Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SAB/Wa 677/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
659
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono przewlekłość postępowania  administracyjnego i że przewlekłość postępowania  miała charakter rażący
Powołane przepisy: article: art. 149  par. 1 i 2,  art. 3  par. 2  pkt 1-4,  art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędziowie: WSA Bożena Marciniak WSA Tomasz Wykowski Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2014 r. sprawy ze skargi J. T., A. G., K. P., S. P., E. R., A. R. i A. R. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku 1. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienie użytkowania wieczystego do części dawnej działki hip. nr [...] (część obecnej działki [...] z obrębu [...] położonej w W. przy zbiegu ulic [...]) miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. wymierza Prezydentowi W. grzywnę w wysokości 1000 (tysiąca) złotych; 3. w pozostałym zakresie oddala skargę; 4. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżących J. T. , A. G., K. P, S. P., E. R., A. R. i A. R. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I. Pismem z dnia 2 października 2013 r. J. T., A. G., K. P., S. P., E. R., A. R. i A.R., reprezentowani przez adwokata M. K., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta miasta W. w sprawie rozpoznania wniosku z dnia [...] września 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej do części działki nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2 pochodzącej z nieruchomości hip. nr [...], położonej w [...]. Skarżący zarzucili organowi naruszenie przepisu art. 35 § 1 k.p.a. poprzez brak załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, art. 104 §1 k.p.a. poprzez brak załatwienia sprawy przez wydanie decyzji oraz art. 7 k.p.a. poprzez pozbawienie skarżących prawa do rozstrzygnięcia sprawy w ustawowym terminie. W uzasadnieniu skargi opisali przebieg postępowania i wskazali, że organ był w posiadaniu wszelkich informacji koniecznych do załatwienia sprawy. Przy czym przez okres kilkunastu lat organ nie starał się wyjaśnić skarżącym przyczyn zaniechań w rozpoznaniu w całości wniosku dekretowego i nie dokonał realnych czynności prowadzących do załatwienia sprawy. Wobec czego skarżący wnieśli o zobowiązanie Prezydenta miasta W. do wydania decyzji w terminie miesiąca oraz stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o nałożenie na organ grzywny w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa GUS i o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania sądowego.

II. W odpowiedzi na skargę Prezydent miasta W. wniósł o jej oddalenie. Podniósł, iż obecnie prowadzi postępowanie mające na celu wydzielenie z nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] (projektowana działka nr [...]gruntu w granicach nieruchomości hip. nr [...].

Ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę pismem z dnia 2 lipca 2014 r. skarżący wskazali na bezzasadność argumentacji organu i podtrzymali skargę. Jednocześnie pełnomocnik skarżących poinformował, że Prezydent miasta W. wydał postanowienie z dnia [...] stycznia 2014 r. o zawieszeniu postępowania w sprawie o ustanowienie użytkowania wieczystego do części działki nr [...] pochodzącej z nieruchomości hip. nr [...], do czasu zakończenia postępowania o podział działki nr [...].

III. Na podstawie akt sprawy Sąd ustalił następujący stan faktyczny.

Nieruchomość położona w [...] przy [...],(dawniej [...], hip. [...]pow. [...] m2) znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279). Na podstawie art. 1 wymienionego dekretu wszystkie grunty leżące w granicach miasta [...] przeszły na własność [...], a po likwidacji gmin w 1950 r. na własność Skarbu Państwa.

Część powyższej nieruchomości (działka ew. nr [...] – część o pow. [...] m² z obrębu [...]) z dniem 27 maja 1990 r. stała się własnością Związku Dzielnic –[...], co potwierdził Wojewoda [...]decyzją z dnia [...] czerwca 1991 r. nr [...]. Z kolei inna część tej nieruchomości (działka ew. [...]– część z obrębu [...]) z dniem [...]maja 1990 r. stała się własnością Dzielnicy–Gminy [...], co potwierdził Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2000 r. nr [...]. Na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju [...] ww. grunty przeszły na własność [...].

W dniu [...] września 1948 r. M. G., S. P., A. P. R. G. złożyli wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu położonego w [...] przy "[...] dla którego prowadzona była księga wieczysta pod nazwą "[...]".

Prezydium Rady Narodowej [...] orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] września 1953 r. odmówiło dotychczasowym współwłaścicielom: M. G., S. P., A. P. i M. G. prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy [...], ozn. hip. [...]. Jednocześnie Prezydium Rady Narodowej [...] stwierdziło, że wszystkie budynki znajdujące się na nieruchomości przeszły na własność Skarbu Państwa.

Ministerstwo Gospodarki Komunalnej decyzją z dnia [...] stycznia 1954 r., nr [...], utrzymało w mocy w/w orzeczenie administracyjne.

Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa decyzją z dnia [...] marca 1993 r. stwierdził nieważność decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] stycznia 1954 r. oraz poprzedzającego ją orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] września 1953 r. jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa.

Decyzją z dnia [...] czerwca 1993 r., nr [...] , Zarząd Związku Dzielnic Gmin [...] stwierdził nabycie przez [...] z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Związku Dzielnic Gmin [...] położonego w [...] przy [...] ozn. geodezyjnie jako działka nr [...], obręb [...], o pow. [...] m².

W dniu [...] kwietnia 1995 r. zostało wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] marca 1993 r.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 1996 r., nr [...], Zarząd Miasta [...] zawiesił z urzędu postępowanie w przedmiocie rozpatrzenia wniosku odszkodowawczego z dna [..] września 1948 r. w części dotyczącej [...] m² powierzchni hipotecznej gruntu stanowiącej własność [...]- do czasu zakończenia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności ww. decyzji z dnia [...] marca 1993 r.

Decyzją z dnia [...] lipca 1996 r. Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa stwierdził nieważność decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] marca 1993 r.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 1996 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło postanowienie Zarządu [...]z dnia [...] czerwca 1996 r. o zawieszeniu postępowania.

Decyzją z dnia [...] października 1996 r. wydaną na skutek wniosku A. G. z dnia 17 września 1996 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Zarządu Związku Dzielnic-Gmin [...] z dnia [...] czerwca 1993 r.

Decyzją z dnia [...] lutego 1997 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy decyzję Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] lipca 1996 r.

Decyzją z dnia [...] października 1997 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło własną decyzję z dnia [...] października 1996 r. i zawiadomiło strony postępowania o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] czerwca 1993 r., nr [...], wydanej przez Zarząd Związku Dzielnic-Gmin [...]. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] listopada 1997 r. orzekło o odmowie stwierdzenia nieważności ww. decyzji z dnia [...] czerwca 1993 r.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 1998 r., nr [...], Zarząd Miasta [...]zwiesił z urzędu postępowanie w przedmiocie rozpatrzenia sprawy dotyczącej nieruchomości położonej przy [...] , ozn. nr hip. [...], o pow. [...] m2 – w części dotyczącej [...] m2 – stanowiącej własność [...] do czasu rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi złożonej przez A. G. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lutego 1997 r.

Rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Samorządowe Kolegium w [...]decyzją z dnia [...] września 1998 r. nr [...] uchyliło własną decyzję z dnia [...] listopada 1997 r. i odmówiło wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Zarządu Związku Dzielnic –Gmin [...] z dnia [...] czerwca 1993 r.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 grudnia 1998 r., sygn. akt IV SA 434/97 uchylił decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lutego 1997 r. oraz decyzję Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] lipca 1996 r.

Pismem z dnia 5 lutego 1999 r. S. P. wskazał, że w związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 1998 r. odzyskała moc prawną decyzja Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] marca 1993 r., a zatem pozostaje do rozpatrzenia wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu.

Pismem z dnia 17 lutego 1999 r. Biuro Zarządu [...] zwróciło się do Archiwum Państwowego [...] o wskazanie jakie było przeznaczenie gruntu w świetle obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego w dacie wydania orzeczenia administracyjnego odmawiającego zwrotu nieruchomości byłym właścicielom, tj. w dniu [...] września 1953 r. Żądane materiały wpłynęły do organu w dniu 3 marca 1999 r.

W dniu 3 marca 1999 r. do Wydziału Gospodarki Gruntami Biura Zarządu [...] wpłynęły dokumenty z Archiwum Państwowego [...] w tym barwne wydruki z Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego [...]- "[...]" uchwalonego przez Naczelną Radę Odbudowy [...] dnia [...] maja 1949 r. i aktualnego na dzień [...] września 1953 r.

W związku z zakończeniem przez Naczelny Sąd Administracyjny postępowania ze skargi na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lutego 1998 r., pismem z dnia 15 kwietnia 1999 r. organ zwrócił się do Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast o zwrot akt nieruchomości, a pismem z dnia 16 kwietnia 1999 r. wystąpił do Wydziału Urbanistyki, Architektury i Ochrony Środowiska o wydanie wyrysu i wypisu z planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego dla przedmiotowej nieruchomości.

Pismem z dnia 29 kwietnia 1999 r. A. G, został poinformowany, że z uwagi na istnienie przesłanek do negatywnego rozpatrzenia wniosku złożonego w trybie dekretu [...] Zarząd [...] zmuszony jest odstąpić od negocjacji ze spadkobiercami byłych właścicieli nieruchomości [...] położonej przy [...] o pow. [...] m2 stanowiącej część nieruchomości hip. [...], a sprawa roszczeń zostanie rozpatrzona w trybie postępowania administracyjnego.

W dniu 29 kwietnia 1999 r. do Biura Zarządu [...] wpłynęły informacje w sprawie przeznaczenia nieruchomości w planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego Dzielnicy [...] obowiązującym od dnia [...] marca 1993 r.

Decyzją Zarządu [...] z dnia [...]czerwca 1999 r. nr [...] odmówiono przyznania następcom prawnym byłych właścicieli prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości [...] położonej przy [...] ozn. hip. [...] stanowiącej własność [...] w części dotyczącej [....] m².

Decyzją z dnia [...] czerwca 2000 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Zarządu [...] z dnia [...]czerwca 1999 r.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27 lutego 2002 r. sygn. akt I SA 1310/00 uchylił ww. decyzję Kolegium oraz poprzedzającą ją decyzję Zarządu [...]z dnia [...] czerwca 1999 r. Sąd wskazał, że w ponownym postepowaniu organy zbadają w jaki sposób spadkobiercy b. właścicieli będą chcieli korzystać z nieruchomości i czy korzystanie to da się pogodzić z planem zagospodarowania, a jeśli okaże się, że nie zajdą sprzeczności z planem podejmą kroki zmierzające do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa do gruntu nieruchomości [...] położonej w [...].

Pismem z dnia 11 maja 2002 r. Biuro Zarządu [...] zwróciłosię do Naczelnika Wydziału Urbanistyki, Architektury i Ochrony Środowiska Urzędu [...] Gminy [...]o opinię, czy możliwe jest wydzielenie części budynku [...] zgodnie z granicami dawnej nieruchomości, aby mógł on być w tej części przedmiotem sprzedaży wraz z ewentualnym oddaniem w użytkowanie wieczyste. Pismem z dnia 6 czerwca 2002 r. udzielona została odpowiedź negatywna.

Biuro Zarządu Miasta [...] pismem z dnia 13 sierpnia 2002 r. poinformowało strony, że w związku z dużym wpływem spraw oraz ze względu na skomplikowany charakter postępowania dotyczącego przyznania prawa własności czasowej do gruntu w części dotyczącej własności [...] termin rozpoznania sprawy wyznacza na dzień 30 listopada 2002 r.

Pismem z dnia 3 października 2002 r. organ wystąpił do [...] sp. z o.o. o zgodę na wejście na teren obiektu stanowiącego przedmiot postępowania i udostępnienie dokumentów do sporządzenia opinii architektonicznej oceniającej możliwość wydzielenia części zawnioskowanej nieruchomości.

W dniu 24 października 2002 r. rzeczoznawca budowlany W. W. sporządził opinię dotyczącą możliwości podziału nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem [...] przy ul. [...] w [...].

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 grudnia 2002 r. uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 1998 r., nr [...], odmawiającą wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Zarządu Związku Dzielnic –[...] z dnia [...] czerwca 1993 r.

Pismem z dnia 14 maja 2003 r. organ zwrócił się do spadkobierców dawnych właścicieli nieruchomości o wskazanie sposobu, w jaki chcieliby korzystać, w ramach obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, z części przedmiotowej nieruchomości opisanej jako działka nr [...] w przypadku ustanowienia na ich rzecz prawa użytkowania wieczystego gruntu. Odpowiedzi na pytanie wpłynęły do organu w czerwcu i lipcu 2003 r.

Prezydent [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. odmówił ustanowienia na rzecz spadkobierców danych właścicieli prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w [...] w [...] , opisanego w ewidencji gruntów jako działki nr [...] – część i [...] – część z obrębu [...], dla którego prowadzona była księga wieczysta pod nazwą "[...]".

Decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło decyzję z dnia [...]listopada 1997 r. i stwierdziło nieważność decyzji Zarządu Związku Dzielnic – [...]z dnia [...] czerwca 1993 r. nr [...] o nabyciu przez [...] z dniem 5 grudnia 1990 r. z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...] przy [...], oznaczonego jako działka nr [...] z obrębu [...] o pow. [...]m2 – jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnianiu Kolegium podało, iż nadal w obrocie prawnym pozostaje decyzja Ministra Gospodarki Komunalnej i Budownictwa z dnia [...] marca 1993 r. stwierdzająca nieważność decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] stycznia 1954 r. oraz orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] września 1953 r., co oznacza, że wniosek z dnia [...] września 1948 r. o przyznanie byłym właścicielom prawa użytkowania wieczystego do gruntu w/w nieruchomości mógł być ponownie rozpatrzony w oparciu o przepisy dekretu z dnia 29 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. W tym stanie rzeczy decyzja z dnia [...] czerwca 1993 r. mogła być podjęta dopiero po ostatecznym rozstrzygnięciu praw byłych właścicieli (lub ich następców prawnych). W dniu 5 grudnia 1990 r. nieruchomość objęta powołaną decyzją, przejęta na podstawie przepisów dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] na własność gminy [...], potem Państwa, była obciążona roszczeniami osób trzecich. Roszczenia te winny być rozstrzygnięte ostateczną decyzją przed wydaniem decyzji z wniosku [...]" w kwestii uwłaszczenia.

Decyzją z dnia [...]maja 2004 r., nr [...] , Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło decyzję Prezydenta z [...]grudnia 2003 r. i sprawę przekazało organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazało, że w sprawie nastąpiła zmiana stanu prawnego, bowiem z dniem [...] stycznia 2004 r. utracił ważność plan stanowiący podstawę do rozpatrzenia wniosku dawnych właścicieli złożonego w trybie dekretu [...], jak również wobec wydania przez Kolegium decyzji z dnia [...] grudnia 2003 r. uchylającej decyzję Kolegium z dnia [...] listopada 1997 r. nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych mających znaczenie dla sprawy.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2004 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wznowiło postępowanie zakończone własną decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odmówiło uchylenia decyzji z dnia [...]grudnia 2003 r. nr [...].

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej własną decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] – decyzję tę utrzymało w mocy.

Pełnomocnik [...]sp. z o.o. pismem z dnia 13 października 2005 r. wystąpił o zawieszenie postępowania w sprawie ustanowienia na rzecz byłych właścicieli prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w [...] przy [...] opisanego w ewidencji gruntów jako działka [...] z obrębu [...] ze względu na złożenie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium w [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r.

Pismem z dnia [...] listopada 2005 r. Ministerstwo Spraw Zagranicznych zwróciło się do organu o przesłanie akt sprawy ze względu na [...]. Żądane akta organ przekazał w dniu [...] listopada 2005 r.

Pismem z dnia 6 grudnia 2005 r. A. G. wskazał, że w pierwszej kolejności spadkobiercy oczekują ustanowienia użytkowania wieczystego a potem działki zamiennej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1190/05 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r. i decyzję organu I instancji.

Ministerstwo Spraw Zagranicznych zwróciło akta do Prezydenta [...] w dniu 8 kwietnia 2006 r., a następnie pismem z dnia 20 lipca 2006 r. wystąpiło o ponowne przedłożenie akt sprawy.

Prezydent akta przekazał w dniu 27 lipca 2006 r. Akta zostały zwrócone do przez Ministerstwo w dniu 24 sierpnia 2006 r.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 lipca 2007 r., I OSK 1162/06, oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA z dnia 13 kwietnia 2006 r., I SA/Wa 1190/05.

Pismem z dnia 31 października 2007 r. Prezydent [...] poinformował Ministra Spraw Zagranicznych, że rozpoznanie wniosku właścicieli nie jest możliwe do czasu zakończenia postępowania wznowionego postanowieniem Kolegium z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] dotyczącego wznowienia postępowania zakończonego decyzją Kolegium z dnia [...] grudnia 2003 r.

Pismem z dnia 30 grudnia 2007 r. Prezydent [...] wystąpił do Archiwum Państwowego [...] o nadesłanie dokumentów niezbędnych do sprawy.

W dniu 5 marca 2008 r. wpłynęły do Prezydenta [...] żądane dokumenty z Archiwum Państwowego [...], tj. wydruki fragmentów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...] nr [...] uchwalonego przez Naczelną Radę Odbudowy [...] na wniosek Ministra Odbudowy z dnia [...] maja 1949 r.

Pismem z dnia 4 stycznia 2008 r. Prezydent [...] wystąpił do Biura Architektury i Planowania Przestrzennego o udzielenie informacji na temat zamierzeń urbanistycznych dotyczących nieruchomości położonej u zbiegu ulic [...] . Odpowiedź na zapytanie wpłynęła do organu 8 lutego 2008 r. a uzupełniona została pismem z dnia 22 lutego 2008 r.

Prezydent [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] zawiesił z urzędu postępowanie wszczęte wnioskiem z dnia [...] września 1948 r. do czasu zakończenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postępowania z wniosku [...] o uchylenie decyzji Kolegium z [...] grudnia 2003 r.

Pismem z dnia [...] lipca 2008 r. Ministerstwo Spraw Zagranicznych zwróciło się do organu o przesłanie akt sprawy ze względu na [...].

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło postanowienie Prezydenta z dnia [...] kwietnia 2008 r. wskazując, że w sprawie nie występuje zagadnienie wstępne polegające na konieczności rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności o uprawnieniach spółki [...] sp. z o.o.

Skargę na ww. postanowienie wniosło Miasto [...]

Decyzją z dnia [...] października 2008 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odmówiło uchylenia własnej decyzji z dnia [...] grudnia 2003 r.

Pismem z dnia 29 października 2008 r. Prezydent zwrócił się do Biura Gospodarki Nieruchomościami Delegatury w [...] o dokonanie podziału nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej nr [...], ozn. w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...], poprzez wydzielenie z niej gruntu w granicach nieruchomości hip. nr [...], z uwzględnieniem linii wyznaczających pas drogowy [...]

Pismem z dnia [...] grudnia 2008 r. Ministerstwo Spraw Zagranicznych zwróciło się do organu o przesłanie akt sprawy ze względu na [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 marca 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 1361/08 stwierdził nieważność postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. i postanowienia Prezydenta z dnia [...] kwietnia 2008 r.

Prezydent [...] decyzją z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] zatwierdził projekt podziału nieruchomości położonej w [...],przy ul. [...], dla której Sąd Rejonowy [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...], którą stanowi działka ew. nr [...] z obrębu [...] na działki nr [...] i nr [...].

Decyzją z dnia [...] maja 2009 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2008 r. nr [...]

Postanowieniem z dnia [...] października 2009 r., nr [...], Kolegium uznało za uzasadnione zażalenie E. G. na niezałatwienie przez Prezydenta sprawy z wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości [...] położonej przy [...] i zobowiązało Prezydenta do wydania rozstrzygnięcia do 5 grudnia 2009 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 listopada 2009 r. sygn. akt I SA/WA 1145/09 oddalił skargę spółki [...] Sp. z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]maja 2009 r.

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 814/09 uchylił wyrok Sądu I instancji o sygn. akt I SA/Wa 1361/08 i odrzucił skargę [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]z dnia [...] czerwca 2008 r.

Prezydent [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] w pkt 1 ustanowił na 99 lat prawo użytkowania wieczystego do gruntu o powierzchni [...]m2, położonego w [...], opisanego w ewidencji gruntów jako działka nr [...]z obrębu [...] na rzecz J.T., E. G., A. G., M. S., K. P., S. P., E. R. , A. R. i A. R.. W pkt 11 natomiast wskazał, że odnośnie części nieruchomości hip. nr [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...] z obrębu [...], wniosek z dnia [...[ września 1948 r. zostanie rozpatrzony odrębną decyzją. W treści uzasadnienia decyzji podano, że grunt o pow. [...] m ², oznaczony jako działka ew. nr [...] – część z obrębu [...], znajduje się w pasie drogowym [...]. Grunt ten stanowi z mocy prawa własność [...], jednakże fakt ten powinien zostać potwierdzony stosowną decyzją, która do chwili obecnej nie została wydana. Organem właściwym do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] września 1948 r. w tej części jest zatem Zarząd Województwa [...]. Natomiast grunt o powierzchni [...] m², oznaczony jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] jest przedmiotem postępowania w sprawie potwierdzenia faktu przysługiwania spółce [...] Sp. z o.o. prawa użytkowania wieczystego do tego gruntu. Wobec powyższego w wyniku zabudowania tego gruntu po 1945 r. budynkiem [...], z którego nie można wydzielić samodzielnego obiektu budowlanego w granicach nieruchomości hip. nr [...], wniosek z dnia [...] września 1948 r. odnośnie tej części nieruchomości zostanie rozpatrzony odrębną decyzją przez Prezydenta [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] uchyliło ww. decyzję Prezydenta w części dotyczącej pkt 5 tej decyzji.

A. G. pismem z dnia 10 września 2010 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie ustanowienia na rzecz osób uprawnionych prawa użytkowania wieczystego pozostałej części nieruchomości hip. nr [...], ozn. w ewidencji gruntów jako działki nr [...] w obrębie [...],nie objętej decyzją częściową z dnia [...] kwietnia 2010 r.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 października 2010 r. sygn. akt I OSK 303/10 oddalił skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji sygn. akt I SA/Wa 1145/09.

Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] oraz uchyliło pkt 5 i 6 decyzji Prezydenta [...] z dnia[...] kwietnia 2010 r. nr [...]

Pismem z dnia 9 lutego 2011 r. A. G. zażądał od Prezydenta niezwłocznego wydania decyzji w przedmiocie zwrotu nieruchomości hip. nr [...], ozn. w ewid. gruntów jako działki nr [...] z obrębu [...]i ustanowienia na rzecz osób uprawnionych prawa użytkowania wieczystego w związku z treścią pkt 11 ww. decyzji z [...] kwietnia 2010 r. Prezydenta oraz rozbiórki hotelu [...]

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 17 lutego 2011 r. sygn. I SA/Wa 2316/10 umorzył postępowanie ze skargi E. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...].

Pismem z dnia 31 maja 2011 r. A. G. wniósł skargę na bezczynność Prezydenta w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] września 1948 r. w zakresie pozostałej części nieruchomości hip. nr [...], ozn. w ewid. gruntów jako działki [...] z obrębu [...], nie objętej decyzją częściową z dnia [...] kwietnia 2010 r.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uznało zażalenie A. G. za nieuzasadnione. Akta zostały zwrócone do Prezydenta w dniu 12 lipca 2011 r.

Pismem z dnia 21 września 2011 r. Prezydent zwrócił się do Urzędu [...] Biura Gospodarki Nieruchomościami Delegatury w [...] o dokonanie podziału nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...]celem wydzielenia z tej nieruchomości gruntu w granicach nieruchomości hip. [...]

Postanowieniem z dnia [...] września 2011 r., nr [...], Prezydent zawiesił postępowanie do czasu dokonania podziału nieruchomości jak wyżej.

Na ww. postanowienie strony wniosły zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 lutego 2012 r. sygn. akt I SAB/Wa 421/11 oddalił skargę A. G. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego. Odpis ww. wyroku wraz z aktami sprawy wpłynął do organu w dniu 17 kwietnia 2012 r.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło postanowienie Prezydenta [...] nr [...] o zawieszeniu postępowania.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...], Prezydent [...] zatwierdził projekt podziału nieruchomości ozn. w ewidencji gruntów jako działka nr [...] w granicach nieruchomości hip. [...] (projektowana działka nr [...]).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpoznaniu zażalenia E. G., postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] zobowiązało Prezydenta [...] do rozpoznania sprawy rozpatrzenia wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości [...] położonej przy [...], cz. Dz. Nr [...] z obr [...] o pow. [...] m², pochodzącej z nieruchomości hip. nr [...]- w terminie 2 miesięcy od daty otrzymania postanowienia.

Akta sprawy wraz z odpisem ww. postanowienia wpłynęły do Prezydenta w dniu 18 czerwca 2013 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

IV. Ocenie sądu podlegało postępowanie Prezydenta [...] w sprawie rozpoznania wniosku z dnia [...] września 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej do części działki nr [...] z obrębu [...]o pow. [...] m2 pochodzącej z nieruchomości hip. nr [...] położonej w [...] przy [...] , pod kątem zarzucanej w skardze przewlekłości.

Zgodnie z art. 149 § 1 i 2 p.p.s.a. "Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. (2) Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6."

Z uwagi na zawieszenie przez Prezydenta [...] omawianego postępowania postanowieniem z dnia [...] stycznia 2014 r., nie było możliwe zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie aktu, jak stanowi o tym zdanie pierwsze art. 149 § 1 p.p.s.a. Na marginesie wspomnieć jedynie należy, że wydanie postanowienia o zawieszeniu postępowania jest okolicznością bezsporną, przyznaną przez pełnomocnika skarżących w piśmie z dnia 2 lipca 2014 r. i potwierdzoną na rozprawie przez wszystkich uczestników, mimo że samego postanowienia o zawieszeniu brak jest w aktach sprawy, ale tylko z tego powodu, że zostało ono wydane po przekazaniu akt do sądu.

Jak słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 maja 2014 r., I OSK 83/14, "Wprawdzie wydanie w postępowaniu postanowienia o zawieszeniu postępowania powoduje, jeżeli organ był bezczynny lub działał przewlekle, przerwanie tych stanów, jednak nie uwalnia to Sądu od dokonania kontroli działania organu pod względem zgodności z prawem. (...) W sytuacji, gdy w postępowaniu administracyjnym organ wydał postanowienie o zawieszeniu postępowania zobowiązanie przez sąd do wydania aktu, o czym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a. nie jest możliwe, jednak nie wyklucza to oceny co do tego czy postępowanie do czasu wydania tego postanowienia nie było prowadzone przewlekle", a jeśli tak, jaki charakter miała przewlekłość.

Ocenić również należy, jaki okres prowadzenia przez organ administracyjny postępowania obejmować ma badanie Sądu. Zagadnienie to dotyczy przede wszystkim ustalenia, czy możliwym jest ocena prowadzonego postępowania jako przewlekłego dopiero od momentu wejścia w życie nowelizacji wprowadzającej skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania, czy też ocenie sądu podlega również sposób prowadzenia postępowania przez organ przed datą wejścia w życie tej nowelizacji. Zauważyć w związku z tym należy, że zastosowanie w rozpoznawanej sprawie zasady bezpośredniego stosowania prawa nowego prowadzi do konieczności uznania, że dokonywana przez sąd ocena zasadności podstaw skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego obejmuje nie tylko działania (zaniechania) organu mające miejsce po dacie wejścia w życie ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. po 11 kwietnia 2011 r., ale również zachowania organu przed tą datą (zob. P. Kornacki, Intertemporalne aspekty orzekania sądu administracyjnego w przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania przed organem administracji publicznej, ZNSA 2011, nr 5, s. 44, P. Gołaszewski, Problemy intertemporalne postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego po nowelizacji, Monitor Prawniczy 2010/10, s. 562). Pogląd powyższy został również podzielony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki: z dnia 8 maja 2013 r., II OSK 2873/12; z dnia 19 września 2013 r., II OSK 1302/13; z dnia 27 września 2013 r., I OSK 56/13; z dnia 29 listopada 2013 r., II OSK 1777/13 i II OSK 1778/13; z dnia 28 lutego 2014 r., II OSK 2757/13 i z dnia 3 lipca 2014 r., II OSK 194/14).

Z tego punktu widzenia zauważyć należy, że po wydaniu przez Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa decyzji z dnia [...] marca 1993 r. stwierdzającej nieważność decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] stycznia 1954 r. oraz poprzedzającego ją orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia 14 września 1953 r., jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa, "odżył" wniosek dekretowy z dnia [...] września 1948 r. Od tego czasu (czyli od [...] marca 1993 r.), zdaniem sądu, należy oceniać działania i zaniechania organów w sprawie rozpatrzenia tego wniosku. I choć wprawdzie nie były to wyłącznie działania Prezydenta [...], jednakże ocena przewlekłości (czy ogólnie efektywności postępowania) musi być w tej sytuacji niejako kompleksowa i obejmować również jego poprzedników oraz późniejsze efekty ich działań i zaniechań. Jeśli więc doszło do stwierdzenia nieważności orzeczeń "dekretowych" z lat 1953-54, to uwłaszczenie po tej dacie przez Zarząd Związku Dzielnic [...] decyzją z dnia [...] czerwca 1993 r., nr [...],[...]" prawem użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Związku Dzielnic [...] położonego w [...] przy [...] ozn. geodezyjnie jako działka nr [...], należy ocenić jako działanie nieefektywne, które następnie wywołało szereg postępowań prowadzących do unieważnienia decyzji z [...] czerwca 1993 r., co w końcu nastąpiło, ale na wiele lat (10) zablokowało rozpatrzenie wniosku dekretowego spadkobierców byłych właścicieli nieruchomości [...]. Nałożyły się na to również postępowania nadzorcze wobec decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] marca 1993 r. Wszystko to spowodowało, że postępowanie związane z wnioskiem dekretowym stało się nieefektywne i nie zostało zakończone ostateczną decyzją do dnia dzisiejszego (w odniesieniu do części działki nr [...]), czyli przez ponad 20 lat.

Po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2002 r. sygn. akt I SA 1310/00, który uchylił odmowną decyzję Kolegium z dnia [...] czerwca 2000 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Zarządu [...] z dnia [...] czerwca 1999 r. postępowanie również było nieefektywne, a charakteryzowało się opisanymi w części III działaniami, które tylko pozornie zmierzały do załatwienia sprawy (np. kilkakrotne występowanie do archiwum w istocie o te same dokumenty), lub były odległe w czasie, a kolejne decyzje odmowne były uchylane (np. decyzją SKO z dnia [...] maja 2004 r., nr [...]), albo postępowanie było bezzasadnie zawieszane (zob. np. postanowienie SKO z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...] uchylające zawieszenie). Nieefektywność postępowania w ostatnich latach przed obecnym jego zawieszeniem (zawieszenie to oczywiście nie podlega ocenie sądu w tym postępowaniu, ale nie jest wykluczone, że może być uzasadnione z uwagi na konieczny podział działki nr [...]) miała również te same przejawy, opisane szczegółowo w części III.

Zważywszy, że przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. P. Tarno. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 5. Warszawa 2012, str. 44; J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69- 70), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski (w): B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, str. 238), należy uznać, że działania organu w niniejszej sprawie wyczerpały znamiona przewlekłości i to o charakterze rażącym, jako że opieszałe, niesprawne i nieskuteczne i trwa w sumie ponad 20 lat. W tej sytuacji uzasadnione było również wymierzenie organowi grzywny w w wysokości 1000 zł w oparciu o art. 149 § 2 p.p.s.a.

Stąd też w oparciu o art. 149 § 1 i 2 p.p.s.a. sąd orzekł jak w pkt 1 i 2 wyroku, w pozostałym zakresie (pkt 3 wyroku) oddalił skargę, co do zobowiązania organu do wydania aktu, a o kosztach orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.