Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1927/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-08-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 82 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 291
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi K. F. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty specjalnej - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Prezes Rady Ministrów decyzją z [...] marca 2021 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm.); powoływanej dalej jako K.p.a., po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z [...] lutego 2021 r. nr [...] o odmowie przyznania K. F. renty specjalnej, na mocy art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 291); zwanej dalej ustawą o emeryturach i rentach z FUS.

Organ wskazał, że przyznanie świadczenia na podstawie przepisu art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS jest możliwe w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Przepis ten nie precyzuje warunków, jakie powinny być spełnione, aby renta lub emerytura mogła być przyznana w trybie tego przepisu. W związku z powyższym wniosek jest rozpatrywany i oceniany pod kątem występowania okoliczności uzasadniających potraktowanie sprawy w sposób szczególny. Świadczenie specjalne może być przyznane osobie posiadającej wybitne, niepowtarzalne zasługi w jakiejś dziedzinie aktywności np. na niwie zawodowej, artystycznej, społecznej czy politycznej lub osobie znajdującej się w trudnej sytuacji bytowej w wyniku nadzwyczajnych zdarzeń losowych. Trudna sytuacja bytowa, choć brana pod uwagę, nie może stanowić jedynej przesłanki do przyznania tego świadczenia.

W toku postępowania Prezes Rady Ministrów ustalił, że K. F. wnioskiem z [...] lipca 2020 r. zwróciła się z prośbą o przyznanie renty specjalnej. W uzasadnieniu wniosku oraz dalszej korespondencji jako podstawę żądania powołała:

– prześladowania w formie permanentnego bycia pozbawionym pracy (bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych) oraz zakłócania miru domowego, jakich doświadczyła,

– wystosowanie w marcu 2005 r. listu otwartego do E. S. stanowiący "zaproszenie do współpracy na rzecz wypędzonych" (na który otrzymała odpowiedź), co w jej ocenie było ważnym elementem w polskiej polityce zagranicznej, w jego konsekwencji, w przekonaniu strony, nie doszło do spotkania L. W. i E. S., zaś E. S. zaniechała swoich ataków na Polskę,

– wystosowanie w marcu 2005 r. listu otwartego do [...] W. J. zatytułowanego "Prośba o wyrażenie skruchy za wprowadzenie 13 grudnia 1981 r. stanu wojennego na terytorium naszej Ojczyzny, na który nie otrzymała odpowiedzi,

– niskie świadczenie emerytalne,

– utratę pracy i ratunek w formie przejścia na rentę inwalidzką III grupy z uwagi na wadę słuchu,

– nieuzasadnione pobyty w szpitalu psychiatrycznym, gdzie była leczona z zastosowaniem przemocy,

– odmowę należnych świadczeń zdrowotnych, w tym odmowę wykonania operacji stabilizacji kręgosłupa (koszt – 120.000 zł).

W zakresie swojej sytuacji materialnej K. F. wskazała na niską emeryturę, która wynosi 1.025 zł oraz podała, że otrzymuje dodatek pielęgnacyjny w kwocie 229,91 zł i świadczenie uzupełniające w wysokości 500 zł. Ujawniła także, że jej siostra, która posiada wykształcenie wyższe, otrzymuje emeryturę w wysokości 644,43 zł miesięcznie. Podała, że wspiera ją finansowo, przekazując jej co miesiąc 150 zł, a także 220 zł tytułem dopłaty do czynszu. Miesięczne koszty utrzymania oszacowała łącznie na ok. 930 zł (gaz, prąd, tv, telefon, internet, czynsz, leki, stomatolog, fryzjer, usługi świadczone przez OPS). Wnioskodawczyni nadesłała także kopię aktu notarialnego z [...] października 2008 r., zgodnie z którym za sprzedaż swojego mieszkania (52,4 m2 za cenę 440.000 zł) pobiera co kwartał po 4.432 zł. Kwotę tę będzie otrzymywać do [...] lipca 2030 r. Natomiast ostatnia rata za lokal to 4.416 zł płatna najpóźniej do [...] października 2030 r. Kupujący oświadczyli, że K. F. ma prawo korzystać z kupionego przez nich lokalu na podstawie umowy najmu i zobowiązali się nie wymeldować jej, bez jej zgody, z pobytu stałego w tym lokalu.

Ośrodek Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] przekazał, że K. F. jest świadczeniobiorcą i korzysta z pomocy od kilkudziesięciu lat. W latach 1990-2007 korzystała z różnych form wsparcia (materialnego, rzeczowego i usługowego). Następnie w 2008 r., ze względu na stan zdrowia, objęta była wsparciem w formie usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych. W listopadzie 2008 r. złożyła pisemną rezygnację z pomocy w formie usług z uwagi na prywatną pomoc. Ponowny wniosek o pomoc do Ośrodka K. F. wniosła w styczniu 2016 r. Otrzymała wówczas pomoc materialną w formie zasiłków celowych, pomoc rzeczową w formie talonów obiadowych i pracy socjalnej, a także w formie usług opiekuńczych gospodarczych i pielęgnacyjnych. Od stycznia 2019 r. K. F. korzysta wyłącznie z pomocy w formie usług opiekuńczych, a także pracy socjalnej. Ponadto podano, że jej źródłem utrzymania jest świadczenie emerytalne z ZUS w wysokości 1.254,91 zł, świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji w wysokości 500 zł oraz środki finansowe w wysokości 4000 zł uzyskane z tytułu sprzedaży mieszkania z możliwością dożywotniego zamieszkiwania w nim i kwotę tę otrzymywać będzie do 2030 r. Tym samym jej łączny dochód to 2.754,91 zł.

Wnioskodawczyni w nadesłanej, na żądanie organu, dokumentacji podała, że jest osobą przewlekle chorą (duże prawoboczne skrzywienie – wynik badania MR – rezonans magnetyczny kręgosłupa lędźwiowego z [...] stycznia 2013 r.); porusza się przy pomocy balkonika i posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności; nie posiada osób zobowiązanych do alimentacji; mieszka z siostrą, z którą prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe; udziela pomocy finansowej na rzecz siostry w wysokości 220 zł miesięcznie, z przeznaczeniem na opłatę czynszu za lokal siostry usytuowany w innej dzielnicy; ma oszczędności pieniężne 430,35 zł i 607,84 Euro, a ponadto, że nie jest możliwym opisanie prześladowań jakimi była poddawana.

Zdaniem organu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje na istnienie szczególnego przypadku dającego podstawę do przyznania K. F. świadczenia specjalnego. Powołując się na ugruntowaną w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wykładnię przepisu art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS podał, że szczególnie uzasadniony przypadek wiązać się powinien nie tylko z ekstremalnie nawet trudną sytuacją bytową, lecz także ze szczególnymi właściwościami osoby ubiegającej się o przyznanie tego świadczenia, wskazującymi na wyjątkowość danego przypadku w aspekcie społecznym. Chodzić tu może o posiadanie przez wnioskodawcę pewnych cech wyróżniających, jak wybitne osiągnięcia na niwie zawodowej, artystycznej i sportowej czy społecznej, świadczące o zasługach danej osoby wobec społeczeństwa. Sytuacja bytowa spowodowana stanem zdrowia, czy też zdarzeniem losowym nie daje zatem podstaw do domagania się przyznania emerytury lub renty. Celem przepisu art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS jest uhonorowanie i zapewnienie godziwych warunków bytowych osobom, które mają wybitne indywidualne zasługi i osiągnięcia w określonej dziedzinie aktywności.

Wnioskodawczyni na etapie wyjaśniania stanu faktycznego i gromadzenia materiału dowodowego powołała się na napisanie dwóch listów otwartych, prześladowania jej oraz rodziny, stan zdrowia, a także starania w zakresie operacji stabilizacji kręgosłupa. Okoliczności te, w ocenie Prezesa Rady Ministrów, nie stanowią o wyjątkowości i niepowtarzalności na kanwie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Zaznaczył, że listy otwarte są powszechną formą zwrócenia uwagi opinii publicznej na dany problem. Są one rodzajem wezwania, apelu, stosowanym bardzo często przez pojedyncze osoby bądź grupy osób (sygnatariuszy). Przywołane w toku postępowania listy otwarte są wyrazem poglądów wnioskodawczyni, niemniej jednak są niewystarczające, by przypisać im walor jednostkowości i zakwalifikować do zasług o charakterze wybitnym i niepowtarzalnym. Wnioskodawczyni nie przysłała żadnych innych dokumentów, które mogłyby świadczyć o jej wybitnych, szczególnych, a przede wszystkim wyjątkowych zasługach dla kraju i dla społeczeństwa.

Drugą przesłanką mogącą mieć wpływ na przyznanie przez Prezesa Rady Ministrów świadczenia specjalnego jest wystąpienie szczególnego zdarzenia losowego, czyli takiego, które można uznać za nadzwyczajne, tzn. posiadające element wyjątkowości w skali kraju. Z akt nie wynika, aby przesłanka ta została spełniona. Sugerowane przez wnioskodawczynię prześladowania i wykazane w toku postępowania problemy ze zdrowiem nie stanowią szczególnie uzasadnionego przypadku, o którym mowa w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Świadczenia specjalne przyznawane przez Prezesa Rady Ministrów, wbrew jej sugestii, nie stanowią formy odszkodowania, zadośćuczynienia czy rekompensaty za doznane krzywdy, cierpienia i represje. O ich charakterze przesądza zamieszczenie regulujących je przepisów w ustawie o emeryturach i rentach z FUS, co jednoznacznie wskazuje, że nie mają one charakteru roszczeniowego. Ponadto świadczenia specjalne nie stanowią alternatywy dla odmowy wykonania operacji w kraju i chęci poddania się takiej operacji odpłatnie za granicą. W przeciwnym wypadku świadczenia specjalne utraciłyby swój szczególny, przewidziany przez ustawodawcę charakter. Jednocześnie stałyby się świadczeniami powszechnymi dla wszystkich takich przypadków, a to nie było celem ustanowienia tego przepisu.

Organ zaznaczył, że trudna sytuacja materialna i zdrowotna, bez wykazania przesłanek uzasadniających uznanie sytuacji wnioskodawczyni za szczególną, w rozumieniu powołanego przepisu, nie daje podstawy do przyznania jej renty specjalnej. Świadczenia specjalne nie mają bowiem charakteru socjalnego, a ich przyznanie nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby ubiegającej się o nie, nawet w sytuacji, gdy potrzeby te byłyby w pełni uzasadnione. Prezes Rady Ministrów z uwagi na swoją ustrojową i systemową funkcję w konstytucyjnym systemie organów państwa nie jest predestynowany ani uprawniony do przyznawania świadczeń osobom znajdującym się w trudnym położeniu - nie ma do tego ani podstaw, ani instrumentów. Zabezpieczanie potrzeb socjalno-bytowych osób znajdujących się w trudnych sytuacjach pozostaje w gestii instytucjonalnej pomocy społecznej.

Kierując się zasadą dochodzenia do prawdy obiektywnej, należy stwierdzić, że wykazane w toku postępowania okoliczności wraz ze zgromadzonym materiałem dowodowym nie wypełniają celu ustanowienia art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a tym samym nie dają podstaw do przyznania K. F. renty specjalnej. Celem przyznania wnioskowanego świadczenia nie jest bowiem jedynie poprawa sytuacji życiowej, ale uhonorowanie osób szczególnie zasłużonych dla kraju. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy i ma na celu polepszenie sytuacji osób, których szczególne zasługi dla społeczeństwa uzasadniają odstępstwo od ogólnie przyjętych zasad przyznawania świadczeń emerytalnych i rentowych

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. F. zakwestionowała powyższą decyzję uznając ją za krzywdzącą i wniosła o jej uchylenie.

W odpowiedzi na skargę Prezes Rady Ministrów wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że przedmiotową sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w oparciu o zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II z 16 lipca 2021 r. wydane na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, z późn. zm.), które jako mające charakter informacyjny nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Zgodne z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS, zgodnie z którym Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 17 października 2006 r., sygn. akt P 38/06 (Dz. U. Nr 193, poz. 1429) uznał, że przepis art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS jest zgodny z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 67 ust. 1 Konstytucji RP. W uzasadnieniu tego wyroku wskazano, że w przepisie tym chodzi o uhonorowanie i zapewnienie godziwych warunków bytowych osobom, które mają wybitne indywidualne, także w znaczeniu "niepowtarzalne" zasługi i osiągnięcia w określonej dziedzinie aktywności. Z uwagi na różnorodność, niepowtarzalność często nieporównywalność takich zasług i osiągnięć użycie przez ustawodawcę zwrotu niedookreślonego "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" jest w pełni uzasadnione.

Zatem decyzja wydana na podstawie tego przepisu ma charakter uznaniowy. Zakres uznania jest zawsze wyznaczony prawem i celem, dla jakiego prawo to zostało stworzone. Podejmując decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art. 7 K.p.a. ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych. Decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego pozostają pod kontrolą sądu administracyjnego jak każde inne, ale zakres ich kontroli zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 kwietnia 2003 r., sygn. akt II SA 2486/01, LEX nr 149543). Korzystanie z uznania administracyjnego oznacza zatem, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Nie może być on jednak dowolny. Musi wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy.

Wybór rozstrzygnięcia, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już jednak poza kontrolą sądowoadministracyjną. Sąd administracyjny nie jest władny wkraczać w to uznanie, gdyż wtedy musiałby dokonać oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia słuszności i celowości, wykraczając poza granice określone w art. 1 § 1 i § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Świadczenie specjalne może być przyznane, gdy zaistnieje szczególnie uzasadniony przypadek. Ustawodawca nie wprowadził żadnych innych kryteriów jego przyznania. Przepis nie określa, jakiego rodzaju mają być to przypadki. Wobec tego za każdym razem powinny być one badane i oceniane w sposób indywidualny. Mogą to być np., jak wskazuje w zaskarżonej decyzji organ, m. in. wybitne zasługi w jakiejś dziedzinie albo szczególne zdarzenia losowe. Brana jest również pod uwagę sytuacja bytowa, ale nie jest to jedyne kryterium przyznania tego świadczenia, gdyż wówczas zastąpiłoby ono pomoc społeczną. Renta specjalna nie ma charakteru roszczeniowego.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja w omówionym zakresie nie naruszała prawa. Decyzja uznaniowa może bowiem być uchylona przez Sąd w sytuacji stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów procesowych bądź przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Tego rodzaju naruszenie będzie miało miejsce wówczas, gdy organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. W niniejszej sprawie Prezes Rady Ministrów prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, właściwie kwalifikując stan faktyczny sprawy w kontekście art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Dokonując wykładni pojęcia "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" należy mieć na względzie wybitne, wyjątkowe osiągnięcia i zasługi wnioskodawcy w jakiejś sferze działalności, np. społecznej, zawodowej, artystycznej, sportowej, czy też politycznej. Nadto może tu chodzić o nadzwyczajne zdarzenia losowe. Celu ustanowienia emerytury lub renty przyznawanej przez Prezesa Rady Ministrów należy szukać w sferze uhonorowania osób szczególnie zasłużonych, wybitnych itp., ewentualnie wyjątkowo skrzywdzonych przez los.

Kierując się wskazaną wykładnią Sąd podziela stanowisko organu, że w sytuacji skarżącej nie można mówić o szczególnie uzasadnionym przypadku, który mógłby przemawiać za przyznaniem świadczenia. Sąd, podobnie jak organ, musi kierować się jedynie obiektywnymi kryteriami oceny.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ zbadał wszystkie aspekty sprawy, zwłaszcza sytuację bytową i szczególne okoliczności wskazane przez skarżącą, uzasadniające w jej ocenie przyznanie świadczenia. W sprawie, Prezes Rady Ministrów wyjaśnił w sposób wyczerpujący powody podjęcia decyzji odmownej oraz wskazał na materiał dowodowy jako podstawę rozstrzygnięcia. Organ zaznaczył, że trudna sytuacja materialna i zdrowotna, bez wykazania przesłanek uzasadniających uznanie sytuacji wnioskodawczyni za szczególną, w rozumieniu art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie daje podstawy do przyznania jej renty specjalnej. Świadczenia specjalne nie mają bowiem charakteru socjalnego, a ich przyznanie nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby ubiegającej się o nie, nawet w sytuacji, gdy potrzeby te byłyby w pełni uzasadnione. Wskazał, że celem przyznania wnioskowanego świadczenia nie jest bowiem jedynie poprawa sytuacji życiowej określonej osoby, ale uhonorowanie osób szczególnie zasłużonych dla kraju. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy i ma na celu polepszenie sytuacji osób, których szczególne zasługi dla społeczeństwa uzasadniają odstępstwo od ogólnie przyjętych zasad przyznawania świadczeń emerytalnych i rentowych. Podkreślić należy, że przedmiotowe świadczenie nie ma charakteru kompensacyjnego, którego zadaniem jest wyrównanie wyrządzonych, czy odczuwanych przez wnioskodawców krzywd i uszczerbków. Jak wynika z informacji przekazanych przez skarżącą jest ona przewlekle chora, porusza się przy pomocy balkonika i posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Pobiera emeryturę w wysokości 1.025 zł i otrzymuje dodatek pielęgnacyjny w wysokości 500 zł. Ma oszczędności pieniężne w wysokości 430,35 zł i 607,84 Euro oraz co kwartał otrzymuje kwotę 4000 zł. Jej miesięczne koszty utrzymania wynoszą 930 zł.

W ocenie Sądu decyzja Prezesa Rady Ministrów została prawidłowo uzasadniona i organ nie podjął jej w sposób dowolny. Także przeprowadzone postępowanie administracyjne nie zawiera uchybień, które skutkowałyby uchyleniem decyzji. Jak już wyżej podano, w toku przeprowadzonego postępowania, ustalono wszystkie istotne okoliczności sprawy i prawidłowo przyjęto, że trudna sytuacja bytowa nie może być wyłączną przesłanką przyznania świadczenia specjalnego. Dokonując wykładni "szczególnie uzasadnionego przypadku", orzecznictwo łączy znaczenie użytego określenia z wybitnymi zasługami na niwie zawodowej, artystycznej, społecznej czy też politycznej, a nadto ze zdarzeniami losowymi, które w przedmiotowej sprawie nie występują.

Wbrew przekonaniu K. F. faktowi kierowania listów otwartych do określonych podmiotów nie można nadać waloru jednostkowości i zakwalifikować do zasług o charakterze wybitnym i niepowtarzalnym, bowiem takie apele są zwyczajną formą zwrócenia uwagi na dany problem społeczny. Ponadto skarżąca nie przedstawiła żadnych innych dokumentów, które mogły prowadzić do wniosku, że jest ona osobą o wybitnych, szczególnych oraz wyjątkowych zasługach dla kraju i społeczeństwa.

Drugą przesłanką, która może motywować przyznanie przez Prezesa Rady Ministrów świadczenia specjalnego jest wystąpienie szczególnego zdarzenia losowego, tj. wyjątkowego w skali kraju. Sugerowane prześladowania i problemy ze zdrowiem przedstawione przez skarżącą nie prowadzą do ww. wniosku. Świadczenia specjalne nie pełnią roli odszkodowania, zadośćuczynienia czy rekompensaty, na które wskazuje skarżąca. Nie mogą zastępować świadczeń o charakterze socjalnym, które są udzielane jedynie z tytułu trudnej sytuacji zdrowotnej lub materialnej. Samej poprawie egzystencji bytowej służą bowiem zupełnie inne świadczenia, przede wszystkim te, które finansowane są ze środków pomocy społecznej.

Zgodzić się należy z organem, że uprawnienie Prezesa Rady Ministrów do przyznania świadczenia specjalnego zostało oparte na założeniu wyróżnienia świadczeniami rent lub emerytur ze względu na szczególne zasługi osób, którym świadczenie takie jest przyznawane oraz chęć szczególnego ich uhonorowania, z czym wiąże się fakt, że świadczenia te mogą być przyznane osobie znajdującej się w trudnej sytuacji bytowej, o ile w sprawie występują też inne okoliczności, wskazujące na jej szczególny charakter. Mogą to być wybitne zasługi wnioskodawcy, które muszą być obiektywne oraz szczególne, a więc jednostkowe, wyjątkowe mające znaczenie dla całej Polski. Przywilej takiego wsparcia jest przyznawany autorytetom, których osiągnięcia i dorobek są uznawane i cenione w kraju i za granicą, a strona skarżąca nie przedstawiła i nie udokumentowała takich zasług.

Reasumując, ustalone w sprawie okoliczności faktyczne, tj. trudna sytuacja materialna i zdrowotna, bez wykazania przesłanek uzasadniających uznanie sytuacji skarżącej za szczególną, nie mogą prowadzić do przyznania świadczenia specjalnego.

Zarówno zaskarżona decyzja Prezesa Rady Ministrów, jak i utrzymana nią w mocy decyzja tego organu z [...] lutego 2021 r. mieszczą się w ramach uznania administracyjnego, a granice tego uznania nie zostały przez organ przekroczone. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ zawarł, w zgodzie z art. 107 § 3 K.p.a., szczegółowe uzasadnienie faktyczne, odwołując się do dowodów, w oparciu o które dane fakty zostały ustalone. Zdaniem Sądu, ustalone okoliczności faktyczne zostały rozpatrzone w kontekście przesłanek mogących uzasadniać prawo do świadczenia specjalnego na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a argumentacja organu nie budzi zastrzeżeń.

Sąd uznał również, że Prezes Rady Ministrów nie dopuścił się w toku postępowania administracyjnego naruszenia zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów praworządnego Państwa, o której mowa w art. 8 K.p.a., bowiem prowadząc postępowanie w kontekście przepisu art. 82 ust. 1 powołanej wyżej ustawy, wszechstronnie wyjaśnił wszelkie istotne okoliczności dotyczące analizowanej sprawy, jak również wyjaśnił w sposób precyzyjny i jednoznaczny zarazem, dlaczego – w świetle wskazanego przepisu – nie zachodzą podstawy do przyznania skarżącej świadczenia specjalnego.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), oddalił skargę jako nieuzasadnioną.