Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 40/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2010-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: par.6 ust.2, par.9 ust.3
journal: Dz.U. 2005 nr 17 poz 142
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 153 poz 30 art.72 ust.1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr  1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR).

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Piskozub (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Pierechod,, Sędzia WSA Wojciech Czajkowski, Protokolant Krzysztof Dzieliński, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 17 marca 2010r. sprawy ze skargi K. T. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie wstrzymania wypłaty drugiej raty płatności na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa kwotę 200 ( dwieście ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA/Ol 40/10

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" Dyrektor "[...]" Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa /ARiMR/ w O. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w I. z/s w L. z dnia "[...]" wstrzymującą K. T. wypłatę drugiej raty płatności pomocy finansowej przyznanej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej.

Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, co następuje:

W dniu 10 marca 2005 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. wpłynął wniosek K. T. o pomoc finansową na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej. Zgodnie z planem dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej w zakresie przechowywania nawozów naturalnych gospodarstwo miało zostać wyposażone w płytę gnojową o powierzchni 56,15 m2 oraz zbiornik na gnojówkę o pojemności 44,92 m3 .

Decyzją z dnia "[...]"., nr "[...]"Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. przyznał K. T. pomoc finansową na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej w łącznej wysokości 41.416,24 zł. W decyzji określono, że pomoc zostanie wypłacona w dwóch równych ratach z zastrzeżeniem dopełnienia obowiązków wynikających z § 9 ust.3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 17, poz.142 ze zm.).

W dniu 3 września 2007 r. beneficjent złożył oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięcia i osiągnięciu przez gospodarstwo żywotności ekonomicznej na poziomie co najmniej 4 EJW.

W wyniku przeprowadzonej w dniu 24 września 2007 r. kontroli przed wypłatą drugiej raty stwierdzono, że przedsięwzięcie opisane w planie dostosowania, na które beneficjent otrzymał pomoc nie zostało zrealizowane, gdyż zbudowano zbiornik na gnojówkę o pojemności 26,14 m3. Dokonano także pomiaru płyty, której powierzchnia wynosiła 87,48 m2.

W piśmie z dnia 26 września 2007 r. beneficjent oświadczył, że w czasie budowy płyty i zbiornika popełnił błąd rachunkowy, mylnie odczytał pojemność zbiornika myśląc, że jest to powierzchnia zabudowy. Zaznaczył, że pomyłka była wynikiem zbyt dużej ilości obowiązków. Jednocześnie stwierdził, że chciałby naprawić błąd i do istniejącego zbiornika dobudować zbiornik o brakującej pojemności.

W dniu 15 listopada 2007 r. beneficjent złożył kolejne oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięcia i osiągnięciu przez gospodarstwo żywotności ekonomicznej na poziomie co najmniej 4 EJW.

Decyzją z dnia "[...]", nr "[...]" Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L., na podstawie art.162 § 2 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego, dalej k.p.a., w związku z § 9 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich oraz na podstawie art. 72 rozporządzenia Komisji WE nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR), uchylił w całości decyzję z dnia "[...]" o przyznaniu K. T. pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej i odmówił przyznania płatności ze względu na niezrealizowanie w całości inwestycji zadeklarowanych w planie dostosowania gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej.

Decyzją z dnia "[...]", nr "[...]" wydaną po rozpatrzeniu odwołania od decyzji organu I instancji, Dyrektor "[...]" Oddziału Regionalnego ARiMR w O. utrzymał w mocy decyzję z "[...]".

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że pomimo złożenia przez beneficjenta w dniu 3 września 2007 r. oświadczenia o zrealizowaniu w terminie przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania, w rzeczywistości przedsięwzięcie wybudowania zbiornika na gnojówkę nie było zrealizowane, gdyż do pełnej realizacji przedsięwzięcia brakowało 42%. Organ II instancji stwierdził, że takiej rozbieżności z planem dostosowania nie można w sposób racjonalny wytłumaczyć, a argumenty strony dotyczące pomylenia pojemności zbiornika z powierzchnią zabudowy są niepoważne. Uznał zatem, że producent rolny złożył fałszywą deklarację w wyniku poważnego zaniedbania, w rozumieniu art.72 ust.1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004. Organ zaznaczył, że beneficjent przed złożeniem oświadczenia powinien we własnym interesie zmierzyć pojemność wykonanego zbiornika i w przypadku stwierdzenia różnicy nie mieszczącej się w granicy tolerancji wynoszącej 5% dobudowałby brakującą kubaturę. Uczyniłby to jeszcze przed złożeniem oświadczenia i nie poniósłby konsekwencji w postaci braku wypłaty drugiej raty płatności i obowiązku zwrotu pierwszej raty pomocy finansowej. Organ wskazał, że decyzja z dnia "[...]" została wydana z zastrzeżeniem dopełnienia określonych czynności, zatem stwierdzając ich niedopełnienie przez stronę organ I instancji słusznie uchylił powyższą decyzję w trybie art.162 § 2 k.p.a.

Za bezzasadny organ odwoławczy uznał zarzut niewypowiedzenia się na temat stanu faktycznego po złożeniu oświadczenia z dnia 15 listopada 2007r., gdyż organ I instancji wyraźnie stwierdził, że nie uwzględnił tego oświadczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uwzględnił skargę K.T., na powyższą decyzję, uchylając ją wyrokiem z dnia 2.08.2008 r., sygn. akt I SA/Ol 90/08.

Kwestią o zasadniczym w sprawie znaczeniu było, zdaniem Sądu pierwszej instancji, czy beneficjent, któremu decyzją właściwego organu z dnia "[...]" przyznano pomoc finansową na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętą planem rozwoju obszarów wiejskich, zrealizował przedsięwzięcia określone w planie dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej, jeżeli w dniu złożenia oświadczenia z dnia 3 września 2007 r. zrealizował płytę gnojową o wymaganej powierzchni i zbiornik na gnojówkę o pojemności 26,14 m3 zamiast deklarowane pojemności 44,92 m3 .

Wojewódzki Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że samo określenie przez ustawodawcę przedmiotu regulacji w rozporządzeniu z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowywanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, którego przepisy stanowiły bezpośrednią podstawę prawną orzekania w niniejszej sprawie zawiera w sobie element celowościowy, jakim jest dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej, czyli przyjętych w niej norm lub wzorców. W powołanym rozporządzeniu dopuszczono różnorodne działania poprzez które postulowany cel może być osiągnięty. Istotnym jest zatem zrealizowanie przez beneficjenta działań spełniających warunek zrealizowania przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej. Również w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia (Dz. U. L 160 z 26 czerwca 1999r. str.80-102) Rada Unii Europejskiej podkreśliła, iż celem wspólnotowej pomocy inwestycyjnej jest zmodernizowanie gospodarstw rolnych i poprawa ich rentowności (pkt 18 preambuły) oraz, że "program pomocy rolno-środowiskowej powinien być kontynuowany w celu zachęcenia rolników, by służyli społeczeństwu jako całość poprzez wprowadzanie lub kontynuowanie stosowania praktyk gospodarki rolnej zgodnych z rosnącą potrzebą ochrony i poprawy środowiska, zasobów naturalnych, gleby, różnorodności genetycznej i utrzymania stanu krajobrazów i obszarów wiejskich." (pkt 31 preambuły).

Sąd zwrócił uwagę, że ze znajdującego się w aktach sprawy protokołu z wizytacji II etap kontroli, przeprowadzonej w dniu 24 września 2007r., wynikało, że przedsięwzięcie zostało zrealizowane, ale niezgodnie z planem dostosowania odnośnie wielkości pojemności zbiornika na gnojówkę. Pozwalało to zatem na uznanie, że organy rozróżniają sytuację, w której zrealizowano przedsięwzięcie określone w planie dostosowania i sytuacje, w której zrealizowano takie przedsięwzięcie niezgodnie z tym planem. Istotne było, w ocenie Sądu pierwszej instancji również to, że ustawa z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.) uwzględnia w art.1 ust.1 pkt 6 działania dotyczące dostosowywania gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej jako objęte pomocą ze środków pochodzących z tej Sekcji. Jednocześnie art. 5 ust. 2 tej ustawy stanowi, że pomoc, o której mowa w art.1 ust.1 pkt 1 - 7 jest udzielana, wstrzymywana, zawieszana lub zmniejszana w drodze decyzji administracyjnej kierownika jednostki organizacyjnej Agencji, zatem ustawodawca przewidział możliwość korygowania przez właściwy organ kwoty pomocy finansowej przyznanej w określonym celu m.in. poprzez jej zmniejszenie.

Sąd uznał, że w toku postępowania organy nie ustaliły natomiast czy skarżący zrealizował w całości przedsięwzięcie w terminie i osiągnął w dacie wskazanej w § 9 ust. 3 pkt 1 lit. a rozporządzenia wymaganą wielkość ekonomiczną gospodarstwa rolnego oraz z zachowaniem terminu złożył wymagane tym przepisem oświadczenie. Sąd zaznaczył przy tym, że terminy realizacji przedsięwzięć określone zostały jedynie w § 6 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia. W tych okolicznościach nie można było zdaniem Sądu uznać zasadności twierdzenia organów orzekających w sprawie o niespełnieniu przez skarżącego wymogów określonych w § 3 pkt 3 lit. a tiret pierwsze i § 9 ust. 3 powoływanego rozporządzenia.

Zdaniem Sądu należało uznać, że zrealizowanie przez skarżącego zbiornika na gnojówkę o pojemności 44,92 m3, w terminie do 31 grudnia 2007r., było działaniem, poprzez które nastąpiło dostosowanie gospodarstwa rolnego prowadzonego przez niego do standardów Unii Europejskiej.

Wątpliwości budziło w ocenie Sądu pierwszej instancji powoływanie się w zaskarżonej decyzji na art. 72 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r., albowiem przepisy rozporządzeń Unii Europejskiej muszą być stosowane z poszanowaniem wewnętrznego porządku prawnego państwa członkowskiego, w tym procedury administracyjnej chyba, że z unormowań rozporządzeń wynika, że ustanawiają one odrębne zasady proceduralne lub określają inne reguły tej procedury niż wynikające z regulacji krajowej.

Przepis ten przewiduje inne niż określone w §10 ust.1 rozporządzenia z dnia 18 stycznia 2005r. przesłanki zwrotu pierwszej raty płatności. Polski prawodawca przewidział bowiem zwrot tejże raty, jeżeli producent rolny nie zrealizował w terminie przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania lub nie złożył w terminie oświadczenia, o którym mowa w § 9 ust. 3 pkt 1 lit. b. Niezależnie od wątpliwej zasadności odwoływania się do art. 72 ust.1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 w rozpoznawanej sprawie, należało uznać zdaniem Sądu, że ocena tej przesłanki dokonana została przez organy obu instancji w odniesieniu do skarżącego w sposób dowolny i powierzchowny, bez podjęcia jakichkolwiek czynności wyjaśniających w tym zakresie. Nie można było uznać za wystarczające do zastosowania wymienionego przepisu restrykcyjnego, stwierdzenia organu zawartego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż zaistniałej rozbieżności pomiędzy pojemnością zbiornika wybudowanego, a zgodnego z planem dostosowania nie można w sposób racjonalny wytłumaczyć i uznać argumentów skarżącego dotyczących pomylenia pojemności zbiornika z powierzchnią zabudowy za niepoważne, gdyż różnica 18,78 m3 jest różnicą ewidentną, od razu widoczną i oczywistą. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, nie można było z góry założyć, że skarżący świadomie wybudował mniejszy niż planowany zbiornik na gnojówkę, chociażby z tego powodu, że wiedział o obligatoryjnej kontroli realizacji przedsięwzięć określonych w planie dostosowania gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej przed wypłatą drugiej raty. Poważne zaniedbanie to, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zaniedbanie nie tylko istotne, ale i świadome, zaś w niniejszej sprawie organy administracyjne nie wykazały w żaden sposób, że skarżący popełnił poważne zaniedbanie przy realizacji zbiornika na gnojówkę.

Czynności te wskazane zostały także w informacji załączonej do decyzji o przyznaniu pomocy z dnia "[...]". Normatywny charakter tych obowiązków wynikających z przepisów prawa wykluczał uznanie ich za czynności, o których mowa w art.162 § 2 k.p.a., czego konsekwencją był brak podstaw do jego stosowania w niniejszej sprawie.

Sąd nie zakwestionował konieczności kontrolowania przez właściwe organy rzetelnego korzystania przez beneficjentów z przyznanej pomocy i właściwego reagowania w konkretnych sytuacjach, np. poprzez weryfikowanie własnych decyzji w tym zakresie w sposób, jakiego wymaga obowiązujący porządek prawny, a zatem z zachowaniem legalności działania, racjonalizmu oraz poszanowania interesu społecznego i indywidualnego. Ustawodawca zagwarantował bowiem organom administracji publicznej odpowiednie dla takich sytuacji środki prawne.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 lutego 2009 roku oddalił skargę kasacyjną Dyrektora "[...]" Oddziału Regionalnego ARiMR w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 2 kwietnia 2008 roku.

W uzasadnieniu wyroku Sąd II instancji podniósł, że Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. przez to, że stwierdził naruszenie przez organy orzekające art. 162 § 2 k.p.a.

W niniejszej sprawie podstawę materialnoprawną decyzji z dnia "[...]", przyznającej K. T. pomoc finansową na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej, stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej (...), jego § 7 ust. 1 i § 9 ust. 1. Cytowane rozporządzenie nie zawiera przepisów uprawniających organ do uchylenia prawomocnej decyzji o przyznaniu pomocy czy też określenia warunków przyznania płatności.

Zgodnie z treścią § 7 ust. 1 Kierownik biura powiatowego agencji, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania producenta rolnego, wydaje decyzję o przyznaniu płatności na wniosek złożony przez tego producenta. Jeżeli przedłożona przez producenta dokumentacja jest zgodna z wymogami § 7 ust. 3, a w szczególności zawiera należycie sporządzony Plan dostosowania organ stosownie do ust 5 § 7 wydaje decyzję o przyznaniu płatności.

Z treści § 9 ust. 1 rozporządzenia z 18 stycznia 2005 r. wynika, iż płatność na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów UE jest wypłacana w dwóch ratach. Zgodnie z § 9 ust. 2 pierwszą ratę płatności wypłaca się w terminie 60 dni od dnia, gdy decyzja, o której mowa w § 7 ust. 1 (o przyznaniu płatności), stała się ostateczna. Stosownie zaś do § 9 ust. 3 pkt 1 drugą ratę płatności wypłaca się, jeżeli producent rolny spełnił określone warunki.

Z analizy powyższych przepisów wynika, że po uprawomocnieniu się decyzji o przyznaniu pomocy, wypłata pierwszej raty nie jest obwarowana żadnym warunkiem, natomiast wypłata drugiej raty uzależniona jest przede wszystkim od wykonania w terminie przedsięwzięcia, na które udzielono pomocy, a także od złożenia oświadczenia o zakończeniu jego realizacji.

Z treści § 9 ust 3 cytowanego rozporządzenia wynika, że druga rata płatności nie podlega wypłacie gdy producent nie wykona w terminie przedsięwzięcia lub nie złoży w terminie oświadczenia o zakończeniu jego realizacji. Natomiast § 10 ust 1 stanowi, że w tych warunkach wypłacona rata podlega zwrotowi.

Rozróżnić należało procedury polegające na uchyleniu decyzji ostatecznej o przyznaniu płatności od niewypałcenia producentowi rolnemu drugiej raty płatności lub zwrotu płatności pierwszej raty.

Przepisy § 9 i § 10 cytowanego rozporządzenia nie dają podstaw do wzruszenia decyzji ostatecznej.

Zdaniem NSA, z powyższych przepisów wynikają więc skutki, jakie ponosi producent rolny w przypadku niewykonania określonych w nich obowiązków , a to wyklucza stosowanie art. 162 § 2 k.p.a.

Decyzją z dnia "[...]" Dyrektor "[...]" Oddziału Regionalnego ARiMR w O. uchylił decyzję z dnia "[...]" Kierownika Biura Powiatowego w I. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w I. z/s w L. decyzją z dnia "[...]" wstrzymał K. T. wypłatę drugiej raty płatności przyznanej decyzją z dnia "[...]" o przyznaniu pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej.

Dyrektor "[...]" Oddziału Regionalnego ARiMR w O. wskutek odwołania Strony decyzją z dnia "[...]" utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia "[...]" roku.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy rozpatrując zebrany w sprawie materiał dowodowy stwierdził, że Kierownik "[...]" Biura Powiatowego ARiMR w sposób prawidłowy i zgodny z obowiązującymi przepisami prawa wstrzymał wypłatę drugiej raty pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej.

W ocenie Dyrektora Oddziału, w przedmiotowej sprawie wnioskodawca poświadczył nieprawdę składając pierwsze oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięcia i osiągnięciu przez gospodarstwo żywotności ekonomicznej na poziomie co najmniej 4 EJW.

Biorąc pod uwagę przepis art. 72 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. Urz. UE L 153, 30.04.2004 r. str. 30), organ odwoławczy wskazał, że K. T. składając w dniu 03 września 2007 roku oświadczenie o wykonaniu deklarowanych inwestycji poświadczył stan całkowicie odmienny od stwierdzonego w trakcie wizytacji w dniu 24 września 2007 roku.

Powyżej powołany przepis prawa stanowił, że każdy beneficjent, który złożył fałszywą deklarację, powstałą w wyniku poważnego zaniedbania, zostaje wykluczony ze wszystkich środków rozwoju obszarów wiejskich w ramach odpowiednich rozdziałów rozporządzenia (WE) Nr 1257/1999, na dany rok kalendarzowy. Gdy fałszywa deklaracja została złożona celowo, beneficjent zostanie wykluczony również na rok następny.

Organ II instancji stwierdził, że wnioskodawca zrealizował deklarowane inwestycje, jednakże dopiero po zweryfikowaniu nieprawidłowości przez organ I instancji. Zdaniem Dyrektora "[...]" Oddziału Regionalnego ARiMR w O., w sytuacji niezastosowania art.72 rozporządzenia Komisji WE nr817/2004 w przedmiotowej sprawie spowodowałoby, że strona nie poniosłaby żadnych konsekwencji złożenia oświadczenia z dnia 03 września 2007 roku, w którym poświadczyła nieprawdę.

W ocenie organu odwoławczego, nie można powoływać się na sam fakt osiągnięcia celu założonego we wniosku z dnia 10 marca 2005 roku , z pominięciem sposobu jego osiągnięcia. Zdaniem organu II instancji zasadnym jest wstrzymanie II raty przedmiotowej płatności, ze względu na stwierdzenie poważnego zaniedbania ze strony wnioskodawcy, pomimo późniejszego naprawienia ww. nieprawidłowości. Zasady przyznawania rzeczonej pomocy finansowej zostały szczegółowo wskazane w cytowanym wcześniej akcie prawnym z dnia 18 stycznia 2005 roku i rolnicy chcący otrzymać ww. pomoc finansową muszą rygorystycznie przestrzegać ww. zasad.

Organ odwoławczy stanął na stanowisku, że rolnicy ubiegając się o przyznanie danej pomocy finansowej powinni szczegółowo zapoznać się z zasadami ich przyznawania, a następnie kontrolować kolejne etapy wykonywania danych przedsięwzięć.

Dodatkowo wskazano, że w sytuacji, gdyby w gospodarstwie rolnym strony nie przeprowadzona została wizytacja w dniu 24 września 2007 roku, strona bezprawnie otrzymałaby drugą ratę pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej.

Organ II instancji biorąc pod uwagę wyjaśnienia strony odnośnie pomylenia pojemności zbiornika na gnojówkę z powierzchnią zabudowy oraz nawałem prac w gospodarstwie rolnym wskazał, że nie zasługują one na uwzględnienie, ponieważ zaistniała sytuacja nie mogła zostać spowodowana pomyleniem pojemności zbiornika na gnojówkę z powierzchnią zabudowy, a stanowiła poważne zaniedbanie ze strony K. T.

W ocenie Dyrektora Oddziału, organ I instancji zasadnie podniósł, że zgodnie z treścią definicji powierzchni zabudowy, która przedstawiona została w Polskiej Normie (PN) ISO 9836: 1997 pt. "Właściwości użytkowe w budownictwie", przez powierzchnię zabudowy (wg. roz. 5.1.3.1.b), rozumie się powierzchnię terenu zajętą przez budynek w stanie wykończonym. Powierzchnia zabudowy jest wyznaczona przez rzut pionowy zewnętrzny krawędzi budynku na powierzchnię terenu.

Mając zatem na uwadze wyjaśnienia strony w ww. zakresie popełnienia pomyłki przy budowie zbiornika na gnojówkę, podkreślić należy, iż w takiej sytuacji pomylenia pojemności ww. zbiornika z jego powierzchnią zabudowy powinna ona wynieść 44,92 m2. Jak jednak wynika z protokołu z wizytacji z dnia 24 września 2007 roku powierzchnia zabudowy rzeczonego zbiornika na gnojówkę znacząco odbiega od powierzchni stwierdzonej, dlatego organ II instancji nie daje wiary wyjaśnieniom strony w powyższym zakresie.

Inwestycja polegająca na wybudowaniu zbiornika na gnojówkę poprzedzona musi być wieloma pracami przygotowawczymi, związanymi m.in. z przygotowaniem obrysu przy wykonywaniu prac ziemnych, czy prac szalunkowych, zapewne poprzedzonych ponownym pomiarem. Biorąc pod uwagę powyższe oraz wyjaśnienia strony odnośnie pomylenia pojemności zbiornika na gnojówkę z powierzchnią zabudowy, organ II instancji wskazał, że strona musiałaby wielokrotnie dokonać błędnego pomiaru, którego to faktu organ odwoławczy nie uznaje za wiarygodny.

Odnosząc się zaś do kwestii świadomości strony, co do możliwości przeprowadzenia w jej gospodarstwie rolnym wizytacji, co powinno świadczyć o tym, że powstały błąd nie został popełniony umyślnie, organ II instancji wskazał, że nie podziela ww. stanowiska. Dyrektor "[...]" Oddziału Regionalnego ARiMR w O. zaznaczył, że producenci rolni składając wnioski o pomoc finansową na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej podpisują jednocześnie na ostatniej stronie wniosku zobowiązanie do zapewnienie osobom upoważnionym do wykonywania czynności kontrolnych wstępu na teren swojego gospodarstwa rolnego, a także do okazania wszystkich dokumentów koniecznych do przeprowadzenia kontroli. Organ odwoławczy odnosząc się zaś do treści oświadczenia K. T. z dnia 15 listopada 2007 roku oraz wizytacji z dnia 07 sierpnia 2009 roku, podczas której stwierdzono, że rolnik dobudował zbiornik na gnojówkę i zrealizował przedsięwzięcie, stwierdził, iż nie może w tym miejscu pominąć oświadczenia z dnia 03 września 2007, w którym strona także poświadczyła wykonanie inwestycji, albowiem stanowiłoby to swoistego rodzaju pominięcie przepisów wspólnotowych (tj. art. 72 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004). Jak bowiem wskazano już wcześniej organ II instancji stoi na stanowisku, że K.T. wykonując zbiornik na gnojówkę o pojemności 26,14 m3, dopuścił się poważnego zaniedbania, co skutkuje wstrzymaniem wypłaty drugiej raty przedmiotowej płatności.

W opinii Dyrektora "[...]"Oddziału Regionalnego ARiMR w O. wnioskodawca jest winny zaistniałych nieprawidłowości, albowiem wnioskując o przyznanie mu pomocy finansowej na wybudowanie zbiornika na gnojówkę o pojemności 44,92 m3 oraz wykonanie płyty gnojowej o powierzchni 56,15 m2 i otrzymując płatność w wysokości 41416,24 zł, powinien był dołożyć należytej staranności przy wykonywaniu ww. inwestycji.

W związku z tym, że w prawie administracyjnym brak jest pojęcia winy, to zasadnym było odwołanie się przez Kierownika "[...]" Biura Powiatowego ARiMR do instytucji cywilistycznych w ww. zakresie. Stopnie winy stanowią zagadnienie ocen subiektywnych zachowań ludzkich. Tradycyjnie odróżnia się umyślność (dolus) i niedbalstwo (culpa).

W sprawie K. T. doszło do zamierzonych działań sprzecznych z przyjętymi regułami postępowania i działania polegającymi na powstrzymaniu się, mimo obowiązku czynnego zachowania się, co należy zaliczyć do winy umyślnej. W wyniku powyższego doszło do wstrzymania wypłaty drugiej raty pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej.

Odnosząc się zaś do treści odwołania K. T. z dnia 22 października 2009 roku, organ II instancji wskazał, że nie zasługuje ono na uwzględnienie.

Zdaniem odwołującego zaskarżona decyzja narusza przepisy, przez błędne ustalenie niespełnienia przez wnioskodawcę obowiązków wynikających z § 6 ust. 2, § 9 ust. 3 oraz § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 roku.

Organ odwoławczy nie zgadzając się z zarzutem odwołującego wskazał, że mylne było rozumowanie strony. Wprawdzie w toku prowadzonego postępowania ustalono, że wnioskodawca spełnił obowiązki wynikające w ww. przepisów prawa poprzez dobudowanie 47,40 m3 zbiornika na gnojówkę, jednakże, powyższe miało miejsce dopiero po złożeniu I oświadczenia o wykonaniu inwestycji i wykryciu nieprawidłowości podczas wizytacji w dniu 24 września 2007 roku. Dodatkowo warto podkreślić, że w decyzji z dnia "[...]" nie stosowano przepisu § 10 ust. 1 przedmiotowego rozporządzenia, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie stanowi o wstrzymaniu wypłaty drugiej raty płatności, nie zaś o zwrocie pierwszej.

Dyrektor "[...]" Oddziału Regionalnego ARiMR w O. zaznaczył jednocześnie, iż nie zgadza się z zarzutem strony o niewłaściwym zastosowaniu w przedmiotowej sprawie art. 72 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004. Wyjaśnienia w przedmiotowym zakresie przedstawione zastały już powyżej.

W dalszej części odwołania z dnia 22 października 2009 roku pan K.T. wskazuje, że organ I instancji wydając zaskarżone rozstrzygnięcie naruszył przepisy prawa procesowego przez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie administracji z mocy art. 6, 7, 9 oraz 162 § 2 oraz § 3 kpa. Odnosząc się do powyższej kwestii organ odwoławczy wskazał, że po rozpatrzeniu przedmiotowej sprawy nie stwierdził naruszenia ww. przepisów prawa.

Organ II instancji podniósł, że nie było problemu wyjaśnienia stronie kwestii terminów przedstawionych w § 6 ust. 2 oraz w § 9 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 roku, ponadto strona w toku prowadzonego postępowania nie zgłaszała żadnych wątpliwości co do ww. kwestii.

K. T. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję z "[...]" Dyrektora "[...]" Oddziału Regionalnego ARiMR w O., o utrzymaniu w mocy decyzji wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w I. z/s w L. w dniu "[...]", w sprawie wstrzymania K. T. wypłaty drugiej raty płatności.

Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, K. T. zarzucił zaskarżonej decyzji :

- błędną wykładnię § 3 pkt 3 lit. a tiret pierwsze, § 6 ust. 2, § 9 ust. 3 oraz rozporządzenia Rady Ministrów z 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich,

- naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 72 ust. 1 rozporządzenia Komisji WE nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR),

- naruszenie prawa procesowego poprzez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie administracji z mocy art. 6 kpa, art. 7 kpa, art. 9 kpa.

W uzasadnieniu skargi, K. T. oświadczył, że:

1.Wbrew twierdzeniom zawartym w zaskarżanej decyzji wypełnił wszystkie warunki zawarte w § 6 ust. 2 i § 9 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 17, poz. 142 z późno zm.) i innych przepisach prawa. Dowodem takiego stanu rzeczy jest m.in. zakończenie (w terminie) wszelkich prac realizacją inwestycji zadeklarowanej w planie dostosowania i złożenie również (w terminie) stosownego oświadczenia właściwemu Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR.

W ocenie Skarżącego, zgodnie § 9 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 stycznia 2005 r. wypełnił on wszystkie wymogi do wypłaty II raty płatności.

Zdaniem Skarżącego organy nie zajęły stanowiska na temat stanu faktycznego skwitowanego oświadczeniem beneficjenta z dnia 15 listopada 2007 r., złożonym Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR.

Skarżący podniósł, że skoro nie upłynął termin zakończenia realizacji przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania (czyli do 31 grudnia 2007 r.) to miał prawo złożenia oświadczenie o zakończeniu realizacji tego przedsięwzięcia, oraz o tym, że wielkość ekonomiczna gospodarstwa rolnego wynosi co najmniej 4 EJW (ESU).

2) W ocenie Skarżącego organy podjęły decyzję bez oparcia o przepis prawa materialnego, czym naruszył m.in. art. 6 kpa. Dopełnił on bowiem w oznaczonych terminach wszystkich wymogów wskazanych w § 9 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.

3) W przedmiocie "Oświadczenie z dnia 03 września 2007 r.", złożonego Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR, a dotyczącego zrealizowania przedsięwzięcia i osiągnięcia przez gospodarstwo żywotności ekonomicznej co najmniej 4 EJW, to zdaniem Skarżącego było ono mylne tylko do jednej okoliczności tj. wybudowania zbiornika o pojemności 26,14 m3 zamiast 44,92m3. Było ono wynikiem błędu, który we wszystkich gałęziach prawa jest uznawany za mylne odbicie stanu rzeczywistego w świadomości składającego oświadczenie, czy dokonującego czynności prawnej.

Skarżący stwierdził , że organy nie załatwiły sprawy w postępowaniu z uwzględnieniem słusznego interesu strony, czym naruszyły art. 7 kpa.

Ponadto nie dopełniły zasady podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego zgodnie z art. 7 kpa, o czym świadczy o tym choćby nie wzięcie pod uwagę oświadczenia Skarżącego, złożonego Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR z 15 listopada 2007 r. o zrealizowaniu przedsięwzięcia i osiągnięciu przez gospodarstwo żywotności ekonomicznej na poziomie co najmniej 4EJW.

5) Organ I i II instancji naruszyły zasadę wyrażoną w art. 9 kpa, nie informując Skarżącego, co należy rozumieć pod pojęciami "terminów" wskazanych w § 6 ust. 2 i § 9 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U Nr 17, poz. 142 z późn.).

W odpowiedzi na skargę Dyrektor "[...]" Oddziału Regionalnego

ARiMR w O. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpatrując sprawę zważył, co następuje:

Skarga okazała się uzasadnioną, zaskarżona decyzja wydana została bowiem z naruszeniem prawa, jakkolwiek z przyczyn innych aniżeli podniesione w skardze.

Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że będąc powołanym do sprawowania kontroli działań administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i sprawując tę kontrolę poprzez orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne, stosownie do przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , dalej "ppsa"(Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny rozstrzyga wprawdzie w granicach danej sprawy, nie jest jednakże związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz w granicach tej sprawy z urzędu bada, czy zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa.

Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 153 ppsa.

Zakres oceny prawnej to zasięg wyraźnie i jednoznacznie wyrażonego poglądu narzucającego organom sposób interpretacji prawa, ocen faktów i - w konsekwencji - kierunek wyniku sprawy administracyjnej. Jeżeli zakres oceny obejmuje tylko sygnalizację możliwości dokonania wyboru jednego z możliwych wyników wykładni prawa i nakaz zupełnego umotywowania wyboru, to związanie oceną prawną co do znaczenia przepisu oraz co do wyniku sprawy administracyjnej nie następuje. Oceniając legalność kolejnej decyzji, w granicach przedstawionych wcześniej organom możliwości wyboru, sąd jest władny kontrolować prawidłowość wykładni przepisów prawa.

Ocena prawna wyrażona w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 02.04.2008 roku, sygn. I SA/Ol 90/08 w sprawie jest wiążąca dla organu administracji przy ponownym wydawaniu decyzji (po uchyleniu poprzedniej decyzji przez sąd administracyjny).

Rozpatrując sprawę ponownie, organ administracji zastosować się do oceny zawartej w uzasadnieniu tego wyroku, w zakresie, w jakim ta ocena nie została zakwestionowana w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2009 roku, sygn. akt II GSK 714/08.

Warunki i tryb udzielania oraz zwracania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 17, poz. 142 z późn. zm.), zgodnie z którym płatność jest udzielana producentowi rolnemu, który np. jak w rozpatrywanej sprawie, zobowiąże się do realizacji przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii w terminie określonym w tym planie.

Decyzję o przyznaniu płatności wydaje właściwy organ na wniosek złożony przez zainteresowanego, a do wniosku winien być dołączony m.in. plan dostosowania. Przyznane płatności wypłaca się w dwóch równych ratach, przy czym drugą ratę wypłaca się jeżeli producent rolny zrealizował w terminie przedsięwzięcie przedstawione w planie dostosowania i złożył zawiadomienie o zakończeniu jego realizacji (§ 9 ww. Rozporządzenia).

Jak stanowi § 10 ust. 1 rozporządzenia pierwsza rata płatności podlega zwrotowi jeżeli producent rolny nie zrealizował w terminie przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania lub nie złożył wymaganego oświadczenia. Wyjątki od tej zasady wymienione są w ustępie 2.

Jak wynika z akt sprawy skarżący ubiegał się o przyznanie pomocy finansowej na przystosowanie gospodarstwa rolnego do wymagań Unii w zakresie przechowywania nawozów naturalnych. W dołączonym do wniosku Planie Dostosowania zobowiązał się do budowy płyty obornikowej i zbiornika na gnojówkę.

Bezspornym jest, iż w dniu 3.09.2007 r. skarżący złożył oświadczenie, iż zrealizował przedsięwzięcie określone w planie. Przeprowadzona w dniu 24.09.2007 r. kontrola w miejscu wykazała, beneficjent wybudował płytę obornikową o powierzchni 87,48 m2, lecz nie wykonał zakładanego w planie dostosowania zbiornika na gnojówkę o pojemności 44,92m3, a wykonał zbiornik o pojemności 26,14 m3.

W piśmie z dnia 26 września 2007r. beneficjent oświadczył, że w czasie budowy płyty i zbiornika popełnił błąd rachunkowy - mylnie odczytał pojemność zbiornika, myśląc, że jest to powierzchnia zabudowy. Jednocześnie stwierdził, że chciałby naprawić błąd i do istniejącego zbiornika dobudować zbiornik o brakującej pojemności.

W dniu 15 listopada 2007 roku beneficjent złożył kolejne oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięcia i osiągnięcia przez gospodarstwo żywotności ekonomicznej na poziomie co najmniej 4 EJW.

W ocenie Sądu nie można w świetle zebranego materiału dowodowego podzielić stanowiska organu, iż skarżący nie zrealizował w terminie wszystkich inwestycji wskazanych w Planie Dostosowania do czego był zobowiązany zgodnie z § 3 pkt 3 cyt. rozporządzenia.

Określony w § 6 ust.2 pkt 2 lit. a cyt. rozporządzenia termin, to 31 grudnia 2007 roku.

Organy obu instancji przywiązując zasadnicza wagę do oświadczenia z dnia 3.09.2007 roku o wykonaniu przedsięwzięcia zgodnie z planem, nie wzięły pod uwagę tego, że o ile zbiornik na gnojówkę został wbudowany o mniejszej pojemności o 42%, to jednocześnie płyta obornikowa miała powierzchnię większą od planowanej o 55%.

Wywodząc wnioski o poważnym zaniedbaniu i akcentując winę umyślną skarżącego, organy pominęły fakt, że celem pomocy finansowej było dostosowanie gospodarstwa do standardów Unii.

W ocenie Sądu, organy nie rozważyły zatem okoliczności czy ewentualnie większa płyta nie równoważy w zakresie funkcjonalnym mniejszego zbiornika.

Zdaniem Sądu, w działaniach beneficjenta nie można dopatrywać się cech umyślnego doprowadzenia do niezasadnej wypłaty.

W tym stanie rzeczy - wobec zasadności skargi i stwierdzenia przez Sąd naruszenia przez organ odwoławczy art.153 ppsa, a także wobec nie wykonania zaleceń do dalszego postępowania zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 2.04.2008 roku, sygn. akt I SA/Ol 90/08, należało uchylić zaskarżoną decyzję.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 145§1pkt 1 lit. c w związku z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji. O wstrzymaniu wykonania decyzji orzeczono na podstawie art.152 ppsa, zaś o kosztach w myśl art.200 ppsa.