Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 499/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 15 zzs ust. 1 pkt 6
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 280 pkt 1 lit b w zw. z art. 281 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 624
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędzia WSA Małgorzata Górecka Asesor WSA Piotr Ławrynowicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego [...] z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...] w przedmiocie określenia opłaty podwyższonej za wprowadzanie ścieków do ziemi za I kwartał 2020 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego [...] na rzecz skarżącej kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Dyrektor Zarządu Zlewni decyzją z [...] stycznia 2021 r., wydaną na podstawie art. 273 ust. 6 w związku z art. 281 ust. 5, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r. poz. 310 ze zm., dalej: P.w.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: K.p.a.) określił skarżącej – [...] za okres I kwartału 2020 r. opłatę podwyższoną w wysokości [...] zł za wprowadzanie ścieków do ziemi.

W motywach decyzji organ wskazał, że [...] grudnia 2020 r. na podstawie art. 281 ust. 5 P.w. ustalił w formie informacji skarżącej za okres I kwartału 2020 r. opłatę podwyższoną w wysokości [...] zł za wprowadzanie ścieków do ziemi.

Skarżąca [...] grudnia 2020 r. z zachowaniem 14-dniowego terminu określonego w art. 273 ust. 2 P.w. złożyła reklamację, w której zakwestionowała ustalenie wysokości opłaty podwyższonej. Podała, że w lipcu 2019 r. złożyła wniosek z operatem wodnoprawnym o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego zezwalającego na odprowadzanie ścieków, a więc zgodnie z art. 414 ust. 2 P.w. pozwolenie wodnoprawne powinno obowiązywać do dnia wydania nowego pozwolenia, tj. do [...] marca 2020 r. Dlatego strona wniosła o anulowanie opłaty.

Dyrektor PGWWP Zarządu Zlewni w [...] nie uznał reklamacji strony skarżącej, gdyż - jak wskazał - wniosek o wydanie przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego był niekompletny, wymagał uzupełnień, co wydłużyło czas wydawania pozwolenia wodnoprawnego. Ponadto wnioskodawca złożył wniosek o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego, a nie wniosek o ustalenie kolejnego okresu obowiązywania, zgodnie z art. 414 ust. 2 P.w. Nie są to zaś procedury zamienne. Odnośnie procedury wydania nowego pozwolenia wodnoprawnego organ wyjaśnił, że:

- [...] lipca 2019 r. wpłynął wniosek strony o wydanie pozwolenia wodnoprawnego,

- [...] sierpnia 2019 r. rozpoczęto weryfikację wniosku wraz z załączonym operatem wodnoprawnym,

- pismem z [...] sierpnia 2019 r. wezwano stronę do usunięcia braków formalnych wniosku,

- po uzupełnieniu braków ([...].08.2019 r.) organ [...] września 2019 r. wezwał ponownie stronę do złożenia dodatkowych wyjaśnień i zawiadomiono strony o wszczęciu postępowania oraz zgodnie z art. 400 ust. 7 P.w. informację o tym podano do publicznej wiadomości,

- [...] września 2019 r. do organu wpłynęły uwagi Nadleśnictwa [...] związane z wprowadzaniem ścieków przemysłowych do rowu melioracyjnego Z-I-12,

- [...] września 2019 r. do organu wpłynęły uwagi Gminnego Związku Spółek Wodnych (GZSW) w [...] i [...] co do zobowiązania skarżącej w kosztach partycypacji utrzymania rowu melioracyjnego Z-I,

- [...] września 2019 r. organ zawiadomił strony o możliwości zapoznania się z aktami,

- [...] października 2019 r. organ zwrócił się do stron o podjęcie działań mających na celu ograniczenie negatywnych skutków okresowych zalań oraz przedstawienia kalkulacji kosztów utrzymania rowu melioracyjnego Z-I,

- pismem z [...] października 2019 r. Nadleśnictwo [...] (wpływ [...].11.2019 r.) określiło zobowiązania do utrzymywania rowu Z-I-12 przez wnioskodawcę oraz rozważenia możliwości przebudowy przepustu w porozumieniu z zarządcą drogi,

- organ [...] listopada 2019 r. skierował prośbę do Gminy [...] - zarządcę przepustu na dz. nr [...], opbr. [...] o ustosunkowanie się do stanu drożności przepustu,

- po uzyskaniu odpowiedzi ([...].01.2020 r.) [...] lutego 2020 r. ponownie wezwano skarżącą do złożenia wyjaśnień poprzez zlokalizowanie punktu poboru próbek ścieków przemysłowych,

- [...] marca 2020 r. zawiadomiono strony o możliwości zapoznania się z aktami,

- [...] marca 2020 r. wydano decyzję o pozwoleniu wodnoprawnym,

- [...] kwietnia 2020 r. wpłynęło odwołanie GZSW w [...],

- [...] maja 2020 r. przekazano odwołanie do Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we [...] (RZGW),

- [...] lipca 2020 r. do Oranu wpłynęło postanowienie RZGW z [...] czerwca 2020 r. o niedopuszczalności odwołania GZSW w [...],

- [...] września 2020 r. akta sprawy przekazano do WSA we Wrocławiu przez RZGW ze skargą GZSW w [...] na ww. postanowienie RZGW.

W świetle powyższego organ wskazał, że art. 273 ust. 6 P.w. stanowi, że w razie nieuznania reklamacji właściwy organ [...] albo wójt, burmistrz lub prezydent miasta określają wysokość opłaty za usługi wodne w formie decyzji. Skarżąca korzystała w okresie od [...] stycznia 2020 r. do [...] marca 2020 r. z usług wodnych polegających na poborze wód podziemnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego i dlatego zgodnie z art. 280 pkt 1 P.w. zobowiązana jest ponosić opłatę podwyższoną za usługi wodne. W sprawie zaistniała więc przesłanka do wydania decyzji określającej wysokość opłaty podwyższonej za I kwartał 2020 r. za wprowadzanie ścieków do ziemi, której wysokość określono na podstawie art. 281 ust. 1 pkt 2 P.w. (500% wys. opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków do ziemi ustalonej w informacji z [...].12.2020 r. w wys. [...] zł za okres I kwartału 2020 r.).

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się prowadząca działalność gospodarczą pod firmą [...] składając skargę do tutejszego Sądu. Skarżąca powtórzyła argumentację zaprezentowaną w reklamacji od informacji organu.

W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko dotychczas przyjęte. Nadto podkreślił, że dotychczasowe pozwolenie wodnoprawne (decyzja Starosty [...] z [...].11.2009 r. znak [...]) obowiązywało do [...] października 2019 r. a skarżąca niekompletny wniosek o nowe pozwolenie złożyła [...] lipca 2019 r. W tej sytuacji odpowiedzialność złożenia niekompletnego wniosku, który nie pozwalał na wszczęcie postępowania administracyjnego, ponosi skarżąca będąca profesjonalnym podmiotem. Wymogi wniosku wynikają wprost z art. 407 P.w.

Pismem z [...] września 2021 r. organ wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga jako usprawiedliwioną należało uwzględnić.

Na wstępie Sąd wyjaśnia, że niniejszą sprawę rozpoznał zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.) w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Wniósł bowiem o to organ, a strona skarżąca nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.

Zaskarżona decyzja wymagała uchylenia, gdyż wydano ją z naruszeniem prawa procesowego i materialnego, które w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. nakazywały usunąć ją z obrotu prawnego.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy Prawa wodnego. Zgodnie z art. 280 pkt 1 P.w. opłatę podwyższoną ponosi się w razie korzystania z usług wodnych polegających na: a) poborze wód podziemnych lub wód powierzchniowych, b) wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi – bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego. Jak stanowi zaś art. 281 ust. 1 pkt 1 P.w. wysokość opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 280 pkt 1, w przypadku wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego na wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi ustala się w wysokości 500% opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi. Ustalając wysokość opłaty podwyższonej, uwzględnia się okres rozliczeniowy wynoszący kwartał, co wynika z treści art. 281 ust. 3 P.w.

Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] PGW Wody [...] ustalił, że posiadane przez skarżącą dotychczasowe pozwolenie wodnoprawne, wydane przez Starostę [...] (decyzja z [...] listopada 2009 r.), obowiązywało do [...] października 2019r., a skarżąca wystąpiła o nowe pozwolenie [...] lipca 2019 r. Zdaniem skarżącej pozwolenie z 2009 r. – stosownie do treści art. 414 ust. 2 P.w. – nie wygasło, z uwagi na złożenie wniosku o nowe pozwolenie wodnoprawne na 90 dni przed upływem okresu obowiązywania pozwolenia dotychczasowego.

Stanowisko strony podważył organ twierdząc, że strona [...] lipca 2019 r. złożyła wniosek o nowe pozwolenie wodnoprawne, nie zaś wniosek o ustalenie kolejnego okresu obowiązywania pozwolenia dotychczasowego. Dlatego, zdaniem organu przepis art. 414 ust. 2 P.w. nie mógł znaleźć zastosowania.

Odnosząc się do powyższej kwestii wskazać należy, iż zgodnie z art. 414 ust. 2 P.w. pozwolenia wodnoprawne, o których mowa w art. 389 pkt 1-3 (uw. Sądu: m.in. dot. usług wodnych), nie wygasają, jeżeli zakład w terminie 90 dni przed upływem okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, złoży wniosek o ustalenie kolejnego okresu obowiązywania tych pozwoleń. Do wniosku, o którym mowa w ust. 2, dołącza się operat, na podstawie którego wydano dotychczasowe pozwolenie wodnoprawne, oraz oświadczenie, że zawarte w nim informacje zachowały aktualność (art. 414 uist. 3 P.w.). Jeżeli wniosek, o którym mowa w ust. 2, jest niekompletny, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych wzywa do jego uzupełnienia w terminie 14 dni (art. 414 ust. 4 P.w.).

Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym określony w art. 414 ust. 2 P.w. 90-dniowy termin złożenia wniosku o ustalenie kolejnego okresu obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego ma charakter materialnoprawny. Tym samym skutkiem upływu (niedochowania) ww. terminu jest utrata przez stronę możliwości uzyskania uprawnień wynikających z przedłużenia obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego. Termin ten ma bezpośredni związek z korzystaniem z praw przyznawanych pozwoleniem wodnoprawnym (por. wyrok NSA z 5 grudnia 2020 r., sygn. II OSK 2095/20, dostępny w bazie orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dochowanie zaś terminu, o którym mowa w art. 414 ust. 2 p.w., przedłuża byt prawny pozwolenia wodnoprawnego (por. wyrok WSA w Warszawie z 17 grudnia 2019 r., sygn. IV SA/Wa 2255/19, dostępny j.w.).

Biorąc pod uwagę, że w niniejszej sprawie organ określił skarżącej podwyższoną opłatę za wprowadzanie ścieków do ziemi za okres I kwartału 2020 r., a strona wystąpiła z wnioskiem [...] lipca 2020 r., tj. w terminie 90 dni przed upływem okresu wygaśnięcia dotychczasowego pozwolenia wodnoprawnego, niezbędnym było rozważenie, czy ów wniosek obejmował uzyskanie nowego pozwolenia wodnoprawnego, czy może mógł stanowić wniosek o ustalenie kolejnego okresu obowiązywania dotychczasowego pozwolenia wodnoprawnego. Jednakże Sąd, na podstawie przedstawionych mu akt sprawy zawierających jedynie informację o opłacie, reklamację i zaskarżoną decyzję, nie jest w stanie stwierdzić, czy organ prawidłowo przyjął, że wniosku strony z [...] lipca 2019 r. nie należało zakwalifikować jako złożonego w trybie art. 414 ust. 2 P.w. Co istotne, choć skarżąca w reklamacji z [...] grudnia 2020 r. (zatyt. odwołanie) wskazała, że złożyła wniosek o nowe pozwolenie wodnoprawne, to jednocześnie podała, że z uwagi na treść art. 414 ust. 2 P.w. dotychczasowe pozwolenie wodnoprawne powinno obowiązywać do [...] marca 2020r. Okoliczność ta rodzi wątpliwość Sądu, czy w istocie wniosku strony z [...] lipca 2019 r. nie należało uznać za wniosek o ustalenie kolejnego okresu obowiązywania pozwolenia dotychczasowego. Nie jest jednak możliwa ocena powyższego z uwagi po pierwsze na wspomniane wyżej zawężenie akt administracyjnych sprawy, a po wtóre z powodu braku wyjaśnień organu w tym zakresie. Kwestia ta mogła o tyle mieć wpływ na wynik sprawy, że opłatę podwyższoną ustalono z tytułu braku wymaganego pozwolenia wodnoprawnego za okres I kwartału. Gdyby zaś uznać, że wniosek skarżącej z [...] lipca 2019 r. stanowi wniosek o ustalenie kolejnego okresu obowiązywania pozwolenia dotychczasowego oznaczałoby to, że pozwolenie to (obowiązujące do [...].10.2019 r.) nie wygasło. W konsekwencji brak byłoby przesłanki do ustalenia opłaty podwyższonej na podstawie art. 281 ust. 1 pkt 2 P.w. Okoliczność ta będzie wymagała rzetelnego wyjaśnienia w oparciu o zgromadzony odpowiednio materiał obejmujący akta sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącej z [...] lipca 2019 r.

Ponadto, nawet gdyby przyjąć, że ww. wniosek strony z [...] lipca 2019 r. (brak w aktach) jest wnioskiem o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego na usługi wodne polegające m.in. na wprowadzanie ścieków przemysłowych zakładu produkcyjnego do rowu melioracyjnego Z-I-12, to Sąd zauważa, że organ dopiero [...] sierpnia 2019 r. (a więc prawie miesiąc od wpływu wniosku) rozpoczął jego weryfikację, a po trwającym przeszło 9 miesięcy postępowaniu jako organ I instancji wydał dopiero [...] marca 2020 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji poza przedstawieniem chronologii czynności podejmowanych po złożonym przez skarżącą wniosku z [...] lipca 2019 r. nie wyjaśnił, dlaczego uznał za strony postępowania o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego Nadleśnictwo [...] i Gminny Związek Spółek Wodnych w [...] i [...], tym bardziej, że w decyzji podano, iż Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we [...] stwierdził niedopuszczalność odwołania Gminnego Zarządu Spółek Wodnych w [...]. Okoliczność powyższa jest o tyle istotna, że znaczną część czynności w trakcie trwającego od [...] lipca 2019 r. do [...] marca 2020 r. postępowania organ podejmował w związku z uznaniem za strony powołanych podmiotów. Nadto organ nie wyjaśnił, dlaczego niezbędnym było w toku postępowania o udzielenie pozwolenie wodnoprawne na wprowadzanie ścieków do ziemi ustalenie możliwości podjęcia działań przez strony mających na celu ograniczenie negatywnych skutków okresowych zalań oraz przedstawienie kalkulacji kosztów utrzymania rowu melioracyjnego Z-I (pismo organu z [...].10.2019 r.). Nie uzasadniono również celowości zwrócenia się w tym samym postępowaniu z prośbą do Gminy [...] będącego zarządcą przepustu zlokalizowanego na dz. nr [...] obr. [...] o ustosunkowanie się do stanu drożności przepustu mogącego przyczynić się do okresowych zalań oraz stagnacji oczyszczonych ścieków przemysłowych na terenach leśnych powyżej przepustu (pismo z [...].11.2019 r.).

Jednocześnie podkreślenia wymaga, że jeżeli – co organ powinien był wyjaśnić w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - powołane czynności organu miały uzasadnienie w obowiązujących przepisach prawa, to z pewnością niezałatwienie sprawy w terminie z powodu ich podjęcia nie powinno obciążać strony skarżącej. W tym też kontekście Sąd przyznaje rację skarżącej, która twierdzi, że nie jest ona odpowiedzialna za opieszałość organu i nie powinna ponosić negatywnych skutków ww. okoliczności.

Wymaga wyjaśnienia, że o zasadach, jakimi winien kierować się organ w przedmiotowej sprawie, wypowiedział się już Naczelny Sąd Administracyjny (uchwała NSA z 12 grudnia 2011 roku, sygn. akt II OPS 2/11, dostępna j.w.) w sprawie dotyczącej art. 276 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 28, poz. 150, dalej: P.o.ś.), który to przepis pełnił analogiczną funkcję do przepisów znajdujących zastosowanie w niniejszej sprawie. Wskazywał bowiem, że podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska. W powołanej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przyczyna braku pozwolenia może mieć znaczenie, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska na podstawie wymaganego pozwolenia wystąpił o wydanie pozwolenia na kolejny okres.

Zarówno w na gruncie powołanego przepisu P.o.ś., jak i przepisów znajdującego w sprawie zastosowanie Prawa wodnego mamy do czynienia z instytucjami sankcjonującymi zaniechanie wywiązania się z obowiązków administracyjnych.

Wracając do powołanej uchwały, wskazano w niej, że dyspozycja art. 276 ust. 1 P.o.ś. jednoznacznie stanowi, że każdy podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia czy też innej wymaganej decyzji ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska. Oznacza to, że ustawodawca w tym przepisie nie wprowadza innych materialnoprawnych przesłanek do wydawania na tej podstawie decyzji w przedmiocie opłaty podwyższonej przez właściwy organ administracji publicznej. NSA odwołał się także do podobnego zagadnienia, występującego w poprzednim stanie prawnym, które zostało także rozstrzygnięte uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 1998 r., sygn. akt OPS 13/98 (opubl. ONSA 1999, nr 2, poz. 46). Stwierdził, że w obecnym stanie prawnym, po akcesji Polski do Unii Europejskiej, nastąpiła daleko idąca przebudowa materialnego prawa ochrony środowiska, lecz istota problemu jest podobna. Termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 K.p.a., ma charakter procesowy oraz są środki dyscyplinujące właściwe organy administracji publicznej do załatwienia sprawy w terminie. W ocenie NSA chociaż niezałatwienie przez właściwy organ w terminie tego rodzaju sprawy, nie wyłącza samo przez się zastosowania art. 276 ust. 1 P.o.ś., to nie można jednak całkowicie abstrahować od przyczyn i okoliczności prawnych i faktycznych, które to niezałatwienie sprawy spowodowały. Strona nie ponosi odpowiedzialności prawnej z tego powodu, że nie posiada wymaganego pozwolenia może dotyczyć sytuacji wyjątkowej i wymaga oceny indywidualnie w każdej sprawie oraz oczywiście po uwzględnieniu wszystkich okoliczności. Dopiero ich łączna ocena pozwoli na sformułowanie wniosku, że w danej sprawie naliczenie i wymierzenie opłaty podwyższonej jest w sprzeczności z konstytucyjną zasadą demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) i wynikającą z niej zasadą zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez niego prawa oraz zasadą bezpieczeństwa prawnego, zasadą sprawiedliwości, a także z zasadą praworządności materialnej (art. 7 Konstytucji RP). Do tych okoliczności należy w szczególności zaliczyć posiadanie w poprzednim okresie przez podmiot korzystający ze środowiska pozwolenia na eksploatację instalacji w rozumieniu art. 180 w związku z art. 181 P.o.ś., termin wystąpienia z wnioskiem o wydanie nowego pozwolenia oraz spełnienia wymagań przewidzianych dla wniosku, przebieg postępowania w tej sprawie, a także brak naruszenia zasad ogólnych prawa ochrony środowiska, a przede wszystkim zasady zrównoważonego rozwoju (art. 3 pkt 50 P.o.ś.), zasady kompleksowości (art. 5 P.o.ś.), zasady prewencji i przezorności (art. 6 P.o.ś.) oraz zasady zanieczyszczający płaci (art. 7 p.o.ś.). Ponadto okoliczności, które powinien badać właściwy organ wydając decyzję w przedmiocie opłaty podwyższonej powinny uwzględniać nie tylko fakt, czy podmiot korzystający ze środowiska wystąpił o wydanie pozwolenia, jak i czy wniosek był kompletny oraz kiedy podmiot wystąpił z wnioskiem o wydanie pozwolenia, lecz także czy jest to decyzja nieostateczna czy też ostateczna, lecz zaskarżona do sądu administracyjnego.

Reasumując NSA przyjął, że do przesłanki "braku wymaganego pozwolenia" należy zastosować nie tylko wykładnię językową, ale także wykładnię systemową i celowościową. Nie można bowiem z góry wykluczyć w każdej sytuacji, iż przyczyna braku wymaganego pozwolenia nie ma znaczenia. Jest bowiem oczywiste, że podmiot korzystający ze środowiska, który rozpoczyna eksploatację instalacji przed rozpoczęciem działalności, musi posiadać wymagane pozwolenie na wprowadzenie do środowiska substancji lub energii w świetle art. 180 i 181 P.o.ś., które wydaje na jego wniosek właściwy organ ochrony środowiska. Ponadto, zgodnie z art. 193 ust. 4 P.o.ś. organ właściwy do wydania wymaganego pozwolenia stwierdza w formie decyzji, że pozwolenie wygasło z powodu upływu terminu, na który zostało wydane. Stąd oceny wymaga z jednej strony czy zostały spełnione wszystkie wymagania w zakresie ochrony środowiska, z drugiej zaś kwestia upływu terminu, na który wydane zostało poprzednie pozwolenie, ponieważ korzystanie ze środowiska ma charakter ciągły. W okresie pomiędzy upływem terminu ważności dotychczasowego pozwolenia a uzyskaniem nowego pozwolenia, opłata za korzystanie ze środowiska ponoszona powinna być w wysokości dotychczasowej, a więc takiej, która obowiązywała w okresie ważności pozwolenia. Niedopuszczalne bowiem może być obciążanie podmiotu korzystającego ze środowiska ujemnymi konsekwencjami opieszałego lub przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego w postaci podwyższonych opłat za korzystanie ze środowiska. Każdą tego rodzaju sprawę należy analizować indywidualnie, rozpatrując przyczyny braku pozwolenia, a w szczególności, czy podmiot korzystający ze środowiska wystąpił o wydanie kolejnego wymaganego pozwolenia (w rozumieniu art. 180 i 181 P.o.ś. w związku z art. 276 ust. 1 P.o.ś.) oraz czy przyczyna braku pozwolenia jest związana z działaniem organu podczas rozpatrywania wniosku o wydanie nowego pozwolenia. Dotyczy to więc okoliczności, kiedy wniosek o wydanie pozwolenia został złożony oraz oceny, czy wniosek spełniał ustawowe wymagania oraz czy ustawodawca nie wprowadził terminu do wydania pozwolenia, Podmiot korzystający ze środowiska składając wniosek o wydanie pozwolenia powinien uwzględnić okres konieczny do wydania pozwolenia, biorąc pod uwagę wymagania stawiane przez ustawodawcę eksploatacji danej instalacji, a w szczególności rodzaj i skalę prowadzonej w niej działalności.

W świetle powyższego zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę niezasadne jest stwierdzenie organu, że odpowiedzialnym za brak wydania pozwolenia wodnoprawnego jest wyłącznie strona skarżąca. Biorąc pod uwagę stan faktyczny sprawy w zakresie zarówno: daty złożenia wniosku, istnienia braków formalnych wniosku, wezwania organu do usunięcia braków formalnych wniosku, dalszych czynności organu podejmowanych w związku z uznaniem innych podmiotów poza wnioskodawcą za strony postępowania, a w konsekwencji wydanie decyzji [...] marca 2020 r. Sąd stwierdza, że organ jako zobowiązany do wydania decyzji zgodnie z zasadą szybkości postępowania unormowaną w art. 12 § 1 i § 2 K.p.a. i załatwienia sprawy w terminach określonych w art. 35 K.p.a., błędnie przyjął, że pełną odpowiedzialność za zaistniały stan ponosi strona skarżąca. W ocenie Sądu taka konstatacja jest nieuprawniona i nie uwzględnia starań strony do zachowania się zgodnie obowiązującymi przepisami prawa, w tym art. 414 ust. 2 P.w. tj. wystąpienia z wnioskiem przed upływem 90 dni od wygaśnięcia dotychczasowego pozwolenia wodnoprawnego, jak i aktywności w toku postępowania celem sprawnego załatwienia sprawy.

Sąd zaznacza równocześnie, że wstrzymanie biegu terminów procesowych w postępowaniach administracyjnych w okresie stanu epidemii pomiędzy [...] marca a [...] maja 2020 r. na podstawie art. 15zzs ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.) nie zwalnia organu z obowiązku badania wpływu tych okoliczności na wydawane rozstrzygnięcia organów w przedmiocie uzyskania przez stronę skarżącą nowego pozwolenia wodnoprawnego.

Rozpoznając sprawę ponownie organ – kierując się normą określoną w art. 153 P.p.s.a. - uwzględni powyższe rozważania, jak również wnioski wynikające z wykładni przepisów prawa, dokonanej przez NSA w powołanych uchwałach wydanych w sprawach instytucji prawnych o zbliżonym charakterze prawnym do instytucji będącej przedmiotem kontroli judykacyjnej w niniejszej sprawie, a mianowicie - opłaty podwyższonej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi. Jak Sąd powyżej wykazał uzasadnienie decyzji organu nie spełnia wymogów normatywnych, w szczególności wskazanych w art. 107 § 3 K.p.a. Nie zawiera ono bowiem rozważań dotyczących spełnienia przez organ jednej z fundamentalnych zasad administracyjnych, a mianowicie szybkości postępowania w postępowaniu zakończonym wydaniem pozwolenia wodnoprawnego z [...] marca 2020 r., która to okoliczność bezpośrednio ma wpływ – zgodnie z normą określoną w art. 280 pkt 1 lit. b w zw. z art. 281 ust. 1 pkt 2 P.w. – na zasadność ustalenia opłaty podwyższonej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ zobowiązany będzie zbadać i wykazać w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, po pierwsze charakteru wniosku strony z [...] lipca 2019 r. w kontekście normy określonej w art. 414 ust. 2 P.w., a w przypadku uznania, że organ ma do czynienia z wnioskiem o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego - z jakich przyczyn i czy leżały one po stronie organu, czy wnioskodawcy, nie doszło do wydania nowego pozwolenia wodnoprawnego w terminie obowiązywania poprzedniego. Organ zobowiązany będzie zastosować sposoby wykładni przepisów prawa, dokonanej przez NSA w powyższych uchwałach, przedstawionych w niniejszym uzasadnieniu, uwzględniając pozostałe zasady postępowania administracyjnego, a w szczególności zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.) i zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 K.p.a.). Dopiero po dokonaniu ww. czynności organ powinien rozważyć, czy zachodzą przesłanki do wydania merytorycznej decyzji w niniejszej sprawie, czy może do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie określenia opłaty podwyższonej.

Z powyższych względów Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. Sąd na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądził od organu na rzecz strony skarżącej zwrot uiszczonego wpisu od skargi w kwocie [...]zł.