Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 398/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-08-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art.45 ust. 1, art. 77 ust. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 165, art. 246 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 6
journal: Dz.U. 1993 nr 61 poz 284
law: Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Rudowski po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. P. – Biuro Nieruchomości "K." w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Gl 700/09 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. P. – Biuro Nieruchomości "K." w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 czerwca 2009 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia: oddalić zażalenie. NSA/post.1 – postanowienie "ogólne"


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił przyznania J. P. prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 czerwca 2009 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w dniu 16 listopada 2009 r. wydano postanowienie w przedmiocie prawa pomocy, które do chwili obecnej zachowało swą prawną moc. Odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym postanowieniu, którym odmówiono prawa pomocy, może zatem wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie, czyli się pogorszyły i to na tyle istotnie, aby uwzględnić wniosek o przyznanie prawa pomocy.

W rozpatrywanym stanie faktycznym zdaniem Sądu pierwszej instancji brak jest podstaw do tego, aby kolejny wniosek skarżącego mógł być oceniony w inny, korzystny dla niego sposób. Wnioskodawca uchylił się od należytego wykonania wezwania do nadesłania dokumentów źródłowych, co nie pozwoliło wyjaśnić wszystkich wątpliwości, jakie można powziąć odnośnie jego sytuacji.

Sąd wskazał na brak wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych za ostatnie cztery miesiące, co wyklucza pełny ogląd przepływu środków finansowych strony. Podobnie uzasadnione wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego skarżącego wywołuje brak ustosunkowania się przez niego do wezwania o nadesłanie odpisu bądź kserokopii zeznania podatkowego za rok 2009, co nie pozwoliło poczynić ustaleń w przedmiocie wszystkich dochodów uzyskanych przez stronę.

Sąd pierwszej instancji podkreślił, że nie można skarżącemu zarzucić całkowitej bierności, jednakże dokumentacja przez niego złożona wraz z wniesieniem sprzeciwu nie usunęła przedstawionych wątpliwości.

Zażalenie od powyższego postanowienia złożył skarżący wnosząc o jego zmianę lub uchylenie, z powodu nieprawdziwych danych przytoczonych w uzasadnieniu i z powodu "zdezaktualizowanych danych na dzień dzisiejszy".

W uzasadnieniu wskazał, że od stycznia 2009 r. nie prowadzi działalności gospodarczej i ksiąg rachunkowych. Jedynym źródłem jego utrzymania jest emerytura. Nie płaci żadnych rachunków za media, gaz czy energię elektryczną, wodę, czynsz. Ponadto nie jest właścicielem nieruchomości położonej w W. przy ul. T.

Biorąc pod uwagę powyższe wskazał, że zasadne byłoby zastosowanie art. 165 p.p.s.a. "przywołując potrzebę przydzielenia pomocy zwolnienia od kosztów pomocy adwokackiej wg przepisu art. 167 kpa."

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zw. dalej: p.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.

Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego, a tym samym realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz. U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.). Wskazać jednak należy, że prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne z cytowanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa, gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu, oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały.

Uregulowanie z art. 246 § 1 p.p.s.a. wprost przenosi na stronę obowiązek wykazania, że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego strona w kolejnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym z dnia 28 stycznia 2010 r. nie wykazała zmiany okoliczności, o której mowa w art. 165 p.p.s.a. uzasadniającą zmianę postanowienia Sądu pierwszej instancji z dnia 16 listopada 2009 r.

Nie bez znaczenia jest również, co słusznie podniósł w zaskarżonym postanowieniu Sąd pierwszej instancji, że ocena sytuacji majątkowej strony nie może być odpowiednio zweryfikowana, gdyż strona uchyliła się od przedłożenia żądanych dokumentów, które wskazywałyby w sposób niebudzący wątpliwości jaka jest jej sytuacja majątkowa.

W związku z powyższym Sąd pierwszej instancji miał pełne podstawy ocenić wniosek jako niezasadny, bowiem nie mógł przeprowadzić pełnej analizy posiadanych przez stronę środków, a ponadto strona nie wykazała zmiany okoliczności, o której mowa w art. 165 p.p.s.a., uzasadniających zmianę postanowienia Sądu pierwszej instancji z dnia 16 listopada 2009 r.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił oddalić zażalenie.

-----------------------

1