Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 87/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj Sędzia WSA Monika Sawa (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 września 2022 r. sprawy ze skarg J.P. i M. P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 listopada 2021 r. nr DN.rn.625.73.2021 w przedmiocie reformy rolnej oddala skargi.


UZASADNIENIE

Decyzją z 10 listopada 2021 r. nr DN.m.625.73.2021 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (Minister/organ) po rozpatrzeniu odwołań M.P. oraz J.P. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia 27 lipca 2021 r., nr WS-II1.7515.1.89.2011.TG:

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z 17 sierpnia 2011 r. (uzupełnionym kolejnymi pismami, w tym z 31 stycznia 2012 r., 5 marca 2013 r., 26 lutego 2014 r., 13 czerwca 2016 r.) J.P., zwrócił się do Wojewody [...] o wydanie w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10 poz. 51 ze zm.) decyzji stwierdzającej, że parcele katastralne: pb [...] i [...] oraz pgr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], objęte uprzednio wykazem hipotecznym Lwh [...] ks. tab. gm. kat. K, stanowiące przed przejęciem na rzecz Skarbu Państwa własność A.P., nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3 poz. 13, ze zm.), zwanego dalej "dekretem".

Organ ustalił na podstawie dokumentów potwierdzających spadkobranie, że do kręgu aktualnych spadkobierców A.P. należą: K.B., A.G., M.B., S.B., A.B., M.P. i J.P. Organ podał, że w zakresie przedmiotu wniosku, wnioskodawca wskazał, że parcele katastralne: pb [...] i [...] oraz pgr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], objęte uprzednio wykazem hipotecznym Lwh [...] ks. tab. gm. kat. K., nie miały charakteru rolniczego. Na parceli gruntowej [...] znajdował się domek drewniany oznaczony numerem [...], mieszczący kancelarię tartaku. Parcela budowlana [...] zabudowana była domkiem drewnianym o numerze [...], przeznaczonym na poczekalnię dla interesantów tartaku, stajenką i wozownią. Parcela budowlana [...] również była zabudowana, co jest widoczne na mapie dóbr P. w K. Wnioskodawca wskazał, że znajdowały się na niej zabudowania elektrowni, co również świadczyć ma o jej funkcjonalnym związaniu z działalnością tartaku. We wniosku wskazano również, że kompleks parcel gruntowych [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] miał ścisły związek ze stajniami angielskimi, znajdującymi się na usytuowanej na północ od tego kompleksu parceli pb [...]. Świadczyć o tym ma określenie w odpisie wykazu hipotecznego k. księgi tabularnej Lwh. [...] charakteru parceli gruntowej [...] jako ujeżdżalni. Wskazany wyżej kompleks parcel gruntowych miał być wykorzystywany jako pastwiska dla koni ze stajni angielskich. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że wymienione w nim parcele pełniły funkcję rekreacyjną i reprezentacyjną, nie miały charakteru rolniczego i nie podpadały pod działanie dekretu.

Minister wskazał, że w toku postępowania wyjaśniającego Wojewoda [...] uzyskał dokumentację m.in. z Archiwum Zakładowego [...] Urzędu Wojewódzkiego w K., a także z Sądu Rejonowego dla [...], Sądu Rejonowego dla [...], Sądu Rejonowego dla [...], Archiwum Akt Nowych, Starostwa Powiatowego w K., Archiwum Narodowego w K., Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w K., Narodowego Instytutu Dziedzictwa, Archiwum Państwowego w K. oraz Wojskowego Biura Historycznego. Na potrzeby przedmiotowego postępowania wykonane zostało opracowanie geodezyjno-prawne, sporządzone przez geodetę uprawnionego mgr inż. T.U.. Decyzją z 27 lipca 2021 r., znak: WS-111.7515.1.89.2011.TG, Wojewoda [...] stwierdził, że parcele katastralne: pb [...] i [...] oraz pgr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], objęte uprzednio wykazem hipotecznym Lwh [...] ks. tab. gm. kat. K., w granicach aktualnych działek ewidencyjnych: Nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], obręb [...] K., podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że bliskość stajni angielskich oraz fakt posadowienia dwóch budynków, którym przypisano przeznaczenie związane z obsługą tartaku, mogą wyłącznie świadczyć o tym, że pb [...] i [...] oraz pgr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] mogły być hipotetycznie przeznaczone także na inne cele niż związane z gospodarką rolną, jakkolwiek, w związku z brakiem wiarygodnych dowodów świadczących o wyłączeniu ww. parcel z tej gospodarki, nie jest możliwe uznanie, że nie stanowiły one nieruchomości ziemskiej o charakterze rolniczym. Wojewoda [...] podkreślił, że wnioskodawca nie przedstawił żadnych dokumentów kwestionujących takie stanowisko, tzn. takich, z których wynikałoby inne niż rolnicze przeznaczenie ww. nieruchomości w chwili wejścia w życie dekretu.

Z powyższą decyzją nie zgodzili się M.P. i J.P. wnosząc odwołanie. Skarżący wskazali, że w ich ocenie organ I instancji naruszył zasady wynikające z art. 7, 77 i 80 Kpa, poprzez niezebranie wystarczającego materiału dowodowego w sprawie dla wykazania rzeczywistego wykorzystania przedmiotowych nieruchomości w momencie wejścia w życie dekretu, a także ze względu na błędną ocenę materiału dowodowego zebranego w sprawie, prowadzącą do uznania, że przedmiotowe nieruchomości podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Ponadto J. P.zarzucił organowi I instancji naruszenie § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, poprzez wskazanie w pouczeniu decyzji o 14-dniowym terminie na wniesienie odwołania, podczas gdy ww. przepis wskazuje jednoznacznie, że termin ten wynosi 7 dni.

Rozpatrując niniejszą sprawę Minister wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej (w pierwotnym brzmieniu), na cele reformy rolnej przeznaczone miały być nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw [...], [...] i [...], jeśli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych w ramach tej powierzchni. Zasadnicze znaczenie dla określenia zakresu zastosowania przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej ma ustalenie znaczenia terminu "nieruchomość ziemska". Minister odwołał się do uchwały 7 Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2006 r., sygn. akt 1 OPS 2/06, gdzie wskazano, że na cele reformy rolnej mogły być przeznaczone tylko te nieruchomości ziemskie, które odpowiadały celom, o których mowa w art. 1 ust. 2 dekretu. Nie może tu zatem, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, chodzić o wszystkie nieruchomości, które mogły być nazwane jako ziemskie, ale o pewną ich grupę, przydatną do realizacji określonych celów, które zostały wyczerpująco wymienione w art. 1 ust. 2 lit. a, b, c, d i e dekretu. Biorąc zatem także pod uwagę przedmiot dekretu, jakim jest reforma rolna, należy uznać, że nieruchomość ziemska w rozumieniu dekretu to taka, która ma charakter rolniczy (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 21 grudnia 2006 r., sygn. akt I OSK 851/05, 4 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 287/08, 23 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 906/08 oraz uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2011 r., sygn. akt I OPS 3/10). Można zatem określić, jakie przesłanki musiała spełniać nieruchomość, aby na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu mogła być przejęta na cele reformy rolnej, i tak była to nieruchomość: ziemska o charakterze rolniczym; stanowiąca własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych; spełniająca normy obszarowe, o których mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu; nadająca się do realizacji celów reformy rolnej wymienionych w art. 1 ust. 2 dekretu. Natomiast ocena, czy część określonej nieruchomości podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu wymaga po ustaleniu, czy ta część nieruchomości posiada rolniczy charakter, zbadania również, czy między tą częścią, a pozostałą - rolniczą - częścią majątku zachodzi tzw. związek funkcjonalny. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych przez związek funkcjonalny należy rozumieć stan swoistej interakcji między poszczególnymi częściami majątku polegający na tym, że część poddana badaniu nie może prawidłowo funkcjonować bez części stricte rolniczej i na odwrót. Dla istnienia związku funkcjonalnego nie wystarczy przy tym wykazać powiązań o charakterze podmiotowym, tj. przez osobę właściciela, o charakterze terytorialnym ani finansowym (tak np. NSA w wyroku z 11.10.2006 r., sygn. akt I OSK 28/2006). Istotne jest to, czy w odniesieniu do danej części majątku można mówić o obiektywnie istniejących, trwałych cechach, wskazujących na funkcjonalną więź z częścią rolniczą majątku (por. wyrok WSA w Warszawie z 6.05.2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 175/11). Administracyjny tryb rozstrzygania, czy dana nieruchomość podpadała pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, ustanawia § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, na podstawie którego wydana została decyzja Wojewody [...] z 27 lipca 2021 r.,znak: WS-111.7515.1.89.2011.TG. Postępowania z zakresu rewindykacji napotykają niejednokrotnie trudności związane z pozyskaniem dokumentacji mogącej posłużyć do precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego na dzień 1 września 1939 r. Z tego też względu uzasadnione jest aby jako dowód dopuścić wszelkie dokumenty, które mogą przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie są sprzeczne z prawem, zgodnie z art. 75 § 1 Kpa. Minister wskazał, że w niniejszej sprawie wniosek złożony został na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej i dotyczy oceny podpadania pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu części dawnego majątku w K., obejmującego parcele katastralne; pb [...] i [...] oraz pgr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], objęte uprzednio wykazem hipotecznym Lwh [...] ks. tab. gm. kat. K., stanowiące przed przejęciem na rzecz Skarbu Państwa własność A.P., nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, położną w K., w powiecie k., w województwie m. Zdaniem Ministra z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie oraz w sprawach dotyczących innych części majątku K., w tym m.in. z wykazu remanentu ziem sygn. [...], zawierającego listę majątków przejętych w powiecie [...] na cele reformy rolnej, wynika, że majątek K., przejęty został na cele reformy rolnej w myśl przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Obszar majątku przewyższał 100 ha, a użytki rolne przekraczały 50 ha, choć w różnych dokumentach widnieją różne wartości tych powierzchni, co może wynikać z sumowania przejmowanych na rzecz Skarbu Państwa majątków należących do A.P.. W wykazie Powiatowego Urzędu Ziemskiego w C. z 1 października 1946 r. dla majątku K. podano ogólny obszar [...] ha, w tym powierzchnia użytków rolnych wynosiła odpowiednio: grunty orne [...] ha, pastwiska [...] ha, ogrody warzywne [...] ha. W związku z tym, że przedmiot postępowania stanowi jedynie część majątku K., obejmująca parcele katastralne; pb [...] i [...] oraz pgr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], objęte uprzednio wykazem hipotecznym Lwh [...] ks. tab. gm. kat. K., badaniu podlegał charakter i faktyczne wykorzystanie tej części nieruchomości. Minister wskazał także, że jak wynika z kopii mapy z 1942 r., jak również ze skanów map znajdujących się na płycie CD, przekazanej przez Archiwum Narodowe w K., parcele objęte przedmiotowym postępowaniem znajdowały się na części obszaru wydzielonego potokami F. i K., od strony południowej torami kolejowymi, a od strony północnej ulicą [...]. Obszar ten na mapach określany jest mianem "Zagrody", co sugeruje jego rolnicze przeznaczenie. Z materiałów zebranych w Studium Naukowo-Historycznym i Urbanistyczno-konserwatorskim, sporządzonym przez M. K. wynika, że po drugiej stronie potoku K., również po północnej stronie torów kolejowych znajdował się teren folwarku. Świadczy o tym zarówno "plansza [...] K. Inwentaryzacja zespołu folwarcznego jako element koncepcji zagospodarowania na cele centrum turystycznego", jak również opis obiektów [...] (budynek dawnego zarządu folwarku, budynki gospodarcze, stodoły).

O rolniczym przeznaczeniu obszaru objętego wnioskiem świadczy również, w ocenie Ministra określenie użytków przedmiotowych parceli. Parcele nr [...] i [...] były parcelami budowalnymi, a ich powierzchnia wynosiła łącznie [...] ha. Pozostałe działki objęte wnioskiem - pgr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] (łączna powierzchnia [...] ha) stanowiły użytki o charakterze rolniczym - pastwiska (parcele [...], [...], [...]) i role (parcele [...], [...] i [...]). Dla parceli [...] w większości dokumentów jako użytek podano "ujeżdżalnię" - taki zapis widnieje w informacji z Księgi Wieczystej (dawnej) dla lwh tabularnego [...], czy w odpisie wykazu hipotecznego księgi tabularnej, Karta "A" - należy jednak zauważyć, że w Wyciągu z ksiąg gruntowych (tom 11 akt z Archiwum Państwowego w K.) przy parceli [...] skreślono użytek "ujeżdżalnia" i wpisano "pastwisko". Poprawka ta, choć brak jest informacji, przez kogo i kiedy została naniesiona, sugeruje, że chociaż pierwotnie przeznaczeniem tej parceli mogła być ujeżdżalnia, nieruchomość ta faktycznie była wykorzystywana jako pastwisko. Z zebranych w sprawie dokumentów, tzn. z pozyskanego z Archiwum Narodowego w K. Inwentarza częściowego spisanego dnia 17 maja 1909 r. i w dnie następne przez Dra. K.L. (...) dotyczącego majątku spadkowego położonego w okręgu c.k. Sądu powiatowego w [...], a także pozyskanych z Archiwum Państwowego w K. wykazu nieruchomości gminy K., sporządzonego na skutek reskryptu Izby Skarbowej w K. z dnia 2 listopada 1929 r. L; [...], opatrzonego datą 15 stycznia 1930 r.. Spisu budynków dra A. hr. P. w K., bez daty sporządzenia oraz Spisu domów w K., również bez daty sporządzenia, wynika, że istotnie na obszarze objętym wnioskiem znajdowały się budynki, których opis sugeruje ich związek z tartakiem - były to budynek nr [...], usytuowany na parceli nr [...] oraz budynek [...], usytuowany na parceli nr [...]. Z "Inwentarza częściowego spisanego dnia 17 maja 1909 r. (...)" wynika, że budynek nr [...] był krytym papą drewnianym domkiem, w lichym stanie, mieszczącym "kancelaryę tartaku", budynek nr [...] był krytym papą domkiem drewnianym, w stanie bardzo lichym, przeznaczonym na "poczekalnię dla interesantów do tartaku", mieszczącym również stajenkę i wozownię. Budynek nr [...] został opisany w tym dokumencie jako "Elektrownia - Dom murowany kryty dachówką częściowo piętrowy zresztą parterowy. Część piętrowa kryta dachówką mieści na dole halę maszyn, na piętrze mieszkanie maszynisty, - część parterowa kryta blachą przeznaczona na kotłownię.". Dla wskazanego przez wnioskodawcę budynku nr [...] (który, zgodnie z zawartym we wniosku stwierdzeniem, miał być usytuowany na parceli budowlanej [...]) nie podano numeru parceli. Dokument ten wymienia położenie tartaku - jest nim parcela nr [...], zgodnie z opisem znajdował się na niej budynek Nr [...]. Opis tego budynku został ujęty w następujący sposób: "domek drewniany częściowo gontem resztą zaś papą kryty z gankiem drewnianym od strony północnej w stanie dość lichym zamieszkuje zawiadowca tartaku przy domku drewniana komórka. W podwórzu jedna szopa murowana, druga drewniana i drewniany tartak, - wszystko kryte papą w stanie więcej jak lichym." Stosownie do protokołu parcelowego gminy K., nie istniała parcela budowlana [...], natomiast parcela gruntowa [...], położona była w pewnym oddaleniu, na północny wschód od ww. kompleksu, na co wskazuje skan mapy znajdujący się na płycie CD, przekazanej przez Archiwum Narodowe w K. Wspomniany wyżej wykaz nieruchomości gminy K. również wymienia budynki nr [...], [...] i [...], przy czym nie wskazuje na ich przeznaczenie (brak jakichkolwiek zapisów w polu "uwagi"). Przy budynkach nr [...] i [...] w polu "Ulica względnie dzielnica" wpisano "[...]", a przy budynku nr [...] - "ogród". Przy budynku nr [...] zawarto ponadto informację, że na placu przed domem znajduje się ogród kwiatowy o powierzchni [...] ha [...] a [...] m2. Taka sama wzmianka pojawiła się we wspomnianym wyżej Spisie budynków Dra A.Hr. P. Informacja ta, zdaniem Ministra, pozwala zakwestionować stwierdzenie wnioskodawcy, że budynek nr [...] był położony na parceli budowlanej nr [...] - powierzchnia tej parceli wynosiła bowiem [...] ha, a dla żadnej parceli w jej sąsiedztwie nie wpisano ogrodu jako użytku. Minister wskazał, że w dokumencie tym dla wspomnianego wyżej domu nr [...] wymieniono szopę, stajnię, suszarnię, poczekalnię i dwie hale, w tym jedną magazynową, a także plac składowy. Takiej informacji nie zawarto przy budynkach nr [...] i [...]. Sugeruje to, że w 1930 r. zabudowania związane z tartakiem znajdowały się na parceli nr [...], na której usytuowany był budynek nr [...]. Nieopatrzony datą sporządzenia Spis domów w K. pod numerem [...] wymienia "mieszkanie pilarza", a pod numerem [...] "dom na tartaku". Tartak Hr. A.P. został ujęty pod numerem [...], zaś pod numerem [...] ujęto "mieszkanie magazyniera". We wskazanym wyżej wykazie nieruchomości w gminie K. z 1930 roku pod numerem [...] wpisano budynek posiadający 15 pokoi, 3 kuchnie, 3 łazienki i 5 piwnic, zapisano również, że na placu/podwórzu znajduje się ogród warzywno-owocowy. Liczne rozbieżności pomiędzy ww. dokumentami - wykazem nieruchomości w K. z 1930 r. oraz Spisem domów w K. znacznie utrudniają ocenę, jaki faktycznie był stan zagospodarowania tych nieruchomości w chwili wejścia w życie dekretu. Z uwagi jednak na brak opatrzenia datą sporządzenia ww. Spisu domów w K., jak również z uwagi na znacznie większą dokładność Wykazu nieruchomości gminy K., zasadnym jest uznanie za bardziej miarodajny i przekonujący dokument zawierający więcej informacji (w szczególności oznaczenie daty jego wykonania). Z pozyskanych z Archiwum Państwowego w K. fragmentów korespondencji prowadzonej pomiędzy Zarządem Miejskim w K. i Starostwem Powiatowym w C. a Administracją dóbr dr A. hr. P. pomiędzy 27 sierpnia 1934 r. a 4 października 1934 r., wynika, że na parcelach gruntowych [...] i [...] rozpoczęto wówczas budowę zakładu przemysłowego z przeznaczeniem na tartak parowy o napędzie elektrycznym. Parcele te nie znajdowały się w bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości objętych wnioskiem z 17 sierpnia 2011 r. - oddzielały je zarówno tory kolejowe, jak i potok K. Takie usytuowanie tartaku potwierdzają również fotografie lotnicze przekazane przez Wojskowe Biuro Historyczne. W wykazach budynków należących do Państwowego Majątku Hodowlanego w K., pozyskanych z Archiwum Narodowego w K. (zespoły Nr [...] i [...], WUZ w Krakowie z lat [1923] 1945-1947 [1948], sygn. [...] i [...]), sporządzonych najbliżej daty wejścia w życie dekretu, z budynków mających znajdować się na pb [...] i [...] oraz pgr/pb [...] wymieniono wyłącznie budynek Nr [...], o wymiarach 12 x 4 m, drewniany, kryty papą, przeznaczony do rozbiórki. W dokumencie sygn. [...] Kr [...] (str. 181 w II tomie akt Wojewody [...]) budynek nr [...] określono mianem "starego tartaku". W wykazach tych wymieniono również wozownię o wymiarach 40 X 7, jednak bez dokładnych informacji o jej lokalizacji, trudno, zdaniem Ministra, jednoznacznie wskazać, czy była to wozownia wskazana w "Inwentarzu częściowym spisanym dnia 17 maja 1909 r. (...)" przy informacji o budynku nr [...]. Z zebranej w sprawie dokumentacji wynika, że - jak wskazał Wojewoda [...] w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – że w chwili wejścia w życie dekretu parcela gruntowa nr [...] nie była wykorzystywana na cele związane z prowadzeniem tartaku. Wskazuje na to okoliczność, że już w 1909 r. zabudowa tej działki była w stanie "lichym", a nawet "więcej niż lichym", a w momencie przejęcia jej na cele reformy rolnej przeznaczono ją do rozbiórki. Nowy tartak, o znacznie większej powierzchni niż kompleks parcel wskazany we wniosku, powstał na parcelach gruntowych [...] i [...]. Z uwagi na wyraźne oddzielenie terenu tego tartaku z objętym wnioskiem kompleksem parcel, brak jest, zdaniem Ministra, możliwości wskazania związku funkcjonalnego pomiędzy nimi. Minister uznał, że z zebranej w sprawie dokumentacji nie wynika również związek funkcjonalny pomiędzy objętym wnioskiem kompleksem parcel, a usytuowaną po drugiej stronie ulicy [...] stajnią angielską. Minister podał, że wnioskodawca uzasadnia ten związek wyłącznie tym, że dla parceli gruntowej [...] wskazano jako użytek "ujeżdżalnię" oraz bliskość znajdujących się na objętych wnioskiem parcelach gruntowych pastwisk, które mogły służyć do wypasania koni z tej stajni. Zdaniem Ministra, mając na względzie okoliczność, że - jak wskazano wyżej w Wyciągu z ksiąg gruntowych użytek "ujeżdżalnia" został poprawiony na "pastwisko", a także z uwagi na brak jakichkolwiek innych dowodów wskazujących na związek objętych wnioskiem parcel ze stajnią angielską oraz na określenie tego terenu jako "Zagrody", sugerujące jednoznacznie rolniczo-hodowlany charakter tej części K., brak jest podstaw do uznania, że przedmiotowe parcele nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Odnosząc się do podniesionego w odwołaniach zarzutu dotyczącego braku zebrania przez Wojewodę [...] wystarczającego materiału dowodowego dla rzetelnego rozpatrzenia wniosku, Minister uznał, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji przeprowadził szerokie badania dokumentacyjne, co potwierdza prowadzona korespondencja z różnymi organami, w zasobach których przydatna w sprawie dokumentacja mogła się znajdować. Zwracał się również wielokrotnie do wnioskodawcy o przedstawienie dowodów na poparcie prezentowanych przez niego twierdzeń, jednakże wnioskodawca dowodów takich nie przedłożył. Nie można zatem, zdaniem Ministra, zarzucić organowi, że nie podjął wszelkich czynności zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Organ w sposób wyczerpujący zebrał obszerny materiał dowodowy sprawy, rozpatrzył go całościowo i poddał ocenie, która nie była dowolna. Skarżący w trakcie postępowania administracyjnego nie wnosili o przeprowadzenie dowodów na istotne w sprawie okoliczności, nie podważali również wiarygodności dokumentów stanowiących materiał dowodowy. W ocenie organu odwoławczego stanowisko skarżących sprowadza się do prezentowania własnej oceny dowodów, która jest jednak dowolna i nie znajduje potwierdzenia w obiektywnych dowodach zgromadzonych w sprawie.

W ocenie Ministra organ I instancji prawidłowo ustalił także strony niniejszego postępowania zaliczając do nich spadkobierców A.P.- J.P., M.P., K.B., A.B., S.B., A.G., M.B. oraz Skarb Państwa, na rzecz którego nastąpiło przejęcie, reprezentowany przez Starostę K., Gminy C., aktualnego właściciela działki ewidencyjnej nr [...] (pokrywającej się z częścią dawnych parcel gruntowych [...] i [...]), reprezentowanej przez Burmistrza Gminy K. oraz [...] S.A. (użytkownik wieczysty działki ewidencyjnej [...], pokrywającej się z częścią dawnych parcel gruntowych [...], [...] i [...]).

Minister odnosząc się do zarzutu podniesionego w odwołaniu J.P., dotyczącego wskazanego w pouczeniu zaskarżonej decyzji terminu na wniesienie odwołania, wskazał, że organ I instancji prawidłowo poinformował strony, że odwołanie musi być wniesione w terminie 14 dni od otrzymania decyzji. Termin 7-dniowy istotnie został przewidziany w § 5 ust. 2 rozporządzenia w sprawie wykonania dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej w przypadku orzekania w sprawach wskazanych w tym rozporządzeniu, należy jednak uwzględnić, iż z dniem 1 stycznia 1961 roku, a więc w okresie obowiązywania tego rozporządzenia weszła w życie ustawa z dnia 14. czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 30 poz. 168). Kodeks ten w swoim pierwotnym brzmieniu wyrażał zasadę, iż termin do wniesienia odwołania wynosi 14 dni (art. 112 §. 2 Kodeksu w brzmieniu pierwotnym). Natomiast art. 112 § 3 pierwotnego brzmienia Kodeksu stanowił "Pozostają w mocy przepisy ustaw przewidujące inne terminy do wniesienia odwołania.". Norma ta miała jednoznacznie znaczenie przepisu przejściowego i wywarła skutki prawne w nim określone w dniu wejścia w życie ustawy, pomimo iż została zamieszczona w Kodeksie poza działem VI zawierającym wówczas przepisy wprowadzające i końcowe. Na mocy tego przepisu utraciły moc wszystkie pozaustawowe regulacje określające terminy do wniesienia odwołania inne niż wynikające z Kodeksu (wnioskowanie a contrario wobec użycia sformułowania "pozostają w mocy"). Dotyczy to także § 5 ust. 2 rozporządzenia, nie będącego przecież normą ustawową. Sytuacji tej nie zmienia fakt, iż w ramach późniejszych nowelizacji K.p.a. pominięto normę art. 112 § 3. Samo bowiem pominięcie tej normy, bez jednoczesnego wskazania, iż wolą ustawodawcy jest przywrócenie mocy obowiązującej regulacji pozaustawowych obowiązujących przed wejściem w życie Kodeksu, a wyznaczających inne niż 14. dniowy terminy wniesienia odwołania, nie znosi skutku prawnego, jakim było wygaśnięcie z dniem wejścia w życie Kodeksu regulacji pozaustawowych dotyczących terminu do wniesienia odwołania (por. wyrok WSA w Warszawie z 7 grudnia 2004 r., sygn. akt IV SA/Wa 697/04).

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł J.P. i M.P. (skarżący) zaskarżając ją w całości.

Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:

1. art. 2 ust. 1 lit. e) w zw. z art. 1 ust. 2 lit. a-e) Dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1944 r. nr 4 poz. 17; dalej zw. Dekret), poprzez:

a) jego błędną wykładnię, skutkującą oparciem rozstrzygnięcia jednocześnie na stwierdzeniu związku funkcjonalnego pomiędzy nieruchomościami objętymi wnioskiem, a nieruchomościami ziemskimi o charakterze rolniczym oraz stwierdzeniu, iż nieruchomości objęte wnioskiem, samodzielnie, stanowią nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, nie zważając przy tym na oczywistą sprzeczność tych ustaleń, wynikającą z faktu, że badanie związku funkcjonalnego jest następstwem ustalenia, iż dana nieruchomość nie stanowi nieruchomości ziemskiej o charakterze rolniczym,

b) jego błędną wykładnię, skutkującą nieuprawnionym stwierdzeniem podpadania nieruchomości objętych wnioskiem pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu w sytuacji, w której nieruchomości te nie stanowiły nieruchomości ziemskich o charakterze rolniczym, nie pozostawały w związku funkcjonalnym z takimi nieruchomościami ziemskimi o charakterze rolniczym, ani nie mogły być przejęte z przeznaczeniem na żaden z enumeratywnie wymienionych celów w art. 1 ust. 2 lit. a-e) Dekretu, co stanowi warunek konieczny stwierdzenia podpadania nieruchomości pod działanie Dekretu,

2. art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.; dalej jako k.p.a.), mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez dowolną w miejsce swobodnej oceny dowodów skutkującą błędnym, sprzecznym z treścią dowodów ich zinterpretowaniem, a w związku z tym nieprzydanie im odpowiedniego znaczenia i oparcie ustaleń w sprawie, więc także i rozstrzygnięcia, na własnych, niepopartych dowodami hipotezach organu, stojących w sprzeczności z treścią dowodów zgromadzonych w toku postępowania, co skutkowało błędnym stwierdzeniem, że nieruchomości objęte wnioskiem podpadały pod działanie dekretu.

M.P. zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 7, 77 § 1 oraz 80 kpa poprzez przyjęcie, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby parcele objęte wnioskiem nie stanowiły nieruchomości ziemskiej w rozumieniu dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, pomimo, że w toku postępowania ustalono, że parcele te były zabudowane budynkami związanymi z gospodarka drzewną (tartak), elektrownia oraz wykorzystywane jako ujeżdżalnia dla potrzeb stajni angielskiej oraz , ze stanowiły zwarty kompleks co doprowadziło do wydania wadliwego merytorycznie rozstrzygnięcia sprowadzającego się do przyjęcia, ze parcele te podpadały pod działanie art. 2 ust 1 lit. e dekretu PKWN o reformie rolnej (przez organ I instancji) oraz utrzymanie w mocy takiego rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy, podczas gdy organ powinien był stwierdzić, na podstawie zebranych dowodów, że nie podpadały one pod działanie dekretu PKWN o reformie rolnej.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia 27 lipca 2021 r., znak: WS-III.7515.1.89.2011.TG oraz o zasądzenie od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżących, kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa, według norm prawem przepisanych.

Postanowieniem z 7 marca 2022 r. Sąd połączył skargi do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia na podstawie art. 111 § 1 ppsa.

W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania.

Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając przedmiotową sprawę według wskazanych wyżej kryteriów, sąd doszedł do przekonania, że skarga nie jest uzasadniona, a zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Materialnoprawną podstawę kwestionowanej decyzji stanowił art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Zgodnie z treścią powołanego przepisu na cele reformy rolnej przeznaczone będą nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekracza bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw [...], [...] i [...], jeśli ich rozmiar łączny przekracza 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni.

Z powołanego przepisu wprost wynika, że dotyczy on tylko nieruchomości ziemskich, tj. nieruchomości, które są lub mogą być wykorzystane do prowadzenia działalności wytwórczej w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej lub sadowniczej (zob. uchwała NSA z dnia 10 stycznia 2011 r., sygn. I OPS 3/10) a, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, również nieruchomości, które pozostawały w związku funkcjonalnym z taką nieruchomością.

Zaznaczyć w tym miejscu trzeba, że w aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, po podjęciu uchwały składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2006 r. sygn. akt I OPS 2/06 (ONSAiWSA 2006/5 poz. 123), jednolicie prezentowany jest pogląd na temat znaczenia tzw. "związku funkcjonalnego" z gospodarstwem rolnym, jako niezbędnej przesłanki dla uznania, że rezydencja właściciela nieruchomości ziemskiej przeszła na rzecz Państwa, w myśl dekretu.

Termin "związek funkcjonalny" nie posiada definicji legalnej. Z kolei, w licznych orzeczeniach sądów administracyjnych sprecyzowano, że "związek funkcjonalny" zachodzi, gdy nie jest możliwe prawidłowe funkcjonowanie gospodarstwa rolnego bez części rezydencjalnej i odwrotnie. Nie jest to relacja jednostronnej zależności lecz stanu interakcji (relacje dwustronne) pomiędzy obiema częściami majątku (por. wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1438/16, ). Dla wykazania istnienia "związku funkcjonalnego" nie mają znaczenia powiązania podmiotowe, finansowe i terytorialne (por. wyrok NSA z dnia 19 września 2000 r., sygn. akt IV SA 451/00). Prezentowany jest bowiem pogląd, że o "związku funkcjonalnym" rezydencji z gospodarstwem rolnym nie decyduje brak wyodrębnienia prawnego części rezydencjalnej, a wystarczają granice wyznaczone na mapach lub mogące być ustalone w terenie na innej podstawie.

W niniejszej sprawie organ nadzoru zgodnie z powyższymi wskazaniami wynikającym z orzecznictwa sądów administracyjnych dokonał oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Sąd podziela stanowisko organów przyjmując je za własne, że w sprawie nie jest sporne, że majątek K., przejęty został na cele reformy rolnej w myśl przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Obszar majątku przewyższał 100 ha, a użytki rolne przekraczały 50 ha, choć w różnych dokumentach widnieją różne wartości tych powierzchni, co może wynikać z sumowania przejmowanych na rzecz Skarbu Państwa majątków należących do A.P. W wykazie Powiatowego Urzędu Ziemskiego w C. z 1 października 1946 r. dla majątku K. podano ogólny obszar [...] ha, w tym powierzchnia użytków rolnych wynosiła odpowiednio: grunty orne [...] ha, pastwiska [...] ha, ogrody warzywne [...] ha. Przedmiot niniejszego postępowania stanowi jedynie część majątku K., obejmująca parcele katastralne; pb [...] i [...] oraz pgr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], objęte uprzednio wykazem hipotecznym Lwh [...] ks. tab. gm. kat. K. i to ta część nieruchomości podlegała badaniu co do jej charakteru i faktycznego wykorzystania. Jak zasadnie wskazały organy z kopii mapy z 1942 r., jak również ze skanów map znajdujących się na płycie CD, przekazanej przez Archiwum Narodowe w K. wynika, że parcele objęte przedmiotowym postępowaniem znajdowały się na części obszaru wydzielonego potokami F. i K., od strony południowej torami kolejowymi, a od strony północnej ulicą [...]. Obszar ten na mapach określany jest mianem "[...]". Z materiałów zebranych w Studium Naukowo-Historycznym i Urbanistyczno-konserwatorskim, sporządzonym przez M. K. wynika, że po drugiej stronie potoku K., również po północnej stronie torów kolejowych znajdował się teren folwarku. Świadczy o tym zarówno "plansza [...]. Inwentaryzacja zespołu folwarcznego jako element koncepcji zagospodarowania na cele centrum turystycznego", jak również opis obiektów [...] (budynek dawnego zarządu folwarku, budynki gospodarcze, stodoły), czego strona skarżąca skutecznie nie zakwestionowała.

Za zasadne Sąd uznał stanowisko organów, że o rolniczym przeznaczeniu obszaru objętego wnioskiem świadczy określenie użytków przedmiotowych parceli. Parcele nr [...] i [...] były parcelami budowalnymi, a ich powierzchnia wynosiła łącznie [...] ha. Pozostałe działki objęte wnioskiem - pgr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] (łączna powierzchnia [...] ha) stanowiły użytki o charakterze rolniczym - pastwiska (parcele [...], [...], [...]) i role (parcele [...], [...] i [...]). Dla parceli [...] w większości dokumentów wrawdzie jako użytek podano "ujeżdżalnię" (tak w informacji z Księgi Wieczystej (dawnej) dla lwh tabularnego [...], czy w odpisie wykazu hipotecznego księgi tabularnej, Karta "A") jednak, jak słusznie zwróciły uwagę organy, w Wyciągu z ksiąg gruntowych (tom 11 akt z Archiwum Państwowego w K.) przy parceli [...] skreślono użytek "ujeżdżalnia" i wpisano "pastwisko". Sąd podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że ta zmiana - poprawka, choć brak jest informacji, przez kogo i kiedy została naniesiona, sugeruje, że chociaż pierwotnie przeznaczeniem tej parceli mogła być ujeżdżalnia, to ostatecznie nieruchomość ta, faktycznie była wykorzystywana jako pastwisko. Prawidłowe są również ustalenia i wnioski organów, że z zebranych w sprawie dokumentów, tzn. z pozyskanego z Archiwum Narodowego w K. Inwentarza częściowego spisanego dnia 17 maja 1909 r. i w dnie następne przez Dra. K.L. (...) dotyczącego majątku spadkowego położonego w okręgu c.k. Sądu powiatowego w K., a także pozyskanych z Archiwum Państwowego w K. wykazu nieruchomości gminy K., sporządzonego na skutek reskryptu Izby Skarbowej w K. z dnia 2 listopada 1929 r. L; [...], opatrzonego datą 15 stycznia 1930 r.. Spisu budynków dra A. hr. P. w K., bez daty sporządzenia oraz Spisu domów w K., również bez daty sporządzenia, wynika, że istotnie na obszarze objętym wnioskiem znajdowały się budynki, których opis sugeruje ich związek z tartakiem - były to budynek nr [...], usytuowany na parceli nr [...] oraz budynek [...], usytuowany na parceli nr [...]. Z "Inwentarza częściowego spisanego dnia 17 maja 1909 r. (...)" wynika, że budynek nr [...] był krytym papą drewnianym domkiem, w lichym stanie, mieszczącym "kancelaryę tartaku", budynek nr [...] był krytym papą domkiem drewnianym, w stanie bardzo lichym, przeznaczonym na "poczekalnię dla interesantów do tartaku", mieszczącym również stajenkę i wozownię. Budynek nr [...] został opisany w tym dokumencie jako "Elektrownia - Dom murowany kryty dachówką częściowo piętrowy zresztą parterowy. Część piętrowa kryta dachówką mieści na dole halę maszyn, na piętrze mieszkanie maszynisty, - część parterowa kryta blachą przeznaczona na kotłownię.". Dla wskazanego przez wnioskodawcę budynku nr [...] (który, zgodnie z zawartym we wniosku stwierdzeniem, miał być usytuowany na parceli budowlanej [...]) nie podano numeru parceli. Dokument ten wymienia położenie tartaku - jest nim parcela nr [...], zgodnie z opisem znajdował się na niej budynek Nr [...]. Opis tego budynku został ujęty w następujący sposób: "domek drewniany częściowo gontem resztą zaś papą kryty z gankiem drewnianym od strony północnej w stanie dość lichym zamieszkuje zawiadowca tartaku przy domku drewniana komórka. W podwórzu jedna szopa murowana, druga drewniana i drewniany tartak, - wszystko kryte papą w stanie więcej jak lichym." Stosownie do protokołu parcelowego gminy K., nie istniała parcela budowlana [...], natomiast parcela gruntowa [...], położona była w pewnym oddaleniu, na północny wschód od ww. kompleksu, na co wskazuje skan mapy znajdujący się na płycie CD, przekazanej przez Archiwum Narodowe w K. Wspomniany wyżej wykaz nieruchomości gminy K. również wymienia budynki nr [...], [...] i [...], przy czym nie wskazuje na ich przeznaczenie (brak jakichkolwiek zapisów w polu "uwagi"). Przy budynkach nr [...] i [...] w polu "Ulica względnie dzielnica" wpisano "[...]", a przy budynku nr [...] - "ogród". Przy budynku nr [...] zawarto ponadto informację, że na placu przed domem znajduje się ogród kwiatowy o powierzchni [...] ha [...] a [...] m2. Taka sama wzmianka pojawiła się we wspomnianym wyżej Spisie budynków Dra A. Hr. P. Organy zasadnie uznały, że informacja ta pozwala zakwestionować stwierdzenie wnioskodawcy, że budynek nr [...] był położony na parceli budowlanej nr [...] - powierzchnia tej parceli wynosiła bowiem [...] ha, a dla żadnej parceli w jej sąsiedztwie nie wpisano ogrodu jako użytku. Sąd podziela ustalenia organów, że w dokumencie tym dla wspomnianego wyżej domu nr [...] wymieniono szopę, stajnię, suszarnię, poczekalnię i dwie hale, w tym jedną magazynową, a także plac składowy. Takiej informacji nie zawarto przy budynkach nr [...] i [...]. Właściwie organy oceniły, że sugeruje to, że w 1930 r. zabudowania związane z tartakiem znajdowały się na parceli nr [...], na której usytuowany był budynek nr [...]. Nieopatrzony datą sporządzenia Spis domów w K. pod numerem [...] wymienia "mieszkanie pilarza", a pod numerem [...] "dom na tartaku". Tartak Hr. A.P. został ujęty pod numerem [...], zaś pod numerem [...] ujęto "mieszkanie magazyniera". We wskazanym wyżej wykazie nieruchomości w gminie K. z 1930 roku pod numerem [...] wpisano budynek posiadający 15 pokoi, 3 kuchnie, 3 łazienki i 5 piwnic, zapisano również, że na placu/podwórzu znajduje się ogród warzywno-owocowy. Sąd podziela także stanowisko organów, że liczne rozbieżności pomiędzy ww. dokumentami - wykazem nieruchomości w K. z 1930 r. oraz Spisem domów w K. znacznie utrudniają ocenę, jaki faktycznie był stan zagospodarowania tych nieruchomości w chwili wejścia w życie dekretu. Z uwagi jednak na brak opatrzenia datą sporządzenia ww. Spisu domów w K., jak również z uwagi na znacznie większą dokładność Wykazu nieruchomości gminy K., zasadnym było uznanie za bardziej miarodajny i przekonujący dokument zawierający więcej informacji (w szczególności oznaczenie daty jego wykonania). Z pozyskanych z Archiwum Państwowego w K. fragmentów korespondencji prowadzonej pomiędzy Zarządem Miejskim w K. i Starostwem Powiatowym w C. a Administracją dóbr dr A. hr. P. pomiędzy 27 sierpnia 1934 r. a 4 października 1934 r., wynika, że na parcelach gruntowych [...] i [...] rozpoczęto wówczas budowę zakładu przemysłowego z przeznaczeniem na tartak parowy o napędzie elektrycznym. Parcele te nie znajdowały się w bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości objętych wnioskiem z 17 sierpnia 2011 r. - oddzielały je zarówno tory kolejowe, jak i potok K. Takie usytuowanie tartaku potwierdzają również fotografie lotnicze przekazane przez Wojskowe Biuro Historyczne. W wykazach budynków należących do Państwowego Majątku Hodowlanego w K., pozyskanych z Archiwum Narodowego w K. (zespoły Nr [...] i [...], [...] w K. z lat [1923] 1945-1947 [1948], sygn. [...] i [...]), sporządzonych najbliżej daty wejścia w życie dekretu, z budynków mających znajdować się na pb [...] i [...] oraz pgr/pb [...] wymieniono wyłącznie budynek Nr [...], o wymiarach 12 x 4 m, drewniany, kryty papą, przeznaczony do rozbiórki. W dokumencie sygn. [...] (str. 181 w II tomie akt Wojewody [...]) budynek nr [...] określono mianem "[...]". W wykazach tych wymieniono również wozownię o wymiarach 40 X 7, jednak bez dokładnych informacji o jej lokalizacji. Sąd przychyla się do stanowiska organów, że trudno w tym stanie faktycznym i na podstawie powołanych dokumentów jednoznacznie wskazać, czy była to wozownia wskazana w "Inwentarzu częściowym spisanym dnia 17 maja 1909 r. (...)" przy informacji o budynku nr [...]. Prawidłowa jest konkluzja organów że z zebranej w sprawie dokumentacji wynika, że w chwili wejścia w życie dekretu parcela gruntowa nr [...] nie była wykorzystywana na cele związane z prowadzeniem tartaku. Wskazuje na to okoliczność, że już w 1909 r. zabudowa tej działki była w stanie "lichym", a nawet "więcej niż lichym", a w momencie przejęcia jej na cele reformy rolnej przeznaczono ją do rozbiórki. Nowy tartak, o znacznie większej powierzchni niż kompleks parcel wskazany we wniosku, powstał na parcelach gruntowych [...] i [...]. Z uwagi na wyraźne oddzielenie terenu tego tartaku z objętym wnioskiem kompleksem parcel, organy prawidłowo uznały, że nie istnieje związek funkcjonalny pomiędzy nimi. Z zebranej w sprawie dokumentacji nie wynika również związek funkcjonalny pomiędzy objętym wnioskiem kompleksem parcel, a usytuowaną po drugiej stronie ulicy [...] stajnią angielską. Wnioskodawca uzasadnia ten związek wyłącznie tym, że dla parceli gruntowej [...] wskazano jako użytek "ujeżdżalnię" oraz bliskość znajdujących się na objętych wnioskiem parcelach gruntowych pastwisk, które mogły służyć do wypasania koni z tej stajni. Organy prawidłowo przyjęły mając na względzie okoliczność, że w Wyciągu z ksiąg gruntowych użytek "ujeżdżalnia" został poprawiony na "pastwisko", a także z uwagi na brak jakichkolwiek innych dowodów wskazujących na związek objętych wnioskiem parcel ze stajnią angielską, to brak jest podstaw do uznania, że przedmiotowe parcele nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Zauważyć w tym miejscu należy także, że w orzecznictwie sądowym wielokrotnie podkreślano, że istotną rolę w przedmiotowym postępowaniu odgrywa to czy możliwe jest faktyczne określenie granic części nieruchomości ziemskiej, która nie służyła ze swej natury produkcji rolnej. Uwzględniając zatem fakt, że za użytki rolne po myśli § 4 rozporządzenia MRiRR, uważa się grunty orne, łąki, pastwiska, ogrody warzywne i owocowe, objęty zaskarżonym rozstrzygnięciem fragment dawnego majątku K. obejmujący opisane wyżej nieruchomości (mające przeznaczenie także jako pastwiska) miał charakter rolny, gdyż mógł być wykorzystany na cele reformy rolnej. Nie chodzi tu zatem o jego faktyczne wykorzystanie rolnicze, ale o realną możliwość takiego wykorzystania, co w niniejszej sprawie zostało zdaniem sądu wykazane.

Sąd ponownie podkreśla, że przepisy dekretu, ani rozporządzenia nie definiowały pojęcia "nieruchomości ziemskiej" dlatego przyjęto rozumienie tego pojęcia wynikające z uchwały Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 września 1990 r., W 3/89, ( pub. OTK 1990, nr 1, poz. 26). W uzasadnieniu powyższej uchwały oraz w uzasadnieniu uchwały z dnia 16 kwietnia 1996 r., sygn. akt W 15/95 (Dz. U. Nr 54, poz. 572) Trybunał Konstytucyjny przyjął, że przepis art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej dotyczy nieruchomości ziemskich o charakterze rolniczym (nieruchomościami ziemskimi są obiekty mienia nieruchomego, które mają charakter rolniczy). Reforma rolna dotyczyła tych nieruchomości lub ich części, które są lub mogą być wykorzystane do prowadzenia działalności wytwórczej w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej, sadowniczej. Chociaż uchwały Trybunału Konstytucyjnego w sprawie ustalenia powszechnie obowiązującej wykładni ustaw utraciły moc obowiązującą z dniem wejścia życie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (art. 239 ust. 3), to jednak miały zasadniczy wpływ na ukształtowanie praktyki co do rozumienia zakresu przedmiotowego art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Takie rozumienie przepisów dekretu oznaczało, że możliwy był spór nie tylko o to, czy nieruchomość ziemska podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu ze względu na przyjęte normy obszarowe.

W ocenie Sądu, wbrew temu co twierdzą skarżący, stan faktyczny w kluczowych dla podjęcia rozstrzygnięcia elementach został ustalony w sposób prawidłowy i znajduje oparcie w dokumentach zgromadzonych w aktach, których ocena dokonana przez organ nie nosi znamion dowolności. W ocenie Sądu organ dokonał szczegółowej analizy zgromadzonych w sprawie dokumentów. Brak jest również podstaw do podważenia kompletności zgromadzonego przez orzekające w sprawie organy materiału dowodowego. Przepis art. 7 kpa stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwiania sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 kpa, znajduje swoje odzwierciedlenie również w realizacji obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, która wyrażona została w art. 77 § 1 kpa. Nałożony w art. 77 § 1 kpa obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego zobowiązuje organ do czynnego działania w postępowaniu wyjaśniającym, polegającego na poszukiwaniu dowodów pozwalających na dojście do prawdy obiektywnej. W myśl powołanych przepisów inicjatywa w postępowaniu dowodowym należy nie tylko do organu administracji, ale też do stron, które powinny zgłaszać wnioski dowodowe, zwłaszcza, gdy wywodzą z tego korzystne dla siebie skutki prawne. Skargi natomiast nie wskazują obecnie materiału dowodowego, który powinien zostać wzięty pod uwagę a którego orzekające w sprawie organy nie uwzględniły. Dlatego też, uznać również należy, że orzekające w sprawie organy, stosownie do wymogu art. 80 kpa istotną w niniejszej sprawie okoliczność oceniły na podstawie całokształtu materiału dowodowego a zarzuty skarg stanowią jedynie polemikę z prawidłowymi ustaleniami organów. Tym samym nieskuteczny jest zarzut naruszenia art. 7 art. 77 § 1 i art. 80 kpa.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ppsa.