Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 784/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 35
journal: Dz.U. 2015 poz 388
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Borkowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat, sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant sekr. sąd. Wioletta Matuszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2018 r. sprawy ze skargi P. A. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...]stycznia 2018 r. znak [...]Wojewoda [...] (dalej organ), po rozpatrzeniu odwołania P. A. (dalej skarżący) od decyzji Wójta Gminy [...]z [...]grudnia 2017 r., nr [...]orzekającej o jego wymeldowaniu z pobytu stałego w lokalu nr [...]położonym w miejscowości [...], gmina [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Stan sprawy był następujący :

W dniu 26 września 2017 r. na wniosek H. A., właścicielki budynku nr [...]w miejscowości [...]. gm. [...], a jednocześnie byłej żony skarżącego, zostało wszczęte postępowanie administracyjne w przedmiocie wymeldowania P. A. z pobytu stałego.

Wnioskodawczyni wskazała, że były mąż wyprowadził się z budynku objętego postępowaniem w dniu [...]lutego 2016 r., gdzie miał miejsce stałego zameldowania, na skutek wyroku Sądu Rejonowego w [...]Wydział II Kamy z dnia [...]marca 2016 r., sygn. akt [...]. Orzeczeniem tym sąd umorzył na okres próby 2 lat postępowanie karne wobec P. A. o przestępstwo z art. 207 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks kamy i orzekł środek kamy w postaci nakazu okresowego opuszczenia budynku zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonymi, na okres 2 lat. Na skutek apelacji P. A. Sąd Okręgowy w [...]II Wydział Kamy, w dniu [...]sierpnia 2016 r., sygn. akt [...]utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że P. A. wyprowadzając się zabrał ze sobą wszystkie rzeczy osobiste i nie pozostawał żadnych przedmiotów stanowiących jego własność. Klucze do mieszkania posiada, jednak nie wszystkie i obecnie nie mógłby wejść do niego. Od momentu opuszczenia miejsca stałego zameldowania, wymieniony pojawił się kilka razy, był na podwórku, ale do domu nie wchodził. Obecnie zamieszkuje w miejscowości [...], gm. [...].

Skarżący potwierdził, że od dnia [...]lutego 2016 r. nie zamieszkuje w budynku nr [...]położonym w miejscowości [...], gm. [...]. Wyprowadzając się zabrał ze sobą tylko trochę ubrań, natomiast pozostałe rzeczy nadal znajdują się w miejscu stałego zameldowania. Klucze do domu posiada, ale nie wie czy nie zostały wymienione zamki w drzwiach. Obecnie zamieszkuje u swojego brata w miejscowości [...], gm. [...].

W dniu [...]listopada 2017 r. odbyły się oględziny budynku, podczas których ustalono, że w domu znajdowały się rzeczy P. A., tj.: kurtka zimowa, swetry, koszule, koszulki, buty oraz dokumenty. Przedmioty te były spakowane w torby. W trakcie oględzin wymieniony zabrał część swoich rzeczy, tj. dokumenty oraz rzeczy zimowe.

Świadek J. G. (osoba obca dla stron postępowania) zeznała, że skarżący w miejscu stałego zameldowania nie mieszka od marca 2016 r. i od momentu wyprowadzki widziała go 2 lub 3 razy, jak przejeżdżał przez wieś. A.D. (sołtys wsi [...]) wskazał, że od około 2 lat P. A. nie zamieszkuje w budynku nr [...]i że czasami widuje go, jak jedzie przez [...].

Posterunek Policji w [...]pismem z dnia [...]listopada 2017 r. poinformował organ I instancji, że od czerwca 2005 r. do [...]lutego 2016 r. w budynku nr [...]położonym w miejscowości [...]przeprowadzane były interwencje policji, zgłaszane przez różne osoby i dotyczyły znęcania się P. A. nad rodziną. Wymieniony podczas interwencji był nietrzeźwy i agresywny i z uwagi na powyższe w rodzinie tej prowadzona była procedura Niebieskiej Karty.

W piśmie z dnia [...]listopada 2017 r. H. A. wyjaśniła m. in., że od momentu wyprowadzki skarżący nie interesuje się budynkiem nr [...], nie utrzymuje kontaktów z dziećmi, które jako ofiary przemocy domowej nadal obawiają się ojca. Do akt sprawy został dolączony wyrok Sądu Okręgowego w [...]Wydział I Cywilny z dnia [...]marca 2017 r., sygn. akt [...] rozwiązujący związek małżeński P. A. i H. A. wyłącznie z winy skarżącego. Sąd Apelacyjny w [...]wyrokiem z dnia [...]grudnia 2017 r., sygn. akt [...] zmienił zaskarżony wyrok tylko w punkcie 4, dotyczącym zasądzonej kwoty alimentacyjnej, natomiast w pozostałym zakresie oddalił apelację P. A..

Wójt Gminy [...]decyzją z dnia [...]grudnia 2017 r., nr [...]orzekł o wymeldowaniu wymienionego, a rozpatrujący sprawę Wojewoda [...]nie stwierdził podstaw do zmiany stanowiska zajętego przez organ I instancji i zaskarżoną decyzją z dnia [...]stycznia 2018 r. znak [...]utrzymał ją w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w myśl art. 35 ustawy o ewidencji ludności, organ gminy, właściwy ze względu na położenie nieruchomości, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów dysponujących tytułem prawnym do lokalu, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Dla przyjęcia podstaw uzasadniających wydanie decyzji o wymeldowaniu wymagane jest jedynie: opuszczenie miejsca pobytu stałego i niedopełnienie obowiązku wymeldowania. Jeśli osoba nie przebywa w dotychczasowym miejscu pobytu (bez względu na to, czy opuszczenie tego miejsca miało charakter dobrowolny, czy też przymus opuszczenia wynikał z czynności prawnych właściwego organu) i nie wykonała obowiązku wymeldowania, istnieją podstawy do orzeczenia o wymeldowaniu.

Z powyższą decyzją nie zgodził się P. A., składając skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i wnosząc o jej uchylenie.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że od 1995 roku do marca 2016 roku zamieszkiwał pod wskazanym adresem na pobyt stały. Sądowy nakaz opuszczenia domu otrzymał na okres dwóch lat czyli do dnia 30 marca 2018 roku. Stosując się do decyzji Sądu opuścił dom ale 1 kwietnia 2018 roku zamierza do niego powrócić. Nie ma innego domu, ten od 1995 roku stanowi jego centrum życiowe i nie wyobraża sobie mieszkać gdzieś indziej. Nie ma mowy aby dobrowolnie i trwale opuścił swój dom - wykonuje tylko wyrok Sądu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1066 tj.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przy czym na podstawie art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga podlegała oddaleniu, bowiem Sąd nie stwierdził, aby w kontrolowanym postępowaniu dopuszczono się uchybień wskazanych w skardze, jak również innych naruszeń przepisów prawa materialnego i procesowego, które Sąd ma obowiązek uwzględnić z urzędu, nie będąc związany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718).

Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w którym zaskarżoną decyzją orzekł Wojewoda [...], było wymeldowanie z pobytu stałego na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności (Dz.U.z 2015r. poz. 388, ze zm.).

W myśl art. 35 organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności (właściwy ze względu na położenie lokalu), wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2 omawianej ustawy (posiadających tytuł prawny do lokalu), decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Zgodnie zaś z art. 25 ust. 1 powołanej ustawy, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. O opuszczeniu miejsca pobytu stałego można więc mówić wówczas, gdy osoba, której wniosek o wymeldowanie dotyczy, fizycznie nie przebywa w lokalu, w którym dotychczas miała zorganizowane centrum życiowe. Przesłanka opuszczenia miejsca pobytu stałego, w myśl ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych, jest spełniona wówczas, jeżeli opuszczenie ma charakter trwały i jest dobrowolne.

Obowiązkiem organów administracji prowadzących postępowanie w sprawie o wymeldowanie jest więc ustalenie - w oparciu o zebrany materiał dowodowy - okoliczności faktycznych, tj. tego czy dana osoba trwale oraz dobrowolnie opuściła lokal, w którym była zameldowana na pobyt stały. Przesłankami wymeldowania są więc tylko okoliczności faktyczne, nie zaś kwestie materialnoprawne, których rozstrzygnięcie mogłoby być przedmiotem postępowania przed sądem lub innym organem. Przy ustalaniu przesłanek wymienionych w tym przepisie, należy mieć na uwadze, że tak zameldowanie jak i wymeldowanie z miejsca stałego pobytu ma charakter wyłącznie ewidencyjny i rejestrowy. Jeżeli osoba opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego i nie dopełnia obowiązku wymeldowania się, decyzję w tej sprawie musi podjąć właściwy organ gminy. Ponadto w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne, a o opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd, że możliwa do przezwyciężenia w postępowaniu prawnym przyczyna opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, wynikająca z przeszkód faktycznych stosowanych przez najemcę, właściciela lub osobę pozostałą w lokalu, nie wyłącza dopuszczalności zastosowania trybu wymeldowania. Podjęcie decyzji w tym trybie uzależnione jest od ustalenia, czy osoba, której postępowanie dotyczy, podejmowała środki prawne zmierzające do przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu i powrotu do mieszkania. W sytuacji zatem, gdy opuszczenie lokalu nastąpiło na skutek przeszkód stawianych przez jego właściciela (współwłaściciela), to o dobrowolnym opuszczeniu lokalu w rozumieniu powołanego przepisu można mówić wówczas, gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych, umożliwiających powrót do lokalu lub gdy podjęte środki okazały się nieskuteczne (por. wyroki NSA w sprawach o sygn. akt: V SA 1424/99, V SA 108/00, V SA 3078/00). Nie jest dobrowolnym jedynie takie opuszczenie lokalu, do którego strona została zmuszona, jeżeli strona ta podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu albo jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym. W omawianej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że skarżący nie podjął skutecznych kroków umożliwiających mu powrót i stałe zamieszkiwanie w miejscu zameldowania.

Również posiadanie rzeczy w miejscu stałego zameldowania nie świadczy o zamieszkiwaniu. Trwałe i dobrowolne opuszczenie miejsca stałego zameldowania przez daną osobę wcale nie musi być połączone z opróżnieniem tego lokalu z rzeczy osobistych (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 sierpnia 2009 r. sygn. akt VIII SA/Wa 136/09).

W analizowanej sprawie bezsporne jest, że P. A. nie przebywa w budynku nr [...]położonym w miejscowości [...], gm. [...]od [...]lutego 2016 r. Wyrokiem z dnia [...]marca 2016 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w [...]Wydział II Kamy m.in. orzekł środek karny w postaci nakazu okresowego opuszczenia budynku zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonymi, na okres 2 lat., tj. do 10 sierpnia 2018 r. Wobec tak poczynionych ustaleń nie można mieć wątpliwości, że skarżący opuścił swoje dotychczasowe miejsce stałego pobytu wobec prawnej konieczności respektowania z orzeczeń sądowych. Osoba, która dopuszcza się czynu zagrożonego sankcją karną, musi liczyć się ze stosowną reakcją ze strony państwa. W tym przejawia się element dobrowolności i trwałości opuszczenia przez sprawcę miejsca dotychczasowego pobytu.

Okoliczności te, zdaniem Sądu, są wystarczające do przyjęcia, że w sprawie zaszły okoliczności dające podstawę do wymeldowania P. A. w oparciu o art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Deklaracje skarżącego, że chce wrócić do domu są bez prawnego znaczenia. Zamiar zamieszkiwania lub chęć ponownego zamieszkiwania w miejscu zameldowania musi wynikać nie tylko z twierdzeń osoby zainteresowanej, ale również z całokształtu okoliczności faktycznych i uwarunkowań prawnych w danej sprawie, takich jak: koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim.

Także twierdzenia skarżącego, że wykonuje nakaz opuszczenia budynku, który ma charakter czasowy w ocenie Sądu nie mogły odnieść zamierzonego przez niego skutku. Czasowość wyraża się w okresie na tyle długim, że P. A. nie ma innego wyjścia, jak zorganizować centrum swoich spraw życiowych w innym miejscu.

Sąd podziela stanowisko organu, że ewidencja ludności służy rejestracji danych o miejscu rzeczywistego pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego. Uregulowanie to ma na celu podkreślenie wyłącznie rejestracyjnej funkcji ewidencji ludności, która nie rodzi prawa do mieszkania, a jedynie ustala istnienie i rodzaj pobytu pod danym adresem. Zatem dla zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym, a zapisami w ewidencji ludności niezbędne jest, aby organy meldunkowe mogły wymuszać pewne czynności służące rejestracji danych o miejscu rzeczywistego pobytu osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu lub też poprzez rozstrzygnięcia własne - zastępować takie czynności w celu uzyskania zgodności pomiędzy ewidencją, a istniejącym stanem rzeczy.

Reasumując należy stwierdzić, iż Wojewoda [...]prawidłowo uznał, iż w stosunku do skarżącego mają zastosowanie przesłanki wymienione w art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności. W toku przeprowadzonego postępowania dowodowego skarżący nie przedstawił wiarygodnych dowodów, na okoliczność, że opuszczenie przez niego budynku nr [...]położonym w miejscowości [...], gm. [...], w którym był zameldowany na pobyt stały nie nastąpiło trwale ani dobrowolnie

Sąd nie znalazł podstaw do uznania za słuszne zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów postepowania. W ocenie Sądu organy procedowały zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, mając na względzie interes społeczny, a także słuszny interes obywatela. Podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Materiał zebrany w toku postępowania administracyjnego był wystarczający, a sposób jego rozpatrzenia nie budzi zastrzeżeń Sądu.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o art.151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.