Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2777/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok w  części i skargę w tym zakresie oddalono
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 2058
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jednolity
article: art. 149 § 1 a i § 2 oraz art.154 § 6
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Morys Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Gimnazjum im. Jana Pawła II w Czerwonaku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 maja 2016 r. o sygn. akt IV SAB/Po 26/16 w sprawie ze skargi J.N. na bezczynność Dyrektora Gimnazjum im. Jana Pawła II w Czerwonaku w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia 2 października 2015 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. uchyla punkty 2 (drugi), 3 (trzeci), 4 (czwarty) oraz 5 (piąty) zaskarżonego wyroku – i w tej części oddala skargę; 2. uchyla punkt siódmy zaskarżonego wyroku.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 2 października 2010 r. złożonym za pomocą systemu dziennika elektronicznego "Librus" J.N. zwrócił się do Dyrektora Gimnazjum im. Jana Pawła II w Czerwonaku z wniosek o udostępnienie w trybie dostępu do informacji publicznej informacji o jednej z nauczycielek – A.K. We wniosku tym zwrócił się o następujące informacje:

"1. Imię i nazwisko nauczyciela

2. Przedmioty wykładane obecnie

3. Przedmioty wykładane w przeszłości

4. Wykształcenie

5. Nazwa uczelni wydającej tytuł magistra

6. Rok zakończenia studiów magisterskich

7. Ocena ukończenia studiów magisterskich

8. Tytuł pracy magisterskiej

9. Nazwisko promotora pracy magisterskiej

10. Nazwa uczelni wydającej tytuł doktorski

11. Rok zakończenia studiów doktoranckich

12. Tytuł pracy doktorskiej

13. Nazwisko promotora pracy doktorskiej

14. Kwalifikacje pedagogiczne nauczyciela - proszę szczegółowo wymienić

15. Kwalifikacje psychologiczne nauczyciela - proszę szczegółowo wymienić

16. Czy nauczyciel posiada prawo wykonywania zawodu psychologa?

17. Inne kwalifikacje nauczyciela - proszę wymienić

18. Staż pracy nauczyciela w oświacie ogółem

19. Staż pracy nauczyciela w bieżącej placówce

20. Stan cywilny nauczyciela

21 .Czy nauczyciel jest po rozwodzie?

22. Czy nauczyciel pozostaje w związku nieformalnym/partnerskim?

23. Czy nauczyciel był kiedykolwiek karany? (z wyjątkiem pedofilii)

24. - wykroczenia (w tym drogowe)

25. - występki

26. - zbrodnie

27. - dyscyplinarnie (upomnienia, nagany)

28. Czy nauczycielowi kiedykolwiek odebrano prawo jazdy?

29. Czy nauczyciel pali tytoń?

30. Czy nauczyciel zażywa narkotyki?

31. Czy nauczycie! nadużywa alkoholu?

32. Czy nauczyciel jest uzależniony od któreś z używek? Od której?

33. Czy nauczyciel jest uzależniony od uprawiania seksu?

34. Czy nauczyciel leczy lub leczył się psychiatrycznie?

35. Czy nauczyciel korzysta lub korzystał z pomocy psychologicznej?

36. Czy wobec nauczyciela toczy się postępowanie dyscyplinarne?

37. Czy wobec nauczyciela toczą się postępowania cywilne w związku z wykonywaniem zawodu nauczyciela?

38. Czy wobec nauczyciela toczy się postępowanie karne?

39. Czy nauczyciel znajduje się w trudnej sytuacji materialnej?

40. Czy nauczyciel przeżywa trudną sytuację rodzinną? (czynna lub bierna zdrada, rozwód, nałogi w rodzinie, choroba lub śmierć osoby bliskiej)

41. Wyznanie religijne nauczyciela

42. Gorliwość religijna nauczyciela

43. Nazwa parafii, do której należy nauczyciel

44. Nazwisko duchownego z parafii, który może wystawić opinię o nauczycielu

45. Czy nauczyciel był kiedykolwiek podejrzewany o pedofilię?

46. Czy nauczyciel był kiedykolwiek karany za pedofilię?

47. Udział w organizacjach politycznych - proszę wymienić

48. Udział w organizacjach społecznych - proszę wymienić

49. Czy nauczyciel należał przed 4 czerwca 1989r. do PZPR, ZSL lub SD?

50. Czy nauczyciel posiada pozwolenie na broń palną (w tym myśliwską)?

51. Czy nauczyciel posiada broń palną?

52. Szczególne osiągnięcia w pracy dydaktycznej nauczyciela - proszę opisać

53. Znajomość języków obcych (proszę wymienić tylko te ze znajomością biegłą)

54. Uprawiane sporty

55. Osiągnięcia sportowe

56. Czy nauczyciel jest członkiem organizacji Mensa?

57. IQ potwierdzone pomiarem

58. IQ domniemywane przez samego nauczyciela, jeśli brak pomiaru

59. Stosunek do niniejszej ankiety - proszę opisać

60. Dlaczego Pan/i zdecydował/a się zostać nauczycielem?

61. Czy wykonywanie zawodu nauczyciela sprawa Pani/Panu satysfakcję?

62. Czy nauczyciel w bieżącej placówce doświadcza przemocy?

63. - ze strony innych nauczycieli, ale nie będących przełożonymi

64. - ze strony przełożonych

65. - ze strony uczniów

66. - innej - proszę opisać

67. Jak często nauczyciel jest świadkiem przemocy wobec innych osób w bieżącej placówce?

68. - nauczycieli wobec innych nauczycieli

69. - uczniów wobec uczniów

70. - uczniów wobec nauczycieli

71. - nauczycieli wobec uczniów

72. Czy nauczyciel spotkał się kiedykolwiek w bieżącej placówce z problemem handlu narkotykami?

73. Czy nauczyciel spotkał się kiedykolwiek w bieżącej placówce z osobami będącymi pod wpływem narkotyków?

74. Znajomość zasad pierwszej pomocy przed medycznej przez nauczyciela - proszę określić w skali 0-10

75. Znajomość toksykologii w zakresie najczęściej używanych w Polsce narkotyków - proszę określić w skali 0-10

76. Ogólna wiedza o świecie we własnej ocenie nauczyciela - proszę określić w skali 0-10

77. Odbyte podróże zagraniczne - proszę wymienić kraje

78. Czy nauczyciel posiada aktualną wiedzę z innych przedmiotów na poziomie

bardzo dobrym w zakresie wymaganym programem gimnazjum?

79. Jeśli nie ze wszystkich przedmiotów, to z których nie? - proszę wymienić

80. Stosunek do osób innych wyznań - proszę opisać

81. Stosunek do osób bezwyznaniowych - proszę opisać

82. Stosunek do osób innych ras - proszę opisać

83. Stosunek do osób innych narodowości - proszę opisać

84. Stosunek do osób o odmiennych orientacjach seksualnych - proszę opisać

85. Czy nauczyciel korzysta z portali społecznościowych?

86. Czy nauczyciel posiada stały dostęp do Internetu?

87. Czy nauczyciel posiada jakieś hobby? Proszę wymienić".

W wiadomości mailowej przesłanej skarżącemu w dniu 7 marca 2016 r. Dyrektor Gimnazjum udzielił mu odpowiedzi na pytania 1, 2, 4, 5, 14, 15, 16, tj. te, które w ocenie organu mogły rzeczywiście stanowić dane podlegające udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Pismem z dnia 27 lutego 2016 r. J.N. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Dyrektora Gimnazjum im. Jana Pawła II w Czerwonaku zwracając się o:

1) zobowiązanie Dyrektora Gimnazjum im. Jana Pawła II w Czerwonaku do udzielenia żądanej informacji publicznej w terminie czternastu dni od daty doręczenia wyroku organowi,

2) zobowiązanie Gimnazjum im. Jana Pawła II w Czerwonaku do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie,

3) wymierzenie organowi grzywny na postawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

4) zasądzenie kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych od Gimnazjum im, lana Pawła II w Czerwonaku.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że do dnia wniesienia skargi organ nie udzielił odpowiedzi na wniosek.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że żądane informacje stanowiły kopię żądanych informacji, które skarżący już kilkukrotnie wcześniej wysyłał do Gimnazjum w stosunku do innych zatrudnionych w nim nauczycieli. Ponadto organ wskazał, iż na bieżąco stara się udzielać odpowiedzi na zadawane przez skarżącego pytania. Organ zwrócił uwagę, że całość działań skarżącego powoduje w efekcie, iż pracownicy Gimnazjum bezpośrednio zaangażowani w edukację syna skarżącego znaczną część czasu poświęconego na pracę zmuszeni są przeznaczać na wyjaśnianie spraw zainicjowanych przez skarżącego. Dyrektor Gimnazjum podkreślił, że skarżący nie ukrywa, iż celem jego działania jest spowodowane odwołanie zarówno większości nauczycieli uczących jego syna, jak i kierownictwa Gimnazjum. Zaakcentował też, że wniosek skarżącego nie ma na celu dostępu do konkretnych informacji publicznych, a tylko i wyłącznie szykanowanie pracowników Gimnazjum w Czerwonaku. Na tę okoliczność przedstawił całokształt dotychczasowej korespondencji z wnioskodawcą.

Na rozprawie w dniu 19 maja 2016 r. pełnomocnik organu podtrzymał stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę i oświadczył, że skarga wpłynęła między 27 lutym, a 1, 2 marca, na pewno przed udzieleniem odpowiedzi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 19 maja 2016 r. o sygn. akt IV SAB/Po 26/16:

1. umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Dyrektora Gimnazjum im. Jana Pawła II w Czerwonaku do rozpatrzenia punktów 1, 2, 4, 5, 14, 15 i 16 wniosku J.N. z dnia 2 października 2015 r.

2. zobowiązał Dyrektora Gimnazjum im. Jana Pawła II w Czerwonaku do rozpatrzenia wniosku J.N. z dnia 2 października 2015 r. w zakresie nie wymienionym w pkt 1 wyroku w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku z aktami sprawy,

3. stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności,

4. stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

5. wymierzył Dyrektorowi Gimnazjum im. Jana Pawła II w Czerwonaku grzywnę w kwocie 300 zł (trzysta złotych),

6. w pozostałym zakresie skargę oddalił,

7. zasądził od Dyrektora Gimnazjum im. Jana Pawła II w Czerwonaku na rzecz J.N. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania

Sąd nie miał wątpliwości, że Dyrektor Gimnazjum co do zasady był organem zobligowanym do udzielenia informacji publicznej.

Kolejno Sąd wskazał, iż skarżący zwrócił się do organu o udostępnienie informacji określonej w 84 punktach wniosku. Do dnia wniesienia skargi organ nie zareagował na powyższe. Dopiero po wniesieniu skargi, co zostało potwierdzone przez pełnomocnika organu na rozprawie w dniu 19 maja 2016 r., organ w dniu 7 marca 2016 r. udzielił odpowiedzi na pytania zawarte w pkt 1-5 oraz 14-16. W odniesieniu do pozostałych pytań organ w żaden sposób się nie wypowiedział. Dopiero w odpowiedzi na skargę organ wskazał, że pozostałe informacje żądane przez skarżącego dotyczą spraw stricte prywatnych nauczyciela i na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej nie podlegają udostępnieniu.

Odnosząc się do powyższego twierdzenia organu Sąd wskazał, iż zastosowanie regulacji art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej wymaga zbadania i jednoznacznego ustalenia, w kontekście wykonywanych zadań, czy osoby których dotyczy żądana informacja publiczna pełnią funkcje publiczne, czy też nie. Dopiero bowiem ustalenie tych okoliczności pozwala na prawidłową ocenę możliwości zastosowania ograniczeń wynikających z art. 5 ust 2 i 3 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jeżeli żądana informacja dotyczy osoby pełniącej funkcję publiczną i ma związek z pełnieniem tej funkcji, to organ zobowiązany do jej udzielenia nie może odmówić udostępnienia takiej informacji z uwagi na ograniczenia wynikające z art. 5 ust 2. Ustalenie z kolei, że żądana informacja publiczna dotyczy osoby nie pełniącej funkcji publicznych, umożliwia wydanie decyzji o odmowie udzielenia informacji. Odmowa udzielenia informacji publicznej zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej następuje w trybie wydania decyzji. W myśl art. 17 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, do rozstrzygnięć podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji niebędących organami władzy publicznej o odmowie udostępnienia informacji przepisy art. 16 stosuje się odpowiednio. Tym samym w sytuacji gdy organ uznaje, że z uwagi na art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej nie można udostępnić żądanej informacji to winien wydać w tym zakresie decyzję, a nie pozostawić wniosek bez jakiejkolwiek odpowiedzi.

Sąd skonstatował, że do dnia rozpoznania sprawy organ udzielił odpowiedzi wyłącznie na pytania zawarte w pkt 1-5 oraz 14-16. Natomiast w pozostałym zakresie nie odpowiedział skarżącemu w żaden sposób. Doprowadziło to Sąd pierwszej instancji do wniosku, iż organ pozostaje w bezczynności, co do pkt. 6-13 oraz 17-87 wniosku z dnia 2 października 2015 r. W tym stanie rzeczy Sąd ten na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 2 i 3 sentencji wyroku.

Z uwagi na to, iż organ udzielił odpowiedzi na pytania zawarte w pkt. 1-5 oraz 14-16 po wniesieniu przez skarżącego skargi postępowanie w tym zakresie wskazany Sąd umorzył jako bezprzedmiotowe. Z tego powodu Sąd ten na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.

Oceniając natomiast charakter zaistniałej bezczynności WSA w Poznaniu stwierdził, iż ma ona charakter rażący. Jak wynika z akt sprawy organ po wpłynięciu wniosku przez okres ponad 6 miesięcy nie podjął żadnych działań, co stanowi ewidentne naruszenie art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej zakreślającej 14 dniowy termin na rozpoznanie wniosku. W związku z tym, mając na uwadze poczynione ustalenia i działając w oparciu o art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji w pkt 3 sentencji wyroku orzekł, że bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., Sąd ten orzekł o wymierzeniu organowi grzywny w kwocie 300 zł uznając, iż powyższa kwota będzie wystarczającą restrykcją dla organu. Sąd określając wysokość grzywny miał przede wszystkim na uwadze, iż zakres żądanej informacji jest dość obszerny, a ponadto że z nadesłanych przez organ pism wynika, że skarżący wielokrotnie występował do organu z tak obszernymi zapytaniami. Jednocześnie Sąd pierwszej instancji nie znalazł podstaw do wymierzenia organowi grzywny w maksymalnej wysokości, o co wnosił skarżący. Z powyższych względów w tym zakresie skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a. w pkt 6 wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 7 wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Dyrektor Gimnazjum im. Jana Pawła II w Czerwonaku, zaskarżając orzeczenie w zakresie pkt 2-5 i 7, zwracając się tym samym o uchylenie wyroku w tej części i oddalenie w tym zakresie skargi J.N. Skarżący kasacyjnie postawił wyrokowi cztery zarzuty.

Po pierwsze, naruszenia art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej przez przyjęcie, że do wniosku J.N. z dnia 2 października 2015 r. w zakresie punktów 3, 6-13 i 17-87 stosujące się tę ustawę.

Po drugie, naruszenia art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej przez przyjęcie, że skarżony organ nie udzielając J.N. odpowiedzi na wniosek z dnia 2 października 2015 r. w zakresie punktów 3, 6-13 i 17-87 w terminie 14 dni od daty wpływu tego wniosku dopuścił się naruszenia art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Po trzecie, naruszenia art. 149 § 1a, art. 149 § 2 p.p.s.a. i w zw. z art. 154 § 6 p.p.sa. przez przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że skarżony organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku J.N. z rażącym naruszeniem prawa i w związku z tym wymierzenie organowi grzywny, pomimo iż informacje, których przekazania zażądał od skarżonego organu J.N. nie były informacjami publicznymi w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Po czwarte, naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. przez nieprzyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że do wniosku J.N. w zakresie punktów 3, 6-13 i 17-87 nie stosuje się ustawy o dostępie do informacji publicznej.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w myśl art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, ustawę tę stosuje się wyłącznie do informacji publicznej. Tymczasem dane żądane przez J.N. dotyczą prywatnego, intymnego życia nauczyciela Gimnazjum im. Jana Pawła II w Czerwonaku, będącej nauczycielem i niepełniącej funkcji publicznych. Skarżący kasacyjnie zarzucił, że Sąd pierwszej instancji w ogóle nie dokonał analizy wniosku J.N. w zakresie charakteru prawnego nieudzielonych mu przez skarżony organ informacji, w tym w szczególności, czy stanowią informację o sprawach publicznych. Skarżący kasacyjnie powtórzył też, że J.N. wielokrotnie występował do organu z obszernymi zapytaniami, nie dlatego, że chciał uzyskać dostęp do konkretnych danych, a tylko i wyłącznie w celu szykanowania pracowników Gimnazjum w Czerwonaku. W ocenie organu takie czynienie przez uprawnionego użytku z przysługującego mu prawa jest sprzeczne z przeznaczeniem tego prawa i nie powinno podlegać ochronie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną J.N. wniósł o jej oddalenie. Zaznaczył, że zarzuty skargi kasacyjnej ad personam wymykają się spod rzetelnej dysputy procesowej. Jednocześnie zaprzeczył twierdzeniom organu, że by w swoich działaniach kiedykolwiek zmierzał do szykanowania jakiejkolwiek instytucji i pracujących tam osób, w tym i pracowników Gimnazjum. Ocenił te wywody jako niepoparte enuncjacje stanowiące wyłącznie emanację subiektywnych odczuć.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty skargi kasacyjnej uznać należy za usprawiedliwione.

Ustawa o dostępie do informacji publicznej ma zapewniać transparentność działań władzy publicznej, umożliwiać społeczną jej kontrolę, budować społeczeństwo obywatelskie i rozwijać demokrację uczestniczącą, w której obywatele mają wpływ na podejmowanie dotyczących ich decyzji. Dlatego żądana informacja, aby uzyskała walor informacji publicznej musi dotyczyć zgodnie z art. 1 ust. 1 "sprawy publicznej". Przedmiotem takiej informacji jest problem lub kwestie, które mają znaczenie dla większej ilości osób, czy grup obywateli lub też są ważne z punktu widzenia poprawności funkcjonowania organów państwa. Celem ustawy nie jest zatem zaspokajanie indywidualnych (prywatnych) potrzeb, w postaci uzyskiwania informacji dotyczących wprawdzie kwestii publicznych, lecz przeznaczonych dla celów handlowych, edukacyjnych, zawodowych czy też na potrzeby toczących się postępowań sądowych. Ustawa o dostępie do informacji publicznej ma służyć uniwersalnemu dobru powszechnemu związanemu z funkcjonowaniem publicznych instytucji. Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych, utrwalił się wobec tego pogląd, iż wnioski o udostępnienie informacji publicznej składane przez podmioty, których interesów dotyczą nie są wnioskami o udzielenie informacji publicznej, nie odnoszą się bowiem do "sprawy publicznej". Powyższe stanowisko jest ugruntowane w orzecznictwie (zob. wyrok NSA z dnia 11 marca 2015 r., I OSK 918/14; wyrok NSA z dnia 4 lutego 2015 r., I OSK 430/14; wyrok NSA z dnia 30 października 2012 r., I OSK 1696/12; wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2015 r., I OSK 617/14; wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2014 r., I OSK 2496/14; wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 769/12) i literaturze (por. P. Szustakiewicz, Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1638/14, "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" 2016, nr 4, s. 171 i nast.; I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Warszawa 2016, s. 25, 68; M. Jabłoński, Udostępnianie informacji publicznej w trybie wnioskowym, Wrocław 2009, s. 151). Krytycznie odnieść należy się zatem do faktu, że Sąd pierwszej instancji całkowicie pominął w uzasadnieniu wydanego wyroku zindywidualizowaną ocenę żądania wniosku skarżącego (nawet nie przytoczył jego treści) w związku ze stanowiskiem organu co do tego, czy w ogóle jego rzeczywistym przedmiotem jest pozyskanie informacji publicznej.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone w skardze kasacyjnej, że w sprawie J.N. dopuścił się nadużycia trybu dostępu do informacji publicznej. Z całokształtu akt sprawy i dotychczasowej korespondencji między nim a Gimnazjum im. Jana Pawła II w Czerwonaku jednoznacznie wynika, że złożony wniosek o informację ma na celu wywołanie dolegliwości adresata wniosku, utrudnienie funkcjonowania organu szkoły oraz represję wobec nauczyciela – w związku z konfliktem między wnioskodawcą a Dyrektorem Gimnazjum oraz częścią nauczycieli na tle indywidualnej, wieloaspektowej sprawy edukacji w tej szkole jego syna i zdarzeń z tym związanych – nie ma zaś na uwadze uzyskania informacji o sprawie publicznej w celach, jakie legły u podstaw analizowanej ustawy. Odmienne twierdzenia sformułowane w odpowiedzi na skargę kasacyjną z perspektywy obiektywnej należy ocenić jako nie odpowiadające rzeczywistości utrwalonej w aktach.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że wniosek z dnia 2 października 2015 r. o udostępnienie informacji publicznej nie ma na celu uzyskania informacji służącej obiektywnie jakiemukolwiek dobru powszechnemu, lecz dotyczy on jedynie indywidualnego interesu wnioskodawcy. Nie tylko nie prowadzi w sprawie do poprawienia funkcjonowania szkoły, do organu której został skierowany, lecz wręcz przeciwnie – w istocie ma na celu być dla niej dokuczliwy (zob. np. skierowane przez J.N. do Dyrektora Gimnazjum życzenie "wytrwałości w komplementacji" odpowiedzi na 109 pytań – k. 12-13 akt sądowych). Rzeczony wniosek nie służy zatem usprawnieniu realizacji zadania publicznego w postaci edukacji (oświaty) publicznej, lecz godzi w realizację tego zadania.

Pytania zawarte we wniosku albo w ogóle nie dotyczą kwestii publicznych, albo jego nieprecyzyjność nie pozwala ustalić jego zakresu albo wreszcie co prawda odnoszą się do sprawy publicznej kwalifikacji osoby wykonującej funkcję publiczną (jest nim bowiem nauczyciel – zob. np. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2016 r. o sygn. akt I OSK 1139/15), jednak – jak wskazano – ma w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego na uwadze zaspokojenie indywidualnych potrzeb wnioskodawcy w ramach niewątpliwie istniejącego między nim a szkołą prywatnego konfliktu (jednoznacznie na jego istnienie wskazuje załączona do odpowiedzi na skargę korespondencja J.N. z organami szkoły – k. 12-52 akt sądowych), przez wywołanie dyskomfortu i poczucia zagrożenia u nauczyciela, o którym wnioskodawca żąda od Dyrektora informacji. Jest to cel nieprzewidziany do realizacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Stosowanie trybu tej ustawy do realizacji takiego celu, podobnie jak dla celu zaburzenia sprawności funkcjonowania szkoły, nie było zamierzeniem ustawodawcy i z tych względów nie podlega ochronie prawnej, w tym w postępowaniu przed sądem administracyjnym.

Przyjęte zapatrywanie nie narusza art. 2 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie z art. 2 ust. 2 wskazanej ustawy od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. W niniejszej sprawie nie żąda się wykazania takiego interesu dla zastosowania trybu ustawy o dostępie do informacji publicznej, lecz wskazuje się, że istniejący i wykazany interes skarżącego nie może być w tym trybie realizowany, gdyż w warunkach analizowanej sprawy niewątpliwie nie odpowiadałoby to ani celowi ani funkcji przywołanej ustawy, godząc jedynie w sprawność działania szkoły publicznej. Należy zaś zaznaczyć, że zapewnienie rzetelności i sprawności instytucjom publicznym jest celem konstytucyjnym wyrażonym w preambule ustawy zasadniczej. Zgodnie z preambułą ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, "Oświata w Rzeczypospolitej Polskiej stanowi wspólne dobro całego społeczeństwa". Elementem warunkującym sprawność instytucji publicznej, jaką jest szkoła publiczna, w realizacji oświaty jest autorytet organów tej szkoły i jej nauczycieli. Postępowanie J.N. opisane w sprawie godzi w ten element. Nie może się zatem ostać orzeczenie sądu administracyjnego, które wbrew woli ustrojodawcy i ustawodawcy aprobuje wskazane postępowanie oraz wywodzi z niego negatywne konsekwencje dla organu szkoły wykonującej zadanie oświatowe i jej nauczycieli.

Trzeba przy tym dodać, że podstawowym zadaniem sądu administracyjnego, który rozpoznaje skargę na bezczynność dotyczącą wniosku o udostępnienie informacji publicznej jest określenie charakteru żądanej informacji, to jest przesądzenie, czy informacja ta jest informacją publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Kwalifikacja ta winna być dokonywana niezależnie od zarzutów skargi i argumentów podnoszonych w odpowiedzi na skargę kasacyjną, ma ona bowiem podstawowe znaczenie dla możliwości stosowania w rozpoznawanej sprawie ustawy o dostępie do informacji publicznej, a tym samym dla oceny, czy adresat wniosku pozostaje w bezczynności.

Sąd pierwszej instancji zobowiązując dyrektora szkoły do załatwienia wniosku w części, co do której nie udzielono odpowiedzi na zadane pytania, przesądził tym samym, że wszystkie żądane informacje są informacjami publicznymi. Pogląd ten, jak wskazano, w tej konkretnej sprawie nie znajduje jednak żadnego uzasadnienia.

Mając na uwadze powyższe podzielić należy stanowisko skarżącego kasacyjnie, że Sąd pierwszej instancji naruszył art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, gdyż wbrew jego ocenie do rozpatrzenia wniosku J.N. z dnia 2 października 2015 r. przepisy wskazanej ustawy nie znajdowały zastosowania.

Konsekwencją wskazanego uchybienia jest zasadność zarzutu drugiego skargi kasacyjnej, gdyż skoro w sprawie przywołana ustawa nie znajdowała zastosowania, to Sąd nie powinien był uwzględniać jej art. 13 ust. 1.

W związku z powyższym, zasadny okazał się także zarzut naruszenia art. 149 § 1a i § 2 oraz art. 154 § 6 p.p.s.a. Skoro bowiem organ nie miał obowiązku rozpatrywać wniosku J.N. z dnia 2 października 2015 r. w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, to tym samym nie mógł uchybić terminom w niej określonym. Organ nie mógł w rezultacie dopuścić się bezczynności stwierdzonej przez WSA w Poznaniu w punkcie 3 zaskarżonego wyroku. Co za tym idzie, niezasadne było zobowiązanie organu do rozpatrzenia rzeczonego wniosku w zakresie wskazanym w punkcie 2 zaskarżonego wyroku, jak też tym bardziej wymierzenie grzywny dokonane w punkcie 5 tego orzeczenia. Skoro nie było bezczynności, to tym samym nie można stwierdzić, aby miała ona miejsce – i to z rażącym naruszeniem prawa – jak uczynił to WSA w Poznaniu w punkcie 4 wskazanego wyroku. Powtórzyć bowiem należy, że Dyrektor Gimnazjum im. Jana Pawła II w Czerwonaku nie dopuścił się w sprawie naruszenia prawa. Z powyższych względów skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Uchylając zatem wyrok Sądu pierwszej instancji w zaskarżonej części Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadne zastosowanie tego przepisu w związku z art. 188 p.p.s.a. i oddalenie skargi, gdyż nie zasługiwała ona z opisanych przyczyn na uwzględnienie, a istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uchylił również w oparciu o art. 188 p.p.s.a. punkt 7 zaskarżonego wyroku, gdyż w myśl art. 200 p.p.s.a. to w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, tymczasem w niniejszej sprawie organ nie dopuścił się bezczynności i skarga nie podlegała uwzględnieniu. Nie było zatem podstaw do zastosowania opisanego przepisu przez Sąd pierwszej instancji.

W związku z zakresem zaskarżenia określonym w skardze kasacyjnej, którym zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. związany jest Naczelny Sąd Administracyjny, Sąd w niniejszej sprawie nie orzekał względem części skargi do której odnosi się punkt 1 i 6 zaskarżonego wyroku.