Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 803/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 201 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja - Klimczyk, Sędziowie WSA Agata Ćwik – Bury (spr.), Dorota Kozłowska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi A S.A. w B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania zażaleniowego w sprawie zaliczenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 1994 r. na poczet zobowiązań podatkowych w podatku od nieruchomości 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie tego samego organu z dnia [...], nr [...]; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

1. Przedmiotem skargi A S.A. w B. (dalej: Spółka, A) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej (dalej: Kolegium) z dnia

[...] r. [...] w sprawie zawieszenia postępowania wszczętego zażaleniem Spółki na postanowienie Wójta Gminy M. (dalej: Wójt) z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zaliczenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za rok 1994 na poczet zobowiązań podatkowych w podatku od nieruchomości.

2. Dotychczasowy przebieg postępowania przed organami.

2.1. Zaskarżonym postanowieniem Kolegium zawiesiło postępowanie wszczęte zażaleniem Spółki na ww. postanowienie Wójta w przedmiocie zaliczenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za rok 1994 na poczet zobowiązań podatkowych w podatku od nieruchomości do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd Okręgowy w K. [...] Wydział Cywilny zagadnienia prawnego o ustalenie istnienia lub nieistnienia po stronie Spółki praw do składników majątku B S.A. (dalej: B), z którymi wiąże się sukcesja na gruncie k.s.h.

W uzasadnieniu postanowienia wskazano na wątpliwości co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, z którym związane są skutki podatkowe. Sukcesja na gruncie art. 93c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2020, poz. 1325 ze zm., dalej: o.p.) ograniczona jest do tych praw i obowiązków, które związane są ze składnikami majątku stanowiącymi zorganizowaną część przedsiębiorstwa przydzielonymi w planie podziału. Tym samym składniki majątku nie przydzielone w planie podziału względnie nie stanowiące zorganizowanego przedsiębiorstwa nie mogą być przedmiotem sukcesji podatkowej. W konsekwencji brak uwzględnienia w planie podziału elementów majątku, z którymi mogłaby być powiązana nadpłata powoduje, że nadpłata nie podlegałaby sukcesji podatkowej. Natomiast A uważa, że jej następstwo prawne wynika z klauzuli generalnej zawartej w pkt 7 Planu podziału B, a fakt nieuwzględnienia w sprawozdaniu finansowym B nadpłaty jako aktywów nie można wywodzić wniosku, że aktywa te nie wchodziły w skład majątku B przejmowanego w wyniku jej podziału.

2.2. W zażaleniu Spółka ww. postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 o.p., podkreślając, że sprawa dotycząca zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości nie jest sprawą cywilną w rozumieniu tego przepisu, a podatkową. Stosunki z zakresu tego prawa zarówno materialnoprawne jak i procedury uregulowane są w sposób wyczerpujący i kompleksowy w przepisach ordynacji podatkowej. Na powyższy wniosek nie ma wpływu art. 199a § 3 o.p., który uprawnia organ podatkowy do wystąpienia w wyjątkowych przypadkach z pozwem o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa. Kwestia, której rozstrzygnięcia żąda od sądu powszechnego organ nie należy do właściwości sądu powszechnego lecz do wyłącznej kompetencji organu podatkowego.

2.3. Zaskarżonym postanowieniem Kolegium utrzymało w mocy swoje rozstrzygnięcie wydane w pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wskazało, że problematyka sukcesji w zakresie prawa podatkowego uregulowana jest wprost w przepisach ordynacji podatkowej i nie podlega kognicji sądów powszechnych. Jednakże w niektórych przypadkach sąd powszechny może rozstrzygać o elementach podatkowoprawnego stanu faktycznego, które determinują prawa i obowiązki podatkowe. Sytuacja taka przewidziana jest wprost w art. 199a § 3 o.p., zgodnie z którym jeżeli z dowodów zgromadzonych w toku postępowania, w szczególności zeznań strony, chyba że strona odmawia składania zeznań, wynikają wątpliwości co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, z którym związane są skutki podatkowe, organ podatkowy występuje do sądu powszechnego o ustalenie istnienia lub nieistnienia tego stosunku prawnego lub prawa.

Mając na uwadze treść art. 93c § 1 o.p. Kolegium dwukrotnie wystąpiło do Spółki o wskazanie i udokumentowanie z jakimi składnikami majątku przydzielonymi Spółce w planie podziału pozostaje w związku oprocentowanie nadpłaty. Jak wynikało z zebranego materiału dowodowego B aktem notarialnym z dnia [...] r. dokonała sprzedaży przedsiębiorstwa. Przedmiotem umowy było [...] kopalń i [...] zakłady, które służyły do prowadzenia działalności w zakresie wydobycia węgla kamiennego i z dniem [...] roku w majątku B nie znajdowały się żadne budowle zlokalizowane w podziemnych wyrobiskach, które stanowiłyby przedmiot opodatkowania. W konsekwencji żadna z budowli nie mogła zostać przydzielona w planie podziału żadnej ze spółek uczestniczących w podziale B S.A., który miał miejsce w 2017 r.

Z udzielonych przez Spółkę wyjaśnień wynika, że uważa się ona za następcę prawnego w zakresie wszelkich obowiązków i praw B dotyczących podatku od nieruchomości od obiektów i urządzeń znajdujących się w podziemnych wyrobiskach górniczych zbytych przez B przed dniem jej podziału, w tym również w zakresie prawa do zwrotu nadpłaty podatku od nieruchomości za rok 1994 i 1995 uiszczonego przez B na rzecz Gminy oraz oprocentowania tej nadpłaty. Następstwo to wynika z klauzuli generalnej zawartej w pkt 7 Planu podziału B oraz art. 93 c o.p.

Zdaniem Kolegium sukcesja na gruncie art. 93c o.p. ograniczona jest do tych praw i obowiązków, które związane są ze składnikami majątku stanowiącymi zorganizowaną część przedsiębiorstwa przydzielonymi w planie podziału. A contario składniki majątku nie przydzielone w planie podziału względnie nie stanowiące zorganizowanego przedsiębiorstwa nie mogą być przedmiotem sukcesji podatkowej. W konsekwencji brak uwzględnienia w planie podziału elementów majątku, z którymi mogłaby być powiązana nadpłata powoduje, że nadpłata wobec treści art. 93c § 1 o.p. nie podlegałaby sukcesji podatkowej.

Mając na uwadze wątpliwości co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, z którym związane są skutki podatkowe oraz fakt złożenia pozwu do sądu powszechnego o ustalenie nieistnienia tego prawa Kolegium uznało za zasadne zawieszenie postępowanie w sprawie na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 o.p., podkreślając, że przedmiotem orzekania przez sąd powszechny będzie kwestia ustalenia zdarzeń cywilnoprawnych (składniki majątku wchodzące w skład planu podziału, a nie następstwo prawne).

3. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji.

3.1. W skardze, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, ww. postanowieniu Kolegium, pełnomocnik Spółki – radca prawny – zarzucił naruszenie art. 125 § 1 i art. 201 § 1 pkt 2 o.p.

W uzasadnieniu wskazał, iż z dniem 29 czerwca 2017 r. został dokonany podział B, w wyniku którego została ona wykreślona z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, a jej majątek oraz wszelkie prawa i obowiązki o charakterze majątkowym zostały przejęte przez Spółkę oraz spółki C Sp. z o.o. z siedzibą w K.

i D Sp. z o.o. z siedzibą w K. Plan podziału B określa w sposób wyczerpujący składniki majątku przypadające w wyniku podziału spółce C sp. z o.o. (Załącznik nr 1 do planu podziału) oraz spółce D sp. z o.o. (Załącznik nr 2). Ponadto zawiera zestawienie najistotniejszych składników aktywów i pasywów przypadających w wyniku podziału Spółce Przejmującej, w tym listę pracowników przypisanych do Spółki Przejmującej.

W związku z powyższym A stała się następcą prawnym B w zakresie wszelkich przewidzianych w przepisach prawa podatkowego praw i obowiązków B, pozostających w związku z przydzielonymi A w planie podziału składnikami majątku B.

W planie podziału B zawarto (standardową) klauzulę, zgodnie z którą wszelkie prawa i obowiązki B, które nie zostały w planie podziału przydzielone do spółek

C sp. z o.o. oraz D sp. z o.o., przypadają Spółce.

Sporna należność o oprocentowanie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 1994 r. nie została przypisana w planie podziału do spółek C sp. z o.o. oraz D sp. z o.o., co zdaniem Spółki oznacza, że jest ona następca prawnym B w zakresie praw i obowiązków dotyczących tej należności, jest na mocy ogólnej klauzuli zawartej w planie podziału.

Pełnomocnik wskazał, iż postanowienia Wójta nr [...] z dnia [...] r. i nr [...] z dnia [...] r., jak również postanowienie SKO nr [...] z dnia [...] r. zostały skierowane do Spółki jako następcy prawnego B w prowadzonym postępowaniu w przedmiocie zaliczenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 1994 r. Pomimo tego w 2019 r. Wójt powziął, jak twierdzi, wątpliwości co do tego, czy A jest następcą prawnym B w zakresie prawa do otrzymania zwrotu nadpłaty podatku od nieruchomości zapłaconego przez B i w dniu 19 sierpnia 2019 r. wniósł do Sądu Okręgowego w K. pozew o ustalenie.

Dalej pełnomocnik, przywołując art. 201 § 1 pkt 2 o.p. wskazał, iż rozpatrzenie przez Kolegium sprawy i wydanie rozstrzygnięcia w niniejszym postępowaniu, którego przedmiotem jest zaliczenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 1994 zapłaconym przez B, nie jest w żadnym stopniu uzależnione od wydania przez "inny organ lub sąd" (w tym przypadku: sąd powszechny) rozstrzygnięcia w sprawie powództwa o ustalenie wniesionego przez organ I instancji. Kwestia ustalenia istnienia po stronie A prawa do nadpłaty w podatku od nieruchomości zapłaconym przez B leży w wyłącznej kompetencji organu podatkowego, natomiast pozostaje całkowicie poza kompetencją sądów powszechnych (art. 1 k.p.c.). Sprawa dotycząca zaliczenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 1994 r., ani jej oprocentowania nie jest sprawą cywilną w rozumieniu powyższego przepisu. Przepisy o.p. w sposób wyczerpujący regulują kwestie związane z powstaniem i trybem oraz formą zwrotu nadpłaty podatku - i nie zawierają w tym zakresie odesłania do przepisów innych aktów prawnych, a zwłaszcza do przepisów Kodeksu cywilnego lub kpc. Dotyczy to również kwestii następstwa prawnego w zakresie prawa do nadpłaty. Wszelkie kwestie związane z następstwem w zakresie praw i obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego (w tym prawa do nadpłaty) w związku z podziałem spółki są w sposób

Zdaniem pełnomocnika art. 199a o.p. nie jest przepisem, który rozszerzałby właściwość przedmiotową sądów powszechnych poza ramy zakreślone przez art. 1 k.p.c., a jedynie dopuszcza skorzystanie przez organ podatkowy z możliwości wystąpienia z powództwem o ustalenie istnienia/nieistnienia stosunku prawnego w trybie k.p.c. - pod warunkiem że sprawa w ogóle należy do właściwości sądu powszechnego. Art. 199a § 3 o.p. nie stanowi podstawy do występowania przez organ do sądu o ustalenie istnienia/nieistnienia stosunku publicznoprawnego pomiędzy organem a podatnikiem - a do ustalenia nieistnienia takiego właśnie stosunku (zobowiązania do zwrotu nadpłaty) zmierza organ I instancji w pozwie, który wniósł do Sądu Okręgowego w K.

Z powyższych względów bezpodstawne jest stwierdzenie organu, że rozstrzygnięcie sprawy i wydanie rozstrzygnięcia w niniejszym postępowaniu podatkowym, którego przedmiotem jest zaliczenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 1994 r., zapłaconym przez B, miałoby być uzależnione od wydania przez sąd powszechny rozstrzygnięcia w sprawie powództwa o ustalenie wniesionego przez Wójta.

Kwestia, której rozstrzygnięcia żąda od sądu powszechnego organ - istnienia/nieistnienia prawa A jako spółki przejmującej do składników majątku B, jako spółki dzielonej, przysługującej spółce dzielonej w dniu jej podziału dokonanego w oparciu o Plan Podziału z dnia [...] r., z którymi to składnikami majątku pozostawałoby w związku prawo do oprocentowania nadpłaty w podatku od nieruchomości za 1994 r. zapłaconym na rzecz powoda jako organu podatkowego - nie należy bowiem do właściwości sadu powszechnego, lecz do wyłącznej kompetencji organu podatkowego, który powinien rozstrzygnąć ją samodzielnie w ramach prowadzonego postępowania podatkowego. Rozstrzygnięcie to (pozytywne lub negatywne dla podatnika) podlega kontroli sądów administracyjnych, natomiast pozostaje poza właściwością sądów powszechnych i poza zakresem zastosowania przepisów k.p.c., co potwierdzają sądy administracyjne: NSA w wyroku z dnia 23 października 2019 r. II FSK 1580/19 wydanym w sprawie Spółki w przedmiocie bezczynności w zakresie zwrotu nadpłaty podatku od nieruchomości zidentyfikował A jako następcę prawnego B w zakresie prawa do zwrotu nadpłaty; WSA w Gliwicach w wyrokach z dnia 17 lutego 2020 r., I SAB/GI 1/19 - I SAB/GI 5/19, stwierdzających bezczynność organu w zakresie zwrotu na rzecz Spółki nadpłaty w podatku od nieruchomości lub zaliczenia jej na poczet zobowiązań podatkowych.

Pełnomocnik podkreślił, że postanowieniem z dnia [...] r., sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w K. odrzucił pozew Wójta o ustalenie nieistnienia jakiegokolwiek prawa pozwanej A do składników majątku B, przysługujących Spółce Dzielonej w dniu jej podziału, z którymi to składnikami majątku pozostawałoby w związku prawo do oprocentowania nadpłaty w podatku od nieruchomości za rok 1995. Sąd Okręgowy w K. stoi zatem na stanowisku, iż kwestia będąca przedmiotem pozwu nie należy do właściwości sądu powszechnego, lecz powinna być samodzielnie rozstrzygnięta przez organ podatkowy.

Pełnomocnik zwrócił również uwagę na to, że okoliczność, iż A jest następcą prawnym B w zakresie prawa do nadpłat podatku do nieruchomości ma potwierdzenie w utrwalonym orzecznictwie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (np. wyroki z dnia 17 maja 2018 r., I SA/GI 332/18, z dnia 9 kwietnia 2019 r., I SAB/GI 10/18 i z dnia 24 września 2019 r., I SA/GI 277/19). Zarówno Wójt jak i Kolegium, do połowy 2019 r. traktowały A jako następcę prawnego B w zakresie prawa do zaliczenia nadpłaty w podatku do nieruchomości za 1994 rr konsekwentnie kierując do niej kolejne postanowienia w tym zakresie - przy czym SKO w uzasadnieniu postanowienia [...]

z dnia [...] r. stwierdziło już, że A przysługuje oprocentowanie nadpłaty podatku od nieruchomości za 1994 r. od dnia 30 czerwca 1997 r,

Końcowo pełnomocnik podkreślił, że postępowanie w przedmiocie zaliczenia nadpłaty (abstrahując nawet od momentu jej powstania - 1997 r.) toczy się już od 4 lat, a zaskarżone postanowienie świadczy również o rażącym naruszeniu zasady szybkości postępowania, ustanowione w art. 125 § 1 o.p.

4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

4.1. Skarga okazała się zasadna.

4.2. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w postępowaniu prowadzonym wobec A w kwestii zaliczenia nadpłaty z tytułu podatku od nieruchomości za 1994 r. wystąpiło zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 o.p.

Zdaniem Kolegium prejudykatem w rozpoznawanej sprawie jest przesądzenie przez sąd powszechny nieistnienia praw skarżącej do składników majątku B, z którymi wiąże się sukcesja na gruncie k.s.h., a w konsekwencji kwestia prawa do nadpłaty (oprocentowania) w podatku od nieruchomości za 1994r. Spółka stanowiska tego nie podziela.

4.3. Rozważając sporne zagadnienie w pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 201 § 1 pkt 2 o.p. organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Pojęcie "zagadnienia wstępnego" było już wielokrotnie przedmiotem rozważań w orzecznictwie, a stanowisko w tym zakresie uznać należy za utrwalone. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela je i przyjmuje za własne. Z tych względów posłuży się przedstawioną w nich argumentacją.

W tych ramach wskazać należy, że powołany termin ten obejmuje sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, którego organ nie może rozstrzygnąć w ramach własnych kompetencji. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia wstępnego zagadnienia prawnego (prejudycjalnego) przez inny organ lub sąd, wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego "zależeć" powinno rozpatrzenie sprawy w ogóle, nie zaś wydanie decyzji o określonej treści. Musi więc istnieć związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym. W przypadku braku takiego związku zawieszenie postępowania jest niedopuszczalne. Oznacza to, że nie każda kwestia, która w przekonaniu strony, czy też organu stanowi zagadnienie wstępne, takim zagadnieniem jest w istocie i obliguje organ do zawieszenia postępowania administracyjnego. Z uwagi na fakt, iż zawieszenie postępowania jest instytucją tamującą bieg postępowania i opóźniającą merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, powinno mieć zastosowanie tylko w przypadkach określonych przez ustawodawcę, a powołany wyżej przepis art. 201 o.p. nie może podlegać wykładni rozszerzającej. Konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ i obowiązek wstrzymania się z rozstrzygnięciem danej sprawy administracyjnej do czasu rozstrzygnięcia tego zagadnienia (prejudykatu), będą zatem zachodziły jedynie w sytuacji bezpośredniego uzależnienia rozstrzygnięcia danej sprawy od rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego, a zatem w sytuacji istnienia pomiędzy tymi kwestiami ścisłego związku. Związek ten nie zachodzi natomiast, kiedy sprawa, co do której rozstrzygać ma organ administracji, jest przedmiotowo związana z inną sprawą toczącą się przed organem administracji bądź sądem czy organami ścigania, ale której brak rozstrzygnięcia nie tamuje (nie uniemożliwia) prawidłowego rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej. Samo stwierdzenie, że wynik innego postępowania może mieć, a nawet będzie miał, wpływ na losy sprawy administracyjnej, nie daje jeszcze podstaw do zawieszenia postępowania, jeżeli w chwili orzekania możliwe jest rozpatrzenie sprawy przez organ administracyjny i wydanie decyzji (por. wyroki NSA z 24 października 2014 r. II GSK 1040/13, z 8 grudnia 2015 r. II GSK 1657/15, wyrok z 19 listopada 2015 r. II GSK 2031/15; z 2 października 2019 r. II GSK 503/19, z dnia 16 października 2020 r. I FSK 9/18, z dnia 2 października 2020 r. II FSK 1227/18).

4.4. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy przypomnieć należy, że zdaniem Kolegium prejudykatem uzasadniającym zawieszenie postępowania w sprawie jest konieczność rozstrzygnięcia przez sąd powszechny ustalenie nieistnienia po stronie Spółki praw do składników majątku B, z którymi wiąże się sukcesja na gruncie k.s.h., a w konsekwencji kwestia prawa do nadpłaty w podatku od nieruchomości za 1994r.

W ocenie Sądu takie stanowisko uznać należy za błędne.

Rozstrzygnięcie organu podatkowego w kwestii zaliczenia ww. nadpłaty nie jest bowiem uzależnione od przesądzenia przez sąd powszechny zagadnienia nieistnienia prawa Spółki do składników majątkowych przejętych po B. Sama problematyka nadpłaty w aspekcie następstwa prawnego Spółki po B była już wielokrotnie przedmiotem rozstrzygnięć zarówno organów podatkowych, jak i sądów administracyjnych.

Badając związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy podatkowej a kwestią ustalenia przez sąd powszechny nieistnienia prawa do określonych składników majątkowych przejętych od B wskazać należy, że brak podstaw do przyjęcia bezpośredniego uzależnienia rozstrzygnięcia nie tylko danej sprawy od rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego, ale kwestii nadpłaty w ogóle. Jakkolwiek można przyjąć, że sprawa, co do której rozstrzygać ma organ podatkowy, jest przedmiotowo związana ze sprawą ustalenia praw do składników majątku B, to jednak nie można uznać, że ewentualny brak rozstrzygnięcia uniemożliwia prawidłowe rozstrzygnięcia danej sprawy podatkowej. Sąd podziela bowiem pogląd NSA wyrażony w wyroku z dnia 2 października 2020 r. II FSK 1227/18, zgodnie z którym zagadnienie wstępne musi wykazywać bezpośredni związek z tokiem postępowania podatkowego. Oznacza to bezwzględne uzależnienie rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, co oznacza, że rozstrzygnięcie tego zagadnienia jest warunkiem rozstrzygnięcia sprawy podatkowej w ogóle, a nie warunkiem wydania decyzji o określonej treści.

Taka sytuacja nie ma jednak miejsca w rozpoznawanej sprawie.

Nieistnienia prawa, z którym związane są skutki podatkowe oraz fakt złożenia pozwu do sądu powszechnego o ustalenie nieistnienia tego prawa Kolegium uznało za zasadne zawieszenie postępowanie w sprawie na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 o.p., nie jest warunkiem przesądzenia kwestii następstwa prawnego A w przedmiocie podatku od nieruchomości zarówno co do zobowiązania z tego tytułu podkreślając, że przedmiotem orzekania przez sąd powszechny będzie kwestia ustalenia zdarzeń cywilnoprawnych (składniki majątku wchodzące w skład planu podziału, a nie następstwo prawne)

Podkreślić także należy, że zaistnienie samych wątpliwości co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, z którym związane są skutki podatkowe nie uzasadnia wystąpienia do sądu powszechnego w oparciu o art. 199a o.p.

Sąd podziela pogląd Kolegium, że sukcesja na gruncie art. 93c o.p. ograniczona jest do tych praw i obowiązków, które związane są ze składnikami majątku stanowiącymi zorganizowaną część przedsiębiorstwa przydzielonymi w planie podziału. Tą kwestię organ podatkowy zobowiązany jest rozstrzygnąć samodzielnie. Dotychczasowa praktyka organów podatkowych w odniesieniu do kwestii następstwa prawnego A wskazuje, że organy te rozstrzygały samodzielnie

Wskazać także należy, że z treści art. 199a § 1 o.p. jak i zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 122 o.p. i przepisów dotyczących postępowania dowodowego (art. 187 § 1 o.p.), wynika, że to organ podatkowy dokonuje ustalenia treści czynności prawnej, uwzględniając zgodny zamiar stron i cel czynności, a nie tylko dosłowne brzmienie oświadczeń woli złożonych przez strony czynności (art. 199a o.p.). Jeżeli pod pozorem dokonania czynności prawnej dokonano innej czynności prawnej, skutki podatkowe wywodzi się z tej ukrytej czynności prawnej (§ 2 powołanego przepisu).

Natomiast w świetle art. 199a § 3 o.p. jeżeli z dowodów zgromadzonych w toku postępowania, w szczególności zeznań strony, chyba że strona odmawia składania zeznań, wynikają wątpliwości co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, z którym związane są skutki podatkowe, organ podatkowy występuje do sądu powszechnego o ustalenie istnienia lub nieistnienia tego stosunku prawnego lub prawa.

Powołany przepis określa uprawnienie do wytoczenia powództwa o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, z którym związane są skutki podatkowe. Stanowi on jedynie dopełnienie przepisów regulujących postępowanie podatkowe, które determinują kierunek oraz sposób prowadzenia przez organ podatkowy postępowania dowodowego.

Rację ma także strona skarżąca podnosząc, iż okoliczność, że A jest następcą prawnym B w zakresie prawa do nadpłat podatku do nieruchomości ma potwierdzenie w utrwalonym orzecznictwie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (np. wyroki z dnia 17 maja 2018 r., I SA/GI 332/18, z dnia 9 kwietnia 2019 r., I SAB/GI 10/18 i z dnia 24 września 2019 r., I SA/GI 277/19). NSA w wyroku z dnia 23 października 2019 r. II FSK 1580/19 wydanym w sprawie Spółki w przedmiocie bezczynności w zakresie zwrotu nadpłaty podatku od nieruchomości zidentyfikował A jako następcę prawnego B w zakresie prawa do zwrotu nadpłaty; WSA w Gliwicach w wyrokach z dnia 17 lutego 2020 r., I SAB/GI 1/19 - I SAB/GI 5/19, stwierdzających bezczynność organu w zakresie zwrotu na rzecz Spółki nadpłaty w podatku od nieruchomości lub zaliczenia jej na poczet zobowiązań podatkowych.

NSA w powołanym wyżej wyroku w sprawie II FSK 1580/19 wskazał, iż "Również wniesienie pozwu o ustalenie, nie ma znaczenia dla rozpoznania sprawy. Z przepisów O.p. bezpośrednio wynikała obowiązki organu podatkowego związane ze zwrotem, bądź wydaniem postanowienia w sprawie zaliczenia nadpłaty. Jeżeli organ podatkowy obowiązków tych nie realizuje, podatnikowi przysługuje ochrona jego praw początkowo poprzez wniesienie ponaglenia, zaś następnie skargi do sadu administracyjnego. Kwestie związane z powstaniem nadpłaty, jej oprocentowaniem oraz podmiotem uprawnionym do otrzymania zwrotu nadpłaty, bądź jej zaliczenia, stanowi element stosunku prawno-podatkowego, który rozstrzygany jest na gruncie przepisów O.p. Należność z tytułu nadpłaty ma charakter publicznoprawny, czego odzwierciedleniem jest jej kompleksowa regulacja w przepisach O.p. Przepisy tej ustawy określają przypadki i moment powstania nadpłaty, zasady, według których dochodzi do stwierdzenia lub określenia wystąpienia i wysokości nadpłaty, terminy, w jakich powinno dojść do jej zwrotu lub innego rozliczenia z podatnikiem, oprocentowania nadpłat, a także terminy wygaśnięcia prawa do zwrotu nadpłaty oraz złożenia wniosku o zwrot nadpłat. Właściwymi w tych sprawach sa organy podatkowe, działania których w tym przedmiocie pod względem zgodności z prawem kontrolowane sa przez sady administracyjne. W konsekwencji treść uprawnień i obowiązków publicznoprawnych w przedmiocie nadpłaty zdeterminowana jest regulacją zawartą w O.p., tak samo jak mechanizm ich konkretyzacji i wykonania (w zakresie możliwości wykorzystania instytucji prawa cywilnego w sprawach związanych z nadpłatą por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2019r., sygn. akt III CSK 40/17 - Lex nr 2657422). Piątego też sad administracyjny posiada uprawnienia do badania, czy organy podatkowe właściwie i terminowo realizują swoje obowiązku związane z nadpłata i w tym zakresie na treść ich rozstrzygnięcia nie może mieć wpływu wynik zainicjowanego przez organ podatkowy sporu cywilnoprawnego."

Następstwo prawne A nie było dotychczas kwestionowane również przez organy podatkowe. Zarówno Wójt jak i Kolegium, do połowy 2019 r. traktowały A jako następcę prawnego B w zakresie prawa do zaliczenia nadpłaty w podatku do nieruchomości za 1994 r.

Powyższe wspiera tezę, że ustalenie przez sąd powszechny nieistnienia praw skarżącej do majątku B związanego z nadpłatą nie stanowi zagadnienie wstępnego, o którego uzależnione jest nie tylko rozstrzygnięcie w tej konkretnej sprawie – zaliczenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 1994 r., zapłaconym przez B, miałoby być uzależnione od wydania przez sąd powszechny rozstrzygnięcia w sprawie powództwa o ustalenie wniesionego przez Wójta.

Reasumując, zdaniem Sądu doszło do naruszenia prawa procesowego tj. art. 201 § 1 pkt 2 o.p. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, albowiem kwestia ustalenia nieistnienia praw A do majątku B w sprawie której Wójt wystąpił do sądu powszechnego nie stanowi zagadnienia wstępnego, od którego uzależnione jest rozstrzygnięcie sprawy zaliczenia nadpłaty.

Skład orzekający, mając na uwadze dotychczasowe rozważania, podzielił również pogląd pełnomocnika skarżącej, że skoro postępowanie w przedmiocie zaliczenia nadpłaty (abstrahując od momentu jej powstania - 1997 r.) toczy się już od 4 lat, to zaskarżone postanowienie świadczy również o rażącym naruszeniu zasady szybkości postępowania, tj. art. 125 § 1 o.p. Jednak naruszenie tego przepisu pozostaje bez wpływu na wynik postępowania.

4.5. Mając na uwadze powyższe Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt c) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018r., poz. 1302 ze zm. dalej: p.p.s.a.) uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające, gdyż dotknięte są one tymi sami wadami. Stosownie do art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 zasądzając na rzecz strony skarżącej koszty postępowania obejmujące wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł (wynikające z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. z 2018 r., poz. 265) oraz opłatę skarbową od udzielonego przez skarżącą pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.