktów wykonawczych (Dz. U. nr 220, poz. 1600), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2007r.

Stosownie do art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli zgodnie z art. 137 u.g.n. stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przesłanki negatywne do zwrotu wywłaszczonych nieruchomości zostały zawarte w art. 138 i art. 229 u.g.n. a ujmując rzecz najogólniej dotyczą nabycia praw osób trzecich do wywłaszczonej nieruchomości.

Podstawą rozstrzygnięcia skarżonej decyzji jest art. 229 u.g.n., zgodnie z którym roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (1 stycznia 1998r.) nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo wieczystego użytkowania na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Sąd za słuszny uznał zarzut odwołania i powtórzony w skardze, że w takim przypadku roszczenie nie staje się bezprzedmiotowe, a jedynie z przyczyn przewidzianych w tym przepisie nie jest możliwy zwrot nieruchomości, dlatego też organ winien wydać się decyzję o odmowie zwrotu nieruchomości (patrz T. Woś w "Wywłaszczenie nieruchomości i ich zwrot" LexisNexis wyd. 3 Warszawa 2007r. str. 283-284). Zaznaczyć należy, że zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie w tym zakresie istnieje rozbieżność poglądów i opowiedzenie się przez Sąd za jedną z nich nie stanowiło wyłącznej przyczyny uwzględnienia skargi.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy z dnia 21 maja 2002r. sygn. akt III CZP 29/2002, że wpis użytkowania wieczystego do księgi wieczystej ma moc wsteczną od daty złożenia wniosku o wpis (art. 29 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece tekst jedn. z 2002r. nr 124, poz. 1361) – ONSC 2003/6/76 oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2002r. sygn. akt I SA 2683/2000 (LEX nr 82657), zgodnie z którym wpis w księdze wieczystej ma moc wsteczną od chwili złożenia wniosku o dokonanie wpisu. Na przytoczone orzeczenia powołały się organy orzekające w przedmiotowej sprawie.

Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte wnioskiem uprawnionych podmiotów z dnia 16 lipca 1997r., w którym domagają się zwrotu całej działki nr 508/30 i odpowiednio wyżej opisanych części nieruchomości nr 508/29 (wg aktualnej numeracji działek)

W aktach administracyjnych sprawy zalega kserokopia decyzji (nieczytelne pieczęcie organu) z dnia [...] czerwca 1985r. znak: [...] o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu za wywłaszczone nieruchomości (karta akt admin. I inst. nr 39). Z pkt 12 sentencji powołanej decyzji wynika, że wywłaszczono działkę nr 512/7 o pow.1 450m2 i działkę nr 512/6 o pow. 547 m2 stanowiące własność M. R. (następcą prawnym jest skarżąca W. R.), R. R. i K. R. Łączna powierzchnia wywłaszczonych nieruchomości wynosiła 1 962 m2, czyli niecałe 20 arów. Tymczasem skarżący wnioskują o zwrot całej nieruchomości oznaczonej obecnie nr 508/ 30, której powierzchnia według wypisu z ewidencji gruntów wynosi 2, 9694 ha (karta akt admin. I inst. nr 13).

Zestawienie tych powierzchni wskazuje, że organy prowadzące postępowanie nie wyjaśniły dokładnie zakresu przedmiotowego żądania skarżących i odpowiednio ich nie udokumentowały, co ma istotny wpływ na treść podjętego rozstrzygnięcia.

W aktach administracyjnych sprawy znajduje się mapa (karta akt admin. I inst. nr 16), na której kolorem żółtym oznaczono powierzchnię działek wywłaszczonych według wyżej powołanej decyzji z [...] czerwca 1985r. Z mapy tej wynika, że działka nr 512/7 odpowiada jedynie pewnej części działki 508/30, graniczącej od strony północnej z działką nr 593. Tymczasem roszczenie skarżących jest znacznie szersze niż wykazany na tej mapie obszar wywłaszczonej w przeszłości nieruchomości.

Istota zwrotu nieruchomości ma na celu przywrócenie własności nieruchomości podmiotom, które zostały wywłaszczone i to stanowi granicę dla określenia przedmiotowego zakresu żądania stron jak i merytorycznej oceny zgłoszonego żądania, gdy strona wnioskująca o zwrot nieruchomości nie dysponowała tytułem prawnym do nieruchomości.

Przedstawione rozważenia dowodzą, że organy prowadzące postępowanie niedokładnie wyjaśniły stan faktyczny sprawy. W szczególności nie dokonano oceny zakresu żądania skarżących w aspekcie prawa własności, jakim wnioskodawcy dysponowali w szczególności, czy ograniczało się ono tylko do działek nr 512/6 i 512/7. Organ nie wyjaśnił, czy dla terenu objętego wnioskiem o zwrot były wydane jeszcze inne decyzje wywłaszczeniowe w stosunku do działek stanowiących w przeszłości własność skarżących. Wykazanie, że skarżący nie dysponowali żadnym innym tytułem własnościowym do nieruchomości, której domagają się zwrotu będzie w tej części zgłoszonego roszczenia uprawniało organ do umorzenia postępowania, bo nie istnieje źródło dla powstania roszczenia o zwrot.

Mając na względzie potrzebę dokładnego wyjaśnienia stanu prawnego działek nr 508/29 i 508/30 organ zwróci się do właściwego sądu wieczystoksięgowego o wypis z księgi wieczystej celem ustalenia, kiedy i w wyniku, jakich przekształceń gruntowych działka nr 512/7 weszła w skład działki nr 508/30. Zalegający w aktach sprawy odpis z księgi wieczystej nr [...] nie pokazuje chronologicznie przekształceń gruntowych działki aktualnie oznaczonej numerem 508/30, ani jakim numerem była oznaczona działka w skład, której wchodziły wywłaszczone nieruchomość w dacie zawarcia umowy o ustanowienie wieczystego użytkowania. Dodać wypada, że w aktach sprawy brak jest tej umowy. Organy w żaden sposób nie wyjaśniły nawet poprzez odebranie oświadczenia od skarżących, czy przysługiwał im tytuł prawny do jakiekolwiek części nieruchomości oznaczonej aktualnie nr 508/29. Kwestia ta będzie wymagała również wyjaśnienia w ponownie prowadzonym postępowaniu przy zastosowaniu przez organ środków dowodowych pozwalających zgodnie z art. 80 k.p.a. uznać daną okoliczność sprawy za wyjaśnioną (np. odebranie od skarżących oświadczenia, do jakich nieruchomości według dawnej numeracji posiadali tytuł własności, wypis z księgi wieczystej, pokazujący przekształcenia gruntowe wnioskowanych do zwrotu nieruchomości, czy też okazanie na gruncie nieruchomości, do których skarżący posiadali prawo własności.

Powyższe dowodzi, że organy nie przeprowadziły w sposób wyczerpujący postępowania wyjaśniającego, a to uchybia zasadzie prawdy obiektywnej zawartej w art. 7k.p.a. rozwiniętej w art. 75 i nast. k.p.a. i stanowi naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy. Stwierdzone naruszenie na podstawi art. 145 § 1 pkt 1 lit, c) p.p.s.a. obliguje Sąd do uchylenie zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu pierwszej instancji, gdyż decyzje obydwu instancji są dotknięte wymienioną wadą.

Za niezasadny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 61 k.p.a. w związku z art. 33 ust. 3 u.g.n. polegający na zaniechaniu wszczęcia postępowania o rozwiązaniu umowy o użytkowanie wieczystym, gdy złożono wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, na której ustanowiono takie prawo przed dniem 1 stycznia 1998r. Przepis art. 33 ust. 3 u.g.n. stanowi, że właściwy organ może żądać rozwiązania umowy wieczystego użytkowania przed upływem ustalonego okresu stosownie do art. 240 k.c., jeżeli użytkownik wieczysty korzysta z tej nieruchomości w sposób sprzeczny z ustaleniami umowy, a w szczególności jeżeli nie zabudował jej w ustalonym terminie. Przytoczona regulacja nie ma zastosowania do spraw prowadzonych o zwrot wywłaszczonych nieruchomości, gdzie przeszkodą do zwrotu jest ustanowienie użytkowania wieczystego przed 1 stycznia 1998r. Zważyć należy, że regulacja zawarta w art. 229 u.g.n. została umieszczona w przepisach przejściowych i jej reguły wymagają ścisłej interpretacji.

Z tych również przyczyn za nieuzasadniony Sąd uznał zarzut naruszenia art. 138 § 2 w związku z art. 8 k.p.a. oparty na treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, iż rzeczą organu prowadzącego postępowanie o zwrot nieruchomości jest ustalenie czy nie zachodzą przesłanki do rozwiązania użytkowania wieczystego ustanowionego na rzecz osób trzecich na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot. Wojewoda wyraził taki pogląd z tym, że zastrzegł potrzebę przeprowadzenia takiej oceny dotyczy przypadków, gdy wniosek o ujawnienie prawa użytkowania wieczystego został złożony do sądu, który prowadzi księgę wieczystą po dniu wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami to jest po 1 stycznia 1998r.

Powołane w uzasadnieniu skargi orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego z okresu 1993 do 1997 zapadło na gruncie innych regulacji prawnych dotyczących gospodarki nieruchomościami, a poglądy w nich wyrażone nie odnoszą się do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy. Na wstępie niniejszych rozważań Sąd zaznaczył, iż stan prawny objęty kontrolą Sądu wyznacza data wydania zaskarżonej decyzji.

Wbrew twierdzeniem zawartym w skardze organy orzekające nie naruszyły przepisów prawa unijnego w tym art. 6 ust. 2 Traktatu o Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004, poz. 90 nr 864/30 ze zm.), w kontekście ratyfikowanego przez Rzeczpospolitą Polska Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 20 marca 1052r. (Dz. U z 1995r. nr 36, poz. 175 ze zm.). Art. 1 tego Protokołu stanowi, że nikt nie może być pozbawiony swojej własności chyba, że w interesie publicznym i na warunkach przewidzianych przez ustawę oraz z godnie z ogólnymi zasadami prawa międzynarodowego. Zadość tym zasadom czynią regulacje zawarte w art. 21 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, która w art. 21 wprowadziła zasadę ochrony własności. Zgodnie z tą zasadą własność podlega ochronie, a wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowanie.

Zauważyć należy, że przedmiotem zaskarżenia nie jest decyzja, mocą której skarżącym w trybie wywłaszczenia odebrano własność. Kontrolą Sądu objęta została decyzja, którą umorzono postępowanie o zwrot wywłaszczonych nieruchomości.

Końcowo należy zaznaczyć, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, a jedynie kontrolują legalność zaskarżonego aktu mając na uwadze zakres kontroli wyznaczony przesłankami wymienionymi w art. 145 p.p.s.a. i dlatego Sąd nie mógł merytorycznie rozstrzygać o żądaniu skargi odnośnie zwrotu nieruchomości w niej wymienionych.

Mając na względzie przedstawiony stan rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i lit. c.) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Orzeczenie o kosztach znajduje uzasadnienie w art. 200 p.p.s.a. Zwrot kosztów obejmuje wpis w kwocie 200 zł (sł. dwieście zł.), trzy opłaty skarbowe każda po 17 zł od pełnomocnictw w łącznej wysokości 51 zł (pięćdziesiąt jeden) oraz koszty zastępstwa procesowego.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ ustali krąg stron postępowania i zapewni im udział w postępowaniu zgodnie z regułami określonymi w art. 10 § 1 k.p.a. Ponadto wyjaśni przekształcenia gruntowe ze szczególnym uwzględnieniem wywłaszczonych działek nr 512/7, która weszła w skład obecnej działki oznaczonej nr 508 /30, czy na w częściach działki nr 508/29 wnioskowanych do zwrotu skarżący lub ich poprzednicy prawni zostali pozbawienie własności nieruchomości w drodze wywłaszczenia. Postępowanie wyjaśniające organy przeprowadzą zgodnie z regułami zawartymi w art. 75 i nast. k.p.a. oraz uwagami Sądu przedstawionym w uzasadnieniu, Wybór środków dowodowych przez organ zależny będzie od konkretnych okoliczności sprawy pozwalających uznać dany fakt za dostatecznie wyjaśniony zgodnie z regułami dowodowymi zawartymi w k.p.a. Przed wydaniem decyzji organ zapozna strony ze zgromadzonym materiałem dowodowym zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a.