Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1156/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2005-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 18 listopada 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łuczaj, Sędziowie: Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.), Asesor Renata Kubot-Szustowska, Protokolant Asystent sędziego Paulina Hućko, po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi I. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego oddala skargę. -


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Nr [...] podjętą na podstawie art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich ( Dz. U. nr 87, poz. 395 ze zm. ) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił I. S. przyznania uprawnienia do w/w świadczenia. W uzasadnieniu swojej decyzji Kierownik Urzędu stwierdził, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy nie jest wystarczający do wydania decyzji pozytywnej, gdyż strona nie przedstawiła w określonym terminie wymaganych przez Urząd dokumentów potwierdzających wnioskowany rodzaj i okres represji.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy I.S. wnosił o przyznanie mu świadczenia pieniężnego za okres pobytu w A. od marca 1944 r. do maja 1945 r.. Podał, iż jest człowiekiem chorym i brakuje mu pieniędzy na leki.

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm.), oraz art. 1 ust. 1 i art. 4 ust. 1, 2 i 4 powołanej wyżej ustawy z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym (...) utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] Nr [...] o odmowie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji. W uzasadnieniu organ cytując przepis art. 1 ust. 1 powołanej ustawy o świadczeniu pieniężnym (...) wskazał, iż niezbędnym warunkiem ubiegania się o świadczenie pieniężne jest wykazanie posiadania obywatelstwa polskiego w czasie podlegania represjom. A z zebranego materiału dowodowego wywiódł, iż strona w czasie podlegania represjom nie była obywatelem polskim.

Z akt sprawy wynika, że z wnioskiem o przyznanie świadczenia pieniężnego I.S. wystąpił w dniu 23 lutego 2004 r. załączając kwestionariusz, opinię i ankietę swojej matki N. S. składaną do Biura Dowodów Osobistych. Dokumenty te wskazują, że I.S. urodził się w dniu 16 marca 1943 r. w Kijowie d. ZSRR i stamtąd, w listopadzie 1943 r. został deportowany wraz z matką na teren III Rzeszy, do Magdeburga. A od marca 1944 r. do maja 1945 r. przebywał w obozie Altengrabow. Obywatelstwo polskie uzyskał dnia 18 grudnia 1946 r. ( odpis aktu uznania obywatelstwa k. 21 akt administracyjnych ).

W skardze I.S. podniósł, iż decyzja jest dla niego krzywdząca, bo ma polskie pochodzenie, a jedynie urodził się w Kijowie. Za polskie pochodzenie był prześladowany i znalazł się wraz z matką przymusowo w obozie pracy. W konkluzji wskazał, iż nie do wszystkich spraw dotyczących tej samej kwestii można stosować te same przepisy.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu odpowiedzi wskazał, iż brak jest podstaw do przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego dla I.S..Został bowiem wywieziony z Kijowa, gdzie się urodził ( terytorium byłego ZSRR ), a więc z obszaru nienależącego do państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939 r.. A we wnioskowanym okresie posiadał obywatelstwo ZSRR.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zaś w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art.151 ppsa).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, nie będąc ograniczonym zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną (art. 134 par. 1 p.p.s.a.) nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji naruszenia prawa materialnego (ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich), ani przepisów postępowania (ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego), a tym samym wobec nieuwzględnienia skargi oddalił ją (art. 151 p.p.s.a.).

Świadczenie pieniężne objęte powołaną wyżej ustawą przysługuje osobom, które w okresie podlegania represjom określonym w ustawie były obywatelami polskimi ( art. 1 ust. 1 cyt. ustawy ). Represją w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. "a" tej ustawy jest deportacja ( wywiezienie ) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945.

Wymóg posiadania obywatelstwa polskiego w okresie represji i warunek, by wywiezienie na deportację nastąpiło z terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r. muszą być spełnione łącznie, aby nabyć prawo do świadczenia pieniężnego z tytułu podlegania represjom.

Skarżący został wywieziony wraz z matką do pracy przymusowej na terytorium III Rzeszy z Kijowa, znajdującego się w czasie deportacji na terytorium ZSRR. W okresie podlegania represjom posiadał obywatelstwo ZSRR. Obywatelstwo polskie skarżący nabył w 1946 r.. Ustalenia w tym zakresie są bezsporne i oparte na załączonych do akt administracyjnych dokumentach ( kserokopia dowodu osobistego, kwestionariusz, odpis aktu uznania obywatelstwa ).

W świetle powołanych wyżej przepisów, wobec braku spełnienia ustawowych przesłanek do nabycia świadczenia pieniężnego, stanowisko Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych należy uznać za trafne i prawnie uzasadnione.

Okoliczności podnoszone w skardze, chociaż bardzo ważne z punktu widzenia historii życia skarżącego, nie mają wpływu na jego uprawnienia w zakresie wnioskowanego świadczenia wobec takiej regulacji prawnej, jak wskazana powyżej. Ustawa o świadczeniu pieniężnym nie zawiera bowiem żadnych wyjątków i wyłączeń co do obowiązku spełnienia przewidzianych w niej warunków, ani ze względu na późniejsze nabycie obywatelstwa polskiego osób pochodzenia polskiego, ani też braku możliwości wpływu na miejsce, z którego było się deportowanym.

Na marginesie tej sprawy można podnieść, iż Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 stycznia 1999 r. w sprawie sygn. akt V SA 1116/98 (niepubl.) wskazał, iż "regulacja prawna ograniczająca uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej w warunkach deportacji w latach 1939-1945 do osób, które prócz spełnienia innych warunków były deportowane z Polski przedwrześniowej i w dacie deportacji posiadały polskie obywatelstwo nie narusza konstytucyjnych zasad państwa prawnego"

Z przytoczonych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.