Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 655/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2018-10-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6335 Zwrot nienależnego świadczenia
Hasła tematyczne: Zatrudnienie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 9,76 ,Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jedn.
journal: Dz.U. 2017 poz 1065
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek Asesor WSA Katarzyna Korycka Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2018 r. sprawy ze skargi S.S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...].02.2018 r., znak: [...] Starosta W., działając na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c oraz art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia [...] kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2017 r., poz. 1065 z późn. zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 z późn. zm.), orzekł o obowiązku zwrotu przez S. S. nienależnie pobranego świadczenia w kwocie [...]zł.

W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że decyzją Starosty [...] nr [...] z dnia [...].10.2014 r. orzeczono o uznaniu S. S. za osobę bezrobotną z dniem [...].09.2014 r. oraz o odmowie przyznania prawa do zasiłku.

W związku z rozpoczęciem odbywania stażu, decyzją nr [...] z dnia [...].04.2015 r. przyznano zainteresowanej prawo do stypendium od dnia [...].04.2015 r., które strona utraciła z dniem [...].04.2016 r. z powodu zakończenia odbywania stażu. Z dniem [...].02.2017 r. strona utraciła również status osoby bezrobotnej - na własny wniosek (decyzja nr [...]).

Organ I instancji zwrócił uwagę, że z akt sprawy wynika, iż S. S. była studentką studiów stacjonarnych drugiego stopnia na kierunku administracja w okresie od [...].10.2012 r. do [...].11.2014 r. Skreślenie z listy studentów nastąpiło na podstawie decyzji Dziekana Wydziału Prawa i Administracji z dnia [...].11.2014 r. z powodu nie złożenia w terminie pracy dyplomowej.

Decyzją Starosty [...] znak: [...] z dnia [...].06.2017 r., po wznowieniu postępowania objętego postanowieniem z dnia [...].05.2017 r., uchylono decyzję nr [...] z dnia [...].10.2014 r. o uznaniu S. S. za osobę bezrobotną z dniem [...].09.2014 r. oraz o odmowie przyznania prawa do zasiłku. Jednocześnie orzeczono o odmowie uznania za osobę bezrobotną z dniem [...].09.2014 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że jako osoba uczącą się w szkole wyższej w formie studiów stacjonarnych, S. S. nie spełniała wymogów art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia [...].04.2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, aby uzyskać status osoby bezrobotnej w dniu rejestracji tj. [...].09.2014 r.

Decyzją z dnia [...].08.2017 r., znak: [...], po wznowieniu postępowania objętego postanowieniem z dnia [...].07.2017 r. uchylono decyzję nr [...] z dnia [...].04.2015 r. o przyznaniu prawa do stypendium z tytułu odbywania stażu od dnia [...].04.2015 r. i jednocześnie orzeczono o odmowie przyznania prawa do tego świadczenia. Z kolei decyzją z dnia [...].10.2017r., po wznowieniu postępowania objętego postanowieniem z dnia [...].09.2017r. uchylono decyzję nr [...] z dnia [...].04.2016 r. i umorzono postępowanie w sprawie utraty prawa do stypendium od dnia [...].04.2016 r.

W uzasadnieniu wymienionych decyzji wskazano, że skoro S. S. nie posiadała statusu osoby bezrobotnej od dnia [...].09.2014 r. to nie mogła nabyć prawa do stypendium stażowego od dnia [...].04.2015 r., a następnie z dniem [...].04.2016 r. utracić prawa do tego świadczenia.

Decyzją z dnia [...].12.2017 r., znak: [...] po wznowieniu postępowania objętego postanowieniem z dnia [...].11.2017 r. uchylono decyzję nr [...] z dnia [...].02.2017 r. i umorzono postępowanie w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej z dniem [...].02.2017 r.

Orzekający organ wyjaśnił, że analiza dotycząca wypłaconych świadczeń wykazała, iż S. S. pobrała stypendium stażowe za okres od [...].04.2015 r. do [...].04.2016 r. w kwocie [...]zł brutto. Zwrócono również uwagę, że o obowiązkach bezrobotnego i okolicznościach związanych z warunkami, jakie należy spełnić, aby posiadać status osoby bezrobotnej, strona została pouczona w dniu rejestracji tj. [...].09.2014 r. Z informacji dla osób zgłaszających się do PUP w celu rejestracji jako osoba bezrobotna wynikało, że status bezrobotnego może mieć osoba, która nie uczy się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu tej szkoły lub w szkole wyższej gdzie studiuje w formie studiów niestacjonarnych.

W tej sytuacji, zdaniem organu I instancji, to na zainteresowanej ciążył obowiązek powiadomienia w dniu rejestracji o posiadaniu statusu studenta studiów stacjonarnych czyli pozostawaniu w sytuacji, która uniemożliwiała przyznanie statusu osoby bezrobotnej. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że w dniu rejestracji, strona nie poinformowała pracowników PUP o tym, że jest studentką studiów stacjonarnych i nie została skreślona z listy studentów. Ponadto z przedmiotowej informacji wynika, że w przypadku pobrania nienależnego świadczenia pieniężnego bezrobotny ma obowiązek jego zwrotu w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Zapoznanie się z treścią tego dokumentu i uzyskanie jednego jego egzemplarza potwierdzone zostało własnoręcznie złożonym podpisem.

W odwołaniu od powyższej decyzji S. S. podniosła, że zgodnie z ustawą o szkolnictwie wyższym skreślenie z listy studentów następuje na skutek nie złożenia pracy dyplomowej, a ona tej pracy nie złożyła, ani w pierwszym, ani w drugim terminie i edukację zakończyła egzaminami i zaliczeniami na przełomie maja i czerwca, jednakże Uniwersytet M. K. wykreślił ją z listy studentów z datą znacznie późniejszą tj. [...].11.2014 r. z przyczyn od niej niezależnych.

Odwołująca się zwróciła uwagę, że wielokrotnie prosiła o zmianę daty skreślenia z listy studentów (kserokopie pism dostępne są w PUP we [...]), jednakże starania te okazały się bezskuteczne.

Ponadto w ocenie skarżącej, przed podjęciem stażu, czyli przed dniem [...].04.2015 r. spełniała warunki do jego podjęcia i podjęła go w dobrej wierze. Staż odbyła zgodnie z przewidzianym programem i harmonogramem. W jego trakcie nie podejmowała żadnej pracy zarobkowej, ani też nie była studentką studiów stacjonarnych, dlatego jej zdaniem stypendium stażowe, które pobrała, nie jest świadczeniem nienależnie pobranym, dlatego wniosła o zmianę decyzji w sprawie jego zwrotu.

Wojewoda K. – P. po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...].04.2018 r., znak: [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Uzasadniając podjętą decyzję Wojewoda wskazał, że w rozpatrywanej sprawie decyzją prawomocną i ostateczną z dnia [...].06.2017 r. Starosta W. orzekł o uchyleniu, po wznowieniu postępowania, decyzji, na podstawie której S. S. nabyła z dniem [...].09.2014 r. status osoby bezrobotnej jednocześnie orzekając o odmowie uznania z tym dniem zainteresowanej za osobę bezrobotną, a S. S. nie wniosła od niej odwołania. Konsekwencją odmowy uznania skarżącej za osobę bezrobotną było wznowienie postępowania w zakresie przyznania stypendium stażowego oraz wydanie przez Starostę W. w dniu [...].08.2017 r. decyzji o uchyleniu decyzji z dnia [...].04.2015 r. o przyznaniu S. S. prawa do stypendium od dnia [...].04.2015 r. i odmowie przyznania prawa do tego stypendium od dnia [...].04.2015 r. Od tej decyzji skarżąca również nie wniosła odwołania przez co stała się ona prawomocna i ostateczna.

W ocenie organu odwoławczego nie budzi wątpliwości, że skarżąca nie nabyła od dnia [...].09.2014 r. statusu osoby bezrobotnej, a co za tym idzie od dnia [...].09.2014 r. nie przysługiwały jej jakiekolwiek uprawnienia dla bezrobotnych przewidziane ustawą o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, a więc m.in. prawo do skierowania jej na staż oraz prawo do stypendium z tytułu odbywania stażu, a jeżeli okolicznością powodującą brak prawa do pobierania stypendium jest brak statusu bezrobotnego, to organ wydający decyzję w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń związany jest w tym zakresie ostateczną decyzją o odmowie uznania za osobę bezrobotną podobnie jak ostatecznymi decyzjami o odmowie przyznania prawa do świadczeń (stypendium za odbycie stażu). Kwestionowanie przez skarżącą daty wykreślenia z listy studentów jest na tym etapie postępowania bezskuteczne, gdyż decyzja Wydziału Prawa i Administracji [...] w T. z dnia [...].11.2014 r. w sprawie skreślenia z listy studentów jest ostateczna.

Wojewoda wyjaśnił również, że decyzja nakładająca obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia (stypendium), nie jest decyzją uznaniową, lecz ma charakter związany. Natomiast organ w prowadzonym postępowaniu zobowiązany jest przede wszystkim ustalić, czy zaistniały okoliczności powodujące ustanie prawa do pobierania zasiłku, czy zostało ono wypłacone oraz czy pobierający świadczenie był pouczony o tych okolicznościach, zaś w razie poczynienia w tym zakresie pozytywnych ustaleń, ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot nienależnie pobranych świadczeń.

Wskazano również, że w rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli jest kwestia domagania się zwrotu nienależnie pobranego stypendium stażowego. Warunkiem orzeczenia o obowiązku zwrotu pobranego świadczenia jest zaistnienie równocześnie dwóch przesłanek: obiektywnej - polegającej na tym, że świadczenie wypłacono mimo wystąpienia okoliczności skutkujących utratą prawa do jego pobierania i subiektywnej - polegającej na tym, że osoba, która świadczenie pobrała była prawidłowo pouczona o okolicznościach powodujących utratę uprawnień do tego świadczenia. Jak wynika z poczynionych rozważań, w ocenie organu II instancji pierwsza z wymienionych przesłanek została spełniona. W niniejszym postępowaniu organ wykazał, że zainteresowana została we właściwy sposób pouczona o okolicznościach mających wpływ na uznanie za osobę bezrobotną jak i ciążących na niej obowiązkach ("Informacja dla bezrobotnych" z dnia [...].09.2014 r.), dlatego nie sposób uznać, że S. S. nie była świadoma i nie rozumiała znaczenia określonych faktów, w tym okoliczności decydujących o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej, z którym związane są określone w ustawie świadczenia. Zdaniem Wojewody zainteresowana otrzymała informacje pełne, jasne i nie wymagające dokonywania jakichkolwiek interpretacji ich treści. W sposób zrozumiały została pouczona o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej. Była świadoma tego, co należy rozumieć pod pojęciem statusu bezrobotnego, jego utraty oraz skutkach i przyczynach takiego stanu rzeczy. Była również świadoma tego, co należy rozumieć pod pojęciem nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego oraz skutkach i przyczynach, a także możliwości powstania takiej sytuacji. Skarżąca potwierdziła własnoręcznym podpisem, zapoznanie się z otrzymanymi informacjami (pouczeniami), zobowiązując się do ich przestrzegania. Skarżąca miała świadomość ciążących na niej obowiązków jako osobie bezrobotnej i skutków nie wywiązania się z nich, w tym w postaci utraty statusu osoby bezrobotnej.

W skardze do sądu S. S. zarzuciła decyzji organu odwoławczego naruszenie art. 76 § 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz art. 7 K.p.a.

Zdaniem skarżącej z treści art. 76 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy wynika, że opisana w tym przepisie przesłanka zwrotu świadczenia, znajduje zastosowanie w przypadku, gdy strona była uprawniona do pobierania świadczenia, jednak w trakcie jego pobierania zaistniała okoliczność powodująca ustanie prawa do jego pobierania - z dodatkowym zastrzeżeniem, że pobierający świadczenie był pouczony o tej okoliczności. Inaczej rzecz ujmując w dacie przyznania świadczenia było ono należne, ale w trakcie jego pobierania utraciło ów walor "należności" w związku z zaistnieniem okoliczności, z którą prawodawca łączy taki skutek. Kluczowa była prawidłowość pouczenia, determinująca nienależność pobrania.

Z kolei przesłanka opisana w art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy zdaniem skarżącej odnosi się do sytuacji, gdy strona na etapie ubiegania się o świadczenie świadomie wprowadziła w błąd organ poprzez przedłożenie sfałszowanych dokumentów, złożenie nieprawdziwych oświadczeń lub też w inny sposób. W każdym z przewidzianych w tym przepisie przypadków wprowadzenia w błąd, istotny jest element świadomości. To wprowadzenie w błąd ma dotyczyć okoliczności istotnych dla przyznania prawa do świadczenia pieniężnego, a nie jakichkolwiek. Konsekwencją świadomego wprowadzenia w błąd organu przez stronę ma być bowiem nienależne pobranie nienależnego świadczenia.

Powyższa analiza zdaniem skarżącej wyraźnie wskazuje, że te dwie przesłanki uznania świadczeń za nienależnie pobrane dotyczą zupełnie różnych przypadków. Przesłanka z punktu 1 dotyczy sytuacji, gdy świadczenie było w dacie przyznania należne, a dopiero później stało się nienależne i nadto było pobierane nienależnie. Przesłanka z punktu 2 dotyczy sytuacji, gdy od początku świadczenie miało charakter nienależny, a było wypłacane ze względu na wprowadzenie w błąd organu przez stronę; z zastrzeżeniem, że zachowanie strony miało charakter świadomy, gdyż ta okoliczność warunkuje nienależność pobrania.

O statusie i obowiązkach osoby bezrobotnej skarżąca (jak sama przyznała) została pouczona w chwili rejestracji tj. w dniu [...].09.2014 r. w druku "informacja dla bezrobotnych". Natomiast na druku skierowania na staż i znajdującego się na nim pouczenia bezrobotnego, została pouczona tylko o prawie przyjęcia propozycji stażu, o prawie odmowy przyjęcia tej propozycji oraz o konsekwencjach odmowy, o obowiązku zgłoszenia się do pracodawcy w terminie wskazanym oraz o obowiązku rozliczenia się ze skierowania z Powiatowym Urzędem Pracy. Druk ten nie zawierał informacji na temat obowiązków bezrobotnego.

Z uwagi na powyższe skarżąca stwierdziła, że w momencie skierowania na staż, nie została powtórnie pouczona o statusie osoby bezrobotnej i jej obowiązkach, a co istotne od dnia [...].11.2014 r. nie była, tym razem już faktycznie, studentką studiów stacjonarnych.

Skarżąca wskazała, że organ w uzasadnieniu decyzji mówi także o zwrocie nienależnie pobranego stypendium, co jej zdaniem winno skutkować także zwrotem kwalifikacji i umiejętności nabytych podczas stażu.

Ponadto skarżąca zwróciła uwagę, że zgodnie z art. 2 ustawy osoba bezrobotna to osoba "nieucząca się" w systemie studiów stacjonarnych, a skarżąca w okresie od [...].09.2014 r. do [...].11.2014 r. fizycznie była osobą nieuczącą się, nie uczęszczała na żadne zajęcia w tym okresie, jak również nie przystępowała do żadnych egzaminów i zaliczeń. Swoją edukację zakończyła w czerwcu. Jej nazwisko widniało na liście studentów przez niedopatrzenie i opieszałość dziekanatu, gdyż student traci swój status w dniu niezłożenia pracy dyplomowej (z tym dniem dziekan powinien go skreślić z listy studentów) - zgodnie z ustawą o szkolnictwie wyższym.

W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ zostało ono podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji nie naruszył prawa.

Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej "p.p.s.a.").

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma obowiązku do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak: NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt FSK 2326/04, wszystkie przywoływane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl., w skrócie: CBOSA). Orzekanie - na podstawie art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego podejmowania. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.

Z kolei z brzmienia art. 145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przytoczona regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Powołane regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania, którą jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie bada celowości, czy też słuszności zaskarżonej decyzji. Nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją wówczas, gdy wiąże się ona z negatywnymi skutkami dla niej, bowiem związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa.

Prawo do rzetelnej i sprawiedliwej procedury, ze względu na jego istotne znaczenie w procesie urzeczywistniania praw i wolności obywatelskich, mieści się w treści zasady państwa prawnego (art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Obowiązkiem organów orzekających jest zatem kierowanie się w toku postępowania administracyjnego zasadami wynikającymi z przepisów prawa proceduralnego.

Przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W tym miejscu wskazać należy, iż stan faktyczny sprawy został zaprezentowany przy okazji omawiania dotychczasowego przebiegu objętego skargą postępowania. W ocenie Sądu brak jest zatem uzasadnionych podstaw do jego ponownego przedstawiania w tej części uzasadnienia. Rozpoczynając rozważania w przedmiotowej sprawie przede wszystkim wskazać należy, że Sąd dokonując kontroli kwestionowanej decyzji nie dostrzegł uchybień skutkujących jej wzruszeniem. Sprawa została bowiem dostatecznie wyjaśniona do rozstrzygnięcia, zebrane dowody zostały poprawnie ocenione pod kątem wiarygodności, w wyniku czego poczyniono trafne ustalenia faktyczne, które przyjęto za podstawę zasadnych rozważań i prawidłowego rozstrzygnięcia. Zatem decyzja ta nie uchybia przepisom prawa procesowego. Nie narusza ona także przepisów prawa materialnego, gdyż art. 76 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy jednoznacznie stanowi w ust. 1, że osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Z kolei z ust. 2 tego przepisu wynika, że za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się:

1) świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach;

2) świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie;

3) zasiłek, stypendium lub inne świadczenie pieniężne finansowane z Funduszu Pracy wypłacone osobie za okres, za który nabyła prawo do emerytury, świadczenia przedemerytalnego, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty rodzinnej, renty socjalnej, zasiłku macierzyńskiego, zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego, zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego, jeżeli organ rentowy, który przyznał świadczenie, nie dokonał jego pomniejszenia na zasadach określonych w art. 78;

4) koszty szkolenia, w przypadku określonym w art. 41 ust. 6;

4a) koszty przygotowania zawodowego dorosłych, w przypadku określonym w art. 53h ust. 1;

5) zasiłek wypłacony za okres, za który, w związku z orzeczeniem sądu, wypłacono wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy lub odszkodowanie z tytułu wadliwego wypowiedzenia umowy o pracę;

6) świadczenie pieniężne wypłacone z Funduszu Pracy za okres po śmierci uprawnionego;

7) świadczenie przedemerytalne wypłacone w kwocie zaliczkowej, jeżeli organ rentowy odmówił wydania decyzji ustalającej wysokość emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego.

Oczywistym jest, że orzeczenie zwrotu nienależnego świadczenia, może nastąpić jedynie po uprzednim ustaleniu, we właściwym trybie przewidzianym w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, w drodze decyzji administracyjnej, że danej osobie w konkretnie określonym okresie zasiłkowym nie przysługiwał status osoby bezrobotnej i będące pochodną tego statusu - prawo do stypendium z tytułu odbywania stażu przez skierowanego bezrobotnego. Dopiero dokonanie tego ustalenia pozwala organowi administracji, zająć się kolejną kwestią, a mianowicie sprawą zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.

Okoliczność, że dane świadczenie - w tym przypadku stypendium z tytułu odbywania stażu - jest świadczeniem nienależnym, wynikać może z treści decyzji administracyjnej, która - co wymaga podkreślenia - nie została zaskarżona przez stronę.

Tymczasem - co wymaga podkreślenia - wywody i zarzuty skargi wywiedzionej na decyzję Wojewody K. – P. z dnia [...].04.2018 r., znak: [...]. IV.8642.5.2018.BA utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...].02.2018 r., znak: [...] orzekającą o obowiązku zwrotu przez S. S. nienależnie pobranego świadczenia dotyczą w znacznej części polemiki z ostateczną i prawomocną decyzją organu zatrudnienia z dnia [...].06.2017 r., mocą której Starosta W. orzekł o uchyleniu, po wznowieniu postępowania, decyzji na podstawie której S. S. nabyła z dniem [...].09.2014 r. status osoby bezrobotnej, jednocześnie orzekając o odmowie uznania z tym dniem zainteresowanej za osobę bezrobotną.

Słuszne są wywody orzekających w sprawie organów wskazujące, iż skarżąca z tą decyzją się zgodziła, gdyż nie wniosła od niej odwołania. Konsekwencją odmowy uznania skarżącej za osobę bezrobotną było wznowienie postępowania w zakresie przyznania stypendium stażowego oraz wydanie przez Starostę W. w dniu [...].08.2017 r. decyzji o uchyleniu decyzji z dnia [...].04.2015 r. o przyznaniu skarżącej prawa do stypendium od dnia [...].04.2015 r. i odmowie przyznania prawa do tego stypendium od dnia [...].04.2015 r. Od tej decyzji skarżąca również nie wniosła odwołania przez co stała się one prawomocna i ostateczna.

Przyjmuje się, że decyzja ostateczna jest prawidłowa, dlatego organ administracji, który w znanych sobie okolicznościach wydał wadliwą decyzję uprawniającą, jest tą decyzją związany do czasu jej zmiany w sposób przewidziany prawem (por. wyrok NSA z 20 lipca 1981 r., SA 1461/81, ONSA 1981, nr 2, poz. 72). W istocie rzeczy decyzja ostateczna oznacza, że sprawa została rozstrzygnięta definitywnie (por. wyrok NSA z 15 lipca 1998 r., II SA 730/98). Funkcją ochrony trwałości decyzji ostatecznej jest nie tylko ochrona praw nabytych strony, lecz także ochrona porządku prawnego (por. wyrok NSA z 29 marca 1996 r., III SA 335/95, "Serwis Podatkowy" 1997, nr 7, s. 51).

Z uwagi na powyższe uzasadnione jest stanowisko, że skarżąca nie nabyła od dnia [...].09.2014 r. statusu osoby bezrobotnej, a co za tym idzie od dnia [...].09.2014 r. nie przysługiwały jej jakiekolwiek uprawnienia dla bezrobotnych przewidziane ustawą o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, a więc m.in. prawo do skierowania jej na staż oraz prawo do stypendium z tytułu odbywania stażu. Występuje tu pełna konsekwencja kolejnych, następujących po sobie etapów postępowania, bowiem jeżeli okolicznością powodującą brak prawa do pobierania stypendium jest brak statusu bezrobotnego, to organ wydający decyzję w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń związany jest w tym zakresie ostateczną decyzją o odmowie uznania za osobę bezrobotną, podobnie jak ostatecznymi decyzjami o odmowie przyznania prawa do świadczeń (stypendium za odbycie stażu). Kwestionowanie przez skarżącą daty wykreślenia z listy studentów jest na tym etapie postępowania bezskuteczne, gdyż decyzja Wydziału Prawa i Administracji [...] w T. z dnia [...].11.2014 r. w sprawie skreślenia z listy studentów również nie została podważona i jest ostateczna.

Przeto z uwagi na fakt, iż wcześniej zapadła decyzja ostateczna, ale i prawomocna, orzekająca na podstawie art. 78 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, o pozbawieniu strony skarżącej statusu osoby bezrobotnej, a co za tym idzie od dnia [...].09.2014 r. nie przysługiwały jej jakiekolwiek uprawnienia dla bezrobotnych przewidziane ustawą o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, a więc m.in. prawo do skierowania jej na staż, zatem pobrane stypendium z tytułu odbywania stażu, jest świadczeniem nienależnym i podlega zwrotowi (art. 76 ust. 2 pkt 2 tej ustawy).

Nie można przy tym nie wskazać, że strona była świadoma, że aby być osobą bezrobotną, ciążył na niej obowiązek powiadomienia w dniu rejestracji, o posiadaniu statusu studenta studiów stacjonarnych czyli pozostawaniu w sytuacji, która uniemożliwiała przyznanie statusu osoby bezrobotnej. O obowiązkach bezrobotnego i okolicznościach związanych z warunkami, jakie należy spełnić, aby posiadać status osoby bezrobotnej skarżąca została pouczona w dniu rejestracji tj. [...].09.2014 r. Z informacji dla osób zgłaszających się do PUP w celu rejestracji jako osoba bezrobotna wynika, że status bezrobotnego może mieć osoba, która nie uczy się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu tej szkoły lub w szkole wyższej gdzie studiuje w formie studiów niestacjonarnych. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że w dniu rejestracji skarżąca nie poinformowała pracowników PUP o tym, że jest studentką studiów stacjonarnych i nie została skreślona z listy studentów. Ponadto z przedmiotowej informacji wynika, że w przypadku pobrania nienależnego świadczenia pieniężnego bezrobotny ma obowiązek jego zwrotu w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Zapoznanie się z treścią tego dokumentu i uzyskanie jednego jego egzemplarza potwierdziła strona skarżąca własnoręcznie złożonym podpisem.

Rozważając kwestię spełnienia przesłanki określonej w art. 76 ust. 2 pkt. 2 in fine ustawy należy zwrócić uwagę na dwie okoliczności, które w ocenie Sądu, przesądzają o świadomym wprowadzeniu w błąd urzędu pracy. W pierwszym rzędzie przyjdzie zauważyć, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych dotyczącym art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy, ukształtowany został pogląd, zgodnie z którym istotną cechą konstrukcji nienależnego świadczenia jest zamiar i świadomość osoby, która świadczenie pobrała co do faktu, że jej się ono nie należy, co wiąże się z prawidłowym pouczeniem o przesłankach nabycia lub utraty prawa do świadczenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 czerwca 2009r., sygn. akt I OSK 1034/08). Po wtóre, świadome wprowadzenie w błąd organu, o jakim stanowi ustawodawca w art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy, nie można ograniczać jedynie do tzw. zamiaru bezpośredniego. Hipotezę przepisu wyczerpują zarówno działania podejmowane z zamiarem bezpośredniego wprowadzenia organu w błąd, jak i działania realizowane z zamiarem pośrednim, który przejawia się w tym, że działający nie ma bezpośredniego zamiaru wprowadzenia organu w błąd co do danej okoliczności, ale według wszelkiego prawdopodobieństwa mógł się spodziewać, że skutek taki nastąpi (zob. przytaczane już orzecznictwo, w tym wyrok WSA w Opolu z 30 września 2010 r., sygn. akt II SA/Op 368/10, wyrok NSA z 3 czerwca 2009 r. sygn. akt I OSK 1034/08). Wprowadzenie organu w błąd, w przypadku braku bezpośredniości zamiaru, może zatem nastąpić również przez przemilczenie istotnych dla sprawy okoliczności.

Tym samym powtórzenia wymaga, że zgodnie z art. 76 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia, do zwrotu nienależnego świadczenia pieniężnego może zostać zobowiązana osoba, która pobrała świadczenie pieniężne wypłacone w przypadku świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy. W ocenie Sądu, fakt świadomego wprowadzenia w błąd organu zatrudnienia został wykazany, co skutkowało wzruszeniem decyzji o przyznaniu statusu bezrobotnego a następnie decyzji o przyznaniu stypendium. Oprócz tego, konsekwencją ostatecznych decyzji jest rozstrzygnięcie nakazujące zwrot nienależnie pobranego świadczenia. Jeśli skarżąca nie spełniała warunku do bycia osobą bezrobotną w dniu rejestracji a w efekcie do przyznania stypendium ( mając na uwadze właściwe pouczenie w tym przedmiocie), wypłacone stypendium miało charakter nienależny. Nie ma tu znaczenia fakt, że skarżąca w czasie pobierania stypendium już spełniała warunki do jego uzyskania (nie była już studentką). Decyzja o przyznaniu stypendium jest warunkowana posiadaniem statusu bezrobotnego a skarżąca nie była uprawniona do nabycia takiego statusu. Okoliczności następcze nie konwalidują pierwotnych przeszkód.

W świetle całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, pomimo subiektywnych odczuć skarżącej, należy uznać podjęte w sprawie rozstrzygnięcie za prawidłowe.

W tym stanie rzeczy brak było podstaw do uwzględnienia skargi, a co za tym idzie podlegała ona oddaleniu, zgodnie z treścią art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.