Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2213/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] września 2010 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania W. K., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy B. z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego bezzwrotnego na [...] za miesiące sierpień, październik i grudzień 2010 r.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Burmistrz Gminy B. decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. odmówił przyznania zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego bezzwrotnego na [...] za miesiące sierpień, październik i grudzień 2010 r.

Nie zgadzając się z tą decyzją W. K. złożył odwołanie. Po jego rozpatrzeniu organ odwoławczy stwierdził, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ wyjaśnił, że przedstawiony wniosek rozpatrywany był w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362, ze zm.). Organ przytoczył treść art. 2 ust. 1 oraz art. 3 tej ustawy. Nadto przypomniał, że zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom o których mowa w powołanym art. 2 ust.1 ustawy o pomocy społecznej, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Przy czym rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Jednocześnie potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Wskazując na powyższe organ odwoławczy podkreślił, że stosownie do art. 8 ust. 1 powołanej ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom spełniającym określone w tym przepisie kryterium dochodowe, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z okoliczności wymienionej w art. 7 pkt 1-15 tej ustawy. Zgodnie z treścią art. 39 ust. 1 i 2 tej ustawy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy. Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Odnosząc przywołane przepisy ustawy o pomocy społecznej do przedmiotowej sprawy Kolegium zauważyło, że z akt administracyjnych, w tym z treści wywiadu środowiskowego, wynika, że W. K. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i uzyskuje dochód w wysokości [...] zł. Zatem dochód wnioskodawcy przekracza kryterium dochodowe wynoszące 477 zł. Przy czym stosownie do przepisu art. 41 ust. 1 ustawy prawo o pomocy społecznej w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Ze sformułowania tego artykułu wynika jednoznacznie, że decyzja o przyznaniu pomocy społecznej w formie specjalnego zasiłku celowego mieści się w sferze uznania administracyjnego. W takim stanie prawnym organ administracji biorąc pod uwagę sytuację materialną (kryterium finansowe) i osobistą wnioskodawcy, jak również aktualne możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej decyduje o przyznaniu lub odmowie przyznania zasiłku celowego. Jednocześnie swoboda działania organu nie zwalnia go z obowiązku jak najstaranniejszego działania i przeprowadzenia postępowania zgodnie z zasadami Kodeksu postępowania administracyjnego. Badając przedmiotową sprawę pod kątem wskazanych przepisów organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji nie przekroczył granic uznania, gdyż w omawianym stanie faktycznym wnioskodawca zwrócił się do organu o pomoc w opłaceniu rachunków za gaz za okresy przyszłe, wobec których nie ma jeszcze wymagalności zapłaty. Powyższe w ocenie Kolegium oznacza, że nie ma podstaw do przyznania pomocy na realizację celu wskazanego we wniosku strony. Organ II instancji stwierdził, że decyzja organu I instancji nie narusza prawa, a zatem nie ma podstaw do jej uchylenia. W tej sytuacji decyzją z dnia [...] września 2010 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Gminy B. z dnia [...] lipca 2010 r. odmawiającą przyznania W. K. zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego bezzwrotnego na [...] za miesiące sierpień, październik i grudzień 2010 r.

Nie zgadzając się z decyzją Kolegium z dnia [...] września 2010 r. W. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć administracyjnych podjętych w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362, ze zm.). Zasady ogólne wskazanej ustawy, wyrażone w art. 2 ust. 1 i art. 3 stanowią, że świadczenia z pomocy społecznej mają na celu umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się o pomoc nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwiania im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zatem zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin wnioskujących o pomoc powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Jak wynika z powyższych przepisów pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo, w sytuacjach, w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym. Pomoc ta przyznawana jest w różnej formie i zakresie, a przyznanie jej uzależnione jest od spełnienia określonych przez ustawodawcę warunków. Przedmiotem niniejszej sprawy jest odmowa przyznania świadczenia z pomocy społecznej w postaci specjalnego zasiłku celowego bezzwrotnego. Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej - w szczególności może być przyznany na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jednocześnie przyznanie zasiłku celowego, o którym mowa w tym przepisie uzależnione jest od wysokości dochodu osiąganego przez osobę zainteresowaną. Natomiast gdy osiągany dochód przekracza kryterium dochodowe, może nastąpić przyznanie świadczenia jedynie na mocy art. 41 powołanej ustawy, który określa, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy, który nie podlega zwrotowi, zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, które podlegają zwrotowi częściowo lub w całości. Organy orzekające w niniejszej sprawie ustaliły i kwestia ta nie jest sporna, że W. K. przekroczył kryterium dochodowe, które wynosi 477 zł (dochód W. K. wyniósł bowiem [...] zł). Wobec powyższego prawidłowo organy orzekające uznały, że przedmiotowy wniosek należało rozpoznać w oparciu o kryteria określone w powołanym art. 41 ustawy o pomocy społecznej, z brzmienia którego wynika, że decyzja podejmowana przez organ administracji ma charakter uznaniowy - zależy od tak zwanego uznania administracyjnego. Przy czym organ rozpoznając wniosek o przyznanie niezbędnej pomocy każdorazowo musi ustalić, czy złożony wniosek dotyczy niezbędnej potrzeby życiowej istniejącej w chwili złożenia wniosku, czy wnioskodawca spełnia warunki wyznaczone ustawą, by taką pomoc otrzymać i czy organ dysponuje środkami finansowymi na udzielenie pomocy. Organ administracji nie może jednak podejmować decyzji w sposób całkowicie dowolny, jest bowiem związany przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 7 i 77 § 1, jak również przepisami ustawy o pomocy społecznej. Uznanie administracyjne obejmuje bowiem prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz finansowych możliwości ośrodków pomocy społecznej. Organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują bowiem ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Samo zatem spełnianie kryteriów ustawowych nie oznacza przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia, ponieważ organ może, lecz nie jest obowiązany przyznać wnioskowane świadczenie. Jeśli organ pomocy społecznej prawidłowo ocenił z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby skarżącego, a z drugiej własne możliwości finansowe i uznał, że nie istnieje możliwość przyznania skarżącemu zasiłku celowego specjalnego, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa. Dlatego też w przypadku wydawania decyzji w ramach uznania administracyjnego, do których należy zaliczyć decyzję wydaną w niniejszej sprawie, organy administracji publicznej mają obowiązek szczególnej dbałości o prawidłowe i wyczerpujące uzasadnienie wydanego rozstrzygnięcia.

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie zarówno organ I, jak i II instancji wydając rozstrzygnięcia uwzględniły wskazane wyżej kryteria. Właściwie uzasadniły odmowę przyznania świadczeń na [...] za miesiące sierpień, październik i grudzień 2010 r., czyli na realizację przyszłych świadczeń, co do których nie ma jeszcze wymagalności ich zapłaty. Ponadto zasadnie wskazały, że wnioskowane świadczenie nie dotyczy niezbędnej potrzeby życiowej istniejącej w chwili złożenia wniosku. Tym bardziej, że skarżący domaga się świadczeń na przyszłe opłaty związane z zamieszkiwaniem w lokalu, który przez komornika został wystawiony na licytację. Przyznanie zatem pomocy finansowej w przedmiotowej sprawie byłoby sprzeczne z intencją ustawodawcy oraz mogłoby prowadzić do sytuacji bezpodstawnej wypłaty wnioskowanego świadczenia. Prawidłowo zatem organy orzekające uznały, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu wnioskowanego zasiłku, bowiem w sprawie nie zachodzi uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 41 ustawy o pomocy społecznej, a wnioskowane cele, na które miałaby być przyznana pomoc, nie mieszczą się w zakresie unormowania art. 39 ustawy o pomocy społecznej. W tej sytuacji odmowa przyznania specjalnego zasiłku celowego nie narusza zasady swobodnego uznania organu, jaką posiadały w tej sprawie organy orzekające. Zważyć także należy, że skarżący z uwagi na stan zdrowia i sytuację materialną jest objęty stałą pomocą Państwa w różnych formach (np. [...]). Jednakże jak wyżej wskazano, nie każde żądanie skarżącego może być uznane za uzasadnione i zaspokojone przez organ.

W tej sytuacji uznać należy, że organy obu instancji przeprowadziły postępowanie zgodnie z przepisami prawa i nie naruszając granic uznania administracyjnego wydały trafne rozstrzygnięcia.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.