Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1212/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-01-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz - Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Marek Krawczak, Protokolant st. specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi Powiatu M. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2014 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez Powiat M. (dalej: "Strona", "Skarżąca", "Beneficjent") jest decyzja Ministra Finansów z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] uchylająca decyzję tegoż organu z [...] listopada 2018 r. nr [...] w części dotyczącej ustalenia wysokości podlegającej zwrotowi kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2014 i ustalająca tę kwotę w wysokości 951.559 zł.

Zaskarżona decyzja została podjęta w następującym stanie faktycznym.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy, w związku z

przeprowadzonym audytem w Powiecie M. w zakresie prawidłowości

gospodarowania środkami publicznymi obejmującymi część oświatową subwencji

ogólnej na 2014 r., przekazał do Ministra Finansów sprawozdanie z 28 maja 2018 r. Na

podstawie ustaleń z audytu wyliczono, że otrzymana przez Powiat M. na 2014 r.

część oświatowa subwencji ogólnej - wskutek zawyżenia liczby uczniów

przeliczeniowych - została zawyżona o kwotę 948.910,55 zł.

Pismem z 14 września 2018 r. Ministerstwo Edukacji Narodowej przedstawiło

opinię w sprawie ustaleń z audytu przeprowadzonego przez Dyrektora Izby

Administracji Skarbowej w Bydgoszczy informując, że Powiat M. otrzymał w

roku 2014 kwotę części oświatowej subwencji ogólnej wyższą od należnej w wyniku

zawyżenia liczby uczniów przeliczeniowych.

Pismem z 1 października 2018 r. Strona została powiadomiona o wszczęciu z

urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty

części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2014.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Minister Finansów decyzją z

[...] listopada 2018 r. nr jw. zobowiązał Powiat M. do zwrotu nienależnie

uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2014 w wysokości 977.725

zł

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem Powiat M. złożył wniosek o

ponowne rozpatrzenie sprawy.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Minister Finansów decyzją z

[...] kwietnia 2019 r. nr jw. uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej ustalenia

wysokości podlegającej zwrotowi kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok

2014 i ustalił tę kwotę w wysokości 951.559 zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia

wyjaśniono, że algorytm podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek

samorządu terytorialnego na rok 2014 przewidywał m.in. wagę:

P1 = 0,38 dla uczniów szkół podstawowych i gimnazjów dla dzieci i młodzieży

zlokalizowanych na terenach wiejskich lub w miastach do 5000 mieszkańców,

P2 = 1,40 dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim,

niedostosowanych społecznie, z zaburzeniami zachowania, zagrożonych

uzależnieniem, zagrożonych niedostosowaniem społecznym, z chorobami przewlekłymi

- wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy (na podstawie

orzeczeń, o których mowa w art. 7lb ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie

oświaty Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, z późn. zm.), oraz dla uczniów szkół

podstawowych specjalnych, gimnazjów specjalnych i szkół ponadgimnazjalnych

specjalnych w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych i młodzieżowych ośrodkach

socjoterapii - wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy,

którzy nie posiadają orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy z dnia 7

września 1991 r. o systemie oświaty;

P4 = 3,60 dla uczniów niesłyszących, słabosłyszących, z upośledzeniem umysłowym w

stopniu umiarkowanym lub znacznym (na podstawie orzeczeń, o których mowa w art.

71b ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty);

P7 = 0,082 dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych oraz szkół artystycznych (z

wyłączeniem ogólnokształcących szkół muzycznych I stopnia oraz szkół muzycznych I

stopnia);

P8 = 0,19 dla słuchaczy kolegiów pracowników służb społecznych oraz uczniów szkół

ponadgimnazjalnych prowadzących kształcenie zawodowe, w tym na realizację

praktycznej nauki zawodu, a także dla uczniów liceów profilowanych i uczniów szkół

specjalnych przysposabiających do pracy dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w

stopniu umiarkowanym lub znacznym oraz dla uczniów z niepełnosprawnościami

sprzężonymi;

P28 = 0,04 dla uczniów gimnazjów dla dzieci i młodzieży;

P37 - 6,500 dla wychowanków specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych,

specjalnych ośrodków wychowawczych i młodzieżowych ośrodków socjoterapii, którzy

korzystają z zakwaterowania w tych ośrodkach (waga P37 wyklucza się z wagami P33 i

P34);

P38 = 11,000 dla wychowanków młodzieżowych ośrodków wychowawczych, którzy

korzystają z zakwaterowania w tych ośrodkach (waga P38 wyklucza się z wagami P33 i

P34);

P44 = 0,030 dla placówek realizujących zadania pozaszkolne, w tym umożliwiających

realizację obowiązku nauki w formach pozaszkolnych, według rzeczywistej liczby

uczniów w szkołach zlokalizowanych na terenie powiatu i prowadzonych lub

dotowanych przez jednostki samorządu terytorialnego.

Dalej Minister Finansów wskazał, że podstawę do naliczania ostatecznej

wysokości części oświatowej subwencji ogólnej na 2014 r. dla jednostek samorządu

terytorialnego, w tym dla Powiatu M., stanowią zweryfikowane przez

jednostki samorządu terytorialnego dane zgromadzone w bazie danych oświatowych, o

których mowa w ustawie z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej

(Dz. U. z 2011, nr 139, poz. 814, z późn. zm.), tj. dane o liczbie uczniów/wychowanków

wykazywanych w systemie informacji oświatowej na dzień 30 września 2013 r.

W rozpoznawanej sprawie, do przyczyn wystąpienia nieprawidłowości w danych

w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2013 r. Minister

Finansów zaliczył wykazanie:

• jako wychowanków Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w S., osób

które nie korzystały z zakwaterowania na dzień 30 września 2013 r. (na dzień

sprawozdawczy nie zostały doprowadzone do ośrodka, bądź zostały przyjęte po tym

dniu) oraz jako uczniów szkół funkcjonujących w strukturach ośrodka;

• ucznia Zasadniczej Szkoły Zawodowej Specjalnej nr [...] w Młodzieżowym Ośrodku

Wychowawczym w S., który na dzień sprawozdawczy nie był uczniem Szkoły;

• uczniów, którzy nie posiadali orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi

na niedostosowanie społeczne;

• jako wychowanków Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego, osób które nie

korzystały z zakwaterowania na dzień 30 września 2013 r. (zostały skreślone z listy,

osiągnęły wiek przekraczający uprawnienie do pobytu, zostały przyjęte po dniu

sprawozdawczym) oraz jako uczniów szkół funkcjonujących w strukturach ośrodka;

• uczniów, którzy nie posiadali aktualnych orzeczeń o potrzebie kształcenia

specjalnego;

• ucznia, który przekroczył wiek uprawniający w roku szkolnym 2013/2014 do

kształcenia w szkole ponadgimnazjalnej.

W związku z tym ustalono, że na dzień 30 września 2013 r. w systemie informacji

oświatowej:

1) Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy w S. wykazał 9 wychowanków,

którzy na dzień sprawozdawczy nie byli zakwaterowani w ośrodku. Z księgi

wychowanków wynika, że 6 osób zostało przyjętych do ośrodka po 30 września

2013 r. a 3 w ogóle nie zostało doprowadzonych do ośrodka; powyższe

spowodowało niezasadne przeliczenie9 wychowanków ośrodka wagą P38;

2) Gimnazjum Specjalne w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w S.

wykazało 6 uczniów, którzy jak wynika z księgi uczniów, na dzień

sprawozdawczy, tj. 30 września 2013 r., nie byli uczniami Gimnazjum. Powyższe

związane było z wykazaniem przez Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy w

S. ww. osób jako wychowanków ośrodka i skutkowało zawyżeniem o 6

liczby uczniów ogółem oraz liczby uczniów przeliczonych wagą P2, P28 i P44;

3) Zasadnicza Szkoła Zawodowa Specjalna nr [...] w Młodzieżowym Ośrodku

Wychowawczym w S. wykazała 4 uczniów, którzy - jak wynika z księgi

uczniów - na dzień sprawozdawczy, tj. 30 września 2013 r., nie byli uczniami

Szkoły. Dotyczy to 1 ucznia urlopowanego do domu rodzinnego do 31 maja 2014

r., celem podjęcia kształcenia w Szkole Zawodowej w L. oraz 3 uczniów,

którzy nie zostali doprowadzeni do Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w

S. Powyższe spowodowało zawyżenie o 4 liczby uczniów ogółem oraz

liczby uczniów przeliczonych wagą P2, P7, P8 i P44;

4) Zespół Placówek Specjalnych w S. w odniesieniu do:

a) Szkoły Podstawowej Specjalnej nr [...], wchodzącej w skład Specjalnego

Ośrodka Szkolno-Wychowawczego, wykazał w tabeli NP2a "Uczniowie z

orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego z powodu niedostosowania

społecznego" 1 ucznia klasy VI, który nie posiadał orzeczenia o potrzebie

kształcenia specjalnego wydanego z uwagi na niedostosowanie społeczne.

Uczeń ten posiadał postanowienie Sądu Rejonowego w R. o

umieszczeniu w młodzieżowym ośrodku socjoterapii oraz wskazanie ORE

[...] z dnia [...] marca 2013 r. Wymienione dokumenty nie mogły

być jednak podstawą do wykazania ucznia w tabeli NP2a, ponieważ Szkoła

Podstawowa Specjalna nr [...], nie była na dzień sprawozdawczy w strukturze

Młodzieżowego Ośrodka Socjoterapii; powyższe spowodowało niezasadne

przeliczenie 1 ucznia wagą P2;

b) Gimnazjum Specjalnego nr [...], wchodzącego w skład Specjalnego Ośrodka

Szkolno- Wychowawczego, wykazał:

- w tabeli U3.1 "Uczniowie w bieżącym roku szkolnym według klas, oddziałów,

profili kształcenia, zawodów lub specjalności" - 3 uczniów, z czego 1 uczeń został

pomyłkowo wykazany w tabeli oraz 2 uczniów, którzy na dzień sprawozdawczy, tj. 30

września 2013 r., nie byli uczniami Gimnazjum. Powyższe związane było z wykazaniem

ich przez Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy, jako wychowanków ośrodka,

pomimo że na dzień sprawozdawczy nie byli zakwaterowani w ośrodku; powyższym

zawyżono o 3 liczbę uczniów ogółem oraz liczbę uczniów przeliczonych wagą P1, P28 i

P44 oraz zawyżono o 2 liczbę uczniów przeliczonych wagą P2;

- w tabeli NP2 " Uczniowie z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego o

orzeczonej jednej niepełnosprawności" - 1 ucznia, który nie posiadał orzeczenia o

potrzebie kształcenia specjalnego z upośledzeniem umysłowym w stopniu

umiarkowanym; powyższe spowodowało niezasadne przeliczenie 1 ucznia wagą P4;

- w tabeli NP2a " Uczniowie z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego z

powodu niedostosowania społecznego " - 8 uczniów, którzy nie posiadali orzeczeń o

potrzebie kształcenia specjalnego wydanych z uwagi na niedostosowanie społeczne

oraz 1 ucznia na podstawie orzeczenia nr [...] , który na dzień [...] września 2013

r. nie był uczniem Gimnazjum i wychowankiem ośrodka; powyższe spowodowało

niezasadne przeliczenie 9 uczniów wagą P2;

c) Gimnazjum Specjalnego nr [...], wykazał w tabeli NP2a " Uczniowie z orzeczeniem

o potrzebie kształcenia specjalnego z powodu niedostosowania społecznego " -

1 ucznia bez aktualnego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Uczeń

ten posiadał orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego nr [...] z

uwagi na zagrożenie niedostosowaniem społecznym, które obowiązywało do

dnia [...] czerwca 2013 r.; powyższe spowodowało niezasadne przeliczenie 1

ucznia wagą P2;

d) Zasadniczej Szkoły Zawodowej Specjalnej, wykazał:

- w tabeli U3.1 "Uczniowie w bieżącym roku szkolnym według klas, oddziałów,

profili kształcenia, zawodów lub specjalności" - 41 uczniów zamiast 40; powyższym

zawyżono o I liczbę uczniów ogółem oraz zawyżono o 1 liczbę uczniów przeliczonych

wagą P7, P8 i P44;

- w tabeli NP2 " Uczniowie z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego o

orzeczonej jednej niepełnosprawności" - 1 ucznia, który nie posiadał orzeczenia o

potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim

oraz 3 uczniów, którzy na dzień sprawozdawczy, nie posiadali aktualnych orzeczeń o

potrzebie kształcenia specjalnego; powyższym zawyżono o 4 liczbę uczniów

przeliczonych wagą P2;

- w tabeli NP2a " Uczniowie z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego z

powodu niedostosowania społecznego " - 2 uczniów, którzy nie posiadali orzeczeń o

potrzebie kształcenia specjalnego wydanych z uwagi na niedostosowanie społeczne.

Powyższe spowodowało niezasadne przeliczenie 2 uczniów wagą P2;

e) Trzyletniej Szkoły Przysposabiającej do Pracy, wykazał 1 ucznia, urodzonego w

dniu [...] r., który przekroczył wiek uprawniający w roku szkolnym

2013/2014 do kształcenia w szkole ponadgimnazjalnej; powyższym zawyżono o

1 liczbę uczniów ogółem oraz liczbę uczniów przeliczonych wagą P4, P7, P8 i P44;

f) Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego, wykazał 2 wychowanków,

którzy na dzień sprawozdawczy nie byli zakwaterowani w ośrodku oraz 1

wychowanka, który z uwagi na osiągnięty wiek (24 lata), nie mógł przebywać w

ośrodku; powyższe spowodowało niezasadne przeliczenie 3 wychowanków

ośrodka wagą P37.

Powyższymi nieprawidłowościami zawyżono liczbę uczniów przeliczeniowych

łącznie o 181,4806.

Organ podkreślił, że w przedstawionych ustaleniach nie została uwzględniona

opinia Ministerstwa Edukacji Narodowej, przedstawiona w pismach z 14 września 2018

r. oraz z 9 kwietnia 2019 r. w części dotyczącej 9 wychowanków Młodzieżowego

Ośrodka Wychowawczego w S., którzy nie przebywali w placówce na dzień 30

września 2013 r., a zostali wykazani w systemie informacji oświatowej na podstawie

skierowań do tego ośrodka. Uwzględnienie tych wychowanków w wyliczeniu należnej

Powiatowi kwocie części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2014 spowodowałoby

uznanie za wychowanków młodzieżowych ośrodków wychowawczych korzystających z

zakwaterowania w tych ośrodkach, takich nieletnich, którzy nigdy się w tych placówkach

nie pojawili.

Różnica powstała między kwotą wyliczoną w niniejszej decyzji (951.559 zł) a

kwotą wyliczoną przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B.

(948.910,58 zł) wynika z uwzględnienia przy kalkulacji:

- obniżenia liczby uczniów przeliczonych wagą P44 o 15 uczniów;

- zmiany wysokości wskaźnika korygującego Di (z 0,9812586780 na 0,9812467491)

na skutek obniżenia łącznej liczby uczniów ogółem szkół w Powiecie o 15 uczniów - (tj.

o 6 uczniów Gimnazjum Specjalnego w MOW w S., 4 uczniów Zasadniczej

Szkoły Zawodowej Specjalnej nr [...] w MOW w S., 3 uczniów Gimnazjum

Specjalnego nr [...] w Zespole Placówek Specjalnych w S., 1 ucznia

Zasadniczej Szkoły Zawodowej Specjalnej w Zespole Placówek Specjalnych w

S., 1 ucznia Trzyletniej Szkoły Przysposabiającej do Pracy w Zespole

Placówek Specjalnych w S.), oraz obniżenia łącznej liczby uczniów szkół

zlokalizowanych na terenach wiejskich lub w miastach do 5.000 mieszkańców w

Powiecie o 5 uczniów (tj. o 3 uczniów Gimnazjum Specjalnego nr [...] w Zespole Placówek

Specjalnych w S., 1 ucznia Zasadniczej Szkoły Zawodowej Specjalnej w

Zespole Placówek Specjalnych w S., 1 ucznia Trzyletniej Szkoły

Przysposabiającej do Pracy w Zespole Placówek Specjalnych w S.).

Uwzględniając powyższe, należało zdaniem organu uznać, że przy ustalaniu w

decyzji organu I instancji kwoty nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji

ogólnej za 2014 r. w wysokości 977.725 zł przyjęto nieprawidłową wysokość wskaźnika

korygującego Di - 0,9803100864. W wyliczeniach tego wskaźnika przyjęto bowiem

obniżenie łącznej liczby uczniów ogółem szkół w Powiecie o 15 uczniów oraz obniżenie

łącznej liczby uczniów szkół zlokalizowanych na terenach wiejskich lub w miastach do

5.000 mieszkańców w Powiecie o 32 uczniów, zamiast 5 uczniów. Prawidłowa

wysokość tego wskaźnika powinna wynosić 0,9812467491. Tym samym błędnie

przyjęto, że Powiat M. w roku 2014 otrzymał część oświatową subwencji

ogólnej wyższą od należnej o kwotę 977.725 zł, w sytuacji w której kwota ta powinna

wynosić 951.559 zł.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący

zarzucił naruszenie przepisów prawa:

1) art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 lutego 2004 r. o systemie informacji oświatowej

(Dz. U. z 2004 r., poz. 463 z późn. zm.) poprzez błędną wykładnię pojęcia wychowanka

polegającą na przyjęciu, że jest to małoletni wpisany do księgi wychowanków i uczniów,

podczas gdy takie rozumienie pojęcia nie wynika z ww. ustawy i jest sprzeczne z art. 81

ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (Dz. U. z

2010 r. poz. 178) oraz z § 1-4 rozporządzenia MENIS z dnia 26 lipca 2004 r. w sprawie

szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu

nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym oraz młodzieżowym ośrodku

socjoterapii (Dz. U. z 2004 r. poz. 1833) - zgodnie z którymi za wychowanka uznać

należy nieletniego skierowanego do placówki przez Centrum Metodyczne Pomocy

Psychologiczno-Pedagogicznej w W.,

2) pkt 1 waga P38 i P39 załącznika "Algorytm podziału części oświatowej subwencji

ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego na rok 2014" do rozporządzenia MEN z

dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji

ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2014 (Dz. U. z 2013 r. poz.

1687) poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że pojęcie korzystania z

zakwaterowania w młodzieżowym ośrodku wychowawczym i młodzieżowym ośrodku

socjoterapii musi się wiązać z wpisem do księgi wychowanków i uczniów, podczas gdy

taka wykładnia pojęcia zakwaterowania nie wynika z przepisów tego rozporządzenia. W

przypadku MOW ww. przepisy należy rozumieć jako przydzielenie miejsca w palcówce

zgodnie z zapisami rozporządzenia MENIS z dnia 26 lipca 2004 r. w sprawie

szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu

nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym oraz młodzieżowym ośrodku

socjoterapii (Dz. U. z 2004 r. poz. 1833);

3) § 4 i 5 rozporządzenia MENIS z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie sposobu

prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu

nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji

(Dz. U. z 2002 r. poz. 225) poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że

wychowankiem jest osoba wpisana do księgi wychowanków, podczas gdy wskazane

przepisy nie stanowią okolicznościach wskazujących nabycie, czy utratę statusu

wychowanka, a jedynie określają zasady prowadzenia dokumentacji w szkołach i

placówkach;

4) art. 81 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich

(Dz. U. z 2010 r. poz. 178) oraz § 1-4 rozporządzenia MENIS z dnia 26 lipca 2004 r. w

sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i

pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym oraz młodzieżowym

ośrodku socjoterapii (Dz. U. z 2004 r. poz. 1833) - poprzez ich niezastosowanie

podczas gdy regulują one proces przyjęcia małoletnich do młodzieżowych ośrodków

wychowawczych i młodzieżowych ośrodków socjoterapii;

5) art. 37 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 28 ust. 5 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o

dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 526) poprzez

nieuprawnione przyjęcie, iż na skutek błędnych danych wskazanych w SIO na dzień 30

września 2013 r. doszło do zawyżenia ilości wychowanków i uczniów Młodzieżowego

Ośrodka Wychowawczego w S.;

6) art. 8 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania

administracyjnego, Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: "k.p.a.") poprzez wybiórcze

powoływanie się na stanowisko MEN, jeśli jest to zbieżne ze stanowiskiem MF i

pominięcie stanowiska MEN w sprawie.

Przedstawiając powyższe zarzuty Powiat M. wniósł o uchylenie decyzji

Ministra Finansów z 29 kwietnia 2019 r. nr jw. w zaskarżonej części, a także

poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w części dotyczącej kwoty 641.209,00 zł.

Skarga Powiatu M. na ww. decyzję została złożona w części

dotyczącej kwoty 641.209,00 zł, na którą składa się kwota subwencji przeliczonej wagą:

• P38 z tytułu wykazania 9 wychowanków, którzy na dzień 30 września 2013 r. nie byli

zakwaterowani w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w S.,

• P2, P28 i P44 z tytułu wykazania 6 uczniów w Gimnazjum Specjalnym działającego w

Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w S.,

• P2, P7, P8 i P44 z tytułu wykazania 4 uczniów w Zasadniczej Szkole Zawodowej

Specjalnej nr [...] w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w S.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi oraz

podtrzymał w całości swoje stanowisko i argumentację w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów

administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r.

Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) oraz art.

3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami

administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "p.p.s.a."), sprowadzają się

do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.

W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i

czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami

uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt

wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do

naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik

sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na

rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia

postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje

również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad

wymienionych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych

przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, skarga w rozpoznawanej sprawie

nie jest zasadna, a zaskarżona decyzja jest prawidłowa i odpowiada prawu.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do kwestii pojęcia wychowanka

młodzieżowego ośrodka wychowawczego, wskazanego w opisie wagi P38.

Rację w tym sporze należy przyznać organowi.

Na wstępie podkreślenia wymaga, że stosownie do art. 28 ust. 5 ustawy z dnia

13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, Minister Edukacji

Narodowej, biorąc pod uwagę zakres zadań oświatowych realizowanych przez jednostki

samorządu terytorialnego, dokonał podziału części oświatowej subwencji ogólnej na rok

2014 między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego według algorytmu

określonego w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18

grudnia 2013 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla

jednostek samorządu terytorialnego w roku 2014.

Algorytm podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu

terytorialnego na rok 2014 przewidywał m.in. wagę P38 = 11,000 dla wychowanków

młodzieżowych ośrodków wychowawczych, którzy korzystają z zakwaterowania w tych

ośrodkach.

Podstawę do naliczania ostatecznej wysokości części oświatowej subwencji

ogólnej na 2014 r. dla jednostek samorządu terytorialnego, w tym dla Powiatu

M., stanowiły zweryfikowane przez jednostki samorządu terytorialnego dane

zgromadzone w bazie danych oświatowych, o których mowa w ustawie z dnia 15

kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej, tj. dane o liczbie

uczniów/wychowanków wykazywanych w systemie informacji oświatowej na dzień 30

września 2013 r.

Zgodnie z art. 16 pkt 4 ww. ustawy, dane dziedzinowe w związku z objęciem

ucznia opieką w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, młodzieżowym ośrodku

socjoterapii, specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, specjalnym ośrodku

wychowawczym oraz ośrodku rewalidacyjno-wychowawczym, obejmują datę

rozpoczęcia i datę zakończenia pobytu w ośrodku.

Sposób wykazywania danych o liczbie uczniów/wychowanków/słuchaczy w

systemie informacji oświatowej został opisany w Instrukcji wprowadzania i

przekazywania danych w systemie informacji oświatowej przy użyciu programu SIO

wersja 3.15 (30 września 2013 r).

Stosownie do art. 71 b ust. 1 ustawy o systemie oświaty (w brzmieniu

obowiązującym w okresie objętym przedmiotową sprawą), kształceniem specjalnym

obejmuje się dzieci i młodzież, o których mowa w art. 1 pkt 5 i 5a, wymagające

stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Kształcenie to może być

prowadzone w formie nauki w przedszkolach i szkołach ogólnodostępnych,

przedszkolach i szkołach lub oddziałach integracyjnych, przedszkolach, szkołach lub

oddziałach specjalnych, innych formach wychowania przedszkolnego i ośrodkach, o

których mowa w art. 2 pkt 5. W myśl art. 71 b ust. 3 ww. ustawy o systemie oświaty,

opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz orzeczenia o

potrzebie kształcenia specjalnego albo indywidualnego obowiązkowego rocznego

przygotowania przedszkolnego, indywidualnego nauczania, a także o potrzebie zajęć

rewalidacyjno-wychowawczych organizowanych zgodnie z odrębnymi przepisami

wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologicznopedagogicznych, w tym w

poradniach specjalistycznych. Orzeczenie o potrzebie

kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z

uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego.

Możliwość przyporządkowania podwyższonej wagi istnieje tylko i wyłącznie w

sytuacji posiadania przez dziecko/ucznia w dniu sprawozdawczym aktualnego

orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego.

W okresie objętym rozpoznawaną sprawą kategorie uczniów, dla których

organizowane było kształcenie specjalne, określały przepisy § 2 rozporządzenia

Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie warunków

organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży

niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w specjalnych przedszkolach,

szkołach i oddziałach oraz w ośrodkach (Dz. U. Nr 228, poz. 1489, z późn. zm.),

obowiązującego od dnia 1 września 2011 r. do 31 sierpnia 2015 r. W rozporządzeniu

tym rozróżniono dwie kategorie uczniów/dzieci wymagających stosowania w procesie

kształcenia specjalnej organizacji nauki i metod pracy dydaktycznej, objętych

kształceniem specjalnym: niepełnosprawnych i niedostosowanych społecznie.

Kształcenie specjalne organizowane było dla uczniów niepełnosprawnych,

wymienionych w § 2 ust. 1 pkt 1-9 ww. rozporządzenia:

1) niesłyszących,

2) słabosłyszących,

3) niewidomych,

4) słabowidzących, z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją,

5) z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim,

6) z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym,

7) z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera,

8) z niepełnosprawnościami sprzężonymi,

posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, wydane przez publiczną

poradnię psychologiczno-pedagogiczną. Tym samym, aby dziecko zostało objęte

stosownym kształceniem specjalnym orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego

musi potwierdzać jednoznacznie występowanie ww. rodzaju i stopnia

niepełnosprawności.

W myśl § 4 ust. 3 tego rozporządzenia, o przyjęciu nieletniego do ośrodka,

dyrektor ośrodka powiadamia organy obowiązane do kontroli spełniania obowiązku

szkolnego lub obowiązku nauki. Zgodnie natomiast z opisem wagi P38 wagą tą mogli

być przeliczeni wyłącznie wychowankowie młodzieżowych ośrodków wychowawczych,

którzy korzystają z zakwaterowania w tych ośrodkach. Jak słusznie zauważył to organ,

wobec niezdefiniowania pojęcia zakwaterowania dla ww. potrzeb należy odwołać się do

jego potocznego znaczenia. W tym zaś znaczeniu, zakwaterowanie oznacza czasowe

pomieszczenie mieszkalne, kwaterę; jest to rzeczownik od "zakwaterować", które to

pojęcie oznacza: umieścić na kwaterze, przydzielić komuś kwaterę. Kwatera z kolei

oznacza mieszkanie, pomieszczenie, wynajmowane lub zajęte na pobyt czasowy.

Zatem korzystanie z zakwaterowania oznacza faktyczne zamieszkiwanie w wynajętym

lub zajętym lokalu.

Zawarte w przepisach obowiązującego prawa rozwiązania w zakresie

wykazywania w systemie informacji oświatowej uczniów i wychowanków - według stanu

na dzień 30 września 2013 r. - zostały dodatkowo objaśnione w Instrukcji wprowadzania

i przekazywania danych w systemie informacji oświatowej przy użyciu programu SIO

wersja 3.15 (30 września 2013 r.):

"Tabela S03. - Wychowankowie niedostosowani społecznie, zagrożeni

niedostosowaniem społecznym, zagrożeni uzależnieniami i z zaburzeniami zachowania

- Tabelę tę wypełniają tylko młodzieżowe ośrodki wychowawcze i młodzieżowe ośrodki

socjoterapii. Należy wykazać wszystkich wychowanków ze względu na rodzaj

skierowania lub zgłoszenia do ośrodka.

Tabela S04. - Wychowankowie wg roku urodzenia i płci - Tabela powinna

odzwierciedlać rzeczywistą liczbę wychowanków ośrodka. W młodzieżowych ośrodkach

wychowawczych i młodzieżowych ośrodkach socjoterapii liczba wychowanków w tab.

S04 powinna być identyczna z liczbą wychowanków w tabeli S03. (...) ".

Zatem zarówno w tabeli S03, jak i w tabeli S04, wykazać należało rzeczywistą

liczbę wychowanków młodzieżowych ośrodków wychowawczych. Wykazaniu w tych

tabelach nie podlegały zatem osoby, które jeszcze nie przybyły do danego ośrodka i nie

zostały przyjęte do tej placówki. Tym samym, osoby takie nie mogły być również uznane

za uczniów szkół funkcjonujących w strukturach ośrodka, zwłaszcza, że nie było

możliwe wykazanie ich jako takich w systemie informacji oświatowej. Zgodnie bowiem z

przyjętymi rozwiązaniami systemowymi w zakresie zasad naliczania części oświatowej

subwencji ogólnej, jeden uczeń może być wykazany tylko w jednej szkole/placówce

oświatowej, niezależnie od tego, do ilu szkół/placówek oświatowych uczęszcza. Zatem

nieletni skierowany, ale nieprzebywający w dniu sprawozdawczym, w młodzieżowym

ośrodku wychowawczym, nie mógł być wykazany jako uczeń szkoły funkcjonującej w

strukturach ośrodka, gdyż prawidłowo należało wykazać go w jego szkole macierzystej -

skierowanie do młodzieżowego ośrodka wychowawczego nie stanowiło podstawy do

skreślenia nieletniego (zobowiązanego do spełniania obowiązku szkolnego) z listy

uczniów.

Należy podkreślić, że opis wagi P38 jest klarowny i nie budzi żadnych wątpliwości

- waga ta jest dedykowana m.in. tylko takim wychowankom młodzieżowych ośrodków

wychowawczych, którzy korzystają z zakwaterowania w tych ośrodkach.

W ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko organu, że nieletnich skierowanych

do młodzieżowego ośrodka wychowawczego, którzy do dnia sprawozdawczego nie

przybyli do tych placówek, nie można uznać za wychowanków korzystających z

zakwaterowania w tym ośrodku. Jest to zgodne z opisem wagi P38.

W rozpoznawanej sprawie kluczowe jest, kiedy dany wychowanek zostaje

zakwaterowany w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, a nie, kiedy staje się

wychowankiem tego ośrodka.

Przywołane przez Skarżącego odpowiednie przepisy rozporządzenia Ministra

Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 26 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad

kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w

młodzieżowym ośrodku wychowawczym oraz młodzieżowym ośrodku socjoterapii (Dz.

U. Nr 178, poz. 1833, z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i

Sportu z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne

przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności

wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji (Dz. U. Nr 23, poz. 225, z

późn. zm.) zmierzające do ustalenia, w którym momencie nieletni skierowany do

młodzieżowego ośrodka wychowawczego staje się wychowankiem tego ośrodka, mogą

mieć jedynie charakter pomocniczy, a nie decydujący w interpretacji treści wagi P38,

wskazanej w przepisach rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 grudnia

2013 r. w sprawie podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek

samorządu terytorialnego w roku 2014.

Wskazywany natomiast przez Skarżącego wyrok NSA z 10 listopada 2016 r.

sygn. akt II GSK 692/15 nie może znaleźć zastosowania w rozpoznawanej sprawie, z

uwagi na to, że został on wydany w sprawie zwrotu przez młodzieżowy ośrodek

wychowawczy otrzymanej od jednostki samorządu terytorialnego dotacji oraz oparty

został na interpretacji pojęcia "wychowanka" zawartego w art. 90 ust. 3a ustawy o

systemie oświaty. Rozpoznawana sprawy dotyczy natomiast zwrotu przez jednostkę

samorządu terytorialnego części oświatowej subwencji ogólnej.

W zaskarżonej decyzji Minister Finansów zasadnie też nie uwzględnił opinii

Ministerstwa Edukacji Narodowej, przedstawionej w pismach z 14 września 2018 r. oraz

z 9 kwietnia 2019 r., w części dotyczącej 9 wychowanków Młodzieżowego Ośrodka

Wychowawczego w S., którzy nie przebywali w placówce na dzień 30 września

2013 r., a zostali wykazani w systemie informacji oświatowej na podstawie skierowań do

tego ośrodka. Uwzględnienie tych wychowanków w wyliczeniu należnej Powiatowi

kwocie części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2014 spowodowałoby uznanie za

wychowanków młodzieżowych ośrodków wychowawczych korzystających z

zakwaterowania w tych ośrodkach, takich nieletnich, którzy nigdy się w tych placówkach

nie pojawili. Tym samym uwzględnienie takiego stanowiska doprowadziłoby do wydania

decyzji niezgodnej z przepisami prawa, tj. rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej

z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji

ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2014 oraz ustawy z dnia 15

kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej oraz odmiennej od utrwalonego już i

jednolitego w tym zakresie orzecznictwa sądów administracyjnych.

Ponadto, jak słusznie zauważył to organ, przedstawioną powyżej interpretację

opisu wagi przewidzianej dla wychowanków młodzieżowych ośrodków wychowawczych,

którzy korzystali z zakwaterowania w tych ośrodkach, potwierdza zmiana stanu

prawego, jaka nastąpiła od roku 2017. W rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z

dnia 22 grudnia 2016 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji

ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2017 (Dz. U. poz. 2298)

wprowadzono bowiem nową wagę o wartości 5,000 na wychowanków młodzieżowych

ośrodków wychowawczych, którzy zostali skierowani do ośrodka, a jeszcze do niego nie

przybyli. Jak wynika z uzasadnienia do projektu ww. rozporządzenia Ministra Edukacji

Narodowej z dnia 22 grudnia 2016 r., zmiana ta była zdeterminowana rozszerzeniem -

przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 2 listopada 2015 r. w

sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków

pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności

wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz. U. poz. 1872) -

zakresu stosowania definicji wychowanka młodzieżowego ośrodka wychowawczego na

osoby skierowane do ośrodka, które do niego nie przybyły.

Wobec powyższego za niezasadne należało uznać także zarzuty natury

procesowej. Zgodnie bowiem z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o

dochodach jednostek samorządu terytorialnego w przypadku stwierdzenia, że jednostka

samorządu terytorialnego otrzymała część oświatową subwencji ogólnej w kwocie

wyższej od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych - w zakresie

subwencji za lata poprzedzające rok budżetowy - w drodze decyzji, zobowiązuje do

zwrotu nienależnej kwoty, chyba że jednostka samorządu terytorialnego dokonała

wcześniej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot. W myśl art. 37 ust. 3 pkt 2 ustawy o

dochodach jednostek samorządu terytorialnego, kwoty uzyskane nienależnie przez

jednostkę samorządu terytorialnego za lata poprzedzające rok budżetowy podlegają

zwrotowi do budżetu państwa i stanowią wydatek budżetów jednostek samorządu

terytorialnego.

W sytuacji zatem ustalenia, że jednostka samorządu terytorialnego otrzymała

część oświatową subwencji ogólnej w kwocie wyższej od należnej, Minister Finansów

jest zobligowany do wydania decyzji zobowiązującej tę jednostkę do zwrotu kwoty

nienależnie otrzymanej. Na jednostce samorządu terytorialnego ciąży zaś obowiązek

zwrotu tej kwoty do budżetu państwa.

Reasumując, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja wydana została na podstawie

obowiązujących przepisów prawa i zawiera - zgodnie z dyspozycją art. 107 § 3 k.p.a.

prawidłowe uzasadnienie faktyczne i prawne, oparte na podstawie zebranego materiału

dowodowego, który uzasadnia oceny i rozstrzygnięcia orzekającego w sprawie organu.

Minister Finansów zbadał wyczerpująco wszystkie okoliczności faktyczne i dokonał

obiektywnej oraz wnikliwej ich oceny, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną

konsekwencją.

Z przedstawionych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie

uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 p.p.s.a.

orzekł jak w sentencji wyroku.