Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 388/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 34, art. 52a
journal: Dz.U. 2017 poz 783
law: Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii - tekst jedn.
article: art. 77 ust. 6, art. 79 ust. 2 pkt 4a
journal: Dz.U. 2016 poz 1829
law: Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 1 grudnia 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędzia del. WSA Tomasz Stawecki po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Wydział VIII Zamiejscowy w Radomiu z dnia 17 października 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 434/18 w sprawie ze skargi P. P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu środków zastępczych I. oddala skargę kasacyjną; II zasądza od P. P. na rzecz Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] kwotę 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 17 października 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 434/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Wydział VIII Zamiejscowy w Radomiu oddalił skargę na zaskarżoną decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, zwanego dalej "PWIS", w W. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu środków zastępczych. Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco.

Decyzją z [...] grudnia 2017 r., nr [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, zwany dalej "PPIS", w R. wymierzył skarżącej karę pieniężną w łącznej kwocie 30.000 złotych za wprowadzenie do obrotu środków zastępczych:

- substancji w postaci zielonego suszu zawierającej związek MDMB-CHMICA;

- substancji w postaci zielonego suszu zawierającej związek AB-CHMINACA;

- substancji w postaci zielonego suszu zawierającej związek NM-2201;

- substancji proszkowej koloru białego zawierającej związek 3-CMC (3-chlorometkatynon);

- substancji proszkowej koloru białego zawierającej związek 4-CMC (4-chlorometkatynon);

- substancji proszkowej koloru białego zawierającej związek 4-EEC (4-etyloetkatynon);

- substancji proszkowej koloru białego zawierającej związek 4-MDMC (4-metyIometamfepramon, 4-metylo-N-N-dimetylokatynon).

Organ I instancji wskazał, że ww. produkty zostały zabezpieczone w obecności skarżącej, będącej sprzedawczynią w sklepach "H." i "M." przy ul. [...] w R., które w myśl art. 4 pkt 27 ustawy z 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2017 r. poz. 783), zwanej dalej "u.p.n.", spełniają definicję "środków zastępczych", co potwierdziły badania wykonane w Sekcji Laboratoryjnej Aparatury Specjalnej Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Radomiu oraz sprawozdań z badań Centralnego Laboratorium Kryminalistycznego Policji w Warszawie. Łącznie zabezpieczono 1485 sztuk opakowań podejrzanych produktów o łącznej wartości rynkowej 29.795 złotych. Ponadto organ wskazał, że skarżąca jako sprzedawca ww. produktów była informowana, że zabezpieczone produkty z kontroli zawierały w składzie środki zastępcze, które stwarzają zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi, a w sklepie wprowadzane są do obrotu środki zastępcze. Jednak pomimo przeprowadzanych wielokrotnie kontroli w obecności strony, informowania jej o fakcie wprowadzania przez nią do obrotu środków zastępczych i nowych substancji psychoaktywnych, a tym samym sprowadzania na człowieka bezpośredniego niebezpieczeństwa utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, sprzedawca ten dalej wprowadzał do obrotu środki zastępcze oraz nowe substancje psychoaktywne.

Podsumowując swoje ustalenia, organ I instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, tj. art. 4 pkt 11a i pkt 27, art. 44b ust. 1. W tej sytuacji za konieczne organ I instancji uznał wymierzenie kary pieniężnej na podstawie art. 52a u.p.n. Ustalając zaś jej wysokość wziął pod uwagę: - ilość wytworzonego lub wprowadzonego do obrotu środka zastępczego – łącznie 1485 szt. opakowań zabezpieczonych produktów; - czas trwania naruszenia prawa – strona wprowadzała do obrotu substancje zakazane od 9 września 2015 r. do 5 października 2016 r.; - szkodliwość wprowadzanych dla zdrowia ludzkiego substancji; wprowadzanie do obrotu ww. środków pomimo wielokrotnego informowania; - wysokość korzyści, którą strona osiągnęła, lub straty, której uniknęła – łączna wartość rynkowa zabezpieczonych środków zastępczych wynosi 29795 zł; - warunki osobiste strony, która złożyła pisemne oświadczenie 30 października 2017 r., że w skład jej stanu majątkowego wchodzi na własność tylko auto osobowe [...], rok produkcji [...]. Pismo to wpłynęło do organu I instancji 16 listopada 2017 r.

Odwołanie od ww. decyzji wniosła skarżąca.

Zaskarżoną decyzją PWIS w W. utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji zebrał materiał dowodowy, z którego wynika, że skarżąca wprowadzała do obrotu (art. 4 pkt 34 u.p.n.) środki zastępcze, pomimo, że miała tego świadomość. W tych warunkach faktycznych i prawnych sprawy zaistniały przesłanki do wymierzenia skarżącej kary pieniężnej. Ponadto nie znalazły w ocenie PWIS potwierdzenia zarzuty dotyczące nielegalności przeprowadzonego postępowania z perspektywy przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, zwanej dalej "u.s.d.g.". Ponadto jako nieskuteczne PWIS ocenił twierdzenia jakoby skarżąca wykonywała polecenia służbowe. Zgodnie z art. 100 § 1 Kodeksu pracy skarżąca zobowiązana była odmówić wykonania poleceń pracodawcy, które są sprzeczne z prawem.

Podsumowując, organ odwoławczy stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy w sposób bezsporny potwierdza, że odwołująca dopuszczała się nagminnego wprowadzania do obrotu nowych substancji psychoaktywnych oraz środków zastępczych, zaś transakcji dokonywała świadomie w sposób zamierzony. Dopuściła się ona zatem złamania zakazu odkreślonego w art. 44b w zw. z art. 52a u.p.n. Nadto PWIS wskazał, że organ I instancji kwestionowaną decyzję wydał na podstawie sprawozdań z badań Oddziału Laboratoryjnego Sekcji Laboratoryjnej Aparatury Specjalnej Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Radomiu oraz zawartych w nich opiniach toksykologicznych, uznając ponad wszelką wątpliwość, że wprowadzane do obrotu produkty przez stronę spełniały definicję środka zastępczego oraz nowej substancji psychoaktywnej.

Powyższą decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca, domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji. W skardze sformułowano zarzuty dotyczące naruszenia art. 107 § 3 K.p.a.; art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a.; art. 7 i art. 8 K.p.a.; art. 79 ust. 2 pkt 4a u.s.d.g.; art. 107 § 3 i art. 77 § 4 K.p.a. w związku z art. 27 oraz art. 27c ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej; art. 52a w zw. z art. 4 pkt. 34 u.p.n.

W odpowiedzi na skargę PWIS w Warszawie wniósł o jej oddalenie, wskazując na bezzasadność podniesionych w niej zarzutów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Wydział VIII Zamiejscowy w Radomiu wyrokiem z dnia 17 października 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 434/18, oddalając skargę, wskazał, że dla powstania odpowiedzialności administracyjnej za wprowadzenie do obrotu substancji zastępczych bez znaczenia jest rola i status tych osób trzecich w procesie dystrybucji owych środków. W rezultacie karze pieniężnej podlega każda osoba (w tym sprzedawca) uczestnicząca w procederze wprowadzania środków zastępczych do obrotu, gdyż wymierza się ją każdemu podmiotowi udostępniającemu te środki osobom trzecim. Następnie Sąd wskazał na następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

Po pierwsze, skarżąca była obecna podczas kontroli, które były przeprowadzane w okresie od 9 września 2015 r. do 5 października 2016 r., ze wszystkich kontroli sporządzono protokoły pobrania próbek produktów do przeprowadzenia badań laboratoryjnych, przeprowadzone badania potwierdziły, iż zatrzymane produkty zawierały w swoim składzie środki zastępcze oraz nowe substancje psychoaktywne.

Po drugie, podczas kontroli sanitarnych poza pracownikami inspekcji sanitarnej, obecni byli również funkcjonariusze Komendy Miejskiej Policji w R., materiał dowodowy bezsprzecznie wskazuje i nie pozostawia wątpliwości co do ilości zabezpieczonych opakowań produktów oraz tego, że były one przeznaczone do sprzedaży.

Po trzecie, w trakcie przeprowadzanych kontroli skarżąca była informowana o fakcie wprowadzania przez nią do obrotu środków zastępczych i nowych substancji psychoaktywnych, a tym samym sprowadzania na człowieka bezpośredniego niebezpieczeństwa utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, przy czym skarżąca jako sprzedawca wprowadzała dalej do obrotu środki zastępcze oraz nowe substancje psychoaktywne.

Po czwarte, nie doszło do naruszenia art. 79 ust. 2 pkt 4a i art. 77 ust. 6 u.s.d.g., ponieważ zasadniczo skarżąca nie była przedsiębiorcą, lecz sprzedawcą; poza tym i tak z uwagi na zagrożenie życia i zdrowia w związku z wprowadzaniem do obrotu niebezpiecznych i nielegalnych produktów następuje odstąpienie od zwykłych reguł i gwarancji udzielanych przedsiębiorcom.

Po piąte, Sąd wyjaśnił jakie uwarunkowania prawne wynikają z wykładni art. 52a ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 34 u.p.n. W tym zakresie Sąd powołał się na pogląd orzeczniczy zawarty w wyroku NSA o sygn. akt II OSK 2965/13 i wskazał, że prowadząc postępowanie w celu wymierzenia kary pieniężnej organ inspekcji sanitarnej ogranicza się wyłącznie do ustalenia czy doszło do udostępnienia osobie trzeciej, w jakiejkolwiek formie i jakimkolwiek celu, środka zastępczego zdefiniowanego w art. 4 pkt 27 u.p.n. Przedmiotową karę pieniężną wymierza się każdemu podmiotowi udostępniającemu osobom trzecim środki zastępcze, co oznacza, że nie konsumuje się ona automatycznie po wcześniejszym chronologicznie zdarzeniu wypełniającym powyższe przesłanki "wprowadzenia do obrotu". A zatem w niniejszej sprawie podstawowe znaczenie ma to, czy skarżąca wprowadzała do obrotu środki zastępcze, co stanowi fakt niezaprzeczalny.

Po szóste, ustawa nie uzależnia kwalifikacji środka zastępczego od jego nazwy, lecz od tego czy wprowadzany do obrotu produkt zawiera substancje działające na układ nerwowy człowieka, nawet jeżeli jest to nowy produktu o nieznanym dotąd prawodawcy składzie.

Mając powyższe na względzie Sąd powołał się na treść art. 52a ust. 1 i 3 u.p.n. i stwierdził, że ustalając wysokość kary w kwocie 30.000 zł organ I instancji wskazał, jakimi przesłankami kierował się przy ustalaniu jej wysokości, zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 52a ust. 3 u.p.n. W szczególności kierował się sytuacją materialną strony, ilością zabezpieczonych produktów podczas kontroli dokonywanych w okresie od 9 września 2015 r. do 5 października 2016 r., tj. w czasie gdy sprzedawcą w sklepie była skarżąca, wartością rynkową zabezpieczonych produktów i ich szkodliwością dla zdrowia ludzkiego oraz faktem, że strona była wielokrotnie informowana o szkodliwości ww. substancji, a tym samym świadomie i z premedytacją wprowadzała do obrotu środki zastępcze i nowe substancje psychoaktywne.

Nadto Sąd zauważył, że z punktu widzenia art. 52a u.p.n. obojętne jest zarówno to, czy dane udostępnienie środka zastępczego było pierwotnym, czy też kolejnym etapem wprowadzenia do obrotu, jak również to, jaką rolę spełniała osoba udostępniająca środek zastępczy, a więc, czy działała na własny rachunek, czy w ramach współsprawstwa, w tym w ramach łączącego ją stosunku prawnego z inną osobą (np. stosunku pracy, zlecenia). Tym samym karze pieniężnej podlega zarówno prowadzący sklep, jak i zatrudniony w nim sprzedawca, dokonujący bezpośrednio udostępnienia środka zastępczego osobie trzeciej. Rola i status poszczególnych osób może mieć natomiast znaczenie przy ustalaniu wysokości kary. Tak więc bezskuteczne jest powoływanie się przez skarżącą na to, że dokonywała sprzedaży przedmiotowych środków zastępczych jako pracownik zatrudniony przez przedsiębiorcę. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy dodatkowo należy stwierdzić, że skarżąca była w pełni świadoma jakie produkty sprzedaje.

O możliwości zastosowania, bądź konieczności odmowy zastosowania art. 52a u.p.n. decydują bowiem okoliczności konkretnej sprawy i zestawienie w jakim przepis ten występuje w ramach konstrukcji normy prawnej odnoszącej się do ustalonego stanu faktycznego, co oznacza, że zasadniczo może stanowić on podstawę prawną nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów.

Sankcja w postaci administracyjnej kary pieniężnej stanowi dolegliwość za popełniony delikt administracyjny, przez który z kolei należałoby rozumieć czyn polegający na bezprawnym działaniu lub bezprawnym zaniechaniu podjęcia nakazanego działania skutkujący naruszeniem norm prawa administracyjnego i zagrożony sankcją administracyjną.

Uwzględniając powyższe, z punktu widzenia stanowiska o samoistnym charakterze funkcji realizowanych przez art. 52a u.p.n., który sankcjonuje niezgodne z tą ustawą zachowania, organ wymierzając karę pieniężną za sprzedaż niedozwolonych produktów nie dopuścił się naruszenia prawa.

W świetle przedstawionych okoliczności za chybione Sąd uznał zarzuty skargi i w konsekwencji, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za bezzasadną.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłankach z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożyła skarżąca, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

- art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przez brak uchylenia wadliwej decyzji naruszającej przepisy prawa;

- art. 137 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez brak prawidłowej narady przez Sąd orzekający oraz brak przedstawienia wywodu własnego i logicznego rozumowania przez Sąd orzekający w zakresie rozstrzygnięcia sprawy, gdzie uzasadnienie zaskarżonego wyroku sprowadza się do przepisania uzasadnień wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego powołanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku;

- art. 141 § 4 p.p.s.a. przez brak odniesienia się przez Sąd meriti do zarzutów skargi, tj. w zakresie naruszenia przez organ II instancji:

a) art. 11 i art. 107 § 3 K.p.a., polegającego na braku odniesienia się przez organ odwoławczy do zarzutu strony wskazanego w pkt II lit e) odwołania (dot. braku notyfikacji przepisu dodającego pkt 4a w ust. 2 art. 79 u.s.g.d.);

b) art. 27 i art. 27c ustawy o inspekcji sanitarnej polegające na przyjęciu realnego zagrożenia dla zdrowie ludzi, a tym samym, iż zostały naruszone wymagania zdrowotne mimo braku dowodzenia w tym zakresie stosownymi opiniami biegłych sądowych;

c) art. 79 ust. 2 pkt 4a u.s.d.g. w zakresie jego zastosowania mimo braku notyfikacji (projektu przepisów technicznych zawartych w ustawie z dnia 24 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 875), w szczególności jej art. 4 którym dodano w ustawie z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej pkt 4a w ust. 2 art. 79) tego technicznego przepisu Komisji Europejskiej UE na podstawie art. 8 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE z 1998 r., L 204, str. 37 i nast.) a w konsekwencji niezawiadomienie strony o zamiarze przeprowadzenia kontroli;

d) art. 77 ust. 6 u.s.d.g. poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji na podstawie dowodów pozyskanych w wyniku kontroli przeprowadzanych z rażącym naruszeniem przepisów ustawy tj. art. 84c, art. 82, art. 79a, art. 79 u.s.d.g., a które to naruszenia jako naruszenia prawa materialnego z ostrożności procesowej podtrzymuję w ramach niniejszej skargi kasacyjnej wraz z argumentacją zawartą w skardze na decyzję organu II instancji.

Ponadto zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię, tj. art. 52a i art. 4 pkt 34 u.p.n. przez przyjęcie, że sprzedaż detaliczna – konsumentom –produktów podejrzewanych przez organ, że są środkami zastępczymi, stanowi "wprowadzanie do obrotu" nie zaś udostępnienie tych środków konsumentom, oraz, iż wprowadzającym do obrotu tychże substancji jest pracownik, a więc skarżący, a nie spółka prowadząca sklep, w którym zatrudniony był skarżący.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną PWIS w W. (wniesionej w terminie, o jakim mowa w art. 179 p.p.s.a.), reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W związku z zarządzeniem z dnia 5 października 2021 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), sprawę skierowano na posiedzenie niejawne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego i materialnego.

Przede wszystkim w skardze kasacyjnej nie wykazano aby zaskarżona decyzja była wadliwa w stopniu, który wymagałby zastosowania przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i uchylenia zaskarżonej decyzji. Zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Twierdzeń skargi kasacyjnej w tym zakresie nie potwierdza jej zarzut naruszenia art. 137 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. Nawet jeżeli przy motywowaniu rozstrzygnięcia Sąd I instancji oparł się na przywołanym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku dorobku orzeczniczym Sądów Administracyjnych, to taka okoliczność sama w sobie nie stanowi wystarczającej podstawy do stwierdzenia, że zaskarżony wyrok zapadł bez prawidłowej narady i bez przedstawienia wywodu własnego i logicznego rozumowania przez Sąd orzekający. Taka okoliczność wręcz przeciwnie potwierdza, że Sąd I instancji dokonał własnych ustaleń, które zostały oparte na dotychczasowym dorobku orzeczniczym, co mogło znaleźć swoje zastosowanie w okolicznościach faktycznych i prawnych tej konkretnej sprawy. Tego rodzaju zarzut miałby usprawiedliwione podstawy gdyby przywołane poglądy orzecznicze dotyczyły innego stanu faktycznego i innego stanu prawnego. Tego zaś w skardze kasacyjnej nie wykazano, poprzestając w ramach ww. zarzutu na argumentacji, zgodnie z którą już samo wykorzystanie dorobku orzeczniczego czyniłoby wadliwym zaskarżony wyrok. Poza tym wskazywana w skardze kasacyjnej "wadliwość", sformułowana z perspektywy zarzutu naruszenia prawa procesowego wymagała nie tylko wskazania ewentualnej wady, lecz także wykazania, że miało to istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli zatem Sąd I instancji co do wykładni pojęcia "wprowadzania do obrotu" (art. 52a ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 34 u.p.n.) oparł się na dorobku orzeczniczym, to w skardze kasacyjnej dla skutecznego podważenia oceny prawnej Sądu wymagane było przywołanie takiego wywodu prawnego, który pozwalałby na stwierdzenie, że w okolicznościach tej sprawy zachodziły podstawy do odstąpienia od dotychczasowej linii orzeczniczej. Tego zaś nie uczyniono.

Dlatego zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 137 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

W odniesieniu do zarzutu skargi kasacyjnej naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., rzeczywiście w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji nie odniósł się do wskazywanego przez skarżącą braku odniesienia się przez organ odwoławczy do zarzutu strony wskazanego w odwołaniu w zakresie niedokonania notyfikacji przepisu dodającego pkt 4a w ust. 2 art. 79 u.s.g.d. Po pierwsze, w skardze "zwykłej" nie został sformułowany zarzut dotyczący naruszenia art. 11 i art. 107 § 3 K.p.a., polegający na braku odniesienia się przez organ odwoławczy do zarzutu strony wskazanego w pkt II lit. e) odwołania (dot. braku notyfikacji przepisu dodającego pkt 4a w ust. 2 art. 79 u.s.g.d.). W tym zakresie nie można zatem skutecznie czynić Sądowi zarzutu, że go nie rozpoznał. Po drugie, wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej w skardze "zwykłej" brak jest wywodu (tym bardziej "obszernego", jak wskazuje się w skardze kasacyjnej) dotyczącego problemu ww. "notyfikacji", jest zaś tam podniesiona kwestia dotycząca penalizacji czynów, tj. poprawki do projektu ustawy, która została odrzucona przez Komisję Sejmową. Po trzecie, Sąd I instancji ocenił merytorycznie, że nie doszło do naruszenia art. 79 ust. 2 pkt 4a u.s.d.g. Wynika z tego, że Sąd przyjął ww. przepis jako obowiązujący, zaś brak wskazywanej przez skarżącą notyfikacji nie był dla obowiązywania ww. przepisu przesądzający. W skardze kasacyjnej zaś nie przedstawiono spójnego wywodu prawnego, który pozwalałby na przyjęcie, że nowelizacja m.in. w ww. zakresie dokonana ustawą z dnia 24 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 875) nie obowiązuje w polskim porządku prawnym. Nie wykazano więc aby w omawianym zakresie istniały wady postepowania, które miałyby wpływ na wynik sprawy. W skardze kasacyjnej nie wykazano aby niezawiadomienie strony o zamiarze przeprowadzenia kontroli w okolicznościach tej sprawy stanowiło takie naruszenie prawa procesowego, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy.

Brak jest też podstaw do stwierdzenia, że Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku nie odniósł się do zarzutu skargi "zwykłej" dotyczącego naruszenia art. 27 i art. 27c ustawy o inspekcji sanitarnej. Także w kontekście "realnego zagrożenia dla zdrowia ludzi", w ramach tego zarzutu Sąd wyjaśnił, że podczas przeprowadzanych kontroli każdorazowo zabezpieczono próbki produktów do kontroli, a ich badania potwierdziły, iż zatrzymane produkty zawierały w swoim składzie środki zastępcze oraz nowe substancje psychoaktywne, tj.: 4-meylo-N,N-DMC, 4-EEC, NM-2201, 4-MDMC, AB-CHMINACA, MDMB-CHMICA, 3-CMC, 4-CMC. Badania te zostały przeprowadzone przez jednostki specjalistyczne, tj. w Sekcji Laboratoryjnej Aparatury Specjalnej Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Radomiu oraz sprawozdań z badań Centralnego Laboratorium Kryminalistycznego Policji w Warszawie. W świetle art. 75 § 1 K.p.a. były więc to wyniki badań wystraczające do stwierdzenia, że mamy w niniejszej sprawie do czynienia z wprowadzeniem do obrotu środku zastępczych niebezpiecznych dla zdrowia. Już samo stwierdzenie, że produkty zawierały substancje psychoaktywne, w świetle przywołanych przez organy obu instancji i Sąd przepisów prawa, świadczy, że w związku z wprowadzaniem ich do obrotu mamy do czynienia realnym zagrożeniem dla zdrowia ludzi. W tym kontekście brak było podstaw do powoływania biegłego, a poza tym skarżąca w trakcie postępowania, a najpóźniej przez Naczelnym Sądem Administracyjnym nie przedstawiła żadnego kontrdowodu, z którego można by wywieść przeciwny wniosek.

Ponadto w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji wyjaśnił, że skoro skarżąca była sprzedawcą (a nawet jeżeli byłaby przedsiębiorcą), i tak w tego rodzaju sprawach następuje odstąpienie od zwykłych reguł i gwarancji udzielanych przedsiębiorcom z uwagi na zagrożenie życia i zdrowia w związku z wprowadzaniem do obrotu niebezpiecznych i nielegalnych produktów. W konsekwencji Sąd I instancji ocenił, że w sprawie nie doszło do naruszenia art. 77 ust. 6 u.s.d.g. podniesionego w skardze. A zatem nie znajdują potwierdzenia twierdzenia skargi kasacyjnej, jakoby w sprawie pozyskano dowody w wyniku kontroli przeprowadzanych z rażącym naruszeniem przepisów ustawy, tj. art. 84c, art. 82, art. 79a, art. 79 u.s.d.g. W tym zakresie ma bowiem przesądzające znaczenie, że wyniki badań potwierdzają, że mamy do czynienia z produktami zawierającymi substancje niebezpieczne dla życia i zdrowia ludzkiego. Dlatego skarżąca nie musiała być zawiadomiona o terminie kontroli (art. 79 ust. 2 pkt 4a u.s.d.g.); kontrola nastąpiła w obecności sprzedawcy, który mógł być uznany za osobę, o której mowa w art. 97 K.c. (art. 80 ust. 5 u.s.d.g.); kontroli dokonali uprawnieni pracownicy organu (art. 79a u.s.d.g.); ponadto niewątpliwie kontrola miała na celu przeciwdziałanie popełnieniu przestępstwa określonego w art. 165 § 1 pkt 2 Kodeksu karnego (sprowadzenie niebezpieczeństwa dla życia i zdrowia dla wielu osób wprowadzając do obrotu szkodliwe substancje); tym samym dopuszczalne było przeprowadzenie więcej niż jednej kontroli (art. 82 ust. 1 pkt 4 u.s.d.g.). Nie było zatem podstaw do odstąpienia od czynności kontrolnych, co próbuje wykazać strona skarżąca kasacyjnie. Strona skarżąca kasacyjnie nie wykazała aby doszło w niniejszej sprawie do naruszenia zasad dotyczących przeprowadzenia kontroli na podstawie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

Dlatego zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Nie można też zgodzić się z twierdzeniami skargi kasacyjnej jakoby Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni art. 52a i art. 4 pkt 34 u.p.n. w zakresie pojęcia "wprowadzanie do obrotu". W tym zakresie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie wskazywano, jak należy interpretować definicję pojęcia "wprowadzania do obrotu", o jakiej mowa w art. 4 pkt 34 u.p.n. Na tych poglądach swoje rozstrzygnięcie oparł Sąd I instancji, zaś w skardze kasacyjnej nie podważono skutecznie oceny w tym zakresie. Także Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela pogląd orzeczniczy, zgodnie z którym pod pojęciem "wprowadzania do obrotu" środków zastępczych, należy rozumieć każde udostępnienie ich odpłatnie lub nieodpłatnie osobom trzecim zarówno niebędącym, jak i będącym ich konsumentami, tj. nabywającymi je w celu własnego spożycia. Wykładnia językowa tego przepisu nie daje podstaw do przyjęcia, że przez osoby trzecie rozumieć należy wyłącznie konsumentów substancji wymienionych w tym przepisie (por. wyroki NSA: z 16 grudnia 2019 r., II OSK 3155/18; z 19 grudnia 2019 r., II OSK 3232/18). Ponadto przyjęta jako podstawowa przesłanka wprowadzenia do obrotu, przesłanka udostępnienia osobom trzecim nie jest ograniczona przez wprowadzenie określenia sposobu udostępnienia. Zakresem pojęcia udostępnienia osobom trzecim środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów, środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych, należy objąć stworzenie możliwości faktycznych dostępu osób trzecich do tych środków. Nie można do takiej ustawowej definicji wprowadzenia do obrotu przyjąć elementów stanu faktycznego w niej niezapisanego, a zatem przyjąć, że wymaga ustalenia fakt sprzedaży tych substancji, aby przypisać status strony (por. wyrok NSA z 23 czerwca 2020 r., II OSK 3492/19). W świetle powyższego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, trafnie w tej sprawie uznano, że zachowanie skarżącej odpowiadało definicji, o jakiej mowa w art. 4 pkt 34 u.p.n. Tym bardziej w sytuacji gdy w sprawie organ uzyskał oświadczenie skarżącej, że to ona sprzedaje produkty, które zostały zabezpieczone podczas kontroli, czego nie podważono skutecznie w skardze kasacyjnej. Sąd I instancji – wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie – dokonał prawidłowej wykładni art. 52a i art. 4 pkt 34 u.p.n., i w konsekwencji zastosował je właściwie. Dla tej oceny nie ma zaś znaczenia, że ww. okoliczności dotyczyły skarżącej jako pracownika podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą. Decyzja wydana na podstawie art. 52a ww. ustawy, czyli wymierzenie kary pieniężnej może być skierowana do każdego podmiotu wprowadzającego do obrotu środki zastępcze, niekoniecznie w ramach prowadzonej działalności gospodarczej i bez względu na to czy taką działalność prowadzi. Adresatem takiej decyzji nie musi być wyłącznie przedsiębiorca, ale każdy, kto prowadzi jakąkolwiek działalność w pomieszczeniach, w których środki takie są wytwarzane albo wprowadzane do obrotu. Ma w tym zakresie rację Sąd I instancji, że odpowiedzialności podlega zarówno prowadzący sklep, jak i zatrudniony w nim sprzedawca, który bezpośrednio udostępnienia środek zastępczy osobie trzeciej. Należy zwrócić uwagę, że w art. 100 § 1 Kodeksu pracy mowa jest, że pracownik jest obowiązany wykonywać pracę sumiennie i starannie oraz stosować się do poleceń przełożonych, które dotyczą pracy, jeżeli nie są one sprzeczne z przepisami prawa. Sprzeczność z każdego rodzaju przepisem prawa, w tym przepisem prawa administracyjnego, daje pracownikowi prawo odmowy świadczenia pracy. Skoro z art. 44b u.p.n. wynika zakaz wytwarzania, przywozu i wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych, to wprowadzanie takich środków do obrotu będzie czynem sprzecznym z prawem (por. wyrok NSA z 29 października 2020 r., II OSK 1338/18). Nie znajdują potwierdzenia twierdzenia zawarte w skardze kasacyjnej jakoby czyn opisany w art. 52a u.p.n. nie był czynem zabronionym w rozumieniu Kodeksu karnego, a tym samym aby brak było podstaw do odmowy przez pracownika wykonania polecenia służbowego pracodawcy co do sprzedaży środków zastępczych. Jak już wyżej wskazano, stosowną penalizację czynu przewiduje art. 165 § 1 pkt 2 Kodeksu karnego. Zgodnie z tym przepisem, kto sprowadza niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia wielu osób wprowadzając do obrotu szkodliwe dla zdrowia substancje, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. Jak przyjął bowiem Sąd Najwyższy, możliwe jest przyjęcie, iż wprowadzanie do obrotu środków zastępczych, o których traktuje przepis art. 4 ust. 27 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, stanowi realizację znamion czynu penalizowanego w art. 165 § 1 pkt 2 K.k. (por. wyrok SN z 15 grudnia 2020 r., V KK 374/19, publ. LEX nr 3270722; wyrok SA w Katowicach z 11 grudnia 2019 r., II AKa 375/19, publ. LEX nr 3066114).

Dlatego zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 52a i art. 4 pkt 34 u.p.n. nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 2 pkt 5 i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).