Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 846/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6015 Uzgodnienia
Hasła tematyczne: Bankowe prawo
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7
journal: Dz.U. 1936 nr 37 poz 282
law: Ustawa z dnia 28 kwietnia 1936 r. - Prawo wekslowe.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędzia WSA Artur Kuś (spr.), Sędzia WSA Tomasz Stawecki, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 września 2021 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. G. [...] w Z. na postanowienie Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu z dnia [...] lutego 2021 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia zamierzenia budowlanego oddala skargę


UZASADNIENIE

1. Przedmiotem skargi Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [.... w [...] (dalej: "skarżąca") jest postanowienie Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu (dalej: "Minister") z [...] lutego 2021 r. znak: [...] wydane w przedmiocie odmowy uzgodnienia zamierzenia budowlanego, w następującym stanie faktycznym sprawy.

2. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w [...] (dalej: "organ I instancji", "DWKZ") postanowieniem z [...] września 2020 r. nr [...] działając na podstawie art. 92 ust. 6 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2020 r. poz. 282 ze zm. dalej: "u.o.z."), w zw. z art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333; dalej: "p.b.") oraz art. 106 § 5 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. 2020 poz. 256 ze zm.; dalej: "k.p.a."), po ponownym rozpatrzeniu wniosku Starosty [...] z [...] stycznia 2020 r., w sprawie uzgodnienia dokumentacji dotyczącej wykonania robót budowlanych polegających na remoncie oraz ociepleniu elewacji budynku mieszkalnego wielorodzinnego nr [...] przy ul. [...] w [...], zlokalizowanego na dz. nr [...], postanowił odmówić uzgodnienia zamierzenia budowlanego dotyczącego wykonania ww. robót budowlanych - remont oraz ocieplenia elewacji budynku mieszkalnego wielorodzinnego nr [...] przy ul. [...] w [...], w zakresie zgodnym z załączoną do wniosku dokumentacją.

W uzasadnieniu organ wskazał, że Starosta [...] zwrócił się do [...]WKZ z prośbą o uzgodnienie, w trybie art. 39 ust. 3 p.b. zamierzenia budowlanego dotyczącego wykonania robót budowlanych - remont oraz ocieplenie elewacji ww. budynku mieszkalnego wielorodzinnego.

Postanowieniem nr [...] z [...] lutego 2020 r. [...]WKZ odmówił uzgodnienia ww. zamierzenia budowlanego. Na wyżej wymienione postanowienie, zażalenie wniosła Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości przy ul. [...] w [...].

Minister postanowieniem z [...] lipca 2020 r. uchylił w całości zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Po ponownym zapoznaniu się ze stanem faktycznym, organ I instancji wskazał, że ww. budynek oraz układ przestrzenny znajdują się w gminnej ewidencji zabytków Miasta [...] założonej zarządzeniem nr [...] Burmistrza Miasta [...] z [...] grudnia 2012 r. Przedmiotowy budynek objęty jest również ochroną prawną na podstawie Uchwały [...] Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu znajdującego się w obrębie [...] miasta [...], w rejonie ulic [...],[...],[...] i [...] (dalej: MPZP").

Organ wskazał, że z rysunku planu będącego załącznikiem nr 1 do MPZP wynika, iż budynek jest objęty ochroną konserwatorską oraz położony jest w strefie ochrony konserwatorskiej B. Ponadto organ stoi na stanowisku, że elewacja budynku ze swoim oryginalnym wystrojem, winna być zachowana i wyeksponowana. Organ I instancji ocenił wpływ planowanej inwestycji na zachowane wartości zabytkowego budynku jak również zachowanego założenia urbanistycznego, którego jest integralnym komponentem. Zbadano w szczególności czy przewidywane rozwiązania projektowe inwestycji, nie niszczą elementów stanowiących o wartości historyczno - architektonicznej zachowanego zabytku.

Zawarte w projekcie budowlanym rozwiązania oraz niewyjaśnione kwestie dotyczące sposobu postępowania w trakcie robót budowlanych z oryginalnymi detalami elewacyjnymi, a także bezpieczeństwa klimatycznego, powoduje iż organ ochrony zabytków, związany wolą ustawodawcy wyrażoną w przepisie art. 4 pkt. 2 u.o.z. nie wyraził merytorycznej akceptacji dla projektu.

Organ przeanalizował również, czy projektowane prace nie naruszają wartości zabytkowych chronionego układu urbanistycznego i zespołu zabudowy, którego historycznym elementem jest przedmiotowy budynek.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego dociepleń wykonanych na budynkach przedmiotowego układu (tj. położonego przy ul. [...] oraz ul. [...] nr [...],[...], [...],[...]) organ poinformował, iż przeprowadzona kwerenda archiwum wykazała brak korespondencji z organem w kwestii docieplenia ścian wymienionych w zażaleniu budynków o numerach [..., [...] i [...]. Przeprowadzona kwerenda wykazała również, iż organ wielokrotnie wyrażał sprzeciw wobec zamiaru docieplania poprzez doklejanie warstwy styropianu zabudowań przedmiotowego zabytkowego układu urbanistycznego. W żadnej z tych spraw nie uzgodniono dociepleń elewacji od strony zewnętrznej. Organ zaznaczył, że jednoznacznie odmówił uzgodnienia lub wydania pozytywnej opinii dla docieplenia warstwa styropianu ścian zewnętrznych budynków nry [...], [...] i [...] położonych przy ul. [...] w [...].

Dodał, że ewentualne rozwiązania architektoniczne i materiałowe winny prowadzić do utrzymania zabytku w jak najlepszym stanie oraz podkreślenia jego wartości historycznych i artystycznych oraz jego autentyzmu. Stąd, zdaniem organu konserwatorskiego, działania inwestycyjne przy omawianym budynku winny zmierzać do zachowania jego istotnych historycznych cech tj. proporcji i kształtu otworów okiennych, portalu, wystroju architektonicznego elewacji i użytych materiałów elewacyjnych. Wszelkie nowe zamierzenia nie powinny niszczyć stanu istniejącego, a jedynie prowadzić do jego poprawy. Analiza załączonej dokumentacji projektowej wykazała, iż planowane prace skutkować będą zmianą proporcji elewacji oraz utratą oryginalnego detalu architektonicznego. Dołożenie warstwy styropianu na elewacjach przedmiotowego budynku skutkować będzie również utratą oryginalnych tynków, które są nośnikami wiedzy o dawnych technikach i technologiach budowlanych - stan tynków nie nosi śladów zupełnego zużycia - kwalifikuje się raczej do miejscowych uzupełnień oraz ewentualnie nałożenia ponownie farby w celu ujednolicenia całej elewacji, po wykonaniu prac uzupełniających.

Organ zaznaczył, że stosowanie styropianu na elewacji i tworzenie detalu w formie atrapy - zasłonięcie styropianem i "odtworzenie" w styropianie wystroju architektonicznego, jest w tym przypadku niedopuszczalne od strony konserwatorskiej. Zabytkowe budynki docieplone od zewnątrz tracą cenny walor jakim jest autentyzm architektury historycznej. Forma architektoniczna budynku została zrealizowana we właściwych materiałach budowlanych i w konkretnej technice budowlanej. Obłożenie styropianem ściany zabytkowego budynku i wykonanie detalu w innym od historycznego materiale, jakim jest styropian, jest zakłamaniem. Prace te doprowadzą do zniszczenia wartości historycznej i artystycznej przedmiotowego obiektu.

Najcenniejszą wartością zabytku jest jego autentyzm, czyli stopień zachowania oryginalnej substancji obiektu. Planowane prace termomodernizacyjne na elewacjach budynku, grożą degradacją ich kompozycji. Ochrona tych wartości - a więc formy, stylu i zastosowanych materiałów, wynika z u.o.z. W myśl art. 4 pkt 2 u.o.z. ochrona zabytków polega m.in. na zapobieganiu zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytku. Realizacja prac wg. przedłożonego do uzgodnienia projektu miałaby duży wpływ na zmianę wyglądu zabytku, co groziłoby utratą jego wartości artystycznych, historycznych i naukowych, a ich akceptacja przez organ zaprzeczałaby podstawowym celom i wartościom, jakie stoją u podstaw ochrony zabytków.

Po analizie wniosku wojewódzki konserwator zabytków stwierdził, że zaproponowane w przedłożonej dokumentacji projektowej prace na elewacjach przedmiotowego budynku, spowodują uszczuplenie jego wartości zabytkowych jak również wartości całego układu urbanistycznego, którego stanowi część składową.

Ponadto wskazał, że projektowane rozwiązania stoją w sprzeczności z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu znajdującego się w obrębie [...] miasta [...], w rejonie ulic [...], [...], [...] i [...].

3. Skarżąca nie zgadzając się z powyższym postanowieniem, pismem z 1 października 2020 r. złożyła zażalenie.

4. Po rozpatrzeniu zażalenia Minister postanowieniem z [...] lutego 2021 r., znak: [...] działając na podstawie art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 u.o.z., art. 39 ust. 3 p.b. oraz art. 17 pkt 2 k.p.a., art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. postanowił utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji wywodzi swoje kompetencje z faktu, iż budynek przy ul. [...] w [...] został ujęty w gminnej ewidencji zabytków. Ponadto zlokalizowany jest na terenie nowożytnego układu przestrzennego miasta [...], również ujętego w tej ewidencji.

W związku z powyższym nieskuteczny jest zarzut skarżącego, że organ I instancji błędnie przyjął, że budynek stanowi zabytek. Konieczne jest, bowiem rozróżnienie wpisu do rejestru zabytków, jako jednej z formy ochrony zabytków, wymienionej w art. 7 u.o.z. od ujęcia budynku, czy obszaru w gminnej ewidencji zabytków. Budynek przy ul. [...] w [...] odpowiada definicji legalnej zabytku. Obiekt ten stanowi przykład budownictwa mieszkalnego wielorodzinnego z lat 30. XX w. O jego wartościach stanowią również użyte materiały i wykorzystane techniki budowlane, a także oryginalne rozwiązanie architektoniczne. Ochronie podlega autentyczna forma oraz substancja zabytkowa budynku, w postaci zachowanej bryły, kształtu dachu, kąta nachylenia połaci dachowych, pokrycia dachowego, a także oryginalnego wykończenia elewacji. Budynek został wzniesiony według typowego projektu dla budownictwa z tego okresu, na planie prostokąta, jako trzykondygnacyjny, nakryty dachem czterospadowym. Obiekt ten posiada zachowany skromny detal architektoniczny w postaci gzymsu wieńczącego oraz gzymsów podokiennych i nadokiennych, zaakcentowanych w formie wysuniętych trójkątów na osi drugiej i szóstej elewacji frontowej w obrębie kondygnacji pierwszej i drugiej. Oryginalny jest również fakturowany tynk elewacyjny. Od strony elewacji frontowej wykonano dwa przewody kominowe.

Zgodnie z art. 3 pkt 12 u.o.z., historyczny układ urbanistyczny to przestrzenne założenie, zawierające zespoły budowlane, pojedyncze budynki i formy zaprojektowanej zieleni, rozmieszczone w układzie historycznych podziałów własnościowych i funkcjonalnych, w tym ulic lub sieci dróg. Ustanowienie ochrony konserwatorskiej takiego układu ma na celu trwałe zachowanie jego historycznego rozplanowania oraz kompozycji przestrzennej. Oznacza to m. in. zachowanie układu ulic, ich przebiegu, szerokości i przekroju, rozplanowania i sposobu zagospodarowania parceli, a także gabarytów i linii zabudowy oraz zasadniczych proporcji wysokościowych kształtujących sylwetę całego układu.

Zabudowa tej części nowożytnego układu przestrzennego [...], tj. dawnego osiedla "[...]", w tym ulicy [...] jest spójna pod względem architektonicznym.

Na przedmiotowym terenie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przyjęty Uchwałą [...] Rady Miejskiej w [...] z [...] stycznia 2019 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w obrębie [...] miasta , w rejonie ulic [...], [...], [...] i [...]. W § 9 MPZP określono zasady ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków określono budynki objęte ochroną konserwatorską, przedstawione na rysunku planu, w tym m.in. budynek przy ul. [...]. Zgodnie z § 9 pkt 30 MPZP dla budynku położonego przy ul. [...], należy zachować: bryłę, formę i ceramiczne pokrycie dachu oraz kształt lukarn, facjat i okien strychowych, układ osi i wykrój otworów w elewacji oraz ujmujące je gzymsy nadokienne i podokienne, a także gzyms międzykondygnacyjny i obramienie okna doświetlającego klatkę schodową, stolarkę okienną i drzwi wejściowych, z dopuszczeniem, w przypadku wymiany stolarki okiennej, stosowanie podziałów szczeblinowych wzorowanych na oryginalnych. Mając na uwadze ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego elewacja budynku z oryginalnym wystrojem powinna zostać zachowana.

Według projektu budowlanego, inwestycja obejmuje: usunięcie tynku z elewacji i przygotowanie do ocieplenia styropianem, wymianę rynien i rur spustowych i obróbek blacharskich oraz montaż parapetów okiennych z płytek ceramicznych. Ponadto projekt przewiduje wymianę stolarki okiennej w piwnicy na nowe, wykonane z PVC w kolorze białym, z szybą zespoloną. Projekt budowlany zakłada "frezowanie styropianu wokół okien (na gł. 1,5 cm) w celu uzyskania opasek zatartych na gładko (odtworzenie istniejącego rysunku elewacji)", pomimo, iż w obecnym stanie okna nie posiadają obramień, lecz ujęte są profilowanym gzymsem nadokiennym i podokiennym. Ponadto w projekcie nie ma informacji, z jakiego materiału oraz w jaki sposób mają zostać odtworzone detale architektoniczne.

W ocenie Ministra działanie polegające na zniszczeniu oryginalnego tynku, oklejeniu elewacji styropianem i odtworzeniu oryginalnych detali architektonicznych stanowiłoby zniekształcenie oryginalnej myśli projektowej. Wskutek takich działań obiekt utraciłby oryginalny detal architektoniczny i fakturowany tynk, a tym samym swój wyraz architektoniczny. Wskutek takich działań obiekty zabytkowe tracą walor autentyczności w postaci oryginalnych detali architektonicznych, ziarnistości i faktury oryginalnych tynków, głębokości osadzenia stolarek otworowych, grubości i szerokości ścian, a tym samym ich proporcji w stosunku do cokołu, kalenicy dachu czy gzymsu podokapowego. Zacieranie oryginalnej plastyki elewacji i fałszowanie przekazu o autentycznej stylistyce obiektu jest sprzeczne z zasadami ochrony konserwatorskiej obiektów zabytkowych.

Działania polegające na wykonaniu docieplenia styropianem budynków zabytkowych bez uzgodnienia z organem ochrony zabytków nie mogą stanowić podstawy do uzgodnienia tego typu inwestycji w kolejnych zabytkowych obiektach. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, termomodernizacja budynków przy ul. G. nr [...], [...], [...] nie była uzgadniana z [...]WKZ. Organ wielokrotnie wyrażał sprzeciw wobec docieplenia poprzez doklejenie warstwy styropianu do elewacji budynków zlokalizowanych w obrębie zabytkowego układu urbanistycznego.

Ponadto do grupy inwestycji termomodernizacyjnych w aspekcie redukcji strat ciepła w budynku należy zaliczyć także docieplenie dachu i stropu nad ostatnią kondygnacją, izolację piwnic, wymianę stolarki okiennej i drzwiowej, modernizację systemu grzewczego, rekuperację ciepła wentylacyjnego, ponadto osuszenie ścian i naprawę lub wykonanie izolacji przeciwwilgociowej pionowej i poziomej w celu przeciwdziałania zawilgoceniu murów na skutek podsiąkania kapilarnego, likwidację mostków termicznych, użycie tynków termomodernizacyjnych lub ocieplenie ścian zewnętrznych od wewnątrz. Mury w obiektach zabytkowych są masywne i cechuje je na ogół dobra izolacyjność termiczna, którą można poprawić wykorzystując sposoby dostosowane bardziej do zabytkowych obiektów. Przy zastosowaniu powyższych rozwiązań podstawowe wymogi cieplne powinny zostać spełnione.

Organ drugiej instancji uważa, iż w interesie społecznym leży ochrona obiektów o wartościach zabytkowych oraz niedopuszczenie do zniszczenia ich autentycznej substancji. W przypadku postępowania uzgodnieniowego dotyczącego termomodernizacji budynku, będącego przykładem modernistycznej zabudowy mieszkaniowej lat 30. XX w., jest to sprzeczne z interesem strony. [...]WKZ słusznie przedłożył w tej kwestii interes społeczny nad interes strony, ponieważ planowana inwestycja nie została dopasowana do zabytkowego charakteru budynku, a jej realizacja doprowadziłaby do zniszczenia oryginalnie zaprojektowanych rozwiązań projektowych.

5. Pismem z 30 marca 2021 r. Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. [...] w [...] wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:

a) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj: art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. polegające na:

- dokonaniu dowolnej oceny materiału dowodowego i przyjęcie, że budynek mieszkalny wielorodzinny przy ul. [...] w [...] stanowi zabytek, podczas gdy organ w żaden sposób nie sprecyzował jakie materiały, wykorzystane techniki budowlane czy też oryginalne rozwiązania architektoniczne, formy i substancje świadczą o zabytkowym charakterze budynku;

- niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się w pobieżnej analizie projektu budowlanego z czerwca 2019 r. dot. remontu elewacji wraz z ociepleniem budynku, w tym w szczególności nieuwzględnienie postępowania z gzymsami wieńczącym oraz ceglanym obramieniem drzwi na budynku, co zostało wyraźnie wskazane w pkt. 6.1. projektu budowlanego, który zakłada renowację detali architektonicznych na elewacji wraz ze szczególnym uzupełnieniem i odtworzeniem brakujących elementów (portal wejściowy, gzyms górny), co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania przez organ II instancji, że realizacja projektu budowlanego doprowadziłaby do zniekształcenia oryginalnej myśli projektowej oraz utraty oryginalnego wyrazu architektonicznego budynku;

- nie uwzględnieniu okoliczności, że nieruchomości sąsiednie dla budynku, zlokalizowane (podobnie jak budynek) na terenie nowożytnego układu przestrzennego miasta [...], ujętego w Gminnej Ewidencji Zabytków i znajdujące się w Gminnej Ewidencji Zabytków zostały poddane remontowi elewacji i ocieplone, w sposób analogiczny jak przewiduje projekt budowlany dla budynku, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania przez organ II instancji, że zabudowa układu przestrzennego miasta [...], na której znajduje się budynek jest spójna pod względem architektonicznym;

- bezzasadnym przyjęciu, że mury w obiektach zabytkowych (w tym budynku) są masywne i cechuje je na ogół dobra izolacyjność termiczna, którą można poprawić wykorzystując sposoby dostosowane bardziej do zabytkowych obiektów (w tym docieplenie dachu i stropu, izolację piwnic, modernizację systemu grzewczego), a co za tym idzie Wspólnota może zastosować zaproponowane przez organ I instancji rozwiązania z zakresu inwestycji termomodernizacyjnych, co spowoduje, że wymogi cieplne zostaną spełnione, podczas gdy organ II instancji: dokonując powyższych stwierdzeń nie odniósł się w żadnym stopniu do samego budynku i jego stanu budowlanego oraz technicznego, a ponadto nie jest uprawniony i nie posiada wiedzy specjalistycznej w zakresie ustalenia czy w przypadku zastosowania zaproponowanych przez organ rozwiązań podstawowe wymogi cieplne zostaną spełnione;

- bezzasadnym uznaniu, że słuszny interes strony postępowania (Wspólnoty) w zrealizowaniu projektu budowlanego godzi w interes społeczny oraz braku wyważenia tych dwóch interesów, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego i automatycznego przyznania przez organ II instancji pierwszeństwa interesowi społecznemu nad interesem strony postępowania (Wspólnoty);

b) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. przez brak sporządzenia przez organ II instancji odpowiedniego uzasadnienia postanowienia, a to przez brak wyjaśnienia:

- jakie działania objęte projektem budowlanym doprowadzą do rzekomego zniszczenia oryginalnego tynku budynku, w jaki sposób oklejenie elewacji styropianem oraz odtworzenie detali architektonicznych zniekształcą oryginalną myśl projektową budynku, i czym właściwie jest "myśl projektowa" na którą powołuje się organ, a w konsekwencji dlaczego budynek miałby utracić swój wyraz architektoniczny; oraz

- w jaki sposób nałożenie warstwy styropianu i pogrubienie ścian spowoduje utratę waloru autentyczności budynku oraz o jakie detale architektoniczne itp. okoliczności na które powołuje się organ chodzi; co w konsekwencji uniemożliwia skarżącemu zapoznanie się z motywami którymi kierował się organ;

c) naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynika sprawy, a to art. 3 pkt 1 i art. 4 pkt 1 u.o.z. poprzez niezasadne przyjęcie, że działania polegające na nałożeniu warstwy styropianu spowodują zmianę wyrazu i charakter budynku, co z kolei pozbawi autentyczności budynków współtworzących nowożytny układ przestrzenny miasta [...].

6. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

1. Istota sprawy sprowadza się do oceny decyzji organów, w których odmówiono uzgodnienia zamierzenia budowlanego, polegającego na remoncie i ociepleniu elewacji budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] w [...].

Podstawą prawną zaskarżonych postanowień był art. 39 ust. 3 p.b., zgodnie z którym w stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego wydaje organ administracji architektoniczno-budowlanej w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków.

Uzgodnienie z konserwatorem zabytków, dokonywane w trybie art. 39 ust. 3 p.b., ma na celu uzyskanie przez organ administracji architektoniczno - budowlanej stanowiska profesjonalnego organu ochrony konserwatorskiej w zakresie dopuszczalności takich robót budowlanych, w wyniku których zabytek wpisany do gminnej ewidencji zabytków przestanie istnieć, ulegnie całkowitej likwidacji (por. wyrok WSA w Warszawie z 5 maja 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 1901/20). Istotą wymogu uzgodnienia konserwatora zabytków jest uzyskanie oceny wyspecjalizowanego organu administracji, czy roboty budowlane nie będą skutkowały naruszeniem wartości zabytkowych obiektu.

2. Z akt sprawy wynikają następujące okoliczności, mające zasadnicze znaczenie dla niniejszej sprawy:

- budynek przy ul. [...] w [...] został ujęty w gminnej ewidencji zabytków, przyjętej zarządzeniem Burmistrza Miasta [...] nr [...] z [...] grudnia 2012 r.; ponadto zlokalizowany jest na terenie nowożytnego układu przestrzennego miasta [...], również ujętego w tej ewidencji;

- pismem z [...] stycznia 2020 r. Starosta [...] zwrócił się do [...]WKZ z wnioskiem o uzgodnienie zamierzenia budowlanego, polegającego na remoncie i ociepleniu elewacji budynku mieszkalnego wielorodzinnego nr [...] przy ul. [...] w [...];

- [...]WKZ postanowieniem nr [...] z [...] lutego 2020 r. odmówił uzgodnienia tego zamierzenia budowlanego wskazując, między innymi na to, że: budynek został ujęty w gminnej ewidencji zabytków; położony jest na obszarze nowożytnego układu przestrzennego miasta [...] (ujętym również w tym wykazie); planowana inwestycja przyczyni się do utraty autentyczności i pozostałych walorów zabytkowych, historycznych, architektonicznych i naukowych;

- zażalenie na to postanowienie wniosła Wspólnota, wskazując, że budynek nie został wpisany indywidualnie do rejestru zabytków na podstawie decyzji WKZ, a znajduje się tylko na obszarze "nowożytnego układu przestrzennego miasta [...]";

- Minister postanowieniem z [...] lipca 2020 r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, wskazując na niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego; po ponownym rozpatrzeniu sprawy [...]WKZ postanowieniem nr [...] z [...] września 2020 r. ponownie odmówił uzgodnienia wskazanego zamierzenia budowlanego;

- postanowieniem z [...] lutego 2021 r. Minister utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy a Wspólnota złożyła skargę do sądu administracyjnego.

3. W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienia są prawidłowe i nie naruszają wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego i materialnego.

Zasadnie Minister w zaskarżonym postanowieniu wskazał na rozróżnienie wpisu do rejestru zabytków, jako jednej z formy ochrony zabytków, wymienionej w art. 7 u.o.z. od ujęcia budynku, czy obszaru w gminnej ewidencji zabytków.

Podstawową, najstarszą formą ochrony zabytków jest wpis do rejestru zabytków. Podstawą wpisu jest decyzja administracyjna o uznaniu za zabytek. Jest to jedna z form ochrony zabytków, wymieniona w art. 7 u.o.z.

W prawie polskim istnieją formy ochrony zabytków nazwane - wymienione w art. 7 u.o.z. oraz nienazwane (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 1 października 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 398/14) do których może być zaliczana m.in. gminna ewidencja zabytków. Odnosząc się do zakwalifikowania gminnej ewidencji zabytków do katalogu form ochrony zabytków, Minister zasadnie podkreślił, że samo ujęcie nie wywołuje żadnych skutków prawnych po stronie właściciela i dysponenta zabytku. Ewentualne skutki mogą natomiast wynikać ze stanowiących formę ochrony zabytków w rozumieniu art. 7 ust. 4 u.o.z., ustaleń MPZP (tak jak to ma miejsce w niniejszej sprawie). Ochrona ta wynika jednak z konkretnych postanowień MPZP a nie z samej u.o.z. i nie prowadzi do objęcia nadzorem konserwatorskim w rozumieniu u.o.z. Możliwość władczego wkroczenia w prawa i obowiązki właściciela poprzez środki nadzoru konserwatorskiego odnosi się wyłącznie do zabytków wpisanych do rejestru zabytków.

Organy w niniejszej sprawie wykazały, że budynek przy ul. [...] w [...] odpowiada definicji legalnej zabytku, określonej w art. 3 pkt 1 u.o.z jako nieruchomość, będąca dziełem człowieka lub związana z jego działalnością i stanowiąca świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, której zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Obiekt ten stanowi przykład budownictwa mieszkalnego wielorodzinnego z lat 30. XX w. O jego wartościach stanowią użyte materiały i wykorzystane techniki budowlane, a także oryginalne rozwiązanie architektoniczne. Wskazać należy, że zabytkami mogą być także obiekty typowe, charakterystyczne dla zabudowy określonych okolic, miast, czy regionów i z tego powodu wymagają zachowania o nich świadectwa dla przyszłych pokoleń (por. wyrok WSA w Warszawie z 20 stycznia 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 1118/20). Za najcenniejszą wartość zabytku uznaje się jego autentyzm, czyli stopień zachowania oryginalnej substancji (por. wyrok NSA z 21 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1813/19).

Organy wskazały na to, że zabudowa tej części nowożytnego układu przestrzennego [...] w tym ulicy [...] jest spójna pod względem architektonicznym. Pomimo różnic w wielkości budynków, powtarzają się takie elementy jak: dach czterospadowy, fakturowany tynk elewacyjny połączony z elementami wykonanymi z klinkieru (np. cokół, obramienie wejścia), wąskie opaski okienne, gzyms wieńczący, trójkątne okna dachowe. Elementy te stanowią niewątpliwie wartościach zabytkowych tego obszaru i podlegają ochronie konserwatorskiej.

4. Kluczową kwestią w sprawie było to, że na przedmiotowym terenie obowiązują postanowienia MPZP. W § 9 MPZP określono zasady ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków określono budynki objęte ochroną konserwatorską, przedstawione na rysunku planu, w tym m.in. budynek przy ul. [...]. Zgodnie z § 9 pkt 30 MPZP dla budynku położonego przy ul. [...], należy zachować:

"a) bryłę,

b) formę i ceramiczne pokrycie dachu oraz kształt lukarn, facjat i okien strychowych,

c) układ osi i wykrój otworów w elewacji oraz ujmujące je gzymsy nadokienne i podokienne, a także gzyms międzykondygnacyjny i obramienie okna doświetlającego klatkę schodową,

a) stolarkę okienną i drzwi wejściowych, z dopuszczeniem, w przypadku wymiany stolarki okiennej, stosowanie podziałów szczeblinowych wzorowanych na oryginalnych".

Zgodnie z art. 7 pkt 4 u.o.z. ustalenia ochrony w MPZP stanowią jedną z form ochrony zabytków. Zasadnie zatem Minister uznał, że elewacja budynku z oryginalnym wystrojem powinna zostać zachowana a działanie polegające na zniszczeniu oryginalnego tynku, oklejeniu elewacji styropianem i odtworzeniu oryginalnych detali architektonicznych stanowiłoby zniekształcenie oryginalnej myśli projektowej. W postanowieniu wskazano jakie działania (według projektu budowalnego) mają zostać podjęte. Zasadnie Minister ocenił, że "(...) działanie polegające na zniszczeniu oryginalnego tynku, oklejeniu elewacji styropianem i odtworzeniu oryginalnych detali architektonicznych stanowiłoby zniekształcenie oryginalnej myśli projektowej. Wskutek takich działań obiekt utraciłby oryginalny detal architektoniczny i fakturowany tynk, a tym samym swój wyraz architektoniczny. Dodanie warstwy styropianu spowoduje pogrubienie ścian obiektu, pogłębienie otworów okiennych i drzwiowych oraz zatarcie oryginalnego rozwiązania elewacji poprzez zrównanie lica elewacji z cokołem. Wskutek takich działań obiekty zabytkowe tracą walor autentyczności w postaci oryginalnych detali architektonicznych, ziarnistości i faktury oryginalnych tynków, głębokości osadzenia stolarek otworowych, grubości i szerokości ścian, a tym samym ich proporcji w stosunku do cokołu, kalenicy dachu czy gzymsu podokapowego. Zjawisko to jest powszechnie widoczne, nie tylko w sąsiedztwie budynku, będącego przedmiotem postępowania. Zacieranie oryginalnej plastyki elewacji i fałszowanie przekazu o autentycznej stylistyce obiektu jest sprzeczne z zasadami ochrony konserwatorskiej obiektów zabytkowych".

Zatem działania polegające na wykonaniu docieplenia styropianem budynków zabytkowych bez uzgodnienia z organem ochrony zabytków nie mogą stanowić podstawy do uzgodnienia tego typu inwestycji w kolejnych zabytkowych obiektach. Dla niniejszej sprawy nie są istotne również fakty dotyczące termomodernizacji budynków przy ul. [...] nr [...], [...], [...] (działania te nie były uzgadniane z [...]WKZ), gdyż analizowana sprawa dotyczy wyłącznie budynku przy ul. [...].

Minister zasadnie przyjął również, że w interesie społecznym leży ochrona obiektów o wartościach zabytkowych oraz niedopuszczenie do zniszczenia ich autentycznej substancji. W przypadku postępowania uzgodnieniowego dotyczącego termomodernizacji budynku, będącego przykładem modernistycznej zabudowy mieszkaniowej lat 30. XX w., jest to sprzeczne z interesem strony. Słusznie zatem organy przedłożyły w tej kwestii interes społeczny nad interes strony, ponieważ planowana inwestycja nie została dopasowana do zabytkowego charakteru budynku, a jej realizacja doprowadziłaby do zniszczenia oryginalnie zaprojektowanych rozwiązań projektowych.

5. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd oddalił skargę jako bezzasadną działając na podstawie art. 151 p.p.s.a.