Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 881/00
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2002-02-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 609  Gospodarka wodna, w tym ochrona wód, budownictwo wodne, melioracje, zaopatrzenie w wodę
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 28, art. 134, art. 138 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: 1. Organ odwoławczy winien w toku postępowania odwoławczego zbadać i ocenić, czy skarżącemu służą prawa strony według przepisów prawa materialnego, które stanowią podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Ocena ta winna znaleźć odzwierciedlenie w postaci "decyzji" jako formy orzeczenia organu a nie postanowienia.

2. Skoro w ocenie organu orzekającego skarżący nie miał przymiotu strony, to prawidłową formą orzeczenia winna być decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego wydana na podstawie art. 138 par. 1 pkt 3 Kpa, a nie wydane na podstawie art. 134 Kpa postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania.

TEZY

1. Organ odwoławczy winien w toku postępowania odwoławczego zbadać i ocenić, czy skarżącemu służą prawa strony według przepisów prawa materialnego, które stanowią podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Ocena ta winna znaleźć odzwierciedlenie w postaci "decyzji" jako formy orzeczenia organu a nie postanowienia.

2. Skoro w ocenie organu orzekającego skarżący nie miał przymiotu strony, to prawidłową formą orzeczenia winna być decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego wydana na podstawie art. 138 par. 1 pkt 3 Kpa, a nie wydane na podstawie art. 134 Kpa postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2002 r. sprawy ze skargi Ludwika P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 1 marca 2000 r. (...) w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego na korzystanie z wód Jeziora G. M. - uchyla zaskarżone postanowienie w części dotyczącej niedopuszczalności odwołania Ludwika P., (...).


UZASADNIENIE

Ludwik P. zaskarżył postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 1 marca 2000 r. stwierdzające niedopuszczalność jego odwołania jako osoby występującej w imieniu wsi C. od decyzji Starosty P. (...) z dnia 13 kwietnia 1999 r.

Starosta P. decyzją tą orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego w sprawie wydania Markowi Z. pozwolenia wodno-prawnego na szczególne korzystanie z wód Jeziora G. M. w gminie K.-J. położonego na działce nr 29/4 będącej w użytkowaniu wieczystym małżeństwa Z.

Motywem podjęcia takiej decyzji o umorzeniu postępowania wszczętego na wniosek Marka Z. było jego wystąpienie z dnia 7 lutego 1999 r. o wycofanie wniosku o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód Jeziora G. M. Wniosek został wycofany po uzyskaniu stanowiska, że Jezioro G. M. jest wodą śródlądową i nie jest potrzebne pozwolenie wodnoprawne do hodowli ryb.

Decyzja z 13 kwietnia 1999 r. została skierowana do Marka Z., który ją otrzymał w dniu 22 kwietnia 1999 r. Decyzję przesłano również do wiadomości Burmistrza Miasta i Gminy K. J.

Odwołanie od tej decyzji wniósł w dniu 4 maja 1994 r. Ludwik P. podający, że występuje w imieniu mieszkańców wsi C. Odwołanie złożył też w dniu 9 lipca 1999 r. Prokurator Okręgowy w W.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżonym postanowieniem orzekło powołując się na art. 134 Kpa o niedopuszczalności odwołania Ludwika P. występującego "w imieniu mieszkańców wsi C.", jako wniesionego przez podmiot nieuprawniony do jego wniesienia, a ponadto stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez Prokuratora Okręgowego w W. W uzasadnieniu podano, że odwołanie może złożyć tylko strona postępowania zakończonego decyzją. Stroną przedmiotowego postępowania są tylko małżonkowie Z., gdyż w postępowaniu administracyjnym dotyczącym wydawania pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód w myśl art. 53 w związku z art. 49 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne /Dz.U. nr 38 poz. 230 ze zm./ stronami mogą być tylko właściciele gruntu na którym znajduje się Jezioro G. M. Tym samym według Samorządowego Kolegium Odwoławczego Ludwik P. oraz inni mieszkańcy wsi C., w imieniu których on występuje, nie są w myśl art. 127 par. 1 Kpa podmiotami uprawnionymi do wniesienia odwołania od decyzji Starosty P.

W odniesieniu do odwołania Prokuratora wskazano powołując się na przepisy art. 182-184 i art. 188 Kpa, że nastąpiło uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

W skardze na to postanowienie Ludwik P. zarzucił, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. naruszyło przepisy art. 7-10, art. 75-77 i art. 80 Kpa oraz wniósł o jego uchylenie. Zarzucił też, że organ drugoinstancyjny gołosłownie powołał się na art. 134 a zwłaszcza art. 127 Kpa, gdy weźmie się pod uwagę, że w toku postępowania nie wykazano przekonywująco, iż nie przysługują mu rzeczywiście prawa strony. Wskazał, iż pominięto całkowicie wiarygodne dokumenty dotyczące charakteru wody Jeziora G. M.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze potrzymało stanowisko wyrażone w postanowieniu i wniosło o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu, jednak z innych przyczyn niż w niej podniesione zarzuty. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany granicami skargi, co oznacza, iż może uchylić kontrolowany akt administracyjny, jeżeli stwierdzi, iż nie odpowiada on przepisom prawa. Przyczyną uchylenia zaskarżonego postanowienia w części dotyczącej niedopuszczalności odwołania Ludwika P. jest naruszenie przepisów procesowych art. 134 Kpa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołując się na art. 134 Kpa zaskarżonym postanowieniem uznało niedopuszczalność odwołania z powodu braku przymiotu strony Ludwika P. działającego z powołaniem się na występowanie "w imieniu mieszkańców wsi C." wobec braku spełnienia przesłanek określonych w art. 28 Kpa.

Zgodnie zaś ze stanowiskiem doktryny i utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego art. 134 Kpa nie stanowi podstawy rozstrzygnięcia o odmowie uznania za stronę /patrz wyrok NSA z dnia 10 marca 1986 r. - ONSA 1989 Nr 1 poz. 1/.

Również w wyroku z dnia 30 czerwca 1986 r. III SA 97/86 - ONSA 1987 Nr 2 poz. 46 - Sąd zajął stanowisko, iż "ustalenie, czy żądanie pochodzi od strony powinno nastąpić w decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty lub w inny sposób ją kończący". Wymóg ten odnosi się także do postępowania odwoławczego.

W tym postępowaniu organ odwoławczy winien sprawdzić w toku postępowania kwestię przymiotu strony przy okazji merytorycznego rozpatrywania sprawy. Winien więc dokonać oceny w aspekcie art. 28 Kpa, czy skarżący ma interes prawny, nie może tego uczynić postanowieniem na podstawie art. 134 Kpa jak to uczynił w sprawie niniejszej organ odwoławczy Skoro w ocenie organu orzekającego skarżący nie miał przymiotu strony, to prawidłową formą orzeczenia winna być decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego wydana na podstawie art. 138 par. 1 pkt 3 Kpa, a nie wydane na podstawie art. 134 Kpa postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania.

Przy czym należy dodać, iż istotną cechą "strony" w rozumieniu art. 28 Kpa jest to, że jest ona podmiotem własnych praw /interesów prawnych/, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. W odwołaniu ani skardze Ludwik P. nie wykazał z czego wywodzi swoje prawa strony w postępowaniu związanym z umorzeniem postępowania wszczętego na wniosek Marka Z. Skarżący winien wskazać z jakich konkretnych przepisów prawa materialnego tj. ustawy Prawo Wodne służą mu uprawnienia strony i jakich interesów jego konkretnie dotyczą.

Konkludując powyższe wywodzić należy, że organ odwoławczy winien w toku postępowania odwoławczego zbadać i ocenić, czy skarżącemu służą prawa strony według przepisów prawa materialnego, które stanowią podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Ocena ta winna znaleźć odzwierciedlenie w postaci "decyzji" jako formy orzeczenia organu a nie postanowienia.

Ponieważ orzeczenie organu odwoławczego narusza przepisy art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego, uzasadnia to uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Na podstawie art. 22 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 55 wyżej wskazanej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.