Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 467/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-08-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Czystość i porządek
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 1, art. 4 ust. 2, art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 6c ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1289
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - tekst jedn.
article: art. 16 pkt 1, art. 16 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 21
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach.
article: art. 32 ust. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 3 par. 2 pkt 5, art. 58 par. 1 pkt 5a, art. 147 par. 1, art. 200
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Asesor WSA Jan Szuma (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi M. B. na uchwałę Związku Międzygminnego [...] z dnia [...] 20 grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy I. stwierdza nieważność § 8 ust.2 pkt 1 załącznika nr 1 do zaskarżonej uchwały, w części obejmującej słowa "do 240 l" , II. w pozostałym zakresie skargę oddala, III. zasądza od Związku Międzygminnego [...] na rzecz skarżącego kwotę 300,- (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Uchwałą z dnia [...] 2018 r., [...] Zgromadzenie Związku Międzygminnego [...] przyjęło regulamin utrzymania czystości i porządku w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi na obszarze gmin wchodzących w skład Związku Międzygminnego [...] (dalej zwany "regulaminem"). Jako podstawę prawną tego aktu powołano art. 4 ust. 1-2a ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (na datę aktu tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1289, obecnie Dz. U. z 2018 r., poz. 1454 dalej "u.u.cz.") oraz art. 40 ust. 1 w związku z art. 69 ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (na datę aktu tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1875, obecnie Dz. U. z 2018 r., poz. 994, dalej "u.s.g.") oraz § 5 ust. 3 pkt 12 i § 13 pkt 1 Statutu Związku [...] (Dz. Urz. Woj. [...] z dnia [...] 2013 r., poz. [...]). Uchwała [...] została opublikowana w Dz. Urz. Woj. [...] z 2018 r., poz. [...].

Skargę na powyższą uchwałę wniósł M. B. powołując się na art. 3 § 2 pkt 5 i 6, art. 50 § 1, art. 52 § 2 i art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej "P.p.s.a.") oraz art. 101 ust. 1 u.s.g. Zakwestionował przy tym następujące przepisy uchwały (łącząc z nimi zarazem zarzuty):

- § 3 ust. 3 regulaminu, w zakresie w jakim narzuca właścicielowi kupno pojemnika, co nie daje wyboru pozostania przy workach do zbierania odpadów (rozwiązaniu obowiązującym na terenie [...] przed wejściem w życie zaskarżonego regulaminu – uw. Sądu), co zdaniem skarżącego jest niezgodne z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 29 grudnia 2016 r. w sprawie szczegółowego sposobu zbierania wybranych frakcji odpadów (Dz. U. z 2017 r., poz. 19, dalej "r.s.s.z.") (skutkuje nie odbieraniem odpadów zbieranych selektywnie od właściciela, który gromadzi odpady w workach). Zdaniem M. B. gmina jest zobowiązana do odbierania odpadów prawidłowo gromadzonych zgodnie z art. 6c ust. 1 u.u.cz. W konkluzji zarzutu skarżący wniósł o dopisanie do § 3 ust. 3 regulaminu sformułowania "worki";

- § 5 ust. 2 pkt 1 oraz ust. 4 i 5 regulaminu, które zdaniem M. B. są niezgodne z art. 16 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 992 ze zm., dalej "u.o.") oraz § 36 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 1422 ze zm., dalej "r.w.t."), w którym to przepisie określono położenie kompostownika na nieruchomości. Skarżący zwrócił uwagę, że zgodnie z logiką sezonowości, przy kilkukrotnym koszeniu trawy i żywopłotów oraz zbieraniu liści, właściciele nieruchomości będą zmuszeni budować kilka kompostowników. Zauważył także, że według regulaminu należy składać oświadczenia dotyczące kompostownika niezależnie od tego, czy się taki kompostownik posiada. Skarżący stwierdził, że w regulaminie słowo "kompostownik" powinno być doprecyzowane, należy także wprowadzić oświadczenia słowne dotyczące tej materii;

- § 6 ust. 2 regulaminu, w zakresie w jakim nie doprecyzowano, kto ma dokonywać kontroli, szczególnie dezynfekcji pojemników, w szczególności czy są to pracownicy gminy, pracownicy przedsiębiorcy odbierającego odpady, wojewódzki inspektor ochrony środowiska, czy sanepid;

- § 8 ust. 2 pkt 1 regulaminu, ponieważ jest on sprzeczny z § 2 ust. 2 r.s.s.z. oraz art. 32 ust. 2 Konstytucji RP, gdyż różnicuje wielkość pojemników dla gospodarstwa jednorodzinnego i wielorodzinnego, nie biorąc pod uwagę, że dom jednorodzinny może mieć duży ogród, więc ilość odpadów zielonych będzie większa (należy więc dać mieszkańcom domów jednorodzinnych możliwość posiadania większych pojemników). Zdaniem M. B. naruszono również art. 4 ust. 2 pkt 2 u.u.cz., gdyż określono maksymalną pojemność pojemników na odpady wbrew temu przepisowi;

- § 8 ust. 2 pkt 4 i 5 regulaminu, który jest niezgodny z § 3 ust. 5 r.s.s.z., gdyż określony w nich rodzaj odpadów można gromadzić w jednym pojemniku, gdy tymczasem dla strumienia odpadów biodegradowalnych wymuszono posiadanie dwóch pojemników;

- § 10 ust. 1 regulaminu, który to przepis zdaniem skarżącego nie przyczynia się do zwiększania świadomości społeczeństwa. M. B. zauważył, że informacje podawane na stronach internetowych oraz infolinii Związku Międzygminnego [...] wprowadzają w błąd i nie są zgodne z art. 3 ust. 2 pkt 8 u.u.cz.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o "poprawienie zaskarżonej uchwały w zakresie przytoczonych punktów" oraz wystąpił o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Związek Międzygminny [...] wniósł o jej odrzucenie powołując się na niewykazanie przez skarżącego interesu prawnego (art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a.), natomiast z ostrożności wystąpił też o oddalenie skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a., na wypadek, gdyby doszło do jej merytorycznego rozpoznania. Organ odniósł się szczegółowo do wszystkich zarzutów skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna jedynie w odniesieniu do zarzutu dotyczącego § 8 ust. 2 pkt 1 regulaminu. W pozostałym zakresie nie zachodziła podstawa do uwzględnienia zarzutów M. B..

Przed przedstawieniem merytorycznych motywów wyroku odnieść się należy do najdalej idącego wniosku Związku Międzygminnego [...], to jest wniosku o odrzucenie skargi M. B. na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd odrzuca skargę "jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 [P.p.s.a.], nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego". W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest bezspornie akt prawa miejscowego, a więc akt, o którym mowa w cytowanym tu przepisie (art. 3 § 2 pkt 5 P.p.s.a.). Z kolei "wymagania przepisu szczególnego", dla uchwał organów gminy określa art. 101 ust. 1 u.s.g. Ten ostatni przepis stanowi, że "Każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego".

Odnosząc się do powyższego Sąd wskazuje, że zgadza się co do zasady z wywodami pełnomocnika Związku Międzygminnego [...], co do obowiązku wykazania przesłanek z art. 101 ust. 1 u.s.g. przez wnoszącego skargę. Kwestia ta mogła zwrócić uwagę organu, gdyż rzeczywiście M. B. w swej skardze nie poświęcił odrębnej uwagi kwestii naruszenia jego interesu prawnego lub uprawnienia.

Analizując zagadnienie legitymacji skargowej skarżącego Sąd wziął pod uwagę charakter zaskarżonego aktu, będącego aktem prawa miejscowego oraz fakt, że M. B. jest osobą zamieszkującą na terenie [...] (ul. [...]) i zarazem pozostaje bezpośrednim adresatem norm regulaminu. Taki status skarżącego wynika z treści skargi, gdzie opisuje on, że wytwarza odpady ze swojej nieruchomości na terenie [...]. Również Związek Międzygminny [...] nie kwestionuje, że M. B. jest adresatem norm zawartych w zaskarżonym regulaminie.

W ocenie Sądu mając na uwadze powyższe uznać należy, że przesłanka naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia z art. 101 ust. 1 u.s.g. została spełniona. Wszystkie kwestionowane przez skarżącego przepisy regulaminu wpływają na jego sytuację prawną ograniczając, bądź doprecyzowując zakres praw wynikający bezpośrednio z u.u.cz. Tytułem przykładu wskazać można, że nie można chociażby odmówić adresatowi aktu prawa miejscowego, jakim jest regulamin utrzymania czystości i porządku w gminie, prawa do kwestionowania przepisów nakładających obowiązek wyposażenia nieruchomości w dodatkowe pojemniki na określony rodzaj odpadów, w sytuacji, gdy z jednej strony to właściciele nieruchomości obowiązani są zasadniczo mocą ustawy ponosić związane z tym koszty (art. 5 ust. 1 pkt 1 u.u.cz.), a z drugiej strony, gdy hipotetycznie dopuszczalne jest zbieranie odpadów w workach (bez posiadania pojemników), a więc w sposób nie obciążający właściciela (por.: § 2 ust. 2 r.s.s.z. oraz pośrednio art. 6r ust. 2a u.u.cz.). W ocenie Sądu w podobny sposób także i inne kwestionowane przez M. B. przepisy regulaminu wpływają na jego sytuację prawną (naruszają jego interes prawny lub uprawnienie wynikające z u.u.cz.) (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2015 r., II OSK 959/14, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z tych wymienionych powodów Sąd nie miał wątpliwości, że skarżący posiadał legitymację do zaskarżenia uchwały [...] i nie zaistniały przesłanki do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a.

Przechodząc do merytorycznej kontroli legalności zaskarżonego regulaminu Sąd wskazuje, że badał ten akt jedynie w zaskarżonej części, jako że skarżący wyraźnie sprecyzował skargę domagając się "poprawienia zaskarżonej uchwały w przytoczonych punktach powyżej". Wniosek ten jest co prawda niefortunny w kontekście art. 147 § 1 P.p.s.a. (Sąd nie może "poprawiać" aktu, a co najwyżej uprawniony jest do stwierdzenia jego nieważności), jednakże w jego świetle nie ulega wątpliwości, że M. B. zamierzał zakwestionować tylko wyraźnie powołane w skardze przepisy regulaminu, w jednoznacznie sprecyzowanym zakresie.

Na wstępie odnieść się należy do przepisu regulaminu, który został zakwestionowany przez Sąd w punkcie I wyroku.

M. B. twierdzi, że § 8 ust. 2 pkt 1 regulaminu jest sprzeczny z § 2 ust. 2 r.s.s.z. oraz art. 32 ust. 2 Konstytucji RP w zakresie w jakim różnicuje wielkość pojemników dla gospodarstwa jednorodzinnego i wielorodzinnego. Zarzut ten w tym zakresie nie jest trafny. Po pierwsze niezrozumiały jest powód, dla którego jako wzorzec dla badania legalności § 8 ust. 2 pkt 1 regulaminu skarżący powołał § 2 ust. 2 r.s.s.z. Przepis ten stanowi, że "Dopuszcza się zbieranie wybranych frakcji odpadów w miejscu ich wytworzenia w workach", a więc nie dotyczy pojemników na odpady ani tym bardziej różnicowania ich wielkości. Trudno także dopatrzeć się naruszenia przez § 8 ust. 2 pkt 1 regulaminu art. 32 ust. 2 Konstytucji, który stanowi, że "Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny". W ocenie Sądu zwrócić należy uwagę, że po pierwsze wielkość stosowanych pojemników może być określona w regulaminie, a po drugie parametr ten należy dostosować do "średniej ilości odpadów komunalnych wytwarzanych w gospodarstwach domowych bądź w innych źródłach" i "liczby osób korzystających z pojemników" (art. 4 ust. 2 pkt 2 lit. a u.u.cz.). Nie ulega więc wątpliwości, że określenie różnych parametrów pojemników dla nieruchomości jednorodzinnych i wielorodzinnych nie stanowi z całą pewnością żadnej z postaci dyskryminacji, o której mowa w art. 32 ust. 2 Konstytucji RP.

Zarzut M. B. odnoszący się do § 8 ust. 2 pkt 1 regulaminu uznać należy jednak za trafny w zakresie, w jakim skarżący jako wzorzec kontroli wskazał art. 4 ust. 2 pkt 2 u.u.cz. uwypuklając, że przepis ustawy pozwala tylko na określenie minimalnej wielkości pojemnika, a nie może wykluczać zastosowania pojemnika większego.

Art. 4 ust. 2 pkt 2 u.u.cz. stanowi, że "Regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące: [...] 2) rodzaju i minimalnej pojemności pojemników przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości oraz na drogach publicznych, warunków rozmieszczania tych pojemników i ich utrzymania w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym, przy uwzględnieniu: a) średniej ilości odpadów komunalnych wytwarzanych w gospodarstwach domowych bądź w innych źródłach, b) liczby osób korzystających z tych pojemników [...]". W ocenie Sądu nie ulega więc wątpliwości, że według literalnego brzmienia cytowanego przepisu ustawy organ przyjmujący regulamin utrzymania czystości i porządku w gminach nie ma kompetencji do określania maksymalnej pojemności pojemników do zbierania odpadów komunalnych. Tymczasem w § 8 ust. 2 pkt 1 regulaminu wyraźnie przyjęto, że na terenie nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy w zabudowie jednorodzinnej pojemniki mogą mieć pojemność od 120 l do 240 l.

Sąd zaznacza także, że określenie "od 120 l do 240 l" nie może także znaleźć umocowania w kompetencji do określenia "rodzaju" pojemników (art. 4 ust. 2 pkt 2 u.u.cz.). Zakreślone wielkości nie kształtują bowiem odrębnej kategorii pojemników na odpady, które można by wyróżnić chociażby ze względu na rodzaj pojazdów do ich odbierania. Sądowi wiadomym jest na podstawie powszechnie dostępnej wiedzy, że jeśli chodzi o kryterium pojemności, to swoistym "rodzajem" pojemników są pojemniki nie "od 120 do 240 l", ale do 1100 l, jako że są one do tej pojemności odbierane przez te same standardowe pojazdy stosowane w komunalnej zbiórce odpadów.

W odpowiedzi na skargę Związek Międzygminny [...] stara się uzasadnić wprowadzoną w § 8 ust. 2 pkt 1 regulaminu regulację i szeroko opisuje przyczyny organizacyjne, które przemawiały za koniecznością ograniczenia wielkości pojemników odpadów ulegających biodegradacji. Wskazano, że odpady te cechują się wysoką gęstością nasypową, przez co wytoczenie pojemników o większych pojemnościach rodziłoby trudności organizacyjne, tym bardziej, że nieruchomości jednorodzinne w wielu przypadkach nie posiadają utwardzonego terenu pomiędzy nieruchomością a miejscem postoju pojazdów odbierających odpady.

Sąd podkreśla, że przyjmuje ze zrozumieniem argumenty przedstawione Związek Międzygminny [...] na poparcie regulacji zawartej w § 8 ust. 2 pkt 1 regulaminu. Zgadza się także, iż mogą one wpływać na treść regulaminu utrzymania czystości i porządku. Warunki z tym zawiązane należy jednak regulować w inny sposób, aniżeli uczynił to Związek w uchwale [...].

Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 2 u.u.cz. organ przyjmujący regulamin utrzymania czystości i porządku uprawniony jest do określenia "warunków rozmieszczania" pojemników na odpady komunalne. Zdaniem Sądu Związek Międzygminny [...] kierując się zrozumiałymi obawami, co do organizacyjnych możliwości odbioru pojemników do 1100 l z odpadami biodegradowalnymi, miał możliwość wprowadzenia regulacji zawierających wymogi skierowane do właścicieli nieruchomości dotyczące rozmieszczenia pojemników (bądź tylko tych większych pojemników) na terenie umożliwiającym swobodne wytoczenie ich przez pracowników przedsiębiorców odbierających odpady w celu opróżnienia na pojeździe wywożącym odpady. Tytułem przykładu można wskazać, że wymogi te mogły dotyczyć utwardzenia terenu, bliskości ulicy (drogi publicznej), nachylenia terenu, itp., a nawet obowiązku udostępnienia pojemnika przez właściciela nieruchomości w terminach odbioru. W ocenie Sądu wszystkie tego rodzaju uwarunkowania mogą być uregulowane na podstawie kompetencji do określenia w regulaminie "warunków rozmieszczania" pojemników na odpady. Jak już wyżej wskazano, z obawy przed problemami organizacyjnymi związanymi z odbiorem większych pojemników, nie można natomiast przyjmować regulacji określającej maksymalną pojemność pojemników danego typu.

Ubocznie Sąd wskazuje, że zaskarżony regulamin w § 3 ust. 5-10 zawiera przepisy określające wymogi rozmieszczenia pojemników, w tym także stanowi, że "Miejsca gromadzenia odpadów powinny być zgodne z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2015, poz. 1422 z późn. zm.) oraz utwardzone, a także w miarę możliwości zadaszone oraz ogrodzone". Oznacza to, że już obecnie obowiązują przynajmniej podstawowe regulacje, które wprowadzają standardy pozwalające na zapewnienie sprawnego odbioru odpadów. Standardy te powinny być zachowane w stosunku do nieruchomości, gdzie znajduje się zabudowa tak jednorodzinna jak i wielorodzinna.

Pozostałe zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.

Zgodnie z § 3 ust. 3 regulaminu "Właściciel nieruchomości wyposaża nieruchomość w pojemniki służące do zbierania odpadów ulegających biodegradacji, ze szczególnym uwzględnieniem bioodpadów". W ocenie Sądu regulacja ta w zupełności odpowiada u.u.cz. jak i r.s.s.z. Zgodnie z jednoznacznym art. 5 ust. 1 pkt 1 u.u.cz. "Właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez [...] wyposażenie nieruchomości w pojemniki służące do zbierania odpadów komunalnych oraz utrzymywanie tych pojemników w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym, chyba że na mocy uchwały rady gminy, o której mowa w art. 6r ust. 3, obowiązki te przejmie gmina jako część usługi w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości w zamian za uiszczoną przez właściciela opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi [...]". Dopiero fakultatywnie obowiązki związane z kosztami wyposażenia nieruchomości w pojemniki (worki na odpady) może ponieść gmina (związek międzygminny) na podstawie art. 6r ust. 2a u.u.cz. Ten ostatni wyjątek potwierdza tylko zasadę ponoszenia przez właścicieli kosztów pojemników na odpady, jeżeli za ich pośrednictwem następuje zbiórka odpadów. W ocenie Sądu obowiązku stosowania worków na odpady jako alternatywy nie można doszukiwać się w treści § 2 ust. 2 r.s.s.z. Przepis ten stanowi jedynie, że "Dopuszcza się zbieranie wybranych frakcji odpadów w miejscu ich wytworzenia w workach", jednak z całą pewnością nie jest to nakaz skierowany do gmin (związków międzygminnych), a wyjątek (dopuszczenie) pozwalający w wybranych przypadkach stosować worki na odpady zamiast pojemników.

Uzupełniająco Sąd wyjaśnia, że art. 6c ust. 1 u.u.cz. powołany przez M. B. określa jedynie generalny obowiązek gmin zorganizowania odbierania odpadów komunalnych ("Gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy"), natomiast w żaden sposób nie można z niego wywieść obowiązku dopuszczenia odbioru odpadów w workach.

Nie narusza prawa § 5 ust 2 pkt 1 oraz ust. 4 i 5 regulaminu. Przepisy te stanowią, że "Odpady ulegające biodegradacji, ze szczególnym uwzględnieniem bioodpadów, o których mowa § 4 ust. 2 pkt 6) należy: 1) zagospodarowywać w przydomowych kompostownikach" [...]. 4. Prowadzenie kompostownika właściciel nieruchomości powinien zgłosić do Związku w ciągu miesiąca od momentu rozpoczęcia jego użytkowania, poprzez złożenie odrębnego oświadczenia, którego wzór zawiera Załącznik nr [...] do Regulaminu. 5. W przypadku rezygnacji z prowadzenia przydomowego kompostownika, właściciel nieruchomości powinien poinformować Związek w ciągu miesiąca o zmianie dotychczasowego sposobu zagospodarowywania odpadów komunalnych ulegających biodegradacji, ze szczególnym uwzględnieniem bioodpadów, poprzez złożenie odrębnego oświadczenia, którego wzór zawiera Załącznik nr [...] do Regulaminu".

M. B. wyraża obawy, że ze względu na ilość odpadów tzw. "zielonych" na niektórych nieruchomościach może dojść do ziszczenia się obowiązku realizacji kilku kompostowników, jako że wielkość tego ostatniego i jego rozmieszczenie uregulowane jest przepisami § 36 r.w.t. Skarżący sugeruje też, że może dojść do naruszenia art. 16 pkt 1 i 2 u.o. ("Gospodarkę odpadami należy prowadzić w sposób zapewniający ochronę życia i zdrowia ludzi oraz środowiska, w szczególności gospodarka odpadami nie może: 1) powodować zagrożenia dla wody, powietrza, gleby, roślin lub zwierząt; 2) powodować uciążliwości przez hałas lub zapach").

W ocenie Sądu, o ile można zrozumieć troskę skarżącego o zapewnienie w [...] dochowania przez właścicieli nieruchomości wymogów technicznych związanych z warunkami technicznymi pojemności i wielkości kompostowników, to jednak nie można się zgodzić, że zagadnienia te powinny być precyzowane w regulaminie. Wielkość i rozmieszczenie kompostowników określają przepisy techniczne z zakresu prawa budowlanego (powołany § 36 ust. 3 i 6 r.w.t.) i każdy właściciel, czy zarządca nieruchomości obowiązany jest zapewnić ich stosowanie. Regulamin utrzymania czystości i porządku nie jest natomiast aktem, który służy wykonaniu, czy zwiększaniu efektywności norm z innej dziedziny aniżeli mu właściwa (to jest norm spoza u.u.cz., względnie u.o.).

Z podobnych przyczyn, jak przedstawione wyżej, Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa przez § 6 ust. 2 regulaminu. Przepis ten stanowi, że "Właściciel nieruchomości zobowiązany jest utrzymywać pojemniki, w które wyposaża się samodzielnie w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym. Wszystkie pojemniki muszą być poddawane okresowemu czyszczeniu, myciu i dezynfekcji, nie rzadziej niż raz w roku, a także konserwacji oraz ich wymianie w przypadku uszkodzenia lub zniszczenia uniemożliwiającego dalsze ich użytkowanie oraz opróżnianie przez odbiorcę odpadów komunalnych". Skarżący domaga się, aby regulamin regulował kwestię tego, jaki podmiot obowiązany jest zapewnić kontrolę realizacji obowiązków czyszczenia pojemników na odpady. W ocenie Sądu nie ma podstaw prawnych, aby precyzować, które organy odpowiedzialne są za kontrolę postępowania z odpadami przez przedsiębiorców odbierających odpady komunalne oraz właścicieli nieruchomości. Relewantna w tym zakresie podstawa prawna regulaminu utrzymania czystości i porządku jest jednoznaczna, a wynika z niej, że regulamin taki określa "warunki rozmieszczania pojemników i ich utrzymania w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym" (art. 4 ust. 2 pkt 2 u.u.cz.). Organ przyjmujący regulamin nie ma więc kompetencji do ustanawiania dodatkowych reguł kontroli i egzekucji ustanawianych w nim obowiązków adresatów norm.

Zdaniem Sądu również § 8 ust. 2 pkt 4 i 5 regulaminu – w zaskarżonym zakresie – nie naruszają prawa, w szczególności nie są niezgodne z § 3 ust. 5 r.s.s.z. W odniesieniu do wymienionych przepisów regulaminu M. B. kwestionuje jedynie określony element zawartej w nich normy – mianowicie kwestionuje zasadność podziału rodzajów stosowanych pojemników z podziałem na BIO oraz odpady zielone ulegające biodegradacji. Zdaniem skarżącego takiego podziału nie dopuszcza § 3 pkt 5 r.s.s.z.

W tym miejscu wyjaśnić należy, że § 3 pkt 5 r.s.s.z. stanowi, że selektywnie zbiera się między innymi "odpady ulegające biodegradacji, ze szczególnym uwzględnieniem bioodpadów".

Podkreślić trzeba po pierwsze, że ustawa o odpadach reguluje treść pojęć bioodpadów, odpadów ulegających biodegradacji oraz odpadów zielonych (art. 3 ust. 1 pkt 1, 10 i 12 u.o.). Wyróżnienie w tym zakresie różnych kategorii jest uzasadnione, gdyż pomimo pozornego podobieństwa, odpady ulegające biodegradacji wymagają niekiedy innych warunków zagospodarowania.

Zgodnie z wiarygodnymi wyjaśnieniami Związku Międzygminnego [...] zawartymi z odpowiedzi skargę – wprowadzenie systemu dwupojemnikowego w § 8 ust. 2 pkt 4 i 5 regulaminu podyktowane było koniecznością bardziej intensywnego (większa częstotliwość) odbioru odpadów BIO (bioodpadów), w stosunku do innych ulegających biodegradacji (w tym przypadku tzw. zielonych). Regulacja taka jest uzasadniona procesami gnilnymi i fermentacyjnymi, jakim podlegają odpady BIO i w związku z tym dopuszczalne jest stosowanie wymogu posiadania odrębnych pojemników pozwalających od odbiór tego rodzaju odpadów częściej niż zielonych (te ostatnie mogą być zbierane nawet w kontenerach). W ocenie Sądu wprowadzenie – w uzasadnionych przypadkach – systemu dwupojemnikowego w odniesieniu do odpadów podlegających biodegradacji jest dopuszczalne. Warto także zwrócić uwagę, że pośrednio dopuszcza to ustawodawca w art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. a u.u.cz., stanowiąc, że w ramach selektywnego zbierania odpadów zapewnia się zbieranie, odbiór lub przyjmowanie między innymi wyodrębnionych odpadów zielonych. Te mogą być zatem oddzielone od bioodpadów.

Chybiony jest zarzut dotyczący § 10 ust. 1 regulaminu. Przepis ten stanowi o prowadzeniu postępowania z odpadami w sposób, który – najoględniej ujmując – zwiększa świadomość społeczeństwa na temat właściwego gospodarowania odpadami komunalnymi. Przepis ten zawiera ogólne postulaty wynikające z Planu Gospodarki Odpadami dla Województwa [...] ([...]). Zdaniem Sądu znajduje on umocowanie w art. 4 ust. 2 pkt 5 u.u.cz. Nie sposób także zarzucić naruszenia art. 3 ust. 2 pkt 8 u.u.cz. ("Gminy zapewniają czystość i porządek na swoim terenie i tworzą warunki niezbędne do ich utrzymania, a w szczególności: [...] prowadzą działania informacyjne i edukacyjne w zakresie prawidłowego gospodarowania odpadami komunalnymi, w szczególności w zakresie selektywnego zbierania odpadów komunalnych"). Wręcz przeciwnie, promowanie dobrych postaw w społeczeństwie w kontekście postępowania z odpadami jest obowiązkiem gmin (związków gmin).

Na marginesie Sąd dodaje, że kwestia jakości działania strony internetowej, czy infolinii Związku Międzygminnego [...], co do których zarzuty przedstawił w skardze M. B., nie ma wpływu na ocenę § 10 ust. 1 regulaminu.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a. regulaminu orzekł jak w punkcie I wyroku.

W pozostałym zakresie (punkt II wyroku) orzeczono na podstawie art. 151 P.p.s.a.

O kosztach postępowania postanowiono na podstawie art. 200 P.p.s.a. Na zasądzone koszty złożył się wpis od skargi w wysokości 300 zł.