Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SAB/Po 170/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Umorzono postępowanie co do zobowiązania organu do wydania aktu
Powołane przepisy: article: art. 149 par. 1 pkt 3, art. 149 par. 1a, art. 200
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 11 par. 1, art. 35 par. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Jan Szuma (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi K. H. na bezczynność Wojewody w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji, II. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, III. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, IV. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę [...]zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Skarga dotyczy bezczynności Wojewody (zwanego dalej "Wojewodą") w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 15 lutego 2006 r. J. H. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta S. z dnia [...] stycznia 1977 r., [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości w części dotyczącej punktu I ppkt 5.

Złożenie skargi nastąpiło w kontekście następujących okoliczności.

Naczelnik Miasta S. decyzją z dnia [...] października 1976 r., [...] (dalej zwanej "decyzją wywłaszczeniową") wywłaszczył nieruchomość położoną w S. przy ulicy [...], oznaczoną jako działki [...] i [...], o powierzchni 3536 m2, stanowiącą w ˝ własność C. H. oraz po Ľ J. H. i I. S. (pkt I, podpunkt 5). Z kolei powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] stycznia 1977 r., [...] (dalej zwaną "decyzją odszkodowawczą") organ ten przyznał odszkodowanie w kwotach odpowiednio [...] zł na rzecz C. H. oraz po [...] zł na rzecz pozostałych współwłaścicieli.

Pismem z dnia [...] lutego 2006 r. J. H. wniósł o stwierdzenie nieważności obu tych decyzji w częściach odnoszących się do wywłaszczenia jego nieruchomości i przyznanego mu odszkodowania.

Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. Wojewoda odmówił stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej i odszkodowawczej, lecz wskutek odwołania skarżącego Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] marca 2012 r. decyzję tę uchylił, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Wojewoda wydał dwie decyzje:

- z dnia [...] lipca 2013 r., [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej w zakresie punktu I podpunktu 5 oraz

- z dnia [...] lipca 2013 r., [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji odszkodowawczej.

Skarżący, będący jednym z następców prawnych J. H., pismem z dnia [...] marca 2015 r. wystąpił o stwierdzenie nieważności obu decyzji z dnia [...] lipca 2013 r.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. Minister Infrastruktury i Budownictwa stwierdził nieważność decyzji Wojewody z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] [o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji odszkodowawczej] ze względu na fakt, że została ona skierowana do J. H., który zmarł dnia [...] lipca 2013 r. Decyzję tę doręczono Wojewodzie w dniu [...] grudnia 2015 r., jednakże bez informacji, czy została ona zaskarżona i czy stała się ostateczna; organowi nie zwrócono również akt sprawy.

Dnia [...] marca 2016 r. wpłynęło do Wojewody zażalenie skarżącego z dnia [...] marca 2016 r. na bezczynność tego organu w sprawie wniosku [J. H.] o stwierdzenie nieważności decyzji odszkodowawczej. Skarżący podkreślił m.in., że mimo iż decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. stwierdzono nieważność dotychczasowego rozstrzygnięcia, organ nie wydał ponownej decyzji.

Wojewoda pismem z dnia [...] marca 2016 r. przekazał zażalenie Ministrowi Infrastruktury i Budownictwa. Wyraził pogląd, że jest ono bezpodstawne, gdyż nie toczy się przed nim postępowanie we wskazanym przedmiocie, skoro ani nie zwrócono mu akt sprawy, ani nie poinformowano go o tym, czy w związku z decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. złożony został wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Dnia [...] maja 2016 r. wpłynęło do Wojewody pismo Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 9 maja 2016 r. informujące, że w związku z decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. zwraca on akta administracyjne po wykorzystaniu oraz że w przepisanym prawem terminie żadna ze stron nie złożyła wniosku o ponownie rozpatrzenie sprawy.

Dnia [...] czerwca 2016 r. pracownik Urzędu Wojewódzkiego miał stwierdzić, że zamiast właściwych akt zwrócono akta sprawy, w której wydano decyzję z dnia 25 lipca 2013 r. dotyczącą odmowy stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej.

W dniu 13 maja 2016 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na niezałatwienie w terminie sprawy z wniosku z dnia [...] lutego 2016 r. o stwierdzenie nieważności decyzji odszkodowawczej.

Wojewoda w piśmie z dnia 16 czerwca 2016 r. udzielił odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie. Podniósł, że przez dłuższy czas nie dysponował aktami sprawy i nie był informowany o tym, czy decyzja z dnia 4 grudnia 2015 r. stała się ostateczna. Jego zdaniem w efekcie termin na załatwienie sprawy, przewidziany w art. 35 § 1 w związku z art. 61 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, ze zm., obecnie Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej "K.p.a."), nie mógł rozpocząć swego biegu wcześniej niż z dniem 12 maja 2016 r., gdy uzyskał tę informację i gdy omyłkowo zwrócono mu inne akta administracyjne. Organ opowiedział się za możliwością stosowania na zasadach analogii art. 286 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, ze zm., obecnie Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm., dalej "P.p.s.a."), wedle którego termin taki należy liczyć właśnie od dnia doręczenia organowi akt sprawy. Zaakcentował, że nie można w tym zakresie przyjąć dnia doręczenia mu decyzji z dnia [...] grudnia 2015 r., skoro wówczas decyzja ta nie mogła być ostateczna.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2016 r. Wojewoda, działając na podstawie m.in. art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., zawiesił postępowanie z urzędu do czasu ostatecznego zakończenia postępowania administracyjnego prowadzonego przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...], a w razie stwierdzenia jej nieważności – do czasu ponownego ostatecznego zakończenia sprawy o stwierdzenie nieważności punktu I podpunktu 5 decyzji wywłaszczeniowej. Wyraził przekonanie, że rozpoznanie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji odszkodowawczej byłoby przedwczesne przed zakończeniem powyższych postępowań. Rozstrzygnięcie o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość podziela bowiem los prawny rozstrzygnięcia o wywłaszczeniu. Obie kwestie pozostają w związku wynikającym z tego, że odszkodowanie przysługuje za wywłaszczenie, co oznacza, iż wyeliminowanie z obrotu decyzji o wywłaszczeniu powoduje konieczność unieważnienia decyzji o odszkodowaniu.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2016 r., [...] Wojewoda zawiesił postępowanie z wniosku J. H. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta S. z dnia [...] stycznia 1977 r., [...] w zakresie punktu I podpunktu 5 wydanej w sprawie o ustalenie odszkodowania za wywłaszczone działki [...] i 236 w S..

Wyrokiem z dnia 19 października 2016 r., II SAB/Po 52/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uwzględnił skargę K. H. na bezczynność Wojewody w sprawie dotyczącej wniosku z dnia [...] lutego 2006 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta S. z dnia [...] stycznia 1977 r., [...] i zobowiązał organ do załatwienia wniosku w terminie 2 miesięcy od podjęcia postępowania zawieszonego postanowieniem z [...] lipca 2016 r., stwierdzając, że organ dopuścił się bezczynności, która jednak nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł Wojewoda.

Wyrokiem z dnia 11 sierpnia 2017 r., I OSK 350/17 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok II SAB/Po 52/16, a sprawę przekazał do ponownego rozpoznania.

Sąd drugiej instancji uznał przede wszystkim za trafny zarzut naruszenia art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. w związku z art. 35 § 3, art. 61 § 3 i art. 130 § 1 K.p.a., kwestionujący pogląd Sądu pierwszej instancji, że Wojewoda pozostawał w bezczynności w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji odszkodowawczej od dnia [...] grudnia 2015 r., kiedy to doręczono mu decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] grudnia 2015 r. stwierdzającą nieważność jego wcześniejszego rozstrzygnięcia. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że zasadniczym motywem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu było uznanie, że Wojewoda już w dniu [...] grudnia 2015 r. powinien podjąć działania w sprawie, niezależnie od tego, iż nie zwrócono mu akt postępowania.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko takie jest zbyt daleko idące, gdyż decyzja z dnia [...] grudnia 2015 r. z pewnością nie stała się ostateczna w dniu [...] grudnia 2015 r., skoro wciąż wtedy biegł jeszcze termin do złożenia od niej środka zaskarżenia w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ponadto Wojewoda z oczywistych przyczyn nie mógł rozstrzygnąć sprawy, nie dysponując aktami sprawy, które nie zostały mu zwrócone wraz z decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że powyższe okoliczności muszą być brane pod uwagę podczas oceny postawy organu, któremu strona zarzuca bezczynność. Wojewoda pozostawał bowiem ograniczony w możliwości działania (pozbawiony środków prawnych pozwalających mu niejako wymusić zwrot akt, jakie musiał on przekazać celem rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności wydanej przez niego decyzji). Z drugiej strony Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, że nie może to jednak w pełni usprawiedliwiać braku jakiejkolwiek aktywności, czy inicjatywy w rozpatrywanej materii. Nic nie stało przecież na przeszkodzie, by Wojewoda w związku z doręczeniem mu decyzji z dnia [...] grudnia 2015 r. wystąpił do organu będącego wciąż w posiadaniu akt sprawy z zapytaniem, czy decyzja ta stała się ostateczna i w efekcie czy akta mogą być zwrócone. Powinien to uczynić już w pierwszej chwili, gdy można było zakładać, że organ ten jest w stanie stwierdzić, iż w przypadku wszystkich stron upłynął termin do wniesienia środka zaskarżenia, czyli w praktyce około miesiąca po wydaniu decyzji, najpóźniej zaś po wpłynięciu zażalenia na bezczynność złożonego przez skarżącego ([...] marca 2016 r.). Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że Wojewoda przejawił w analizowanym zakresie brak zainteresowania, który nie znajduje żadnego usprawiedliwienia, jeżeli zważyć, że w świetle doręczonej mu decyzji z dnia [...] grudnia 2015 r. stwierdzono nieważność jego rozstrzygnięcia, przekazując mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wojewoda powinien podjąć niezbędne działania, by ten obowiązek wykonać, w tym ustalić, czy i kiedy decyzja stała się ostateczna i w razie potrzeby wystąpić o zwrot akt, nie zaś biernie oczekiwać, aż uczyni to Minister Infrastruktury i Budownictwa.

Odnosząc się do linii obrony Wojewody przed zarzutem bezczynności [sformułowanej w skardze kasacyjnej] przez powołanie się na okoliczność przekazania akt Ministrowi Infrastruktury i Budownictwa Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził też, że niewłaściwe działania sądu administracyjnego mogą być kwalifikowane jako przewlekłość postępowania sądowoadministracyjnego, podczas gdy uchybienia organów składają się na naruszenie reguł postepowania administracyjnego, toczącego się – choć w odmiennych trybach i przed różnymi organami – w jednej sprawie w sensie materialnoprawnym, odzwierciedlonej w jednych aktach sprawy. Skarżący ma bowiem prawo oczekiwać, że sprawa o stwierdzenie nieważności decyzji odszkodowawczej zostanie załatwiona w terminach przewidzianych prawem, oraz korzystać z przysługujących mu środków prawnych przeciwdziałania bezczynności w tej materii i z jego punktu widzenia bez znaczenia pozostaje to, czy bezczynność ta została spowodowana przez brak właściwej komunikacji pomiędzy organami zaangażowanymi w tę sprawę, lub przez nieuzasadnione przetrzymywanie akt przez Ministra. Nie można zarazem tracić z pola widzenia, że również skarżący nie może tego rodzaju środków skutecznie skierować przeciwko temu ostatniemu organowi, w szczególności złożyć skargi na jego bezczynność polegającą na nieprzekazaniu akt.

Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wykluczył także możliwość stosowania w drodze analogii art. 286 § 2 P.p.s.a.

W dalszych rozważaniach Naczelny Sąd Administracyjny sformułował też pewne wskazania co do ponownego rozpoznania sprawy. Zaznaczył, że rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na bezczynność organu musi uwzględniać realia postępowania, to jest jej stan zarówno z dnia wniesienia skargi, jak i w dniu orzekania, by podjęte środki zwalczania bezczynności były do nich adekwatne i zapewniły prawidłowość dalszego przebiegu postępowania administracyjnego. Nie wymaga to przeprowadzenia postępowania dowodowego na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a., do którego odniesiono jeden z zarzutów rozpoznawanej skargi kasacyjnej, gdyż wystarczające jest zwrócenie się przez sąd o stosowne wyjaśnienia oraz wzięcie pod uwagę faktów wynikających z akt będących do jego dyspozycji.

Sąd drugiej instancji zaznaczył też, że ponowne rozpoznanie skargi wymaga oceny postawy Wojewody po doręczeniu mu decyzji z dnia [...] grudnia 2015 r., w szczególności należy odpowiedzieć na pytanie, czy jego niewątpliwa opieszałość w tym okresie może być kwalifikowana jako bezczynność (przewlekłe prowadzenie postępowania), a jeśli tak, to od kiedy. Sąd musi przy tym uwzględnić wiążące go stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, że stan bezczynności z pewnością nie występował już od dnia [...] grudnia 2016 r., kiedy doręczona organowi decyzja nie była jeszcze ostateczna, oraz że bierność Wojewody nie znajdowała usprawiedliwienia w zaniechaniu, jakiego dopuścił się Minister. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego należy wziąć pod uwagę okres, jaki upłynął pomiędzy doręczeniem tej decyzji a wniesieniem przez skarżącego zażalenia na bezczynność, a także działania podjęte przez organ później, m.in. po zwrocie akt sprawy, w tym czas, jakiego potrzebował organ, by zorientować się, iż nie były to akta właściwe. Wreszcie – w ocenie Sądu drugiej instancji – nie bez znaczenia pozostaje to, co wydarzyło się w sprawie już po wniesieniu skargi na bezczynność.

Po przekazaniu akt sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania, zarządzeniem z dnia 20 listopada 2017 r. wezwano Wojewodę do nadesłania pełnych akt administracyjnych w sprawie prowadzonej z wniosku J. H. o stwierdzenie nieważności części decyzji Naczelnika Miasta S. z dnia 29 stycznia 1977 r., [...] (punktu I, podpunktu 5) wydanej w sprawie ustalenia odszkodowania za wywłaszczone działki o numerach [...] i [...] położone w S.

Wraz z pismem z dnia [...] grudnia 2017 r. Wojewoda nadesłał akta [...]

Z uwagi na braki w nadesłanych aktach zarządzeniem z dnia 12 grudnia 2017 r. Sąd zarządził skontaktować się z Wojewodą w celu ustalenia, czy postanowienie z dnia [...] lipca 2016 r., [...] jest ostateczne, a jeśli zostało zaskarżone, to czy organ posiada informacje o stanowisku organu wyższego stopnia.

Dnia [...] grudnia 2017 r. pracownik Urzędu Wojewódzkiego w P. przekazał telefonicznie informację, że postanowienie z dnia [...] lipca 2016 r. zostało uchylone przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa dnia 21 grudnia 2016 r. postanowieniem [...] (NK [...]), który w całości uchylił zaskarżone postanowienie. Dodał także, że postępowaniu [...] nadano dalszy bieg i zakończyło się ono wydaniem przez Wojewodę decyzji z dnia [...] marca 2017 r. o odmowie stwierdzenia nieważności części decyzji Naczelnika Miasta S. z dnia [...] stycznia 1977 r., [...]

Przed wydaniem niniejszego wyroku Wojewoda nadesłał urzędowo poświadczony odpis decyzji z dnia [...] marca 2017 r., [...]

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga została uwzględniona w zakresie obejmującym stwierdzenie zarzucanej bezczynności Wojewody.

Dalsze rozważania należy poprzedzić wyjaśnieniem, że zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4, a więc między innymi w sprawach, które powinny się zakończyć decyzją administracyjną, w zależności od okoliczności sprawy i jej oceny: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Z kolei w myśl art. 149 § 1a P.p.s.a. sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Podkreślić należy, że w sprawie administracyjnej, co do której K. H. zarzuca Wojewodzie bezczynność – to jest w sprawie [...] z wniosku J. H. o stwierdzenie nieważności części decyzji Naczelnika Miasta S. z dnia [...] stycznia 1977 r., [...] (punktu I, podpunktu 5) wydanej w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczone działki o numerach [...] i [...] położone w S. – wydana została decyzja administracyjna załatwiająca rzeczony wniosek. Decyzją z dnia [...] marca 2017 r., [...] Wojewoda odmówił stwierdzenia nieważności z dnia [...] marca 2017 r., [...] (k. 156 akt sądowych).

Powyższe oznacza, że sprawa z wniosku J. H. z dnia [...] lutego 2006 r. (popierana następnie przez K. H.) została przez organ załatwiona, a w zakresie obejmującym ewentualne zobowiązanie organu do jej załatwienia, o czym mowa w przytoczonym wyżej art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., postępowanie sądowe podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).

Jak wskazano, stosownie do art. 149 § 1 i 1a P.p.s.a. sąd administracyjny rozpoznający skargę na bezczynność obowiązany jest objąć swym orzeczeniem także inne kwestie, do których w przypadku kontroli bezczynności organu w zakresie wydania decyzji administracyjnej, należą: stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności (art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a.) oraz stwierdzenie, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Z tego też powodu, pomimo, iż sprawa administracyjna objęta skargą została załatwiona decyzją z dnia [...] marca 2017 r., [...] przed wydaniem niniejszego wyroku, potrzeba wydania wyroku co do wymienionych tu kwestii pozostała nadal aktualna.

Przechodząc do zagadnienia dotyczącego zaistnienia zarzucanej przez K. H. bezczynności Wojewody (art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a.) Sąd stwierdził, że Wojewoda w pewnym okresie czasu poprzedzającym wniesienie skargi pozostawał w bezczynności.

W poprzednio wydanym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu II SAB/Po 52/16 akcentowano fakt, że Wojewoda w dniu [...] grudnia 2015 r. otrzymał decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] grudnia 2015 r., [...] o stwierdzeniu nieważności wcześniej wydanej przez niego decyzji załatwiającej wniosek J. H. z 2006 r. Zdaniem poprzednio orzekającego Sądu od tej daty otworzył się termin do załatwienia sprawy przez Wojewodę.

Orzeczenie II SAB/Po 52/16 zostało jednak uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny (I OSK 350/17), który przedstawił odmienną ocenę sprawy. Ma ona obecnie zasadnicze znaczenie, albowiem zgodnie z art. 190 P.p.s.a. "Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny".

W wyroku I OSK 350/17 jednoznacznie wskazano, że z całą pewnością nie można twierdzić o bezczynności Wojewody od daty doręczenia mu egzemplarza decyzji Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] grudnia 2015 r., [...] (stwierdzającej nieważność jego wcześniejszego rozstrzygnięcia), ponieważ decyzja Ministra w dacie jej wpływu do W. Urzędu Wojewódzkiego w P. była nadal potencjalnie zaskarżalna (art. 127 § 3 K.p.a.). Co więcej, Minister w dniu [...] grudnia 2015 r. nie nadesłał Wojewodzie akt postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny wywodził jednak, że powyższe (zwłaszcza opóźnienie w przekazaniu akt postępowania) nie może powodować zdjęcia z Wojewody jakiejkolwiek odpowiedzialności za niezałatwienie sprawy w terminie. W ocenie Sądu drugiej instancji nic nie stało na przeszkodzie, aby Wojewoda w związku z doręczeniem mu decyzji z dnia [...] grudnia 2015 r. wystąpił do organu będącego wciąż w posiadaniu akt sprawy z zapytaniem, czy decyzja ta stała się ostateczna i w efekcie czy akta mogą być zwrócone. Powinien to uczynić już w pierwszej chwili, gdy można było zakładać, że organ ten jest w stanie stwierdzić, iż w przypadku wszystkich stron upłynął termin do wniesienia środka zaskarżenia, czyli w praktyce około miesiąca po wydaniu decyzji, najpóźniej zaś po wpłynięciu zażalenia na bezczynność złożonego przez skarżącego ([...] marca 2016 r.). Naczelny Sąd Administracyjny zauważył nawet, że Wojewoda przejawił w analizowanym zakresie brak zainteresowania, który nie znajduje żadnego usprawiedliwienia, jeżeli zważyć, że w świetle doręczonej mu decyzji stwierdzono nieważność jego rozstrzygnięcia, przekazując mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Sąd obecnie rozpoznający skargę na bezczynność, uwzględniając przedstawione wyżej wskazania Sądu wyższej instancji, zweryfikował jeszcze raz uzupełnione akta postępowania. Przebieg czynności Wojewody (k. 49-53 akt administracyjnych) nie pozostawia wątpliwości, że organ ten nie może uchylić się od zarzutu bezczynności. W dniu [...] marca 2016 r. do W. Urzędu Wojewódzkiego wpłynęło zażalenie K. H. na bezczynność, z którego wynika jednoznacznie, że strona – w związku z wydaną decyzją nieważnościową – oczekuje ponownego załatwienia sprawy zainicjowanej wnioskiem J. H. z dnia [...] lutego 2016 r. Treść i kontekst powinny skłonić Wojewodę do wyjaśnienia stanu sprawy prowadzonej przez Ministra i zakończonej decyzją z [...] grudnia 2015 r., tym bardziej, że od wpływu egzemplarza tej decyzji do W. Urzędu Wojewódzkiego minęło wówczas dokładnie trzy miesiące. Tymczasem od [...] marca 2016 r., a więc kiedy Wojewoda wiedział już, że K. H. niepokoi się brakiem oczekiwanej decyzji, do dnia [...] czerwca 2016 r. nie podjęto w istocie żadnej czynności, która mogłaby przybliżyć organ do załatwienia sprawy. Dnia [...] czerwca 2016 r. pracownik W. Urzędu Wojewódzkiego dokonał weryfikacji akt i odnotował, że zwrócone przez Ministra akta nie są właściwymi w sprawie (dotyczyły one równoległej sprawy [...]).

Dnia [...] czerwca 2016 r. Wojewoda zwrócił się do Ministra Infrastruktury i Budownictwa o przekazanie mu akt [...], natomiast kilka dni później wyznaczył dopiero nowy termin załatwienia sprawy stosownie do art. 35 § 3 K.p.a., to jest do dnia [...] lipca 2016 r. Ten ostatni, wyznaczony przez siebie termin, Wojewoda w pewnym sensie zachował, gdyż [...] lipca 2016 r. wydał postanowienie [...] o zawieszeniu postępowania w sprawie, które wstrzymało bieg terminów.

Mając to wszystko na uwadze Sąd ponownie rozpoznający niniejszą sprawę nie miał wątpliwości, że Wojewoda od dnia [...] marca 2016 r. do dnia [...] czerwca 2016 r. pozostawał w bezczynności. Przez okres ponad dwóch i pół miesiąca organ nie podjął bowiem żadnych działań i to pomimo, że od grudnia dysponował decyzją Ministra aktualizującą potrzebę załatwienia sprawy zainicjowanej wnioskiem J. H., a w treści zażalenia K. H., które wpłynęło [...] marca 2016 r. mógł z łatwością zorientować się, iż najpewniej ziściły się okoliczności uzasadniające dalsze prowadzenie postępowania (Wojewoda po [...] marca 2016 r. niezwłocznie powinien przynajmniej wyjaśnić, dlaczego w okresie od grudnia nadal nie przekazano mu akt, które posłużyły wydaniu decyzji nieważnościowej z dnia [...] grudnia 2015 r.).

Zgodnie z art. 35 § 2 K.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Skoro w sprawie objętej skargą na bezczynność w okresie [...] marca 2016 r. od [...] czerwca 2016 r. nie podjęto żadnej czynności zmierzającej do załatwienia sprawy, choćby nawet takiej, która służyłaby wyjaśnieniu powodów nieprzekazania niezbędnych akt będących w czasowym posiadaniu Ministra Infrastruktury i Budownictwa, to z całą pewnością można stwierdzić, że w powyższym okresie Wojewoda pozostawał w bezczynności. Organ nie tylko bowiem nie działał, ale niedziałanie to trwało dłużej niż ustawowy termin załatwienia sprawy.

Uzupełniając powyższe w ocenie obecnie orzekającego Sądu o należytym działaniu Wojewody można mówić dopiero od [...] czerwca 2016 r. Z przebiegu postępowania wynika, że organ podjął się działań zmierzających ku zebraniu materiału dowodowego, co w tym przypadku wyrażało się między innymi w pozyskaniu niezwróconych akt. Na aprobatę zasługuje fakt, że Wojewoda dnia [...] czerwca 2016 r. wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy i mieszcząc się w ramach tego terminu wydał postanowienie o zawieszeniu postępowania. To wszystko organu jednak nie usprawiedliwia, gdyż tylko na skutek nie działania w okresie od 11 marca do 1 czerwca 2016 r. można mu przypisać bezczynność (rozumianą jako nieusprawiedliwione przekroczenie terminu do załatwienia sprawy).

Podsumowując przedstawione wyżej okoliczności Sąd stwierdził, że Wojewoda pozostawał bezczynny w załatwieniu wniosku J. H. (wniosku następnie popieranego przez K. H.) z dnia [...] lutego 2006 r. w okresie od dnia [...] marca do [...] czerwca 2016 r. Skarga zasługiwała więc na uwzględnienie w zakresie określonym w art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a.

Jak wyjaśniono na wstępie Sąd orzekając ze skargi na bezczynność, powinien także ocenić, czy bezczynność – o ile oczywiście zostanie stwierdzona – miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.).

W ocenie Sądu w sprawie objętej skargą K. H. bezczynność Wojewody nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu w przypadku bezczynności można twierdzić wówczas, jeżeli niedziałanie organu ma charakter długotrwały, a zarazem wyraża się w oczywistym lekceważeniu prawnych terminów załatwiania spraw. Z kontekstu sprawy można wywnioskować, że nie podejmując czynności w kierunku załatwienia sprawy w opisanym wyżej okresie od [...] marca do [...] czerwca 2016 r. Wojewoda pozostawał w przeświadczeniu, że z jakiś przyczyn akta [...] powinny pozostawać w Ministerstwie Infrastruktury i Budownictwa oraz zrezygnował z monitowania ich zwrotu. Przeświadczenie to nie było usprawiedliwione (stąd należało przypisać Wojewodzie bezczynność – o czym wyżej), jednakże nie można twierdzić, iż doszło do lekceważenia prawnych terminów załatwiania spraw. Niedziałanie Wojewody należałoby zatem raczej kwalifikować w kategoriach uchybienia ogólnej zasadzie szybkości postępowania (art. 11 § 1 K.p.a.).

Końcowo wreszcie Sąd wyjaśnia, że nie zrealizował wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego, gdy chodzi o rozważanie konsekwencji wydania i pozostawania w obrocie postanowienia z dnia [...] lipca 2016 r. o zawieszeniu postępowania [...] Postanowienie to zostało bowiem po dacie wyrokowania przez Sąd drugiej instancji, a przed obecnym wyrokiem, uchylone przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa (k. 150 akt sądowych). Co więcej, w sprawie wydana została końcowa decyzja. W tych okolicznościach nie ma więc potrzeby rozważania znaczenia dla sprawy faktu zawieszenia postępowania. Dodać tylko należy, że postępowanie zawieszono dopiero [...] lipca 2017 r. – fakt ten nie pozwala zatem uchylić skierowanego pod adresem Wojewody zarzuty bezczynności, która zaistniała już wcześniej.

Zdaniem Sądu zawieszenie postępowania, chociażby miało ono charakter nieusprawiedliwiony, nie przyczyniłoby się także do podwyższenia kwalifikacji stwierdzonej bezczynności jako rażącej (art. 149 § 1a P.p.s.a.).

W tym stanie rzeczy Sąd – działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. orzekł o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji (punkt I wyroku) (jako, że decyzję już wydano), na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności (punkt II wyroku), natomiast w oparciu o art. 149 § 1a P.p.s.a. orzekł, iż bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (punkt III wyroku).

Koszty sądowe na rzecz skarżącego od Wojewody zostały zasądzone na podstawie art. 200 P.p.s.a., a złożył się na nie uiszczony przez skarżącego wpis od skargi.