Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 360/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 34 par. 1, art. 34 par. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Włodzimierz Kubiak (sprawozdawca), Sędzia NSA: Stanisław Bogucki, Sędzia WSA del.: Jadwiga Danuta Mróz, Protokolant Katarzyna Pawłowska, po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30 listopada 2006 r. sygn. akt I SA/Łd 493/06 w sprawie ze skargi K. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia 16 stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela dotyczącego wniesionych zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 30 listopada 2006 r., sygn. akt I SA/Łd 493/06, w sprawie ze skargi K. P., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził nieważność postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia 16 stycznia 2006 r. oraz postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. dnia 3 listopada 2005 r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela dotyczącego wniesionych zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej.

W uzasadnieniu orzeczenia podano, że w dniu 24 sierpnia 2005 r. skarżący wniósł do organu egzekucyjnego (Naczelnika Urzędu Skarbowego w S.) pismo, w którym zakwestionował zasadność wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Przedmiotowe pismo potraktowano jako zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, podlegające rozpatrzeniu w trybie art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 24, poz. 151 ze zm.).

W związku z powyższym organ egzekucyjny przekazał zgłoszone zarzuty wierzycielowi – Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w S., który postanowieniem z dnia 3 listopada 2005 r. uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione. Po rozpoznaniu zażalenia strony, Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. postanowieniem z dnia 16 stycznia 2006 r. utrzymał w mocy postanowienie wierzyciela.

W skardze do sądu administracyjnego K. P. domagał się zmiany rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. wskazując, że egzekucja została wszczęta przedwcześnie. Skarżący zarzucił ponadto, że w postanowieniu dokonano błędnej oceny stanu faktycznego a organy podatkowe działały w sposób podważający zaufanie do podatnika.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, powołując się na regulacje zawarte w art. 34 § 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, podkreślił, że na gruncie niniejszej sprawy zachodzi tożsamość podmiotowa wierzyciela i organu egzekucyjnego. W takiej sytuacji niedopuszczalne i niecelowe jest – zdaniem Sądu – aby organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem, sam siebie prosił o zajęcie stanowiska, a następnie związany tym stanowiskiem rozstrzygał w przedmiocie zarzutów.

Zdaniem składu orzekającego, organ egzekucyjny, który jest równocześnie wierzycielem wyraża swoje stanowisko, co do zgłoszonych zarzutów w postanowieniu wydanym na podstawie art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a nie w postanowieniu w sprawie stanowiska wierzyciela, które w takim przypadku należy uznać za bezprzedmiotowe.

W skardze kasacyjnej Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o uchylenie powyższego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono, w oparciu o art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 34 § 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez przyjęcie, że postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela wydane przez wierzyciela będącego Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w S. jest bezprzedmiotowe ze względu na tożsamość tego organu z organem egzekucyjnym – Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w S.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że z art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jednoznacznie wynika, że organ egzekucyjny przed rozpoznaniem i rozstrzygnięciem co do wniesionych zarzutów jest zobowiązany w każdym przypadku uzyskać stanowisko wierzyciela. Za wyjątkiem art. 34 § 1a powołanej ustawy, przepisy nie przewidują odstępstwa od wspomnianej zasady. Tożsamość podmiotowa organu egzekucyjnego i wierzyciela nie stanowi zatem podstawy prawnej do pominięcia unormowania wynikającego z art. 34 § 1 i 2 cytowanej ustawy. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., brak stanowiska wierzyciela pozbawiałby stronę możliwości skorzystania z przysługującego jej środka zaskarżenia (zażalenie na postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępie podkreślenia wymaga, że granice rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczają sformułowane przez stronę zarzuty i wnioski. Sąd drugiej instancji jest bowiem zobowiązany do dokonywania kontroli zaskarżonego wyroku wyłącznie w ramach określonych przez skargę kasacyjną, z uwzględnieniem okoliczności decydujących o nieważności postępowania (art. 183 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

W skardze kasacyjnej złożonej w sprawie niniejszej wskazano na naruszenie art. 34 § 1 i 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego błędną wykładnię.

Tak sformułowany zarzut kasacyjny należy uznać za nieuzasadniony. Brak bowiem podstaw do stwierdzenia, że wojewódzki sąd administracyjny mylnie odczytał treść wskazanego unormowania.

W myśl komentowanego przepisu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca (art. 34 § 1). Na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie (art. 34 § 2).

Spór zaistniały na gruncie rozpatrywanej sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w przypadku tożsamości podmiotowej wierzyciela i organu egzekucyjnego konieczne jest uzyskiwanie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów.

Rozważana kwestia, będąca źródłem rozbieżności w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, została rozstrzygnięta w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2007 r., sygn. akt I FPS 4/06 (publ. ONSAiWSA 2007/5/112, ZNSA 2007/4/87, OSP 2008/1/5) w której stwierdzono, że "wydanie postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, o których mowa w art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r., Nr 110, poz. 968 ze zm.), w przypadku gdy wierzycielem jest Skarb Państwa, reprezentowany przez kierownika statio fisci – naczelnika urzędu skarbowego, który jednocześnie jest organem egzekucyjnym, należy uznać za bezprzedmiotowe".

Skład orzekający w sprawie niniejszej w pełni podziela prezentowany powyżej pogląd uznając jednocześnie argumentację autora skargi kasacyjnej za nieprzekonującą. Interpretacja art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie może bowiem – jak trafnie podkreślano w uzasadnieniu uchwały – ograniczać się wyłącznie do stosowania wykładni gramatycznej. Odkodowanie treści analizowanej normy prawnej wymaga sięgnięcia do innych metod wykładni, w szczególności wykładni systemowej i celowościowej, które prowadzą do zakwestionowania sensu uzyskiwania przez organ egzekucyjny stanowiska wierzyciela w przypadku, gdy są to te same podmioty (w tej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w S.). Istnienie takiego obowiązku, który w istocie sprowadzałby się do konieczności wystąpienia do "samego siebie" byłoby nielogiczne i przeczyłoby racjonalności ustawodawcy, prowadząc do niczym nieuzasadnionego przedłużenia postępowania egzekucyjnego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie zasługują również na uwzględnienie wywody Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. sugerujące, że brak stanowiska wierzyciela ograniczałby zobowiązanemu dostęp do przysługujących mu środków zaskarżenia. Dostrzec należy, że rozpoznanie zgłoszonych przez stronę zarzutów od razu, bez uzyskiwania wypowiedzi wierzyciela w tym przedmiocie, prowadzi do wydania przez organ egzekucyjny postanowienia, na które zobowiązanemu przysługują takie same środki zaskarżenia, jak na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów (por. art. 34 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.