Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 813/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant referent-stażysta Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2012 r. sprawy ze skargi F. A. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza granicami RP oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Skarbu Państwa na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania F. A. decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] o odmowie potwierdzenia F. A. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez T. A. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości Ł., w gminie W., położonej w dacie jej opuszczenia w powiecie [...] , w województwie [...].

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujacym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

F. A. spadkobierca T. A. wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o wydanie decyzji potwierdzajcej prawo do rekompenaty z tytułu pozostawienia przez T. A. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej to jest w miejscowości Ł.,w powiecie [...], w województwie [...]. Wnioskodawca dołączył do wniosku szereg dokumentów mających, jego zdaniem, potwierdzić pozostawienie nieruchomości poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W toku postępowania organ pierwszej instancji wyjaśnił, że z uwagi na to, że wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty F. A. złożył z dniu 9 czerwca 2006 r., będzie on rozpoznawany w trybie przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostwienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. nr 169, poz. 1418 ze zm.) – dalej jako ustawa o realizacji prawa do rekompensaty. W toku prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalił, że T. A. syn E. w dniu 1 września 1939 r. był obywatelem polskim i zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, we wsi Ł., w gminie W. Ponadto był właścicielem nieruchomości położonej w tej miejscowości o powierzchni [...] ha ziemi ogółem, zabudowanej domem mieszkalnym drewnianym, krytym smołą oraz chlewem. Wojewoda [...] zauważył, że wnioskodawca pozostawił przedmiotową nieruchomość w 1947 r. w wyniku przesiedlenia na inne miejsce zamieszkania podczas akcji “[...]" wraz z żoną K., córką A. i wnukiem F. Dowodem na powyższą okoliczność jest karta przesiedleńcza nr [...], wystawiona w W. przez Państwowy Urząd Repatriacyjny, Powiatowy Oddział w [...] dnia [...] stycznia 1947 r., oraz zaświadczenie Archiwum Państwowego w L. z dnia [..] czerwca 2007 r., nr [...]. Organ wyjaśnił, że z adnotacji i pieczęci PUR Punktu Etapowego w L., zamieszczonej na karcie przesiedleńczej wynika, że T. A. został przesiedlony do L. w powiecie [...]. Zamieszkiwał również w mieście K., w powiecie [...], natomiast od dnia 10 kwietnia 1957 r., do dnia zgonu 24 listopada 1975 r., był zameldowany w miejscowości [...] , w gminie M., w województwie [...] (poprzednio woj. [...]) co potwierdza zaświadzczenie Burmistrza Miasta i Giminy M. z dnia [...] października 2005 r.

Wojewoda [...] powołując się na treść przepisów ustawy o realizacji prawa do rekompensaty, a w szczególności na jej przepis art. 1 i 2 zauważył, że prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP jeśli w dniu 1 września 1939 r., był on obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1 oraz posiadał obywatelstwo polskie. Organ wskazał przy tym, że ustawodawca dokonał podziału właścicieli nieruchomości z punktu widzenia kryterium przyczyny opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na trzy grupy: pierwsza to osoby, które pozostawiły nieruchomości poza obecnymi granicami RP w wyniku wypędzenia z byłego terytorium RP lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. dokonanego na podstawie tzw. "układów republikańskich" (art. 1 ust. 1). Do drugiej grupy należą osoby, które pozostawiły nieruchomości poza obecnymi granicami RP w związku z umową pomiędzy Rzeczpospolitą Polską a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o zmianie odcinków terytoriów państwowych z dnia 15 lutego 1951 r. (art. 1 ust. 1a). Natomiast grupa trzecia to osoby, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r., były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 1 ust. 2). Wojewoda Zachodniopomorski wyjaśnił, że w świetle ugruntowanego orzecznictwa są to okoliczności bezpośrednio związane z wojną, zmuszające obywateli, jeszcze przed rozpoczęciem okresu oficjalnej ewakuacji do ucieczki na obecne terytorium Polski z obawy przed deportacjami, zsyłkami, czy wręcz likwidacją, jak również wywózki na roboty przymusowe do Niemiec, czy też walka na froncie w szeregach wojska. Są to również późne powojenne powroty do kraju wskutek wcześniejszych deportacji do Z.S.R.R. lub wieloletnich aresztowań. W kontekście przywołanych przepisów organ pierwszej instancji zauważył, że z poczynionych ustaleń wynika, iż T. A., był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, we wsi Ł., był właścicielem nieruchomości w niej położonej, którą pozostawił w 1947 r., w wyniku przesiedlenia na inne miejsce zamieszkania podczas tzw. akcji "[...]". Posiłkując się informacjami zamieszczonymi na stronie internetowej Wojewoda [...] ustalił, że wieś Ł., zgodnie z podziałem administracyjnym Rzeczypospolitej Polskiej obowiązującym w 1939 r., wchodziła w skład zbiorowej wiejskiej gminy W. Miasto w powiecie [...], w województwie [....]. Po wojnie wieś weszła w skład powiatu [...] w województwie [...], zatem położona była również w granicach państwa polskiego do roku 1951 r. Po tej dacie wraz z mniejszą częścią gminy W. została przyłączona do Związku Radzieckiego w ramach umowy pomiędzy Rzeczypospolitą Polską a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o zmianie odcinków terytoriów państwowych, z dnia 15 lutego 1951 r., o której mowa w powołanym wyżej art. 1 ust. 1a ustawy o realizacji prawa do rekompensaty. W ocenie Wojewody [...] z przywołanego przepisu wynika wyraźnie, że prawo do rekompensaty przysługuje osobom, które pozostawiły nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w związku z powołaną wyżej umową. Organ pierwszej instancji zauważył, że T. A. pozostawił nieruchomość położoną we wsi Ł. w 1947 r., w wyniku przesiedlenia z województwa [...] na teren województwa [...], a więc wewnątrz granic ówczesnego państwa polskiego. Zdaniem organu oznacza to, że nie pozostawił on nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w związku z umową, o której mowa w art. 1 ust. 1a powołanej wyżej ustawy, lecz cztery lata wcześniej i w okresie wykonywania postanowień tej umowy zamieszkiwał już w województwie szczecińskim. W związku czym brak jest związku przyczynowego między faktem opuszczenia wsi Ł. i pozostawienia tam nieruchomości przez T. A., a późniejszym faktem włączenia tej miejscowości w 1951 r. do ZSRR. Wojewoda Zachodniopomorski zauważył również, że T. A. nie pozostawił również nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium RP lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., dokonanego na mocy umów wymienionych w art. 1 ust. 1 ustawy. Nie był także zmuszony do opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r., o czym mowa w art. 1 ust. 2 ww. ustawy. W ocenie organu skoro właściciel nieruchomości nie spełnił ustawowych przesłanek, to nie mógł nabyć prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości we wsi Ł. Zatem prawo to nie przysługuje również jego jedynemu spadkobiercy F. A., który złożył wniosek o przyznanie prawa do rekompensaty w terminie ustawowym, tj. do dnia 31 grudnia 2008 r., spełniając tym samym wymogi art. 3 ust. 2 i art. 5 ust. 1 i 2 ustawy.

Uwzględniając powyższe ustalenia organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] odmówił F. A. potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną przez T. A. we wsi Ł., w gminie W,, położonej w dniu wybuchu wojny w powiecie [...], w województwie [...], natomiast w dacie jej pozostawiania, w powiecie [...], w województwie [..], a od 1951 r. na terenie U.

Od powyższej decyzji F. A. wniósł odwołanie do Ministra Skarbu Państwa.

W toku postępowania odwoławczego organ drugiej instancji w pierwszej kolejności sięgnął do zapisów art. 1 i 2 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty. Minister Skarbu Państwa podkreślił, że, aby ubiegać się o odszkodowanie konieczne jest spełnienie określonych warunków ustawowych: ubiegający się o rekompensatę musieli repatriować się na podstawie jednej z pięciu umów międzynarodowych lub wskutek okoliczności związnych z wojną rozpoczętą w 1939 r., i jednocześnie zmuszeni byli opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jak również, w dniu 1 września 1939 r. być obywatelem polskim, zamieszkiwać w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścić z przyczyn, o których mowa w art. 1 ustawy. Organ podkreślił, że prawo do rekompensaty na podstawie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty nie służy wszystkim osobom, które utraciły prawo własności nieruchomości w związku z wybuchem II wojny światowej. Prawo to służy wyłącznie osobom, które pozostawiły nieruchomości na skutek okoliczności wymienionych w art. 1 ustawy. Minister Skarbu Państwa zauważył, że w toku postępowania ustalono, iż miejscowość l., w której znajdowała się nieruchomość pozostawiona, w 1939 r. wchodziła w skład zbiorowej gminy wiejskiej W. Miasto w powiecie [....], w województwie [...]. Po II wojnie światowej wieś weszła w skład powiatu [...] w woj. L., a zatem była położona w granicach państwa polskiego. Natomiast w 1951 r. miejscowość Ł. wraz z częścią obszarów należących do gminy W została przyłączona do Związku Radzieckiego zgodnie z umową z dnia 15 lutego 1951 r. o zmianie odcinków terytorium państwowych. W ocenie Ministra Skarbu Państwa organ wojewódzki zasadnie wywiódł, iż T. A. wraz z rodziną nie repatriował się z byłych terenów Rzeczypospolskiej Polskiej w ramach układów i umów, o których mowa w art. 1 ust. 1 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty. Ponadto nie utracił swojej nieruchomości ze względu na zmianę granic w 1951 r., ponieważ w tym czasie od czterech lat zamieszkiwał w miejscowości L. w powiecie [...] (pieczęć i adnotacja Punktu Etapowego PUR). Opuszczenie przez T. A. miejscowości Ł. w 1947 r. nastąpiło w ramach tzw. akcji "[...]" czyli przesiedlenia ludności na tzw. Ziemie Odzyskane. Przesiedlenie miało miejsce w ramach terytorium państwa polskiego. Dopiero w 1951 r. miejscowość Ł. w związku z umową z dnia 15 lutego 1951 r. o zmianie odcinków terytorium państwowych, znalazła się poza granicami obecnej Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższe w ocenie Ministra Skarbu Państwa wyraźnie wskazuje, że w przedmiotowej sprawie nie można uznać, że podstawą do potwierdzenia prawa do rekompensaty było opuszczenie przez T. A. byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na podstawie umowy pomiędzy Rzeczpospolitą Polską a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich z dnia 15 lutego 1951 r. Zatem opuszczenie miejscowości Ł. przez T. A. nie nastąpiło w związku z tą umową. Organ odwoławczy podkreślił, że kwestie dotyczące nieruchomości pozostawionych przez obywateli polskich w związku z akcją "[...]" były uregulowane dekretem z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U z 1949r. Nr 46, poz. 339 ze zm. Dz. U. z 1958r . Nr 17, poz. 71). Powołany dekret stanowił w szczególności podstawę do przydzielania gospodarstw, działek, mienia nierolniczego na terenie Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta [...] właścicielom utraconych nieruchomości. Możliwość taka istniała do czasu zmiany ww. dekretu, tj. do dnia 5 kwietnia 1958 r. Z tą datą wygasły uprawnienia osób przesiedlonych w ramach akcji "[....]" do uzyskania ekwiwalentu za pozostawione nieruchomości. Uwzględniając powyższe okoliczności Minister Skarbu Państwa uznał, że Wojewoda [....] zasadnie odmówił F. A. powierdzenia prawa do rekompensaty za mienie.

Minister Skarbu Państwa podkreślił, że bezpośrednią przyczyną przesiedleń w ramach akcji "[...]" były działania ukraińskich organizacji nacjonalistycznych. Celem tej akcji było wysiedlenie ludności głównie [...] z południowo - wschodnich obszarów Polski i likwidacja oddziałów UPA. Jednakże przesiedlenie w ramach akcji [...] nie objęte jest dyspozycją art. 1 ust. 1 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty bowiem utrata własności na tej podstawie musi pozostawać w bezpośrednim i adekwatnym związku przyczynowym z wojną rozpoczętą w 1939 r. Przyczyna skutkująca przymusowym opuszczeniem byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez właściciela nieruchomości powinna powstać jako następstwo działań wojennych i różnych zdarzeń im towarzyszących, jak np. deportacje ludności polskiej, aresztowania, pobór do wojska. Wbrew zarzutom skargi nie wszystkie przesiedlenia, w tym mające miejsce po II wojnie światowej, mieszczą się w dyspozycji art. 1 ust. 2 ustawy. Odróżnić bowiem trzeba zdarzenia, będące bezpośrednimi skutkami wojny od zdarzeń na które wojna miała wpływ pośredni. W ocenie Ministra Skarbu Państwa bezspornym jest, że dziadek F. A. został przesiedlony wraz z rodziną w lipcu 1947 r. z terenu, który do 1951 r. był granicach Polski, co oznacza, że w sprawie nie ma zastosowania przepis art. 1 ust. 1a ustawy, gdyż w okresie wykonywania postanowień umowy, o której mowa w tym przepisie, T. A. przebywał na terenie obecnej Rzeczypospolitej Polskiej.

Uwzględniajac powyższe Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] o odmowie potwierdzenia F. A. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez T. A. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości Ł., w gminie W., położonej w dacie jej opuszczenia w powiecie [...], w województwie [...].

Na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2012 r., F. A. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając sie jej uchylenia. Wydanemu rozstrzygnieciu skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i interpretację oraz zastosowanie art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 roku o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418, ze zm.), które miało wpływ na wynik postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący zauważył, że zarówno decyzja organu pierwszej jak i drugiej instancji jest bezzasadna. F. A. zgodził się z argumentacją organu odwoławczego, że do przesiedlenia jego dziadka T. A. nie doszło w wyniku umowy o zmianie granic zawartej ze Związkiem Radzieckim w 1951 r., jednak jak zauważył skarżący nigdy jako podstawy wniosku do Wojewody [...] nie podawał przepisu art. 1 ust. 1 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty. W jego ocenie T. A. uzyskał prawo rekompensaty na podstawie powołanego przepisu. Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej opuścił w 1947 roku. Choć nie został przesiedlony w ramach akcji "[...]", jednak utracił majatek i został zmuszony do opuszczenia wraz z całą rodzina miejsca, gdzie mieściło się jego centrum życiowe. W zamian nie dostał żadnej rekompensaty, która stanowiłaby ekwiwalent za utracony grunt i nieruchomości. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych i Sądu Najwyższego skarżący zauważył, że art. 1 ust. 2 zauważył, że art. 1 ust. 2 ustawy dotyczy nie tylko zdarzeń będących bezpośredni i skutkami wojny, ale także mających z nią bezpośredni związek, co jego zdaniem ma miejsce w niniejszej sprawie. Skarżący zauważył, że art. 1 ustawy nie stanowi wprost, że rekompensata przysługuje tylko w przypadku, gdy już w chwili przymusowego przesiedlenia utracona nieruchomość znajdowała się poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, ale, że nieruchomość znajduje się poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej co ma miejsce w niniejszej sprawie. Ponadto nie bez znaczenia – jego zdaniem - jest fakt, że zaraz po przesiedleniu w 1947 roku wieś Ł. pozostawała w granicach państwa polskiego. Skarżący podkreślił, że T. A. miał nadzieję, że zaraz po wojnie powróci do opuszczonej nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie. Organ podtrzymał argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji, jak również stwierdził, że stanowisko organu I i II instancji odmawiające prawa do rekompensaty należy uznać za trafne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga jest niezasadna i dlatego podlega oddaleniu.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy osoba, która pozostawiła swój majątek (ruchomy i nieruchomy) w związku z akcją "Wisła" może skutecznie domagać się o rekompensatę w trybie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. nr 169, poz. 1418 ze zm.).

W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu skarżącego, że we wniosku do Wojewody [...] nie podawał on jako podstawy jego rozpoznania przepisu art. 1 ust. 1 a ustawy o realizacji prawa do rekompensaty i niezmiennie twierdził on, że T. A. uzyskał to prawo na podstawie art. 1 ust. 2 ustawy to jest na podstawie układu z dnia 9 września 1944 r. pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Rządem Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Rad dotyczącego ewakuacji obywateli polskich z terytorium U.S.R.R. i ludności ukraińskiej z terytorium Polski.

W aktach administracyjnych sprawy znajduje się wniosek F. A. z dnia 9 czerwca 2006 r. (data wpływu [...] Urzędu Wojewódzkiego w S.). Faktycznie w tym wniosku nie powołuje się on na żaden konkretny przepis prawa materialnego ograniczając się do wskazania jedynie, iż przyznanie prawa do rekompensaty powinno odbyć się na podstawie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty, jednak dla oceny zasadności samego wniosku jak również rozpoznania skargi nie ma to znaczenia, bowiem organy prowadzące postępowania administracyjne – nawet gdyby taka podstawa została wskazana –zobowiązane były do zbadania z urzędu - wszystkich przesłanek ustawowych, które dawały podstawę do ewentualnego przyznania rekompensaty za mienie.

Przechodząc do zasadniczej części skargi należy na wstępie wskazać, że ustawa o realizacji prawa do rekompensaty w art. 1 ust. 1 określa zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. dokonanego na podstawie enumeratywnie w nim wymienionych tzw. układów republikańskich z 1944 r. i umowy z 1945 r. Przepisy tej ustawy stosuje się także do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. zmuszone były opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 1 ust. 2). Zgodnie z art. 2 ustawy prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1, jak również posiada obywatelstwo polskie. W przedmiotowej sprawie bezsporna jest legitymacja skarżącego do złożenia - jako spadkobiercy dawnego właściciela - wniosku o przyznanie rekompensaty. Niekwestionowane jest również zachowanie przez F. A. ustawowego terminu do złożenia wniosku o przyznanie rekompensaty. Spór dotyczy natomiast tego czy w świetle dokumentacji zgromadzonej w toku postępowania przez organ pierwszej i drugiej instancji, słusznie organy te uznały, że nie zostały spełnione żadne przesłanki ustawowe do przyznania spadkobiercy T. A. rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami RP.

Bezspornym jest, i tego nie kwestionuje sam skarżący, że jego poprzednik prawny T. A. właściciel mienia pozostawionego poza granicami RP, pozostawił nieruchomość położoną w miejscowości Ł. w 1947 r., w wyniku przesiedlenia, w ramach tzw. akcji "[...]" z województwa [...] na teren województwa [...]. Fakt przesiedlenia w ramach akcji "[...]" potwierdza materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy, w tym karta przesiedleńcza nr [...], wystawiona w W. przez Państwowy Urząd Repatriacyjny, Powiatowy Oddział w H. dnia [...] stycznia 1947 r., zaświadczenie Archiwum Państwowego w L. z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...] oraz zaświadczenie Burmistrza Miasta i Gminy M. z dnia [...] października 2005 r. Powstaje zatem pytanie czy osoba, która przesiedliła się w ramach akcji "[...]" z województwa [...] do województwa [...] mieści się w ustawowym katalogu tych podmiotów, które skutecznie mogą ubiegać się o rekompensatę. W wyrokach wydanych przez wojewódzkie sądy administracyjne wielokrotnie analizowano przesłanki do przyznania rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami RP oraz katalog osób, którym taka rekompensata przysługuje. Sądy wskazywały, że dokonując analizy istnienia przesłanek wynikających z treści art. 1 ust. 2 ustawy należy wyjaśnić, że przymus, o jakim mowa w tym przepisie (bezpośredni, ekonomiczny, uzasadniona obawa o życie i zdrowie własne i najbliższych) musi pozostawa w bezpośrednim i adekwatnym związku przyczynowo-skutkowym z wojną rozpoczętą w 1939 r. Sądy administracyjne podkreślały również, że konkretna przyczyna skutkująca przymusowym opuszczeniem przez właściciela nieruchomości powinna powstać jako następstwo działań wojennych i zdarzeń towarzyszących (np. deportacje, aresztowania, pobór do wojska, zsyłka na Syberię). Wskazywały zatem, że nie wszystkie repatriacje, które nastąpiły po II wojnie światowej, zgodnie z wolą ustawodawcy, mieszczą się w dyspozycji art. 1 ust. 2 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty. Należy bowiem odróżnić zdarzenia będące bezpośrednim skutkiem wojny, których dotyczy art. 1 ustawy, od zdarzeń, na które wojna miała wpływ jedynie pośredni. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1783/12, wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 maja 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 2273/12, baza CBOIS www. nsa.gov.pl). W kontekście powyższych uwag skład orzekający w niniejszej sprawie za słuszne uznał stanowisko Wojewody [...] i Ministra Skarbu Państwa wyrażone w zaskarżonych decyzjach, iż akcja "[...]" i dokonywane w jej ramach przesiedlenia nie są objęte dyspozycją art. 1 ust. 1 i ust. 2 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty i nie dają uprawnień do przyznania rekompensaty za mienie. Podkreślenia wymaga, że wyżej wskazany przepis art. 1 dotyczy osób, które były zmuszone do opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Bezspornym jest – i nie kwestonuje tego sam skarżacy, że jego dziadek został przesiedlony w 1947 r. z terenu, który do 1951 r. pozostawał w granicach Polski. Tymczasem przepis art. 1 ust. 2 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty dotyczy wszystkich przypadków, nie objętych układami i umowami, o których mowa w art. 1 ust. 1 i 1a, a mającymi cechy przymusowej utraty własności, przy czym przymus ten musi pozostawać w bezpośrednim i adekwatnym związku przyczynowym z wojną rozpoczęta w 1939 r. Tym samym przepisy powołanej ustawy nie mogą mieć zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem przesiedlenia dokonywane w ramach akcji "[...]" nie są objęte regulacją tej ustawy. Jak słusznie zauważyły organy pierwszej i drugiej instancji akcja "[...]" nie została przeprowadzona na podstawie porozumień międzynarodowych, lecz na podstawie politycznych decyzji podjętych przez ówczesne władze Polski, a przesiedleń obywateli polskich dokonywano wówczas jedynie w ramach terytorium Polski. Zgodzić należy sięz Wojewodą [...] i Minister Skarbu Państwa, że prawne skutki akcji "[...]" zostały uregulowane na podstawie dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. Nr 46, poz. 339, ze zm.). Ostatecznie wszystkie niezrealizowane uprawnienia do otrzymania nieruchomości zamiennych wygasły dnia 5 kwietnia 1958 r., to jest w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (tekst jednolity z 1989 r. Dz. U. Nr 58, poz. 348, ze zm.), której artykuł 16 uchylił art. 5, 6 i 7 omawianego dekretu.

W związku z powyższym Sąd uznał, że Wojewoda [...] i Minister Skarbu Państwa prawidłowo przyjęły, że brak jest w sprawie zaistnienia przesłanek "pozostawienia mienia" oraz opuszczenia przez T. A. byłych terenów Rzeczypospolitej Polskiej na skutek przymusu wynikającego z wojny nie daje podstaw do przyznania jego spadkobiercy F. A. prawa do rekompensaty. Ponadto w ocenie Sądu organy orzekające w sprawie prawidłowo wykazały, że pozostawienie T. A. nieruchomości nastąpiło w ramach przesiedlenia na ówczesnym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i nie miało związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., co skutkuje odmową potwierdzenia skarżącemu prawa do rekompensaty. Zatem zarzut skargi, że organy wydając zaskarżoną decyzję naruszyły przepisy art. 1 i art. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. uznać należy za niezasadny.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. z 2012 r. Dz. U. poz. 270) orzekł jak w sentencji.