Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 622/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 ;it. a i c, art. 119 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 76 par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 31zy ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: par. 10 ust. 2a pkt 1 i ust. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 371
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek  pandemii COVID-19

SENTENCJA

Dnia 24 listopada 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Kowalska Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2021 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Fundacji [...] w [...] na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od 1 marca 2021 roku do 30 kwietnia 2021 roku uchyla zaskarżoną decyzję. R. T-M.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...], znak: [...], wydaną na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, ze zm.; dalej ustawa o COVID-19) w związku z art. 31zy ust. 1 ustawy o COVID-19 i § 10 ust. 1 i ust. 2, 2a rozporządzenia Rady Ministrów z 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 371 i 713; dalej: "rozporządzenie") oraz w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423, ze zm.), Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił Fundacji Rozwoju Przedsiębiorczości w [...] prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od 1 marca 2021 r. do 30 kwietnia 2021 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z § 10 ust. 2a pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 26 lutego 2021 r., płatnika składek prowadzącego, na dzień 31 marca 2021 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 49.32.Z, 49.39.Z, 51.10.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40 % w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r., zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia 1 marca 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten okres. Organ podkreślił ponadto, że zgodnie z § 11 pkt 4 ww. rozporządzenia warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek jest przesłanie deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec i kwiecień 2021 r., nie później niż do dnia 30 czerwca 2021 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.

ZUS zaznaczył, że podany we wniosku Fundacji z 25.05.2021 r. rodzaj przeważającej działalności wg. klasyfikacji PKD-85.59.Z nie został potwierdzony w rejestrze REGON na dzień 31.03.2021 r. jako działalność przeważająca. Kod przeważającej działalności wynikający z rejestru REGON - 94.99.Z nie uprawnia natomiast do zwolnienia wnioskodawcy z opłacania składek za okres od dnia 1 marca 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r.

W związku z powyższym, Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że stronie nie przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za marzec i kwiecień 2021 r.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Fundacja Rozwoju Przedsiębiorczości w [...] zaskarżając powyższą decyzję organu podniosła zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt. 1, lit. a i c p.p.s.a., wnosząc o uchylenie powołanej decyzji ZUS i orzeczenie, że Fundacja [...] z siedzibą w [...] ma prawo do zwolnienia z opłacania składek ZUS za sporny okres na podstawie art. 31zq ust. 8 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych w zw. z art. 31zy ust. 1 tej ustawy oraz § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19.

W uzasadnieniu strona skarżąca podniosła, że składając wniosek wykazała znaczy spadek obrotów w zakresie prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, a nadto wskazała, że zgodnie z wpisem do Krajowego Rejestru Sądowego przedsiębiorców, jej przeważającym przedmiotem działalności gospodarczej jest ta określona kodem PKD 85.59.B - pozostałe pozaszkolne formy edukacji, gdzie indziej niesklasyfikowane. [...] ZUS wydał w stosunku do Fundacji decyzję odmowną, powołując się na to, że nie spełnia ona warunków do zastosowania wsparcia wobec tego, że jej przeważającym przedmiotem działalności nie jest ta określona jako PKD 85.59.B, lecz inna, to jest 94.99.Z. Fundacja składając wniosek wskazała wyraźnie, że prowadzi zarówno działalność typu non profit realizując cele i zadania Fundacji, jak i, zgodnie ze statutem i wpisem do KRS działalność gospodarczą, której przeważającym przedmiotem jest prowadzenie różnego rodzaju szkoleń i działań edukacyjnych objętych właśnie kodem PKD 85.59.B zdefiniowanych jako pozostałe pozaszkolne formy edukacji, gdzie indziej niesklasyfikowane. Właśnie w tym zakresie Fundacja jest uczestnikiem obrotu gospodarczego, do którego zastosowanie ma rozporządzenie o wsparciu sektorów najbardziej dotkniętych skutkami pandemii. Na dowód powyższego złożyła stosowne odpisy z KRS, w tym ten z rejestru przedsiębiorców oraz statut. Mimo to ZUS wydał decyzję odmawiając Fundacji prawa do zwolnienia z opłacania składek w związku ze spadkiem obrotów z prowadzonej działalności gospodarczej, wskazując, że przeważającym kodem PKD jest dla niej ten zapisany w systemie REGON to jest 94.99.Z. Zdaniem Fundacji takie stanowisko świadczy o niezbadaniu sprawy w pełni, pominięciu wskazanych dowodów oraz braku logicznego powiązania przedstawionych faktów oraz dowodów z wprowadzonymi rozporządzeniem Rady Ministrów przepisami prawa, w zakresie wspomożenia podmiotów obrotu gospodarczego poszkodowanych przez panującą pandemię. Prawdą jest, że Fundacja w systemie REGON ma wpisany kod PKD 94.99.Z. Jest to jednak kod przypisany wszystkim fundacjom i stowarzyszeniom. Jednakże zgodnie z brzmieniem Statutu Fundacji, prowadzi ona również działalność gospodarczą, której przedmiotem jest głównie prowadzenie szkoleń i działalności edukacyjnej dla przedsiębiorców i w zakresie wspierającym przedsiębiorczość. Organem rejestrowym dla Fundacji, decydującym o jej istnieniu i zakresie oraz sposobie działania, jest Krajowy Rejestr Sądowy, który w stosunku do podmiotów typu non profit prowadzących działalność gospodarczą, co jest prawnie dopuszczalne, prowadzi wpisy do dwóch rejestrów, to jest "rejestru stowarzyszeń i innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej", oraz "rejestru przedsiębiorców". System REGON nie stosuje tego rodzaju rozróżnień i dla jednego podmiotu prowadzi tylko jeden zapis REGON, skoro więc zgłaszany podmiot prowadzi działalność gospodarczą, ale jest stowarzyszeniem tub fundacją, to niejako "z urzędu" określany jest kodem PKD przypisanym do tego rodzaju działalności, nie uwzględniając w nim działalności gospodarczej.

Zapisy wprowadzonej Rozporządzeniem Rady Ministrów, tak zwanej "tarczy branżowej" miały ze swojego założenia i tytułu wspierać działalność gospodarczą w określonych przez PKD branżach, pod warunkiem, że dla danego podmiotu jest to branża wiodąca. Skoro zatem wsparcie ma dotyczyć działalności gospodarczej, a Fundacja taką prowadzi, to nielogiczne i zdaniem Fundacji niepowiązane z obowiązującym prawem jest klasyfikowanie jej wyłącznie jako podmiotu non profit według systemu REGON, skoro organem rejestrowym Fundacji jest KRS i to tam należy czerpać pełną wiedzę o tym podmiocie. Na marginesie Fundacja zaznaczyła, że na postawie tych samych przepisów, warunkujących pomoc dla określonych branż gospodarki, które z uwagi na COVID 19 zanotowały największy spadek przychodów, zwróciła się także do Powiatowego Urzędu Pracy o wsparcie w zakresie dofinansowania miejsc pracy i wsparcie takie otrzymała.

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z 26 lipca 2021 r. Fundacja [...] w [...] wniosła o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym oraz podtrzymała stanowisko wyrażone w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie.

Sporna w sprawie jest kwestia spełnienia przez skarżącą przesłanek do uzyskania zwolnienia w opłacaniu składek na ubezpieczenia: społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 1 marca 2021 r. do 30 kwietnia 2021 r., w szczególności zaś przesłanki prowadzenia na dzień 31 marca 2020 r. działalności objętej kodem 85.59.B PKD, uprawniającym do uzyskania tego zwolnienia.

W ocenie organu, w przypadku skarżącej kod PKD przeważającej działalności w rejestrze REGON nie uprawnia do skorzystania ze zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek, natomiast - według strony skarżącej - organ dokonał błędnej wykładni przepisu art. 31zy ust. 1 ustawy o COVID-19 w zw. z § 10 ust. 2a pkt 1 rozporządzenia, na jej niekorzyść.

Mając na uwadze tak zarysowany spór, wskazać należy, że zgodnie z art. 31zy ust. 1 ustawy o COVID-19 - w wersji aktualnej na dzień złożenia przez stronę skarżącą wniosku (25 maja 2021 r.) - Rada Ministrów może, w celu przeciwdziałania COVID-19, w drodze rozporządzenia, określić inne okresy zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek, niż określone w art. 31zo ust. 1-3 dla wszystkich albo niektórych płatników składek, którzy byli uprawnieni do zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek na podstawie art. 31zo ust. 1-3, lub objąć tym zwolnieniem innych płatników składek, mając na względzie okres obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, skutki nimi wywołane, ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej wynikające z tych stanów oraz obszary życia gospodarczego i społecznego w szczególny sposób dotknięte konsekwencjami COVID-19. Realizując tak zakreślone upoważnienie ustawowe Rada Ministrów wydała podane wcześniej rozporządzenie z 26 lutego 2021 r. Zgodnie z § 10 ust. 2a pkt 1 tego aktu, zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych odpowiednio za okres od dnia 1 marca 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. albo za okres od dnia 1 kwietnia 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 31 marca 2021 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 39.32.Z, 49.39.Z, 51.10.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r. Oceny spełnienia warunku, o którym wyżej mowa w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 31 marca 2021 r. (§ 10 ust. 3).

Na gruncie ww. uregulowania, dla wyjaśnienia sprawy, konieczne jest zwrócenie uwagi, że z brzmienia § 10 ust. 2a pkt 1 rozporządzenia wynika, iż prawodawca zdecydował się przyznać wsparcie finansowe w zapłacie składek przedsiębiorcom prowadzącym działalność gospodarczą wybranych rodzajów (branż). Treść przepisu wskazuje, że omawiana ulga przysługuje przedsiębiorcom rzeczywiście prowadzącym określoną działalność. Jest w nim bowiem mowa o "płatniku składek prowadzącym działalność". Natomiast w § 10 ust. 3 rozporządzenia prawodawca zdecydował się na wprowadzenie środka dowodowego o charakterze formalnym, za pomocą którego ma nastąpić ustalenie przez organ rzeczywistego zakresu prowadzonej działalności ("oceny spełnienia warunku dokonuje się na podstawie"). Środek ten ma charakter domniemania prawnego zakładającego, że wpis w rejestrze podmiotów REGON odpowiada stanowi rzeczywistemu (domniemanie o fakcie określonym w 10 ust. 3 rozporządzenia). Nie ma ono jednak charakteru niewzruszalnego (niepodważalnego). Jego treść i stosowanie w sprawie przepisów k.p.a. oznacza, że należy ono do kategorii domniemań wzruszalnych. Postępowanie w sprawie ulgi jest prowadzone bowiem na zasadach określonych w przepisach k.p.a. (art. 31zq ust. 7 i 8 ustawy o COVID-19), a zgodnie z art. 76 § 3 k.p.a. dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu przeciwko dokumentowi urzędowemu. Dane pozyskiwane przez ZUS w trybie określonym w art. 31zo ust. 11 ustawy o COVID-19 mają charakter urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. (art. 43 ustawy o statystyce publicznej) i są dla organu wiążące, lecz przepisy ustawy o COVID-19 nie wyłączyły stosowania w tym postępowaniu normy zawartej w art. 76 § 3 k.p.a. Oznacza to, że przedsiębiorca prowadzący rzeczywistą działalność gospodarczą odpowiadającą treści kodów PKD wymienionych w § 10 ust. 2a pkt 1 rozporządzenia, jako przeważającą (ten warunek ulgi ma charakter materialnoprawny i nie podlega modyfikacji), może przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego, a więc odnośnie środka dowodowego określonego w ust. 3 ww. przepisu, tj. danych pozyskanych przez ZUS z rejestru podmiotów REGON i podważyć w niebudzący wątpliwości sposób aktualność wpisu w rejestrze podmiotów REGON odnośnie stanu faktycznego, w jakim się znajduje. Obalenie domniemania podlegać będzie na wykazaniu, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny, niż wynikający z danych pozyskanych przez organ z rejestru podmiotów REGON.

Ocena, czy działalność gospodarcza określonego rodzaju jest rzeczywiście wykonywana i w jakich rozmiarach, należy do sfery ustaleń faktycznych. Nie zależy ona od wpisu do rejestru, choć wpis taki potraktowany został przez ustawodawcę jako domniemanie prawne mające na celu uproszczenie postępowania ulgowego (sens domniemania polega na istnieniu dużego stopnia prawdopodobieństwa, że w razie stwierdzenia faktu wskazanego w przesłance domniemania prawdziwy jest fakt określony we wniosku domniemania). Inicjatywa dowodowa w tej kwestii należy do strony, która złożyła wniosek, inicjującej postępowanie administracyjne, zaś organ przed wydaniem niekorzystnej dla strony decyzji nie może pominąć dyspozycji art. 79a § 1 k.p.a. Powinien zatem przed wydaniem takiej decyzji powiadomić ją o konieczności wskazania przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, czyniąc zadość zasadzie informowania (art. 9 k.p.a.). Jeżeli zaś strona składa wnioski dowodowe mające podważyć dane z rejestru podmiotów REGON, powinny one być rozpoznane przez organ prowadzący postępowanie przy uwzględnieniu przepisów art. 7 i 78 § 1 k.p.a.

W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Sądu, organ bezrefleksyjnie stwierdził, że na dzień 31 marca 2021 r. wskazany we wniosku kod PKD 85.59.B jako rodzaj przeważającej działalności nie został potwierdzony, a ponadto także w Krajowym Rejestrze Sądowym nie ma podanej przeważającej działalności z kodem określonym we wniosku. Kod wynikający z rejestru REGON, tj. 94.99.Z nie uprawnia zaś do zwolnienia z opłacania składek za okres od 1 marca 2021 r. do 30 kwietnia 2021 r.

Organ nie przeprowadził przy tym właściwego, zupełnego i obiektywnego postępowania, naruszając tym samym ogólne zasady postępowania administracyjnego. Nie wyjaśnił bowiem wszystkich okoliczności sprawy, w tym przede wszystkim pominął specyficzny status prawny strony skarżącej, która jako fundacja zarejestrowana jest w Krajowym Rejestrze Sądowym zarówno w rejestrze stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji, ZOZ, jak również w rejestrze przedsiębiorców. Okoliczność ta może niewątpliwie implikować wątpliwości interpretacyjne związane ze stosowanie przepisów odnoszących się do udzielania wsparcia przedsiębiorcom dotkniętym skutkami pandemii COVID-19, niemniej zdaniem Sądu istnieją uzasadnione przyczyny, aby wątpliwości te tłumaczyć na korzyść strony skarżącej. Trzeba bowiem zauważyć, że ze względu na szczególny charakter strony skarżącej, działającej w formie fundacji, treść wpisu jej danych zamieszczonych w rejestrze REGON może przybierać odmienną postać niż ma to miejsce w przypadku przedsiębiorców, którzy nie podlegają wpisowi do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych zakładów opieki zdrowotnej. O ile bowiem fundacja podlega obligatoryjnemu wpisowi do ostatniego z wymienionych rejestrów, to konieczność wpisu także do rejestru przedsiębiorców staje się jej obowiązkiem dopiero wówczas, gdy poza działalnością statutową prowadzi ona dodatkowo także działalność gospodarczą. W niniejszej sprawie taka sytuacja ma miejsce i okoliczność ta nie ma spornego charakteru, dlatego należy dostrzec, że w świetle art. 42 ust. 3a pkt 2 ustawy o statystyce publicznej, dane uzupełniające zamieszczane w rejestrze REGON obejmowały wyłącznie przeważający rodzaj działalności statutowej, której nie można utożsamiać z przeważającą działalnością gospodarczą, do której z kolei odnosi się § 10 ust. 2a pkt 1 rozporządzenia. W konsekwencji informacje widniejące w rejestrze REGON o przeważającej działalności Fundacji miały w rozpoznawanej sprawie charakter drugorzędny i w praktyce nie mogły stanowić podstawy ustalenia przeważającej działalności gospodarczej z uwagi na ich niemiarodajność. Organ powinien był więc zweryfikować tę istotną dla sprawy kwestię przede wszystkim na podstawie wpisów dotyczących strony skarżącej widniejących w rejestrze przedsiębiorców KRS, czego nie uczynił.

Zdaniem Sądu w niniejszym przypadku poza wszelkim sporem pozostaje fakt spełnienia przez stronę skarżącą wymagań prawnych dotyczących spełnienia warunku prowadzenia przeważającej działalności gospodarczej o kodzie PKD uprawniającym do zwolnienia z opłacania składek. Z załączonego bowiem do skargi wypisu z KRS - Rejestru przedsiębiorców jasno wynika, że jako przedmiot przeważającej działalności Fundacja wskazała działalność oznaczoną kodem 85.59.B, tj. pozostałe pozaszkolne formy edukacji, gdzie indziej nieskalsyfikowane. Kod ten jest zatem zbieżny z figurującym we wniosku strony skarżącej o udzielenie zwolnienia, ale przede wszystkim zbieżny jest z kodem wymieniony w § 10 ust. 2a pkt 1 rozporządzenia uprawniającym do uzyskania takiego zwolnienia. Dodać jednocześnie wypada, że organ nie przedstawił żadnych dowodów, które podważałyby okoliczność, iż w zakresie prowadzonej przez skarżącą Fundację działalności gospodarczej, działalność oznaczona ww. kodem nie ma w rzeczywistości charakteru przeważającego.

Z uwagi na powyższe Sąd doszedł do przekonania, że organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, poprzez niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego niezbędnego do podjęcia rozstrzygnięcia, w sytuacji gdy w sprawie konieczne było przeprowadzenie postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy skarżąca Fundacja wykonuje działalność gospodarczą - jako przedsiębiorca - pod kodem PKD 85.59.B., który to kod PKD uprawnia przedsiębiorcę do skorzystania z prawa do omawianego zwolnienia. Organ powinien był też zważyć na szczególny status fundacji, która prowadząc działalność gospodarczą, prowadzi ją niejako drugorzędnie wobec działalności statutowej. Sam fakt jednak, że zasadniczym celem fundacji jest realizacja przez nią określonych celów statutowych, nie podważa jej prawa do ubiegania się o zwolnienie z opłacania składek przewidzianego przez ustawodawcę jako formy wsparcia podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, a dotkniętych skutkami pandemii. Skoro bowiem fundacje, prowadząc swoją działalność, zobowiązane są do opłacania składek i innego rodzaju należności publicznoprawnych, to byłoby wyrazem jawnego pogwałcenia zasady równości podmiotów obrotu prawnego i gospodarczego pozbawienie ich prawa do ubiegania się o przedmiotowe zwolnienie. Nie może przy tym umykać uwadze organu, iż wobec szczególnego statusu fundacji, konieczność oceny wpisywania się takiego podmiotu w kryteria przewidziane § 10 ust. 2a pkt 1 rozporządzenia musi być postrzegana szerzej niż tylko z uwzględnieniem danych pochodzących z rejestru REGON, gdyż te zazwyczaj nie będą adekwatnym źródłem wiedzy odnośnie do przeważającej działalności gospodarczej prowadzonej przez fundację. Organ powinien więc w tym zakresie mieć na uwadze treść art. 75 § 1 zd. 1 k.p.a., zgodnie z którym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, wykorzystując do badania zasadniczych dla sprawy kwestii także inne informacje i dokumenty obrazujące, jaki rodzaj aktywności w przypadku fundacji, jako przedsiębiorcy, stanowi przeważającą działalność.

Podkreślić jeszcze raz trzeba, mając na uwadze powyższe rozważania, że pomoc, o jakiej mowa w przepisach ustawy o COVID-19 oraz rozporządzenia Rady Ministrów z 26 lutego 2021 r., nie powinna trafiać do podmiotów, które nie prowadzą działalności, określonych w tych przepisach jako przeważających. Nie można przy tym przyznawać jej z pominięciem podmiotów, które na skutek uwarunkowań prawnych wynikających m.in. z przepisów dotyczących statystyki publicznej, rzeczywiście taki rodzaj działalności w analizowanym czasie prowadziły, ale działalność ta bez ich winy nie była odpowiednio wysoko klasyfikowana w rejestrze REGON. Takie formalne ograniczenie wynikające z wpisu w rejestrze REGON nie spełniałoby bowiem konstytucyjnego wymogu proporcjonalności odnośnie do celu, jaki zamierzano osiągnąć omawianą regulacja. Poprzestanie na formalnej treści wpisu w rejestrze podmiotów REGON mogłoby nie pozwolić przyznać pomocy tym, do których została ona skierowana.

Nie można też tracić z pola widzenia tego, że przepisy ustawy mają na celu, m.in. łagodzenie społeczno- gospodarczych związanych z występowaniem epidemii COVID-19 przez udzielanie różnego rodzaju wsparcia materialnego wielu podmiotom. Wprowadzane przez ustawodawcę ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej, bez względu na formę, w jakiej to następowało, także w związku z przeciwdziałaniem COVID- 19, powinny wiązać się z rozwiązaniami mającymi udzielać wymiernego i realnego wsparcia tym, którzy określonymi ograniczeniami są/byli bezpośrednio obejmowani, a przez to doznali faktycznego, a nie tylko formalnego, ograniczenia konstytucyjnego prawa swobody prowadzenia działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP) i możliwości zarobkowania. Określenie formy wsparcia należy do ustawodawcy, a udzielenie ulgi w realizacji fiskalnych obowiązków publicznoprawnych jest jedną z nich. Takie wsparcie stanowi zaś realizację zasady sprawiedliwości społecznej, zwłaszcza że ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie rozwiązania prawnego, co do którego nikt nie miał możliwości wcześniejszego przygotowania się na spełnienie jego warunków, choćby poprzez aktualizację danych.

Wobec powyższego, w ocenie Sądu rozwiązania prawnego określonego w § 10 ust. 3 rozporządzenia nie można traktować jako wyłącznego środka dowodowego służącego wykazaniu rodzaju prowadzonej działalności, a wnioskujący podmiot gospodarczy może te okoliczności wykazać także innymi środkami dowodowymi i podważyć formalne i statystyczne znaczenie wpisu w rejestrze podmiotów REGON. Wskazany przepis zawiera rozwiązanie proceduralne mające na celu usprawnienie procesu przyznawania przez ZUS wsparcia przedsiębiorcom faktycznie prowadzącym określony rodzaj działalności, ale nie stanowi o istotnej modyfikacji procesu dowodowego obowiązującego w postępowaniu administracyjnym.

Konieczne jest w tym miejscu podkreślenie, że w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi rozpatrywana była analogiczna sprawa ze skargi Fundacji [...] w [...] w związku z odmową prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. W wyroku z dnia 26 sierpnia 2021 r. sygn. akt III SA/Łd 525/21 Sąd uchylił zaskarżoną decyzję organu oraz decyzję ją poprzedzającą. Sąd w składzie obecnie orzekającym ocenę tę w pełni podzielił i przyjął za własną na gruncie rozpoznawanej sprawy.

Z podanych wyżej względów Sąd ocenił kontrolowaną decyzję za wadliwą i wydaną przedwcześnie, z naruszeniem przepisów postępowania wymienionych powyżej, których naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu ZUS, zgodnie z warunkami zwolnienia ze składek, o których mowa w § 10 ust. 2a pkt 1 rozporządzenia, ustali rzeczywisty rodzaj prowadzonej przez skarżącą fundację działalności, mający dla niej charakter przeważający, na podstawie wszelkich dopuszczalnych i zdatnych do ustalenia tego rodzaju okoliczności środków dowodowych. Następnie zaś, w przypadku stwierdzenia, że przeważająca działalność prowadzona przez skarżącą uprawnia ją do uzyskania zwolnienia, odniesie się wnioskowanej ulgi.

W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.

R.T-M.