Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 451/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2010-10-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 58
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Teza: Merytoryczne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia prawnie dopuszalne będzie jedynie wówczas, gdy termin do dokonania okreslonej czynności procesowej rozpoczął swój bieg.

TEZY

Merytoryczne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia prawnie dopuszalne będzie jedynie wówczas, gdy termin do dokonania okreslonej czynności procesowej rozpoczął swój bieg.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak, Sędziowie WSA Wojciech Organiściak, Krzysztof Winiarski (spr.), Protokolant Izabela Maj – Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2010 r. sprawy ze skargi A w Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych uchyla zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Z akt sprawy wynika, że Urząd Celny w Ł., jako wierzyciel należności Skarbu Państwa, wystawił w dniu [...] 2001 r. tytuł wykonawczy o numerze [...] przeciwko zobowiązanemu R. W. i skierował go do egzekucji Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w S..

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w S., działając na podstawie art. 59 §3 w związku z art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji umorzył postępowanie egzekucyjne z uwagi na jego bezskuteczność. Postanowienie to skierowane zostało do zobowiązanego – R. W. oraz wierzyciela – "Urzędu Skarbowego w Ł.".

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. obciążył wierzyciela, tj. Urząd Celny w Ł. kosztami postępowania egzekucyjnego w łącznej kwocie [...] zł. Postanowienie to skierowane zostało drogą pocztową na adres "Urząd Celny w Ł., ul. [...],[...] Ł.". Natomiast na pocztowym potwierdzeniu odbioru widnieje m.in. pieczęć Izby Celnej w Ł. – Wydział "A", z datą [...] r.

Na powyższe postanowienie Dyrektor Izby Celnej w Ł. wniósł zażalenie (pismo datowane na [...] 2009 r.). Pismo to zostało wysłane listem poleconym na adres Urzędu Skarbowego w S. w dniu [...] r.

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K., działając na podstawie art. 134 w związku z art. 144 K.p.a. oraz art. 17 § 1 i 18 ustawy egzekucyjnej, uznał że zażalenie zostało wniesione z uchybieniem 7-dniowego terminu i w związku z tym pozostawił je bez rozpoznania.

Dyrektor Izby Celnej w Ł. wnioskiem z dnia [...] 2009 r., zadanym w urzędzie pocztowym w dniu [...] 2009 r., zwrócił się o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie i ponowne jego rozpatrzenie, uzasadniając to żądanie wadliwym skierowaniem postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. do Urzędu Celnego w Ł., ulica [...], zamiast do Izby Celnej w Ł. ulica [...].

Zdaniem wnioskodawcy organ egzekucyjny miał świadomość zmiany wierzyciela należności objętych tytułem wykonawczym Urzędu Celnego w Ł., ponieważ udzielał informacji o stanie egzekucji skierowanej do R. W. na wniosek Izby Celnej w Ł. i na adres siedziby Izby przy ulicy [...]. Zwrócono uwagę, że postanowienie organu egzekucyjnego (wysłane na ulicę [...]) zostało przekazane do Kancelarii Izby Celnej w Ł. (ulica [...]) w dniu [...] r. i w związku z tym 7-dniowy termin do wniesienia zażalenia upłynął [...] 2009 r. i w tym terminie zmieścił się obecny wierzyciel.

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w K. nie zaistniały przesłanki do przywrócenia Dyrektorowi Izby Celnej w Ł. ustawowego terminu, przewidzianego dla zażaleń w art. 17 ustawy egzekucyjnej. Zwrócono też uwagę, że w myśl art. 58 K.p.a. można przywrócić uchybiony termin na wniosek zainteresowanego, ale tylko wówczas, gdy uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w K., Dyrektor Izby Celnej w Ł. nie uprawdopodobnił braku winy w nie zrealizowaniu warunków dopuszczenia zażalenia do merytorycznego rozpoznania, ponieważ – jak ma wynikać z potwierdzenia odbioru postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r. o obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, przesyłka ta, mimo skierowania jej do Urzędu Celnego w Ł. została doręczona Izbie Celnej w Ł. w dniu [...] 2009 r. Zdaniem organu odwoławczego oznacza to, że Dyrektor Izby Celnej w Ł., składając zażalenie w urzędzie pocztowym w dniu [...] 2009 r., wiedział już, iż dokonał tej czynności z uchybieniem 7-dniowego terminu, określonego w art. 17 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a zatem wniosek o przywrócenie uchybionego terminu z racji wadliwego (co podnosił wnioskodawca) doręczenia postanowienia organu egzekucyjnego, winien był stanowić integralną część tego zażalenia.

Organ nadto wskazał, że ewidentnego zawinienia przez Dyrektora Izby Celnej w Ł. w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia dowodzi niezbicie data sporządzenia zażalenia, mieszcząca się w ustawowym 7-dniowym terminie, licząc od dnia doręczenia Izbie Celnej w Ł. postanowienia pierwszoinstancyjnego.

Na powyższe postanowienie Dyrektor Izby Celnej w Ł. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, w której zarzucił naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 7, 77 § 1 oraz 15 K.p.a. w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz nie odniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia do wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych podniesionych w zażaleniu. W związku z tym skarżący zażądał uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji, powołując się na art. 64c § 3 ustawy egzekucyjnej, a także wstrzymanie wykonania postanowienia obciążającego Dyrektora Izby Celnej w Ł. kosztami postępowania egzekucyjnego.

W obszernym uzasadnieniu skarżący omówił przebieg postępowania w sprawie zażalenia z dnia [...] r. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r. o obciążeniu wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego oraz w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia.

Zdaniem strony skarżącej organ odwoławczy nie rozważył, czy jego argumenty uprawdopodobniają, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, przy czym podkreśliła, iż ustawodawcy nie chodzi o przeprowadzenie dowodu na tę okoliczność, ale samo uwiarygodnienie swojej staranności i faktu, że przeszkoda była niezależna oraz trwała aż do złożenia wniosku.

Rozwijając pogląd na temat kryterium oceny winy w uchybieniu terminu, przyjmowanego jako obiektywny miernik staranności jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy, Dyrektor Izby Celnej w Ł. zauważył, że brakiem winy osoby zainteresowanej w dochowaniu terminu jest też nieprawidłowe doręczenie pisma. Podkreślił, że dopiero uzyskanie przez zainteresowanego wiadomości o zdarzeniu powodującym rozpoczęcie biegu terminu jest datą, od której należy liczyć termin siedmiu dni, a więc jeśli nie miał on wiedzy o uchybieniu terminu, to termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od uzyskania przez niego wiedzy o złożeniu zażalenia z uchybieniem terminu,

W tym kontekście skarżący dowodzi, że organ dokonał oceny jego zawinienia w nieterminowym wniesieniu zażalenia bez uwzględnienia całokształtu okoliczności występujących w sprawie, wskazanych powodów opóźnienia oraz błędnie uznał, że nie uprawdopodobnił on swojej winy w uchybieniu terminu, gdyż jego zdaniem wskazane we wniosku powody są w pełni wystarczającymi do przywrócenia uchybionego terminu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu objętego skargą postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga okazała się uzasadniona, aczkolwiek z innych powodów niż w niej wyłuszczone.

Spór między stronami postępowania sądowo-administracyjnego ogniskuje się na ocenie legalności postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...], wydanego na podstawie art. 58, art. 58 § 2 oraz art. 123 i 124 K.p.a.

Postanowieniem tym Dyrektor Izby Skarbowej w K. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia [...] r. nr [...] Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., obciążające wierzyciela, tj. Urząd Celny w Ł. kosztami postępowania egzekucyjnego.

Strona skarżąca konsekwentnie eksponuje znaczenie faktu wadliwego zaadresowania ww. postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., przez wskazanie błędnego adresata (tj. Urzędu Celnego w Ł., zamiast Dyrektora Izby Celnej w Ł.), a także wysłanie tego orzeczenia na niewłaściwy adres (ulicę [...], a nie na ulicę [...]– siedzibę Dyrektora Izby Celnej w Ł.). Z tych też powodów uważa, że nie ponosi winy w dochowaniu siedmiodniowego terminu do wniesienia zażalenia.

Zdaniem natomiast Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. przesyłka zawierająca decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. została de facto prawidłowo doręczona Izbie Celnej w Ł. w dniu [...] r., a Dyrektor Izby Celnej – składając w dniu [...] 2009 r. zażalenie na to postanowienia – wiedział już, że dokonał tej czynności z uchybieniem terminu, a zatem wniosek o przywróceniem uchybionego terminu winien stanowić integralną część zażalenia.

Rozpatrujący sprawę skład orzekający w pierwszej kolejności pragnie zwrócić uwagę, że przesyłka zawierająca postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, została prawidłowo doręczona.

W art. 17 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 ze zm.) wyrażona została zasada, że rozstrzygnięcia i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Wyjątki od tych reguł mogą być przewidziane w ustawie. Ponieważ spór w niniejszej sprawie koncentruje się na nieuregulowanej ustawą egzekucyjną kwestii uznania przez organ nadzoru zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego za wniesione z uchybieniem terminu, zastosowanie znajduje art. 18 ustawy egzekucyjnej, w myśl którego jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie (art. 141 § 2 K.p.a.). W wypadku wniesienia środka odwoławczego z uchybieniem terminu, organ odwoławczy w drodze postanowienia stwierdza uchybienie terminu do wniesienia tego środka. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne (art. 134 w zw. z art. 144 K.p.a.). Konsekwencją uznania, że zażalenie zostało wniesione z uchybieniem terminu jest pozostawienie go bez rozpoznania (co w rozpatrywanej sprawie zostało stwierdzone odrębnym postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] ).

Stosownie natomiast do art. 58 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3).

Treść tych przepisów nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Rację za zatem organ odwoławczy wskazując, że prośba o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, zgłoszona po upływie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, nie może zostać pozytywnie rozpatrzona.

Jednakże w ocenie Sądu merytoryczne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia prawnie dopuszczalne będzie jedynie wówczas, gdy termin do dokonania określonej czynności procesowej rozpoczął swój bieg. Termin do wniesienia środka zaskarżenia nie rozpoczyna swojego biegu, jeżeli w odrębnym postępowaniu stwierdzone zostanie, że określone orzeczenie nie weszło do obrotu prawnego. W konsekwencji nie można przywrócić terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie, które nie znalazło się w obrocie prawnym.

Rozpatrujący sprawę skład orzekający pragnie zwrócić uwagę, że wyrokiem tut. Sądu z dnia 4 października 2010 r., w sprawie oznaczonej sygn. akt I SA/GL 278/10 uznano, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r. nr [...] o obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, wskutek popełnionych uchybień związanych z jego doręczeniem, nie znalazło się w obrocie prawnym. Z tych też względów za bezprzedmiotowe należy uznać postępowanie prowadzone w związku z prośbą Dyrektora Izby Celnej w Ł. o przywrócenie terminu do wniesienie zażalenia na to postanowienie organu egzekucyjnego, a zakończone postanowieniem z dnia [...] r. odmawiającym przywrócenia terminu. Stosownie zatem do treści art. 105 § 1 K.p.a. organ odwoławczy winien umorzyć to postępowanie. Zgodnie bowiem do treści tego przepisu, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.

Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.