Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 109/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 235(1)
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędzia NSA Tadeusz Michalik, Protokolant Specjalista Magdalena Kurpis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi J.B. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r., nr [...], odmówił stwierdzenia u J. B. choroby zawodowej - przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 60% wartości należnej, wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej co najmniej w 30% przypadków stwierdzono na stanowisku pracy przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń, wymienionej w poz. 5 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 1367, dalej w skrócie: "rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych").

Decyzja została wydana w oparciu o postępowanie wyjaśniające narażenie zawodowe oraz orzeczenia lekarskie Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. (dalej w skrócie "PChZ WOMP") z dnia 17.06.2016 r. o nr [...] oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (dalej w skrócie "IMP i ZŚ") z dnia 16.09.2016 r. o nr [...]o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Na podstawie zgromadzonej dokumentacji organ stwierdził, że J. B. (dalej skarżący) pracował w latach 1975-1983 w "A" S.A. w L. na stanowiskach: składowacza odwozowego wsadu, spawacza, ślusarza urządzeń hutniczych, ślusarza remontowego brygadzisty, a w latach 1983-2012 w "B" S.A. w K. na stanowisku montera-spawacza oraz w roku 2012 w "C" Sp. z o.o. w T. na stanowisku montera-spawacza. Z uzasadnienia orzeczenia PChZ WOMP wynika, że skarży się na nasilającą się już od lat 90 - tych duszność wysiłkową z obniżeniem tolerancji wysiłku fizycznego i nieproduktywnym kaszlem, duszność spoczynkową, ponadto podnosi przebyte w przeszłości częste infekcje górnych dróg oddechowych i zapalenia oskrzeli. Diagnostykę skarżącego rozpoczęto w 2009 r. w oddziale internistycznym, stwierdzając w wykonanym badaniu tomograficznym płuc zmiany włókniste u podstawy obu płuc i zmiany guzkowe w płucu prawym, rozpoznano chorobę śródmiąższową płuc, niewydolność krążenia i cukrzyce typu 2. Dalszą diagnostykę pulmonologiczną prowadzono w Poradni Chorób Płuc (w badaniu HRCT klatki piersiowej nie stwierdzono cech samoistnego włóknienia płuc), a także w Wojewódzkim Szpitalu Chorób Płuc w J., gdzie w 2010 r. (a więc na dwa lata przed ustaniem zatrudnienia) po raz pierwszy rozpoznano u skarżącego przewlekłą obturacyjną chorobę płuc. Wartość FEV1 (natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej) w wykonanych wówczas badaniach spirometrycznych stanowiły 71,3% i 72,5% wartości należnej. W dostępnej dokumentacji medycznej nie ma wyników badań spirometrycznych z lat późniejszych, kluczowych w omawianym przypadku, tj. ostatnich dwóch lat pracy oraz do roku od zakończenia pracy. Skarżący był wieloletnim palaczem papierosów (deklaruje, że nie pali od 10 lat). W marcu 2015r. hospitalizowany był z powodu infekcyjnego zaostrzenia przewlekłej obturacyjnęj choroby płuc i zaostrzenia przewlekłej niewydolności krążenia. W czasie ostatniej hospitalizacji w Oddziale Pulmonologii Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego w K. w czerwcu 2016r. rozpoznano całkowitą niewydolność oddechową w przebiegu przewlekłej obturacyjnęj choroby płuc, wprowadzono do leczenia wentylację nieinwazyjną oraz tlenoterapię. Aktualnie wykonane badanie radiologiczne klatki piersiowej uwidoczniło pola płucne o wzmożonej przejrzystości, bez zmian naciekowych. Badanie spirometryczne wykazało zaburzenia wentylacji płuc o typie obturacji w stopniu ciężkim FEV1 (natężona objętość wydechowa pierwszo sekundowa) w kolejnych badaniach stanowiła 34 - 41% wartości należnej; ujemne były wyniki prób rozkurczowych z salbutamolem. W badaniu bodypletyzmograficznym nie stwierdzono restrykcji. W badaniach gazometrycznych z krwi tętniczej i krwi kapilarnej arterializowanej w spoczynku wykazano cechy częściowej, a okresowo - całkowitej niewydolności oddechowej. Badaniem laryngologicznym popartym oceną radiologiczną zatok stwierdzono skrzywienie przegrody nosa, cechy przewlekłego prostego nieżytu błony śluzowej nosa i gardła, przewlekłego przerostowego nieżytu błony śluzowej krtani, przewlekłego stanu zapalnego zatok szczękowych oraz wysunięto podejrzenie choroby refluksowej przełyku.

Organ I instancji wskazał, że zgodnie z przyjętymi kryteriami diagnostyczno - orzeczniczymi w zakresie chorób zawodowych, jednoznacznie określonymi w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych rozpoznanie przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli jako choroby zawodowej wymaga stwierdzenia w okresie narażenia zawodowego lub do roku od jego ustania trwałego upośledzenia sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej poniżej 60% wartości należnej oraz potwierdzenia w ostatnich 10 latach pracy zawodowej co najmniej w 30% przypadków przekroczenia na stanowisku pracy najwyższych dopuszczalnych stężeń pyłów i gazów drażniących. W dostępnej dokumentacji medycznej brak jest wyników spirometrii z okresu narażenia zawodowego lub do roku od jego ustania (tj. do końca 2013 r.), spełniających ujęte w wykazie chorób zawodowych kryteria diagnostyczno - orzecznicze przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli pochodzenia zawodowego.

W odwołaniu z dnia 2 listopada 2016 r. wniesionym od decyzji organu I instancji, skarżący wniósł o jej uchylenie oraz zaakcentował, że w trakcie 37 letniej pracy zawodowej na stanowisku spawacza oraz w innych zawodach był narażony na działanie czynników szkodliwych takich jak pyły i gazy. Badania lekarskie przeprowadzone w warunkach ambulatoryjnych, w szpitalu oraz klinice potwierdziły u skarżącego obturbacyjne zapalenie oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej poniżej 60% wartości należnej. Natomiast brak przeprowadzenia stosownych badań w szczególności spirometrii nie może go obciążać, albowiem zgłaszając się do lekarza nie był dysponentem zleconych badań.

[...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej w skrócie: "k.p.a."), art. 235¹ ustawy z dnia 26.06.1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2014 r. poz. 1502, z późn. zm., w skrócie: "k.p.") oraz § 8 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia 19 października 2016 r. Za podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie podejrzenia choroby zawodowej [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny przyjął warunki jakie powinny być spełnione do uznania zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia, biorąc pod uwagę definicję choroby zawodowej, określoną w art. 235¹ k.p., która stanowi, iż "za chorobą zawodową uważa się chorobą, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym. W rozpoznawanej sprawie organ II instancji stwierdził, że skarżący pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej (narażenie na pyły zawierające wolną krystaliczną krzemionkę i gazy drażniące) oraz, że lekarze orzecznicy rozpoznali u skarżącego przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli. Jednakże analiza narażenia zawodowego nie potwierdza przekroczenia normatywów higienicznych dla pyłów i gazów drażniących (brak wyników pomiarów) w ostatnich 10 latach pracy. W dokumentacji medycznej brak jest wyników spirometrii pacjenta z okresu narażenia zawodowego lub do roku od jego ustania (tj. do końca 2013 r.) spełniających ujęte w wykazie chorób zawodowych kryteria diagnostyczno-orzecznicze przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli pochodzenia zawodowego. Wobec powyższego organ odwoławczy podzielił ustalenia i wnioski organu I instancji i uznał, że brak jest podstaw do rozpoznania u skarżącego przewlekłego zapalenia oskrzeli pochodzenia zawodowego, uwzględniając jednoznaczne konkluzje zawarte w orzeczeniach PChZ WOMP i IMP i ZŚ.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący wskazał, że zgodnie z definicją choroby zawodowej zawartą w kodeksie pracy, na którą notabene organ też się powołuje, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w ocenie warunków pracy można stwierdzić bezspornie, lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykorzystywania pracy zwanych narażeniem zawodowym. Organy nie uwzględniły tego prawdopodobieństwa opierając się jedynie na brakach formalnych (brak pomiarów, brak wyników spirometrii). Na podstawie dokumentacji medycznej należy przyjąć, że istnieje wysokie prawdopodobieństwo, graniczące z pewnością, że działanie czynników szkodliwych dla zdrowia w trakcie wykonywanej przez skarżącego pracy zawodowej spowodowało trwałą chorobę. W chwili obecnej u skarżącego stwierdzono całkowitą niewydolność oddechową w przebiegu ciężkiej przewlekłej obturacyjnej choroby płuc, dlatego jest na domowej tlenowej tlenoterapii około 10 godzin na dobę i pod stałą domową opieką lekarza, pielęgniarki i fizjoterapeuty, czyli wymaga stałej opieki osób trzecich oraz posiada pierwszą grupę inwalidzką. Z tego powodu domagał się powołania biegłych sądowych i dopuszczenia dowodu z dokumentacji lekarskiej placówek medycznych, w których przebywał, celem ustalenia stanu zdrowia.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska.

W piśmie z dnia 6 kwietnia 2017 r. skarżący poinformował, że nie będzie obecny na rozprawie z uwagi na zły stan zdrowia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) w związku z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718, zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sąd oceniając legalność zaskarżonego orzeczenia kontroluje je z punktu widzenia prawidłowości zastosowania przez organ administracyjny obowiązujących przepisów prawa materialnego i postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie przez sąd, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.).

Stosownie do treści art. 235¹ k.p. za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 235 ² k.p.).

Wykaz chorób zawodowych, sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych, a także podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych określa wspomniane już wcześniej rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych.

Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2004 r. nr 125, poz. 1317 ze zm.), zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych wskazanych w tym rozporządzeniu. Orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania wydaje się na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.

Warunkiem wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej jest rozpoznanie przez uprawnioną jednostkę choroby określonej w wykazie chorób zawodowych, zawartym w załączniku do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, oraz istnienie związku przyczynowego pomiędzy tą chorobą a czynnikami szkodliwymi dla zdrowia występującymi w środowisku pracy.

Organ odwoławczy zatem trafnie wskazał, że jest związany treścią orzeczenia lekarskiego, niemniej jednak to związanie nie ma charakteru bezwzględnego. Inspektor sanitarny jest związany orzeczeniem lekarskim w zakresie rozpoznania choroby zawodowej, polegającej na diagnozie, że dane schorzenie znajduje się (bądź nie) w wykazie chorób zawodowych (por: uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2002 r., publ. ONSA 2003/1, poz. 4 i w centralnej bazie orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkich Sądów Administracyjnych, zwanej dalej "CBOSA"). Natomiast ocena narażenia zawodowego przeprowadzona przez lekarza orzecznika nie wiąże organu i może być dokonana samodzielnie przez organ wydający decyzję, do czego upoważnia § 6 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych (podobnie w wyroku WSA w Białymstoku z dnia 17 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Bk 602/09, CBOSA).

Zgodnie z treścią § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Powtórzenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oceny zawartej w orzeczeniu lekarskim nie stanowi o wypełnieniu obowiązku przewidzianego w art. 80 k.p.a. Przepis ten przewiduje, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Orzeczenie lekarskie jest tylko jednym z dowodów, który powinien zostać oceniony w tym postępowaniu, zgodnie z regułami postępowania przewidzianymi w szczególności w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.

Zdaniem lekarzy orzeczników PChZ WOMP i IMPiZŚ, ze względu na brak potwierdzenia przekroczeń normatywów higienicznych dla pyłów i gazów drażniących drogi oddechowe w miejscu pracy skarżącego w ostatnich 10 latach pracy oraz brak wyników spirometrii z okresu narażenia zawodowego lub roku od jego ustania nie stwierdzili oni zawodowej etiologii schorzenia rozpoznanego przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli pochodzenia zawodowego.

Zauważyć należy przy tym, że organ odwoławczy dwukrotnie w zaskarżonej decyzji stwierdził, że nie kwestionuje istnienia narażenia skarżącego na pyły i gazy drażniące oraz czasu trwania tego narażenia.

Tymczasem, przy obowiązującym domniemaniu istnienia takiego związku przyczynowo-skutkowego okoliczności te przeważają za dokonaniem korzystnych dla skarżącego ustaleń. Jak już wskazano organ sanitarny nie mógł poprzestać na ogólnikowym powołaniu się na stanowisko uprawnionych jednostek orzeczniczych, bez poddania ich wymaganej ocenie, zwłaszcza wobec braku pomiarów środowiskowych na stanowiskach pracy zajmowanych przez skarżącego przy jednoznacznym wskazaniu, że w latach 1983-2012 pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej (w narażeniu na działanie pyłów zawierających wolną krystaliczną krzemionkę i gazów drażniących, k. 27 akt administracyjnych).

Zgodnie z regulacją zawartą w przytoczonym wcześniej art. 235¹ k.p. o stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zachowanie dwóch wymogów: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Użyta w dyspozycji art. 235¹ k.p. alternatywa rozłączna: "bezspornie" lub z "wysokim prawdopodobieństwem", wskazuje na pewną dyskrecjonalność organów inspekcji sanitarnej prowadzących postępowanie w przedmiocie ustalenia przyczyn choroby zawodowej, nieoznaczającą jednak jakiejkolwiek dowolności. W konkretnym przypadku bowiem stwierdzenie przez organ z wysokim prawdopodobieństwem wystąpienia czynnika szkodliwego w miejscu pracy, skutkującego postaniem choroby zawodowej, niekoniecznie oznacza, że okoliczność ta musi być potwierdzona bezspornym dowodem.

W wyroku z dnia 15 czerwca 2012 r. o sygn. akt II OSK 748/12 (publ. CBOSA) NSA stwierdził, że z punktu widzenia art. 235¹ k.p. "nie jest wymagane bezsporne wykazanie związku między warunkami pracy w warunkach narażenia, a stwierdzoną dolegliwością.". Pogląd ten należy w pełni podzielić. Istotne dla stwierdzenia istnienia choroby zawodowej jest zatem ustalenie, czy na stanowisku pracy pracownik lub były pracownik był eksponowany na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia, a tym samym, czy podczas wykonywania pracy był narażony na powstanie tej choroby.

Dla uznania rozpoznanego schorzenia za chorobę zawodową istotne jest każdorazowe dokładne zbadanie warunków, w jakich pracownik lub były pracownik wykonywał pracę i ustalenie występowania na jego stanowisku pracy narażenia na określone czynniki szkodliwe dla zdrowia. Jeżeli bowiem określony czynnik może być odpowiedzialny za powstanie określonej jednostki chorobowej, to występowanie tego narażenia zawodowego na stanowisku pracy daje podstawę, by domniemywać, że doprowadził on do powstania choroby zawodowej. Pomimo bowiem tego, że w warunkach narażenia zawodowego nie u każdego choroba zawodowa musi wystąpić, to przyjąć należy, iż o jej powstaniu w konkretnym przypadku decydować może również osobnicza wrażliwość na działanie tego narażenia.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażony został pogląd, że występowanie warunków szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, które powodują określone schorzenie, stwarza domniemanie istnienia związku między warunkami pracy a chorobą (zob. wyroki NSA z dnia 9 stycznia 2007 r. o sygn. akt II OSK 1039/06, oraz z dnia 7 czerwca 2006 r. o sygn. akt II OSK 388/06, CBOSA). Jest to domniemanie zwykłe wzruszalne, które nie wyłącza wykazania, że pomimo pracy w warunkach narażających na chorobę, jej powstanie w konkretnym przypadku, nastąpiło z innych przyczyn, niezwiązanych z zatrudnieniem.

Narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się w odniesieniu do czynników chemicznych i fizycznych - rodzaj czynnika, wartość stężeń lub natężeń i średni czas narażenia zawodowego, co wynika z § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.

W rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy z przeważającym prawdopodobieństwem przyjął, że skarżący cały czas pracował w warunkach stwarzających możliwość powstania choroby zawodowej, wymienionej w poz. 5 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych oraz przyznał, że z uwagi na upadłość ostatniego pracodawcy brak było możliwości przeprowadzenia oceny narażenia zawodowego.

Dodatkowo zauważyć należy, iż w świetle § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, bądź wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału.

W kontrolowanej sprawie stwierdzenie przez medyczne jednostki orzecznicze braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u skarżącego było przede wszystkim wynikiem braku dokumentacji w zakresie danych umożliwiających obiektywną ocenę poziomu narażenia w miejscu pracy w okresie zatrudnienia, oraz potwierdzenia przekroczeń normatywów higienicznych dla pyłów i czynników drażniących drogi oddechowe, a także brak wyników spirometrii z okresu zatrudnienia lub roku od jego ustania.

Wskazać w tym miejscu przyjdzie, że za brak tej dokumentacji nie może ponosić odpowiedzialności pracownik lub były pracownik. Przepisy prawa pracy nakładały i nakładają na pracodawcę obowiązek przeprowadzania okresowych badań i pomiarów. Skoro w okresie zatrudnienia, jak i w ciągu roku od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym pracodawca nie prowadził pomiarów w zakresie danych o narażeniu, to nie sposób przerzucać ujemnych skutków z tego tytułu na byłego pracownika (skarżącego). Nadto odnosząc się do warunku stwierdzenia choroby zawodowej w trakcie pracy lub do roku od jego ustania przyjdzie zważyć, że ustawodawca użył sformułowania "wystąpienie udokumentowanych objawów", nie jest zatem wymagane, aby u pracownika zdiagnozowano dane schorzenie ani też, aby był on na tę dolegliwość leczony. Wystarczy bowiem samo potwierdzenie przez lekarza faktu występowania symptomów charakterystycznych dla danej choroby. Z dokumentacji medycznej przedłożonej przez skarżącego wynika, że już w roku 2010 r. po raz pierwszy, a więc na dwa lata przed ustaniem zatrudnienia, rozpoznano u niego przewlekłą obturacyjną chorobę płuc o określonych parametrach (hospitalizacja w Wojewódzkim Szpitalu Chorób Płuc w J.).

Podkreślić jeszcze raz przyjdzie, że o ile stwierdzona u pracownika choroba została wymieniona w wykazie chorób zawodowych i praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie. Wystarczające jest samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie danej choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym wypadku warunki takie ją spowodowały. Zatem organ odwoławczy winien był wykazać, że upośledzenie w funkcjonowaniu układu oddechowego skarżącego, nie jest związane z warunkami wykonywanej przez niego pracy.

Nie wyłącza to możliwości wykazania, że mimo pracy w warunkach narażających na daną chorobę jej powstanie w konkretnym wypadku nastąpiło z innych przyczyn, niezwiązanych z wykonywaniem zatrudnienia, jednakże niedające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść skarżącego. Rozstrzygnięcie w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej jedynie z powodu braku dokumentacji, którą obowiązany był prowadzić pracodawca i za który to brak nie ponosi odpowiedzialności pracownik, pozostaje w sprzeczności z konstytucyjną zasadą zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy wyrażoną w art. 66 ust. 1 Konstytucji RP.

Organy inspekcji sanitarnej nie mają co prawda obowiązku dokonywać ustaleń w zakresie pozazawodowych przyczyn choroby, niemniej jednak w realiach niniejszej sprawy wykluczenie etiologii zawodowej schorzenia nastąpić może jedynie wówczas, gdy rozpoznana zostanie pozazawodowa przyczyna choroby, bądź wykazane zostanie w sposób niebudzący wątpliwości, że wykonywana praca nie mogła wywołać stwierdzonej u skarżącego choroby (por. wyrok NSA z dnia 11 września 2007r. o sygn. akt II OSK 740/07, CBOSA).

Wyjaśnienie sprawy w tym zakresie musi nastąpić przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ odwoławczy, gdyż materiał dotychczasowego postępowania administracyjnego nie pozwala na potwierdzenie prawidłowości merytorycznego rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do złożonego w skardze wniosku dowodowego powołania biegłych sądowych i dopuszczenia dowodu z dokumentacji lekarskiej placówek medycznych, w których skarżący przebywał, wskazać należy, że sąd administracyjny wydaje wyrok na podstawie akt administracyjnych. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Regulacja zawarta w cytowanym przepisie wskazuje jednoznacznie na dopuszczalność przeprowadzenia przed sądem administracyjnym wyłącznie dowodu uzupełniającego z dokumentów i to jedynie w sytuacji, gdy wnioskowany dowód pozostaje w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu. Celem tego postępowania dowodowego nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń. Oznacza to, że skarżący nie może skutecznie domagać się przeprowadzenia innych dowodów, w tym powołania biegłych sądowych, co więcej w sprawie prawidłowo zostały uwzględnione dowody z dokumentacji lekarskiej placówek medycznych, w których wcześniej przebywał.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.