Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 1202/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2017-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura, Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Zienkowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 lutego 2017 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 10 października 2016 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności ekologicznej na 2015 rok oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 1 czerwca 2015r. do Biura Powiatu K. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) wpłynął wniosek B. K. o przyznanie m.in. płatności ekologicznej PROW 2014-2020 oraz przyznanie kosztów transakcyjnych.

Wniosek zawierał deklarację realizacji pakietów: 1. Uprawy rolnicze w okresie konwersji i 7. Uprawy rolnicze po okresie konwersji na powierzchni - odpowiednio – [...] ha i [...] ha. Na jego ostatniej stronie zakreślona została pozycja 20. zawierająca oświadczenie rolnika, że jego intencją jest dostosowanie podjętego wcześniej zobowiązania rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013 do zasad i warunków określonych w ramach działania rolnictwo ekologiczne PROW 2014-2020.

W dniu 29 czerwca 2015 r. rolnik złożył zmianę do powyższego wniosku, polegającą na zadeklarowaniu na wszystkich działkach zgłoszonych do wsparcia

w pakiecie 7 uprawy wieloletniej mieszanki traw z koniczyną w miejsce pierwotnie zadeklarowanej gryki zwyczajnej.

W dniu 13 maja 2016 r. do Biura ARiMR wpłynęła kolejna zmiana do wniosku,

w treści której wykazane zostało:

1. rozbicie działki ewidencyjnej nr [..] obręb S. C., na której została zadeklarowana działka rolna D o powierzchni [...] ha, na dwie działki ewidencyjne

i nr [...] i [...] , nadal tworzące działkę rolną D, jednakże o areale wynoszącym [...] ha,

2. zmiana numeracji działki ewidencyjnej, na której zadeklarowana była działka rolna P z [...] (obręb T.) na [...] , przy czym powierzchnia działki rolnej nie uległa zmianie.

Jednocześnie na działce rolnej D1, położonej na obszarze wyżej wymienionych działek ewidencyjnych, rolnik dokonał zmniejszenia powierzchni o [...] ha. Uznano zatem, że intencją rolnika jest wycofanie części powierzchni działki rolnej D1 z płatności ekologicznej. W związku z tym łączna powierzchnia wycofana w ramach wariantu 7.1 Uprawy rolnicze po okresie konwersji wynosiła [...] ha.

W dniu 8 czerwca 2016 r. Kierownik ARiMR wydał decyzję nr [..] , na mocy której:

1. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie przyznania płatności ekologicznej w wariancie 7.1 (pakiet 7.) do powierzchni [..] z uwagi na wycofanie - zmianą z dnia 13 maja 2016 r. - części powierzchni deklarowanej do wsparcia w tym zakresie,

2. odmówił przyznania płatności ekologicznej do całej powierzchni zadeklarowanej

w wariantach:

a. 1.1 (pakiet 1.) z uwagi na nieskuteczne dostosowanie zobowiązanie rolnośrodowiskowego do wymogów programu rolnictwo ekologiczne.

b. 7.1 (pakiet 7.) z uwagi na zadeklarowanie na wszystkich działkach przypisanych do tego wariantu uprawy, która nie została wskazana w załączniku nr 4 do rozporządzenia ekologicznego.

3. odmówił przyznania kosztów transakcyjnych.

Rolnik złożył odwołanie od powyższej decyzji. Zarzucił organowi naruszenie:

1. art. 27 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 349), dalej "ustawy PROW", w zw. z § 2 oraz § 11 pkt 1 w zw. z § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 370 ze zm.), dalej "rozporządzenia ekologicznego", przez błędne uznanie, że nie spełnia on warunków do przyznani wsparcia w wariancie 7.1. w sytuacji, w której to sam organ wskazał, aby odwołujący się zakwalifikował część upraw, jako ten wariant.

Zdaniem rolnika, to pracownicy Biura ARiMR mieli go nakłonić do zadeklarowania wariantu 7.1 zamiast wariantu 11.1. W przypadku wątpliwości organ winien był wezwać go do złożenia wyjaśnień;

2. art. 29 ustawy o PROW przez jego niezastosowanie w sytuacji, w której jedynie część deklarowanego areału ([...] ha) została źle zakwalifikowana (przez deklarację realizacji wariantu 7.1 zamiast 11.1), zaś reszta ([...] ha) spełniała wszystkie niezbędne wymogi, co powinno doprowadzić do wypłaty części świadczenia;

3. § 32 rozporządzenia ekologicznego przez jego zastosowanie w sytuacji, w której nie deklarował on kontynuacji programu z 2014r.;

4. art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23, ze zm., dalej: "Kpa") przez brak wezwania go do sprecyzowania, czy pismo z dnia 13 maja 2016r. stanowiło żądanie wyłączenia [...] ha z działki rolnej D położonej na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...].

Rolnik wystąpił o przesłuchanie E. K. (pełnomocnika strony) oraz pracowników organu I instancji w charakterze świadków na okoliczność zarzutu wskazanego w punkcie 1 powyżej oraz wszelkich innych, niesprecyzowanych, okoliczności zawartych w uzasadnieniu odwołania.

Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR wydał w dniu

10 października 2016 r. postanowienie, w którym odmówił przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków.

Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR wydał w dniu

10 października 2016 r. decyzję nr [...] , w której utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny w sprawie. Organ odwoławczy wskazał, że rolnik zadeklarował realizację wariantu 7.1 na gruntach, na których zgodnie ze zmianą do wniosku z dnia 29 czerwca 2015 r. prowadził uprawę roślin, które nie były (i nie mogły być) objęte wsparciem w ramach tego wariantu. Katalog upraw kwalifikujących się do objęcia pomocą w ramach poszczególnych wariantów rolnictwa ekologicznego zawierał załącznik nr 4 do rozporządzenia ekologicznego. Organ odwoławczy podał, że brak było możliwości zweryfikowania zarzutu rolnika, że to pracownicy Biura ARiMR mieli nakłonić go do zmiany wniosku i zastąpienia deklaracji wariantu 11.1 (uprawa wieloletniej mieszanki traw z koniczyną) na wariant 7 (uprawa gryki zwyczajnej). Organ odwoławczy podkreślił, że rolnikowi nie mogła być przyznana płatność za wariant 11.1 z uwagi na brak zwierząt w jego gospodarstwie. Zgodnie bowiem z § 9 ust. 3 pkt 1 i 2 rozporządzenia ekologicznego, warunkiem koniecznym dla skutecznego ubiegania się o płatności paszowe w ramach tego działania, jest posiadanie zwierząt w liczbie odpowiadającej co najmniej 0,3 dużej jednostki przeliczeniowej (DJP) na hektar. Gatunki zwierząt, których posiadanie stanowi warunek przyznania płatności ekologicznej w ramach pakietu 5. Uprawy paszowe na gruntach ornych w okresie konwersji pakietu 11. Uprawy paszowe na gruntach ornych po okresie konwersji ujęte są w załączniku nr 5 do rozporządzenia ekologicznego. Współczynnik przeliczania sztuk zwierząt na DJP zawarty jest w załączniku nr 6. Organ odwoławczy podał, że jednostka certyfikująca w przekazanym organowi zestawieniu za rok 2015, nie zawarła żadnej informacji o prowadzeniu przez rolnika ekologicznej lub nieekologicznej hodowli zwierząt, co było równoznaczne ze stwierdzeniem, iż rolnik nie posiadał zwierząt gospodarskich. Organ odwoławczy wyjaśnił, że pierwotnie złożony wniosek zawierał deklarację uprawy gryki zwyczajnej w wariancie 7.1, czyli prawidłową z punktu widzenia zapisów załącznika nr 4 do rozporządzenia ekologicznego. Jeśli pracownicy organu mieliby doradzić rolnikowi wariant 7.1 (uprawa gryki) uczyniliby to prawidłowo. Dopiero zmiana rośliny uprawnej, dokonana przez samego rolnika w dniu 29 czerwca 2015 r. spowodowała, że utracił on możliwość skutecznego ubiegania się o pomoc tego rodzaju. Organ odwoławczy wskazał, że organ pierwszej instancji nie może się domyślać, czy rolnik zgłosił żądanie aby organ udzielała mu stosownych wyjaśnień czy pouczeń, zaś w aktach sprawy brak było takiego żądania rolnika. Organ odwoławczy podkreślił także, że w zaistniałych okolicznościach faktycznych (uprawa rośliny paszowej w gospodarstwie, w którym nie ma zwierząt) jakiekolwiek pouczenie, udzielone post factum nie mogłoby wpłynąć na sytuacje prawną strony.

Organ odwoławczy wskazał, że zmiana do wniosku, złożona w dniu 29 czerwca 2015r. obrazowała istniejący ówcześnie stan upraw. Nawet gdyby pracownicy organu wskazali rolnikowi, że uprawa wieloletniej mieszanki traw z koniczyną nie może objęta pomocą, nie mogłoby to zmienić faktu, że na działkach z zadeklarowaną taką uprawą znajduje się właśnie ona. Żadna zmiana stanu faktycznego upraw nie mogłaby tu zaistnieć, albowiem nie było możliwe wysianie w okresie letnim i uzyskanie plonu z którejkolwiek z roślin kwalifikujących się do objęcia pomocą z tytułu realizacji wariantu 7.1. Organ odwoławczy podał, że rolnik dokonał zmiany rośliny uprawnej ze wspieranej w wariancie 7.1 bez dodatkowych obostrzeń na taką, która:

a) nie jest wspierana w wariancie 7.1,

b) jest wspierana w wariancie 11.1, ale pod warunkiem, którego rolnik nie spełniał (brak posiadania zwierząt w liczbie odpowiadającej co najmniej 0,3 dużej jednostki przeliczeniowej (DJP) na hektar).

Organ odwoławczy podał, że wniosek rolnika był szczególny, gdyż zawierał deklarację dostosowania podjętego w 2014 r. zobowiązania rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013 do wymogów zobowiązania ekologicznego PROW 2014-2020. Rolnik podjął z dniem 15 marca 2014 r. zobowiązanie rolnośrodowiskowe, obejmujące realizację pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.1 - Uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania) na działkach ewidencyjnych nr [....] , oraz w wariancie 2.2 - Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania) na działce ewidencyjnej nr [...]. We wniosku na rok 2015 wszystkie działki, w roku 2014 zadeklarowane do wariantu 2.1, zostały zgłoszone przez rolnika do wsparcia w ramach wariantu 7.1. Działka nr [...] oraz 15 innych, w 2014 r. nie objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, zostały w 2015 r. zadeklarowane do płatności w wariancie 1.1. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z § 32 ust. 1 pkt 1 lit.a rozporządzenia ekologicznego, rolnik mógł złożyć wniosek o dostosowanie zobowiązania rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013 do wymogów rolnictwa ekologicznego PROW 2014-2020, albowiem realizował od dnia 15 marca 2014 r. zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach wariantu pierwszego i drugiego pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne, ponadto we wniosku na rok 2015 wystąpił o wsparcie ekologiczne w ramach pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 1 i pkt 7 rozporządzenia ekologicznego. Organ odwoławczy podał, że zgodnie z § 32 ust. 2 pkt 1 lit.a rozporządzenia ekologicznego, w przypadku, o którym mowa w § 32 ust. 1, rolnik może w 2015 r. zwiększyć wielkość obszaru, na którym realizował dotychczas zobowiązanie rolnośrodowiskowe w ramach pakietu 2- Rolnictwo ekologiczne. Organ odwoławczy podkreślił, że rolnik, ubiegając się o dostosowanie zobowiązania rolnośrodowiskowego, podjętego w 2014 r. i powiększenie zakresu tego zobowiązania po dostosowaniu o nowe działki z zadeklarowanym wariantem 1.1 - winien był przede wszystkim spełnić te warunki, z którymi przepis krajowy wiązał możliwość skutecznego dostosowania istniejącego zobowiązania rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013 do wymogów rolnictwa ekologicznego PROW 2014-2020. Dopiero w sytuacji, w której doszło do skutecznego dostosowania starego zobowiązania do wymogów nowego programu, możliwe było powiększenie obszaru, w stosunku do tego, na którym dotychczas realizowane było zobowiązanie rolnośrodowiskowe w pakiecie 2 - Rolnictwo ekologiczne. Organ odwoławczy podał, że choć zarówno dostosowanie, jak i powiększenie są deklarowane na tym samym druku, to dla powiększenia obszaru, na którym realizowane ma być zobowiązanie ekologiczne niezbędne było uprzednie dostosowania zobowiązania rolnośrodowiskowego do wymogów rolnictwa ekologicznego. W ocenie organu odwoławczego, nie było możliwości powiększenia zobowiązania, jeśli to zobowiązanie nie zostało skutecznie przetransferowane. Organ odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie nie doszło do skutecznego dostosowania zobowiązania, albowiem roślina uprawiana w plonie głównym w roku 2015 na działkach zadeklarowanych do płatności w wariancie 7.1 (uprzednio - w ramach zobowiązania rolnośrodowiskowego- deklarowanych do wsparcia w ramach pakietu 2 w wariancie 2.1), nie była objęta wsparciem tego rodzaju. Roślina ta choć była wspierana w ramach wariantu 11.1, to o pomoc z tytułu realizacji tego wariantu rolnik nie mógł się i tak skutecznie ubiegać z uwagi na brak zwierząt gospodarskich. Z uwagi na fakt, iż nie doszło do skutecznego dostosowania zobowiązania rolnośrodowiskowego w oparciu o § 32 ust. 1 pkt 1 lit.a rozporządzenia ekologicznego, nie było możliwe jego rozszerzenie w oparciu o § 32 ust. 2 pkt 1 lit.a rozporządzenia ekologicznego. Zdaniem organu odwoławczego, wobec powyższego zasadna była odmowa przyznania pomocy, mimo iż organ pierwszej instancji nie miał zastrzeżeń do prawidłowości wskazanych roślin uprawnych, deklarowanych w ramach wariantu 1.1. Organ odwoławczy wskazał, że wniosek rolnika z dnia 1 czerwca 2015r., na ostatniej stronie, w rubryce oznaczonej nr 20, zawierał zaznaczenie (zakreśloną kratkę), wskazujące na zamiar dostosowania podjętego wcześniej zobowiązania rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013 do zasad

i warunków określonych w ramach działania rolnictwo ekologiczne PROW 2014-2020. Prawidłowo zatem organ pierwszej instancji uznał, że taki zamiar miał rolnik. Organ odwoławczy podał, że z faktu posiadania przez rolnika innej wersji tego wniosku nie wynika, iż wniosek przedstawiony organowi nie posiadał takiego zaznaczenia.

Nie przesądza o tym także kserokopię pierwszej strony planu działalności ekologicznej z latami realizacji zakreślonymi na okres 2015-2019, jako dowód na okoliczność, że rolnik nosił się z zamiarem rozpoczęcia nowego programu od roku 2015, nie zaś dostosowania zobowiązania podjętego w roku 2014. Organ odwoławczy podkreślił, że jeżeli rolnik uważa, iż popełniono przestępstwo związane z przerobieniem dokumentu jakim był wniosek winien w tym względzie zawiadomić organy ścigania. Zdaniem organu odwoławczego, rolnik złożył wniosek o dostosowaniu zobowiązania rolnośrodowiskowego do wymogów rolnictwa ekologicznego, gdyż jedynie takie działanie było racjonalne w okolicznościach sprawy i powodowałoby zwolnienie rolnika z obowiązku dokonania zwrotu płatności, jakie otrzymał z tego tytułu za rok 2014. Całkowita rezygnacja z podjętego zobowiązania i podjęcie nowego, według nowych reguł, wiązałaby się z koniecznością dokonania zwrotu tej pomocy. Organ odwoławczy podkreślił, że sytuacje w których rolnicy składają korekty wniosków są częste i są wyrazem ich woli. W sytuacji gdy w gospodarstwie rolnika nie przeprowadzono kontroli

i organ nie miał wiedzy, że np. doszło do zawyżenia w pierwotnej deklaracji powierzchni w stosunku do areału faktycznie użytkowanego rolniczo, postępowanie w odniesieniu do obszaru wyłączonego z wniosku przez złożenie druku zmiany jest umarzane. Taka sytuacja miała miejsce w sprawie w odniesieniu do [...] ha, o które została pomniejszona przez rolnika działka rolna D. Organ administracji nie może zakładać, że wnioskodawcy są osobami pozbawionymi świadomości tego, co i dlaczego czynią i przy każdej zmianie dodatkowo upewniać się, czy dany wnioskodawca faktycznie chciał zrobić to, co wynika z treści zmiany do wniosku. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w realiach niniejszej sprawy kwestia ta nie miała znaczenia dla istoty rozstrzygnięcia. Zaistniała rozbieżność między deklaracją powierzchni działki rolnej D, zawarta w pierwotnym wniosku ([...] ha) i w ostatniej zmianie do niego ([...] ha), nie stanowiła podstawy rozstrzygnięcia. Okoliczności faktyczne i przepisy prawa, które stanowiły o konieczności odmowy przyznania rolnikowi płatności ekologicznej na rok 2015, miałyby analogiczny skutek, gdyby deklarowana powierzchnia działki rolnej D pozostawała niezmieniona.

Rolnik złożył skargę na powyższą decyzję i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

Zarzucił organowi naruszenie:

- art. 25 ustawy PROW w zw. z § 17 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia ekologicznego przez zaniechanie niezwłocznego wezwania do uzupełnienia wniosku czy złożenia stosownych oświadczeń, skoro organ twierdził, że wnioskodawca nie wykazał spełnienia warunków dla przyznania płatności ekologicznej;

- art. 27 ust. 1 pkt 3 ustawy PROW przez zaniechanie udzielenia wnioskodawcy na jego żądanie niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych

(co można potraktować również jako udzielenie niewłaściwych pouczeń), które miały decydujący wpływ na ustalenie praw wnioskodawcy, podczas gdy skarżący podczas składania wniosku o przyznanie płatności (1 czerwca 2015 r.) oraz podczas wnoszenia zmiany do wniosku (29 czerwca 2015 r.) zwrócił się z prośbą o analizę wniosku/zmian i udzielenie odpowiedzi czy wniosek jest kompletny i wskazane w nim okoliczności prowadzić będą do wypłaty świadczeń w ramach tych pakietów, wskutek czego pracownik Agencji nie wskazał jakichkolwiek braków w zakresie wykazania ilości posiadanych zwierząt czy inne uchybienia, nadto takie wskazanie nie pojawiło się również na dalszych etapach postępowania;

- art. 27 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy PROW przez odmowę przeprowadzenia dowodu

z przesłuchania pełnomocnika wnioskodawcy oraz pracowników organu pierwszej instancji w charakterze świadków, podczas gdy przeprowadzenie tego dowodu korespondowałoby z wymogiem ustawowym (wskazany art. 27), zgodnie z którym organ stoi na straży praworządności i jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, co prawdopodobnie doprowadziłoby do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, a w konsekwencji przyznania płatności ekologicznej w postępowaniu przed organem drugiej instancji;

- art. 27 ust. 3 ustawy PROW przez dwukrotne przekroczenie terminów rozpoznania odwołania przez organ drugiej instancji, tj. zawiadomienie o nierozpoznaniu sprawy w terminie zostało sporządzone dnia 29 sierpnia 2016 r., w którym organ wyznaczył termin dodatkowy do dnia 30 września 2016 r., a decyzja wydana została dnia 10 października 2016 r.;

- art. 107 Kpa przez szereg naruszeń w zakresie uzasadnienia decyzji, które to zostało sformułowane w sposób zdawkowy i niezrozumiały dla wnioskodawcy, zawiera nadto istotne błędy merytoryczne;

- § 9 ust. 14 i 14a rozporządzenia ekologicznego przez ich niezastosowanie, a co więcej całkowite pominięcie, w przypadku gdy wyłączenia w nich określone winny mieć w niniejszej sprawie zastosowanie, co skutkowałoby przyznaniem płatności dla całego wnioskowanego obszaru;

- art. 14 ustawy PROW w zw. z § 9 i § 11 rozporządzenia ekologicznego przez przyjęcie, iż wnioskodawca nie spełnia wymogów przyznania płatności dla pakietu 11, podczas gdy wszelkie wymogi zostały - i nadal są - spełnione, a wyłącznie ww. zaniechania organów przyczyniły się do takiego rozstrzygnięcia;

- art. 76 Kpa oraz art. 17 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz. U. z 2015 r., poz. 497, ze zm., dalej: "ustawa o rolnictwie ekologicznym") przez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie że protokół kontroli jednostki certyfikującej, jako dokument urzędowy, stanowi dowód ilości posiadanych przez producenta zwierząt, podczas gdy dokument ten stanowi jedynie potwierdzenie spełniania wymagań produkcji ekologicznej.

W uzasadnieniu skargi rolnik podtrzymał swoje stanowisko w zakresie nieprawidłowego działania pracowników organu. Jego zdaniem, istniały prawne możliwości przyznania mu przedmiotowej płatności w sytuacji braków zwierząt

w gospodarstwie.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie i ustosunkowując się do zarzutów rolnika.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

W myśl art. 14 ust. 1 ww. ustawy PROW, Pomoc jest przyznawana osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, jeżeli są spełnione warunki przyznania pomocy określone w przepisach,

o których mowa w art. 1 pkt 1, w przepisach ustawy oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1.

Zgodnie natomiast z art. 4 tej ustawy, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kpa, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Stosownie do art. 27 ustawy PROW, w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie przed wydaniem decyzji administracyjnej umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kpa nie stosuje się.

Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 27 ust. 2).

Z przepisów tych wynika zatem, że wprawdzie w postępowaniach o płatności organy ARiMR stoją na straży praworządności i obowiązane są w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy sprawy, to jednak zawarto w nich istotne odstępstwa od ogólnych zasad przewidzianych w Kpa, podkreślając w szczególności obowiązek (ciężar) aktywnego uczestniczenia w tym postępowaniu przez wnioskodawcę, w tym przez nałożenie obowiązku przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień zgodnie z prawdą. We wskazanym też w ust. 1 pkt 3 i 4 zakresie, aktywność organów ARiMR uzależniona jest od złożenia przez wnioskodawcę stosownego żądania.

Złożony przez rolnika wniosek spełniał wszystkie wymogi formalne przewidziane przez rozporządzenie ekologiczne, jego zapisy były jasne i nie wymagały uzupełnień. Podkreślić należy, że pierwotnie złożony wniosek zawierał deklarację posiadanych przez rolnika gruntów do wariantu 7.1 – uprawa gryki. Jak podkreślił organ, nawet w przypadku, gdyby rolnik zadeklarował ww. wariant po rozmowie z pracownikiem organu, było to prawidłowe, uprawa taka uprawniałaby rolnika do otrzymania wnioskowanej płatności. Zmiana wniosku, polegająca na zadeklarowaniu w wariancie 7.1 uprawy mieszanki traw z koniczyną do otrzymania przedmiotowej płatności rolnika nie uprawniało.

Zdaniem Sądu, organ nie miał podstaw do wzywania rolnika do wyjaśnień czy aby jego zamiarem na pewno miała być taka zmiana wniosku. Gdyby przyjąć w tym zakresie stanowisko rolnika, doprowadziłoby to do przyjęcia, że to nie rolnik prowadzi swojego gospodarstwo a organ, gdyż podejmowałby za rolnika istotne decyzje co do prowadzonych upraw. Gospodarstwo rolnika obejmuje ok [...] ha, należy więc przyjąć, że rolnik działa racjonalnie, wie jakie decyzje są dla jego gospodarstwa najbardziej korzystne. Podkreślić należy, że wystąpienie przez rolnika o przedmiotowe płatności jest dobrowolne i jeśli rolnik się na nie decyduje zobowiązany jest dochować określonych warunków i przestrzegać określonych zasad. Sąd podzielił stanowisko organu, że nawet gdyby przyjąć stanowisko rolnika, że jego zamiarem było zgłoszenie wariantu 11.1 uprawa mieszanki traw z koniczyną to i tak taka uprawa nie uprawniałaby go do otrzymania przedmiotowej płatności, gdyż w gospodarstwie rolnika nie było zwierząt, co było warunkiem koniecznym do ich przyznania. Rolnik nie zaprzeczył, że nie miał zwierząt, w skardze zakwestionował jedynie moc dokumentu jednostki certyfikującej, który zawierał wiążące informacje w tym zakresie.

Niesporne było w sprawie, że zarówno przepisy dotyczące treści wniosku (§ 17 i n. rozporządzenia ekologicznego) nie przewidują wymogu zgłaszania faktu posiadania zwierząt, jak i formularz wniosku dotyczącego płatności ekologicznej nie zawiera rubryki dotyczącej ich posiadania (a więc także ich gatunku czy ilości). W tym celu prawodawca krajowy przewidział inne mechanizmy pozyskiwania przez ARiMR wiedzy o pogłowiu zwierząt gospodarskich u wnioskodawców w zakresie tego programu. Powyższe oznacza więc, że wnioskodawca nie zgłasza organowi danych dotyczących posiadania zwierząt, a tym samym organ nie może stwierdzić nieprawidłowości we wniosku i wzywać wnioskodawcy do usunięcia braków wniosku przez wskazanie posiadania (wymaganej ilości) zwierząt. Zauważyć również należy, że w części IX wniosku ("Oświadczenia i zobowiązania") wnioskodawca oświadcza (pkt 3 oświadczeń) – poprzez podpisanie wniosku - że "znane mu są zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności", a także zobowiązuje się do (pkt 4 zobowiązań) "utrzymywania w gospodarstwie zwierząt, w odniesieniu do których został złożony wniosek o przyznanie płatności związanych do zwierząt, w okresie wskazanym w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego". Składając zatem przedmiotowy wniosek Skarżący oświadczył, że znane mu są zasady przyznawania płatności.

Podkreślić bowiem należy, że wymóg posiadania zwierząt dla takich płatności wynika jednoznacznie z przepisów § 9 ust. 3 rozporządzenia ekologicznego. Zgodnie

z § 9 ust. 3 (cytowane przepisy rozporządzenia w brzmieniu obowiązującym do

14 marca 2016 r.), w przypadku pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 5 i 11 płatność ekologiczna jest przyznawana, jeżeli ponadto rolnik jest posiadaczem zwierząt gatunków wymienionych w załączniku nr 5 do rozporządzenia, w którym są określone zwierzęta, których posiadanie stanowi warunek przyznania płatności ekologicznej w ramach niektórych pakietów:

1) utrzymywanych zgodnie z przepisami wymienionymi w ust. 1, których liczba,

w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe (DJP), wynosi co najmniej 0,3 DJP na hektar gruntów ornych i trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności ekologicznej i objętych obszarem zatwierdzonym

w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi pkt 23 lit. b rozporządzenia nr 640/2014

w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 5 i 11 oraz 6 i 12 lub (...) [pkt 2 pominięto].

Zgodnie natomiast z ust. 8 tego paragrafu, przy ustalaniu spełniania warunków określonych w ust. 3 pkt 1 bierze się pod uwagę zwierzęta:

1) wymienione w wykazie, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym; 2) (uchylony);

3) posiadane przez rolnika lub jego małżonka w okresie od dnia:

a) przeprowadzenia kontroli, o której mowa w art. 65 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 889/2008 z dnia 5 września 2008 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych w odniesieniu do produkcji ekologicznej, znakowania i kontroli (Dz. Urz. UE L 250 z 18.09.2008, str. 1, z późn. zm.), w roku poprzedzającym rok złożenia wniosku o przyznanie płatności ekologicznej, do dnia przeprowadzenia kontroli w roku złożenia wniosku o przyznanie tej płatności - w przypadku rolnika lub jego małżonka, którzy zostali objęci systemem kontroli, o którym mowa w art. 27 rozporządzenia nr 834/2007, nie później niż w roku poprzedzającym rok złożenia wniosku o przyznanie płatności ekologicznej,(...) [pkt b - nie mający zastosowania w sprawie - pominięto].

Stosownie do ust. 10 pkt 1, liczbę DJP oblicza się jako iloczyn liczby zwierząt

i współczynnika przeliczenia zwierząt na DJP, który jest określony w załączniku nr 6

do rozporządzenia, według średniego stanu z okresu określonego odpowiednio w ust. 8 pkt 3 lub ust. 9, przy czym w przypadku, o którym mowa w: 1) ust. 3 pkt 1, liczba zwierząt jest wskazana w wykazie, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym.

Wskazać zatem należy, że zgodnie z przywołanym wyżej (a także w § 9 ust. 8 pkt 1 rozporządzenia) art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o rolnictwie ekologicznym, jednostka certyfikująca przekazuje: 1) ministrowi właściwemu do spraw rolnictwa, Głównemu Inspektorowi oraz Prezesowi Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej w formie dokumentu elektronicznego opatrzonego bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu, do dnia 30 listopada każdego roku, wykaz producentów, o których mowa w ustawie z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2012 r. poz. 86, ze zm.), którzy spełnili określone wymagania dotyczące produkcji ekologicznej zgodnie z przepisami dotyczącymi rolnictwa ekologicznego, według stanu na dzień 15 listopada tego roku. W myśl ust. 3 tego artykułu, wykaz, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, dla celów postępowania dowodowego w postępowaniu prowadzonym w sprawach związanych

z udzielaniem pomocy finansowej producentom ekologicznym, na podstawie przepisów o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, (...) oraz przepisów o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, stanowi dokument urzędowy w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

Organy miały więc podstawę by domniemywać, że dane przekazane przez jednostkę certyfikującą odpowiadają prawdzie obiektywnej. Jednostka ta ustala liczbę zwierząt

w oparciu o informacje pozyskiwane w toku corocznych kontroli przeprowadzanych

w gospodarstwach rolników objętych programem certyfikacji w ramach rolnictwa ekologicznego. Jednostka certyfikująca odnotowuje podczas swojej kontroli i przekazuje Prezesowi ARiMR dane odnośnie wszystkich zwierząt utrzymywanych

w gospodarstwie, zaś odnośny wykaz zawiera odrębne kolumny dla zwierząt utrzymywanych zgodnie z przepisami dotyczącymi rolnictwa ekologicznego

i dla zwierząt nie utrzymywanych zgodnie z tymi regulacjami. Powyższe oznacza

w praktyce, że jednostka certyfikująca informacje te uzyskuje bezpośrednio

u zainteresowanego producenta rolnego, który po zakończeniu kontroli otrzymuje odnośny protokół pokontrolny, zawierający wpisy odnośnie wszystkich kwestii istotnych z punktu widzenia programu rolnictwa ekologicznego, w tym deklarowany przez rolnika areał upraw, rodzaj upraw i pogłowie zwierząt. gospodarskich. Ma przy tym możliwość zakwestionowania zapisów takiego raportu. Jest rzeczą oczywistą, że podpisując protokół i nie wnosząc do niego uwag rolnik potwierdza prawidłowość zapisów tego dokumentu.

W skardze rolnik zarzucił organowi naruszenie § 9 ust. 14 i 14a rozporządzenia ekologicznego, gdyż istniały warunki do przyznania przedmiotowej płatności mimo braków zwierząt w gospodarstwie. Sąd uznał, że wyjaśnienia organu zawarte w odpowiedzi na skargę były prawidłowe. Organ przyznał, że ww. przepisy pozwalają na przyznanie płatności w wariancie 11.1 uprawa mieszkanki traw z koniczyną mimo braku zwierząt pod warunkiem przeznaczenia plonu na nawóz zielony. W niniejszej sprawie, według wniosku strony plon miał być przeznaczony na sprzedaż. Organ przestawił też tłumaczenie, czemu nie zawarł w zaskarżonej decyzji rozważań na temat ww. przepisów, które Sąd zaakceptował.

Zgodnie z treścią § 9 ust 14 w jego brzmieniu obowiązującym w niniejszym postępowaniu (sprzed zmiany z dnia 9 marca 2016 r.), jeżeli rośliny motylkowate drobnonasienne, trawy lub ich mieszanki uprawiane w plonie głównym w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 5 lub 11 zostaną wykorzystane w danym roku jako nawóz zielony na określonych gruntach, płatność ekologiczna do tych gruntów jest przyznawana w danym roku bez spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 3 (posiadania zwierząt - przypis organu), chyba że w poprzednich latach realizacji zobowiązania ekologicznego płatność ekologiczna do tych gruntów została już raz przyznana bez spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 3. Przepis ten nie miał zastosowania w niniejszym postępowaniu, albowiem zgodnie z treścią wniosku

o przyznanie płatności całość upraw na działkach zadeklarowanych do płatności

w wariancie 7.1 przeznaczona była nie na nawóz zielony, ale na sprzedaż (vide wniosek, Tabela VIII. Oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych, kolumna 12. Uwagi). Organ podał, że kwestia odmiennego, niż deklarowane we wniosku, przeznaczenia plonu nie została w żaden sposób zasygnalizowana w całym okresie trwania postępowania I instancji, ani też w postępowaniu odwoławczym.

Z kolei § 9 ust. 14a rozporządzenia ekologicznego, nie miał zastosowania z uwagi na to, że zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2016r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2016r., poz. 343) nie obejmuje postępowań wszczętych przed dniem 15 marca 2016 r.

Zauważyć należy, że rolnik kształtuje swoje wyjaśnienia stosownie do podejmowanych przez organy decyzji.

W ocenie Sądu, organ odwoławczy prawidłowo wyjaśnił podstawę umorzenia postępowania w związku z cofnięciem z dofinansowania części powierzchni działki D.

Wskazać należy, że złożenie wniosku o przyznanie płatności jest autonomiczną decyzją rolnika, który decyduje o jakie płatności się stara na konkretne działki. Zdaniem Sądu, organ odwoławczy w przekonywujący sposób wyjaśnił, dlaczego uznał, że złożony przez rolnika wniosek zawierał zobowiązanie dostosowania podjętego wcześniej zobowiązania rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013 do zasad i warunków określonych w ramach działania rolnictwo ekologiczne PROW 2014-2020. Wskazać należy, że rubryka nr 20 na ostatniej stronie wniosku zawiera zaznaczenie, wskazujące na zamiar dostosowania istniejącego zobowiązania rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013 do warunków rolnictwa ekologicznego PROW 2014-2020. Koresponduje z tym zaznaczenie na pierwszej stronie wniosku, że rolnik ubiega się o przyznanie płatności ekologicznej PROW 2014-2020, jako że przedmiotowy druk jest już wnioskiem

o przyznanie płatności według nowych zasad. Brak takiego zobowiązania powodowałby konieczność zwrotu wcześniej pobranej płatności przez rolnika, a to zakładałoby, że rolnik działa nieracjonalnie.

Odnośnie braku przeprowadzenia dowodu, wskazać należy, że wniosek dowodowy podlega ocenie dokonywanej przez organ administracji. W niniejszej sprawie organ odmówił przeprowadzenia dowodu.

Zdaniem organu, przeprowadzenie tego wniosku nie miałoby żadnego wpływu na wynik sprawy, gdyż jak wskazano nawet ustalenie, że pracownicy organu nakłonili rolnika do zaznaczenia we wniosku konkretnego wariantu z odpowiednią uprawą nie spowodowałoby żeby rolnik był uprawniony do przedmiotowej płatności ze względów wyjaśnionych w zaskarżonej decyzji, tj. braku zwierząt w gospodarstwie. Sąd podzielił w tym zakresie stanowisko organu odwoławczego. Ewentualna odpowiedzialność odszkodowawcza organu może być wynikiem innego postępowania przed sądem powszechnym. Takie same znaczenie będzie miał ewentualny wynik postępowania karnego.

Kwestia naruszenia przez organ odwoławczy terminu do załatwienia sprawy nie miała znaczenia dla jej rozstrzygnięcia. Termin ten jest terminem instrukcyjnym i jego naruszenie przez organ samo przez się nie powoduje uchylenie decyzji przez Sąd, gdyż konieczne jest jeszcze wykazanie istotnego wpływu tego naruszenia na treść zapadłej decyzji.

Wobec powyższych rozważań, Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718), skargę oddalił.