Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 83/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.122, art. 187, art. 191
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Alicja Polańska, Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Edyta Wójtowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 lipca 2020 r. sprawy ze skargi P. H., B. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2019 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy K. z dnia 18 września 2019 r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego solidarnie na rzecz P. H., B. H. kwotę [...]([...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] grudnia 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania P. H. i B. H. (dalej zwanych też "skarżącymi"), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K. [...] z [...] września 2019 r. ustalającą wysokość podatku od nieruchomości na [...] r.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Kolegium wskazało art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.); dalej: "Ordynacja podatkowa" oraz art. 2 i 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1659).

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ podatkowy pierwszej instancji ustalił zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za [...] r. w kwocie [...]zł wobec I. B. (dalej zwanej też "uczestniczką"), P. H. oraz B. H.. Zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości ustalone zostało współwłaścicielom solidarnie za będące przedmiotem opodatkowania podatkiem od nieruchomości stanowiące działkę nr [...] (D. ul. [...]), działkę nr [...] (D. ul. [...]), działkę nr [...] (D. ul. [...]) oraz działkę nr [...] (D. ul. [...]).

Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez skarżących Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji.

Kolegium zauważyło, że z ewidencji gruntów i budynków wynika, że strony postępowania są współwłaścicielami spornych nieruchomości. Weryfikacja wpisów zawartych w ewidencji jest możliwa w odrębnych trybach w ramach postępowań prowadzonych przed organem ewidencyjnym, tj. starostą. Prowadzenie postępowania dowodowego w postaci m.in. dopuszczenia dowodu z przesłuchania świadków na okoliczność podważenia wpisów zawartych w ewidencji stanowiących urzędowe źródło informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach podatkowych, jest nieskuteczne prawnie.

Zdaniem skarżących uczestnik postępowania I. B. włada (posiada samoistnie) całą nieruchomością (tj. działkami nr [...] i nr [...]) z wykluczeniem pozostałych współwłaścicieli.

W ocenie Kolegium uczestniczka, nawet jeśli wykonuje uprawnienia właścicielskie w odniesieniu do całej ww. nieruchomości, to jednak ma świadomość i respektuje uprawnienia innych współwłaścicieli (odwołujących się podatników) wszystkich spornych nieruchomości. Pomimo faktycznego posiadania nieruchomości przez każdą z wymienionych osób, każda z nich ma świadomość istnienia też uprawnień właścicielskich pozostałych współwłaścicieli nieruchomości (animus). W sprawie nie wystąpił przypadek posiadania samoistnego nieruchomości przez jednego ze współwłaścicieli z zamiarem władania jak właściciel całą nieruchomością z wyzuciem z własności innych współwłaścicieli. Zdaniem organu świadczy o tym okoliczność, że rozwiązania konfliktu co do sposobu zarządzania i wykorzystania wspólnych nieruchomości upatrywali oni w zniesieniu współwłasności. To, że pozostali współwłaściciele nieruchomości z niej nie korzystają i nie pobierają pożytków (jak i przyczyny tego stanu rzeczy) nie jest istotne dla rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie podatku od nieruchomości. W sytuacji, gdy nieruchomość stanowi współwłasność, obowiązek podatkowy ciąży na wszystkich współwłaścicielach solidarnie.

Kolegium stwierdziło, że z niespornych między stronami okoliczności faktycznych wynika, że uczestniczka wraz ze skarżącymi uważa się za współwłaściciela wszystkich nieruchomości i stan ten w istocie jest bezsporny od śmierci W. J. H., zaś [...] stycznia 2019 r. wniosła ona jako współwłaściciel jedynie o zmianę stawki podatku od nieruchomości dotyczących nieruchomości przy ul. [...]. Nadto okoliczność, że wszyscy są posiadaczami spornych nieruchomości wynika z wyroku Sądu Rejonowego w K. z [...] marca 2012 r. (sygn. [...]), na mocy którego uczestniczka została zobowiązana do dopuszczenia skarżących do współposiadania nieruchomości położonej przy ul. [...] (w toku procesu doszło do przywrócenia posiadania innych nieruchomości). Z wniosku skarżących toczy się postępowanie o dział spadku i zniesienie współwłasności wszystkich nieruchomości, ale postępowanie to jeszcze nie zakończyło się prawomocnie. Z załączonych do akt protokołów oględzin nieruchomości i innych dokumentów wynika też, że nieruchomości przy ul. [...] są wykorzystywane przez uczestniczkę, a nieruchomości przy ul. [...] są nieużytkowane i niszczeją. Innymi słowy okoliczność, że skarżący nie chcą i nie korzystają z żadnej ze spornych nieruchomości, nie oznacza, że uczestniczka winna być uznana za posiadacza samoistnego nieruchomości przy ul. [...]. Kolegium podkreśliło przy tym, że uczestniczka sama nie włada tymi nieruchomościami z zamiarem władania jak właściciel całą nieruchomością z "wyzuciem" z własności innych współwłaścicieli, jakkolwiek oczekuje rozstrzygnięcia sądowego w przedmiocie zniesienia współwłasności nieruchomości.

Strony reprezentowane przez pełnomocnika zaskarżyły decyzję Kolegium w całości, zarzucając jej:

1. Obrazę przepisów postępowania, która miała istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, a mianowicie art. 121 §1, 122, 187 § 1 i § 3 Ordynacji podatkowej wyrażającą się w braku wszechstronnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz zaniechaniu dążenia do wyczerpującego ustalenia zgodnego z prawdą stanu faktycznego sprawy, skutkującą niezasadnym uznaniem, że skarżący jako współwłaściciele działki nr [...] położonej w D. przy ul. [...] oraz działki nr [...] położonej w D. przy ul. [...], są również posiadaczami w/w działek, w sytuacji gdy posiadaczem samoistnym, posiadającym w/w z wyzuciem innych współwłaścicieli jest uczestniczka.

2. Obrazę przepisów postępowania, która miała istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, a mianowicie art. 188 w zw. z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej wyrażającą się w nieuwzględnieniu żądania strony dotyczącego przeprowadzenia dowodu z przesłuchania skarżących, w sytuacji gdy przedmiotem tego dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, tj. okoliczności posiadania samoistnego działki nr [...] położonej w D. przy ul. [...] oraz działki nr [...] położonej w D. przy ul. [...] przez uczestniczkę z wyzuciem pozostałych właścicieli.

3. Obrazę prawa materialnego, a to art. 3 ust. 3 i ust. 4 p.o.l. wyrażającą się w przyjęciu, że na skarżących ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości jako współwłaścicielach nieruchomości w postaci działki nr [...] położonej w D. przy ul. [...] oraz działki nr [...] położonej w D. przy ul. [...], w sytuacji gdy obowiązek ten ciąży wyłącznie na posiadaczu samoistnym ww. nieruchomości.

W uzasadnieniu skargi jej zarzuty zostały uszczegółowione.

Skarżący wnieśli o: uchylenie zaskarżonej decyzji w całości; wstrzymanie wykonalności decyzji w całości; zasądzenie na rzecz skarżących od Kolegium zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.

Postanowieniem z [...] marca 2020 r. Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (jednolity tekst Dz.U. z 2019 r., poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi,

że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z treści zaś art. 145 § 1 p.p.s.a., wynika, że sąd uwzględniając skargę

na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa.

Zgodnie natomiast z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala. Przy tym na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W tak oznaczonym zakresie, kontroli Sądu poddana została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w sprawie ustalenia współwłaścicielom nieruchomości w postaci działki nr [...] (D. ul. [...]), działki nr [...] (D. ul. [...]), działki nr [...] (D. ul. [...]), oraz działki nr [...] (D. ul. [...]).

Sporne w sprawie jest to, czy w odniesieniu do nieruchomości położonych w D. przy ul. [...] podatnikami podatku od nieruchomości są wszyscy współwłaściciele, czy też podatnikiem w ich przypadku winien być tylko jeden z nich – I. B., jak posiadacz samoistny. Skarżący wskazują bowiem, że pozbawieni zostali posiadania części nieruchomości - stanowiących przedmiot opodatkowania w rozpoznawanej sprawie – tj. nieruchomości położonych w D. przy ul. przy ul. [...] na rzecz jednego ze współwłaścicieli, tj. uczestniczki, która przedmiot współwłasności objęła w całości w posiadanie samoistne.

Skarżący wskazują, że wzajemne relacje współwłaścicieli, w sytuacji

gdy nie wszyscy oni korzystają z rzecz wspólnej, związane z posiadaniem przez nich nieruchomości wspólnej w warunkach posiadania samoistnego, mają istotne znaczenie z punktu widzenia opodatkowania podatkiem od nieruchomości. W ocenie skarżących w sytuacji, gdy nie wszyscy współuprawnieni współposiadają nieruchomość wspólną, albowiem w sposób samoistny posiada ją tylko jeden ze współwłaścicieli, zastosowanie winien znaleźć art. 3 ust. 3 u.p.o.l.

Reasumując, z uwagi na powyższe, skarżący de facto kwestionują przypisanie im statusu podatnika podatku od nieruchomości z tytułu współwłasności

nieruchomości położonych w D. przy ul. przy ul. [...]. Zdaniem skarżących, to wyłącznie uczestniczka powinna być podatnikiem podatku od nieruchomości położonych w D. przy ul. przy ul. [...] jako samoistny posiadacz tej nieruchomości.

Nie ma natomiast sporu co do opodatkowania nieruchomości położonych w D. przy ul. [...].

W ocenie skarżących organy zobowiązane były w pierwszej kolejności ustalić stan faktyczny w odniesieniu do zakresu i charakteru posiadania nieruchomości wspólnej przez poszczególnych współuprawnionych i dopiero wówczas dokonać subsumpcji przepisów prawa materialnego, w tym ewentualnie zastosować art. 3 ust. 3 u.p.o.l. W ocenie skarżących w odniesieniu do spornych nieruchomości organy zaniechały dokonania ww. ustaleń faktycznych, co w efekcie skutkowało błędnym zastosowaniem art. 3 ust. 4 u.p.o.l. zamiast art. 3 ust. 3 u.p.o.l.

W ocenie zaś organu odwoławczego, w rozpoznawanej sprawie nie mogła mieć zastosowania norma art. 3 ust. 3 u.p.o.l., jak tego chcą skarżący, albowiem I. B. nie jest posiadaczem samoistnym spornych nieruchomości, gdyż nie posiada jej z zamiarem wyzucia pozostałych współwłaścicieli z posiadania, o czym maja świadczyć przywołane przez organ odwoławczy fakty i dowody.

Przechodząc zatem do rozpoznania zarzutów skargi Sąd wskazuje, że wykładnia spornych przepisów u.p.o.l., była już przedmiotem orzecznictwa sądów administracyjnych, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Przypomnieć w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości

lub obiekty budowlane: 1) grunty; 2) budynki lub ich części oraz 3) budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Zgodnie natomiast

z art. 3 ust. 1 u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące:

1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3;

2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych;

3) użytkownikami wieczystymi gruntów;

4) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych

5) lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie: a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Nieruchomości Rolnych lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości; b) jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2.

Przepis art. 3 ust. 3 u.p.o.l. stanowi natomiast, że jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, to obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym. Zgodnie natomiast z art. 3 ust. 4 u.p.o.l. jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 5 (a od 1 stycznia 2016 r. – ust. 4a i 5), które to jednak zastrzeżenia nie mają znaczenia w rozpatrywanej sprawie.

Z przepisu art. 3 ust. 3 i ust. 4 u.p.o.l. (będącego przepisem szczególnym wobec ogólnej normy nakazującej uznawać za podatników właścicieli nieruchomości) wynika, że właściciel nie będzie podatnikiem jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym lub współposiadaniu samoistnym (expressis verbis "w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów"). W takim bowiem przypadku obowiązek podatkowy ciąży na posiadaczu samoistnym lub współposiadaczach samoistnych.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 lutego 2019 r.,

II FSK 3081/18, który to pogląd Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę

podziela, samo pojęcie posiadania samoistnego nie zostało zdefiniowane

w ustawie podatkowej, jednak w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że "skoro pojęcie posiadania zdefiniowane jest wyłącznie na gruncie prawa cywilnego, przy wykładni art. 3 ust. 3 u.p.o.l. należy posłużyć się definicją posiadania zawartą w art. 336 k.c." (por. np. wyrok NSA z dnia 11 września 2014r.,

II FSK 509/14). Wobec tego przy wykładni pojęcia "posiadacz samoistny" z art. 3 ust. 3 u.p.o.l. należy odwoływać się nie tylko do przepisów prawa cywilnego, ale także orzecznictwa sądów powszechnych i Sądu Najwyższego dotyczącego tego pojęcia,

a także do dorobku nauki prawa cywilnego (por. wyrok NSA z dnia 11 września 2014 r., II FSK 917/14). Zgodnie z art. 366 ab initio k.c., posiadaczem samoistnym rzeczy

jest ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel. W orzecznictwie Sądu Najwyższego

nie ma wątpliwości co do tego, że posiadaczem samoistnym może być osoba, której przysługuje tytuł prawny do nieruchomości (prawo własności), jak i osoba, która tytułu takiego nie ma, lecz uznaje się z przyczyn usprawiedliwionych za właściciela,

albo przejawia wolę władania rzeczą dla siebie jak właściciel wiedząc, że nie jest właścicielem (por. postanowienie SN z dnia 5 listopada 2009 r., I CSK 82/09,

publ. Lex/el). Możemy mieć zatem do czynienia z posiadaczem samoistnym, który

jest właścicielem nieruchomości, jak i z posiadaczem samoistnym, który właścicielem nie jest. W judykaturze przyjmuje się, że w sytuacji, gdy znany jest właściciel nieruchomości, ale nieruchomością włada posiadacz samoistny za podatnika uznaje

się posiadacza samoistnego (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego

z dnia 18 stycznia 2019 r. 2019 r., II FSK 217/17 i powołane tam orzecznictwo).

Jak ponadto wskazywał NSA w wyroku z dnia 19 lutego 2019 r. sygn. akt II FSK 3081/18, należy jednocześnie zaznaczyć, że przypadki, w których jeden ze współwłaścicieli włada nieruchomością jak wyłączny właściciel z wolą wykonywania tego władztwa dla siebie z wyłączeniem innych współwłaścicieli, gdzie pozostali właściciele nie są posiadaczami samoistnymi, bo albo zostali wyzuci z posiadania, albo sami z posiadania zrezygnowali – były przedmiotem licznych wypowiedzi Sądu Najwyższego. W orzecznictwie tym władającego współwłaściciela uznaje się za posiadacza samoistnego w odróżnieniu od pozostałych współwłaścicieli, w przypadku których brak władztwa nad rzeczą wyklucza uznanie ich za posiadaczy samoistnych

(zob. postanowienie SN z dnia 20 września 2012 r., IV CSK 117/12, publ. Lex/el), gdzie stwierdzono, że możliwe jest nabycie przez zasiedzenie nieruchomości wspólnej przez jednego ze współwłaścicieli w zakresie obejmującym udziały pozostałych współwłaścicieli. Zakłada to zatem władanie przez jednego ze współwłaścicieli nieruchomością wspólną w charakterze posiadacza samoistnego z wyłączeniem pozostałych współwłaścicieli, czyli inaczej mówiąc brak posiadania samoistnego

po stronie współwłaściciela nieruchomości. Do cech posiadania samoistnego zalicza

się istnienie fizycznego elementu władania rzeczą (corpus possessionis) oraz psychicznego elementu (animus) rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie. Brak jednego z tych elementów wyklucza możliwość uznania, że mamy do czynienia

z posiadaniem samoistnym. O możliwości korzystania z rzeczy można mówić wówczas, gdy właściciel może używać rzeczy, pobierać z niej pożytki, przekształcać ją, a nawet zniszczyć. Posiadacz może przejściowo nie wykonywać władztwa nad rzeczą i nie traci przez to posiadania, ale nie ma mowy o posiadaniu w przypadku, gdy władanie napotyka skuteczny opór innych osób, prowadzący do trwałej utraty władztwa

nad rzeczą (por. postanowienie SN z dnia 30 września 2010 r., I CSK 586/09; wyrok SA w Szczecinie z dnia 11 marca 2015 r., I ACa 458/14 i powołane tam orzecznictwo;

publ. Lex/el).

O tak rozumiane posiadanie samoistne chodzi w przepisie art. 3 ust. 3 u.p.o.l. Przepis ten wyklucza stosowanie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., czyli traktowanie właściciela (współwłaściciela) jako podatnika podatku od nieruchomości zarówno wtedy, gdy kto inny jest właścicielem, a kto inny posiadaczem samoistnym nieruchomości, ale również wtedy, gdy jeden ze współwłaścicieli jest posiadaczem samoistnym, a inni nie – tak jak zarzucają skarżący w rozpoznawanej sprawie.

Posiadanie nieruchomości przez współwłaścicieli (nawet jeżeli jest to jeden z wielu współwłaścicieli) nie jest z reguły samoistnym, o którym stanowi art. 3 ust. 3 u.p.o.l., albowiem wynika zwykle z wykonywania prawa własności przysługującego współwłaścicielom z respektowaniem prawa własności przysługującego wszystkim z nich, tj. posiadającym nieruchomość i nieposiadającym. Jedynie w sytuacji posiadania nieruchomości przez jednego ze współwłaścicieli lub niektórych z nich z zamiarem władania jak właściciele całą nieruchomością z wyzuciem z własności innych współwłaścicieli, można ewentualnie mówić o posiadaniu samoistnym ponad udziały przysługujące posiadającym współwłaścicielom (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 7 września 2017 r., I SA/Wr 469/17, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 6 grudnia 2016 r, I SA/Gd 600/16, wyrok WSA w Krakowie z dnia 5 marca 2014 r., I SA/Kr 1366/13). W takiej też wyłącznie sytuacji można, w ocenie Sądu, dokonać rozważania zasadności zastosowania przepisów art. 3 ust. 3 czy art. 3 ust. 4 u.p.o.l.).

Co do zasady Sąd podziela zatem stanowisko, że okoliczność, iż pozostali współwłaściciele nieruchomości z niej nie korzystają i nie pobierają pożytków,

jest nieistotna dla rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie podatku od nieruchomości.

W tym zakresie Sąd podziela również pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia

26 czerwca 2007 r., II FSK 1748/06, że zgodnie z art. 3 ust. 4 u.p.o.l., w sytuacji,

gdy nieruchomość stanowi współwłasność, to obowiązek podatkowy ciąży

na wszystkich współwłaścicielach solidarnie. Oznacza to między innymi, że wzajemne relacje współwłaścicieli oraz spory co do zakresu posiadania nieruchomości wspólnej (korzystania z niej), pozostają bez znaczenia z punktu widzenia ponoszenia ciężarów

w podatku od nieruchomości (płacenia podatku). Sąd podkreśla, że interpretacja taka nie odnosi się jednak do sytuacji, gdy w rozpatrywanej sprawie może "zaistnieć samoistne posiadanie" w zakresie spornych nieruchomości.

Sąd wskazuje jednakże, że w rozpoznawanej sprawie organy niewystarczajaco zbadały czy mamy do czynienia z ww. opisaną sytuacją. Skarżący bowiem wskazują, że doszło do przejęcia posiadania nieruchomości położonych w D. przy ul. [...] przez jednego ze współwłaścicieli, tj. I. B., który włada nieruchomością wspólną w warunkach posiadania samoistnego.

Co do zasady, Sąd podziela pogląd, że prowadzenie postępowania dowodowego np. w postaci m.in. dopuszczenia dowodu z przesłuchania świadków, bądź stron na okoliczność podważenia wpisów zawartych w ewidencji, stanowiących urzędowe źródło informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach podatkowych, jest prawnie niedopuszczalne i nieskuteczne. Jednakże Sąd zauważa, że fakt posiadania samoistnego jest stanem faktycznym, w odróżnieniu od prawa własności nie jest przedmiotem zapisu w ewidencjach.

Mając na względzie spór zarysowany na tle tej sprawy, Sąd uznał,

że w sprawie mogło dojść do naruszenia podstawowych zasad postępowania,

w tym w szczególności zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 122 O.p.

oraz zasady wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 187 § 1 O.p.). Przypomnieć bowiem należy, że zasada prawdy obiektywnej, wyrażona w art. 122 O.p. oraz zasada zupełności postępowania dowodowego zawarta art. 187 O.p. nakładają na organ administracji publicznej prowadzący postępowanie obowiązek ustalenia stanu faktycznego na podstawie całościowo zebranego materiału dowodowego. Okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy powinny być ustalone przez organy w taki sposób, by odpowiadały rzeczywistości

i mogły stać się podstawą prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego. Jak wskazuje art. 191 O.p., wyłącznie w przypadku zebrania przez organ i rozpatrzenia całości materiału dowodowego możliwa jest prawidłowa ocena sprawy oraz prawidłowe rozstrzygnięcie o prawach strony.

W ocenie Sądu zasadne jest przeprowadzenie w rozpoznanej sprawie dowodów

z przesłuchania stron B. H., P. H. oraz I. B., ewentualnie świadków które może przyczynić się do ustalenia istotnej kwestii umożliwiającej prawidłową subsumpcję przepisów prawa materialnego - a podnoszonej przez skarżących konsekwentnie od doręczenia im decyzji organu I instancji, tj. że wyłącznie I. B., jako posiadacz samoistny, włada całą nieruchomością stanowiąca przedmiot opodatkowania w rozpoznawanej sprawie.

Zdaniem Sądu choć organ odwoławczy podjął pewne rozważania w tej kwestii, to jednak materiał dowodowy (który legł u podstaw przyjętego przez organ założenia, że w sprawie wykluczone jest przyjęcie, iż I. B. wykonuje uprawnienia właścicielskie w odniesieniu do nieruchomości, tak jak właściciel i bez respektowania uprawnień innych współwłaścicieli) nie pozwalał tej kwestii jednoznacznie rozstrzygnąć.

Organ odwoławczy za jeden z zasadniczych dowodów potwierdzających, że wszyscy trzej współwłaściciele są posiadaczami spornych nieruchomości, przyjął wyrok Sądu Rejonowego w K. z [...] marca 2012 r. (sygn. [...]), na mocy którego uczestniczka została zobowiązana do dopuszczenia skarżących do współposiadania nieruchomości położonej przy ul. [...]. Organ przy tym potwierdza fakt, że nieruchomości przy ul. [...] są wykorzystywane przez uczestniczkę. Jednak argumentem za tym że skarżący nie zostali pozbawienie posiadania jest fakt, że m.in. nieruchomości przy ul. [...] są nieużytkowane i niszczeją. Z powyższego organ wywodzi okoliczność, że skarżący nie chcą i nie korzystają z żadnej ze spornych nieruchomości, a to w przekonaniu organu nie oznacza, że uczestniczka winna być uznana za posiadacza samoistnego nieruchomości przy ul. [...]. Kolegium podkreśliło przy tym, że uczestniczka sama nie włada tymi nieruchomościami z zamiarem władania jak właściciel całą nieruchomością z "wyzuciem" z własności innych współwłaścicieli, jakkolwiek oczekuje rozstrzygnięcia sądowego w przedmiocie zniesienia współwłasności nieruchomości. Zdaniem organu uczestniczka, nawet jeśli wykonuje uprawnienia właścicielskie w odniesieniu do całej ww. nieruchomości, to jednak ma świadomość i respektuje uprawnienia innych współwłaścicieli (odwołujących się podatników) co do wszystkich spornych nieruchomości

W opinii Sądu powyższa argumentacja organu jest zupełnie nietrafna. Sąd wskazuje, że po pierwsze nie wyjaśniono czy powyższy wyrok z [...] marca 2012 r. jest wyrokiem prawomocnym, po drugie nie wyjaśniono czy wyrok ten został przez I. B. w zakresie dopuszczenia skarżących do posiadania nieruchomości położonych przy ul. [...] wykonany, po trzecie obecna sprawa dotyczy roku 2019 w którym stan posiadania samoistnego (który jest stanem faktycznym) mógł być zupełnie inny niż w roku 2012. Nadto z uzasadnienia wskazanego wyroku wynika teza odwrotna niż ta którą wskazuje organ. Jak wskazano w treści uzasadnienia tego wyroku (k. 45 akt sprawy) istotnie uczestniczka początkowo prowadziła działalność na nieruchomościach za zgodą i wiedzą skarżących, a także sprawowała nad nimi zarząd za wiedzą i zgodą skarżących. Jednak następnie doszło do konfliktu wskutek którego uczestniczka odmówiła skarżącym wydania kluczy do nieruchomości na której znajduje się ośrodek "D. ".

Co więcej Sąd zauważa, że organ uzasadnia fakt, że skarżący również posiadają sporne nieruchomości, tym iż nie chcą i nie korzystają oni z żadnej ze spornych nieruchomości, powołując się na fakt, że nieruchomości przy ul. [...] są nieużytkowane i niszczeją. Tymczasem organ zapomina, że przedmiotem sporu nie są objęte nieruchomości położone przy ul. [...], a inne nieruchomości położone przy ul. [...].

Zaskarżoną decyzją objęto [...] różne nieruchomości w odniesieniu do których stan posiadania może być odmienny, w związku czym podatnikami w każdym przypadku mogą być różne osoby. Nie może organ dowodzić posiadania nieruchomości położonych przy ul. [...] faktem, że skarżący mogą korzystać z innych nieruchomości których są współwłaścicielami, położonych przy ul. [...].

Wobec powyższego zdaniem Sądu brak niewątpliwego wyjaśnienia istotnej dla sprawy okoliczności posiadania w [...] roku nieruchomości położonych przy ul. [...] zgromadzonym materiałem dowodowym (przesłuchanie stron z zastosowaniem właściwych procedur prawnych, odebranie wyjaśnień zainteresowanych stron ewentualnie świadków, następnie ewentualne dokonanie konfrontacji wyjaśnień (zeznań) I. B. z ewentualnymi wyjaśnieniami (zeznaniami) pozostałych stron prowadzonego postępowania podatkowego. Materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy nie pozwala na jednoznaczne rozstrzygnięcie, że w sprawie w istocie nie wystąpił przypadek posiadania samoistnego nieruchomości przez jednego ze współwłaścicieli. Natomiast tylko w sytuacji, gdy postępowanie bezspornie wykaże że I. B. można uznać za posiadacza samoistnego, to na niej ciążyć będzie obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. Sama okoliczność faktyczna, że na przestrzeni kilku lat były prowadzone postępowania sądowe mające na celu uregulowanie statusu nieruchomości nie może mieć, wbrew twierdzeniom organu podatkowego, decydującego znaczenia dla stwierdzenia braku wyłącznego posiadania samoistnego całej nieruchomości przez I. B. (podobnie NSA w wyroku z dnia 10 czerwca 2019 r. II FSK 1392/19).

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał, że brak wyjaśnienia przez organy wszystkich okoliczności związanych z zakresem i charakterem posiadania przez współuprawnionych nieruchomości stanowiącej przedmiot opodatkowania, dowodzi naruszenia wymienionych przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji, Sąd uznał również, iż zaskarżona decyzja została wydana przedwcześnie. Dokonane bowiem przez organy ustalenia stanu faktycznego sprawy nie były wystarczające do podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia. Ustalanie natomiast sposobu korzystania z rzeczy wspólnej, wobec ww. twierdzeń skarżących, uznać należało za mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Posiadanie bowiem nieruchomości przez jednego ze współwłaścicieli lub niektórych z nich z zamiarem władania jak właściciele całą nieruchomością z wyzuciem z własności innych współwłaścicieli, może świadczyć o posiadaniu samoistnym ponad udziały przysługujące posiadającym współwłaścicielom.

Skutkiem tego, Sąd uznał za słuszny zarzut naruszenia przepisów art. 122

i art. 187 O.p. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał że przedwczesną ocenę naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 4 oraz art. 3 ust. 3 u.p.o.l. albowiem musi być ona poprzedzona zgromadzeniem niezbędnego materiału dowodowego.

Rozpoznając sprawę ponownie organ, dla jednoznacznego wykazania

czy w sprawie wystąpił bądź nie przypadek samoistnego posiadania przedmiotu opodatkowania (nieruchomości) przez jednego ze współwłaścicieli, weźmie pod uwagę wyżej naprowadzone wskazania dotyczące oceny zupełności materiału dowodowego, jeszcze raz przeanalizuje zgromadzony materiał dowodowy, podejmie próbę jego uzupełnienia o wskazane zeznania i wyjaśnienia stron bądź ewentualnych świadków.

Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Wszystkie powołane powyżej wyroki sądów administracyjnych dostępne

są na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl.