Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2336/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno  Spożywczych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 40a ust. 1 pkt 4 i 5, art. 6 ust. 2, art. 3 pkt 10
journal: Dz.U. 2005 nr 187 poz 1577
law: Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych - tekst jednolity
article: art. 45 ust. 2, art. 46 ust. 1 pkt 1 lit a
journal: Dz.U. 2010 nr 136 poz 914
law: Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2002 nr 31 poz 1 art. 8 ust. 1,  art. 16 i art. 17 ust. 1
law: Rzozporządzenie (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania  prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa  żywności

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2014 r. sprawy ze skargi S. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu artykułu rolno-spożywczego zafałszowanego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (GIJHARS) uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, z dnia [...] grudnia 2012 r.,wymierzającą S. (skarżącej w niniejszej sprawie), karę pieniężną w wysokości 80.000,00 zł w związku z wprowadzeniem do obrotu artykułu rolno-spożywczego zafałszowanego i wymierzył skarżącej karę pieniężną w wysokości 25.000,00 zł.

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniach od [...] do [...] października 2012 r., inspektorzy Wojewódzkiego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w S., działając na podstawie upoważnienia Nr [...] z dnia [...] października 2012 r. wydanego przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, przeprowadzili kontrolę w S., W., [...], w zakresie jakości handlowej przetworów z mięsa czerwonego, transportu i składowania (Protokół z kontroli NR [...] z dnia [...].10.2012 r.).

W toku działań kontrolnych pobrano urzędową próbkę z partii magazynowej 184,70 kg artykułu rolno-spożywczego o nazwie "Kiełbasa Podwawelska wędzona parzona", należy spożyć do 18.10.2012 o wartości partii produkcyjnej: 3.798,00 zł, w celu przeprowadzenia badań laboratoryjnych parametrów jakościowych (Protokół NR [...] z Pobrania Próbek z dnia [...].11.2012 r.).

Badania przeprowadzone w Laboratorium Specjalistycznym GIJHARS w K. (sprawozdanie z badań nr [...]), wykazały obecność mięsa drobiowego z kurczaka, tj. 1,9 %, którego to ilości producent nie zadeklarował w składzie surowcowym tego wyrobu. Ponadto stwierdzono zawartość skrobi w ilości 0,4 % oraz obecność surowca sojowego.

Z inicjatywy strony zostały przeprowadzone również badania na wtórniku próbki pobranej w toku kontroli, w wyniku których również stwierdzono w próbce obecność surowca drobiowego oraz zawartość skrobi na poziomie 0,3% (sprawozdanie z badań nr [...] z dnia [...].10.2012 oraz korekta do sprawozdania nr [...]).

W związku z powyższym w dniu [...] listopada 2012 r. [...] Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wprowadzenia do obrotu partii artykułu rolno-spożywczego zafałszowanego o nazwie "Kiełbasa Podwawelska wędzona parzona podsuszana" niespełniającego wymagań jakości handlowej z uwagi na nieprawidłowości w oznakowaniu.

[...] Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] wymierzył skarżącej karę pieniężną w wysokości 80.000,00 zł w związku z wprowadzeniem do obrotu artykułu rolno-spożywczego zafałszowanego o nazwie "Kiełbasa Podwawelska wędzona parzona", wielkość partii produkcyjnej/magazynowej 200 kg/184,70 kg należy spożyć do 18.10.2012, o wartości partii produkcyjnej: 3.798,00 zł, niespełniającego wymagań jakości handlowej z uwagi na obecność surowca drobiowego oraz zawartość skrobi i soi, niedeklarowanych w wykazie składników w oznakowaniu produktu.

Jak wskazał organ, ustalając wysokość kary uwzględnił stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno- spożywczych i wielkość jego obrotów.

Pismem z dnia [...] stycznia 2013 r. skarżąca złożyła odwołanie od powyższej decyzji zarzucając jej naruszenie:

art. 3 pkt 10 lit. c i art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno spożywczych, poprzez uznanie artykułu rolno-spożywczego o nazwie "Kiełbasa Podwawelska", za zafałszowany,

art. 40a ust. 1 pkt 4 i ust. 5 ww. ustawy poprzez dokonanie błędnych ustaleń w zakresie wprowadzenia do obrotu przez stronę zafałszowanych artykułów, w sytuacji gdy brak było przesłanek do takiej oceny, a nadto wymierzenia bardzo wysokiej kary pieniężnej bez uwzględnienia w tym zakresie właściwie ocenionych kryteriów wskazanych w art. 40a ust. 5 ustawy, tj.: stopnia szkodliwości czynu, stopnia zawinienia, zakresu naruszenia, dotychczasowej działalności na rynku artykułów rolno-spożywczych i wielkości osiągniętych obrotów, jeżeli doszło do wprowadzenia do obrotu produktu zafałszowanego.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych na podstawie art. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.

art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno- spożywczych (Dz. U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577, z późn. zm.),

w związku z:

art. 3 pkt 5 oraz pkt 10 lit. c, art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 2, art. 17 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 21 oraz art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno- spożywczych,

art. 45 ust. 2, art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a, ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2010 r., Nr 136, poz. 914, z późn. zm.),

§ 2 ust. 1 pkt 2, § 5 ust. 1, 3 i 4 pkt 1 i 2 Rozporządzenia MR i RW z dnia 20 lipca 2007 r. w sprawie znakowania środków spożywczych (Dz. U. z 2007 r., Nr 137, poz. 966 z późn. zm.

art. 3 pkt 8 art. 5 ust. 1, art. 8 ust. 1 lit. C, art. 16 i art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. WE L 31 z 01.02.2002, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 6, str. 463, z późn. zm.),

uchylił zaskarżoną decyzję w całości i wymierzył skarżącej karę pieniężną w wysokości 25.000,00 zł w związku z wprowadzeniem do obrotu artykułu rolno-spożywczego zafałszowanego o nazwie "Kiełbasa Podwawelska wędzona parzona", wielkość partii produkcyjnej/magazynoej 200 kg/184,70 kg należy spożyć do 18.10.2012 o wartości partii produkcyjnej: 3.798,00 zł, niespełniającego wymagań jakości handlowej z uwagi na zawartość surowca drobiowego oraz zawartość skrobi, niedeklarowanych w wykazie składników w oznakowaniu produktu.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że producent zadeklarował na etykiecie następujący skład: mięso wieprzowe, przyprawy, woda, substancja konserwująca E250, Barwnik E260, wzmacniacz smaku E621, przyprawy (gorczyca). Ponadto producent w oznakowaniu wskazał, iż "100 g wyrobu gotowego wyprodukowano z 119 g surowca mięsnego (w tym: 117 g mięsa wieprzowego, 2 g tłuszczu wieprzowego) i wyrób zawierać śladowe ilości mięsa drobiowo- wołowego. Badania przeprowadzone w Laboratorium Specjalistycznym GIJHARS w K. (sprawozdanie z badań nr [...] z dnia [...].11.2012 r.), wykazały, iż w składzie przedmiotowej Kiełbasy Podwawelskiej znajdował się surowiec pochodzenia drobiowego (wykryto DNA kurczaka). W wyniku przeprowadzonych badań oznaczono ilościową zawartość mięsa drobiowego na poziomie 1,9 %. Ponadto stwierdzono zawartość skrobi w ilości 0,4 % oraz obecność surowca sojowego. Badania wtórnika próbki również wykazały obecność surowca drobiowego oraz zawartość skrobi.

Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie znakowania środków spożywczych opakowany środek spożywczy znakuje się, podając, z zastrzeżeniem ust. 2, co najmniej informacje dotyczące składników występujących w środku spożywczym. Natomiast zgodnie z § 5 ust. 1, 3 i 4 pkt 1 i 2 ww. rozporządzenia informacje, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 2, podaje się w formie wykazu składników wykorzystanych do produkcji środka spożywczego i nadal w nim obecnych, nawet w zmienionej formie, zwanego dalej "wykazem składników", z podaniem nazwy składnika, według masy tych składników, ustalonej w chwili ich użycia do wytworzenia środka spożywczego, w porządku malejącym, z zastrzeżeniem § 7 ust. 3 i 4. W przypadku, gdy składnik środka spożywczego jest składnikiem złożonym z kilku składników, jego składniki uznaje się za składniki tego środka spożywczego.

Organ podkreślił, że oznakowaniem są wszelkie informacje w postaci wyrazów, opisu, znaku towarowego, firmy, elementów graficznych lub symboli. Znakowanie musi być wykonane w języku polskim, a także w sposób czytelny, zrozumiały i widoczny. Ponadto oznakowanie artykułu rolno-spożywczego nie może m.in. wprowadzać w błąd konsumenta co do tożsamości tego artykułu, w tym jego rodzaju, właściwości, składu, ilości, trwałości, pochodzenia oraz sposobu produkcji.

Zdaniem organu bezspornym jest fakt, że producent wprowadził do obrotu artykuł rolno- spożywczy niezgodny z jego dobrowolną deklaracją, a tym samym niespełniający wymogów jakości handlowej.

Organ zaznaczył, że jeżeli została przeprowadzona kontrola, w trakcie której stwierdzono, że podmiot wprowadził do obrotu artykuły zafałszowane, wojewódzki inspektor JHARS ma obowiązek wymierzyć mu karę pieniężną, która nie może być niższa niż 1 000 zł i nie może być wyższa niż 10 % przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary.

Organ oceniając stopień szkodliwości czynu i zakres naruszenia wskazał, iż wielkość zakwestionowanej partii artykułu rolno-spożywczego o nazwie "Kiełbasa Podwawelska" wyniosła 200 kg, tym samym dokonując sprzedaży ww. produktu przedsiębiorca naruszył interes ekonomiczny konsumentów nabywających przedmiotowy wyrób. Surowiec pochodzący z mięsa drobiowego jest surowcem tańszym od surowca wieprzowego użytego do wyrobu przedmiotowej wędliny. Tym samym przedsiębiorca uzyskał korzyść majątkową zastępując częściowo droższy surowiec tańszym.

Organ II instancji ocenił stopień szkodliwości czynu i zakres naruszenia jako znaczący, gdyż przedsiębiorca powinien być świadomy podstawowych obowiązków wynikających z przepisów prawa żywnościowego. Podkreślił, że strona wprowadzając do obrotu produkt niezgodny z deklaracją jakościową co do składu wprowadziła w błąd konsumenta. Na rynku oferowany jest szeroki asortyment wędlin podobnej kategorii przez różnych producentów. Konsument podejmując decyzję o wyborze konkretnej marki spodziewa się, że jakość danego produktu (skład) jest zgodny z deklaracją producenta wskazaną na etykiecie wyrobu jak też, że jakość wyrobu jest niezmienna. Producent artykułów rolno-spożywczych, jako profesjonalista w swej dziedzinie, jest zobowiązany w taki sposób zorganizować proces produkcji, aby wprowadzić na rynek wyroby posiadające odpowiednią jakość handlową zgodną z jego deklaracją.

W ocenie organu II instancji wagę zafałszowania artykułu rolno-spożywczego należy ocenić poprzez pryzmat jej istotności. Wskazał, że ustawodawca nie określił precyzyjnie kategorii zafałszowań artykułu rolno-spożywczego oraz wysokości kar przypisanych tym kategoriom. Zafałszowanie artykułu rolno-spożywczego poprzez wskazanie ilości niezgodnej z deklaracją (zawyżenie, zaniżenie) wymienionego w składzie składnika nie może być ocenione podobnie jak zafałszowanie poprzez nie wskazanie składnika danego wyrobu. Badania laboratoryjne wykazały, iż przedmiotowy artykuł rolno-spożywczy zawiera 1,9 % surowca drobiowego oraz 0,4% zawartości skrobi nie deklarowanej przez producenta w składzie wyrobu. W ocenie Głównego Inspektora są to ilości znaczne, a nie śladowe, których nie można uznać jedynie ;za zaniedbanie producenta. Skarżąca jako duży ogólnopolski producent z wieloletnią tradycją, wyróżniony w rankingach spośród najlepszych firm Pomorza Zachodniego o dużym doświadczeniu w produkcji wyrobów mięsnych, winna mieć świadomość konsekwencji naruszenia obowiązujących przepisów prawa żywnościowego, a wprowadziła do obrotu towar wadliwy.

Organ wskazał ponadto, że wysokość kary powinna spełniać swoją funkcję prewencyjną - winna być wyraźnym ostrzeżeniem na przyszłość, zapobiegającym powstawaniu nagannych praktyk rynkowych, oraz funkcję represyjną - stanowić poważną dolegliwość dla przedsiębiorcy nie niosąc za sobą jednocześnie ryzyka wyeliminowania go z obrotu gospodarczego (wielkość przychodów strony w 2011 r., to 132.573.456,00 zł).

W ocenie Głównego Inspektora kary wymierzane w tego rodzaju sprawach, uwzględniając kryteria ich wymierzenia przewidziane w art. 40a ust. 1 pkt 4 powołanej ustawy, nie mogą mieć symbolicznego charakteru.

Główny Inspektor nie podzielił jednak stanowiska organu I instancji w zakresie oceny dotychczasowej działalności. Wskazał, że decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno- Spożywczych z dnia [...]marca 2011 r., której przedmiotem była niewłaściwa jakość partii wyrobu o nazwie "Parówki maślane", została uchylona decyzją organu odwoławczego z dnia [...] lipca 2011 r. W związku z powyższym, wskazana przez organ I instancji przesłanka w zakresie oceny dotychczasowej działalności producenta nie może być brana pod uwagę przy określeniu wysokości kary pieniężnej, w szczególności wpływać na wyższy wymiar kary pieniężnej. Niemniej jednak w stosunku do przedsiębiorcy wydane zostały 2 decyzje ostateczne, tj. z dnia [...] maja 2012 r oraz z dnia [...] lipca 2012 r., wymierzające kary za wprowadzenie do obrotu zafałszowanych artykułów rolno-spożywczych. Na ich podstawie Główny Inspektor JHARS dokonał w niniejszej sprawie oceny dotychczasowej działalności podmiotu.

Organ II instancji uznał za słuszny zarzut strony dotyczący pozbawienia jej możliwości przeprowadzenia analizy odwoławczej w zakresie obecności surowca sojowego poprzez nie przeprowadzenie w toku badań odwoławczych badania na obecność soi. W związku z powyższym uznał, że parametr ten nie może wpływać na wysokość wymierzonej kary pieniężnej.

Mając powyższe na uwadze Główny Inspektor JHARS postanowił obniżyć wymierzoną przez organ I instancji karę pieniężną, adekwatnie do ilości zakwestionowanych parametrów świadczących o zafałszowaniu przedmiotowej partii wyrobu. W ocenie organu orzeczona przez Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno- Spożywczych kara pieniężna w wysokości 80.000,00 zł jest niewspółmierna w stosunku do stopnia szkodliwości czynu i zakresu naruszenia.

Jednocześnie organ zaznaczył, iż decyzją z dnia [...] maja 2012 r. przedsiębiorca był już ukarany karą pieniężna w wysokości 10.000,00 zł w związku z wprowadzeniem do obrotu artykułu rolno-spożywczego o nazwie "Kiełbasa Dworska", niespełniającego wymagań jakości handlowej z uwagi na obecność surowca drobiowego nie deklarowanego w oznakowaniu produktu. Jak wynika z obecnie rozpatrywanej sprawy nałożona kara pieniężna nie spełniła swojej funkcji prewencyjnej.

Zdaniem organu odwoławczego mając na uwadze zakres naruszenia i dotychczasową działalność przedsiębiorcy należało wymierzyć karę wyższą od kary nałożonej w poprzednim postępowaniu administracyjnym, tj. karę 25.000,00 zł. Taka kara pieniężna stanowi 0,02% łącznego przychodu firmy oraz 0,19% kary maksymalnej przewidzianej w art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych i powinna być odczuwalną dolegliwością dla producenta, pozostając jednocześnie w jego możliwościach finansowych, jak również, zdaniem organu, jest adekwatna do stopnia szkodliwości czynu, stopnia zawinienia i zakresu naruszenia, jakiego dopuścił się przedsiębiorca.

W skardze na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła:

naruszenie art. 3 pkt 10 lit. c i art. 4 ust 1 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno- spożywczych, poprzez arbitralne uznanie jako zafałszowanego artykułu rolno- spożywczego, o nazwie "Kiełbasa Podwawelska wędzona parzona", ze względu na zawartość surowca drobiowego oraz skrobi, niedeklarowanych w wykazie składników w oznakowaniu produktów, mimo ich wyszczególnienia na etykiecie wyrobu,

naruszenie art. 40a ust. 1 pkt 4 i ust. 5 ww. ustawy, poprzez dokonanie pozbawionych zasadności ustaleń w zakresie wprowadzenia przez S. do obrotu zafałszowanych artykułów, a nadto wymierzenia kary pieniężnej w znacznej wysokości w oparciu o dowolnie określone kryteria, tj. stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spożywczych i wielkość jego obrotów,

naruszenie art. 6 i 7 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez podstawy prawnej w odniesieniu do kwalifikacji wprowadzonego do obrotu wyrobu jako zafałszowanego, a także dowolnych ustaleń w zakresie wysokości kary pieniężnej oraz zaniechania dokonania właściwych w powyższym zakresie ustaleń z naruszeniem zasady legalizmu i prawdy obiektywnej,

naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione z podaniem w tym zakresie przesłanek i nie określenie przepisów prawnych, na których oparte zostało rozstrzygnięcie, w szczególności w zakresie dokonanych kwalifikacji faktów, które skarżący uważa za dowolne i dokonane tym samym z naruszeniem prawa.

Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie o stwierdzenie jej nieważności, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym stosownie do § 2 powołanego artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. p.p.s.a. - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja nie nosi bowiem znamion wadliwości w rozumieniu art. 145 § 1 p.p.s.a.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Zgodnie z powołanym przepisem, kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spożywcze zafałszowane podlega karze pieniężnej w wysokości nie wyższej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary nie niższej jednak niż 1000 zł. Obrotem w rozumieniu ustawy są stosownie do art. 3 pkt 4 czynności w rozumieniu art. 3 pkt 8 rozporządzenia, o którym mowa w pkt 2 tego przepisu, a zatem rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. bezpieczeństwa żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. U. WEL 31 z 1 lutego 2002 r.). Czynnością w rozumieniu art. 3 pkt 8 powołanego rozporządzenia jest "wprowadzenie na rynek", które zgodnie z zawartą w tym przepisie definicją oznacza posiadanie żywności lub pasz w celu sprzedaży z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaż, dystrybucję lub inne formy dysponowania.

Zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, do znakowania artykułów rolno-spożywczych stosuje się odpowiednio wymagania określone w art. 45 ust. 2, art. 46 ust. 1 pkt 1 i art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia.

Przepis art. 45 ust. 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia stanowi, że oznakowanie środka spożywczego obejmuje wszelkie informacje w postaci napisów i innych oznaczeń, w tym znaki towarowe, nazwy handlowe, elementy graficzne i symbole, dotyczące środka spożywczego i umieszczone na opakowaniu, etykiecie, obwolucie, ulotce, zawieszce oraz w dokumentach, które są dołączone do tego środka spożywczego lub odnoszą się do niego.

Stosownie do art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, oznakowanie środka spożywczego nie może wprowadzać konsumenta w błąd, w szczególności co do charakterystyki środka spożywczego, w tym jego nazwy, rodzaju, właściwości, składu, ilości, trwałości, źródła lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji.

Z powyższych przepisów wynika, że oznakowaniem są wszelkie informacje w postaci wyrazów, opisu, znaku towarowego, firmy, elementów graficznych lub symboli. Znakowanie musi być wykonane w języku polskim, a także w sposób czytelny, zrozumiały i widoczny. Ponadto oznakowanie artykułu rolno-spożywczego nie może m.in. wprowadzać w błąd konsumenta, co do tożsamości tego artykułu, w tym jego rodzaju, właściwości, składu, ilości, trwałości, pochodzenia oraz sposobu produkcji.

Zgodnie z art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, artykuł rolno-spożywczy zafałszowany to produkt, którego skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych, albo produkt, w którym zostały wprowadzone zmiany, w tym zmiany dotyczące oznakowania, mające na celu ukrycie jego rzeczywistego składu lub innych właściwości, jeżeli niezgodności te lub zmiany w istotny sposób naruszają interesy konsumentów, w szczególności jeżeli:

- dokonano zabiegów, które zmieniły lub ukryły jego rzeczywisty skład lub nadały mu wygląd produktu zgodnego z przepisami dotyczącymi jakości handlowej,

- w oznakowaniu podano nazwę niezgodną z przepisami dotyczącymi jakości handlowej poszczególnych artykułów rolno-spożywczych albo niezgodną z prawdą,

- w oznakowaniu podano niezgodne z prawda dane w zakresie składu, pochodzenia, terminu przydatności do spożycia lub daty minimalnej trwałości, zawartości netto lub klasy jakości handlowej.

Z produktem zafałszowanym mamy do czynienia w każdym przypadku, kiedy skład jest niezgodny z przepisami dotyczącymi jakości handlowej, w tym z deklaracją jakościową producenta. Oznacza to, że produkt, którego skład jest niezgodny z deklaracją jakościową jest artykułem rolno-spożywczym zafałszowanym, o którym mowa w art. 3 pkt 10 lit. a i lit. c. Przyjmując nawet, że działanie producenta było niezamierzone, to produkt, którego skład nie odpowiada deklaracji producenta, jest produktem zafałszowanym.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002, prawo żywnościowe ma na celu ochronę interesów konsumentów i powinno stanowić podstawę dokonywania przez konsumentów świadomego wyboru związanego ze spożywaną przez nich żywnością. Ma na celu zapobieganie:

- oszukańczym lub podstępnym praktykom;

- fałszowaniu żywności, oraz

- wszelkim innym praktykom mogącym wprowadzać konsumenta w błąd.

Stosownie do art. 16 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002, bez uszczerbku dla bardziej szczegółowych przepisów prawa żywnościowego, etykietowanie, reklama i prezentacja żywności lub pasz, z uwzględnieniem ich kształtu, wyglądu lub opakowania, używanych opakowań, sposobu ułożenia i miejsca wystawienia oraz informacji udostępnionych na ich temat w jakikolwiek sposób, nie może wprowadzać konsumentów w błąd.

Powyższe oznacza to, że przepisy prawa żywnościowego sprzeciwiają się każdej praktyce, m.in. dotyczącej znakowania artykułów rolno-spożywczych, mogącej w jakikolwiek sposób wprowadzić w błąd konsumenta.

Podkreślenia wymaga, że podstawowym celem prawa żywnościowego, obok ochrony zdrowia i życia ludzi, jest ochrona interesów konsumentów. Wprowadzanie nabywcy w błąd, bez względu na to, czy jest on konsumentem finalnym, czy też przedsiębiorcą zawodowo trudniącym się przetwórstwem i handlem żywnością, stanowi nieuczciwą praktykę. Sprzedaż środka spożywczego niespełniającego wymogów zawartych w deklaracji producenta godzi w dobro, jakim jest pewność i bezpieczeństwo obrotu.

Stosownie do art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) Nr 178/2002, podmioty działające na rynku spożywczym i pasz zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej żywności lub pasz z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności oraz kontrolowania przestrzegania tych wymogów.

Skarżąca podniosła, iż w oznakowaniu przedmiotowego wyrobu zamieściła informację wskazującą, iż wyrób może zawierać śladowe ilości mięsa drobiowo-wołowego. w związku z powyższym stwierdzona zawartość (tj. 1,9%) surowca drobiowego nie może świadczyć o zafałszowaniu przedmiotowego wyrobu.

Zdaniem Sądu nie można przyznać racji skarżącej. Zauważyć należy, iż w toku przeprowadzonej kontroli Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych nie zakwestionował jakości handlowej wyrobu z uwagi na brak informacji o zawartości "mięsa drobiowego" lecz z uwagi na jego ilościową zawartość 1,9%.W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że za śladowe ilości surowca drobiowego można by było uznać jedynie taką ilość, którą w badaniach laboratoryjnych potwierdzono by tylko badaniem jakościowym (obecność DNA drobiowego), ale nie można byłoby określić jego procentowej zawartości. Nie można zatem przyjąć, że zawartość 1,9 % jest ilością śladową. Badania oznaczania ilości DNA surowca drobiowego wykonano według procedury badawczej metodyką PCR-5 wydanie nr 4 z 22.02.2012 r. W metodyce została określona granica wykrywalności na poziomie 0,1% natomiast granicę oznaczalności określono na 0,3 %. Zatem ilość śladowa to wartość równa lub mniejsza niż 0,3%. W ww. metodyce badań przyjęto niepewność pomiaru na poziomie ±1,0%, co oznacza, iż uzyskany wynik 1,9% może w rzeczywistości być wartością niższą bądź wyższą, tj. zawiera się w przedziale od 0,9% do 2,9%. W związku z powyższym nawet przy uwzględnieniu niepewności pomiaru na -1%, ilość oznaczonego DNA surowca drobiowego (1,9% - 1% = 0,9%) trzykrotnie przekracza wyznaczoną granicę oznaczalności (0,3%).Należy podkreślić, że dopuszcza się różnice między wartością faktyczną a wartością wymaganą, jeżeli te różnice mieszczą się w przedziale wyznaczonym przez niepewność pomiaru. W sytuacji, kiedy badania laboratoryjne kwestionowanej partii towaru wykażą jej wadliwość, która po uwzględnieniu niepewności pomiaru nadal różni się od wartości zadeklarowanej przez przedsiębiorcę, przy interpretacji wyniku nie uwzględnia się w/w niepewności pomiaru.

Za nieuzasadnione należy również uznać zarzuty strony dotyczące błędnej oceny przez organ pochodzenia skrobi w zakwestionowanym produkcie. Skarżąca zarzuca, że organ nie wziął pod uwagę jej wyjaśnień dotyczących źródła pochodzenia skrobi (tj. zastosowania przez producenta w produkcji wyrobu przypraw wymienionych w wykazie składników, w składzie których znajdują się m.in. czosnek świeży i suszony oraz cebula suszona). Należy wskazać, iż na etapie walidacji metody oznaczania ilościowego zawartości skrobi Specjalistyczne Laboratorium Głównego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno- Spożywczych w K. ustaliło, że przyprawy dodawane do kiełbas nie wpływają w sposób istotny na końcowy wynik oznaczania skrobi - zawartość wielocukrów pochodzących z przypraw wynosi do 0,2%. Aby można było uznać, że zawartość skrobi na poziomie 0,4% pochodzi z przypraw - cebuli i czosnku - to ilość dodanych przypraw musiałaby być dość znaczna. Zawartość wielocukrów w czosnku wynosi ok. 33%, a w cebuli ok. 7%. W związku z czym, aby stwierdzona zawartość wielocukrów w próbce Kiełbasy Podwawelskiej mogła pochodzić z czosnku wówczas ilość dodanego czosnku winna wynosić 1,2%. W oparciu o receptury przetworów mięsnych organ ustalił, że w większości asortymentów dodatek czosnku kształtuje się na poziomie od 0,08% do 0,2%, a w kiełbasach o wyraźnie wyczuwalnym smaku i zapach czosnku (np. kiełbasa głogowska) dodatek czosnku wynosi 0,3%. Zatem ilość dodanego czosnku musiałaby być czterokrotnie wyższa od maksymalnego dodatku, co oznacza, że smak i zapach wyrobu nie byłby akceptowany przez konsumenta. Metodyka służąca do stwierdzania obecności skrobi jest metoda akredytowana wchodzącą w zakres akredytacji Laboratorium Specjalistycznego w K. nr [...]. Na etapie walidacji metody określono granicę wykrywalności na poziomie 0,25% zawartości skrobi w produkcie. Jest to zawartość, przy której w wyniku reakcji skrobi z jodem powstaje charakterystyczne granatowo-fioletowe zabarwienie. Biorąc pod uwagę powyższe, nawet przy założeniu, że oznaczona ilościowa zawartość skrobi w Kiełbasie Podwawelskiej (która została oznaczona w II etapie przeprowadzonych badań) mogłaby częściowo pochodzić ze składników składnika złożonego, tj. przypraw, niewątpliwie przedmiotowy wyrób zawiera co najmniej 0,25% skrobi. Zatem producent winien w oznakowaniu wyrobu wskazać obecność składnika jakim jest skrobia.

Należy podkreślić, że strona wprowadzając do obrotu produkt niezgodny z deklaracją jakościową co do składu (zawartości surowca drobiowego oraz skrobi) wprowadziła w błąd konsumenta, który podejmując decyzję o zakupie produktu mógł się kierować w szczególności znaną marką, która w ocenie konsumenta powinna zapewnić odpowiedni poziom jakości. W efekcie konsument otrzymał produkt o nieodpowiedniej jakości, niepełnowartościowy o składzie niezgodnym z deklaracją.

Należy podkreślić, iż na rynku oferowany jest szeroki asortyment wędlin podobnej kategorii przez różnych producentów. Konsument podejmując decyzję o wyborze spodziewa się, że jakość danego produktu i jego skład jest zgodny z deklaracją producenta wskazaną na etykiecie wyrobu. Niezachowanie przez producenta jakości (składu) określonej w deklaracji jakościowej wprowadzonych do obrotu produktów wprowadza konsumenta w błąd co do jego jakości.

Wprowadzając na rynek wyrób niezgodny z deklaracją jakościową, skarżąca naruszyła przepisy prawa żywnościowego. Producent artykułów rolno-spożywczych, jako profesjonalista w swej dziedzinie, jest zobowiązany w taki sposób zorganizować proces produkcji, aby wprowadzić na rynek wyroby posiadające odpowiednią jakość handlową zgodną z jego deklaracją. Niedochowanie należytej staranności wymaganej od przedsiębiorcy w zakresie jakości handlowej wprowadzanych do obrotu artykułów, świadczy o zawinionym działaniu producenta.

W ocenie Sądu biorąc pod uwagę nieprawidłowości stwierdzone w toku działań kontrolnych tj. obecność surowca drobiowego (1,9%) oraz zawartość skrobi (0,4%) świadczące o zafałszowaniu partii artykułu rolno-spożywczego, jak również mając na uwadze stopień zawinienia, zakres naruszenia, stopień szkodliwości czynu, jakiego dopuścił się producent wprowadzając do obrotu artykuł rolno-spożywczy zafałszowany oraz jego dotychczasową działalność na rynku, kara pieniężna w wysokości 25.000,00 zł jest adekwatna do stwierdzonych naruszeń i pozostaje w możliwościach finansowych skarżącej. Nałożona kara stanowi 0,02% łącznego przychodu firmy oraz 0,19% kary maksymalnej przewidzianej w art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych.

Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno Spożywczych prowadząc postępowanie odwoławcze wnikliwie przeanalizował cały materiał dowodowy uwzględniając przy tym zasady określone w art. 7, art. 8, art. 9 i art. 10 k.p.a., i zasadnie na podstawie poczynionych w sposób prawidłowy ustaleń faktycznych uznał, iż skarżący wprowadził do obrotu artykuł rolno-spożywczy niezgodny z jego dobrowolną deklaracją, a tym samym niespełniający wymogów jakości handlowej, co w świetle art. 40a ust. 1 pkt 4 i 5 skutkuje wymierzaniem kary pieniężnej, co do której organ w sposób pełny, odpowiadający wymogom art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnił jej wysokość uwzględniając przesłanki określone w/w powołanym przepisie. Zatem także i w tym zakresie brak podstaw, by podzielić zarzuty skargi.

Z tych względów Sąd uznał, iż zarzuty skargi tak co do naruszenia wskazanych przepisów prawa materialnego, jak i prawa procesowego są niezasadne i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.