Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 564/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone wyroki i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: par. 9 ust. 2 pkt 3, par. 9 ust. 2 pkt 3a
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Lidia Ciechomska-Florek Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia del. WSA Barbara Mleczko-Jabłońska(spr.) Protokolant Ilona Szczepańska po rozpoznaniu w dniu 20 września 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 9 grudnia 2014 r. sygn. akt I SA/Rz 922/14 w sprawie ze skargi Z. C. na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z dnia 22 sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie; 2. zasądza od Z. C. na rzecz Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 9 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Rz 922/14, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Z. C. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w R. z dnia [...] sierpnia 2014 r. w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 wraz sankcjami wieloletnimi, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. z [...] maja 2014r. nr [...], określił, że decyzje nie podlegają wykonaniu oraz zasądził od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR na rzecz skarżącego koszty postępowania sądowego.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

W dniu 15 maja 2013 r. Z. C. złożył do Biura Powiatowego ARiMR w R. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok. W formularzu Deklaracja pakietów rolnośrodowiskowych w ramach PROW 2007-2013 zadeklarował w drugim roku 5-letniego zobowiązania realizację Pakietu 2 -Rolnictwo ekologiczne i w jego ramach realizację:

- Wariantu 2.9 - uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) na powierzchni 16,19 ha na trzydziestu działkach rolnych;

- Wariantu 2.10 - uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) na powierzchni 4,46 ha na sześciu działkach rolnych.

W dniach 22-23 lipca 2013r. w gospodarstwie wnioskodawcy i w obecności pełnomocnika beneficjenta odbyły się kontrole na miejscu w zakresie programu rolnośrodowiskowego oraz kwalifikowalności powierzchni. W trakcie kontroli programu rolnośrodowiskowego ujawniono nieprawidłowości, tzn. stwierdzenie powierzchni mniejszej niż zadeklarowana - związane bezpośrednio z nieuznaniem powierzchni działek rolnych z jednorzędowym nasadzeniem drzew jabłoni domowej (tzw. sankcja powierzchniowa) oraz niezachowaniem minimalnej obsady na działkach, na których stwierdzono sad (tzw. sankcja pakietowa).

Rolnik złożył zastrzeżenia do raportu z kontroli, w których podniósł, że sady zostały założone dla optymalnego wykorzystania dużego ciągnika i kosiarki oraz zakwestionował stanowisko kontrolujących, iż mimo zachowania minimalnej obsady drzew na działkach zgłoszonych jako sady, działki te zostały zakwalifikowane jako trawy na gruntach ornych i wyłączone z płatności.

Decyzją z dnia [...] maja 2014r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. odmówił beneficjentowi przyznania płatności rolnośrodowiskowej i nałożył sankcje wieloletnie w wariancie 2.9 w wysokości 17 556,00 zł, a w wariancie 2.10 w wysokości 6 660,00 zł.

Od powyższej decyzji Z. C. złożył odwołanie.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. (dalej: Dyrektor Agencji) utrzymał w mocy decyzję organu i instancji.

W pierwszej kolejności organ odwoławczy wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia, którą w sprawie niniejszej jak wskazał stanowią przepisy w rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r., Nr 33, poz. 262, ze zm. — dalej: rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2009r.) Dalej podał, że wymogi dla pakietu 2 - wariantów 2.9 - uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) i 2.10 - uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) zostały określone w załączniku Nr 3 pkt II do rozporządzenia z 2009 r.

W ocenie Dyrektora Agencji, kontrola przeprowadzona w gospodarstwie wnioskodawcy wykazała nieprawidłowości, uzasadniające odmowę przyznania płatności. Na działkach rolnych oznaczonych symbolami AAA, AE, AG, AH, B, C, E, F, G, H, I, J, N, R, S, U, W, X, Y, Z (deklarowanych do wariantu 2.9) oraz na działkach rolnych: AA, AB, AFFF (deklarowanych do wariantu 2.10), rolnik deklarował we wniosku jabłoń domową - jako uprawę w plonie głównym, a uprawa stwierdzona na tej działce to trawy na gruntach ornych, z uwagi na to, że rolnik zasadził jabłoń domową na wskazanych działkach w jednym rzędzie. Organ odwoławczy wyjaśnił, że wewnętrzne procedury kwalifikowania sadów jednorzędowych stanowią, iż taki sad może być kwalifikowany jedynie w przypadku, gdy na działce rolnej znajdują się stare drzewa owocowe, które plonują lub działka rolna, na której prowadzony jest sad, nie sąsiaduje z innymi działkami rolnymi tego samego rolnika umożliwiającymi powiększenie przedmiotowego sadu i/lub jest tak wąska, że uniemożliwia to uprawę w kolejnym rzędzie lub na działce rolnej uprawiane są drzewa plonujące. Organ II instancji odwołał się przy tym do definicji sadów, zwartej w załączniku nr 6 ust. 1 do rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2001 r. Nr 38, poz. 454, ze zm. — dalej: rozporządzenie w sprawie ewidencji gruntów i budynków), wg której do sadów zalicza się grunty o powierzchni co najmniej 0,1000 ha, na których w zwartym nasadzeniu rosną drzewa owocowe lub krzewy owocowe (minimum 600 drzew lub 2000 krzewów na 1 ha) lub na których założone zostały szkółki owocowych drzew lub krzewów lub winnice. Organ przywołał też znaczenie pojęcia "zwarty" w słowniku języka polskiego, jako składający się z wielu osób, przedmiotów itp. znajdujących się jeden blisko drugiego i przez to robiący wrażenie zbitego i gęstego, synonimy słowa zwarty w odniesieniu do zwartego nasadzenia to: gęsty, skondensowany, skupiony, ścisły, zwięzły. Wg organu raport z czynności kontrolnych (w szczególności uwagi pokontrolne) oraz obszerna dokumentacja fotograficzna, wskazuje, że powyżej określone "zwarte nasadzenie" nie miało miejsca w przypadku działek deklarowanych przez beneficjenta. W konsekwencji, zdaniem organu, działki te nie kwalifikują się do płatności rolnośrodowiskowej (kod nieprawidłowości - DR 7) odpowiednio w wariancie 2.9 i 2.10 pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne. Powierzchnia kwalifikująca się do otrzymania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, wyniosła dla wariantu 2.9 - uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) - 4,79 ha, a dla wariantu 2.10 - uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) 0,76 ha.

Kolejną nieprawidłowością stwierdzoną w zakresie programu rolnośrodowiskowego było nieutrzymanie minimalnej obsady drzew na działkach rolnych A, AJ, Ł oraz M (deklarowanych do wariantu 2.9). Niezachowanie wskazanej minimalnej obsady drzew, zgodnie z załącznikiem nr 7 do w/w rozporządzenia, skutkuje, jak wskazano zmniejszeniem płatności o 100% w stosunku do działek rolnych, na których obecna jest ta niezgodność.

Zgodnie z § 27 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r., jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej działek rolnych, w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia, wysokość płatności jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu lub wariantu.

W związku z przedeklarowaniem powierzchni o 237,99% (w wariancie 2.9) oraz o 486,85% (w wariancie 2.10) organ stwierdził, że zgodnie z art. 16 ust. 5 akapit trzeci w/w Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25 z 2011r., str.8 — dalej: rozporządzenie Komisji (UE) nr 65/2011), jeżeli różnica między powierzchnią stwierdzoną, a deklarowaną do płatności przekracza 50%, beneficjenta wyklucza się ponownie z uzyskania pomocy do różnicy między obszarem zadeklarowanym we wniosku o płatność, a zatwierdzonym obszarem. Organ uznał za zasadne naliczenie sankcji wieloletnich w wysokości 17.556,00zł - dla wariantu 2.9 - oraz w wysokości 6.660,00zł - dla wariantu 2.10

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Z. C. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich w zw. z art. 3 pkt 7 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2012, poz. 86) , § 2, § 3, §5, §6, §9, §10, §11, §12, §18, §20, §26, §38, §39, §50 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013r., art. 10 ust. 1 i art. 16 ust. 5, ust. 7 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, art. 15 ust. 1. art. 17 i art. 26 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej (...) art. 12 ust. 1 lit. d i ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. przez ich niewłaściwe zastosowanie, w szczególności nieuprawnione przyjęcie, że definicja działki rolnej określona w art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 nie obejmuje kontrolowanych upraw jabłoni w rozstawie rzędów większym niż 10 mb, ponieważ taki obszar uprawy nie ma charakteru zwartego w rozumieniu definicji, przy jednoczesnym braku powołanego przepisu w podstawie zaskarżonej decyzji.

Skarżący uznał za nieuprawnione wykluczenie powierzchni uprawnych z wariantów 2.9 i 2.10 skutkujące przedeklarowaniem powierzchni o więcej niż 50% oraz za nieuzasadnione przyjęcie, że na działkach AE, AG, AH, B, C, E, F, G, H, I, J, N, R, S, U, W, X, Y, Z oraz na działkach AA, AB, AFFF znajdują się trawy, podczas gdy z przeprowadzonej kontroli jednoznacznie wynika, że działki te zostały obsadzone wymaganą ilością jabłoni.

Zarzucił też pominięcie art. 4 ust. 5 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 poprzez niezastosowanie względem skarżącego procedury naprawczej, w tym poprzedzających środków zapobiegawczych, a także nieprawidłowe zastosowanie art. 15 rozporządzenia Komisji (EU) Nr 1973/2004 z 29 października 2004 r

Skarżący zarzucił też naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ administracji podtrzymał w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uwzględnił skargę, mimo że nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się, w jego ocenie uzasadnione i wyrokiem z dnia 9 grudnia 2014r. uchylił decyzje organów obu instancji.

W uzasadnieniu wskazał, że stwierdzone w wyniku kontroli nieprawidłowości przestrzegania zobowiązań dotyczących programu rolnośrodowiskowego w 2013r. dotyczyły zadeklarowanej do płatności powierzchni działek rolnych w odniesieniu do powierzchni faktycznie uprawnionej do płatności. Nieprawidłowości związane były z nieuznaniem powierzchni działek rolnych z jednorzędowym nasadzeniem drzew jabłoni domowej oraz niezachowaniem minimalnej obsady na działkach, na których stwierdzono sad.

Jednakże, w ocenie Sądu I instancji pozbawienie rolnika płatności rolnośrodowiskowej na 2013r. i nałożenie sankcji wieloletnich było bezzasadne.

Beneficjent zadeklarował realizację wariantu 2.9 uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) oraz wariantu 2.10 Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawania) w ramach pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne. Wymagania dla tych wariantów określa załącznik nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r. i należą do nich:

- wykonywanie na plantacji zabiegów uprawowych i pielęgnacyjnych oraz przeznaczenie uzyskanego plonu na pasze, do bezpośredniego spożycia przez ludzi lub do przetwórstwa,

- utrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów — wg podanej tabeli. Dla jabłoni domowej minimalna obsada wynosi 125 szt/ha,

- prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby.

W myśl § 7 pkt 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r., płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu 2 jest przyznawana, jeżeli rolnik prowadzi produkcję rolną zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym, przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 (Dz. Urz. UE L 189 z 20.07.2007, str. 1 ze zm.) oraz przepisami wykonawczymi. Ponadto stosownie do treści § 9 ust. 2 pkt 3a rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r., płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako sady, w których są uprawiane drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, jeżeli wszystkie uprawiane drzewa są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego.

Określone w załączniku nr 7 do ww. rozporządzenia uchybienia skutkujące zmniejszeniem płatności w zakresie wariantów 2.9. i 2.10 pakietu 2, dotyczą nieutrzymywania minimalnej obsady drzew lub krzewów, przy przyjęciu granicy błędu do 5% wymaganej obsady, a także brak wykonywania zabiegów uprawowych lub pielęgnacyjnych.

Sąd I instancji zauważył, że organ kwestionując spełnienie wymagań w zakresie realizowanego zobowiązania rolnośrodowiskowego stwierdził, że obsada jednorzędowa nie może być uznana za sad. Nie wskazał żadnych przepisów powszechnie obowiązujących, które zabraniałyby tego rodzaju obsady. Zdaniem Sądu I instancji ani z definicji działki rolnej w rozumieniu art.2 pkt 1 Rozporządzenia Komisji nr 1122/2009, ani z definicji sadów wynikającej z zał. nr 6 ust.1 do rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków nie wynika, aby jednorzędowa obsada nie mogła być uznana za sad. W szczególności pojęcie "zwartego nasadzenia" może odnosić się, zdaniem Sądu orzekającego, również do gęsto posadzonych drzew w jednym rzędzie. Natomiast bliżej nieokreślone "wytyczne" dla organu, czy "wewnętrzne procedury", nie stanowią źródła prawa, a tym bardziej nie mogą być podstawą pozbawienia płatności i nałożenia sankcji wieloletnich.

W związku z tym, Sąd orzekający przyjął, że wykluczenie z płatności tych działek, na których rolnik dokonał obsadzenia wymaganą dla sadów ekologicznych ilością jabłoni, a drzewa te spełniały wymagania elitarnego i kwalifikowanego materiału siewnego, było bezpodstawne i naruszało przepisy zał. nr 7 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r. i art.16 ust.5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011.

Pozostałe zarzuty skargi Sąd I instancji uznał za z niezasadne. W szczególności nie było, w jego ocenie podstaw do zakwestionowania tych ustaleń, które dotyczą braku wymaganej obsady na działkach oznaczonych literami A, AJ, Ł i M.

Nietrafny okazał się też zarzut pominięcia art. 4 ust. 5 Rozporządzenia Komisji nr 65/2011, wobec braku obowiązku organu do podejmowania w rozpoznawanej sprawie działań naprawczych i zapobiegawczych.

Skargą kasacyjną wniesioną przez Dyrektora [...] Oddziału ARiMR w R., skarżący domagał się uchylenia wyroku i oddalenia skargi Z. C. oraz zasądzenia kosztów postępowania wg norm prawem przepisanych, zarzucając w trybie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie:

prawa materialnego przez błędną wykładnię § 9 ust. 2 pkt 3a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26.02.2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. nr 33, poz. 262 z późn. zm.), i załącznika 4 do tego rozporządzenia w związku z załącznikiem nr 6 do rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29.03.2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454 z późn, zm.), polegającą na błędnym przyjęciu, że obsada jednorzędowa może być uznana za sad oraz że organ bezpodstawnie wykluczył z płatności działki, na których rolnik dokonał jednorzędowej obsady jabłoni oraz w związku z powyższym na błędnym przyjęciu, że organ nieprawidłowo zastosował przepisy zał. nr 7 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r. i art. 16 ust. 5 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27.01.2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1968/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz. UE L 25, z 28.1.2011, str.8), pozbawiając beneficjenta płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok oraz nakładając sankcje wieloletnie.

W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej podkreślił, że zgodnie z § 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009 r. płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako sady, w których są uprawiane są drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia (w przedmiotowej sprawie jabłoń domowa), jeżeli wszystkie uprawiane drzewa są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego. Ponieważ ani w rozporządzeniu rolnośrodowiskowym z 2009 r. , ani w rozporządzeniach unijnych mających zastosowanie do płatności rolnośrodowiskowej tj., rozporządzeniu Rady (WE) nr 1698/2005 oraz w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 65/2011 brak jest definicji sadu oraz mając na względzie to, że wewnętrzne procedury wykluczające z płatności sady jednorzędowe nie stanowią źródła prawa, organ odwołał się do definicji sadu znajdującej się w przepisach powszechnie obowiązujących prawa krajowego tj. do definicji sadów wynikającej z zał. nr 6 ust. 1 do rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29.03.2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454 z późn, zm.). Zgodnie z tą definicją do sadów zalicza się grunty o powierzchni co najmniej 0,1000 ha, na których w zwartym nasadzeniu rosną drzewa owocowe lub krzewy owocowe. Natomiast zgodnie z definicją zawartą w słowniku języka polskiego określenie "zwarty" oznacza składający się z wielu osób, przedmiotów itp. znajdujących się jeden blisko drugiego i przez to robiący wrażenie zbitego i gęstego. Synonimy słowa zwarty w odniesieniu do zwartego nasadzenia to: gęsty, skondensowany, skupiony, ścisły, zwięzły. W sprawie zwarte nasadzenie nie miało miejsca, gdyż drzewa owocowe rosły w jednym rzędzie.

Z. C., działający przez profesjonalnego pełnomocnika udzielił odpowiedzi na skargę kasacyjną i wniósł jej oddalenie oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna okazała się zasadna mimo że nie ze wszystkimi jej argumentami można się zgodzić.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której działa Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Skarga kasacyjna Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w R. oparta została na podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., a mianowicie na naruszeniu prawa materialnego poprzez błędną wykładnię § 9 ust. 2 pkt 3a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26.02.2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. nr 33, poz. 262 z późn. zm.) i załącznika 4 do tego rozporządzenia w związku z załącznikiem nr 6 do rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29.03.2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454 z późn, zm.). Zgodnie z przepisem § 9 ust. 2 pkt 3 mającego zastosowanie w sprawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 26 lutego 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania " Program rolnośrodowiskowy" objętego PROW na lata 2007- 2013. (Dz. U. nr 33 poz. 262 ) płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako sady. Zatem w sprawie niniejszej zasadniczą kwestią pozostaje wyjaśnienie definicji sadu, w kontekście definicji działki rolnej bowiem właśnie to do powierzchni działek rolnych użytkowanych jako sady przedmiotowa płatność jest przyznawana, a jej wysokość zależy od zgłoszonej do płatności powierzchni działki obejmującej nie więcej niż jedną grupę upraw. Ustawodawca unijny w art. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z 30 listopada 2009r. wyjaśnił, iż działka rolna oznacza zwarty obszar gruntu, zgłoszony przez jednego rolnika i obejmujący nie więcej niż jedną grupę upraw. Granice działki rolnej wyznacza zatem powierzchnia uprawy ( w sprawie niniejszej uprawy sadowniczej). Przepisy wspólnotowe ani krajowe w zakresie płatności rolnośrodowiskowej nie zawierają natomiast definicji sadu. Zatem, jak trafnie w sprawie przyjęto należy odwołać się do definicji sadów, zawartej w załączniku nr 6 do rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29.03.2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454 z późn, zm.). Zgodnie z jego treścią do sadów zalicza się grunty o powierzchni co najmniej 0,1000 ha zasadzone drzewami i krzewami owocowymi o zwartym nasadzeniu ( minimum 600 drzew lub 2000 krzewów na 1 ha ), szkółki drzew i krzewów owocowych oraz winnice ( przypadku upraw sadowniczych objętych wnioskiem beneficjenta poza sporem jest, że wymagana prawem obsada to 125 sztuk drzew jabłoni domowej na 1 ha).

Biorąc pod uwagę powyższe, skoro płatność rolnośrodowiskowa przyznawana jest do działki rolnej uprawianej jako sad, to granice takiej działki rolnej, a tym samym jej powierzchnia w świetle wspomnianego wyżej art. 2 pkt 1 Rozporządzenia Komisji1122/2009 określone zostają powierzchnią uprawy. Rację ma skarżący kasacyjnie organ ARIMR powołując się na słownikowe rozumienie słowa "zwarty", że oznacza ono "składający się z wielu osób, przedmiotów itp. znajdujących się jeden blisko drugiego i przez to robiący wrażenie zbitego i gęstego". Nasadzenia o zwartym charakterze stanowiące o uprawie sadowniczej na działce rolnej zgłoszonej do płatności rolnośrodowiskowej jako sad to nasadzenia wszerz i wzdłuż powierzchni działki. Nie ma uzasadnienia dla przyjęcia jako sadu działki rolnej o jednorzędowej obsadzie uprawy nawet w sytuacji spełnienia wymaganej obsady i wymagań dotyczących wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego bowiem jeden rząd nasadzeń nie może zostać uznany jako nasadzenia gęste i zwarte gdyż w takim przypadku na działce przeważa inna uprawa. Rację ma Sąd I instancji wskazując, że przepisy nie zabraniają obsady jednorzędowej. Jednakże uznanie działki rolnej jako sadu z uprawą jednorzędową drzew możliwie byłoby tylko wtedy gdy szerokość działki uniemożliwiałaby uprawę drzew w kolejnym rzędzie i beneficjent nie miałby możliwości poszerzenia uprawy.

W takiej sytuacji jedynie można przyjąć, że działka rolna spełnia przytoczoną wyżej definicję sadu bowiem jednorzędowa obsada jedynie w takim przypadku spełnia wymogi zwartej, ścisłej i granice takiej działki wyznaczone zostają jedną grupą upraw, co nie miało miejsca w sprawie niniejszej.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzuty kasacyjne dotyczące akceptacji błędnej wykładni przepisów art. § 9 ust. 2 pkt 3a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26.02.2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. nr 33, poz. 262 z późn. zm.) i załącznika 4 do tego rozporządzenia w związku z załącznikiem nr 6 do rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29.03.2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454 z późn, zm.), prowadzącej do uznania uprawnionej do płatności działki rolnej , na której rolnik dokonał jednorzędowej obsady jabłoni, jako sad, okazały się uzasadnione, a zatem to ta przyczyna wywołała konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku.

Sąd I instancji zobowiązany będzie do ponownego rozpoznania sprawy przy uwzględnieniu wyżej przedstawionego stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego w kwestii wykładni przepisów.

Rozpoznając sprawę ponownie Sąd I instancji dokona kontroli legalności zaskarżonej decyzji w pełnym zakresie, uwzględniając przedstawioną powyżej przez Naczelny Sąd Administracyjny, wykładnię przepisów prawa materialnego.

Z tych wszystkich powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że skarga kasacyjna podlega uwzględnieniu, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.

O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono stosownie do treści art. 203 pkt 2 p.p.s.a. i § 14 ust 2 pkt 1 lit a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.).