Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1748/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno  Spożywczych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok w części oraz decyzję II instancji w części
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77, art. 80
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 174 pkt 1 i 2, art. 183 par. 1, art. 190
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 37 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1259
law: Ustawa z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia NSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędzia del. WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek Protokolant Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 stycznia 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 2324/17 w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie wprowadzenia do obrotu nawozu i nakazanie jego wycofania oraz określenie opłaty sanacyjnej 1. uchyla pkt 2 zaskarżonego wyroku; 2. uchyla pkt 2 zaskarżonej decyzji w części, w jakiej Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych stwierdził wprowadzenie przez M. W. do obrotu 660 ton nawozu i określił opłatę sankcyjną; 3. zasądza od Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych na rzecz M. W. 10.650 (dziesięć tysięcy sześćset pięćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 23 stycznia 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 2324/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi M. W., uchylił decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z [...] grudnia 2014 r. w zakresie, w jakim decyzja nakłada na M. W> obowiązek wycofania z obrotu nawozu o nazwie FOS-CAL "NAWÓZ WE" typ E.2.2, a w pozostałej części skargę oddalił.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

W toku kontroli przeprowadzonej w przedsiębiorstwie ustalono, że M. W. (dalej: skarżący) wprowadził do obrotu produkt deklarowany jako nawóz o nazwie handlowej FOS-CAL "NAWÓZ WE" typ E. 2.2 nawóz zawierający podstawowe i drugorzędne składniki pokarmowe z dodatkiem mikroskładników pokarmowych stosowane doglebowo, w ilości 660 ton, niespełniający wymagań jakościowych dla tego typu nawozu określonego w załączniku nr 1 do rozporządzenia nr 2003/2003. Wyrób deklarowany jako nawóz w rzeczywistości stanowił odpad paleniskowy przeznaczony do obróbki komunalnych osadów ściekowych. Odpad paleniskowy nie był poddawany żadnym procesom technologicznym, co zostało ustalone na podstawie protokołu z przyjęcia oświadczenia [...] z [...] listopada 2013 r.

Organ ustalił, iż produkt, odpad paleniskowy przeznaczonych do obróbki komunalnych osadów ściekowych, został nabyty przez stronę od A. Sp. z o.o. z siedzibą w A., na podstawie umowy zawartej [...] kwietnia 2013 r. Produkt został zadeklarowany przez stronę jako nawóz o nazwie handlowej FOS-CAL "NAWÓZ WE" typ E.2.2 nawóz zawierający podstawowe i drugorzędne składniki pokarmowe z dodatkiem mikroskładników pokarmowych stosowane doglebowo. Skarżący sprzedał 660 ton nawozu FOS-CAL J. A. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą [...] J. A. w [...] (dalej: nabywca), w cenie 178 200 zł.

Przeprowadzone w B. w W. badania laboratoryjne próbek nawozu pobranego w toku kontroli wykazały, że nawóz ten nie spełnia wymagań jakościowych dla nawozu typu E. 2.2 określonych w rozporządzeniu nr 2003/2003.

Decyzją z [...] maja 2014 r. Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych stwierdził wprowadzenie przez skarżącego do obrotu 660 ton nawozu oznaczonego znakiem "NAWÓZ WE" o nazwie handlowej FOS-CAL "NAWÓZ WE" typ E.2.2 nawóz zawierający podstawowe i drugorzędne składniki pokarmowe z dodatkiem mikroskładników pokarmowych stosowane doglebowo, niespełniającego wymagań jakościowych dla tego typu nawozu określonych w załączniku nr 1 do rozporządzenia nr 2003/2003, oraz ustalił opłatę sankcyjną w kwocie brutto 178.200 zł.

Decyzją z [...] grudnia 2014 r. Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (pkt 1) uchylił w całości decyzję Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z [...] maja 2014 r., (pkt 2) stwierdził wprowadzenie do obrotu przez skarżącego 660 ton nawozu oznaczonego znakiem "NAWÓZ WE" o nazwie handlowej FOS-CAL "NAWÓZ WE" typ E.2.2 nawóz zawierający podstawowe i drugorzędne składniki pokarmowe z dodatkiem mikroskładników pokarmowych stosowane doglebowo, nienależącego do typów nawozów wyszczególnionych w załączniku nr 1 do rozporządzenia nr 2003/2003, określił skarżącemu, trzymiesięczny termin na wycofanie z obrotu nawozu wymienionego powyżej oraz określił opłatę sankcyjną w kwocie brutto 178.200 zł, co stanowi 100% kwoty należnej za określony w pkt. 1 nawóz oznaczony znakiem "NAWÓZ WE" niespełniający wymagań określonych dla Nawozu WE w załączniku nr 1 do rozporządzenia nr 2003/2003.

Wyrokiem z 10 czerwca 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 294/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. W. na powyższą decyzję.

Wyrokiem z 11 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 2890/15, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

NSA dokonał wykładni pojęć "producenta" i "wprowadzenia do obrotu" na gruncie ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu (Dz. U. z 2018 r., poz. 1259; dalej ustawa o nawozach).

W ocenie NSA, skoro ustalono, że skarżący wprowadził do obrotu nawóz oznaczony znakiem "NAWÓZ WE" – niespornie nienależący do typów nawozów wyszczególnionych w załączniku I do rozporządzenia (WE) 2003/2003 – to zastosowanie art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy o nawozach – przez wydanie decyzji stwierdzającej takie wprowadzenie do obrotu znajdowało pełne oparcie w prawie.

NSA uznał, że również przyjęty przy orzekaniu przez Sąd I instancji stan faktyczny sprawy – co do ustalenia wysokości kwoty uzyskanej ze sprzedaży nawozu – nie został skutecznie skargą kasacyjną podważony.

NSA zauważył, że choć niewątpliwie art. 37 ustawy o nawozach i nawożeniu w ust. 1 stanowi o obowiązku wprowadzającego do obrotu m. in. nawozy oznaczone znakiem "NAWÓZ WE" nienależące do typów nawozów wyszczególnionych w załączniku nr I do rozporządzenia (WE) nr 2003/2003, wycofania tych nawozów z obrotu na własny koszt, a w ust. 2 uprawnia organ do wydania decyzji określającej termin wycofania z obrotu, to organ winien rozważyć wykonalność decyzji w tym przedmiocie. Przepis art. 156 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257; dalej k.p.a.) przewiduje bowiem nieważność decyzji w sytuacji gdy decyzja była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały.

Dlatego też należy dokonać oceny, czy materiał dowodowy sprawy w tej materii dawał podstawy, by uznać, że po sprzedaży 660 ton nawozu FOS-CAL "NAWÓZ WE" skarżący w dniu wydawania decyzji posiadał jeszcze taki towar, by orzec o wykonalnym obowiązku wycofania nawozu z obrotu.

Ponownie rozpoznając sprawę, WSA uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie, w jakim nakłada na skarżącego obowiązek wycofania z obrotu nawozu o nazwie FOS-CAL "NAWÓZ WE" typ E.2.2., a w pozostałym zakresie oddalił skargę.

WSA stwierdził, że sąd administracyjny nie czyni własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, a taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpujących istotę zagadnień ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ administracyjny rozstrzygający sprawę, więc za niezbędne Sąd uznał uchylenie zaskarżonej decyzji w części, w jakiej nałożono na skarżącego obowiązek wycofania z obrotu nawozu FOSCAL "NAWÓZ WE" typ E.2.2 i przekazanie sprawy organowi administracji publicznej.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, zaskarżając go w części oddalającej skargę. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania:

1. art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez odmowę zawieszenia niniejszego postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy przeciwko M. W. prowadzonej obecnie przez Sąd Rejonowy dla [...], [...] Wydział Karny, sygn. akt: [...], podczas gdy rozstrzygnięcie sądu w postępowaniu karnym będzie miało istotne znaczenie w niniejszej sprawie, bowiem w oparciu o szczegółowe postępowanie dowodowe, którego w niniejszej sprawie organy nie przeprowadziły w postępowaniu tym zostaną poczynione ustalenia, czy skarżący umówił się z J. A. na sprzedaż nawozu o nazwie "FOS-CAL", czy też na sprzedaż nawozu oznaczonego znakiem "NAWÓZ WE", a tym samym na okoliczność, czy skarżący dokonując sprzedaży wprowadził do obrotu nawóz oznaczony znakiem "NAWÓZ WE";

2. art. 151 w zw. z art. 190 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej p.p.s.a.) poprzez wadliwe uznanie, że Sąd I instancji przy ponownym rozpoznawaniu sprawy związany jest oceną stanu faktycznego dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny, podczas gdy Sąd związany jest dokonaną wykładnią prawa odnośnie takiego, a nie innego rozumienia określonych przepisów prawa a nie do oceny prawidłowości ustaleń stanu faktycznego, co skutkowało tym, że Sąd w ogóle nie dokonał oceny zarzutów skargi, które dotyczyły błędnie ustalonego stanu faktycznego;

3. art. 151 w zw. z art. 134 § 1, art. 135 i art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nierozpoznanie – w kontekście przyjętej przez Naczelny Sąd Administracyjnej wykładni przepisów prawa materialnego – zarzutów zawartych w skardze od decyzji Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych dotyczących naruszenia przepisów prawa procesowego skutkujących błędnym ustaleniem stanu faktycznego;

4. art. 151 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 7, 8, 77 § 1, 78, 79 § 1 i 2, 80, 89 k.p.a. w zw. z art. 141 § 4 zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji i zaakceptowanie stanu faktycznego nieprawidłowo ustalonego przez organy administracji publicznej w zakresie ustalenia, co było przedmiotem umowy sprzedaży pomiędzy skarżącym a J. A., podczas gdy ustalenie to pozostaje w sprzeczności z materiałem dowodowym, w szczególności z dowodem z faktur VAT dokumentujących sprzedaż, jak również wynika z nieprzeprowadzenia wszechstronnego postępowania dowodowego, w szczególności wobec oddalenia wniosków dowodowych skarżącego o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków, zgłoszonych w celu ustalenia, czy skarżący umawiał się z J. A. na sprzedaż nawozu oznaczonego znakiem "NAWÓZ WE", który to dowód miał istotne znaczenie dla sprawy wobec kwestionowania przez organy treści faktur VAT i wyjaśnień Skarżącego, które wskazywały, że przedmiotem sprzedaży nie był nawóz oznaczony znakiem NAWÓZ WE, ale produkt o nazwie "FOS-CAL", co miało istotne znaczenie dla wyjaśnienia sprawy i możliwości przypisania skarżącemu wprowadzenia do obrotu nawozu oznaczonego znakiem "NAWÓZ WE".

Ponadto, na podstawie art. 191 p.p.s.a., skarżący wniósł o rozpoznanie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 stycznia 2018 r. w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania, które nie podlegało zaskarżeniu w drodze zażalenia, a miało wpływ na wynik sprawy oraz o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy przeciwko M. W. toczącej się obecnie przez Sądem Rejonowym dla [...], [...] Wydział Karny, sygn. akt [...].

Skarżący wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonym zakresie, zasądzenie kosztów postępowania, a także rozpoznanie skargi na rozprawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W piśmie z [...] sierpnia 2018 r. skarżący wniósł o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu, tj. wyroku SR dla [...] [...] Wydział Karny z [...] czerwca 2018 r., sygn. akt [...] (nieprawomocnego) na okoliczność, że M. W. sprzedał J. A. 660 ton produktu o nazwie FOS-CAL, a nie 660 ton nawozu oznaczonego "NAWÓZ WE" o nazwie handlowej FOS-CAL "NAWÓZ WE" typ E.2.2.; że nieznaczna ilość worków z nawozem, tj. ok. 20-30 spośród 1000 została oznaczona ulotkami informującymi o właściwościach i nazwie produktu, jak wskazana w certyfikacie jakości wydanym przez C. S.A., a w konsekwencji na okoliczność, że skarżący nie wprowadził do obrotu nawozu oznaczonego NAWÓZ WE i że nałożenie na niego sankcji z tego tytułu było bezzasadne.

Skarżący wniósł również o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy przeciwko M. W., w której SR dla [...], [...] Wydział Karny wyrokiem z [...] czerwca 2018 r., [...], uniewinnił skarżącego od zarzucanych mu czynów i wskazał na okoliczności faktyczne, które mają znaczenie w niniejszej sprawie.

Pismem z [...] listopada 2018 r. skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu, tj. wyroku SR dla [...] [...] Wydział Karny z [...] czerwca 2018 r., sygn. akt [...] wraz ze stwierdzeniem prawomocności.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).

Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować.

W skardze kasacyjnej podniesiono wyłącznie zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a). W pierwszej kolejności należy rozpoznać zarzut naruszenia art. 190 p.p.s.a., bowiem już tylko ustalenie, że doszło do naruszenia tego przepisu, daje podstawę do uchylenia zaskarżonego wyroku.

Zgodnie z art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Omawiany przepis znajduje zatem zastosowanie, gdy doszło do wydania przez NSA orzeczenia, o którym mowa w art. 185 § 1 p.p.s.a., tj. powodującego, że zaszła konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny. W myśl powołanego przepisu, sąd I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy związany jest wykładnią prawa wyrażoną przez sąd odwoławczy w uzasadnieniu wyroku uchylającego zaskarżone orzeczenie i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania. Istotą związania wykładnią prawa, wyrażoną przez sąd odwoławczy, jest niewątpliwie zapewnienie większej jednolitości orzecznictwa oraz ograniczenie ponownego zaskarżenia orzeczenia wydanego przez sąd I instancji.

Wiążąca sąd I instancji ocena dotyczy zatem właściwego zastosowania konkretnego przepisu czy też prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie, pozostając w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana. Konsekwencją oceny prawnej są z reguły wskazania co do dalszego postępowania. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Należy jednak mieć na uwadze, że ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu utraci moc wiążącą w wypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli spowoduje to, że pogląd sądu stanie się nieaktualny, jak również w przypadku zmiany istotnych okoliczności faktycznych, które powstały po wydaniu orzeczenia sądowego (wyroki NSA z 5 listopada 2010 r., II GSK 861/09, LEX nr 74628 i z 4 września 2007 r., I FSK 1130/06, LEX nr 384165, oraz W. Sawczyn, Związanie kasacyjnym orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2014).

W orzecznictwie i literaturze jednolicie przyjmuje się, że związanie samego sądu administracyjnego w rozumieniu cytowanego wyżej przepisu oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem – lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Przyjmuje się również, że wykładnia prawa w rozumieniu art. 190 p.p.s.a. obejmuje zarówno prawo materialne, jak i procesowe.

Podkreślenia wymaga, że wykładnia prawa nie obejmuje natomiast ocen dotyczących stanu faktycznego (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004, s. 268; T. Ereciński [w:] T. Ereciński (red.), J. Gudowski, M. Jędrzejewska, K. Weitz, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze, t. 2, Warszawa 2009, s. 338; por. również wyrok NSA z 14.12.2005 r., II OSK 342/05, LEX nr 190953, oraz wyrok SN z 21.01.1999 r., I PKN 474/98, OSNAPiUS 2000/5, poz. 177, wyrok NSA z 4 września 2007nr., I FSK 1130/06, LEX 384165).

Wojewódzki Sąd Administracyjny, ponownie rozpoznając sprawę, może zatem odstąpić od wykładni dokonanej w tej sprawie przez NSA w sytuacji, gdy stan faktyczny sprawy ustalony po ponownym rozpoznaniu sprawy uległ zasadniczej zmianie lub gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy po wydaniu orzeczenia zmienił się stan sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę nie podważa i nie kwestionuje dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 lipca 2017 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 2890/15 wykładni przepisów prawa materialnego, w szczególności wykładni pojęć "producenta" i "wprowadzenia do obrotu" użytych w art. 37 ust. 1 i 2 ustawy o nawozach. NSA ww. wyroku wskazał, że "sprzedaż nawozu jest jego wprowadzeniem do obrotu, o którym mowa w art. 37 ust. 1 i 2 ustawy o nawozach". Oznacza to, że kluczową kwestią wymagającą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest ustalenie, co było przedmiotem umowy sprzedaży między skarżącym kasacyjnie a J. A., bowiem jednoznaczne ustalenie tej kwestii determinuje ustalenie, jaki nawóz skarżący kasacyjnie wprowadził do obrotu.

Podzielając w całości zaprezentowany wyżej pogląd dotyczący wąskiego rozumienia użytego w art. 190 p.p.s.a pojęcia "wykładni prawa", Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd I instancji ponownie rozpoznający sprawę był związany dokonaną przez NSA wykładnią art. 37 ust. 1 i 2 ustawy o nawozach. Sąd I instancji powinien wziąć pod uwagę zawarte w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 11 lipca 2017 r. wytyczne i prawidłowo je zastosować, biorąc pod uwagę wymagania, jakie stawiają przepisy procesowe przed kontrolującym legalność działań organów administracji sądem I instancji, a zatem odnieść się do wskazanej wyżej zasadniczej kwestii dotyczącej tego co było przedmiotem umowy sprzedaży pomiędzy skarżącym a J. A..

Zauważyć należy, że w rozpoznawanej sprawie organy, a także Sąd I instancji niejednoznacznie i niekonsekwentnie określają, co było przedmiotem umowy sprzedaży pomiędzy skarżącym kasacyjnie a J. A., podczas gdy kwestia ta ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd I instancji raz stwierdza, że w toku kontroli ustalono, że skarżący wprowadził do obrotu produkt deklarowany jako nawóz o nazwie handlowej FOS-CAL "NAWÓZ WE" typ E 2.2, nawóz zawierający podstawowe i drugorzędne składniki pokarmowe z dodatkiem mikro składników pokarmowych stosowane doglebowo, w ilości 660 ton, a innym razem podnosi, powołując się na fakturę VAT nr [...] z [...] czerwca 2014 r., że skarżący dokonał sprzedaży J. A. 660 ton nawozu FOS-CAL. Również organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdził, że M. W. dokonał sprzedaży 660 ton nawozu FOS-CAL za cenę 178.200 zł, wskazując jednocześnie w dalszej części uzasadnienia decyzji, że "Przedmiotowy nawóz strona wprowadziła do obrotu jako nawóz WE z naruszeniem przepisów prawa". Organ odwoławczy zaniechał wyjaśnienia – wbrew temu co wynika z faktur VAT dokumentujących sprzedaż – dlaczego przyjął, że skarżący kasacyjnie wprowadził do obrotu nawóz oznaczony znakiem "NAWÓZ WE", skoro w tej samej decyzji wskazał, że M. W. dokonał sprzedaży 660 ton nawozu FOS-CAL.

Niewątpliwie ustalenia te są wewnętrznie sprzeczne, budzące zasadnicze poważne wątpliwości co do ustaleń faktycznych, które powinny w jednoznaczny sposób określać, co było przedmiotem sprzedaży. Rację ma autor skargi kasacyjnej, że w świetle wykładni prawa przyjętej przez NSA w wyroku z dnia 11 lipca 2017 r. "można przyjąć albo, że [skarżący] sprzedał J. A. produkt deklarowany, jako nawóz o nazwie handlowej FOS-CAL "NAWÓZ WE" typ E 2.2. albo że sprzedał nawóz FOS-CAL (tak jak to wskazano w fakturach VAT). Nie można twierdzić, że sprzedał nawóz FOS-CAL, ale jednocześnie podnosić, że wprowadził do obrotu FOS-CAL "NAWÓZ WE" typ E 2.2., skoro wprowadzenie do obrotu następuje z chwilą sprzedaży".

Z wykładni prawa zaprezentowanej przez NSA w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 lipca 2017 r. jednoznacznie wynika, że wprowadzenie do obrotu następuje z chwilą sprzedaży.

Sąd I instancji, kierując się tą wykładnią, nie będąc związany oceną stanu faktycznego sprawy, mając na uwadze istniejące poważne rozbieżności co do dokonanych przez organy ustaleń faktycznych co do kluczowej dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii, nie powinien tylko bezkrytycznie przyjmować wadliwie dokonanej przez organy oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, ale również nie powinien akceptować zaniechania przeprowadzenia dowodów zgłoszonych przez skarżącego w toku postępowania, które pozwoliłyby wyjaśnić wszelkie wątpliwości związane z przedmiotem umowy sprzedaży, jak również ilością sprzedanych worków oznaczonych etykietami "Nawóz WE".

Całkowicie chybionym jest stwierdzenie Sądu I instancji, że skarżący nie przedstawił żadnych przeciwdowodów na okoliczności dotyczące przedmiotu sprzedaży. Podstawowym dowodem mającym kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy mają faktury. Zgodnie z wcześniej wskazanymi uwagami organy dokonały dowolnej oceny tych dowodów, co stanowi naruszenie przepisów art. 7, 77 i 80 k.p.a. Faktury te w żadnej mierze nie mogą stanowić dowodów na okoliczność, że przedmiotem sprzedaży był nawóz oznaczony "Nawóz WE". Dowodem takim nie może być również sprawozdanie z badań nawozu. Poza tym Sąd I instancji pominął, że skarżący w pismach z [...] lutego i z [...] marca 2014 r. skierowanych do Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w Bydgoszczy a także w odwołaniu od decyzji Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno Spożywczych z [...] maja 2014 r. zgłosił wnioski o przesłuchanie świadków.

Skarżący konsekwentnie zaprzeczał, aby sprzedał nawóz o oznaczeniu "Nawóz WE", w skardze zgłosił zarzut polegający na nieprzeprowadzeniu wnioskowanych przez niego dowodów, tj. przeprowadzenia kontroli nawozu i pobrania do badania próbek z tej partii nawozu, która znajdowała się w gospodarstwie kupującego, tj. w miejscowości Połowite oraz przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków: M. Ł., Z. B., M. C., A. S., J. D.. Skarżący twierdził, że dowody te mogą przyczynić się do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności w zakresie ustalenia, jaki nawóz skarżący sprzedał J. A..

Sąd I instancji ponownie rozpoznając sprawę, nie dokonując oceny ustaleń faktycznych, naruszył wskazane w pkt 4 petitum skargi kasacyjnej przepisy, stąd też zarzut ten jest uzasadniony.

W tym stanie rzeczy wobec stwierdzonych naruszeń przepisów postępowania Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, na podstawie art. 188 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a uchylił pkt 2 zaskarżonego wyroku i rozpoznał skargę, poprzez uchylenie pkt 2 zaskarżonej decyzji z [...] grudnia 2014 r. w części, w jakiej Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych stwierdził wprowadzenie przez M. W. do obrotu 660 ton nawozu i określenie opłaty sanacyjnej.

Organ II instancji, ponownie rozpoznając sprawę, powinien w szczególności dokonać oceny faktur VAT nr [...] i [...], podpisanych zarówno przez skarżącego kasacyjnie, jak również przez J. A., z których wynika, że przedmiotem umowy sprzedaży był "nawóz FOS-CAL", i wyjaśnić, czy skarżący kasacyjnie posiadał i posługiwał się w kontaktach z J. A. lub jego ojcem Certyfikatem Zgodności nr [...] wydanym przez C. S.A., czy posiadał etykiety z oznaczeniem "NAWÓZ WE", czy umieszczał te etykiety na workach, a jeżeli tak – ile worków oznaczył tymi etykietami. Dopiero szczegółowe i jednoznaczne ustalenia tych ważnych dla rozstrzygnięcia sprawy zagadnień pozwoli na ustalenie, czy skarżący kasacyjnie wprowadził do obrotu nawóz oznaczony znakiem "Nawóz WE". Niewątpliwie organ odwoławczy powinien rozstrzygnąć charakter prawny faktur i zbadać, jakie znaczenie ma fakt ich podpisania przez obie strony umowy, czy stanowi potwierdzenie na piśmie zawarcia umowy o treści, jaka została wskazana w fakturach co do stron umowy, charakteru prawnego łączącej strony umowy, rodzaju i wysokości świadczenia oraz co do warunków zapłaty (terminu i sposobu) otrzymania towaru.

Z materiału dowodowego zebranego w sprawie, w tym z protokołu kontroli z [...] grudnia 2013 r. nr [...] przeprowadzonej w miejscowości [...], wynika, że na terenie gospodarstwa znajdowało się około 80 worków z nawozem oznaczonym etykietami "Nawóz WE" stanowiących około 48 ton spośród sprzedanych 660 ton. Organy nie wyjaśniły, czy wszystkie worki zostały oznaczone, nie ustaliły też kto tego dokonał. W sytuacji, gdy skarżący przyznał, że oznaczył jedynie kilka worków etykietami, obowiązkiem organy było szczegółowe wyjaśnienie tej kwestii, przyjęcie zaś, że wszystkie worki, które skarżący kasacyjnie sprzedał J. A., były oznaczone etykietami "Nawóz WE", było w świetle zebranych w sprawie dowodów całkowicie dowolne.

Dokonując ww. ustaleń, organ powinien wziąć pod uwagę również materiał dowodowy zgromadzony w sprawie karnej toczącej się Sądem Rejonowym dla [...] sygn. akt [...] przeciwko skarżącemu kasacyjnie o to, że wprowadził J. A. w błąd co do jakości zakupionego nawozu o nazwie handlowej FOS-CAL, który przy sprzedaży zadeklarował jako NAWÓZ WE typ. E.2.2., tj. nawóz zawierający podstawowe i drugorzędne składniki pokarmowe z dodatkiem mikroskładników, działając tym samym na szkodę J. A., to jest o przestępstwo określone w art. 286 § 1 k.k. W sprawie tej prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego dla [...], [...] Wydział Karny z [...] czerwca 2018 r., [...] skarżący został uniewinniony od popełnienia zarzuconego mu czynu.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w związku z § 14 ust. 1 lit. a i § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 ze zm.) i art. 200 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a w związku z § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.). Na koszty postępowania kasacyjnego składają się poniesione przez skarżącego opłaty sądowe, w tym wpis od skargi (2.000 zł) oraz wpis od skargi kasacyjnej (1.000 zł), a także wynagrodzenie pełnomocnika reprezentującego stronę (3.600 zł za udział w postępowaniu przed Sądem I instancji oraz 4.050 zł za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed NSA).