Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 910/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2019-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek asesor WSA Katarzyna Korycka Protokolant starszy sekretarz sądowy Dominika Znaniecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2019 r. sprawy ze skargi S. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] i M. [...] z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego [...] ([...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2019 r., [...], Burmistrz Gminy i Miasta uchylił w pkt 1 decyzję Nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. z powodu podjęcia przez S. O. (dalej określany jako skarżący) zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, odmawiając jednocześnie ww. prawa do świadczenie pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem, wnioskowanego na M. O., od dnia [...].01.2019 r. (pkt 2). W pkt 3 decyzji organ uznał świadczenie pielęgnacyjne wypłacone skarżącemu w okresie od [...].05.2017 r. do [...].03.2019 r. w łącznej kwocie 31.094,80 zł za nienależenie pobrane świadczenia rodzinne i zobowiązał go do jego zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami (pkt 4).

Jak wynika z uzasadnienia decyzji, [...].06.2013 r. skarżący złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym synem. W dniu [...].02.2019 r. organ uzyskał pismo, z którego wynikało że skarżący posiada od [...].05.2017 r. tytuł do ubezpieczenia społecznego, jako wspólnik jednoosobowej spółki. Na podstawie zebranego materiału dowodowego organ stwierdził, że skarżącemu za okres bycia współwłaścicielem jednoosobowej spółki nie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Jak wskazał organ, nie jest bowiem osobą uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego osoba, która nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w sytuacji, gdy ma inne źródło utrzymania (dochodów) i to bez względu na wielkość tych dochodów. Uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego wyłączone jest również w stosunku do osób, które otrzymują jakiekolwiek świadczenia (dochody) z innych tytułów, wymienionych w art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ wskazał również na treść art. 3 pkt 22 ww. ustawy, z którego wynika, że jeżeli w ustawie jest mowa o zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej, oznacza to m.in. prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Natomiast za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się m.in. wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a także wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej. W jednoosobowej spółce z o.o. jedyny wspólnik jest zarazem zgromadzeniem wspólników i zwykle też jednoosobowym organem reprezentującym spółkę - zarządem. W związku z powyższym organ odmówił skarżącemu prawa do świadczenia w okresie, od kiedy był on wspólnikiem jednoosobowej spółki, tj. od [...].05.2017 r.

Po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez S. O. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r., nr [...], na podstawie art. 3 pkt 22, art. 17 ust. 1, ust. 1a, art. 30 ust. 1 pkt 1, art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2220, dalej powoływana jako u.ś.r.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy wskazał, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wymaga łącznego spełnienia dwóch przesłanek: sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami wymienionymi w tym przepisie albo opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania tej opieki.

Akta sprawy potwierdzają spełnienie pierwszej z przesłanek. Syn skarżącego legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wyjaśnienia wymaga natomiast kwestia spełnienia drugiej przesłanki.

Jak wskazało SKO, pismem z [...].02.2019 r. ZUS zawiadomił organ I instancji o tym, że skarżący ma inny tytuł rodzący obowiązek ubezpieczeń społecznych od [...].05.2017 r. (0543 - wspólnik jednoosobowej spółki). Wobec powyższego, zgodnie z art. 6 ust. 2b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778), nie ma obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe za ww. osobę, pobierającą świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy. Powyższe ustalenie dokonane zostało w oparciu o przedłożone dokumenty oraz z uwzględnieniem zaewidencjonowanych w ZUS informacji dotyczących powyższej osoby o przebiegu ubezpieczenia, według stanu na dzień wpływu wniosku, tj. [...].01.2019 r.

Jak wynika z odpisu z KRS z [...].08.2019 r., skarżący jest jednym z trzech prezesów zarządu B. sp. z o.o. Organ odwoławczy wskazał, że pełnienie funkcji w zarządzie spółki prawa handlowego, nawet w przypadku niepobierania wynagrodzenia z tego tytułu, świadczy o niespełnieniu przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 u.ś.r.

Skargę na powyższą decyzję złożył S. O. zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 K.p.a. oraz naruszenie prawa materialnego, tj. art. 3 pkt 22 u.ś.r., art. 191 § 1 K.s.h., art. 4 pkt 2 lit. w i art. 6 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 3 i art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - prawo przedsiębiorców

Jak wskazał skarżący, organy nie wyjaśniły okoliczności wykonywania przez niego pracy zarobkowej i w tym zakresie oparły się wyłącznie na odpisie z KRS. W ocenie skarżącego, organy powinny były uwzględnić okoliczność zbycia udziałów, co dowodzi, że w okresie objętym zaskarżoną decyzją nie był jedynym wspólnikiem w spółce kapitałowej i czyni nieuprawnionym twierdzenie organu, że prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą. Skarżący zarzucił organom, że w toku postępowania nie zwróciły się do sądu rejestrowego o udzielenie informacji dotyczącej złożenia i rozpoznania wniosku o zmianę danych podmiotu gospodarczego. Organ nie przeprowadził żadnych dowodów na okoliczności wykonywania przez skarżącego jako prezesa jakiejkolwiek czynności w spółce. Organy nie zweryfikowały ponadto, czy skarżący pobierał wynagrodzenie za pracę i czy rozliczał się z urzędem skarbowym.

W ocenie skarżącego, organy obu instancji dokonały błędnej wykładni art. 3 pkt 22 u.ś.r. uznając, że w pojęciu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej mieści się pełnienie nieodpłatnej funkcji prezesa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością bez umowy o pracę, zlecenia czy innego tytułu prawnego oraz bez względu na rzeczywiste wykonywanie przez daną osobę pracy i wiążących się z tym obowiązków, podczas gdy dla zakwalifikowania aktywności jako zatrudnienie lub wykonywanie innej pracy zarobkowej koniecznym jest jej rzeczywiste wykonywanie.

Wskazując na pozorność pełnienia funkcji prezesa w B. sp. z o.o. skarżący wskazał, że nie miał obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu stosunku pracy czy prowadzenia działalności gospodarczej.

W ocenie skarżącego, organ dokonał błędnej wykładni art. 191 § 1 K.s.h. przyjmując, że wspólnik spółki kapitałowej prowadzi działalność gospodarczą, nawet gdy nie otrzymuje wynagrodzenia, ponieważ ma zysk we wniesionych udziałach, gdy tymczasem wspólnik ma prawo do udziału w zysku wynikającego z rocznego sprawozdania finansowego tylko wtedy, jeżeli zostanie on przeznaczony do podziału uchwałą zgromadzenia wspólników. Z materiału dowodowego nie wynika natomiast, aby spółka osiągała zysk ani jego przeznaczenie do podziału pomiędzy wspólników.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę należało uwzględnić, aczkolwiek z innych powodów niż w niej podniesione. Sąd jednak, nie będąc, stosownie do art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej powoływana jako P.p.s.a.) związany zarzutami skargi z urzędu wziął pod uwagę naruszenia prawa, których nie dopatrzył się skarżący.

W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga to, że zgodnie z art. 17 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Skarżącemu, jako ojcu dziecka legitymującego się znacznym stopniem niepełnosprawności, co potwierdza znajdujące się w aktach sprawy orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w dniu [...].06.2010 r. (nr [...]), przyznane zostało świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem, na okres od [...].01.2012 r. bezterminowo (decyzja z [...].06.2013 r., Nr [...]).

W sprawie niniejszej rozstrzygnięcia wymagała w pierwszej kolejności kwestia, czy po wydaniu decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne nie odpadła jedna z przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia, a mianowicie rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem. Jak bowiem wynika z akt sprawy, w dniu [...].07.2018 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło pismo ZUS z [...].07.2018 r. informujące o tym, że skarżący został zgłoszony do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania umowy o pracę u płatnika B. sp. z o.o. w okresie od [...].11.2017 r.

Zgodnie z art. 3 pkt 22 u.ś.r., ilekroć w ustawie jest mowa o zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej - oznacza to m.in. prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 300), za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się m.in. wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Dokonanie przez organ wykładni pojęcia "prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej" na gruncie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest zatem, w świetle ww. przepisów, jak najbardziej prawidłowe – wbrew twierdzeniom skargi.

W aktach sprawy znajduje się odpis aktualny z Krajowego Rejestru Sądowego, z którego wynika, że jedynym wspólnikiem w B. sp. z o.o. jest skarżący, będący jednocześnie prezesem zarządu spółki (stan na dzień [...].03.2019 r.). Z odpisu pełnego KRS na dzień [...].08.2019 r. wynika, że skarżący wpisany został w rejestrze w dniu [...].05.2017 r. i po tym wpisie nie nastąpiła żadna zmiana w rubryce dane wspólników. Wskazać należy w tym miejscu na błąd wynikający z uzasadnienia decyzji organu II instancji. SKO bowiem podało, że, jak miało wynikać z odpisu z KRS z [...].08.2019 r., skarżący jest jednym z trzech prezesów zarządu B. sp. z o.o. Na dzień wydania odpisu skarżący był jednak jedynym prezesem zarządu spółki (od [...].05.2017 r.), dwaj poprzedni prezesi zostali bowiem wykreśleni [...].05.2016 r. i [...].05.2017 r.

Jak wynika z treści skargi, skarżący utrzymuje, że część udziałów została przez niego sprzedana J. S. oraz P. S., przy czym sprzedaż 25 udziałów J. S. w istocie potwierdza umowa sprzedaży zawarta [...].05.2017 r. Akta nie zawierają jednak żadnego potwierdzenia sprzedaży udziałów P. S. Należy wobec powyższego rozważyć okoliczność, że umowa sprzedaży przez skarżącego 25 z 500 posiadanych udziałów zawarta została [...].05.2017 r. Jednakowoż, według odpisu pełnego KRS z [...].08.2019 r. skarżący wpisany do KRS ze zmianą dokonaną w dniu [...].05.2017 r. na dzień wpisu posiadał w dalszym ciągu 500 udziałów o łącznej wartości 50.000 zł. Organ miał pełną podstawę opierania się na danych zawartych w KRS z uwagi na domniemanie prawdziwości wpisów w tym rejestrze. Domniemywa się bowiem, że dane wpisane do rejestru są prawdziwe. Jeżeli natomiast dane wpisano do rejestru niezgodnie ze zgłoszeniem podmiotu lub bez tego zgłoszenia, podmiot ten nie może zasłaniać się wobec osoby trzeciej działającej w dobrej wierze zarzutem, że dane te nie są prawdziwe, jeżeli zaniedbał wystąpić niezwłocznie z wnioskiem o sprostowanie, uzupełnienie lub wykreślenie wpisu.

Również w orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że fakt pełnienia funkcji wspólnika jednoosobowej spółki z o.o. co do zasady przesądza o tym, że osobę taką należy uważać za osobę zatrudnioną w rozumieniu art. 3 pkt 22 u.ś.r., zatem nie jest ona osobą uprawnioną do pobierania świadczenia rodzinnego. Jak wskazał NSA w wyroku z 1.03.2017 r., I OSK 3283/15, wydanym na gruncie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, które to rozważania mają jednak w pełni zastosowanie również w niniejszej sprawie: "W przypadku pełnienia funkcji członka zarządu spółki istotne znaczenie ma nie to, czy takie czynności są wykonywane odpłatnie, lecz to, że na każdej z osób pełniących omawianą funkcję ciążą określone zadania, które muszą one wykonywać, co do zasady osobiście. W myśl art. 201 § 1 K.s.h., zarząd jako jedyny organ prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę. Oznacza to, że w zakresie działalności gospodarczej jest on jedynym upoważnionym do prowadzenia tej działalności". Skarżący pełni funkcję prezesa w spółce z o.o. i nie zrzekł się tej funkcji, nie został zawieszony w swoich prawach, ani też w żaden inny sposób nie wykazał, że ujawniony w rejestrze skład zarządu jest nieaktualny. Skarżący posiada z tego tytułu określone uprawnienia i zarazem obowiązki. Okoliczność, że, jak twierdzi skarżący, nie pobiera wynagrodzenia, nie wpływa na ocenę, iż prowadzi działalność spółki. Nie sposób w okolicznościach kontrolowanej sprawy uznać, że piastowana przez skarżącego funkcja miała charakter wyłącznie "tytularny". Stanowisko to jest zgodne z orzecznictwem sądów administracyjnych (vide wyroki NSA z 25.05.2016 r., I OSK 1982/14, Lex 2108316 i I OSK 1983/14, Lex 2108317). Również wcześniejsze orzecznictwo sądów administracyjnych podzielało powyższy pogląd, że: "Pełnienie funkcji w zarządzie spółki prawa handlowego, nawet w przypadku niepobierania wynagrodzenia z tego tytułu, powoduje brak pełnej gotowości do podjęcia zatrudnienia" (wyrok WSA w Gliwicach z 29.4. 2008 r., IV SA/Gl 907/07, Lex 501803). Podobnie WSA w Gliwicach w wyroku z 11.07.2017 r., IV SA/Gl 1145/16, od którego NSA w wyroku z 16.01.2018 r., I OSK 2666/17, oddalił skargę kasacyjną, wypowiedział się, że pełnienie funkcji w zarządzie spółki prawa handlowego, nawet w przypadku niepobierania wynagrodzenia z tego tytułu, powoduje brak pełnej gotowości do podjęcia zatrudnienia, a zatem osoba ta nie spełnia podstawowych przesłanek uzyskania statusu osoby bezrobotnej. Ponadto, z pisma ZUS z [...].07.2018 r. (k. 20 akt adm.) wynika, że skarżący został zgłoszony jako osoba wykonująca umowę o pracę w B. sp. z.o.o. od [...].11.2017 r., której immanentnym składnikiem jest wynagrodzenie (vide art. 29 § 1 pkt 3 Kodeksu pracy), zatem nie może być świadczona nieodpłatnie.

Mając na uwadze powyższe wskazać trzeba, że zarzuty skarżącego w ww. zakresie nie były zasadne i należy go uważać za osobę, która nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem, w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Przechodząc do dalszej analizy decyzji organu I instancji, Sąd zwrócił uwagę na to, że zawiera ona postanowienie o uchyleniu decyzji Nr [...] z [...].06.2013 r. z powodu podjęcia przez skarżącego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (pkt 1), odmowę przyznania skarżącemu prawa do świadczenie pielęgnacyjnego począwszy od [...].04.2019 r. (pkt 2), uznanie świadczenia pielęgnacyjnego wypłaconego skarżącemu w okresie od [...].05.2017 r. do [...].03.2019 r. w łącznej kwocie 31.094,80 zł za nienależenie pobrane świadczenia rodzinne (pkt 3) oraz zobowiązanie skarżącego do zwrotu ww. nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego (pkt 4).

Wskazać należy, że zgodnie z art. 32 ust. 1 u.ś.r., organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Przepis ten stanowi podstawę do weryfikacji w trybie nadzwyczajnym decyzji o przyznaniu świadczenia rodzinnego. Niewątpliwie stanowi on wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznej i dlatego powinien być stosowany w ściśle określonych w nim sytuacjach. Wystąpienie chociażby jednej z wymienionych w cyt. przepisie przesłanek stwarza organowi administracji publicznej możliwość uruchomienia z urzędu stosownego postępowania w celu weryfikacji decyzji ostatecznej.

Jak jednolicie podnosi się w orzecznictwie sądów administracyjnych, uchylenie lub zmiana decyzji przyznającej świadczenie rodzinne w trybie art. 32 ust. 1 u.ś.r. nie może nastąpić z mocą wsteczną, ale jedynie ze skutkiem teraźniejszym (ex nunc) (por. wyroki w sprawach sygn. akt: III SA/Kr 355/18; II SA/Łd 134/18; II SA/Łd 1033/18 oraz I OSK 196/16). Jak wskazał bowiem NSA w ostatnim z powołanych wyroków w tezie 2, wzruszenie decyzji na podstawie art. 32 ust. 1 u.ś.r. dokonuje się poprzez wydanie decyzji konstytutywnej. Decyzja taka wpływa bowiem na dotychczasowy zakres uprawnień strony. Ze względu na ten konstytutywny charakter decyzji, może ona wywierać wyłącznie skutki ex nunc (od chwili obecnej). Tymczasem w pkt 2 decyzji organu I instancji odmówiono prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od [...].04.2019 r., zatem ze skutkiem wstecznym, nie wyjaśniając w ogóle tej kwestii, w szczególności powodu przyjęcia tej konkretnej daty, co ma znaczenie w kontekście tego, że decyzja o przyznaniu świadczenia została uchylona z datą wydania decyzji organu I instancji, tj. [...].07.2019 r.

Ponadto, wskazać należy, że podstawę do orzeczenia o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia reguluje art. 30 u.ś.r., zgodnie z którym, osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Stosownie do z ust. 2 pkt 1 cyt. przepisu, za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Organy nie uzasadniły w żaden sposób tego, dlaczego w ich ocenie świadczenie wypłacone w niniejszej sprawie uznały za nienależnie pobrane. Podkreślenia wymaga to, że na tle regulacji wynikającej z ustawy o świadczeniach rodzinnych odróżnia się "nienależne świadczenie" od "świadczenia nienależnie pobranego". W orzecznictwie podaje się bowiem, że "nienależne świadczenie" jest pojęciem obiektywnym i występuje między innymi wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła. Natomiast "świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Zarzut dotyczy tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno po pierwsze - osoby, która została prawidłowo pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też po drugie - osoby, która uzyskała je wskazując nieprawdziwe zeznania, dokumenty albo w inny sposób świadomie wprowadziła w błąd instytucję zobowiązaną do wypłaty świadczenia. Organ nie dokonał jakichkolwiek ustaleń w tym zakresie, wobec powyższego nie uzasadnił, dlaczego skarżącemu można przypisać złą wolę i świadomość nienależnego pobierania świadczenia, co wymaga odrębnego postępowania.

Ponadto, organ nie wyjaśnił powodu, dla którego przyjął akurat datę [...].05.2017 r. jako początkową, od której świadczenie zostało uznane za pobrane nienależnie. Brak jest również wskazania sposobu wyliczenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić trzeba, że organy naruszyły art. 107 § 3 K.p.a. oraz art. 30 ust. 1 i 2 i art. 32 ust. 1 u.ś.r. w stopniu określonym w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, a zatem na podstawie ww. przepisów w zw. z art. 135 P.p.s.a., orzeczona jak w punkcie 1 sentencji wyroku.

Odnosząc się natomiast do zawartego w skardze zarzutu związanego z tym, że skarżący nie ma obowiązku podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, Sąd stwierdza, że okoliczność powyższa pozostaje bez wpływu na wynik niniejszej sprawy, zatem zarzut ten nie był zasadny.

O kosztach orzeczono, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a., jak w punkcie II sentencji wyroku.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższego uzasadnienia. Ponownie rozpatrując sprawę organ zobowiązany jest do rozpatrzenia, czy świadczenie wypłacone w niniejszej sprawie jest świadczeniem nienależnie pobranym oraz wskazanie z uzasadnieniem tej okoliczności początku biegu okresu, w którym świadczenie było nienależnie pobrane ze wskazaniem powodów, dla których ma ono zdaniem organu taki charakter i wskazanie sposobu wyliczenia sumy nienależnie pobranego świadczenia.

Cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. Nr z 2015 r. poz. 1800).