Uchwała Składu Pięciu Sędziów NSA, sygn. akt OPK 25/01
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2002-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 607  Gospodarka mieniem państwowym i komunalnym, w tym gospodarka nieruchomościami nierolnymi
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Samorząd terytorialny
Powołane przepisy: article: art. 95 pkt 6
journal: Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 25 maja 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o gospodarce nieruchomościami.
article: art. 22 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 110 poz. 1192
law: Obwieszczenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 września 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o autostradach płatnych.
article: art. 22 ust. 1
journal: Dz.U. 2001 nr 79 poz. 856
law: Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 8 czerwca 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych.
Teza: Odmówić udzielenia odpowiedzi na przedstawione pytanie prawne.

TEZY

Odmówić udzielenia odpowiedzi na przedstawione pytanie prawne.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie - przy udziale Marii Kaszczyszyn, prokuratora Prokuratury Apelacyjnej, delegowanego do Ministerstwa Sprawiedliwości w sprawie z odwołania Wandy R., Zygmunta R., Jacka R. i Agaty R., od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 5 kwietnia 2001 r., (...) w przedmiocie zatwierdzenia podziału nieruchomości objętej KW 30729 po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2002 r. na posiedzeniu jawnym pytania prawnego pełnego składu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., zgłoszonego na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych /Dz.U. 2001 nr 79 poz. 856/, o następującym brzmieniu:

Czy organ administracji publicznej zatwierdzający projekt podziału nieruchomości na podstawie art. 95 pkt 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /t.j. Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543/ jest związany wyznaczonymi w wydanej na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych /t.j. Dz.U. 2001 nr 110 poz. 1192/ decyzji o ustaleniu lokalizacji autostrady /załączniku graficznym/ liniami rozgraniczającymi teren, w sytuacji, gdy zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości zabudowanej prowadziłoby do podziału budynku w taki sposób, że linia podziału nie przebiegałaby po ścianach pionowych oddzieleń przeciwpożarowych na całej wysokości budynku ?

podjął następującą uchwałę:


UZASADNIENIE

Pełny skład Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., na podstawie art. 22 ust 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych /Dz.U. 2001 nr 79 poz. 856/, podjął uchwałę nr 1 z dnia 16 listopada 2001 r., o wystąpieniu z pytaniem prawnym do Naczelnego Sądu Administracyjnego o treści przytoczonej w sentencji uchwały.

W uzasadnieniu uchwały Kolegium przedstawiono następujący stan faktyczny sprawy:

Decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia 5 kwietnia 2001 r. zatwierdzono, na podstawie art. 93, art. 96 i art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, projekt podziału nieruchomości objętej KW 30729, w skład której wchodzi działka nr 135/6 o pow. 0,1387 ha, na dwie nowoutworzone działki, a mianowicie nr 135/7 o pow. 0,0638 ha oraz działkę nr 135/8 o pow. 0,0749 ha. Projekt podziału został wykonany celem wydzielenia terenu niezbędnego do realizacji autostrady A4, zgodnie z liniami rozgraniczającymi wyznaczonymi w decyzji Wojewody K. z dnia 19 grudnia 1998 r. oraz decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 3 sierpnia 1999 r. o ustaleniu lokalizacji autostrady płatnej.

Skład orzekający Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., rozpoznając odwołanie Wandy R., Zygmunta R., Jacka R. i Agaty R., od wymienionej decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 5 kwietnia 2001 r. powziął wątpliwości związane z wykładnią przepisu art. 95 pkt 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. 2000 nr 46 poz. 543/ w związku z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych /Dz.U. 2001 nr 110 poz. 1192/. Wątpliwości te podzielił pełny skład Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. i na tej podstawie wystąpił z przytoczonym pytaniem prawnym. Zdaniem Kolegium przepis art. 95 pkt 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami dopuszcza podział nieruchomości niezależnie od ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli podział dokonywany jest, jak to ma miejsce w sprawie, w celu wydzielenia części nieruchomości, objętej decyzją o ustaleniu lokalizacji autostrady. Oznacza to, że organ zatwierdzający projekt podziału związany jest liniami rozgraniczającymi teren autostrady, wyznaczonymi stosownie do przepisu art. 22 ust. 1 ustawy o autostradach płatnych.

Stanowisko to, zdaniem Kolegium, budzi wątpliwości w sytuacji, gdy linia rozgraniczająca teren, niezbędny do realizacji budowy autostrady, wyznaczona w decyzji o ustaleniu lokalizacji autostrady, przebiega ukośnie przez budynek mieszkalny, znajdujący się na nieruchomości podlegającej podziałowi. Wówczas bowiem podział nieruchomości, dokonywany w trybie ustawy o gospodarce nieruchomościami, jest równocześnie fizycznym podziałem rzeczy w rozumieniu kodeksu cywilnego, zaś w wyniku zatwierdzenia podziału nieruchomości dokonywany jest podział budynku. W takich warunkach linia podziału nieruchomości powinna uwzględniać usytuowanie istniejącego budynku oraz prowadzić do wyodrębnienia dwóch samodzielnych obiektów budowlanych z oddzieleniem przeciwpożarowym. Stosownie bowiem do przepisu par. 3 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1998 r. w sprawie trybu dokonywania podziałów nieruchomości oraz sposobu sporządzania i rodzajów dokumentów wymaganych w tym postępowaniu /Dz.U. nr 25 poz. 130/, wstępny projekt podziału powinien przedstawiać linie ścian oddzieleń przeciwpożarowych na całej wysokości budynku, jeżeli przedmiotem podziału jest nieruchomość zabudowana, a proponowany jej podział powodowałby także podział tego budynku. Tych wymogów nie spełnia zatwierdzony podział nieruchomości dokonany decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia 5 kwietnia 2001 r. Wątpliwości Kolegium dotyczą więc z jednej strony związania organu zatwierdzającego podział liniami rozgraniczającymi teren autostrady, a po drugie konieczności uwzględnienia powołanego par. 3 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1998 r. w sprawie trybu dokonywania podziałów nieruchomości oraz sposobu sporządzania i rodzajów dokumentów wymaganych w tym postępowaniu, co w konsekwencji uzasadnia wystąpienie z pytaniem prawnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przede wszystkim wymaga rozważenia, czy w niniejszej sprawie dopuszczalne jest udzielenie odpowiedzi na pytanie prawne w trybie art. 22 ust 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych oraz art. 18 ust. 2 i art. 50 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. Jak to już wielokrotnie podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny w podejmowanych uchwałach, pełny skład samorządowego kolegium odwoławczego może wystąpić jedynie z takim pytaniem prawnym, które ma na celu wyjaśnienie treści przepisów prawa i ustalenie właściwego znaczenia normy prawnej /por. m.in. uchwałę pięciu sędziów NSA z dnia 18 grudnia 2000 r. OPK 23/00 - ONSA 2001 Nr 3 poz. 105/. Oznacza to, że samo pytanie prawne a także treść przedstawionego zagadnienia prawnego, nie może bezpośrednio zmierzać do wydania czy podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny /por. szersze wywody w tym przedmiocie, zawarte w uzasadnieniu uchwały pięciu sędziów NSA z dnia 15 października 2001 r. OPK 17/01, dotychczas nie publikowanej/. Sąd administracyjny nie może bowiem rozpoznać i rozstrzygnąć konkretnej sprawy, gdyż należy to do samorządowego kolegium odwoławczego.

W tej sprawie pytanie prawne zostało tak sformułowane, że w istocie zmierza do uzyskania odpowiedzi, która byłaby rozstrzygnięciem sprawy, skoro w treści pytania przytoczono niemal pełny stan faktyczny, łącznie z sytuacją "gdy zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości zabudowanej prowadziłoby do podziału budynku w taki sposób, że linia podziału nie przebiegałaby po ścianach pionowych oddzieleń przeciwpożarowych na całej wysokości budynku", a w tym dopiero została zawarta wątpliwość sprowadzającą się do tego, czy organ zatwierdzający podział nieruchomości związany jest liniami rozgraniczającymi określonymi w decyzji o ustaleniu lokalizacji autostrady. Poza tym Kolegium w uzasadnieniu uchwały, w odniesieniu do tej wątpliwości, daje jednoznaczny wyraz przekonaniu, iż organ zatwierdzający projekt podziału związany jest linią rozgraniczającą teren ustaloną w decyzji o lokalizacji autostrady.

Jeśli do tego dodać, iż w warunkach sprawy, w ogóle nie wiadomo, czy hipotetycznie możliwy byłby podział budynku /po ścianie oddzielenia przeciwpożarowego/ oraz, że strony nie są zainteresowane takim podziałem, gdyż domagają się wykupu całej nieruchomości, a wreszcie, że nie dokonano w tym zakresie jakichkolwiek ustaleń - udzielenie w tych warunkach odpowiedzi na postawione pytanie prawne jest niedopuszczalne, gdyż zmierzałoby do rozstrzygnięcia sprawy.

Aczkolwiek w argumentacji przedstawionej w pytaniu prawnym przewija się szereg istotnych kwestii, a w tym całkowicie przekonywające stanowisko Kolegium, iż organ zatwierdzający podział nieruchomości związany jest liniami rozgraniczającymi teren określonymi w decyzji o ustaleniu lokalizacji autostrady, nie zmienia wyprowadzonego powyżej wniosku o niedopuszczalności udzielenia odpowiedzi na przedstawione pytanie prawne. Jak to już stwierdzono, oznaczałoby to bowiem w istocie rozstrzygnięcie sprawy, w sytuacji gdy podjęcie rozstrzygnięcia wymaga poczynienia szeregu ustaleń.

Można jedynie dodać, iż wymóg zamieszczenia w decyzji o ustaleniu lokalizacji autostrady, linii rozgraniczających teren, statuuje przepis art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych /Dz.U. 2001 nr 110 poz. 1192/, który ma na celu wyodrębnienie i jednoznaczne określenie konkretnego terenu pod budowę przyszłej autostrady. Wskazuje na to również brzmienie art. 95 pkt 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, który posługuje się pojęciem "części nieruchomości objętej decyzją o ustaleniu lokalizacji autostrady". Poza tym przepis ten dopuszcza, w toku postępowania o zatwierdzenie podziału nieruchomości, wydzielenie właśnie takiej części nieruchomości i to także wówczas, gdy taki podział nieruchomości narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Okoliczność, że w postępowaniu o zatwierdzenie podziału nieruchomości organ związany jest liniami rozgraniczającymi teren, określonymi w decyzji o ustaleniu lokalizacji autostrady, oznacza, iż linia rozgraniczająca jest jednocześnie granicą nowoutworzonych działek, wydzielonych pod autostradę, jak to trafnie przyjął organ I instancji oraz Kolegium. Wymaga przy tym podkreślenia, iż żaden przepis ustawy o gospodarce nieruchomościami, jak i rozporządzenia wykonawczego nie upoważnia organu zatwierdzającego podział nieruchomości do weryfikacji linii rozgraniczającej teren przewidziany pod autostradę. Byłoby to zresztą niezrozumiałe. Właśnie związanie organu zatwierdzającego podział nieruchomości liniami rozgraniczającymi teren dotyczy określenia przebiegu granic i nie może "uszczuplić" terenu przeznaczonego pod autostradę. Przeciwnie ratio legis omawianych unormowań zobowiązuje organ do "wydzielenia" ściśle określonego terenu pod budowę autostrady, tak aby jednoznacznie, dla przyszłego zarządcy autostrady, określić teren tejże autostrady.

Oczywiście otwartą kwestią jest uwzględnienie interesu właścicieli nieruchomości oraz czy dojdzie do wykupu całej dotychczasowej nieruchomości niezależnie od zatwierdzonego podziału nieruchomości, co jednak należy do postępowania wywłaszczeniowego.

Inaczej rzecz ujmując - organ administracji publicznej zatwierdzający projekt podziału nieruchomości, na podstawie art. 95 pkt 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, będąc związany liniami rozgraniczającymi teren, ustalonymi w decyzji o ustaleniu lokalizacji autostrady, nie może badać okoliczności będących przedmiotem oceny w odrębnych postępowaniach.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na brak podstaw do udzielenia odpowiedzi na przedstawione pytanie prawne w oparciu o art. 18 ust. 2 i art. 50 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym orzekł jak w sentencji uchwały.