Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 467/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-01-29 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 602  ceny
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Utrzymano w mocy postanowienie - art.260 par.1 ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 260 w zw. z art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Apollo po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 27 grudnia 2017 r. w sprawie ze skargi "A" Spółka jawna w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązania w opłacie paliwowej w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego.


UZASADNIENIE

Prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 7 lipca 2016 r. zwolniono stronę skarżącą od każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej kwotę 100 zł, odmawiając w pozostałym zakresie uwzględnienia wniosku.

Kolejnym postanowieniem z dnia 28 grudnia 2016 r. ponownie odmówiono przyznania prawa pomocy, rozpoznając kolejny wniosek spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowienie to uprawomocniło się w związku z postanowieniem tutejszego Sądu z dnia 6 lutego 2017 r., utrzymującego w mocy ww. postanowienie referendarza sądowego.

Wyrokiem z dnia 4 października 2017 r. tutejszy Sąd oddalił skargę spółki na opisaną wyżej decyzję Dyrektora Izby Celnej w K..

Wraz ze skargą kasacyjną od tego wyroku spółka złożyła kolejny wniosek o prawo pomocy. Załącznikiem do tego wniosku był wypełniony druk formularza PPPr, w którym skarżąca ponownie podała, że w ramach prowadzonej działalności zajmowała się m.in. sprzedażą paliw. Działalność ta na skutek prowadzonego przez organy postępowania została zawieszona i aktualnie nie ma nie jest możliwe jej ponowne wznowienie. Jej wspólnik D.M. dalej nie osiąga żadnych dochodów, pozostając wraz z synem na utrzymaniu żony, której dochody wynoszą ok. 2.500 zł brutto.

Postanowieniem z dnia 27 grudnia 2017 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy. Rozstrzygnięcie swoje oparł również na normie zawartej w art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej zwana P.p.s.a.), który stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Opierając się na ww. normie, referendarz sądowy stwierdził, że obecny, już kolejny, wniosek skarżącej odpowiada swoją treścią poprzedniemu wnioskowi a ponieważ nie wskazano w nim jakichkolwiek zmian w zakresie dotychczasowych okoliczności faktycznych, brak było podstaw do zmiany bądź uchylenia rozstrzygnięcia z dnia 7 lipca 2016 r.

Pierwszy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów został prawomocnie rozpoznany w dniu 7 lipca 2016 r. Na podstawie tego postanowienia skarżąca została zwolniona z każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej kwotę 100 zł. Wobec powyższego, złożenie kolejnego wniosku w tym samym zakresie nie obliguje do dokonania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy w kontekście przesłanek wynikających z art. 246 P.p.s.a.

Referendarz podkreślił także, że z konstrukcji przepisu art. 246 w zw. z art. 165 P.p.s.a wynika, że to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia tego, że jej sytuacja ekonomiczna uległa zmianie w stopniu przemawiającym za uwzględnieniem złożonego wniosku. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżąca nie wykazała nowych okoliczności, które uzasadniałyby odstąpienie od poglądu wyrażonego w postanowieniu z dnia 7 lipca 2016 r. Z treści urzędowego formularza wynika bowiem, że przywołała te same argumenty, które były już przedmiotem analizy w złożonym uprzednio wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 7 kwietnia 2016 r. To z kolei oznacza, że aktualna pozostaje argumentacja zawarta w postanowieniu z dnia 7 lipca 2016 r., gdyż referendarz sądowy nie doszukał się podstaw do jego zmiany bądź uchylenia polegającego na przyznaniu prawa pomocy w postaci pełnego zwolnienia z kosztów sądowych.

Pismem z dnia 15 stycznia 2018 r. skarżąca wniosła sprzeciw od postanowienia z dnia 27 grudnia 2017 r. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 P.p.s.a., poprzez uznanie, że strona skarżąca posiada środki na poniesienie kosztów postępowania w sprawie, w sytuacji, gdy z przedłożonych przez stronę dokumentów wynika, że strona jednak takich środków nie posiada. Jednocześnie zarzucono, że naruszony został art. 165 P.p.s.a., poprzez uznanie, że nie występują nowe okoliczności, które uzasadniałyby zmianę postanowienia, podczas, gdy sytuacja finansowa skarżącej uległą pogorszeniu. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie stronie prawa pomocy.

W uzasadnieniu sprzeciwu strona skarżąca stwierdziła, że wbrew stanowisku referendarza sądowego – nie posiada środków na poniesienie kosztów postępowania w sprawie. Wydane w sprawie rozstrzygnięcie jest nieprawidłowe i w konsekwencji może prowadzić do nieuzasadnionego pozbawienia skarżącej możności dochodzenia swoich racji w postępowaniu sądowym.

Aktualna sytuacja finansowa strony jest bardzo ciężka, albowiem z uwagi na toczące się postępowania – została zmuszona do zawieszenia działalności gospodarczej. Skarżący (D.M. – wspólnik sporządzający sprzeciw) nie osiąga aktualnie dochodów i pozostaje na utrzymaniu żony, której miesięczny dochód wynosi ok. 2.500 zł brutto. Kwota ta musi wystarczyć na utrzymanie trzech osób – samego wspólnika, jego żony i ich syna B.M..

Aktualnie – z udziałem skarżącego, toczy się kilkadziesiąt postępowań, w ramach których został on wezwany do uiszczenia opłaty w wysokości 100 zł (co daje łączną kwotę kilku tysięcy złotych). Aby wywiązać się z obowiązku uiszczenia tych kosztów – skarżący zapożyczył się, jednak uzyskana kwota była mniejsza, aniżeli łączna suma opłat.

Zdaniem strony, wbrew stanowisku zawartym w zaskarżonym postanowieniu, nastąpiła zmiana okoliczności uzasadniająca ponowne rozpoznanie wniosku, skoro możliwości majątkowe skarżącej zostały uszczuplone przez dokonane wpłaty, jak również dług, który w tym celu strona zaciągnęła. Strona nie posiada wiedzy prawniczej, ani uprawnień do wniesienia skargi kasacyjnej, w związku z czym musiała korzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Powyższe dodatkowo wpłynęło na jego wypłacalność i możliwość ponoszenia dalszych kosztów sądowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W ocenie Sądu sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 P.p.s.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Jednocześnie zgodnie z § 2 tego przepisu wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.

Zgodnie natomiast z treścią art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Tak ukształtowana treść przepisu, w szczególności użycie sformułowania "gdy wykaże", wyraźnie przesądza, że to na stronie spoczywa obowiązek przekonania sądu, że znajduje się w sytuacji wymagającej przyznania jej prawa pomocy. Jednocześnie ocena przez Sąd dokonywana jest w oparciu o złożone przez stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy oświadczenie na urzędowym formularzu "PPPr", które może zostać uzupełnione w trybie art. 255 P.p.s.a. o dokumentację źródłową.

Przystępując do rozpoznania wniosku, w pierwszej kolejności trzeba zwrócić uwagę, że w toku postępowania prawomocnym postanowieniem z dnia 7 lipca 2016 r. skarżącą spółkę zwolniono od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej przekraczającą kwotę 100 zł. Oznacza to, że kolejny wniosek o prawo pomocy należało rozpoznawać w aspekcie unormowania zawartego w art. 165 P.p.s.a., tj. w aspekcie zmiany (de facto pogorszenia się) sytuacji majątkowej skarżącej spółki w stosunku do jej stanu majątkowego z lipca 2016 r., kiedy to ostatni raz rozpoznano jej kondycję finansową. Jak wynika bowiem z treści powołanego artykułu, postanowienia niekończące postępowania w sprawie (w tym również postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy) mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Złożenie przez stronę kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych nie obliguje jednak sądu (referendarza sądowego) do dokonywania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującego w kontekście przesłanek z art. 246 p.p.s.a. Rolą sądu (referendarza sądowego) jest w takim przypadku zbadanie, czy strona powołała nowe (zmienione) okoliczności skutkujące pogorszeniem sytuacji materialnej wnioskodawcy, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu (por. postanowienie NSA z dnia 22 lipca 2014 r., sygn. akt II FZ 957/14).

Odnosząc powyższe spostrzeżenia do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, a stanowisko referendarza w zakresie przyjętych podstaw odmowy przyznania prawa pomocy było prawidłowe i uzasadnione.

Od czasu wydania poprzedniego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy nie doszło bowiem do zmiany okoliczności sprawy, które uzasadniałyby przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie określonym we wniosku. Natomiast z danych zamieszczonych na kolejnym formularzu PPPr wynika jedynie, że zmianie uległy tylko zarobki żony wspólnika spółki – D.M., które zwiększyły się z kwoty 2.000 zł do 2.500 zł. Nie nadesłano natomiast żadnych dokumentów czy innych materiałów źródłowych, które wskazywałyby na pogorszenie się kondycji majątkowej, zarówno spółki, jak i jej wspólników.

Sąd nie dopatrzył się również w złożonym sprzeciwie jakichkolwiek nowych okoliczności uzasadniających zmianę postanowienia, poza gołosłownym stwierdzeniem, że skarżąca zadłużyła się w celu zorganizowania środków pieniężnych na opłacenie wpisu od skargi. Na marginesie zaznaczyć należy, że wszelkie okoliczności związane z obciążeniem finansowym podmiotu powinny być wykazane stosownym materiałem źródłowym, ponieważ nie wystarczają jedynie same oświadczenia w tym zakresie. Tym bardziej, że wnioskodawca jest reprezentowany w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata.

Brak natomiast powołania się na nowe okoliczności, które nie byłyby znane Sądowi na wcześniejszym etapie postępowania skutkuje brakiem możliwości zmiany dotychczasowego stanowiska Sądu w kwestii przyznania prawa pomocy.

Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.