Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SAB/Wr 185/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2020-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Stwierdzono przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ
Powołane przepisy: article: art. 37 PAR. 1 PKT 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Maria Tkacz – Rutkowska (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia WSA Katarzyna Radom sędzia WSA Marta Semiczek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 2 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi N. C. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt czasowy i pracę I. stwierdza, że Wojewoda D. przewlekle prowadzi postępowanie w sprawie z wniosku skarżącej; II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody D. do wydania rozstrzygnięcia w sprawie: IV. przyznaje od Wojewody D. na rzecz skarżącej sumę pieniężną w kwocie 1.400 (jeden tysiąc czterysta) złotych; V. zasądza od Wojewody D. na rzecz skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej [...] lipca 2020 r. jest przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w sprawie z wniosku N.C. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.

Z akt sprawy wynika, że [...] listopada 2018 r. N.C. (dalej: Skarżący, Strona), obywatelka Ukrainy złożyła osobiście w D. Urzędzie Wojewódzkim w W. Delegatura w J. wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy wraz z załącznikami.

W dniu złożenie wniosku wręczono Stronie pismo z [...] listopada 2018 r. informujące, że postępowanie dotyczące udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy zostało wszczęte i przewidywany termin zakończenia tego postepowania to [...] maja 2019 r. Ponadto poinformowano Stronę, że przebywa legalnie na terytorium Polski od dnia złożenia wniosku do dnia, w którym decyzja w sprawie udzielnie zezwolenia na pobyt czasowy stanie się ostateczna.

Strona [...] czerwca 2019 r. zmodyfikowała złożony [...] listopada 2018 r. wniosek poprzez zmianę celu pobytu z innych okoliczności na pobyt z cudzoziemcem, przesyłając stosowne dokumenty. Zmiana ta związana jest z uzyskaniem przez męża Strony zezwolenia na pobyt stały na podstawie posiadania Kary Polaka (decyzja Wojewody D. z [...] maja 2019 r.).

Pismem z [...] lipca 2019 r. (wpływ do organu administracji [...] lipca 2019 r.) pełnomocnik Strony złożyła ponaglenia z uwagi na przewlekłość postępowania w sprawie wniosku Strony o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.

Pismami z [...] sierpnia 2019 r. Wojewoda D.:

- wystąpił w trybie art. 109 ust. 1 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j.: Dz. U. z 2018 nr., poz. 2094) do Komendy Wojewódzkiej Policji w W., Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Delegatura w W. i Komendy Nadodrzańskiego Oddziału Straży Granicznej w K. o udzielnie informacji o czy wjazd i pobyt Strony na terytorium Polski stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego;

- wezwał Stronę do uzupełnienia dokumentów w sprawie (potwierdzających posiadanie stałego i stabilnego źródła dochodu, potwierdzenie, że ma zapewnione miejsce zamieszkania w trakcie pobytu w Polsce, posiadanie ubezpieczenia zdrowotnego) i zawiadomił, że przewidywany termin zakończenia postępowania to [...] listopada 2019 r.;

Pismem z [...] sierpnia 2019 r. Wojewoda przekazał ponaglenie do Urzędu do Spraw Cudzoziemców.

Dokumenty wskazane w piśmie z [...] sierpnia 2019 r. Strona przesłała [...] sierpnia 2019 r.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców ponaglenie Strony uznał za nieuzasadnione, bowiem postępowanie w sprawie nie było prowadzone w sposób przewlekły.

Pismem z [...] stycznia 2020 r. pełnomocnik Strony wystąpiła do Wojewody o wskazanie na jakim etapie jest postępowanie wszczęte wnioskiem Strony z [...] listopada 2018 r.

Wojewoda pismem z [...] lutego 2020 r. wezwał Stronę do dostarczenia dokumentu potwierdzającego posiadanie stabilnego i regularnego źródła dochodu, wystarczającego na pokrycie kosztów utrzymania. Dokumenty we wskazem zakresie Strona uzupełniał [...] marca 2020 r. (wpływ do organu administracji w dniu [...].03.20202 r.).

Wojewoda D. decyzją z [...] lipca 2020 r. udzielił Stronie zezwolenia na pobyt czasowy do [...] lipca 2023 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wniesionej [...] lipca 2020 r., pełnomocnik Strony, powołując przepisy art. 3 § 2 pkt 8, art. 50 § 1, ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. u. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) zarzuciła przewlekłość postępowania prowadzonego przez Wojewodę D. w zakresie rozpatrzenia wniosku Strony o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy, podnosząc zarzut naruszenie przepisów:

- art. 12 § 1 w związki z art. 35 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (t.j: Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm. – dalej: K.p.a.) z uwagi na przewlekłe prowadzenia postępowania przejawiające się w nieefektywnym jego prowadzeniu i wykonywaniu czynności w dużych odstępach czasu;

- art. 9 w związku z art. 36 §1 i 2 K.p.a. z uwagi na niepoinformowanie Strony o przyczynach zwłoki, o nowym terminie załatwienia sprawy oraz o prawie do wniesienia ponaglenia.

Tak formułując zarzuty Strona wniosła o:

1) przeprowadzenie rozprawy;

2) zobowiązanie organu administracji do wydania decyzji w określonym terminie;

3) stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania i przewlekłość ta miała miejsce z rażącym naruszeniami prawa;

4) przyznanie od organu administracji na rzecz Skarżącej, z powołaniem na art. 149 § 2 p.p.s.a., sumy pieniężnej w kwocie 15.000 zł;

5) przyznanie od organu administracji na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych oraz opłaty skarbowej w wysokości 17 zł.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Strony wyjaśniła, że Skarżąca wniosła o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, sprawa nie należy do skomplikowanych, zatem winna być rozpoznana, uwzględniając konieczność uzyskania informacji o Skarżącej od Policji, Straży Granicznej i ABE, w terminie 2 miesięcy. Od momenty złożenia wniosku upłynął ponad rok, a sprawa nie został zakończona. Postępowanie w sprawie prowadzone jest w sposób nieefektywny. Prowadzenie postępowania przez ponad 500 dni, okres dłuższy niż Skarżąca może pracować w ramach oświadczenia o powierzeniu cudzoziemcowi pracy, świadczy o rażącym charakterze przewlekłości. W związku z tym Skarżąca wnosi o przyznanie sumy pieniężnej w kwocie 15.000 zł. Wyjaśnia, że na skutek opieszałego działania organu została zepchnięta na margines życia społecznego, utrzymuje się z oszczędności, bez rychłego widoku na załatwianie sprawy, funkcjonuje na granicy egzystencji. Wskazana kwota będzie swoistym zadośćuczynieniem za utracone zarobki, co zostało spowodowane działaniem organu administracji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o oddalenie skargi.

Po przytoczeniu dotychczasowego przebiegu postępowania w sprawie wyjaśnił, że sposób prowadzenia postępowania nie wynika ze złej woli pracowników Wydziału Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców, ale jest skutkiem ogromnej ilości składanych wniosków przez cudzoziemców, koniecznością równoczesnego ich procedowania, a także wynika z niedoborów kadrowych. Wskazano także, że w okolicznościach niniejszej sprawy przekroczenia terminu rozpoznania sprawy nie można uznać za rażące naruszenie prawa, nie jest bowiem pozbawione racjonalnego uzasadnienia. Odnosząc się do zasądzenia sumy pieniężnej Wojewoda wywodził, że winno to być zastrzeżone dla wyjątkowych indywidualnych przypadków, uzasadnionych szczególnymi, drastycznymi i ewidentnymi, zawinionymi uchybieniami organu w załatwianiu sprawy. Takie okoliczności w niniejszej sprawie zdaniem organu administracji nie wystąpiły, a wniosek nie zawiera uzasadnienia w zakresie istnienia i rozmiaru doznanej krzywdy. Zwrócił też uwagę, że w dniu złożenia wniosku w paszporcie Skarżącej umieszczono stempel potwierdzający złożenie wniosku, co potwierdza legalność pobytu cudzoziemca.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2017 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej, przy czym na mocy art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.

Na wstępie należy wskazać, że Skarżąca przed wniesieniem skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę wyczerpała, przewidziane w tego rodzaju sprawach w art. 37 § 1 K.p.a., środki zaskarżenia (ponaglenie wniosła [...] lipca 2019 r.). Stosowanie zatem do art. 52 § 1 p.p.s.a. dopuszczalna jest w niniejszej sprawie droga sądowa i nie zachodzą przesłanki odrzucenia skargi.

Skarga jest zasadna.

Należy zwrócić uwagę, że ustawodawca w powołanym wyżej art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. posługuje się odrębnymi sformułowaniami: "bezczynność" i "przewlekłe postępowanie" zatem odwołując się do dyrektywy interpretacyjnej, zgodnie z którą różnym zwrotom nie należy nadawać tego samego znaczenia (zakaz wykładni synonimicznej) należy uznać, że mamy do czynienia z różnymi sytuacjami (L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2010, s. 117 i n.).

Z "przewlekłym postępowaniem" mamy do czynienia w razie prowadzenia postępowania niezmierzającego – wbrew wynikającej z art. 12 K.p.a. zasadzie szybkości i prostoty postępowania – do bezpośredniego załatwienia sprawy. "Przewlekłe postępowanie" ma miejsce wówczas, gdy organ podejmuje wprawdzie działania ale robi to opieszale lub skuteczność podejmowanych czynności jest wątpliwa. Dotyczy to – w ocenie Sądu – także sytuacji, gdy organ podejmuje czynności niezgodnie z procedurą, nie zmierzając wprost i skutecznie do finalnego załatwienia sprawy. Będą to zatem przypadki prowadzenia postępowania [...] jeszcze przed upływem terminu do załatwienia sprawy, tyle że w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużych odstępach czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzeby wynikające z istoty sprawy (por. P. Kornacki, Intertemporalne aspekty orzekania sądu administracyjnego w przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania przed organem administracji publicznej, ZNSA 2011, nr 5, s. 45–46). Takie rozumienie przewlekłości wynika z treści art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a., który stanowi, że pod tym pojęciem rozumie się sytuację w której postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.

Sąd uznając za zasadną skargę na bezczynność lub przewlekłe postępowanie organu w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. – uwzględnia skargę

i zobowiązuje organ do wydania aktu lub podjęcia czynności w terminie przez siebie wskazanym. Sąd może orzekać jedynie o obowiązku wydania decyzji (lub postanowienia) lub dokonania czynności w przedmiotowej sprawie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach i obowiązkach skarżącego (wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2001r., I SAB 37/00, LEX nr 75532).

Rażące naruszenie prawa, o jakim mowa w art. 149 § 1a p.p.s.a., jest postacią kwalifikowaną naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Sąd stwierdza zatem rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezspornie ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być przy tym dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Nie jest bowiem możliwe przesądzenie z góry o tym, że dana kategoria naruszeń przybiera postać kwalifikowaną (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014r. sygn. akt II SAB/Wr 14/14, CBOSA).

Aby ocenić zasadność zarzutów skargi według określonych wyżej kryteriów, należy uwzględnić regulacje prawne i procedury w jakich działał organ administracji, którego przewlekłe postępowanie jest przedmiotem skargi.

Stosownie do treści art. 12 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (art. 12 § 2 K.p.a.).

W myśl art. 35 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 K.p.a.). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 K.p.a.). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 K.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 K.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.).

Postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 61 § 1 K.p.a.). Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (art. 61 § 3 K.p.a.).

Ponadto w myśl art. 6 K.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Przepis art. 8 § 1 K.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Zgodnie z art. 9 K.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 K.p.a.). Organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (art. 10 § 2 K.p.a.). Organ administracji publicznej obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od zasady określonej w § 1 (art. 10 § 3 K.p.a.).

Specyfika postępowania w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy wymaga złożenia osobiście przez zainteresowanego na formularzu wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy wraz ze stosownymi załącznikami

w myśl art. 98, art. 105, art. 106 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

(t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 2206 ze zm.). Jako, że organ administracji zobowiązany jest do dokonania konsultacji z innymi organami (Komendant Oddziału Straży Granicznej, Komendant Wojewódzki Policji, Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a w razie potrzeby także konsul właściwy ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania cudzoziemca za granicą lub inny organ) przed wydaniem decyzji, a ww. organy mają termin na udzielenie informacji od 30 do 60 dni, to należy tę okoliczność uwzględnić w ocenie przewlekłości postępowania (art. 109 ww. ustawy).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że z przedstawionego materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że organ administracji przekroczył określony w art. 35 K.p.a. termin rozpoznania sprawy. Uwzględniając konieczność wystąpienia do Policji, Straży Granicznej i ABW o udzielnie informacji o stronie postępowania, co jest procedurą rutynową, wynikającą z art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, która zajmuje zwykle 30 dni, sprawa Skarżącego winna być rozpoznana w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania wniosku. W rozpoznawanej sprawie organ administracji nie rozpoznał wniosku Skarżącej mimo upływu 14 miesięcy od daty złożenia przez Stronę wniosku, tj. od [...] listopada 2018 r. (data wpływu wniosku do organu administracji) do dnia wniesienia skargi (tj. do [...] lipca 2020 r.). Wskazany okres 14 miesięcy nie obejmuje okresu od 31 marca do 23 maja 2020 r., tj. zawieszenia biegu terminów procesowych, stosownie do art. 15zzs ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., nr 374) oraz uchylenia ww. przepisu art. 46 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r., poz. 875), a także okresów, w których organ administracji oczekiwał na uzupełnienia dokumentów niezbędnych do rozpoznania wniosku. Pierwsze czynności w sprawie organ administracji podjął dopiero [...] sierpnia 2019 r. czyli po upływie 8 miesięcy od dnia złożenia, tj. po upływie terminu zakończenia postępowania wskazanego Skarżącej w dniu złożenia wniosku ([...].05.2019 r.) i po wniesieniu przez Stronę ponaglenia ([...].07.2019 r. wpływ do organu administracji). Wyznaczono też mowy termin zakończenia postępowania na [...] listopada 2019 r. Po wezwaniu Strony do uzupełnienia dokumentów i wystąpienia do Policji, Straży Granicznej i ABW o udzielnie informacji o Stronie, mimo uzupełnia dokumentów [...] sierpnia 2019 r. Wojewoda nie podejmował żadnych czynności w sprawie do [...] lutego 2020 r. (tj. przez kolejnych 6 miesięcy), kiedy to wezwał ponownie Stronę do uzupełnienia dokumentów. Strona dokumenty uzupełniała [...] marca 2020 r. Postępowanie zakończono po wniesieniu przez Stronę skargi do tut. Sądu, wydając [...] lipca 2020 r. decyzję o zezwoleniu na pobyt czasowy. Sąd badając bezczynność organu administracji, czy przewlekłe działanie takiego organu dokonuje oceny na dzień wniesienia skargi do Sądu, zatem fakt podjęcia czynności po wniesieniu przez Stronę skargi nie ma w niniejszej sprawie znaczenia. Uwzględniając, że Wojewoda nie rozpoznał wniosku Strony przez 14 miesięcy, czynności podejmował w dużych odstępach czasu, nieefektywnie, co nie było w żadnym zakresie zawinione przez Stronę należy stwierdzić, że Wojewoda naruszył zasady i terminu określone w art. 35 i art. 36 oraz art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 12 w konsekwencji art. 6 i art. 7 K.p.a. Biorąc po uwagę wskazane w sprawie okoliczności, Sąd stwierdził, że organ administracji prowadził postępowanie z wniosku Strony w sposób przewlekły (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a) o czym orzeczono w punkt I sentencji wyroku.

Sąd uznał, uwzględniając czas w jakim organ nie podejmował w sprawie czynności, że w niniejszej sprawie Wojewoda dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa (punkt II sentencji wyroku). Przy czym stwierdzenie przewlekłości z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla stwierdzenia rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W niniejszej sprawie organ administracji rozpoznawał wniosek Strony przez 14 miesięcy (do dnie złożenia skargi), czynności w sprawie podejmował w dużych odstępach czasu, co nie było uzasadnione okolicznościami sprawy. Organ wyznaczał terminalny zakończenia postępowania, ale z terminów tych się nie wywiązywał, co był spowodowane wyłącznie brakiem aktywności organu. Strona wzywana o uzupełnienie dokumentów, czyniła to bez zwłoki. Przez okres 14 miesięcy Wojewoda nie informował też Strony o przyczynach zwłoki w rozpoznaniu sprawy i nie wyjaśniał przyczyny niedochowania wyznaczonych przez siebie terminów. Oznacza to, że działania w zakresie informowania Strony miały charakter pozorny, nie budzący zaufania do organów państwa. Istnieją zatem przesłanki do przyjęcia, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Odnosząc się do argumentów Wojewody o ogromnej ilości spraw, trudnościach kadrowych i konieczności wnikliwej analizy złożonych przez cudzoziemców dokumentów, Sąd zauważa, że opóźnienia w załatwieniu sprawy, mające zwykle swoje źródło w organizacji pracy urzędu, w tym w jego możliwościach kadrowych, nie stanowią okoliczności wyłączającej stwierdzenie przewlekłości w załatwieniu sprawy, wręcz przeciwnie, są jednymi z częstych (a w przypadku spraw zezwoleń na pobyt cudzoziemców – obecnie charakterystycznych) przyczyn przewlekłości postępowania. Problemy w organizowaniu pracy urzędu, nawet mające swoje źródło w obiektywnych trudnościach związanych np. z pozyskaniem i szkoleniem pracowników oraz zapewnieniem odpowiedniej infrastruktury do obsługi petentów, nie mogą bowiem ograniczać praw strony postępowania ani stanowić usprawiedliwienia dla naruszania tych praw. To na organach państwa ciąży obowiązek zapewnienia sprawnej realizacji ich zadań, przy zapewnieniu przestrzegania obowiązujących przepisów i respektowania wyznaczonych tymi przepisami standardów działania administracji. Konsekwencje zaniedbania tego obowiązku nie mogą obciążać stron postępowania. Podkreślić trzeba, że powołane przez organ okoliczności mają charakter już utrwalony, bowiem powoływane są od niemal 2 lat, podobnie jak argumenty o podejmowanych działaniach zmierzających do usprawnienia funkcjonowania organu, które nie przynoszą zauważalnych skutków w postaci skrócenia okresu rozpoznawania spraw.

Ponieważ po wniesieniu skargi do tut. Sądu Wojewoda D. wydał [...] lipca 2020 r. decyzję kończącą postępowanie w sprawie, Sąd umorzył postępowanie zakresie zobowiązania do wydania decyzji na podstawie art. 161 §1 pkt 3 p.p.s.a. (punkt III sentencji wyroku).

Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a., Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

Przyznanie stronie skarżącej sumy pieniężnej stanowi kwestię uznaniową, o czym świadczy posłużenie się w treści wspomnianego wyżej przepisu czasownikiem "może". Jednocześnie ustawodawca nie wskazał żadnych przesłanek, jakimi powinien kierować się Sąd, przyznając określoną sumę pieniężną. Przy czym dla tej oceny nie ma znaczenia zgłoszone przez stronę żądanie, gdyż Sąd nie jest związany wnioskami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Toteż stosownej ocenie podlegają okoliczności danej sprawy, przy jednoczesnym uwzględnieniu kompensacyjnego charakteru tegoż uprawnienia, ma ono bowiem służyć nie tylko zdyscyplinowaniu organu administracji publicznej, ale przede wszystkim niejako wynagrodzić stronie wadliwe działanie tegoż organu.

Na wniosek Skarżącej Sąd przyznał sumę pieniężną, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. (punkt IV sentencji wyroku) uznając, że przyznana kwota 1400 zł z jednej strony zdyscyplinuje organ administracji do wprowadzenia efektywnych zasad procedowania w tego rodzaju sprawach, z drugiej strony w sposób dostateczny zrekompensuje Skarżącej trudności i krzywdy związane z długim oczekiwaniem na rozpoznanie wniosku, mimo niezwłocznego uzupełniania wskazanych w wezwaniach dokumentów oraz naruszeniem jej praw do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie. W ocenie Sądu, zawarte w skardze żądanie przyznania sumy pieniężnej w wysokości 15.000 zł w realiach sprawy jest zbyt wygórowane.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. (punkt V sentencji wyroku).