Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 386/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2009-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 193 ust. 2, 276 ust. 1, 292, 293, 367 ust. 2
journal: Dz.U. 2008 nr 25 poz 150
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska  - tekst jednolity
article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 113 poz 954
law: Ustawa z dnia 18 maja 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw
article: art. 19 ust. 2
journal: Dz.U. 2001 nr 100 poz 1085
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw.

SENTENCJA

Dnia 17 września 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi –Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.) Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Protokolant Asystent sędziego Beata Czyżewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2009 r. przy udziale - spraw ze skarg Z. G. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zaległości w opłacie za wprowadzenie gazów lub pyłów do powietrza oddala skargi. LS


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] roku, Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Z. G. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Produkcyjno – Handlowo – Usługowe "A" w M. Nr [...], gm. M., utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] roku, Nr [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] roku, Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Z. G. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Produkcyjno – Handlowo – Usługowe "A" w M. Nr [...], gm. M., utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] roku, Nr [...].

Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, organ I instancji decyzją Nr [...] określił Z. G. wysokość zaległości w opłacie za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza w I półroczu 2007 roku w kwocie 14.184 zł. Natomiast decyzją Nr [...] określił Z. G. wysokość zaległości w opłacie za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza w II półroczu 2007 roku w kwocie 11.622 zł

Jako podstawę prawną rozstrzygnięć organ wskazał przepisy art. 273 ust. 1 pkt 1, art. 276, art. 281, art. 284 ust. 1, art. 285, art. 286 ust. 1, art. 288 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku – Prawo ochrony środowiska (t. j. Dz. U. z 2008 roku Nr 25, poz. 150 ze zm.), art. 53 § 1, 3 i 4, art. 55 § 1 i 2 oraz art. 63 ustawy Ordynacja podatkowa z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t. j. Dz. U. z 2005 roku Nr 8, poz. 60 ze zm.), rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26 lipca 2002 roku w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości (Dz. U. Nr 122, poz. 1055), rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 grudnia 2004 roku w sprawie przypadków, w których wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z instalacji nie wymaga pozwolenia (Dz. U. Nr 283, poz. 2840) oraz Obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 4 października 2006 roku w sprawie opłat za korzystania ze środowiska w 2007 roku (MP Nr 71, poz. 714). W treści decyzji organ wyjaśnił, że opłaty za korzystanie ze środowiska posiadają szczególny charakter prawny nadany im z mocy Prawa Ochrony Środowiska. Podmiot korzystający ze środowiska ustala we własnym zakresie wysokość należnej opłaty i wnosi ją do końca miesiąca następującego po upływie każdego półrocza na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego. W terminie wniesienia opłaty podmiot korzystający ze środowiska zobowiązany jest do przedłożenia marszałkowi wykazu zawierającego informacje i dane wykorzystane do ustalenia wysokości opłat. W razie zamieszczenia w tym wykazie informacji lub danych nasuwających zastrzeżenia – marszałek województwa wymierza, w drodze decyzji, na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, opłatę w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy opłatą należną, a wynikającą z wykazu.

Z dokumentów załączonych do akt wynika, że Z. G. prowadzi działalność w zakresie produkcji wyrobów ceramicznych za pomocą wypalania w piecu. Na podstawie posiadanych dokumentów i ustaleń własnych organ uznał, że tego rodzaju działalność wymaga uzyskania pozwolenia zintegrowanego, gdyż została zaliczona do instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości. Ustalenie takie wynika z treści art. 201 ust. 1 Prawa ochrony środowiska oraz wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 201 ust. 2 Prawa ochrony środowiska rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26 lipca 2002 roku w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości. W tym rozporządzeniu uwzględniona została instalacja do produkcji wyrobów ceramicznych za pomocą wypalania, o zdolności produkcyjnej ponad 75 ton na dobę lub o pojemności pieca przekraczającej 4 m3 i gęstości ponad 300 kg wyrobu na m3 pieca. Na podstawie zarządzenia pokontrolnego Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Ł. Delegatury w P. z dnia 18 września 2001 roku ustalono, że instalację do wypału cegły strony stanowi 16-komorowy piec Hoffmana o pojemności komory 40 m3 i gęstości wypełnienia 548 kg/m3 ze zdolnością produkcyjną 11.200 Mg/rok. W razie gdy dany podmiot korzysta ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska (art. 276 ust. 1 Prawa ochrony środowiska).

W ocenie organu I instancji korzystanie z instalacji do produkcji wyrobów ceramicznych przez Z. G. wymaga uzyskania pozwolenia zintegrowanego, a wymóg ten w 2007 roku nie został spełniony. W związku z tym zasadne stało się naliczenie opłaty podwyższonej o 200%. Stanowisko takie potwierdza fakt, iż dnia 14 maja 2008 roku Starosta [...] wydał decyzję udzielającą pozwolenia zintegrowanego.

W odwołaniu od powyższej decyzji Z. G. wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania z uwagi na bezprzedmiotowość, zarzucając:

- rażącą obrazę przepisów prawa materialnego, poprzez zastosowanie błędnej wykładni prawa, skutkującej bezpodstawnym obciążeniem go opłatą podwyższoną za przedmiotowy okres, a poprzez to naruszenie art. 6 i 7 oraz 11 Kodeksu postępowania administracyjnego,

- naruszenie prawa, poprzez nieuwzględnienie faktu uzyskania przez niego decyzji Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Ł. z dnia [...] roku wyznaczającej dla jego instalacji późniejszy terminu na uzyskanie pozwolenia zintegrowanego, aniżeli do dnia 31 grudnia 2006 roku i w konsekwencji błędne obciążeniem go podwyższoną opłatą za korzystanie ze środowiska, a poprzez to naruszenie art. 6, 7 i 8 Kodeksu postępowania administracyjnego,

- naruszenie przepisu art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nadanie zaskarżonej kilku decyzjom identycznych uzasadnień obarczonych w wielu przypadkach błędami formalnymi oraz merytorycznymi i pisarskimi,

- naruszenie zasady równości podmiotów gospodarczych w świetle decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] roku, Nr [...].

W uzasadnieniu odwołujący się stwierdził, że organ I instancji nie uwzględnił faktu określenia dla jego cegielni późniejszego terminu do ostatecznego uzyskania pozwolenia zintegrowanego, co ma istotne znaczenie w kontekście wykładni przedmiotowego zagadnienia dokonanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. Bezspornym jest, iż odwołujący się uzyskał pozwolenie zintegrowane z dniem 14 maja 2008 roku. Zgodnie z treścią rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26 września 2003 roku w sprawie późniejszych terminów do uzyskania pozwolenia zintegrowanego (Dz. U. Nr 177, poz. 1736), zakłady do produkcji wyrobów ceramicznych za pomocą wypalania o kwalifikowanych parametrach winne były uzyskać pozwolenie zintegrowane w terminie do 31 grudnia 2006 roku. Jednakże zgodnie z treścią art. 17 ust 1 ustawy z dnia 18 maja 2005 roku o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 113, poz. 954 ze zm.), w związku z art. 276 ust. 1 Prawa ochrony środowiska, istniała możliwość wydania przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, na wniosek strony, decyzji określającej późniejszy niż wynikający ze wskazanego powyżej rozporządzenia Ministra Środowiska termin do ostatecznego i finalnego uzyskania pozwolenia zintegrowanego, nie późniejszy jednak niż 31 października 2007 roku. Zmiana treści Prawa ochrony środowiska, w drodze art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 18 maja 2005 roku przyniosła taki skutek, że ewentualna decyzja Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska wydana na podstawie art. 367 ust. 2 Prawa ochrony środowiska w związku z art. 17 ust. 1 ustawy nowelizującej, zgodnie z prawem i normami kolizyjnymi uchylała termin uzyskania przez przedsiębiorcę, określony w rozporządzeniu i zastępowała go terminem wskazanym w treści decyzji, nie późniejszym jednak niż 31 października 2007 roku. Za takim rozumieniem cytowanych przepisów przemawia także art. 276 ust. 1 Prawa ochrony środowiska. Przepis ten stanowi, że opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska ponosi podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji. Okolicznością wyłączającą obowiązek uiszczenia opłaty w podwyższonej wysokości jest posiadanie przez podmiot korzystający ze środowiska wymaganego pozwolenia lub innej decyzji. Zdaniem odwołującego się prowadzona przez niego instalacja w okresie do dnia 30 października 2007 roku posiadała stosowną "inną decyzję" (czyli decyzję Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Ł. z dnia [...] roku). Na mocy tej decyzji odwołujący się nabył prawo do ostatecznego uzyskania pozwolenia zintegrowanego w terminie do 30 października 2007 roku, zamiast pierwotnego terminu (31 grudnia 2006 roku). W kontekście powyższego, w okresie od dnia 1 stycznia do 30 października 2007 roku nie miało miejsce korzystanie ze środowiska bez posiadania wymaganego pozwolenia, a tym samym odwołujący się nie miał obowiązku uiszczenia opłaty podwyższonej. Nadto, w okresie od 1 stycznia 2007 roku do momentu uzyskania decyzji WIOŚ w Ł. nie miało miejsca korzystanie ze środowiska obligujące do naliczenia opłaty podwyższonej. Po dniu 30 października 2007 roku odwołujący się zakończył eksploatację instalacji w sezonie 2007, bowiem nie posiadał decyzji pozwolenia zintegrowanego, skutkiem czego także nie miało miejsca korzystanie ze środowiska obligujące do uiszczenia opłaty podwyższonej. Stanowisko takie potwierdza decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. W kontekście powyższych zarzutów, zdaniem strony, wydanie kwestionowanej decyzji, stanowi naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego, a w szczególności zasady zaufania obywateli do organów państwa i obowiązku działania na podstawie przepisów prawa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpoznaniu odwołania, decyzjami z dnia [...] roku utrzymało w mocy kwestionowane rozstrzygnięcia. W motywach organ wyjaśnił, że opłata za korzystanie ze środowiska jest ponoszona za wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza (art. 273 ust. 1 Prawa ochrony środowiska). Podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska (art. 276 ust. 1 Prawa ochrony środowiska). W razie korzystania ze środowiska z przekroczeniem lub naruszeniem warunków określonych w pozwoleniu lub innej decyzji podmiot korzystający ze środowiska ponosi, oprócz opłaty administracyjnej karę pieniężną (art. 276 ust. 2 Prawa ochrony środowiska).

Uwzględniając treść art. 276 Prawa ochrony środowiska, organ odwoławczy nie podzielił poglądów wyrażonych w przywoływanej przez stronę decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. Organ wyjaśnił, że wyrażony w tej decyzji pogląd nie może być oderwany od celu jaki ustawodawcy przyświecał przy wprowadzaniu zmian o których mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 18 maja 2005 roku o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku użytkowania instalacji bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego stosuje się odpowiednio przepisy art. 367 ust. 2 – 4 tej ustawy, jednak ustalony termin usunięcia naruszenia nie może upływać później niż w dniu 30 października 2007 roku. Przepisu tego nie stosuje się do instalacji, których użytkowanie rozpoczęto po dniu 30 października 2000 roku. Art. 367 ust. 2 – 4 Prawa ochrony środowiska stanowi, że wojewódzki inspektor ochrony środowiska może na wniosek prowadzącego instalacje, w drodze decyzji, ustalić termin usunięcia naruszenia, a w razie nieusunięcia naruszenia w wyznaczonym terminie, organ ten może wstrzymać w drodze decyzji, użytkowanie instalacji.

Treść powołanych wyżej przepisów – zdaniem organu odwoławczego – nie wskazuje w żaden sposób na to, aby można było uznać decyzję wydaną przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska za "inną decyzję" w rozumieniu art. 276 ust. 1 Prawa ochrony środowiska. Zatem decyzja Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Ł. z dnia [...] roku, nie wywierała skutku w postaci uzyskania przez odwołującego się przesunięcia terminu do ostatecznego uzyskania pozwolenia zintegrowanego do dnia 31 października 2007 roku, zamiast do dnia 31 grudnia 2006 roku. Tym bardziej decyzja ta nie zastępowała koniecznego pozwolenia (lub innej decyzji) na emisję gazów lub pyłów do powietrza. Rzeczona decyzja potwierdzała jedynie, że skarżący nie posiadał pozwolenia zintegrowanego i że w terminie do dnia 30 października 2007 roku takie pozwolenie winien uzyskać, pod rygorem wstrzymania użytkowania instalacji.

W skardze do sądu administracyjnego Z. G. wniósł o uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] roku, Nr [...] i Nr [...], umorzenie postępowania przed organami, względnie przekazanie sprawy organowi celem przeprowadzenia ponownego postępowania oraz zasądzenie kosztów postępowania. W treści skargi strona zarzuciła:

- naruszenie art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nieuwzględnienie słusznego i uzasadnionego interesu strony,

- naruszenie zasad określonych w art. 32 Konstytucji, tj. zasady równości poprzez nieuwzględnienie w sprawie korzystnego rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L.,

- naruszenie art. 11 i 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż organ w sposób niedostateczny ustosunkował się do zarzutów odwołania, oraz

- naruszenie art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.

W motywach skargi Z. G. opisał dotychczasowy przebieg postępowania wskazując, że podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma przepis art. 276 Prawa ochrony środowiska, a szczególnie pojęcia "wymagane pozwolenie" i "inna decyzja". Zdaniem skarżącego "inną decyzją" w rozumieniu komentowanego przepisu będzie decyzja, która nie jest wymagana przez przepis prawa obligatoryjnie, ale w sposób bezpośredni i funkcjonalny wiąże się z treścią lub materią jednego z obszarów objętych pozwoleniem, o którym mowa w Prawie ochrony środowiska. Zdaniem skarżącego, decyzja Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Ł. z dnia [...] roku dotyczyła materii objętej pozwoleniem zintegrowanym oraz stanowi decyzję administracyjną wydaną przez właściwy do tego organ administracji publicznej. Rzeczona decyzja była decyzją wyznaczającą indywidualny termin do ostatecznego uzyskania pozwolenia zintegrowanego w rozumieniu art. 276 Prawa ochrony środowiska. Skoro zatem nie miało miejsce korzystanie ze środowiska w warunkach określonych w art. 276 ust. 1 Prawa ochrony środowiska, to nie ma podstaw do naliczania opłaty za korzystanie ze środowiska w podwyższonej wysokości. W odniesieniu do tej kwestii skarżący wskazał także na fakt, że organ odwoławczy naruszył zasady postępowania administracyjnego, gdyż uznał, że decyzja z dnia [...] roku nie jest "inną decyzją" w rozumieniu art. 276 Prawa ochrony środowiska, jednakże nie uzasadnił swojego stanowiska.

W ocenie strony, ważnym zagadnieniem w sprawie jest także kwestia interpretacji celu nowelizacji, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 18 maja 2005 roku o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw. Organ błędnie zinterpretował ten cel. Przepis ten należy interpretować uwzględniając wykładnię systemową i funkcjonalną, a nie poprzestając wyłącznie na językowej. Do przeprowadzenia wykładni systemowej i funkcjonalnej niezbędne jest sięgnięcie do przepisów dyrektywy Rady Nr 96/91/WE z dnia 24 września 1996 roku dotyczącej zintegrowanego zapobiegania i ograniczania zanieczyszczeń. Zgodnie z jej zapisami, do dnia 30 października 2007 roku wszystkie podmioty zobowiązane były do uzyskania pozwoleń zintegrowanych dla określonych instalacji. Ustawodawca polski mógł wprowadzić termin krótszy, ale nie mógł pozbawić podmioty możliwości starania się o skorzystanie z terminu określonego w przepisach cytowanej dyrektywy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji. Ustosunkowując się do zarzutów skargi organ wyjaśnił, iż termin "inna decyzja" musi być interpretowany z uwzględnieniem zapisów art. 292 i 293 Prawa ochrony środowiska precyzujących kiedy wymagane jest poniesienie opłat podwyższonych. Przepisy te wskazują, że sankcja w postaci opłat w podwyższonej wysokości stosowana jest w przypadku emisji bądź poboru wody bez pozwolenia (emisyjnego lub wodnoprawnego), a odniesieniu do składowania odpadów decyzji zatwierdzającej instrukcję eksploatacji składowiska. Zdaniem organu, to jest właśnie "inna decyzja" w rozumieniu przepisu art. 276 ust. 1 Prawa ochrony środowiska. Decyzja Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska nie zwalania z obowiązku posiadania pozwolenia zintegrowanego, a wręcz odwrotnie – stwierdza naruszenie prawa i konieczność zastosowania z tego powodu sankcji, odkładając jedynie w czasie termin zastosowania tej sankcji. Odpowiedzialność przewidziana w art. 292 Prawa ochrony środowiska ma charakter zobiektywizowany, jej podstawą jest niedopełnienie obowiązku uzyskania określonej decyzji, bez względu na przyczynę tego niedopełnienia.

Sąd mocą postanowienia z dnia 17 września 2009 roku, na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz. U. Nr 153, poz. 1270 zez zm.), połączył sprawy oznaczone sygnaturami II SA/Łd 386/09 i II SA/Łd 387/09 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargi nie zasługują na uwzględnienie.

Stosownie do postanowień art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" – "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Stosownie do uregulowania art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala.

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Sąd zważył, że organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie administracyjne, ustaliły stan faktyczny i wydały rozstrzygnięcia odpowiadające prawu.

Na wstępie wskazać należy, iż w sprawie istnieją zagadnienia wymagające rozstrzygnięcia. Przede wszystkim należy dokonać wykładni przepisu art. 276 ust. 1 Prawa ochrony środowiska. Niezbędne jest również ustalenie ostatecznego terminu, w którym strona skarżąca zobligowana była do uzyskania pozwolenia zintegrowanego.

Zgodnie z treścią art. 276 ust. 1 Prawa ochrony środowiska, podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska. Bezsprzecznie, skarżący w roku 2007 nie dysponował pozwoleniem zintegrowanym, gdyż decyzja w tym przedmiocie wydana została przez Starostę [...] dopiero w dniu [...] roku. Przepis art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.) stanowi, iż prowadzący istniejącą instalację, z której emisja wymaga pozwolenia zintegrowanego powinien uzyskać takie pozwolenie do dnia 1 stycznia 2004 roku. Jednocześnie w art. 19 ust. 2 powołanej ustawy, przewidziano delegację dla Ministra Środowiska do określenia w drodze rozporządzenia późniejszych terminów do uzyskania pozwolenia zintegrowanego, z uwzględnieniem warunków ekonomicznych i technicznych w poszczególnych dziedzinach przemysłu oraz skali prowadzonej działalności. Termin ten jednak nie mógł przekroczyć dnia 31 października 2007 roku. Minister Środowiska rozporządzeniem z dnia 26 września 2003 roku w sprawie późniejszych terminów do uzyskania pozwolenia zintegrowanego (Dz. U. Nr 177, poz. 1736) określił termin uzyskania pozwolenia zintegrowanego dla instalacji do produkcji wyrobów ceramicznych za pomocą wypalania, o zdolności produkcyjnej ponad 75 ton na dobę lub o pojemności pieca przekraczającej 4m3 i gęstości ponad 300 kg wyrobu na m3 pieca, na dzień 31 grudnia 2006 roku. Przepis ten ma zastosowanie w stosunku do instalacji stanowiącej własność skarżącego i jest to, w ocenie Sądu, ostateczny przewidziany przepisami prawa termin do uzyskania przez niego pozwolenia zintegrowanego. Brak pozwolenia zintegrowanego poczynając od dnia 1 stycznia 2007 roku skutkował naliczeniem podwyższonej opłaty, o której mowa w art. 276 ust. 1 Prawa ochrony środowiska.

W toku postępowania skarżący powoływał się na art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 18 maja 2005 roku o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 113, poz. 954). Stosownie do treści tego przepisu, w przypadku, o którym mowa w art. 365 ust. 1 ustawy zmienionej w art. 1, czyli Prawa ochrony środowiska, stosuje się odpowiednio przepisy art. 367 ust. 2 – 4 tej ustawy, jednak ustalony termin usunięcia naruszenia nie może upływać później niż w dniu 30 października 2007 roku. W oparciu o zacytowany przepis, w toku postępowania zmierzającego do wstrzymania użytkowania instalacji eksploatacyjnej bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego, [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska, na wniosek skarżącego, ustalił decyzją z dnia [...] roku do dnia 30 października 2007 roku termin usunięcia naruszenia prawa, tj. uzyskania pozwolenia zintegrowanego.

Zdaniem skarżącego decyzja z dnia [...] roku jest "inną decyzją" w rozumieniu art. 276 ust. 1 Prawa ochrony środowiska, która zwalnia go z obowiązku uzyskania pozwolenia zintegrowanego do dnia 30 października 2007 roku. Innymi słowy, w ocenie skarżącego, decyzja ta przedłużała termin uzyskania pozwolenia zintegrowanego do dnia 30 października 2007 roku. Za takim stanowiskiem, jak wskazał skarżący, przemawia decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] roku, Nr [...].

Sąd jednakże nie podzielił oceny zaprezentowanej w uzasadnieniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. i przedstawionej przez skarżącego. Nie ulega wszak wątpliwości, że postępowanie wszczęte w oparciu o przepis art. 365 Prawa ochrony środowiska jest postępowaniem prowadzonym w ramach odpowiedzialności administracyjnej podmiotu użytkującego instalację bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego. Podstawą wszczęcia takiego postępowania mającego na celu wstrzymanie użytkowania instalacji jest zatem brak pozwolenia. Przewidziana w art. 367 ust. 2 Prawa ochrony środowiska możliwość wydania, na wniosek podmiotu korzystającego ze środowiska decyzji ustalającej termin usunięcia naruszenia ma jedynie na celu zapobieżenie wstrzymaniu użytkowania instalacji w konkretnym indywidualnym przypadku. W żadnym zaś razie nie sanuje stanu niezgodnego z prawem użytkowania, w tym braku wymaganego pozwolenia. Wskazany przepis oraz decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] roku, nie zmieniała zatem sytuacji prawnej skarżącego, jako użytkującego instalację bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego, a skutkującej naliczeniem opłaty w podwyższonej o 200% wysokości.

Należy podzielić stanowisko organu odwoławczego, że decyzja z dnia [...] roku winna być traktowana wyłącznie jako decyzja zapobiegająca wstrzymaniu funkcjonowania instalacji poprzez wyznaczenie terminu do usunięcia naruszenia prawa, a nie jako czasowe zwolnienie z obowiązku posiadania pozwolenia zintegrowanego.

Nie ulega wątpliwości, że przepis art. 276 ust. 1 Prawa ochrony środowiska nie może być interpretowany bez uwzględnienia treści kolejnych przepisów, w tym art. 292 i 293 Prawa ochrony środowiska. Zgodnie z treścią art. 292 Prawa ochrony środowiska, podmiot korzystający ze środowiska ponosi opłaty w podwyższonej wysokości w przypadku braku wymaganego pozwolenia na wprowadzanie do powietrza gazów lub pyłów lub brak wymaganego pozwolenia na pobór wód lub wprowadzanie ścieków do wód lub ziemi. W obu przypadkach przesłanki zaistnienia odpowiedzialności i zastosowania sankcji określone są jednoznacznie – brak wymaganego pozwolenia emisyjnego lub wodnoprawnego. Pozwolenie zintegrowane jest wymaganym prawem pozwoleniem obejmującym wszystkie formy korzystania ze środowiska wyliczone w art. 292 Prawa ochrony środowiska. Jego brak skutkuje obowiązkiem poniesienia opłaty w podwyższonej wysokości. Konieczność poniesienia opłaty w podwyższonej wysokości obejmuje sytuacje kiedy dany podmiot nie wystąpił, jak i nie uzyskał odpowiedniego pozwolenia. Odpowiedzialność nie jest uzależniona od skutków wywołanych w środowisku przez użytkowanie instalacji bez wymaganego pozwolenia. Stwierdzenie przez właściwy organ powstania takiej szkody może łączyć się z obowiązkiem poniesienia przez użytkującego instalację, odrębnej i dodatkowej odpowiedzialności na podstawie innych przepisów.

Przykładem "innej decyzji", o której stanowi art. 276 ust. 1 Prawa ochrony środowiska jest decyzja przewidziana w art. 293 Prawa ochrony środowiska zatwierdzająca instrukcję eksploatacji środowiska w zakresie składowania odpadów.

Wskazać również trzeba, iż przewidziany w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 18 maja 2005 roku termin nie ma charakteru generalnego, odnoszącego się do wszystkich przypadków określenia terminu usunięcia naruszenia prawa poprzez uzyskanie pozwolenia zintegrowanego. Ustawodawca stwierdził wszak wyraźnie, że termin ten nie może upływać później niż w dniu 30 października 2007 roku, a zatem dopuszczał możliwość wyznaczenia przez organ innego, krótszego terminu usunięcia naruszenia prawa. Jak się wydaje ustawodawca wskazał dzień 30 października 2007 roku jako nieprzekraczalny termin uzyskania pozwolenia zintegrowanego z uwagi na wcześniejszą regulację prawną zawartą w art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska i ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Przepis ten stanowi delegację ustawową dla Ministra Środowiska do określenia, w drodze rozporządzenia, późniejszych terminów do uzyskania pozwolenia zintegrowanego dla określonych dziedzin przemysłu. Terminy te nie mogły jednak przekroczyć dnia 31 października 2007 roku. Mogły być zatem, dla konkretnych dziedzin przemysłu krótsze, co miało miejsce w odniesieniu do działalności prowadzonej przez skarżącego. Jak już powyżej wskazano, krótszy mógł być również wyznaczony przez organ termin usunięcia naruszenia prawa określony w decyzji wydanej na podstawie art. 367 ust. 2 Prawa ochrony środowiska. Godzi się również zauważyć, że do dnia [...] roku, tj. do czasu wydania takiej decyzji, skarżący nie legitymował się żadnym tytułem prawnym umożliwiającym funkcjonowanie jego zakładu bez pozwolenia zintegrowanego. Wcześniej uzyskane pozwolenie na wprowadzania gazów i pyłów do powietrza, zgodnie z treścią art. 193 ust. 2 Prawa ochrony środowiska wygasło z dniem, w którym skarżący zobowiązany był uzyskać pozwolenie zintegrowane, tj. z dniem 31 grudnia 2006 roku.

Powołane przepisy jednoznacznie wskazują, że naruszeniem prawa powodującym sankcję w postaci obowiązku poniesienia opłat w podwyższonej wysokości jest brak pozwolenia emisyjnego bądź wodnoprawnego, a w odniesieniu do składowania odpadów decyzji zatwierdzającej instrukcję eksploatacji składowiska.

Reasumując, decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] roku nie miała charakteru "innej decyzji" w rozumieniu art. 276 ust. 1 Prawa ochrony środowiska. Nie zwalniała zatem z obowiązku posiadania pozwolenia zintegrowanego, a wręcz odwrotnie stwierdzała naruszenie prawa i konieczność zastosowania sankcji z tytułu takiego naruszenia odkładając jednocześnie w czasie zastosowanie tej sankcji (wstrzymania użytkowania instalacji). Decyzja taka poprzez odsunięcie w czasie zastosowania sankcji stwarzała możliwość jej uniknięcia.

W konkluzji wyjaśnić należy, że skarżący w treści odwołania wskazał, że po dniu 31 października 2007 roku zakończył eksploatację instalacji w sezonie 2007. Tymczasem, na rozprawie w dniu 17 września 2009 roku pełnomocnik skarżącego oświadczył, że skarżący nie zawiesił prowadzenia działalności, ani nie dokonał jej wyrejestrowania. Zawarte zatem w uzasadnieniu odwołania oświadczenie, nie mogło mieć wpływu na ostateczne rozstrzygnięcie sprawy.

W tej sytuacji, Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec czego, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi.

K.O.