Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 79/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2015-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1 § 1 i  2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 134, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 200, art. 205
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 72 ust. 1 pkt 5, art. 73
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: § 2 ust. 1, § 4 ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 186 poz 1322
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów - tekst jednolity.
article: art. 55, art. 1035, art. 1036
journal: Dz.U. 2014 poz 121
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - tekst jednolity.
article: art. 189, art. 685, art. 689
journal: Dz.U. 2014 poz 101
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2015 r. sprawy ze skargi A.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy rejestracji pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty nr [...] z dnia [...] r. II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] marca 2014 r. A.S. wystąpiła do Starosty o rejestrację pojazdu w postaci ciągnika rolniczego [...], rok produkcji 1980, o numerze identyfikacyjnym VIN - numerze nadwozia [...] i dotychczasowym numerze rejestracyjnym [...].

We wniosku wskazała, iż dołącza do niego kserokopię zaświadczenia o przeprowadzonych badaniach technicznych pojazdu oraz kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] czerwca 2010 r. w sprawie [...] stwierdzającego, że spadek po zmarłym [...] czerwca 1994 r. L.M.S., na podstawie ustawy, nabyły w częściach po ½ żona B.K. pv S. oraz córka A.S. ( pkt I ) oraz że gospodarstwo rolne, wchodzące w skład spadku po L.M.S., nabyła córka A.S. w całości.

Po zagwarantowaniu stronie prawa czynnego udziału w postępowaniu Starosta decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2014 r., powołując się na przepisy art. 72 ust 1 i 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, odmówił stronie rejestracji wskazanego pojazdu.

W uzasadnieniu wskazał na fakt złożenia wniosku z załącznikami w postaci postanowienia sądu oraz zaświadczenia o wykonaniu w dniu [...] lutego 2014r. badań technicznych pojazdu przez uprawnionego diagnostę oraz okoliczność, iż na dzień złożenia wniosku o rejestrację w ewidencji pojazdów prowadzonej przez organ, jako właściciel pojazdu marki [...], rok produkcji 1980, o numerze nadwozia [...] i dotychczasowym numerze rejestracyjnym [...] figuruje L.M.S., jak wynika z załącznika do wniosku ojciec wnioskodawczyni, zmarły w dniu [...] czerwca 1994 r.

Analizując przedłożone przez stronę postanowienie Sądu Rejonowego pod kątem wykazania prawa do dysponowana wskazanym we wniosku pojazdem organ I instancji uznał, że jego treść nie pozwala na uwzględnienie wniosku. Określa ono bowiem w pkt I jedynie krąg spadkobierców po L.M.S. i ich udziały w spadku, a w pkt II potwierdza fakt nabycia wchodzącego w skład spadku gospodarstwa rolnego w całości przez wnioskodawczynię. Na mocy tego postanowienia nie został dokonany dział spadku, wobec czego brak jest podstaw do przyjęcia, że stwierdzenie nabycia spadku stanowi podstawę wystąpienia wyłącznie przez wnioskodawczynię o rejestrację ciągnika rolniczego na jej nazwisko. Z uwagi na wspólność majątku spadkowego stwierdził, iż byłby uprawniony do uwzględnienia wniosku o rejestrację w przypadku złożenia go przez obie spadkobierczynie. Stwierdził, iż podstawy uwzględnienia wniosku A.S. o rejestrację ciągnika nie stanowi też pkt II postanowienia sądu. Wskazując na definicję gospodarstwa rolnego z art. 553 Kodeksu cywilnego i użyte w nim niezdefiniowane pojęcie "urządzenia" oraz przytaczając dla jego zrozumienia poglądy komentatorów oraz orzecznictwa NSA i SN, uznał, iż przeszkodą w uwzględnieniu wniosku jest to, że użyte w tym przepisie pojęcie "urządzenia" nie obejmuje ciągnika rolniczego.

W odwołaniu od decyzji A.S. zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego tj. przepisu art. 553 Kodeksu cywilnego przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż ciągnik rolniczy nie stanowi składnika gospodarstwa rolnego. Zdaniem strony, zacytowane orzeczenia nie znajdują zastosowania w sprawie bowiem odnoszą się jedynie do kwestii gruntu jako niezbędnego składnika gospodarstwa rolnego. Sama nazwa pojazdu którego zarejestrowania się domaga – ciągnik rolniczy przesądza, że stanowiąc urządzenie przeznaczone do celów rolniczych wchodzi w skład gospodarstwa rolnego. Wskazała też na definicję ciągnika rolniczego zawartą w art. 2 pkt 42a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Powołując się na postanowienie SN z dnia 7 maja 1997 r. w sprawie II CKN 197/97 ( Wokanda 1997 r., nr 9, str. 9 ) wywodziła, że ciągnik rolniczy bez wątpienia zaliczony być może bądź to do kategorii "urządzeń" bądź też do "inwentarza" o jakich mowa w art. 553 Kodeksu cywilnego. Tym samym - zdaniem strony - postanowienie sądu stwierdzające nabycie gospodarstwa rolnego w drodze spadkobrania stanowi dostateczną podstawę do rejestracji ciągnika na jej nazwisko.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. ( znak: [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W motywach rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że rejestracja pojazdu następuje w formie decyzji administracyjnej, po przeprowadzeniu postępowania w celu ustalenia okoliczności faktycznych i prawnych, od których przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym i przepisy wykonawcze uzależniają jej dokonanie. Decyzja o rejestracji poprzedza czynność materialno-techniczną wydania dowodu rejestracyjnego i tablic rejestracyjnych. Cytując przepisy art. 72 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz § 2 ust. 1 i § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów wskazał na dokumenty, które właściciel pojazdu ma obowiązek dołączyć do wniosku o rejestrację oraz dokumenty stanowiące w szczególności dowód własności pojazdu. SKO wywiodło, iż w doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że ani sądy administracyjne, ani organy administracji publicznej nie są władne rozstrzygać o prawie własności pojazdu, spełnieniu przesłanek z art. 169 Kodeksu cywilnego, czy też innych zagadnieniach z tym związanych bowiem stanowi to domenę sądów powszechnych. Podkreśliło, iż dokumenty w oparciu o które organ dokonuje rejestracji muszą potwierdzać niesporne stany w sferze stosunków własnościowych. Cytując pogląd wyrażony w wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 2 kwietnia 2014 r. w sprawie II SA/Bd 116/14 ( baza orzeczeń nsa.gov.pl ) stwierdziło, że "oczywistym jest, że dowodem, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym, ma być nie dowód nabycia jakiejkolwiek własności, czy jakiejkolwiek rzeczy ruchomej bądź jakiegoś zespołu rzeczy ruchomych, ale dowód wskazujący na nabycie własności pojazdu – konkretnego pojazdu, który przedłożony dowód pozwala zidentyfikować (choćby wśród innych wymienianych ruchomości). Rażącym naruszeniem art. 72 ust. 1 pkt 1 prawa o ruchu drogowym będzie zatem dokonanie rejestracji pojazdu na podstawie dokumentu, który w ogóle, w żaden sposób – bezpośredni czy pośredni – nie wspomina o pojeździe, który ma być zarejestrowany". W ślad za sądem podkreślił, iż "istotną kwestią nie jest to czy z przedstawionego dokumentu wynika, iż doszło do przeniesienia własności gospodarstwa rolnego, ale czy przedstawiony dokument w ogóle mówi o pojeździe, który ma być zarejestrowany – obojętnie czy wchodzi czy nie wchodzi on w skład gospodarstwa rolnego. W tej sytuacji organ odwoławczy za prawidłowe uznał stanowisko Starosty wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Niezależnie od wskazanych okoliczności Kolegium zauważyło, iż pojazd wskazany we wniosku o rejestrację był już wcześniej zarejestrowany na terenie Polski. Oznacza to, iż jednym z koniecznych warunków rejestracji jest dołączenie do wniosku dowodu rejestracyjnego o ile nie zachodzą warunki zwalniające, których w sprawie nie wykazano ( wyrok NSA dnia 7 grudnia 2011 r. I OSK 28/11 baza orzeczeń nsa.gov.pl ).

Końcowo organ odwoławczy wskazał, iż rejestracja pojazdu będzie możliwa po złożeniu wniosku podpisanego przez obydwie spadkobierczynie, względnie umowy lub orzeczenia sądowego w przedmiocie działu spadku, pozwalających na jednoznaczne ustalenie właściciela pojazdu oraz po przedłożeniu dowodu rejestracyjnego lub wykazania okoliczności zwalniających z tego obowiązku.

W skardze na tę decyzję A.S. zarzuciła, mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 72 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz § 2 ust. 1 i § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że prawomocne postanowienie sądu stwierdzające nabycie przez skarżącą w całości gospodarstwa rolnego nie stanowi wystarczającego, do dokonania rejestracji, dowodu własności wchodzącego w jego skład ciągnika rolniczego.

W motywach skargi wywodziła, iż dokonana przez organ odwoławczy wykładnia przepisów jest oczywiście błędna już bowiem sama nazwa pojazdu, którego zarejestrowania się domaga – ciągnik rolniczy - przesądza, że stanowiąc urządzenie przeznaczone do celów rolniczych, wchodzi w skład gospodarstwa rolnego. Ponownie też powołała się na przepis art. 2 pkt 42a Prawo o ruchu drogowym oraz argumentację odwołania.

Zdaniem strony, organ dokonując wykładni wskazanych przepisów błędnie powołał się na wywody WSA w Bydgoszczy, a to z tego względu, iż wypowiedziane zostały w odmiennym stanie faktycznym, w którym nie doszło do przeniesienia własności gospodarstwa rolnego, a jedynie nieruchomości. Zdaniem strony, przedłożone wraz z wnioskiem prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia przez nią spadku w zakresie gospodarstwa rolnego stanowi dowód własności o jakim mowa w § 4 ust.1 pkt 6 tj. prawomocne orzeczenie sądu rozstrzygające o prawie własności. Stanowi ono tym samym dowód nabycia prawa własności wszystkich wchodzących w skład gospodarstwa rolnego ruchomości i nieruchomości. Dla prawidłowości orzeczenia stwierdzającego nabycie gospodarstwa rolnego nie jest bowiem konieczne wyszczególnienie jego składników. Organ zaś nie ma prawa kwestionować tego orzeczenia, domagając się przedstawienia innego dowodu, zwłaszcza w sytuacji niekwestionowania przez żonę spadkodawcy faktu zaliczenia ciągnika w skład gospodarstwa rolnego. Zakwestionowanie charakteru orzeczenia sądu stanowi istotne naruszenie prawa, mające wpływ na wynik sprawy administracyjnej.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko, wnosząc o jej oddalenie.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. Sąd uwzględnił wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.

Na rozprawie w dniu 25 marca 2015 r. profesjonalny pełnomocnik skarżącej podtrzymał skargę. Odnosząc się do wskazanej przez SKO kwestii braku dowodu rejestracyjnego ciągnika wyjaśnił, iż w toku postępowania strona zgłaszała organowi I instancji, iż jeszcze za życia spadkodawcy tj. w 1991 r. dowód rejestracyjny ciągnika ze względu na brak badań technicznych został zatrzymany przez organy Policji w wyniku kontroli drogowej i przekazany wydziałowi komunikacji właściwego urzędu, gdzie nadal się znajduje. Wyjaśnił, iż nie toczyło się postępowanie o dział spadku z tego względu, iż w istocie nie było innych niż gospodarstwo rolne składników spadku. Podał, że nie posiada wiedzy, czy skarżąca dysponuje oświadczeniem drugiej spadkobierczyni odnoszącym się do kwestii prawa własności ciągnika.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała uwzględnieniu aczkolwiek zasadniczo przyczyn innych niż w niej podniesione.

1. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i procesowego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: "ppsa), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżona decyzja może być uchylona tylko wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 ppsa). W zakresie tak określonej kognicji Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca ( art. 135 ppsa ) podlegały uchyleniu.

2. Zaskarżona skargą decyzja SKO i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie rejestracji pojazdu wskazanego we wniosku skarżącej tj. ciągnika rolniczego [...], rok produkcji 1980, o numerze nadwozia [...],poprzednio już zarejestrowanego na terenie Polski.

Mając na uwadze przedmiot sprawy wskazać należy, że zasady rejestracji pojazdów samochodowych i dopuszczenia ich do ruchu określają przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym ( tekst jednolity Dz.U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm. – dalej jak Prd). Zgodnie z postanowieniami art. 73 tej ustawy, rejestracji pojazdu dokonuje się na wniosek właściciela, a do zarejestrowania niezbędne jest przedstawienie odpowiednich dokumentów, których wykaz został wyszczególniony w art. 72. Zawarty w tym unormowaniu katalog jest wyczerpujący i nie może być rozszerzony przez organy prowadzące postępowanie rejestracyjne. Obowiązek przedstawienia tych dokumentów ciąży na właścicielu pojazdu jako podmiocie legitymowanym do złożenia wniosku o jego zarejestrowanie. W ustawowym katalogu dokumentów niezbędnych do rejestracji wymienia się między innymi: dowód własności pojazdu, kartę pojazdu jeżeli była wydana, zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli było wymagane (...), dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był zarejestrowany (art. 72 ust. 1 pkt 1, 2, 4, 5 Prd, § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów - Dz.U. z 2007r. Nr 186, poz. 1322 ze zm.), które dla organów rejestracyjnych stanowią faktyczną podstawę wydania decyzji o zarejestrowaniu pojazdu na rzecz podmiotu legitymującego się prawem własności.

3. Wśród dowodów wskazujących na tytuł własności pojazdu wymienia się przede wszystkim umowę sprzedaży, umowę zamiany, umowę darowizny, umowę o dożywocie, fakturę VAT oraz prawomocne orzeczenie sądu rozstrzygające o prawie własności (§ 4 ust. 1 rozporządzenia). Użycie we wskazanym przepisie określenia "w szczególności" przesądza o tym, że wyliczenie to nie zamyka drogi do wykazania prawa własności pojazdu innymi jeszcze dokumentami urzędowymi lub prywatnymi, jako że dowody wskazane w rozporządzeniu mają charakter najbardziej typowych i najczęściej występujących w obrocie prawnym.

Dowód własności pojazdu obowiązany jest przedstawić podmiot występujący o zarejestrowanie tegoż pojazdu, przy czym dowód taki nie może wywoływać wątpliwości ani co do przedmiotu własności, ani też co do podmiotu (podmiotów), którym przysługuje to najszersze prawo rzeczowe. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie akcentowano, że właściwe organy dokonują rejestracji na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych, co oznacza, iż nie mogą one ani kreować, ani korygować tychże stosunków. Ustalenia w przedmiocie istnienia, czy nieistnienia określonego prawa lub stosunku prawnego należą bowiem do właściwości sądów powszechnych, przed którymi są one rozstrzygane w razie sporu w tej kwestii. Organy administracji dokonują zaś rejestracji na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych. W sytuacji sporu co do prawa własności pojazdu organ administracji obowiązany jest odmówić jego zarejestrowania ( vide: wyrok NSA z dnia 14 października 1998 r., sygn. II SA 1093/98, LEX 41322 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 września 2004 r., sygn. II SA/Wa 3046/03, LEX 173977). Jeżeli więc wnioskodawca nie przedstawi bezspornych dowodów własności pojazdu i jego podstawowych elementów, organy administracji publicznej obowiązane są odmówić zarejestrowania zgłoszonego pojazdu ( vide: wyrok NSA z dnia 14 października 1998 r., II SA 1093/98, LEX Nr 41322; wyrok NSA z dnia 4 lutego 1998 r., II SA 1258/98, LEX 41343). Konieczne jest bowiem w przypadku złożenia wniosku o rejestrację danego pojazdu, aby istniała całkowita pewność, że osoba legitymująca się takim dokumentem jest rzeczywiście do tego upoważniona i jest prawowitymi właścicielem pojazdu. Naruszenie tej zasady może bowiem godzić również w interesy osób trzecich. Osoba na rzecz której dokonuje się rejestracji pojazdu powinna zatem udokumentować swoje prawo własności do niego. Zarejestrowany może być bowiem pojazd, który stanowi przedmiot uregulowanego prawa własności. Zatem jedną z istotnych okoliczności wymagających wyjaśnienia ( art. 7 i 77 § 1 Kpa ) w postępowaniu o rejestrację pojazdu pozostaje ustalenie, czy osoba na rzecz której ma być dokonana rejestracja jest właścicielem pojazdu ( vide: wyrok NSA z dnia 28 lipca 2000 r. II SA 2371/99; LEX nr 44118 ).

4. Dokumentem własności musi więc być dokument przenoszący w konkretnej sytuacji prawo własności ( vide: wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2000 r., sygn. akt II SA 2506/99, LEX nr 55319). W niniejszej sprawie jako dowód prawa własności skarżąca A.S. przedstawiła ( jak wynika z wniosku o rejestrację ) kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] czerwca 2010 r. w sprawie [...] stwierdzającego, że spadek po zmarłym [...] czerwca 1994 r. – jej ojcu L.M.S., na podstawie ustawy, nabyły w częściach po ½ żona B.K. pv S. oraz ona ( pkt I ) oraz, że gospodarstwo rolne, wchodzące w skład spadku po L.S., nabyła w całości ona.

Bez wątpienia postanowienie w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku jest orzeczeniem sądowym stwierdzającym fakt nabycia – z dniem otwarcia spadku ( tj. z chwilą śmierci spadkodawcy) prawa własności masy spadkowej. Zgodnie z art. 1035 Kc jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, do wspólności majątku spadkowego stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności z zachowaniem przepisów art. 1036 i n Kodeksu cywilnego. W odniesieniu do faktu stwierdzenia nabycia spadku po L.M.S. dokonanym wskazanym postanowieniem oznacza to, iż masa spadkowa stanowi współwłasność w częściach równych A.S. i B.K. i w stosunku do niej możliwe byłoby dokonanie działu spadku. Natomiast taki składnik tej masy jak gospodarstwo rolne stanowi wyłączna własność A.S., ze względu na pkt II postanowienia spadkowego. W okolicznościach niniejszej sprawy treść powołanego postanowienia wskazuje zatem, iż prawo własności wchodzącego w skład spadku gospodarstwa rolnego nabyła – z dniem śmierci spadkodawcy – wnioskodawczyni. Oznacza to tym samym, iż nabyła również wchodzące w skład gospodarstwa rolnego jego składniki.

5. Rację ma skarżąca wywodząc, iż charakter pojazdu o zarejestrowanie, którego wystąpiła (ciągnik rolniczy), zważywszy na ustawową definicję gospodarstwa rolnego zawartą w art. 553 Kodeksu cywilnego - co do zasady - wchodzi w skład gospodarstwa rolnego. Zgodnie z powołanym przepisem "za gospodarstwo rolne uważa się grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą, oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego". Bez wątpienia wskazana definicja gospodarstwa rolnego ma znaczenie dla stosowania i wykładni tych przepisów Kodeksu cywilnego, które z gospodarstwem rolnym wiążą w zakresie obrotu, zniesienia współwłasności, dziedziczenia i działu spadku określone skutki prawne. Należy też uznać, iż składniki gospodarstwa rolnego wymienione w definicji gospodarstwa rolnego, poza prawami i obowiązkami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, podlegają reżimowi prawnorzeczowemu.

W kontekście przywołanej definicji gospodarstwa rolnego budynki lub ich części mają charakter części składowych gruntów rolnych. Użyte w niej pojęcie "inwentarz" obejmuje natomiast zwierzęta, maszyny, narzędzia, zaś przez "inne urządzenia" rozumieć należy np. studnie, szklarnie, magazyny, urządzenia do hodowli ryb itp.

6. Nietrafne jednakże pozostaje stanowisko skarżącej, iż z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż fakt pozostawania ciągnika rolniczego elementem składowym oddziedziczonego przez nią gospodarstwa rolnego nie był kwestionowany przez drugą spadkobierczynię – tj. żonę spadkodawcy B.K..

Kwestia ta bowiem nie była przedmiotem jakichkolwiek ustaleń ani rozważań organów rozpoznających sprawę. Po pierwsze skarżąca nie przedłożyła dla jej wykazania żadnego dowodu np. w postaci oświadczenia drugiej spadkobierczyni, jak też sam organ nie czynił w tym zakresie żadnych ustaleń.

Wskazać w związku z tym należy, zważywszy na przytoczoną treść postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, iż obowiązkiem organu właściwego do rejestracji pojazdu wobec ciążących na nim z mocy art. 7 i 77 § 1 Kpa wymogów, było poczynienie z urzędu ustaleń zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych do załatwienia sprawy. Treść postanowienia spadkowego wskazuje, iż jedyną osobą, która może zgłaszać roszczenia do ciągnika – który jak wskazał organ I instancji był już zarejestrowany w przeszłości na nazwisko spadkodawcy ( czyli jego ówczesnego właściciela ) jest druga spadkobierczyni B.K., powołana do spadku, ale z wyłączeniem dziedziczenia gospodarstwa rolnego. W takiej sytuacji dla wyjaśnienia wątpliwości dotyczących prawa własności ciągnika, będącego przedmiotem wniosku o rejestracjęm organ powinien, albo zobowiązać wnioskodawczynię do przedłożenia dokumentu zawierającego oświadczenie drugiej spadkobierczyni w tym przedmiocie, albo w trybie art. 50 Kpa wezwać B.K. do złożenia stosownego oświadczenia.

W sytuacji zakwestionowania przez spadkobierczynię B.K. faktu, iż ciągnik stanowi składnik gospodarstwa rolnego, wchodzącego w skład spadku po L.M.S., który w tej części nabyła wyłącznie skarżąca, organ uprawniony byłby do odmowy rejestracji ciągnika na nazwisko wnioskodawczyni. Zakwestionowanie przysługiwania skarżącej prawa własności ciągnika przez drugą spadkobierczynię oznaczałoby bowiem, iż ciągnik nie jest przedmiotem uregulowanego ( niespornego ) prawa własności. W takim przypadku kwestia ustalenia prawa własności ciągnika powinna być rozstrzygnięta przez sąd powszechny np. w trybie powództwa o ustalenie ( art. 189 kpc ) lub w drodze działu spadku w zakresie pkt I postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku w zależności od okoliczności podniesionych przez drugą spadkobierczynię. W związku z tym wskazać należy na regulacje art. 685 i 689 Kodeksu postępowania cywilnego, stosownie do których w postępowaniu dotyczącym działu spadku możliwe jest rozstrzygnięcie sporu między współspadkobiercami o to, czy pewien przedmiot należy do spadku ( w tym przypadku do masy spadkowej objętej pkt I postanowienia ). Jeżeli zaś poszczególne rzeczy wchodzące w skład spadku stanowią współwłasność z innego tytułu niż dziedziczenie, dział spadku i zniesienie współwłasności mogą być połączone w jednym postępowaniu.

Natomiast w sytuacji uzyskania jednoznacznego stanowiska B.K. potwierdzającego, iż ciągnik objęty wnioskiem stanowił wyłączną własność i składnik gospodarstwa rolnego jej zmarłego męża, do którego prawo własności w wyniku dziedziczenia nabyła wnioskodawczyni, należałoby uznać nie ma sporu co do prawa własności ciągnika.

7. Sąd nie podziela stanowiska SKO, wywiedzionego z powołanego wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 2 kwietnia 2014 r. w sprawie II SA/Bd 116/14 ( vide: baza orzeczeń nsa. gov.pl ). Poglądy w nim wyrażone, co zasadnie dostrzegła skarżąca, zostały wyrażone na gruncie całkowicie odmiennego stanu faktycznego.

Bezpodstawne było też stanowisko organów wskazujące, iż możliwa byłaby rejestracja objętego wnioskiem ciągnika w sytuacji złożenia wniosku o jego rejestracje przez obie wnioskodawczynie. Bez bowiem poczynienia ustaleń o jakich była mowa powyżej nie można jednoznacznie przyjąć komu bezspornie prawo własności tego pojazdu przysługuje, a tym samym kto jest legitymowany do złożenia wniosku o jego rejestrację.

8. Kolejną kwestią, która okazała się decydująca dla uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej pozostawało niewyjaśnienie niezłożenia przez wnioskodawczynię dowodu rejestracyjnego ciągnika w sytuacji, gdy był on uprzednio już zarejestrowany.

Treść wniosku o rejestrację wskazuje, iż dowód taki nie został przez wnioskodawczynię złożony wraz z wnioskiem. Na brak dowodu rejestracyjnego zwróciło uwagę Kolegium, ale dopiero w uzasadnieniu decyzji. Przed jej wydaniem nie wezwało strony do jego złożenie lub do wykazania, że zachodzi przypadek zwolnienia z takiego obowiązku. Jak wynika zaś z uzasadnienia decyzji organu I instancji kwestia nieprzedstawienia dowodu rejestracyjnego nie była przedmiotem jakiekolwiek zainteresowania Starosty. Również w aktach administracyjnych próżno szukać jakichś informacji na ten temat. Podobnie brak w nich dokumentu badań technicznych na które powołuje się ten organ w uzasadnieniu decyzji.

9. W świetle art. 72 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym dokument w postaci dowodu rejestracyjnego jest niezbędny do zarejestrowania pojazdu już wcześniej zarejestrowanego i powinien być dołączony do wniosku o rejestrację, zaś jego brak stanowi przeszkodę do rejestracji pojazdu. Jest to bezwzględna podstawa do rejestracji pojazdu, a odstępstwo może mieć miejsce tylko w przypadkach wymienionych w art. 72 ust. 2 tej ustawy. Brak złożenia dowodu rejestracyjnego wraz z wnioskiem o rejestrację, w sytuacji wiedzy organu, iż pojazd ten był już uprzednio zarejestrowany, obliguje organ do wezwania strony do uzupełnienia braku formalnego wniosku ( art. 64 § 4 Kpa ).

10. Na rozprawie w dniu 25 marca 2015 r. pełnomocnik skarżącej oświadczył, iż kwestia braku dowodu rejestracyjnego była wyjaśniana w toku postępowania przed organem I instancji. Jeżeli zatem niezłożenie dowodu rejestracyjnego było faktycznie – jak twierdzi strona skarżąca - skutkiem faktu, iż dowód ten znajduje się w dyspozycji |Starosty wskutek zaistnienia okoliczności opisanych na rozprawie, fakt ten powinien być udokumentowany w aktach administracyjnych i znaleźć odzwierciedlenie w ustaleniach i rozważaniach poczynionych w uzasadnieniu decyzji.

11. Mając zatem na uwadze, iż w sprawie nie doszło do wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, co stanowi naruszenie art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 Kpa mogące mieć wpływ na wynik sprawy, zaskarżone decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1lit. c ppsa w zw. z art. 135 ppsa. Na podstawie art. 152 ppsa orzeczono iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, co ma swój skutek do dnia uprawomocnienia się wyroku.

12. Konsekwencją wyniku sporu jest rozstrzygnięcie o kosztach ( art. 200 i 205 § 2 ppsa ) obejmujące zwrot uiszczonego wpisu od skargi ( 200 zł ) oraz koszty zastępstwa procesowego 240 zł ( § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz.U. z 2013 r. poz. 461 ).

13. Skutkiem uchylenia decyzji organów obu instancji jest obowiązek ponownego rozpoznania wniosku przez organ I instancji z uwzględnieniem wyrażonej powyżej oceny prawnej i wskazań co do prowadzenia postępowania, wynikających wprost z treści uzasadnienia. Dodatkowo organ dołączy do akt sprawy zaświadczenie o wykonanych badaniach technicznych jak i wezwie stronę do przedstawienia uwierzytelnionego odpisu postanowienia w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku.