Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 819/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-07-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie: Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2015 r. sprawy ze skargi B.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (SKO) decyzją z dnia [...] nr wydaną po rozpatrzeniu odwołania B.B. (Skarżąca) od decyzji Zarządu [...] z dnia [...] (Zarząd) odmawiającej nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej przy ul. [...] stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] o pow. [...] ha, w obrębie [...], opisanej w księdze wieczystej Nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...] Wydział Ksiąg Wieczystych (Nieruchomość), utrzymało w mocy powyższą decyzję.

Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawiał się następującą :

Wnioskiem z 22 lipca 2011 r. Skarżąca wystąpiła o nieodpłatne przekształcenie przysługującego jej prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności w trybie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2005 r. Nr 175, poz. 1459. Dalej "ustawa o przekształceniu).

Organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie m.in. art. 1 ust. 1a, art. 5 pkt 1, art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o przekształceniu, odmówił nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności ww. nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że Skarżąca nie jest następcą prawnym pod tytułem ogólnym osób, na rzecz których ustanowiono użytkowanie wieczyste, a zatem nie spełnia przesłanek do skorzystania z prawa do bezpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że Skarżąca nabyła prawo użytkowania wieczystego gruntu w ramach sukcesji syngularnej, natomiast prawo do nieodpłatnego przekształcenia tego prawa w prawo własności przysługuje, wyłącznie osobom będącym nabywcami pod tytułem ogólnym (następstwo uniwersalne).

Skarżąca wniosła odwołanie od decyzji Zarządu zarzucając naruszenie:

1. prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 1a pkt 2 oraz art. 5 pkt 1 ustawy o przekształceniu poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że Skarżącej nie przysługuje uprawnienie do nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w oparciu o powołane przepisy z uwagi na nabycie przedmiotowego prawa w drodze sukcesji syngularnej;

2. przepisów postępowania tj. art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie.

W uzasadnieniu odwołania Skarżąca wskazała, że prawo do nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntu przysługuje w świetle ustawy o przekształceniu również następcom syngularnym. Na poparcie swojego stanowiska Skarżąca przytoczyła poglądy wyrażane przez sądy administracyjne (wyroki : WSA w Krakowie z 20 grudnia 2011 r., sygn. akt. II SA/Kr 1522/11, WSA we Wrocławiu z 25 listopada 2010 r., sygn. akt. II SA/Wr 408/10, oraz WSA w Warszawie, z 10 kwietnia 2014 r. I SA/Wa 2125/13)

Opisaną na wstępie decyzją SKO utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że nieruchomość gruntowa położona w [...] przy ul. [...], zabudowana budynkiem mieszkalnym, uregulowana była w księdze hipotecznej "Nieruchomość w [...] Nr [...]" i stanowiła współwłasność E. W. i A. W. Na podstawie art. 1 dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] nieruchomość gruntowa stała się własnością Skarbu Państwa. Nieruchomość budynkowa pozostała własnością E. W. i A. W.

Umową sprzedaży z dnia [...] rep. A Nr [...] E. W. i A. W. przenieśli prawo własności przedmiotowej nieruchomości na rzecz M. i M. małżonków H. (w [...] części) oraz A. M. z domu F. (w [...] części) z prawem do ustanowienia w tych częściach prawa użytkowania wieczystego gruntu na którym budynek się znajduje. Prawo własności nieruchomości budynkowej w pozostałej [...] części pozostało współwłasnością E. W. i A. W. Jednocześnie w § 6 tegoż aktu notarialnego strony zobowiązały się zawrzeć umowę ustanowienia odrębnej własności lokali w ten sposób, że A. i E. małżonkowie W. pozostaną właścicielami lokalu nr [...], M. i M. małżonkowie H. otrzymają na własność lokal mieszkalny nr [...], a A.M. lokal mieszkalny nr [...].

Z odpisu księgi wieczystej KW Nr [...] (odpis z dnia [...]) prowadzonej dla lokalu nr [...] zlokalizowanego w budynku położonym przy ul. [...] w [...] wynika, że L. F. nabył prawo własności tego lokalu na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] oraz umowy przeniesienia własności z dnia [...].

Urząd [...] decyzjami z dnia [...] ustanowił prawo użytkowania wieczystego ww. gruntu:

1. na rzecz M. H. i M. H. (na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej w [...] niepodzielnej części,

2. na rzecz L. F. w [...] niepodzielnej części;

3. na rzecz A. T. F. w [...] niepodzielnej części.

Aktem notarialnym z dnia [...] rep. [...] Skarb Państwa oddał w użytkowanie wieczyste przedmiotową nieruchomość na rzecz M. i M. małżonkom H., A. F. i L. F. po [...] części.

Sąd Rejonowy [...] postanowieniem z dnia [...] sygn. akt [...] Stwierdził, że spadek po A. T. F. nabył L. F.

Na podstawie aktu notarialnego z [...] rep. [...], umowa zamiany, Skarżąca uzyskała prawo własności lokalu nr [...], położonego w budynku przy ul. [...] w [...], a przysługujące jej prawo własności do lokalu nr [...], zlokalizowanego w budynku przy ul. [...] w [...], przeszło na własność J. G.

Na podstawie umowy zamiany zawartej dnia [...] rep. A nr [...] L. F. przeniósł przysługujące mu prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] i prawo własności budynku, stanowiącego odrębna nieruchomość, znajdującego się na tym gruncie na rzecz Skarżącej, a Skarżąca przeniosła na rzecz L. F. przysługujące jej prawo własności lokalu nr [...] położonego w budynku zlokalizowanym w [...] przy ul. [...] wraz z związanym z tym prawem udziałem wynoszącym [...] w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej.

Skarżąca i L. F. zawarli dnia [...] (rep. A nr [...]) umowę rozszerzającą wspólność ustawową, umowę majątkową oraz umowę o podział majątku wspólnego na podstawie której Skarżąca uzyskała prawo własności lokali mieszkalnych nr [...], [...] i [...], stanowiących odrębną własność, położonych w budynku przy ul. [...] w [...] wraz ze związanymi z tymi lokalami udziałami w prawie użytkowania wieczystego gruntu oznaczonego w ewidencji gruntów nr [...] z obrębu [...], uregulowanego w Kw Nr [...], stanowiącego własność Gminy [...].

Organ wskazał, że prawo własności nieruchomości gruntowej uregulowanej w księdze wieczystej Nr [...] przysługuje [...], a prawo użytkowania gruntu w udziałach po [...] przysługuje właścicielom lokalu nr [...] (uregulowanego w KW Nr [...]), nr [...] (uregulowanego w KW Nr [...]) i nr [...] (uregulowanego w KW Nr [...]). Właścicielem lokali nr [...], [...] i [...] jest Skarżąca.

Organ stwierdził, że istota sporu sprowadza się do wykładni pojęcia "następstwo prawne". W art. 5 pkt 1 ustawy o przekształceniu ustawodawca odwołuje się do "następstwa prawnego’', nie określając jednak, o jaki rodzaj następstwa prawnego chodzi. Sukcesja (następstwo prawne) może być sukcesją pod tytułem ogólnym (sukcesja uniwersalna) albo sukcesją pod tytułem szczególnym (sukcesja singularna). Skarżąca nabyła użytkowanie gruntu w drodze sukcesji pod tytułem szczególnym (sukcesja singularna), co potwierdza zgromadzony w trakcie postępowania materiał dowodowy w postaci umów cywilnoprawnych.

Organ wyjaśnił następnie, że wykładnia językowa art. 5 pkt 1 ustawy prowadzi do wniosku, że prawo do nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przysługuje następcą prawnym, tj. każdemu podmiotowi, który nabył prawo od poprzednika bez względu na charakter tytułu, co prowadzi do wniosku, że dywagacje w materii syngularnego czy uniwersalnego następstwa są zbędne. Takiej też wykładni wskazanego przepisu dokonał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w powołanym przez Skarżącą wyroku z dnia 10 kwietnia 2014r. sygn. akt I SA/Wa 2125/13.

W ocenie SKO nie można jednak pomijać wykładni celowościowej art. 5 pkt 1 ustawy. Po przytoczeniu uzasadnienia do poselskiego projektu ustawy, o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości oraz o zmianie niektórych ustaw (druk nr 1695 z 25.02.2003r. www.semi.gov.pl), jak również postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 lutego 2010r., sygn. akt Ts 104/09, SKO wskazało, że w pełni aprobuje stanowisko Naczelnego Sadu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 18 listopada 2013r., sygn. akt I OSK 1288/12 zgodnie z którym korzystanie przez spadkobiercę z instytucji uregulowanej w art. 5 ustawy uzasadnione jest tym, iż wstępuje on w prawa swego "poprzednika" prawnego, z których ten nie mógł skorzystać. Natomiast osoba, która nabyła użytkowanie wieczyste od podmiotów, o których mowa w art.1 ust.1a ustawy o przekształceniu w drodze umowy cywilnoprawnej wchodzi tylko w te prawa, które nabyła w drodze umowy. Nie ma żadnych racjonalnych podstaw, aby osoby takie traktować w sposób uprzywilejowany względem innych nabywców użytkowania wieczystego także w drodze umów cywilnoprawnych. W takiej sytuacji zostałaby naruszona konstytucyjna zasada równości wobec prawa ( art.32 Konstytucji RP).

Skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję wnosząc o jej uchylenie w całości.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła :

1) ruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77 i art. 80 K.p.a. poprzez zaniechanie wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego i pominięcie okoliczności, że prawo własności części Nieruchomości przysługuje Skarżącej z mocy prawa na podstawie ustawy z dnia 26 lipca 2001 roku o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości,

2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77 i art. 80 K.p.a. poprzez zaniechanie wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego i pominięcie, że Skarżąca jest spadkobiercą osoby, określonej w art. 1 ust. 1a pkt 2 ustawy;

3) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I podczas, gdy w okolicznościach niniejszej sprawy należało decyzję tę uchylić i orzec co do istoty sprawy poprzez wydanie w odpowiednim zakresie decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości nieodpłatnie;

4) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 roku o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości poprzez niezastosowanie ww. przepisu w niniejszej sprawie, pomimo spełnienia przez Skarżącą przesłanek nabycia prawa własności nieruchomości z mocy prawa określonych w tym przepisie,

5) naruszenie prawa materialnego tj. art. 5 pkt 1 w zw. z art. 1 ust. 1 a ustawy o przekształceniu poprzez niewłaściwą wykładnię, a w konsekwencji odmowie nieodpłatnego przekształcenia na rzecz Skarżącej.

W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, że organ zaniechał zbadania przesłanek nabycia przez Skarżącą prawa własności na podstawie ustawy z dnia 26 lipca 2001 roku o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości.

Podniosła, że organ nie ustalił, czy Skarżąca jest spadkobiercą osoby, określonej w art. 1 ust. la pkt 2 ustawy o przekształceniu, pomimo przedłożenia przez nią postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Podkreśliła, że organ na żadnym etapie postępowanie nie kwestionował, że jest spadkobierczynią L. F. Pomimo tego, organ nie uwzględnił ww. okoliczności i przyjął, że nie przysługuje jej uprawnienie do nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości na podstawie art. 5 pkt 1 ustawy o przekształceniu czy to w odniesieniu do całości czy części nieruchomości, a to w związku z nabyciem przez Skarżącą prawa użytkowania wieczystego gruntu w drodze sukcesji syngularnej, pomimo, iż Skarżąca jest następcą prawnym w drodze sukcesji uniwersalnej.

Skarżąca podniosła również, że zasadniczą dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest kwestia nabycia przez nią prawa własności w odniesieniu do części Nieruchomości nieodpłatnie z mocy prawa, na podstawie art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 roku o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ww. ustawy w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 11 kwietnia 2003 roku o kształtowaniu ustroju rolnego:

"Osoby fizyczne będące w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości z dniem, w którym decyzja, o której mowa w ust. 3, stała się ostateczna.

2.Prawo własności nieruchomości nabywają także osoby fizyczne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1." [ pod kr. wł. ]

Prawo użytkowania wieczystego Nieruchomości zostało ustanowione umową użytkowania wieczystego z dnia [...] Rep. [...] po [...] dla L.F., A.F. oraz małżeństwa H. W dniu 26 maja 1990 roku stan ten w odniesieniu do [...] Nieruchomości nie zmienił się (tj. L.F. i A. F. pozostawali użytkownikami wieczystymi). W dniu wejścia w życie ustawy użytkowanie wieczyste w [...] Nieruchomości przypadało L.F., następnie - od [...] B. B.

Jak zatem wynika z powyższego, Skarżąca spełnia warunki przewidziane ustawą z dnia 26 lipca 2001 roku o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości do nieodpłatnego nabycia prawa własności części Nieruchomości ([...]).

Innymi słowy, w odniesieniu do części Nieruchomości, Skarżąca nabyła prawo własności z mocy samego prawa, bez konieczności wnoszenia o przekształcenie w tym zakresie.

Uzasadniając naruszenie art. 5 ust. 1 ustawy o przekształceniu Skarżąca wskazała, że organ pominął okoliczność, że aczkolwiek nabyła prawo użytkowania wieczystego w drodze umowy, to jednak jest spadkobierczynią osoby, która nabyła prawo użytkowania wieczystego w sposób określony w art. 1 ust. 1a pkt 2 ustawy, a która posiadała uprawnienie do nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości na podstawie ustawy z dnia 4 września 1997 roku o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności.

Skarżąca powołała się również w uzasadnieniu skargi na pogląd wyrażony w wyroku tutejszego sądu w sprawie I SA/WA 106/11.

W odpowiedzi na skargę organ powtórzył argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Skarga jest niezasadna, zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Skarżąca na etapie wniesienia skargi do tutejszego sądu podnosiła, że przysługiwało jej prawo do nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na podstawie art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 roku o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości i zarzucała organowi niezastosowanie powyższego przepisu.

Zarzut ten jest niezasadny.

We wniosku z dnia 22 lipca 2011 r. Skarżąca wystąpiła o przekształcenie przysługującego jej prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Wniosek ten złożony został na podstawie przepisów ustawy o przekształceniu. Oznacza to, że organ zobowiązany był do rozpatrzenia wniosku Skarżącej z uwzględnieniem przesłanek zawartych w tejże ustawie. Innymi słowy mówiąc, złożony przez Skarżącą wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na podstawie przepisów ustawy o przekształceniu, spowodował zaistnienie sprawy administracyjnej, w ramach której organy zobligowane były do badania czy zaistniały okoliczności określone w tym konkretnym akcie prawnym, uprawniające Skarżącą do nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.

Skarżąca wskazała również, że jej poprzednikowi przysługiwało prawo do nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w trybie przepisów ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. z 2001 r. Nr 120, poz. 1299 oraz z 2002 r. Nr 113, poz. 984).

Odnosząc się do powyższego zarzutu wskazać należy, że zarówno ustawa z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. z 2001 r. Nr 120, poz. 1299 oraz z 2002 r. Nr 113, poz. 984) jak również przywoływana przez Skarżącą ustawa z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209, z 2002 r. Nr 113, poz. 984 oraz z 2003 r. Nr 3, poz. 24 i Nr 64, poz. 592) straciły moc z dniem wejścia w życie ustawy o przekształceniu (art. 9 ustawy o przekształceniu). W art. 8 ustawy o przekształceniu przewidziano również, że jej przepisy stosuje się do spraw wszczętych na podstawie ustaw, o których mowa w art. 9, i niezakończonych decyzją ostateczną.

Jednocześnie zaznaczyć należy, że obie ustawy wymienione w art. 9 ustawy o przekształceniu przewidywały, że osoby zamierzające skorzystać z możliwości przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności powinny wystąpić z wnioskami do właściwych organów i dopiero decyzje wydane w trybie przepisów tychże ustaw stanowiły podstawę wpisu do ksiąg wieczystych.

Wobec powyższego, jeżeli Skarżąca (bądź jej poprzednik prawny) nie uzyskała przed dniem wejścia w życie ustawy o przekształceniu decyzji wydanej w trybie jednej z ustaw wymienionych w art. 9 ustawy o przekształceniu, to mogła ubiegać się o przekształcenie przysługującego jej prawa użytkowania wieczystego w prawo własności wyłącznie w trybie przepisów ustawy o przekształceniu.

Wobec powyższego zarzuty nie uwzględnienia przez organ faktu, że Skarżąca spełnia warunki przewidziane ustawą z dnia 26 lipca 2001 roku o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości do nieodpłatnego nabycia prawa własności części Nieruchomości ([...]) nie mogły zostać uznane za uzasadnione.

Jak trafnie wskazał organ odwoławczy, istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do wykładni pojęcia następcy prawnego, użytego w art. 5 pkt 1 ustawy o przekształceniu.

Sąd rozpoznający sprawę podziela w tym zakresie wykładnię powyższego pojęcia dokonaną przez organ odwoławczy, podzielając tym samym stanowisko wyrażone w przywołanym przez SKO postanowieniu Trybunału Konstytucyjnego jak również w cytowanym obszernie przez organ drugiej instancji wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Sąd wskazuje w tym miejscu, że w zakresie możliwości przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na rzecz osób nie będących spadkobiercami osób wymienionych w art. 1 ust. 1a ustawy o przekształceniu ukształtowała się jednolita linia orzecznicza (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2008 r. I OSK 1627/07, I OSK 1752/07, z dnia 13 lipca 2010 r., I OSK 1259/09, z dnia 18 listopada 2013 r. I OS/K 1288/12, z dnia 15 stycznia 2015 r. I OSK 777/14, wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 maja 2014 r. I SA/Wa 1448/13, z dnia 22 lutego 2013 r. I SA/WA 1295/12, Warszawie z 18 lipca 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 651/07, dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W wyrokach tych wskazano, że uprawnienie do nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności związane jest ściśle ze sposobem, w jaki użytkownik uzyskał użytkowanie wieczyste gruntu. Podnoszono, że celem regulacji wynikającej z ustawy było niewątpliwie przyznanie rekompensaty osobom, które w wyniku przemian ustrojowych, mających miejsce po II wojnie światowej, bez własnej winy utraciły prawo własności. Wynika to zarówno z brzmienia art. 5 ust. 1, jak również z treści uzasadnienia do projektu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. (druk nr 3668), opublikowanego na stronach internetowych sejmu http://orka.sejm.gov.pl, w zakładce dotyczącej prac Sejmu RP IV kadencji (dostępnego także w systemie informacji prawnej Lex, przy tekście ustawy), w którym wskazano iż nabycie prawa do nieodpłatnego przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności przez określoną w ustawie grupę użytkowników wieczystych lub ich następców prawnych uzasadnione jest szczególną sytuacją tych osób.

Podkreślano, że prawo to z woli ustawodawcy jest ściśle związane z osobą, która uzyskała prawo użytkowania wieczystego w zamian za utraconą własność, a nie z samym prawem użytkowania wieczystego. W tym stanie rzeczy sprzeczne z celem ustawy byłoby założenie, iż przysługujące określonej osobie uprawnienie do nieodpłatnego przekształcenia może przejść na osobę, która nabyła prawo użytkowania wieczystego ustanowione pierwotnie na rzecz określonych osób w zamian za wywłaszczone im nieruchomości w trybie sukcesji syngularnej, a więc w drodze umowy cywilnoprawnej. Skoro bowiem nie każdy użytkownik wieczysty może skorzystać z preferencyjnego trybu przekształcenia prawa, lecz tylko ten, który uzyskał użytkowanie wieczyste w zamian za uprzednie odjęcie własności nieruchomości, to ograniczenie to odnieść należy również do następców prawnych takich osób. Oznacza to, że nie każde następstwo prawne będzie uprawniało do nieodpłatnego nabycia własności użytkowanego gruntu. Takim uprawnionym następcą prawnym, w rozumieniu art. 5 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r., będzie niewątpliwie spadkobierca osoby, która uzyskała użytkowanie wieczyste w warunkach określonych w art. 1 ust. 1a, jako nabywca ogółu praw i obowiązków majątkowych spadkodawcy (art. 922 k.c.). Nie będzie nim natomiast osoba, która prawo użytkowania wieczystego nabyła w trybie umowy cywilnoprawnej.

W orzeczeniach tych podzielano również stanowisko, że umowa sprzedaży prawa użytkowania wieczystego przenosi wyłącznie na nabywcę prawo do nieruchomości, natomiast nie przenosi na niego tytułu "osoby wywłaszczonej". A skoro tak, to nie istnieją żadne racjonalne przyczyny, aby traktować takiego nabywcę w sposób uprzywilejowany w stosunku do innych użytkowników wieczystych. Pogląd ten jest powszechnie akceptowany w orzecznictwie sądów administracyjnych (vide wyroki NSA: z 27 listopada 2008 r., sygn. I OSK 1687/07 opubl. w OSP 2009/9/99; z 27 listopada 2008 r. I OSK 1752/07, Lex nr 526558, wyrok WSA w, Lex nr 355059).

Wskazywano, że odmienna interpretacja użytego w art. 5 pkt 1 powołanej wyżej ustawy pojęcia "następcy prawni", a więc taka, która by za takich następców uznawała także nabywców prawa użytkowania wieczystego pod tytułem szczególnym (tj. takich, którzy nabyli to prawo w drodze umowy sprzedaży) skutkowałaby odmiennym traktowaniem znajdujących się w identycznej sytuacji prawnej nabywców prawa użytkowania wieczystego w zakresie przysługującego im (bądź nie) przywileju nieodpłatnego przekształcenia tego prawa we własność, w zależności od tego, od kogo użytkowanie wieczyste oni nabyli. Rezultatem takiej wykładni byłoby zatem nierówne traktowania względem prawa osób znajdujących się w identycznej sytuacji prawnej, a więc byłby to stan, który nie może być akceptowany w demokratycznym państwie prawnym.

Również w przywołanym przez Skarżącą w uzasadnieniu skargi wyroku tutejszego sądu z dnia 21 października 2011 r I SA/WA 106/11 wskazano, że pojęcie "następcy prawnego" użyte w art. 5 ustawy o przekształceniu dotyczy tylko wyłącznie spadkobierców, ponieważ jest związane z osobą, a nie z prawem użytkowania wieczystego. Poprzez sprzedaż użytkowania wieczystego dotychczasowy użytkownik wieczysty nie przenosi przecież na następcę tytułu osoby wywłaszczonej. Umowa notarialna sprzedaży, zamiany, darowizny przenosi wyłącznie na nabywcę prawo do nieruchomości, natomiast nie przenosi na nabywcę tytułu "osoby wywłaszczonej" czy też "osoby pozbawionej prawa".

W tej sytuacji, pogląd wyrażony w przywołanym w odwołaniu nieprawomocnym wyroku tutejszego sądu z dnia 10 kwietnia 2014 r. I SA/Wa 2125/13 uznać należy za odosobniony. Cytowane przez Skarżącą wyroki z dnia 20 grudnia 2011 r. II SA/Kr 1522/11 i z dnia 25 listopada 2010 r. II SA/Wr 408/10 zostały uchylone wyrokami NSA odpowiednio z 11 września 2013 r., I OSK 779/12 i z dnia 5 kwietnia 2012 r. I OSK 524/11.

Sąd wskazuje w tym miejscu, że w orzecznictwie NSA wyrażony został pogląd, dopuszczający następstwo syngularne (wyrok z dnia 24 czerwca 2014 r., I OSK 2850/12). Jak podkreślił jednak NSA w wyroku z dnia 15 stycznia 2015 r. I OSK 777/14 dotyczył on stanu faktycznego i prawnego w którym do przeniesienia prawa użytkowania wieczystego doszło na podstawie umowy zawartej w listopadzie 2008 r., a więc po wejściu w życie ustawy o przekształceniu . NSA podkreślił w wyroku z 15 stycznia 2015 r., że stanowiska tego nie można odnosić do stanu faktycznego sprawy, w której do przeniesienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości doszło na podstawie umowy zawartej przed dniem wejścia w życie ustawy o przekształceniu (a taka sytuacja zaistniała również w niniejszej sprawie).

Skarżąca wskazywał, że organ nie uwzględnił faktu, że jest ona spadkobierczynią osoby, która prawo użytkowania wieczystego uzyskała w trybie art. 1 ust. 1a ustawy o przekształceniu.

Odnosząc się do powyższego argumentu wskazać należy, że istotnie, jak wynika z akt sprawy L. F. nabył prawo użytkowania wieczystego do [...] niepodzielnej części gruntu na podstawie decyzji z dnia [...], przy czym w jej podstawie prawnej powołano art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na terenie [...]. L. F. był również właścicielem lokalu nr [...]. Następnie, L. F. nabył w drodze dziedziczenia po swojej siostrze, A.F. udział wynoszący [...] prawa użytkowania wieczystego Nieruchomości, przy czym A. F. prawo to również nabyła na podstawie decyzji z dnia [...], w której podstawie prawnej powołano art. 7 ust. 2 dekretu. A. F. była również właścicielką lokalu nr [...].

Należy jednak mieć na względnie następujące ustalenia poczynione przez organy, które sąd w pełni podziela :

Prawo do lokalu mieszkalnego nr [...] i związane z tym prawo udziału do [...] prawa użytkowania wieczystego Skarżąca nabyła na skutek umowy zamiany z [...]. Następnie, Skarżąca i L. F. zawarli [...] umowę, w ramach której Skarżąca przeniosła na L. F. prawo własności lokalu nr [...] i udział wynoszący [...] prawa użytkowania wieczystego Nieruchomości.

Skarżąca i L. F. zawarli następnie w dniu [...] umowę rozszerzającą wspólność ustawową, umowę majątkową oraz umowę o podział majątku wspólnego na podstawie której Skarżąca uzyskała prawo własności lokali mieszkalnych nr [...], [...] i [...], stanowiących odrębną własność, położonych w budynku przy ul. [...] w [...] wraz ze związanymi z tymi lokalami udziałami w prawie użytkowania wieczystego Nieruchomości.

Oznacza to, że Skarżąca stała się użytkownikiem wieczystym całej Nieruchomości w wyniku czynności prawnej nie zaś w wyniku spadkobrania po L. F., który zmarł w dniu [...], zaś oba zdarzenia miały miejsce przed dniem wejścia w życie ustawy o przekształceniu.

W tej sytuacji, zarówno podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego jak i zarzuty naruszenia przepisów postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał za niezasadne i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.