Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 335/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6053 Obywatelstwo
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 76 par. 1, art. 77, art. 80 i art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 11 pkt 2 w zw. z art. 13, art. 10 ust. 3 w zw. z art. 55 w zw. z art. 66, art. 56 ust. 2
journal: Dz.U. 1920 nr 7 poz 44
law: Ustawa z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego.
article: art. 141 par. 4, art. 134, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c i art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski sędzia del. WSA Grzegorz Antas (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R.I. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 listopada 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 2091/19 w sprawie ze skargi R.I. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 czerwca 2019 r. nr DOiR-I-6270-88/2019/DC w przedmiocie odmowy potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 6 listopada 2019 r., IV SA/Wa 2091/19 oddalił skargę R.I. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: MSWiA) z 21 czerwca 2019 r. nr DOiR-I-6270-88/2019/DC w przedmiocie odmowy potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego.

W odniesieniu do ustaleń faktycznych i prawnych, które stały za wydanym orzeczeniem, Sąd I instancji stwierdził, że w wyniku rozpatrzenia wniosku z 14 grudnia 2018 r. złożonego przez R.I. Wojewoda [...] decyzją z 15 marca 2019 r. znak WSC-I.6122.11127.2018, działając na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. z 2018 r. poz. 1829), dalej: u.o.p., a także art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), dalej: k.p.a., odmówił potwierdzenia posiadania przez wnioskodawczynię obywatelstwa polskiego. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie, organ wyjaśnił, że wnioskodawczyni urodzona 27 lutego 1947 r. w T.A., jako R.D., ślubne dziecko Z. i H., zwróciła się o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego w związku z nabyciem tego obywatelstwa przez urodzenie po ojcu na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego (Dz. U. R.P. Nr 7, poz. 44 ze zm.), dalej: u.o.p.p. Żądanie to, zdaniem Wojewody [...], musiało zostać rozpatrzone odmownie, albowiem wnioskodawczyni nie wykazała, że ojciec (Z.D., urodzony w 1913 r.) w związku z wyemigrowaniem w 1924 r. z R., gdzie zamieszkiwał, do Palestyny nie utracił obywatelstwa polskiego po powstaniu Państwa Izrael na podstawie art. 11 pkt 2 u.o.p.p. Powyższe zdarzenie przekładałoby się na utratę obywatelstwa polskiego również przez jego małoletnią córkę (wnioskodawczynię). W tym zakresie organ zauważył, że w dacie, gdy ojciec wnioskodawczyni nabył obywatelstwo izraelskie (15 maja 1948 r.), miał on 34 lata i podlegał przepisom ustawy z dnia 9 kwietnia 1938 r. o powszechnym obowiązku wojskowym (Dz. U. Nr 25, poz. 220 ze zm.), dalej: u.p.o.w. Załączone przez wnioskodawczynię zaświadczenie z Wojska Obrony Izraela nie wyklucza jednoznacznie podlegania ojca służbie wojskowej w Izraelu. Jeżeli ojciec wnioskodawczyni był zaliczony do sił rezerwowych w Wojsku Obrony Izraela przed 19 stycznia 1951 r., spełniona zostałaby wynikająca z art. 11 pkt 2 u.o.p.p. przesłanka utraty obywatelstwa polskiego.

W toku postępowania odwoławczego MSWiA decyzją z 21 czerwca 2019 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił przyjęte przez Wojewodę [...] ustalenia, wskazując, że decydujące dla stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez wnioskodawczynię jest ustalenie, czy wystąpiły w sprawie warunki utraty przez jej ojca obywatelstwa polskiego przewidziane w przepisach u.o.p.p. (obowiązującej do 19 stycznia 1951 r.). Zdaniem organu odwoławczego, nieudokumentowanie przez odwołującą kwestii związanych ze służbą wojskową ojca nie mogło skutkować uwzględnieniem jej żądania. MSWiA zauważył, że w toku postępowania wnioskodawczyni przedłożyła wydane przez Siły Obrony Izraela zaświadczenie z 19 sierpnia 2018 r. Z jego treści wynika, że informacja dotyczy służby ojca odwołującej się w okresie od 15 maja 1948 r. do 19 stycznia 1951 r. Zdaniem organu, w świetle treści ww. dokumentu nie można jednoznacznie wykluczyć faktu odbywania czynnej służby rezerwowej, ani innych rodzajów służby w Siłach Obrony Izraela (SOI), którego zaistnienie skutkowałoby utratą obywatelstwa polskiego przez ojca odwołującej. Pismem z 4 kwietnia 2019 r. strona została wezwana do wyjaśnienia, czy i w jakiej dacie jej ojciec został zaliczony (zarejestrowany) w poczet izraelskich sił rezerwy, wraz ze wskazaniem, że przedłożone zaświadczenie nie zawiera w tym zakresie pełnej informacji, niemniej w udzielonej pismem z 9 kwietnia 2019 r. odpowiedzi odwołująca oświadczyła, że załączone zaświadczenie z 19 sierpnia 2018 r., w jej ocenie, przedstawia pełną informację o służbie wojskowej ojca. MSWiA podkreślił, że przez pojęcie służby wojskowej należy rozumieć wszystkie kategorie służb zarówno w obcym wojsku, jak i w obcych organizacjach wojskowych.

R.I. złożyła skargę na powyższą decyzję MSWiA, zarzucając jej naruszenie: art. 7, art. 76 § 1, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez uznanie, że załączone zaświadczenie Wojsk Obrony Izraela jest niepełne i nie pozwala na jednoznaczne ustalenie, czy ojciec skarżącej spełnił przesłankę utraty obywatelstwa polskiego na mocy art. 11 pkt 2 u.o.p.p. oraz art. 7 k.p.a. poprzez nieuzasadnione zróżnicowanie sytuacji prawnej skarżącej i wyciągnięcie dla niej negatywnych konsekwencji procesowych z powodu nieprzedłożenia nowego zaświadczenia z Wojska Obrony Izraela, pomimo faktu uznawania w innych postępowaniach, iż załączone do wniosku identycznej treści zaświadczenie jest pełne i pozwala na jednoznaczne ustalenie, że dana osoba nie wstąpiła do wojska w państwie obcym.

W odpowiedzi na skargę MSWiA wniósł o jej oddalenie.

Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Sąd I instancji wyjaśnił, że przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego było potwierdzenie posiadania przez skarżącą obywatelstwa polskiego, które nabyła na podstawie art. 5 u.o.p.p. Zdaniem Sądu I instancji, organy orzekające w sprawie prawidłowo uznały, że jakkolwiek fakt nabycia przez skarżącą obywatelstwa polskiego na ww. podstawie nie budzi wątpliwości, o tyle zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala wykluczyć, iż przed ukończeniem 18 roku życia skarżąca utraciła nabyte wcześniej obywatelstwo polskie na podstawie art. 13 u.o.p.p. w następstwie utraty obywatelstwa polskiego przez swojego ojca, do którego miałoby dojść na zasadzie art. 11 pkt 2 u.o.p.p., tj. w związku z wysoce prawdopodobnym objęciem ojca skarżącej służbą wojskową w państwie obcym (w Izraelu) bez zezwolenia właściwej władzy polskiej. Sąd I instancji podkreślił, że skarżąca nie przedłożyła dowodu w postaci stosownego zagranicznego dokumentu urzędowego (zaświadczenia organu izraelskiego) jednoznacznie potwierdzającego nieobjęcie ojca skarżącej (w okresie obowiązywania u.o.p.p.) jakiegokolwiek rodzaju służbą wojskową w Izraelu, poprzestając na przedstawieniu zaświadczenia z 19 sierpnia 2018 r., charakteryzującego się w omawianym zakresie brakiem pożądanej jednoznaczności. Sąd stwierdził, że poza sporem jest, co organy poparły utrwalonym orzecznictwem sądowym, iż pojęcie "wstąpienia do służby wojskowej" z art. 11 pkt 2 u.o.p.p. należy interpretować szeroko, z uwzględnieniem ówczesnych polskich regulacji odnoszących się do powszechnego obowiązku służby wojskowej. Nakazuje to wziąć pod uwagę różne możliwe formy odbywania takiej służby (służba czynna, obowiązkowa, regularna, nieregularna, zasadnicza, niezasadnicza, czynna rezerwowa, rezerwowa bez powołania do służby czynnej - rezerwowej lub zwykłej). Dla ustalenia statusu obywatelstwa polskiego danej osoby istotny nie jest fakt rozpoczęcia służby czynnej (regularnej, czynnej rezerwowej) w wojsku państwa obcego, jeżeli wcześniej została ona zaliczona do rezerwy wojsk tego państwa, gdyż ten ostatni fakt równoznaczny jest z podleganiem powszechnemu obowiązkowi wojskowemu w państwie obcym. Zdaniem Sądu I instancji, w związku z objęciem obowiązkiem służby wojskowej w armii izraelskiej wszystkich obywateli i rezydentów Izraela, zachodziła konieczność ustalenia, czy ojciec skarżącej został objęty takim obowiązkiem. Wykazanie, że ojciec skarżącej nie podlegał powszechnemu obowiązkowi wojskowemu w Izraelu w okresie do 18 stycznia 1951 r., w tym, że nie został zaliczony w poczet sił rezerwy, wymagałoby przedłożenia przez skarżącą stosownego dokumentu urzędowego, który jednoznacznie by to określał. Materiał dowodowy obejmujący przedłożone przez skarżącą zaświadczenie z 19 sierpnia 2018 r. nie pozwalał na ustalenie, że do 18 stycznia 1951 r. ojciec skarżącej nie pełnił służby w wojsku izraelskim, w tym że nie został zaliczony w poczet sił rezerwy. W sytuacji, w której w punkcie 2 spornego zaświadczenia stwierdza się, że: "Zgodnie z obowiązującym stanem prawnym każdy obywatel lub osoba posiadająca prawo pobytu w Izraelu, które nie zostanie powołana do odbycia służby zasadniczej zaliczana jest w poczet sił rezerwy" a w punkcie 3, iż: "Po poszukiwaniu w zmechanizowanym oraz tradycyjnym wykazie Sił Obrony Izraela nie odnaleziono dokumentów wskazujących, iż w zakreślonych powyżej datach ww. osoba nie odbywała czynnej służby rezerwowej, ani innych rodzajów służby w Siłach Obrony Izraela" należy logicznie wnosić, że: (-) zasadą na gruncie prawa izraelskiego było automatyczne zaliczanie w poczet sił rezerwy każdego obywatela lub rezydenta, który nie został powołany do odbycia zasadniczej służby wojskowej (zaświadczenie nie stwierdza przy tym wprost, że ojciec skarżącej nie został powołany do odbycia zasadniczej służby wojskowej lub służby innego rodzaju), (-) właściwe archiwum izraelskie nie dysponuje dokumentacją potwierdzającą nieodbywanie czynnej służby rezerwowej przez ojca skarżącej (co przy hipotetycznym założeniu, że ojciec skarżącej nie został powołany do odbycia zasadniczej służby wojskowej lub służby innego rodzaju, należałoby interpretować jako poświadczenie braku dokumentacji potwierdzającej wyłączenie ojca skarżącego z automatycznego zaliczenia w poczet sił rezerwy), (-) w tej sytuacji ojca skarżącej należy uznać za osobę podlegającą zasadom ogólnym, a zatem zaliczoną w poczet sił rezerwy (przy wspomnianym już założeniu, że nie odbył służby zasadniczej lub służby innego rodzaju, co jednoznacznie z zaświadczenia nie wynika). Powyższe, jak zasadnie uznał MSWiA, uniemożliwiało, zdaniem Sądu I instancji, rozpatrzenie sprawy na korzyść skarżącej. Nie mógł mieć znaczenia dla wyniku kontrolowanej sprawy fakt, że wskazane w skardze inne, pojedyncze sprawy administracyjne o podobnym przedmiocie i stanie faktycznym, w których przedłożono zaświadczenia armii izraelskiej o treści zbliżonej do tej, jaką posiada przedłożone w niniejszej sprawie zaświadczenie z 19 sierpnia 2018 r., zostały zakończone ostatecznymi decyzjami organów I instancji pozytywnie rozpatrującymi żądania wnioskodawców o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego, jeżeli stanowisko zawarte w ww. decyzjach zasadniczo różni się od stanowiska organów orzekających w niniejszej sprawie, które Sąd I instancji uznaje za prawidłowe.

R.I. złożyła skargę kasacyjną, którą zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:

I. przepisów prawa materialnego poprzez:

1) niewłaściwe zastosowanie art. 11 pkt 2 w zw. z art. 13 u.o.p.p. poprzez ustalenie, że skarżąca utraciła obywatelstwo polskie wraz z ojcem z powodu wstąpienia przez niego do sił rezerwy w Izraelu;

II. przepisów postępowania poprzez:

1) naruszenie art. 141 § 4, art. 134, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), dalej: p.p.s.a., a także art. 7, art. 76 § 1, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 10 ust. 3 w zw. z art. 55 w zw. z art. 66 u.o.p. poprzez uznanie, że załączone zaświadczenie z Wojska Obrony Izraela jest niepełne i nie pozwala na jednoznaczne ustalenie, czy ojciec skarżącej spełnił przesłankę utraty obywatelstwa polskiego z mocy art. 11 pkt 2 u.o.p.p. oraz poprzez nieuzasadnione zróżnicowanie sytuacji prawnej skarżącej i wyciągnięcie dla niej negatywnych konsekwencji procesowych z powodu nieprzedłożenia nowego zaświadczenia z Wojska Obrony Izraela, pomimo faktu uznawania w innych analogicznych postępowaniach, iż załączone do wniosku identycznej treści zaświadczenie jest pełne i pozwala na jednoznaczne ustalenie, że dana osoba nie wstąpiła do wojska w państwie obcym;

2) art. 56 ust. 2 u.o.p. z powodu wyciągnięcia dla strony negatywnych skutków procesowych, pomimo braku obiektywnych możliwości załączenia przez skarżącą zaświadczenia z Wojska Obrony Izraela o innej treści zgodnej z żądaniem organu naczelnego.

Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz uchylenie poprzedzającej go decyzji MSWiA, a także zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca oświadczyła, że wnosi o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z 24 października 2022 r. sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Rozpoznając wniesioną skargę kasacyjną, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że nie została ona oparta na uzasadnionych podstawach.

W myśl art. 56 ust. 1 u.o.p., wniosek o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego zawiera dane osoby, której potwierdzenie dotyczy, i jej wstępnych do drugiego stopnia oraz informacje o istotnych okolicznościach niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego i prawnego. Z wymaganiem tym łączy się obowiązek dołączenia do wniosku o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego dokumentów potwierdzających dane i informacje zawarte we wniosku (art. 56 ust. 2 u.o.p.). Zwalnia z tego obowiązku wyłącznie sytuacja, gdy uzyskanie tychże dokumentów napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody, co potwierdza, że ustawodawca wprowadzając wskazaną regulację, mającą charakter legi speciali, zmienił w postępowaniu dotyczącym potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego stosowanie przez organ ogólnych reguł wyjaśniania stanu faktycznego sprawy administracyjnej, w szczególności gromadzenia materiału dowodowego. Powyższe powoduje, że jakkolwiek z organu prowadzącego to postępowanie nie jest zniesiony obowiązek dążenia do wyjaśnienia prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), tym niemniej wnioskodawca zainteresowany potwierdzeniem posiadania obywatelstwa polskiego zobowiązany jest aktywnie współdziałać z organem w celu ustalenia wszystkich okoliczności sprawy, ponieważ powinien on uwzględnić, że zasadniczy wpływ na kierunek rozstrzygnięcia, a zatem w konsekwencji na jego sytuację prawną mają dane i informacje wynikające z dokumentów, które zgromadził i przedstawił wraz z wnioskiem organowi. Płaszczyzna proceduralna dokonywanych ustaleń faktycznych zakłada, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu w znaczeniu materialnym, sprawiając, że to składającego wniosek obciążają skutki prawne wynikające z nieudowodnienia okoliczności, których stwierdzenie jest podstawą wydania decyzji zgodnie ze zgłoszonym żądaniem.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zarzutu naruszenia w sprawie prawa materialnego łączonego przez skarżącą z niedostrzeżeniem przez Sąd I instancji niewłaściwego zastosowania przez MSWiA art. 11 pkt 2 w zw. z art. 13 u.o.p.p. Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego wnioskodawczyni, jakkolwiek nabyła obywatelstwo polskie przez urodzenie, tym niemniej jej status obywatelstwa z uwagi na niepełnoletność był uzależniony od posiadania obywatelstwa polskiego przez jej ojca (Z.D.), w tym zaś zakresie oprzeć się należało na stanowisku, iż ojciec skarżącej obywatelstwo polskie w toku obowiązywania przepisów u.o.p.p. utracił z powodu wstąpienia bez wymaganej zgody do służby wojskowej w państwie obcym.

Objęty zarzutem kasacyjnym art. 11 pkt 2 u.o.p.p. stanowił, że utrata obywatelstwa polskiego następuje przez przyjęcie urzędu publicznego lub wstąpienie do służby wojskowej w państwie obcym bez zgody właściwego wojewody (Komisarza Rządu m. st. Warszawy), wyrażonej, w przypadkach zamiaru wstąpienia do służby wojskowej w państwie obcym, w porozumieniu z właściwym dowódcą okręgu korpusu. Powyższą zasadę uzupełniała dyspozycja art. 115 u.p.o.w., zgodnie z którym obywatel polski, podlegający obowiązkowi wojskowemu, tracił obywatelstwo polskie, jeżeli przyjmował obowiązki w wojsku obcym lub obcej organizacji wojskowej bez zgody polskiej władzy. Przepis art. 11 pkt 2 u.o.p.p. nie zawęża przesłanki wstąpienia do służby wojskowej w państwie obcym do podlegania w nim służbie wojskowej szczególnego rodzaju. Powyższy przepis ustawy w szczególności nie ogranicza pojęcia służby wojskowej do służby wojskowej czynnej. Przyjąć bowiem trzeba, że każde wstąpienie do służby wojskowej w państwie obcym, na które obywatel polski nie otrzymał zgody właściwego organu, bez względu na rodzaj tej służby, rodzi skutek w postaci utraty z mocy prawa obywatelstwa polskiego na podstawie art. 11 pkt 2 u.o.p.p. Stanowisku Sądu I instancji, które zostało oparte na powyższym założeniu, nie można z tego względu przypisać błędu. W zaskarżonym wyroku trafnie Sąd I instancji zauważył, że pogląd, zgodnie z którym art. 11 pkt 2 u.o.p.p. nie ogranicza pojęcia służby wojskowej do czynnej służby wojskowej, jest jednolicie przyjmowany w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z 26 maja 2020 r., II OSK 2512/19). Wykładnia pojęcia służby wojskowej powinna być dokonywania z uwzględnieniem przepisów prawa polskiego regulujących powszechny obowiązek wojskowy, obowiązujących w dacie wstąpienia do służby wojskowej w państwie obcym (por. wyrok NSA z 16 stycznia 2015 r., II OSK 1417/13; wyrok NSA z 11 października 2012 r., II OSK 1778/11). W tym zakresie dokonywane jest równocześnie trafne zastrzeżenie, zgodnie z którym podleganie przez daną osobę obowiązkom wojskowym w państwie obcym w formie nieznanej prawu polskiemu nie wyłącza możliwości stwierdzenia utraty przez nią obywatelstwa, jeżeli rodzaj służby, zasady jej odbywania, a przede wszystkim zobowiązania, którym podlega dana osoba w ramach struktur militarnych (wojska) tego państwa, kreuje stosunek wymuszający posłuszeństwo i zależność takiej osoby od władz państwa obcego (por. wyrok NSA z 12 kwietnia 2012 r., II OSK 844/11).

W tym kontekście należy zwrócić uwagę, że w świetle przepisów u.p.o.w. obywatele polscy mogli być zwolnieni z powszechnego obowiązku wojskowego, a w konsekwencji również wykluczeni od służby wojskowej, jednakże, jeżeli to nie nastąpiło, podlegali jako poborowi lub ochotnicy zasadniczej służbie wojskowej, służbie wojskowej w rezerwie, jak też służbie wojskowej w pospolitym ruszeniu. Te dwie ostatnie formy służby wojskowej polegały na obowiązku odbycia przeszkolenia wojskowego oraz na obowiązku odbywania ćwiczeń wojskowych zwyczajnych, doraźnych i okresowych (art. 86 pkt 1 i art. 95 pkt 1 u.p.o.w.). W myśl art. 86 pkt 2 i art. 95 pkt 2 u.p.o.w., w razie mobilizacji i w czasie wojny oraz w przypadkach, gdy tego wymagał interes obrony Państwa, służba wojskowa w rezerwie oraz w pospolitym ruszeniu polegała na obowiązku odbywania czynnej służby wojskowej. Za żołnierzy rezerwy uznawani byli żołnierze, którzy odbyli zasadniczą służbę wojskową i zostali zaliczeni do rezerwy, jak też osoby zaliczone z mocy szczególnego przepisu do rezerwy (art. 84 lit. a-b u.p.o.w.), natomiast obowiązek służby wojskowej w pospolitym ruszeniu odnosił się do poborowych, którzy przy poborze uznani zostali za zdolnych do służby w pospolitym ruszeniu, żołnierzy rezerwy po osiągnięciu odpowiedniego wieku (40/50 lat), jak też żołnierze zaliczeni z mocy szczególnego przepisu do pospolitego ruszenia (art. 93 lit. a-c u.p.o.w.). Przepisy u.p.o.w. przewidywały, poza wymienionymi formami pełnienia służby wojskowej, również szczególne jej postacie – pomocniczą służbę wojskową (rozdział 4, Część IV u.p.o.w.) i uzupełniającą służbę wojskową (rozdział 5, Część IV u.p.o.w.). Przepisy obowiązującej od 29 maja 1950 r. ustawy z dnia 4 lutego 1950 r. o powszechnym obowiązku wojskowym (Dz. U. Nr 6, poz. 46) opierały się na zbliżonych rozwiązaniach, przyjmując, że w wykonaniu powszechnego obowiązku wojskowego odbywa się zasadniczą służbę wojskową, która mogła polegać na obowiązku odbycia służby wojskowej kadrowej, terytorialnej i zastępczej, jak też na odbywaniu służby wojskowej w rezerwie (art. 36 ust. 1 i 2). Z odbywaniem służby wojskowej w rezerwie wiązał się obowiązek odbywania ćwiczeń wojskowych, zebrań kontrolnych, służby wojskowej zarządzonej w interesie obrony Państwa, a także służby wojskowej w razie mobilizacji lub w czasie wojny (art. 51 ust. 1) i podlegały mu wszystkie osoby zaliczone do rezerwy po odbyciu zasadniczej służby wojskowej, a także bez odbycia tej służby na podstawie przepisów wymienionej ustawy lub przepisów szczególnych (art. 37 ust. 2).

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, poprawnością cechuje się stanowisko Sądu I instancji stwierdzające, że nie można ojca skarżącej uznać za osobę, w stosunku do której nie znajdował zastosowania art. 11 pkt 2 u.o.p.p., a więc osobę, która nie wstąpiła do służby wojskowej w państwie obcym w rozumieniu wyżej przytoczonym. Ocena ta znajduje podstawę w zgromadzonym materiale dowodowym, w szczególności w treści przedłożonego organowi administracji przez skarżącą urzędowego zaświadczenia z 8 maja 2018 r. wydanego przez Siły Obrony Izraela (k. 12-13 akt adm.). Wbrew odmiennemu poglądowi skarżącej, nie uchybia ona przepisom postępowania powołanym w skardze kasacyjnej (art. 141 § 4, art. 134, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 76 § 1, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 10 ust. 3 i art. 55 u.o.p.). Przedłożone przez skarżącą zaświadczenie Sił Obrony Izraela odnosi się do informacji o służbie Z.D. w okresie pomiędzy 15 maja 1948 r. a 19 stycznia 1951 r. i wynika z niego potwierdzenie, że zgodnie z ustawodawstwem izraelskim każda osoba posiadająca obywatelstwo izraelskie lub osoba posiadająca prawo pobytu w Izraelu, która nie została powołana do odbycia służby zasadniczej, podlegała zaliczeniu w poczet sił rezerwy. Taką informację należy rozumieć jako urzędowe potwierdzenie, że izraelskie władze wojskowe postrzegały ojca skarżącego, którego dotyczył wystawiony dokument, na płaszczyźnie wyznaczonej zakresem ciążących na nim obowiązków wojskowych jako osobę pozostającą w siłach rezerwy Obrony Izraela. Znajdujące się w punkcie 3. zaświadczenia uszczegółowienie przywołanej wyżej informacji nie może być rozumiane w sposób przedstawiony w skardze kasacyjnej. Sądowi I instancji nie można zarzucić błędu w odniesieniu do wniosków, jakie w zaskarżonym wyroku Sąd wyprowadził z analizy włączonego do akt zaświadczenia. Załączony przez skarżącą do złożonego wniosku dokument, jej zdaniem, ma ujawniać, że "władze wojskowe Izraela nie dysponują dokumentacją potwierdzającą odbywanie służby wojskowej" przez jej ojca i dotyczyć to ma "wszystkich rodzajów służby wojskowej". Przeczy temu, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, jednakże treść spornego zaświadczenia. Zapewnia się w nim bowiem (punkt 3 zaświadczenia), że badanie wykazu Sił Obrony Izraela doprowadziło do nieodnalezienia dokumentów wskazujących, iż ojciec skarżącej w zakreślonym okresie nie odbywał czynnej służby rezerwowej, ani innych rodzajów służby w Siłach Obrony Izraela. Przedstawienie ww. dokumentu na potrzeby potwierdzenia posiadania przez skarżącą obywatelstwa polskiego, przy braku podważenia przez stronę prawidłowości przetłumaczenia na język polski jego treści z języka hebrajskim, każe uznać, że w żaden sposób sporne zaświadczenie w świetle jego literalnego brzmienia nie potwierdza wniosków, na których oparte zostało zgłoszone przez stronę żądanie, skoro "nieodnalezienie" dokumentów miało dotyczyć "nieodbywania" służby wojskowej, a nie przeciwnie - jej pełnienia przez ojca skarżącej. Zastosowanie podwójnego zaprzeczenia w analizowanym zdaniu, wbrew odmiennej ocenie skarżącej, nadaje mu znaczenie całkowicie różne od przyjętego przez stronę. W odpowiedzi na wezwanie Wojewody [...] z 14 stycznia 2019 r. (k. 27 akt adm.) dotyczące m.in. załączonego zaświadczenia skarżąca wyjaśniła, że zawiera ono pełną informację o przebiegu służby wojskowej ojca i nie będzie uzupełniała wniosku, co zostało podtrzymane w złożonym odwołaniu.

Niezależnie od powyższego, wymaga zauważenia, że na gruncie obowiązującej w Izraelu ustawy o służbie obronnej z 8 września 1949 r. każdy obywatel Izraela (mężczyzna) posiadający odpowiedni wiek (wiek poborowy), który został uznany za zdolny do służby i nie służył w siłach regularnych, należał do 49 roku życia włącznie do sił rezerwy i w konsekwencji podlegał obowiązkowi służby rezerwowej, do czego odwołuje się treść punktu 2 złożonego zaświadczenia. Okoliczność ta powinna podlegać odróżnieniu od tego, że wskazane osoby należące do sił rezerwowych mogły zostać zobowiązane do zgłoszenia się w określonym miejscu i czasie do regularnej służby wojskowej lub (czynnej) służby rezerwowej i jej podlegać. Wyrazem tego rozróżnienia jest wprowadzona w zaświadczeniu systematyzacja rodzajów służby w siłach zbrojnych Izraela ujęta w punktach 2 i 3. Jakkolwiek rozróżnienie to ma zasadniczy wpływ ma oblicze i specyfikę szczegółowych powinności ciążących na osobie posiadającej obywatelstwo Izraela, tym niemniej nie ma ono, jak przyjmuje Naczelny Sąd Administracyjny, istotnego znaczenia z punktu widzenia stosowania wynikającego z art. 11 pkt 2 u.o.p.p. zakazu wstępowania obywateli polskich do służby wojskowej w państwie obcym bez dopełnienia wymogu uzyskania na to zgody. Wcześniej zamieszczone uwagi każą bowiem uznać, że nie tylko służba wojskowa rezerwowa, z którą powiązany jest obowiązek realizowania przez osobę pełniącą tę służbę zadań o charakterze wojskowym, prowadzi do utraty przez nią obywatelstwa polskiego. Skutek taki następuje również już poprzez formalne zaliczenie do rezerwy, jeżeli stan ten kreuje zależność obywatela polskiego względem władz wojskowych państwa obcego i ustanowionych przez nie zasad. Materiał dowodowy poddany prawidłowej ocenie MSWiA nie dawał podstaw, by twierdzić, że ojciec skarżącej został wyłączony z kręgu osób wchodzących w skład sił rezerwowych Wojsk Obrony Izraela, stąd o utracie obywatelstwa polskiego przez skarżącą przesądzał wiążąco art. 13 w zw. z art. 11 pkt 2 u.o.p.p. W tych warunkach decyzja odmawiająca potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez stronę skarżącą musiała zostać uznana przez Sąd I instancji za odpowiadającą prawu (art. 151 p.p.s.a.).

Kierując się powyższymi względami, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.