Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 198/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6292 Przymusowy zarząd państwowy
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie WSA Agnieszka Miernik WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Protokolant referent stażysta Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi N. M.-R. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] listopada 2016 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2016 r. nr [...] o umorzeniu zainicjowanego wnioskiem N. M.-R. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] października 1956 r. nr [...] o przejęciu na własność Państwa nieruchomości położonych w miejscowości [...] powiat [...].

Decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi podjęta został przy następujących ustaleniach stanu faktycznego.

Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] orzeczeniem z [...] października 1956 r. uznało, że położone we wsi [...], powiat [...] grunty i zagrody pozostałe po osobach przesiedlonych do ZSRR oraz grunty nieznajdujące się w faktycznym władaniu właścicieli przesiedlonych na Ziemie Zachodnie lub niewiadomych z miejsca pobytu o ogólnym obszarze [...] ha przeszły, względnie przejęte zostały na własność Państwa. Orzeczenie to zostało wydane na podstawie przepisów dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. - o przejęciu na własność Państwa niepozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz.U Nr 46, poz. 339) oraz dekretu z dnia 5 września 1947 r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR (Dz.U. Nr 59, poz. 318). W punkcie 1 tego orzeczenia wymieniono [...] właścicieli nieruchomości, które przeszły z dniem z 1 lipca 1945 r na własność Państwa w trybie dekretu z 5 września 1947 r., oraz [...] właścicieli nieruchomości przejętych w trybie dekretu z 27 lipca 1949 r.

Na terenie wsi [...] zlokalizowane są m.in. nieruchomości objęte dawnymi wykazami lwh [...] oraz [...] gminy katastralnej [...], których właścicielami byli: w M. z M. D. (w odniesieniu do parcel nr [...] i [...] objętych wykazem lwh [...]) oraz wyżej wymieniona i J. D. (w odniesieniu do parcel nr [...] i [...] objętych wykazem lwh [...]). Właściciele ci nie byli wymienieni w orzeczeniu z [...] października 1956 r. J. D. zmarł w 1944 r., natomiast M. z M. D. została przesiedleniem w ramach akcji Wisła, na co wskazuje zapis w odpisie kart A i B ksiąg gruntowych oraz wyciągu powierzchni parcel z 1958 r. o treści "[...]". Jej następcą prawnym, jak też następcą prawnym J. D., jest N. M.-R., co zostało potwierdzone postanowieniami Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] lipca 2014 r. sygn. akt I Ns [...]/14 oraz Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] maja 1993 r. sygn. akt I Ns [...]/93.

Dawna parcela nr [...] i część parceli nr [...] weszła w skład działki nr [...] (pow. [...] ha) – uregulowanej w księdze wieczystej nr [...], z której to działki wydzielono następnie działkę nr [...] o pow. [...] ha, a ta w efekcie przeprowadzonego postępowania o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. sygn. akt II C [...]/14 odłączona została od wymienionej księgi i nakazano założenie dla niej nowej księgi wieczystej, w której jako właściciela w miejsce Skarbu Państwa wpisać należy N. M.–R.

Pozostała część parceli nr [...] weszła w skład działek nr [...] do [...]. Parcela nr [...] weszła w skład działek nr [...],[...],[...],[...] i [...], zaś parcela nr [...] weszła w skład działek nr [...][...]i [...].

Wnioskiem z [...] kwietnia 2015 r. N. M.-R. wystąpiła o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] października 1956 r. jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa. Interes prawny w jego kwestionowaniu wywodziła z faktu następstwa prawnego po byłych właścicielach nieruchomości, którzy własności zostali pozbawieni w efekcie ww. orzeczenie, mimo iż to nie wymienia ich wprost w rozstrzygnięciu. Wskazywała nadto na możliwość dochodzenia od Skarbu Państwa odszkodowania za utracone w efekcie tego orzeczenia nieruchomości, będące obecnie własnością osób prywatnych, do czego konieczne jest uzyskanie prejudykatu w postaci decyzji stwierdzającej wydanie owego orzeczenia z naruszeniem prawa.

W następstwie rozpoznania powyższego wniosku Wojewoda [...] decyzją z [...] lutego 2016 r., działając na podstawie art. 105 § 1 w zw. z art. 28 k.p.a. umorzył zainicjowane tym wnioskiem postępowanie administracyjne, oceniając, że N. M. –R. – jako następca prawny M. z M. D. oraz J. D. nie ma interesu prawnego legitymującego ją do skutecznego żądania weryfikacji orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] października 1956 r. w trybie stwierdzenia nieważności. Orzeczeniem tym bowiem nie przejęto nieruchomości należących do jej poprzedników prawnych. Wojewoda zwracał przy tym uwagę, że w orzeczeniu enumeratywnie wymieniono nazwiska osób, których nieruchomości zostały przejęte na rzecz Państwa, a jego konstrukcja pozwala na stwierdzenie, że lista tych osób stanowiła listę zamkniętą. Wśród wymienionych nazwisk nie ma nazwiska M. z M. D. jak też J. D. Organ nadzoru nie może zaś domniemywać, że orzeczeniem tym zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa należące do nich nieruchomości. Wskazywał także, iż przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie doprowadziło do odnalezienia dokumentów potwierdzających, że orzeczenie z 1956 r. stanowiło podstawę pozbawienia wyżej wymienionych nieruchomości położonych w gromadzie [...]. Takiej informacji nie zawierają także dawne wykazy hipoteczne. Co więcej w ogóle brak jest informacji, nieruchomości te zostały przejęte na rzecz Państwa.

Wojewoda podniósł ponadto, że w pozwie z [...] września 2014 r. wniesionym przez N. M. –R. do Sądu Rejonowego w [...] o uzgodnienie treści księgi wieczystej nr [...] z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości (w zakresie działki nr [...]) wskazano, że przejęcie nieruchomości będących własnością poprzedników prawnych powódki – M. z M. D. i J. D. nastąpiło bez podstawy prawnej, gdyż ci nie zostali wymienieni w orzeczeniu z [...] października 1956 r., na podstawie którego Skarb Państwa uzyskał wpis prawa własności i władania nieruchomościami. W związku z czym orzeczenie to nie mogło stanowić podstawy prawnej pozbawienia ich prawa własności. Odwoływał się także do motywów, którymi kierował Sąd Rejonowy w [...] wydając w dniu [...] kwietnia 2015 r. w uwzględnieniu owego powództwa wyrok o uzgodnieniu treści księgi wieczystej.

Na marginesie swoich rozważań wskazywał natomiast, że w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w trybie art. 156 k.p.a. nie ma możliwości skonstruowania sentencji decyzji odnoszącej się do części kwestionowanej decyzji, której ta decyzja nie zawiera.

Od decyzji tej N. M.-R. wniosła odwołanie, żądając jej uchylenia i orzeczenia co do istoty sprawy, względnie przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W następstwie rozpoznania powyższego odwołania Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] listopada 2016 r. utrzymał decyzję Wojewody [...] w mocy, podzielając argumentację organu pierwszej instancji o braku przynależnego spadkobierczyni M. z M. D. i J. D. przymiotu strony w sprawie o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] października 1956 r.

Organ odwoławczy podkreślał, że kluczowe znaczenie w sprawie ma przywoływany wyżej prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. wydany w przedmiocie uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, na mocy którego Sąd ów nakazał założyć nową księgę wieczystą dla działki ewidencyjnej nr [...] o pow. [...] ha położonej w [...], a w dziale II tej księgi wpisać N. M.-R. w miejsce Skarbu Państwa –Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...]. Odwołując się do motywów, którymi kierował się Sąd przy uzgodnieniu treści księgi wieczystej Minister zwracał przy tym uwagę na istotę postępowania w przedmiocie uzgodnienia księgi wieczystej wskazywał, że w wyroku tym Sąd stwierdził, iż uznanie gruntów M. z M. D. oraz J. D. za własność Skarbu Państwa na podstawie orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...], nastąpiło bez podstawy prawnej, bowiem powołane orzeczenie nie wymienia gruntów należących wówczas do wyżej wymienionych. Tym samym uznał, że orzeczenie z [...] października 1956 r. nie stanowiło podstawy do przyjęcia, iż prawo własności nieruchomości do nich należących przeszło na własność Skarbu Państwa. Co więcej, wyrok ten stanowi, że prawo własności nieruchomości nie zostało utracone.

Prawomocne zaś orzeczenie sądu, stosownie do art. 365 § 1 k.p.c. wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W tym stanie rzeczy, wskazując skazując na zakres owego związania, Minister wywodził, że wynika z niego zakaz dokonywania ustaleń sprzecznych z uprzednio osądzoną kwestią, a nawet niedopuszczalność prowadzenia w tym zakresie powtórnego postepowania dowodowego. Skoro więc sąd powszechny uznał, że ww. orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] nie stanowiło podstawy przejęcia gruntów M. z M. D. i J. D. na własność Państwa, oczywistym jest brak podstaw do prowadzenia postępowania nadzorczego obejmującego to orzeczenie z wniosku ich następcy prawnego. Wprawdzie wyrok ten odnosił się jedynie do części nieruchomości położonych we wsi [...], należących do wyżej wymienionych, jednakże ustalony przez Sąd stan faktyczny, ma w ocenie Ministra zastosowanie także do pozostałych ich nieruchomości.

W dalszej kolejności nie podzielił podnoszonych w odwołaniu zarzutów skierowanych w stosunku do decyzji organu wojewódzkiego, wskazując na ich niezasadność.

Na powyższą decyzję N. M.-R. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej:

1.naruszenie art. 28 w związku z art. 157 § 2 k.p.a. poprzez błędnie uznanie, iż będąc następcą prawnym M. z M. D. i J. D. pozbawionych własności nieruchomości położonej w miejscowości [...] na podstawie orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] października 1956 r., nie posiada interesu prawnego i uprawnień strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym stwierdzenia nieważności tego orzeczenia, w części będącej w dacie przejęcia własnością wyżej wymienionych;

2. naruszenie art. 7, 8, 77, 80 k.p.a. poprzez:

a) błędne przyjęcie, iż konstrukcja ww. orzeczenia wskazuje, że katalog wymienionych w nim osób jest zamknięty i orzeczenie nie dotyczy osób w nim nie wymienionych, gdy z jego uzasadnienia wprost wynika, że dotyczy także nieruchomości osób niewymienionych w orzeczeniu. Skarżąca przywołała w tym kontekście fragment uzasadnienia, w którym podano, że: "[...] postała objęta akcją przesiedleńczą do ZSRR i akcją przesiedleńczą na Ziemie Zachodnie. Pozostała jedynie w gromadnie nieznaczna ilość rodzin, co przy trudnościach związanych z ustaleniem rzeczywistego stanu stosunków prawnych, dotyczących gruntów osób nieobecnych, nadto biorąc pod uwagę przewagę tych stosunków należało ustalić przy udziale osób obecnych oraz przyjąć, że reszta gruntów bez konkretnego oznaczenia stosunków dotyczących każdej parceli z osobna, a ogólnie wg powierzchni należy do osób przesiedlonych do ZSRR, do osób przesiedlonych na Ziemie Zachodnie, nie zamieszkałych w gromadzie i niewiadomych z miejsca pobytu.",

b) błędne przyjęcie, iż nie udowodniła, że posiada przymiot strony postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. w sprawie o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia;

c) bezzasadny brak odniesienia się do przedstawionego przez nią dowodu z dokumentu w postaci badania hipoteki - do wykazu zwiany gruntowych dla Lwh [...] i [...] [...] oraz dokumentu w postaci Pomocniczego rejestru klasyfikacyjnego starego stanu posiadani [...], znak: [...] w części dotyczącej M. z M. D. i J. D. wysiedlonych Akcją "W", sporządzonych przez uprawnionego geodetę K. D.;

d) oparcie skarżonej decyzji wyłącznie na motywach zawartych w uzasadnieniu wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., sygn. akt IC [...]/14, z których ma wynikać, że należące do jej poprzedników prawnych w miejscowości [...] nieruchomości nie zostały przejęte na własność Skarbu Państwa kwestionowanym orzeczeniem, pomimo że sąd w przedmiotowym wyroku (a konkretnie uzasadnieniu) wyraźnie wskazuje, iż uznanie gruntów należących do M. z M. D. i J. D. na własność Skarbu Państwa nastąpiło na podstawie ww. orzeczenia, chociaż nastąpiło to bez podstawy prawnej;

e) błędne uznanie, iż organ administracji związany jest na podstawie art. 365 § 1 k.p.c. motywami zawartymi w uzasadnieniu prawomocnego wyroku sądu powszechnego, z których ma wynikać, że należące do M. z M. D. i J. D. w miejscowości [...] nieruchomości nie zostały przejęte na własność Skarbu Państwa kwestionowanym orzeczeniem, przy czym co istotne wyrok ten dotyczył jedynie części nieruchomości należących do poprzedników prawnych skarżącej

W oparciu o ta sformułowane zarzuty, rozwinięte w obszernych motywach skargi, wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i zasądzenia na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga jest niezasadna.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] o umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] października 1956 r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] o przejęciu na własność Państwa nieruchomości położonych w [...]. Postępowanie to zainicjowane zostało wnioskiem N. M. –R., która jest następcą prawnym osób, będących byłymi właścicielami zlokalizowanych we wsi [...] nieruchomości (M. z M. D. i J. D.), którzy własność tych nieruchomości - w ocenie wnioskodawczyni - utracić mieli w efekcie ww. orzeczenia.

W wyniku przeprowadzonego postepowania wyjaśniającego, organy ustaliły, że wyżej wymieniona nie ma interesu prawnego w sprawie, gdyż owo orzeczenie nie obejmuje swoim rozstrzygnięciem nieruchomości należących do jej poprzedników prawnych. W związku z czym nie oddziaływuje na sferę jej prawa lub obowiązków, a przez to także jego eliminacja z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc na jej prawa lub obowiązki by nie rzutowała.

Kluczowe zatem dla oceny legalności tej decyzji jest ustalenie, czy istotnie N. M.–R. w sprawie zakończonej ostatecznym orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w [...] nie ma przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.pa., co uzasadniało umorzenie zainicjowanego jej wnioskiem postępowania nadzorczego. To bowiem, stosownie do art. 157 § 2 k.p.a., o ile nie jest wszczynane z urzędu, może być uruchomione wyłącznie na wniosek strony.

W pierwszym rzędzie zatem wskazać należy, że kwestionowanym orzeczeniem, podjętym w trybie dekretu z dnia 5 września 1947 r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. oraz dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających we faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego - orzeczono o przejęciu względnie przejściu na własność Skarbu Państwa gruntów we wsi [...] o ogólnym obszarze [...] ha wg ogólnego i powierzchniowego oznaczenia tych gruntów, tudzież wg szczegółowego oznaczenia reszty gruntów tej wsi w rejestrze przed regulacyjnym starego stanu posiadania. Przy czym w osnowie orzeczenia - w punkcie 1 wymieniono [...] osób przesiedlonych do ZSRR i ich zagrody oraz [...] osób objętych akcją przesiedlenia na Ziemie Zachodnie z powodu opuszczenia gospodarstwa i przebywania w nieznanym miejscu pobytu oraz ich zagrody. W pkt 2 i 3 osnowy, zawierającym rozstrzygnięcia w przedmiocie przejścia oraz przejęcia nieruchomości wskazano natomiast wprost, że dotyczy ono składników mienia przynależnych osobom wymienionym w punkcie 1 .

Wbrew więc temu co twierdzi skarżąca, orzeczenie to, ze względu na brzmienie osnowy, zawiera - jak trafnie oceniły organy- zamknięty krąg osób, których nieruchomości na jego podstawie zostały przejęte, tudzież przeszły z mocy prawa na własność Państwa. Bez wątpienia zaś nie ma wśród nich ani M. z M. D. ani J. D. Nie wymienia ono także należących do nich gruntów. Uprawnione zatem było wnioskowanie tak Wojewody jak i Ministra, że nie przejmowało ono i nie mogło przejąć skutecznie nieruchomości należących do poprzedników prawnych skarżącej, nawet jeśli ci, a dokładniej rzec ujmując jeden z nich, tj. M. z M. D. (J. D. bowiem zmarł w 1944 r.) objęta była przeprowadzonym w 1947 r. przesiedleniem w ramach akcji Wisła, w konsekwencji czego nie władała w dacie wydania orzeczenia owymi nieruchomościami, co teoretycznie umożliwiałoby ich przejęcie na rzecz Państwa w trybie przepisów dekrety z 27 lipca 1949 r.

Niezależnie od powyższego organy nadzoru nie mogły przy ocenie legitymacji skarżącej abstrahować od oceny kwestionowanego orzeczenia dokonanej w prawomocnym wyroku Sąd Rejonowy w [...] z [...] kwietnia 2015 r. sygn. akt I C [...]/14, uzgadniającym treść księgi wieczystej KW [...] z rzeczywistym stanem prawnym w odniesieniu do działki ewidencyjnej utworzonej na gruntach położonych we wsi [...] wchodzących pierwotnie w skład dwóch parcel należących do M. z M. D. i J. D. Uzgodnienie treści księgi wieczystej w zakresie tych nieruchomości oznacza bowiem, iż orzeczenie, którego stwierdzenia nieważności domaga się obecnie skarżąca, nie wywołało skutku prawnorzeczowego. Jak bowiem wywodził w uzasadnieniu owego wyroku Sąd Rejonowy w [...] "powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nie jest "roszczeniem z tytułu utraty własności", gdyż zmierza do wykazania, że osoba która go wytacza własności nie utraciła, a ujawnienie kogoś innego jako właściciela nastąpiło niezgodnie z prawem". Wprawdzie w motywach wyroku Sąd ów wskazał także, iż "... przejęcie nieruchomości nastąpiło na podstawie wadliwej decyzji, nieujmującej poprzedników prawnych powódki". Jednakże to stanowisko, zważywszy na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie (uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości) i dalsze wywody uzasadnienia (wskazujące m.in. na brak kompetencji sądu powszechnego do badania ważności decyzji administracyjnych) rozumieć należy jako wskazanie na faktyczne (pozaprawne) przejęcie nieruchomości przez Państwo, a nie – jak zdaje się czynić to strona skarżąca – jako uznanie, że prawo własności tej nieruchomości przeniosło orzeczenie z [...] października 1956 r.

Zgodnie zaś z art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Oznacza to nakaz przyjmowania przez podmioty wymienione w tym przepisie, że w objętej orzeczeniem sytuacji faktycznej stan prawny przedstawia się tak, jak to wynika z sentencji wiążącego orzeczeni. Zgodzić przy tym przyjdzie z Ministrem, że powaga rzeczy osądzonej, o której mowa w art. 365 § 1 k.p.c. rozciąga się również na motywy wyroku w takich granicach, w jakich stanowią one konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia, niezbędne dla wyjaśnienia jego zakresu (tak np. Sąd Najwyższy w wyrokach z dnia 15 marca 2002 r., II CKN 1415/00, Lex nr 53284 oraz z dnia 29 marca 2006 r., II PK 163/05, OSNP 2007 nr 5-6, poz. 71). W sytuacji zatem, gdy zagadnienie skutków prawnorzeczowych orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] w odniesieniu do nieruchomości należących pierwotnie do poprzedników prawnych skarżącej położonych w miejscowości [...] zostało już prawomocnie przesądzone orzeczeniem Sądu i jest dla organu nadzoru obecnie wiążące, to czynienie w tym zakresie przez ów organ samodzielnych ustaleń, a tym bardziej ustaleń ze stanowiskiem Sądu sprzecznych - czego de facto oczekuje skarżąca - było niedopuszczalne.

Rację ma również Minister, że bez znaczenie w sprawie jest fakt, że ww. wyrok Sądu Rejonowego w [...] dotyczy jedynie części nieruchomości położonych we wsi [...], stanowiących pierwotnie własność M. z M. D. i J. D. Skoro bowiem punktem wyjścia do stwierdzenia braku skutku prawnorzeczowego owego orzeczenia w odniesieniu do objętych postępowaniem sądowym nieruchomości, spowodowanego nieujęciem w orzeczeniu ww. właścicieli (jak też samych należących do nich nieruchomości) – a do tego w istocie sprowadzały się wywody Sądu - ustalenia te pozostają aktualne także w odniesieniu do pozostałych położonych na tym terenie gruntów owych właścicieli. Sformułowane zatem w skardze zarzuty dotyczące nieuprawnionego opierania się przez organ przy ustaleniach stanu faktycznego niezbędnego dla oceny legitymacji skarżącej w sprawie na treści uzasadnienia powyższego wyroku, uznać należy za chybione.

Skoro zatem prawomocnie przesądzone zostało, że orzeczenie, którego stwierdzenia nieważności żądała skarżąca nie prowadziło do odjęcia własności nieruchomości należących do jej poprzedników prawnych i nie byli oni stronami postepowania zakończonego tym orzeczeniem, to skutki prawne jego wyeliminowania z obrotu prawnego od dnia jego wydania (ex tunc) nie oddziałują na sferę przynależnych jej do tych nieruchomości praw lub roszczeń. Nie ma zatem ona opartego na normach prawa materialnego interesu prawnego w jego kwestionowaniu. A tylko tego rodzaju interes, kreuje po stronie jednostki domagającej się weryfikacji w trybie art. 156 § 1 i n. k.p.a. decyzji administracyjnej (orzeczenia) przymiot strony, w rozumieniu art. 28 k.p.a.

Wywodzenie z kolei interesu prawnego z potrzeby uzyskania prejudykatu niezbędnego do dochodzenia odszkodowania za utraconą nieruchomość pozostaje bez wpływu na ocenę statusu skarżącej w niniejszej sprawie. Argumentacja ta świadczy bowiem jedynie o posiadaniu przez nią interesu faktycznego, a nie prawnego.

W tym stanie rzeczy wszczęte z jej wniosku postępowanie nieważnościowe mające za przedmiot ww. orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w [...] jest bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., co prowadzić musiało do jego umorzenia, o czym zasadnie orzekł Wojewoda [...], a Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy. Bezprzedmiotowość postępowania wszak występuje – jak podkreśla się w orzecznictwie i doktrynie - m.in. wówczas, gdy podmiot nieuprawniony do domagania się wszczęcia postępowania administracyjnego zgłosił inicjatywę w tym względzie. W konsekwencji czego wszczęcie postępowania na wniosek nielegitymowanego ku temu podmiotu jest podstawą do wydania decyzji o umorzeniu postępowania (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 5 lipca 1999 r. sygn. akt OPS 16/98, ONSA 1999/4/119; wyrok NSA z dnia 24 maja 2001 r., IV SA 599/99 Lex nr 54727).

Wbrew zarzutom skargi stan faktyczny sprawy w kluczowych dla podjęcia owego rozstrzygnięcia o charakterze formalnym, został ustalony prawidłowo i znajduje oparcie w zgromadzonym w aktach materiale dowodowym, którego ocena została dokona w sposób nie przekraczający granic wynikających z zasady swobodnej oceny dowodów. Stąd również zarzut naruszenie przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zasad ogólnych procedury administracyjnej, w tym przepisów art. 7, 8, 77 i art. 80 k.p.a. jest pozbawiony usprawiedliwionych podstaw.

Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), orzekł jak w sentencji.