Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 62/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2007-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędzia WSA Teresa Randak, Protokolant Katarzyna Kot, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2007 przy udziale sprawy ze skargi D. J. na Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie Ulgi płatnicze - umorzenie zaległości płatniczej. Oddalono skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. po rozpatrzeniu sprawy z odwołania pana D. J. od decyzji Wójta Gminy P. z dnia [...] r. w przedmiocie: 1) odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości w podatku od nieruchomości, 2) rozłożenia na raty zapłaty zaległości w podatku od nieruchomości za okres od [...] raty 2002 r. do [...] raty 2006 r. oraz odsetek, działając na podstawie art. 17, 18, 21 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych /t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856/, oraz art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60/ utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że wnioskiem z dnia [...] 2006 r. strona zwróciła się do organu podatkowego o zastosowanie ulgi w postaci rozłożenia na raty – w wysokości [...] zł miesięcznie – zaległości w podatku od nieruchomości oraz o umorzenie odsetek od całości kwoty zaległości. Zaskarżoną decyzją organ pierwszej instancji rozłożył na 4 raty zaległość podatkową oraz odmówił umorzenia odsetek podnosząc, że strona nie przedstawiła przyczyn ubiegania się o ulgę, nie korzystała z pomocy społecznej oraz nadal prowadzi działalność gastronomiczną na terenie gminy nie płacąc podatku od nieruchomości.

Następnie organ drugiej instancji przywołał treść art. 13 § 1 pkt 1 i art. 67a § 1 pkt 2 i 3 Ordynacji podatkowej stwierdzając, że decyzja w przedmiocie wymienionej tam ulgi ma charakter uznaniowy. O tym co w określonym przypadku stanowi ważny interes podatnika lub interes publiczny, każdorazowo rozstrzyga organ uprawniony do wydania rozstrzygnięcia, a ustalenie takie jest dla tego organu jedynie konieczną przesłanką, a nie zobowiązaniem do podjęcia określonej decyzji.

Organ odwoławczy podkreślił, że instytucja ulg podatkowych jest wyjątkiem od zasady równości i powszechności opodatkowania, od ustawowego obowiązku opłacenia podatku i jako pomoc udzielona ze środków publicznych ma wpływ na naruszenie konkurencji rynkowej poprzez uprzywilejowanie niektórych przedsiębiorców. Dlatego też ustawodawca uzależnił jej zastosowanie od wystąpienia okoliczności nadzwyczajnych, wyróżniając je w przepisie pojęciem "ważny interes". Organ odwoławczy zauważył, że strona nie wskazała we wniosku ani w toku postępowania pierwszoinstancyjnego żadnych okoliczności ani nie uzasadniła swojej prośby mimo, iż doręczone jej postanowienie z dnia [...] r. zawierało jasne sprecyzowanie oczekiwań organu i możliwości dowodowych strony.

Organ drugiej instancji ustalił, że strona prowadziła i prowadzi nadal działalność gospodarczą w kilku różnych punktach /także poza terenem Gminy/, z którą wiążą się także różne obowiązki publicznoprawne. W związku z tą działalnością uiszcza pewne kwoty należności /np. opłacone zezwolenia na sprzedaż alkoholu/, a pewnych nie uiszcza – podatki lokalne i państwowe. Strona korzystała w latach 2004 – 2005 z niższego – uchwalonego przez Radę Gminy dla przedsiębiorców – opodatkowania, jednak w okresie od 2002 r. do 2006 r., w ogóle podatków tych nie płaciła.

W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący pan D. J. wniósł o umorzenie zaległości podatku od nieruchomości za okresy remontu dróg publicznych Gminy P. wraz z odsetkami. Stwierdził, że jego dobra wola spłacenia tej zaległości po [...] zł miesięcznie, aby nie rujnować firmy, w której pracuje średnio 10 osób nie spotkała się z zainteresowaniem Gminy.

Uzasadniając skargę skrzący podniósł, że zaproszenie go do osobistego stawiennictwa w celu złożenia wyjaśnień z dnia [...] 2006 r. było sformułowane nieczytelnie i niezrozumiałe dla przeciętnego człowieka, a nawet prawnika. Wyjaśnił, że kiedy rozpoczynał działalność na terenie tej gminy uzyskał zapewnienie, że gmina nie działa ze szkodą dla podatnika prowadzącego na tym terenie działalność gospodarczą. Wskazał, że ponad 50 % jego pracowników stanowią mieszkańcy Gminy, że wpłaca na konto Gminy opłatę koncesyjną. Podatnik zawiódł się na Gminie i nie zamierza się zadłużać i zubożyć Gminy ani Skarbu Państwa.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko.

Na rozprawie w dniu 27 czerwca 2007 r. skarżący stwierdził, że obecnie jest w trakcie likwidacji prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, nie prowadzi żadnego punktu gastronomicznego, a jedyny punkt, który mu pozostał wydzierżawił innej osobie za kwotę [...] zł miesięcznie. Nie posiada żadnych zaległości w podatku od nieruchomości za wyjątkiem tych, których umorzenia się domaga. Posiada zaległości w ZUS w łącznej kwocie [...] zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga okazała się nieuzasadniona.

Zgodnie z treścią przepisu art. 67a § 1 ust. 2 i 3 ustawy Ordynacja podatkowa "Organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę /.../" albo "umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną". Stosownie do art. 67b § 1 organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a w warunkach opisanych w pkt 1 – 3 tego przepisu. W myśl art. 67b § 1 ust. 1 wymienionej wyżej ustawy organ podatkowy może udzielić ulgę z art. 67a § 1 ustawy podatnikowi prowadzącemu działalność gospodarczą, gdy nie stanowi ona pomocy publicznej. Ponadto na podstawie art. 67b pkt 2 Ordynacji podatkowej organy podatkowe mogą udzielać ulg w spłacie podatków wówczas, gdy spełniają one wymogi pomocy de minimus. Pomoc tego typu jest możliwa wówczas, gdy wysokość już otrzymanej przez podatnika pomocy w ostatnich trzech latach nie przekroczy określonej kwoty /100.000 euro/. Po stwierdzeniu, że dana ulga mieści się w kategorii pomocy de minimus organ może jej udzielić w oparciu o określone w ordynacji przesłanki tj. "ważny interes podatnika" i "interes publiczny". Brak wykazania tych przesłanek uniemożliwia organowi podatkowemu udzielenie ulgi w postaci opisanej w art. 67b

§ 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Organ podatkowy może również, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym rozłożyć zaległość podatkową na raty wydając odpowiedniej treści decyzję /art. 48 i 49 Ordynacji podatkowej/.

Stosując powyższe przepisy organ podatkowy ocenia czy w okolicznościach danej sprawy zaistniały wskazane wyżej przesłanki oraz rozstrzyga o żądaniu wnioskodawcy zgodnie ze swoim uznaniem. Oznacza to, że wobec niestwierdzenia wymienionych w art. 67a Ordynacji podatkowej warunków przyznania przedmiotowej pomocy przepis ten nie ma w ogóle zastosowania, a w przypadku ustalenia istnienia wymienionych przesłanek organ podatkowy może, choć nie musi, ulgi takiej udzielić. Uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie ulg podatkowych powoduje, że decyzje te podlegają badaniu sądów administracyjnych wyłącznie w zakresie prawidłowości prowadzenia postępowania podatkowego w tym gromadzenia materiału dowodowego, sposobu ustalenia treści obowiązującej w danym zakresie normy prawnej czy należytego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia. Należy przy tym zauważyć, że Sąd administracyjny nie stosuje przepisów ordynacji podatkowej w zakresie ulg podatkowych lecz jedynie ocenia ich zastosowanie przez organ podatkowy, badając procedurę i warunki formalne zaskarżonej decyzji.

W niniejszej sprawie organ podatkowy pierwszej instancji odmówił udzielenia ulgi we wnioskowanym zakresie uznając, że strona nie przedstawiła argumentów świadczących o istnieniu ważnego interesu podatnika oraz nie wykazała wystąpienia zdarzeń losowych, które spowodowałyby zagrożenia prowadzonej przez podatnika firmy. Jednocześnie przychylając się w części do złożonego wniosku udzielił podatnikowi ulgę rozkładając należność główną na cztery raty. Organ drugiej instancji aprobując to rozstrzygnięcie w wyniku ponownego rozpoznania sprawy ustalił, że strona nie wskazała we wniosku żadnych okoliczności uzasadniających jej prośbę, wykazując się brakiem inicjatywy w tym przedmiocie. Organ odwoławczy ustalił, że strona prowadziła i prowadzi nadal działalność gospodarczą, korzystała w latach 2004 – 2005 z ulg udzielonych podatnikowi poprzez niższą stawkę podatkową, a mimo to w latach 2002 – 2006 nie płaciła podatku od przedmiotowych nieruchomości. Stwierdził, że w toku postępowania przed organem pierwszej instancji ustalono, że podatnik nie korzysta z żadnych form pomocy społecznej, nie pobiera świadczeń rodzinnych czy dodatku mieszkaniowego, prowadzi działalność gospodarczą pod firmą P.H.U. "A", w tym [...], [...] i punkt gastronomiczny oraz mając zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych uiszcza stosowne opłaty za korzystanie z tych zezwoleń.

Dopiero w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej podatnik wyjaśnił, że posiada zaległości na ponad [...] zł u komornika Urzędu Skarbowego, że

w 2002 r. starał się o umorzenie istniejących już wówczas zaległości w podatku od nieruchomości z uwagi na remont drogi krajowej uniemożliwiający prowadzenie działalności w "[...]" co w okresie od [...] do [...] zmusiło go do zwolnienia pracowników i spowodowało utratę płynności finansowej. Odnosząc się do tych zarzutów organ odwoławczy zauważył, że obowiązek podatkowy ciąży na podatniku bez względu na stopień kondycji finansowej firmy, a prowadzenie działalności obciążone jest kosztami i pewnym ryzykiem gospodarczym.

Przystępując do oceny zaskarżonego orzeczenia Sąd stwierdza, że podejmując decyzję na podstawie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy obowiązany jest do dokonania prawidłowych ustaleń faktycznych aby stwierdzić czy w danym przypadku wykazany został ważny interes podatnika lub interes publiczny, który mógłby uzasadniać pozytywne rozpatrzenie wniosku. Należy przy tym zgodzić się z poglądem, że to strona występująca z żądaniem umorzenia zaległości podatkowych w oparciu o art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej powinna powołać dowody lub wnioskować o przeprowadzenie ich przez organ podatkowy w celu wykazania, że zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające umorzenie z uwagi na ważny interes podatnika lub interes publiczny /tak wyrok NSA z dnia

18 stycznia 2006 r. sygn. akt II FSK 405/05/. Postępowanie w przedmiocie ulg podatkowych wszczynane jest na wniosek podatnika i w jego interesie leży wskazanie przesłanek uzasadniających przyznanie wnioskowanej ulgi. W tego rodzaju sprawach należy brać pod uwagę stan faktyczny z dnia wydania decyzji a "ważny interes", o którym mowa w cytowanym przepisie musi istnieć obiektywnie, a nie wyłącznie w przekonaniu podatnika składającego wniosek o przyznanie ulgi /tak wyrok WSA w Białymstoku z dnia 6 lipca 2005 r. sygn. akt I SA/Bk 134/05/. Przesłanką umorzenia odsetek skarbowych oraz rozłożenia zaległości podatkowej na raty może być ważny interes podatnika lub interes publiczny. Jeżeli organ podatkowy przeanalizował, czy powyższe przesłanki nie wystąpiły i odpowiednio uzasadnił swoją decyzję, to do niego należy wybór rozstrzygnięcia /M. Podat. 2004/8/4/. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji obejmuje samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, ale nie rozstrzygnięcie, będące wynikiem dokonania wyboru.

Jak wynika z akt sprawy składając wniosek z dnia [...] 2006 r. a następnie pismo z dnia [...] 2006 r. podatnik domagał się rozłożenia na raty po [...] zł miesięcznie zaległości w podatku od nieruchomości oraz umorzeniu odsetek od tych zaległości nie podając żadnych okoliczności uzasadniających to żądanie. Postanowieniem z dnia [...] r. doręczonym w dniu [...] r. organ pierwszej instancji wezwał stronę do zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i złożenia stosownych, ewentualnych wniosków dowodowych w przedmiotowej sprawie. Do dnia wydania decyzji pierwszoinstancyjnej podatnik nie złożył żadnych dowodów, dokumentów czy informacji świadczących o istnieniu jego "ważnego interesu" lub "interesu publicznego" przemawiającego za udzieleniem wnioskowanej ulgi. Przed wydaniem decyzji organ pierwszej instancji zbadał zgromadzone z urzędu dowody obrazujące aktualną sytuację podatnika tak bytową jak i związaną z prowadzoną działalnością gospodarczą. W odwołaniu podatnik wskazał na istniejące zadłużenie /w kwocie [...] zł/ i okoliczności mające miejsce w latach wcześniejszych /2001 – 2002/ a nadto przyznał, że nie pobiera zasiłków i zapomóg co jego zdaniem nie świadczy o dobrej kondycji finansowej. W odwołaniu podatnik nie przedstawił jakichkolwiek danych dotyczących jego aktualnych dochodów, stanu majątkowego czy rodzinnego, nadzwyczajnych zdarzeń rodzących przedmiotowe zaległości czy mających wpływ na ich powstanie bądź niemożność realizacji dokumentując jedynie fakty zaistniałe w 2002 r.

Należy zgodzić się z poglądem, że stan finansowy i majątkowy dłużnika może stanowić samoistną przesłankę umorzenia czy rozłożenia na raty zaległości podatkowej /odsetek za zwłokę/, jednakże wybór rozstrzygnięcia należy do organu administracji państwowej. Ocena istnienia okoliczności uzasadniających umorzenie zaległości podatkowej powinna być dokonana według stanu z chwili rozstrzygnięcia, a zdarzenia wcześniejsze mają znaczenie drugorzędne /tak wyrok NSA z dnia

31 stycznia 2006 r. sygn. akt I FSK 570/05/. Rzeczą podatnika wnioskującego ulgę było przedstawienie okoliczności, zdarzeń lub faktów uzasadniających wniosek. Skoro w niniejszej sprawie nie zostało udowodnione by w chwili wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia istniał stan faktyczny uzasadniający udzielenie stronie ulgi w rozmiarze wskazanym we wniosku to tym samym Sąd był związany tymi ustaleniami. Gołosłowne twierdzenie o zaległościach innych niż opisane we wniosku, bez przedłożenia jakiegokolwiek dokumentu na tę okoliczność, czy powoływanie się na zdarzenie – remont drogi krajowej – uniemożliwiające prowadzenie działalności w "[...]", bez uprawdopodobnienia, że sytuacja taka istnieje obecnie i wykazania jej wpływu na osiągane w latach 2002 – 2006 dochody czy też ogólnikowe stwierdzenie dotyczące obowiązków gminy bądź powiatu w zakresie pomocy dla przedsiębiorców lub podawanie faktów z 2002 r. bez ich odniesienia do aktualnego stanu, nie mogły, jak słusznie uznał organ odwoławczy, doprowadzić do podważenia rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji szczególnie w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie to miało charakter pozytywny, przyznający ulgę, jednakże w mniejszym rozmiarze. Z uwagi na zaistniałe okoliczności dotyczące wyłącznie sytuacji podatnika oraz treść złożonego odwołania organ odwoławczy mógł również uznać, że w sprawie nie powstała przesłanka ważnego interesu publicznego. Badając cały zgromadzony materiał dowodowy i oceniając znaczenie poszczególnych dowodów organ odwoławczy prawidłowo wskazał, że w sprawie nie było podstaw do udzielenia ulgi w szerszym niż w decyzji organu pierwszej instancji zakresie, a interes publiczny lub interes podatnika nie przemawiał za ulgą w rozmiarze podanym we wniosku.

Podnoszone w skardze zarzuty dotyczące wezwania z dnia [...] 2006 r. nie są zasadne bowiem od dnia złożenia wniosku do dnia doręczenia tego wezwania podatnik był informowany o biegu postępowania, mógł także realizować swoje uprawnienia uczestnicząc w gromadzeniu dowodów oraz składając wyjaśnienie czy dokumenty niezbędne dla jej prawidłowego wyjaśnienia. Podatnik z prawa tego nie skorzystał przez co ograniczył zakres postępowania do czynności podejmowanych przez organ podatkowy z urzędu. Wezwanie z dnia [...] 2006 r. wbrew sugestiom podatnika było jasne i czytelne skoro podatnik nie ma obowiązku zapoznania się z materiałami dowodowymi czy składanie wniosków dowodowych.

O ile możliwość taka została podatnikowi zagwarantowana nie mogło dojść do naruszenia przepisów procedury w tym zakresie. Brak aktywności strony w toczącym się postępowaniu nie jest okolicznością powodującą konieczność badania innych niż znane organowi podatkowemu faktów.

Okoliczności opisane w skardze i fakty przywołane przez skarżącego na rozprawie w dniu 27 czerwca 2007 r. nie podlegały weryfikacji, gdyż nie stanowiły przedmiotu sprawy lub zaistniały po dniu wydania zaskarżonej decyzji.

Na marginesie należy zauważyć, że organ odwoławczy naruszył przepis art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej jednak uchybienie to nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, albowiem zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o materiał dowodowy zebrany w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, a dokumenty dołączone do akt przez skarżącego były mu znane.

Dlatego też Sąd nie stwierdził by wydając zaskarżoną decyzję, że organ odwoławczy naruszył prawo w sposób opisany w art. 145 § 1 i § 2 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ i na podstawie art. 151 tej ustawy skargę oddalił.