Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1590/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-09-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 190, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art.8, art. 77, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 132 ust 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędzia WSA Urszula Wilk (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2015 r. sprawy ze skargi N. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia w części prawa ochronnego na znak towarowy 1. uchyla pkt 1 i 3 zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej N. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 1617 (jeden tysiąc sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2012 r. Urząd Patentowy RP, na podstawie art. 246 i art. 247 ust. 2 w związku z art. 132 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 roku Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.) oraz art. 100 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p. po rozpoznaniu sprawy o unieważnienie prawa ochronnego udzielonego na znak towarowy RELASTAN o numerze [...] na rzecz [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...], wszczętej na skutek sprzeciwu uznanego za bezzasadny, wniesionego przez [...] z siedzibą w [...],[...] - unieważnił prawo ochronne na znak towarowy "RELASTAN" o numerze

[...] w części dotyczącej towarów w klasie 5: preparatów farmaceutycznych, produktów leczniczych, minerałów do celów leczniczych, mineralnych wód do celów leczniczych, preparatów wspomagających leczenie lub podnoszących odporność organizmu, suplementów diety do celów leczniczych, substancji dietetycznych do celów leczniczych, preparatów ziołowych, ziół leczniczych, naparów leczniczych, herbatek leczniczych, szczepionek, produktów weterynaryjnych, a w pozostałej części sprzeciw oddalił.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w dniu [...] grudnia 2010 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął sprzeciw [...] z siedzibą w [...],[...] wobec decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy słowny "RELASTAN" [...] na rzecz [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...], przeznaczonego do oznaczania towarów z klasy 3, 5 i 32.

Wnoszący sprzeciw zażądał unieważnienia spornego prawa w części dotyczącej towarów z klasy 5 takich jak: produkty farmaceutyczne; produkty lecznicze; witaminy; minerały do celów leczniczych; mineralne dodatki do żywności; mineralne wody do celów leczniczych; preparaty wspomagające leczenie lub podnoszące odporność organizmu; suplementy diety do celów leczniczych; dietetyczne środki spożywcze; substancje dietetyczne do celów leczniczych; preparaty ziołowe; zioła lecznicze; napary lecznicze; herbatki lecznicze; produkty biobójcze; produkty biologiczne; szczepionki; surowice; produkty krwiopochodne; produkty biotechnologiczne; wyroby medyczne; materiały do leczenia zębów; żywność dla niemowląt; plastry; materiały opatrunkowe; środki sanitarne do celów medycznych; środki odkażające; produkty weterynaryjne; środki do zwalczania robactwa; fungicydy; herbicydy; produkty chemiczne przeznaczone dla nauk medycznych; preparaty diagnostyczne do celów medycznych.

Jako podstawę prawną swojego żądania wskazał art. 246 w związku z art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. Zdaniem strony wnoszącej sprzeciw, sporny znak jest podobny do znaków towarowych: RELESTAT-154958, RELESTAT-156770, RELESTAT CTM- 001941434 oraz RELESTAT CTM-002155844, do których jest uprawniona, przeznaczonych do oznaczania "farmaceutycznych preparatów oftalmologicznych do leczenia alergicznego zapalenia spojówek" ujętych w klasie 5. W ocenie strony, w sprawie zachodzą kumulatywnie przesłanki wykluczające udzielenie prawa ochronnego na znak późniejszy określone w art. 132 ust. 2 pkt 2 ustawy - Prawo własności przemysłowej, tj. podobieństwo znaków, podobieństwo towarów oraz możliwość spowodowania błędu wśród odbiorców co do pochodzenia towarów.

W odpowiedzi na sprzeciw, uprawniony ze spornego prawa ochronnego uznał sprzeciw za bezzasadny. W jego ocenie, porównywane oznaczenia nie są do siebie podobne w stopniu wywołującym ryzyko konfuzji, nie zachodzi również podobieństwo towarów. Wskazał, że sporny znak stanowi fantazyjną kompozycję określenia "stan relaksu", będzie zatem budził odmienne skojarzenia koncepcyjne. Uprawniony podniósł ponadto, że poza produktami farmaceutycznymi sporny znak towarowy przeznaczony jest także do oznaczania innych towarów w klasie 5, które różnią się od towarów zawartych w wykazie znaków przeciwstawionych tj. farmaceutycznych preparatów oftalmologicznych do leczenia alergicznego zapalenia spojówek.

Uzasadniając opisaną na wstępie decyzję Urząd Patentowy RP wskazał, że przeciwstawione w niniejszej sprawie znaki towarowe RELESTAT przeznaczone są w klasie 5 do oznaczania "farmaceutycznych preparatów oftalmologicznych do leczenia alergicznego zapalenia spojówek". Natomiast sporny znak towarowy RELASTAN, w części której wnoszący sprzeciw zażądał unieważnienia prawa ochronnego przeznaczony został, w klasie 5 do oznaczania następujących towarów: produkty farmaceutyczne; produkty lecznicze; witaminy; minerały do celów leczniczych; mineralne dodatki do żywności; mineralne wody do celów leczniczych; preparaty wspomagające leczenie lub podnoszące odporność organizmu; suplementy diety do celów leczniczych; dietetyczne środki spożywcze; substancje dietetyczne do celów leczniczych; preparaty ziołowe; zioła lecznicze; napary lecznicze; herbatki lecznicze; produkty biobójcze; produkty biologiczne; szczepionki; surowice; produkty krwiopochodne; produkty biotechnologiczne; wyroby medyczne; materiały do leczenia zębów; żywność dla niemowląt; plastry; materiały opatrunkowe; środki sanitarne do celów medycznych; środki odkażające; produkty weterynaryjne; środki do zwalczania robactwa; fungicydy; herbicydy; produkty chemiczne przeznaczone dla nauk medycznych; preparaty diagnostyczne do celów medycznych.

Zdaniem organu, porównywane znaki w części przeznaczone są do oznaczania identycznych towarów w klasie 5. Wyjaśniał, że znaki towarowe RELESTAT przeznaczone są do oznaczania farmaceutycznych preparatów oftalmologicznych do leczenia alergicznego zapalenia spojówek, podczas gdy sporny znak towarowy przeznaczony jest ogólnie do oznaczania produktów farmaceutycznych oraz produktów leczniczych. Organ wskazywał, że produkty farmaceutyczne oraz produkty lecznicze to określenia bardzo ogólne obejmujące farmaceutyczne preparaty oftalmologiczne do leczenia alergicznego zapalenia spojówek. Natomiast towary takie jak: minerały do celów leczniczych, mineralne wody do celów leczniczych, preparaty wspomagające leczenie lub podnoszące odporność organizmu, suplementy diety do celów leczniczych, substancje dietetyczne do celów leczniczych, preparaty ziołowe, zioła lecznicze, napary lecznicze, herbatki lecznicze, szczepionki, produkty weterynaryjne, zawarte w wykazie znaku spornego należy uznać za towary podobne do towarów zawartych w wykazie znaków przeciwstawionych, bowiem wszystkie te towary mogą mieć zastosowanie w leczeniu oczu oraz są oferowane w tych samych punktach sprzedaży - aptekach. Zdaniem organu, porównywane towary mogą być wykorzystywane jednocześnie jako środki wzajemnie się uzupełniające w leczeniu schorzeń oczu.

W ocenie organu pozostałe towary z klasy 5 objęte zakresem ochrony spornego znaku towarowego tj.: witaminy; mineralne dodatki do żywności; dietetyczne środki spożywcze; produkty biobójcze; produkty biologiczne; surowice; produkty krwiopochodne; produkty biotechnologiczne; wyroby medyczne; materiały do leczenia zębów; żywność dla niemowląt; plastry; materiały opatrunkowe; środki sanitarne do celów medycznych; środki odkażające; środki do zwalczania robactwa; fungicydy; herbicydy; produkty chemiczne przeznaczone dla nauk medycznych; preparaty diagnostyczne do celów medycznych – nie są podobne do towarów z klasy 5 objętych zakresem ochrony znaków przeciwstawionych. Należą bowiem do różnych i rozróżnialnych przez odbiorców grup towarów o odmiennym przeznaczeniu - nie są przeznaczone do leczenia spojówek, które nie konkurują ze sobą jak również nie można ich uznać za komplementarne.

Urząd Patentowy RP wyjaśnił, że oceniając podobieństwo towarów, do oznaczania których przeznaczone są przeciwstawione znaki, brało pod uwagę zakres ochrony porównywanych znaków w takiej postaci, w jakiej zostały one wpisane do odpowiedniego rejestru. Bez wpływu na tę ocenę pozostawała, jak podkreślił organ, podnoszona przez uprawnionego okoliczność, że znak sporny używany jest w obrocie tylko do oznaczania suplementów diety.

Stwierdzając, że zachodzi częściowe podobieństwo towarów oznaczanych porównywanymi znakami towarowymi organ przeszedł do oceny pozostałych przesłanek zawartych w art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p.

Na podstawie analizy podobieństwa oznaczeń Urząd Patentowy RP stwierdził, że sporny znak towarowy RELASTAN oraz przeciwstawione mu znaki towarowe, zwłaszcza dwa słowne znaki towarowe RELESTAT [...] oraz CTM-001941434 są podobne w stopniu mylącym.

Urząd argumentował, że porównywane znaki towarowe są znakami słownymi, co oznacza, że wizualna ocena podobieństwa dotyczy samych wyrazów, które nie znajdują się we wzajemnym oddziaływaniu z elementami graficznymi. Wskazał, że znaki te składają się z ośmiu liter, z których 6 takich samych umieszczonych jest w tym samym porządku. W ocenie organu, identyczne człony "REL" oraz "STA" występujące w porównywanych znakach powodują, że oznaczenia wykazują podobieństwo na płaszczyźnie wizualnej. Znaki różnią się zaledwie dwiema literami w środku i na końcu tj.: samogłoskami E/A oraz spółgłoskami T/N. Wskazane różnice, wobec istniejących podobieństw pomiędzy znakami są tak niewielkie, że znaki jako całość wywierają podobne ogólne wrażenie. Te same przyczyny powodują, że znaki są podobne w warstwie fonetycznej. Każdy ze znaków stanowi homogeniczną i spójną całość pozbawioną konkretnego znaczenia w języku polskim, które mogłoby neutralizować ich podobieństwo.

Zdaniem organu, analiza porównywanych znaków według ich cech wspólnych dowodzi, że cechy te mogą prowadzić do pomylenia znaków, gdyż oznaczenia postrzegane jako całość wywołują wrażenie podobieństwa i kreują ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów. Równoległe istnienie na rynku porównywanych znaków towarowych mogłoby budzić niepotrzebne wątpliwości wśród potencjalnych odbiorców oraz skutkować konfliktem interesów firm.

Organ przyjął, że potencjalnymi odbiorcami towarów, do oznaczenia których sporny znak został przeznaczony, są nie tylko specjaliści, ale każdy, kto wymaga leczenia lub pragnie uzupełnić dietę. Może to być osoba starsza lub osłabiona o obniżonym poziomie uwagi. Towary te można nabyć bez recepty. Pomimo, że są sprzedawane w aptece, za pośrednictwem farmaceuty, nie można wykluczyć wykorzystania innych kanałów dystrybucji np. sprzedaży przez Internet. Nawet jeśli odbiorca jest dostatecznie uważny z uwagi na ryzyko nieprawidłowego użycia produktów, to daleko idąca zbieżność przeciwstawionych znaków towarowych może prowadzić do ich pomylenia.

Z omówionych względów organ stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie zaistniały przesłanki do unieważnienia prawa ochronnego na podstawie art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. w części dotyczącej towarów identycznych i podobnych, gdyż jedynie w odniesieniu do tych towarów zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd ze względu na podobieństwo porównywanych znaków w warstwie wizualnej i fonetycznej.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] zwana dalej skarżącą wniosła o uchylenie decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] marca 2012 r. w zakresie w jakim unieważnia ona prawo ochronne na znak towarowy RELASTAN [...] dla części towarów w klasie 5 oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 132 ust. 2 pkt. 2 p.w.p. oraz naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 7, 77 § 1, 80 oraz 107 k.p.a. w zw. z art. 252 p.w.p., poprzez brak całościowej oceny stanu faktycznego, dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, dokonanie oceny w zakresie przesłanek określonych w art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. bez uwzględnienia całokształtu materiału dowodowego oraz brak należytego uzasadnienia decyzji. Zdaniem strony, błędne było w szczególności przyjęcie identyczności i podobieństwa towarów oraz podobieństwa oznaczeń. Według skarżącej, nie przeprowadził wszechstronnej analizy podobieństwa towarów, nie wziął bowiem pod uwagę fundamentalnych różnic wynikających z ich statusu prawnego, przeznaczenia i właściwości, zbagatelizował ponadto różnice pomiędzy przeciwstawionymi znakami w sferze konceptualnej i fonetycznej, co wskazuje na wadliwość poczynionych ustaleń. Zarzucono również, że organ nie uwzględnił wskazanych przez stronę okoliczności sprawy istotnych dla oceny występowania ryzyka wprowadzenia w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów oznaczonych porównywanymi znakami od tego samego przedsiębiorcy.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Uczestnik postępowania wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 293/13 oddalił skargę [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...].

Na skutek skargi kasacyjnej wniesionej przez [...]sp. z o.o. z siedzibą w [...], Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 31 marca 2015 r. sygn. akt IIGSK 114/14 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie spełnia wymagań określonych w art. 141 §4 p.p.s.a., a jego treść powoduje, że orzeczenie w istocie wymyka się spod kontroli instancyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w skardze zarzucono, iż dokonane przez organ ustalenia co do podobieństwa towarów objętych wykazami porównywanych znaków są błędne, gdyż nie uwzględniają okoliczności, że towary te, pomimo, iż należą do tej samej klasy według klasyfikacji nicejskiej, w sposób zasadniczy różnią się od siebie, gdyż inny jest ich status prawny, funkcja i przeznaczenie. Według przedstawionej przez stronę skarżącą argumentacji, wąskie ujęcie ochrony wynikającej z rejestracji znaków przeciwstawionych prowadzi do wniosku, że za towary identyczne uznać można wyłącznie farmaceutyczne preparaty oftalmologiczne do leczenia alergicznego zapalenia spojówek, nie zaś wszystkie produkty farmaceutyczne.

Naczelny Sąd Administracyjny dostrzegł, iż z powołanego przez stronę orzecznictwa wynika, że między towarami należącymi do klasy 5 klasyfikacji nicejskiej mogą występować istotne różnice, które powinny być brane pod uwagę przy ocenie podobieństwa towarów w przypadku konfliktu praw ochronnych wynikających z rejestracji znaków towarowych. Nieznaczny poziom podobieństwa towarów i średni stopień podobieństwa stosowanych do nich oznaczeń wobec podwyższonego poziomu uwagi w kręgu odbiorców towarów należących do tej klasy eliminuje ryzyko powstania w świadomości odbiorcy błędnego przekonania o pochodzeniu towarów od tego samego przedsiębiorcy (wyrok Sądu Pierwszej Instancji z dnia 15 grudnia 2010 r. T-331/09).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd rozpatrujący sprawę w pierwszej instancji nie przedstawił swojego stanowiska wobec wskazanych argumentów strony. Powołał się jedynie na ustalenia organu, iż skoro zawarte w wykazie spornego znaku produkty farmaceutyczne i produkty lecznicze stanowią kategorię szerszą, obejmującą farmaceutyczne preparaty oftalmologiczne do leczenia alergicznego zapalenia spojówek, do oznaczenia których przeznaczone są znaki przeciwstawione, to w tej części porównywane znaki przeznaczone są do oznaczania towarów identycznych. Potwierdził również w ślad za organem, iż w pozostałym zakresie, co do którego sporny znak towarowy został unieważniony, towary przewidziane w wykazie spornego znaku są podobne do towarów przypisanych do znaków przeciwstawionych. Przyczyny przyjęcia przez Sąd tych ustaleń nie zostały przy tym wyjaśnione.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał też, że Wojewódzki Sąd Administracyjny pominął w swych rozważaniach istotną dla wyniku rozpatrywanej sprawy i podnoszoną przez skarżącego okoliczność, iż obok produktów farmaceutycznych i leczniczych w wykazie towarów spornego znaku znajduje się szereg innych towarów, a część spośród nich, również w ocenie organu, nie spełnia przewidzianego w art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. kryterium podobieństwa towarów.

Zdaniem Sądu II instancji Ocena prawidłowości dokonanej przez organ kwalifikacji towarów wymagała ustosunkowania się do przyjętych kryteriów podziału (kryterium sposobu dystrybucji oraz kryterium przeznaczenia - rozumianego jako wykorzystanie do zaspokojenia tych samych potrzeb tj. użycie do komplementarnego i uzupełniającego leczenia tego samego lub podobnego schorzenia narządu wzroku) oraz do wyników ich zastosowania do konkretnych kategorii towarów, w tym minerałów do celów leczniczych, mineralnych wód do celów leczniczych, preparatów wspomagających leczenie lub podnoszących odporność organizmu, suplementów diety do celów leczniczych, substancji dietetycznych do celów leczniczych, preparatów ziołowych, ziół leczniczych, naparów leczniczych, herbatek leczniczych, szczepionek i produktów weterynaryjnych - z uwzględnieniem ich specyfiki.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał też, że Sąd I instancji nie odniósł się także do przedstawionej w skardze, istotnej z tego punktu widzenia argumentacji, zgodnie z którą okoliczność, że rozpatrywane towary mogą być stosowane w tym samym czasie i przez tego samego konsumenta, nie jest wystarczająca do uznania ich za komplementarne, ponieważ związek taki zachodzi wyłącznie wtedy, gdy jedne towary są nieodzowne lub istotne do użycia drugich. Sąd I instancji nie wyjaśnił również z jakiego powodu przyjął, że organ w sposób prawidłowy dokonał ustalenia, iż wody mineralne, suplementy diety, herbatki ziołowe, szczepionki i produkty weterynaryjne, w odróżnieniu od mineralnych dodatków do żywności i dietetycznych środków spożywczych, mogą być stosowane pomocniczo do leczenia schorzeń objętych przeznaczeniem towarów, do oznaczenia których - zgodnie z prawem wynikającym z rejestracji - służyć mają znaki RELESTAT.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku brak było również argumentacji, która uzasadniałaby przyjęcie przez Sąd stanowiska co do prawidłowości ustaleń organu dotyczących podobieństwa porównywanych znaków towarowych w sferze koncepcyjnej. Również w tym zakresie, ze względu na zarzuty skarżącej, Sąd powinien przedstawić swoją ocenę z uwzględnieniem wielości i różnorodności towarów, do których odnosi się znak sporny w zakresie objętym unieważnieniem. Współzależność pomiędzy towarem, a jego oznaczeniem może bowiem - w niektórych przypadkach - wpływać na odbiór znaku towarowego w warstwie koncepcyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny wywodził także, iż w ramach kontroli legalności działania organu w rozpatrywanej sprawie należało ustosunkować się do tego, czy w odniesieniu do niektórych kategorii towarów przewidzianych w wykazie znaku spornego np. mineralnych wód do celów leczniczych, suplementów diety do celów leczniczych, preparatów ziołowych, naparów leczniczych i herbatek leczniczych może znajdować uzasadnienie argument, że sporny znak towarowy RELASTAN stanowi fantazyjną kompozycję przywodzącą na myśl "stan relaksu". W razie twierdzącej odpowiedzi na to pytanie, pominięcie tej kwestii w ustaleniach organu, wskazywałoby na wystąpienie uchybienia, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Odwołując się do własnego orzecznictwa Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że ewentualne istotne różnice pomiędzy porównywanymi znakami w warstwie koncepcyjnej mogą niwelować podobieństwo oznaczeń w warstwie wizualnej i fonetycznej, a w ten sposób ograniczać ryzyko wprowadzenia w błąd odbiorcy co do pochodzenia towarów, szczególnie, że w przypadku towarów z rynku farmaceutycznego mamy do czynienia z odbiorcą o podwyższonym poziomie uwagi.

Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2014.1647 j.t. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do § 2 powołanego artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym.

W świetle powołanego przepisu Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

W przedmiotowej sprawie przede wszystkim wskazać należy, iż zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej p.p.s.a. – Dz.U.2012.270 j.t.) wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Przyjmuje się, iż ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wiążąca w sprawie dla sądu pierwszej instancji zarówno wówczas, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Oznacza to, że wojewódzki sąd administracyjny jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Nawet w przypadku sporu co do stanu faktycznego będącego podstawą subsumcji prawa, a więc i oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa albo nawet możliwości niezgodności oceny sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wynikające z oceny prawnej NSA mają moc wiążącą, zaś odmienna ocena materiału dowodowego stanowi prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego.

Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, zaś wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych.

Niewątpliwie ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa, jako podstawy do wydania właśnie takiej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego ciążący na wojewódzkim sądzie administracyjnym, może być wyłączony tylko w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (tak również: m.in. H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 2, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2008, s. 681-682 i powołane tam orzecznictwo).

Pamiętać należy przy tym, iż ocena prawna, w rozumieniu art. 190 p.p.s.a., to wyjaśnienie przez NSA istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku, a więc nie tylko sama wykładnia w ścisłym tego słowa znaczeniu.

W konsekwencji należy uznać, iż związanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w rozumieniu art. 190 p.p.s.a., oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku.

Mając na względzie powyższe zauważyć trzeba, iż w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie związany był oceną prawną i wskazaniami zawartymi w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 114/14.

W orzeczeniu tym Sąd drugiej instancji wskazał, że przedmiotem skargi skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego była decyzja o unieważnieniu prawa ochronnego na znak towarowy w części odnoszącej się do niektórych towarów objętych prawem wynikającym z rejestracji, wydana na podstawie art. 132 ust 2 pkt 2 p.w.p. Przeprowadzenie kontroli sądowej w tej sprawie wymagało zatem dokonania przez Sąd pierwszej instancji oceny zgodności z prawem ustaleń organu co do okoliczności mających istotny wpływ na wynik sprawy z punktu widzenia przesłanek przewidzianych w tym przepisie.

Zgodnie z art. 132 ust. 2 pkt. 2 p.w.p. nie udziela się prawa ochronnego na znak towarowy identyczny lub podobny do znaku towarowego, na który udzielono prawa ochronnego z wcześniejszym pierwszeństwem na rzecz innej osoby dla towarów identycznych lub podobnych jeżeli zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd, które obejmuje w szczególności ryzyko skojarzenia znaku ze znakiem wcześniejszym.

Art. 132 ust. 2 pkt 2 posługuje się pojęciem "towarów identycznych lub podobnych". Podobieństwo towarów nie jest więc tożsame z ich identycznością. Podobieństwo występuje w przypadku towarów tego samego rodzaju, o podobnym przeznaczeniu oraz warunkach zbytu. Wskazana norma gwarantuje uprawnionemu z rejestracji, że nie tylko żaden identyczny, ale również podobny w sposób mylący, czyli prowadzący do ryzyka skojarzenia znak, nie uzyska ochrony.

W świetle zacytowanego wyżej przepisu niedopuszczalna jest zatem rejestracja znaku towarowego, gdyby w jej wyniku powstało prawo, którego zakres pokrywałby się chociaż częściowo z zakresem prawa z rejestracji z wcześniejszym pierwszeństwem. O tym, czy w konkretnym przypadku mogłoby dojść do kolizji praw z rejestracji, czy obydwa znaki towarowe są podobne, rozstrzyga się na podstawie kryterium niebezpieczeństwa wprowadzenia w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów. Niebezpieczeństwo to polega na możliwości błędnego, nie odpowiadającego rzeczywistości, przypisania przez przeciętnego odbiorcę uprawnionemu z rejestracji danego towaru ze względu na nałożony na niego znak.

Niewątpliwie należy przyjąć, że we wszystkich sprawach, w których powstaje problem podobieństwa znaków towarowych, jest on wypadkową dwóch - ściśle ze sobą powiązanych - elementów: po pierwsze - podobieństwa oznaczeń, a po drugie podobieństwa (jednorodzajowości) towarów, dla których znaki są zgłaszane, zarejestrowane lub używane. Oba te czynniki wyznaczają zakres ochrony znaku towarowego.

Problem podobieństwa towarów stanowi kwestię wstępną rozstrzyganą przed badaniem podobieństwa oznaczeń.

Organ prawidłowo zatem w pierwszej kolejności badał podobieństwo towarów do oznaczenia, których zostały przeznaczone przeciwstawione oznaczenia.

Jednak, zdaniem Sądu uzasadnienie decyzji w zakresie ustalenia podobieństwa towarów narusza art. 7, 77, a przede wszystkim art.107 § 3 k.p.a.

Urząd Patentowy RP wskazywał, że produkty farmaceutyczne oraz produkty lecznicze to określenia bardzo ogólne obejmujące farmaceutyczne preparaty oftalmologiczne do leczenia alergicznego zapalenia spojówek. Natomiast towary takie jak: minerały do celów leczniczych, mineralne wody do celów leczniczych, preparaty wspomagające leczenie lub podnoszące odporność organizmu, suplementy diety do celów leczniczych, substancje dietetyczne do celów leczniczych, preparaty ziołowe, zioła lecznicze, napary lecznicze, herbatki lecznicze, szczepionki, produkty weterynaryjne, zawarte w wykazie znaku spornego należy uznać za towary podobne do towarów zawartych w wykazie znaków przeciwstawionych, bowiem wszystkie te towary mogą mieć zastosowanie w leczeniu oczu oraz są oferowane w tych samych punktach sprzedaży - aptekach. Zdaniem organu, porównywane towary mogą być wykorzystywane jednocześnie jako środki wzajemnie się uzupełniające w leczeniu schorzeń oczu.

W skardze zarzucono, iż dokonane przez organ ustalenia co do podobieństwa towarów objętych wykazami porównywanych znaków są błędne, gdyż nie uwzględniają okoliczności, że towary te, pomimo, iż należą do tej samej klasy według klasyfikacji nicejskiej, w sposób zasadniczy różnią się od siebie, gdyż inny jest ich status prawny, funkcja i przeznaczenie. Według przedstawionej przez stronę skarżącą argumentacji, wąskie ujęcie ochrony wynikającej z rejestracji znaków przeciwstawionych prowadzi do wniosku, że za towary identyczne uznać można wyłącznie farmaceutyczne preparaty oftalmologiczne do leczenia alergicznego zapalenia spojówek, nie zaś wszystkie produkty farmaceutyczne.

W oparciu o powołane przez skarżącą orzecznictwo Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że między towarami należącymi do klasy 5 klasyfikacji nicejskiej mogą występować istotne różnice, które powinny być brane pod uwagę przy ocenie podobieństwa towarów w przypadku konfliktu praw ochronnych wynikających z rejestracji znaków towarowych. Nieznaczny poziom podobieństwa towarów i średni stopień podobieństwa stosowanych do nich oznaczeń wobec podwyższonego poziomu uwagi w kręgu odbiorców towarów należących do tej klasy eliminuje ryzyko powstania w świadomości odbiorcy błędnego przekonania o pochodzeniu towarów od tego samego przedsiębiorcy (wyrok Sądu Pierwszej Instancji z dnia 15 grudnia 2010 r. T-331/09).

Urząd Patentowy RP nie przedstawił swojego stanowiska w tym zakresie. Wskazał jedynie, że skoro zawarte w wykazie spornego znaku produkty farmaceutyczne i produkty lecznicze stanowią kategorię szerszą, obejmującą farmaceutyczne preparaty oftalmologiczne do leczenia alergicznego zapalenia spojówek, do oznaczenia których przeznaczone są znaki przeciwstawione, to w tej części porównywane znaki przeznaczone są do oznaczania towarów identycznych, zaś w pozostałym zakresie, co do którego sporny znak towarowy został unieważniony, towary przewidziane w wykazie spornego znaku są podobne do towarów przypisanych do znaków przeciwstawionych.

Urząd Patentowy RP pominął w swych rozważaniach istotną dla wyniku rozpatrywanej sprawy i podnoszoną przez skarżącego okoliczność, iż obok produktów farmaceutycznych i leczniczych w wykazie towarów spornego znaku znajduje się szereg innych towarów, a część spośród nich, również w ocenie organu, nie spełnia przewidzianego w art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. kryterium podobieństwa towarów. Ocena prawidłowości dokonanej przez organ kwalifikacji towarów wymagała precyzyjnego uzasadnienia przyjętych przez organ kryteriów podziału (kryterium sposobu dystrybucji oraz kryterium przeznaczenia - rozumianego jako wykorzystanie do zaspokojenia tych samych potrzeb tj. użycie do komplementarnego i uzupełniającego leczenia tego samego lub podobnego schorzenia narządu wzroku) oraz do wyników ich zastosowania do konkretnych kategorii towarów, w tym minerałów do celów leczniczych, mineralnych wód do celów leczniczych, preparatów wspomagających leczenie lub podnoszących odporność organizmu, suplementów diety do celów leczniczych, substancji dietetycznych do celów leczniczych, preparatów ziołowych, ziół leczniczych, naparów leczniczych, herbatek leczniczych, szczepionek i produktów weterynaryjnych - z uwzględnieniem ich specyfiki.

Stwierdzić także należy, że Urząd Patentowy RP nie odniósł się także do argumentacji, zgodnie z którą okoliczność, że rozpatrywane towary mogą być stosowane w tym samym czasie i przez tego samego konsumenta, nie jest wystarczająca do uznania ich za komplementarne, ponieważ związek taki zachodzi wyłącznie wtedy, gdy jedne towary są nieodzowne lub istotne do użycia drugich. Organ nie wyjaśnił również z jakiego powodu przyjął, że wody mineralne, suplementy diety, herbatki ziołowe, szczepionki i produkty weterynaryjne, w odróżnieniu od mineralnych dodatków do żywności i dietetycznych środków spożywczych, mogą być stosowane pomocniczo do leczenia schorzeń objętych przeznaczeniem towarów, do oznaczenia których - zgodnie z prawem wynikającym z rejestracji - służyć mają znaki RELESTAT.

Za Naczelnym Sądem Administracyjnym wskazać także należy, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest również argumentacji, która uzasadniałaby przyjęcie stanowiska co do podobieństwa porównywanych znaków towarowych w sferze koncepcyjnej. Również w tym zakresie, ze względu na zarzuty skarżącej, organ powinien przedstawić swoją ocenę z uwzględnieniem wielości i różnorodności towarów, do których odnosi się znak sporny w zakresie objętym unieważnieniem. Współzależność pomiędzy towarem, a jego oznaczeniem może bowiem - w niektórych przypadkach - wpływać na odbiór znaku towarowego w warstwie koncepcyjnej.

W rozpatrywanej sprawie należało więc ustosunkować się do tego, czy w odniesieniu do niektórych kategorii towarów przewidzianych w wykazie znaku spornego np. mineralnych wód do celów leczniczych, suplementów diety do celów leczniczych, preparatów ziołowych, naparów leczniczych i herbatek leczniczych może znajdować uzasadnienie argument, że sporny znak towarowy RELASTAN stanowi fantazyjną kompozycję przywodzącą na myśl "stan relaksu". Pominięcie tej kwestii w ustaleniach organu, wskazuje na wystąpienie uchybienia, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, pamiętać należy bowiem, że ewentualne istotne różnice pomiędzy porównywanymi znakami w warstwie koncepcyjnej mogą niwelować podobieństwo oznaczeń w warstwie wizualnej i fonetycznej, a w ten sposób ograniczać ryzyko wprowadzenia w błąd odbiorcy co do pochodzenia towarów, szczególnie, że w przypadku towarów z rynku farmaceutycznego mamy do czynienia z odbiorcą o podwyższonym poziomie uwagi (wyrok NSA z dnia 24 listopada 2010 r., sygn. akt II GSK 1010/09).

Wobec powyższego stwierdzić należy, że przedstawione przez Urząd Patentowy RP uzasadnienie decyzji w zakresie przyjętego podobieństwa towarów oraz oznaczeń nie zostało w świetle art.107 § 3 k.p.a. należycie uzasadnione.

Brak szerszej argumentacji, co do przyjętego podobieństwa towarów sprawia, że decyzja w tym zakresie nie poddaje się kontroli Sądu.

Pamiętać należy, że uzasadnienie (faktyczne i prawne) stanowi integralną część decyzji. A zatem ocenie Sądu nie podlega jedynie jej osnowa, ale decyzja jako całość, łącznie z uzasadnieniem. Tym samym, więc uzasadnienie, którego treść nie pozwala na dostateczne poznanie motywów, którymi organ kierował się przy załatwianiu sprawy skutkuje wadliwością uzasadniającą uchylenie decyzji z tego powodu, że nie poddaje się kontroli i ocena jej legalności nie jest możliwa (por. wyrok NSA z 28 października 1998 r., sygn. akt I SA/Gd 1651/96; wyrok NSA z 14 grudnia 1998 r., sygn. akt II SA 1756/99). Z uzasadnienia decyzji powinno wynikać, że organ dokonał dokładnej analizy faktów oraz twierdzeń strony i w sposób jasny oraz zrozumiały wyjaśnił przesłanki jakimi kierował się przy wydawaniu rozstrzygnięcia.

W rozpoznawanej sprawie decyzja Urzędu Patentowego RP nie spełnia omówionych wyżej kryteriów. Przesłanki podjętego rozstrzygnięcia nie zostały w sposób dostateczny zindywidualizowane, a zatem Sąd nie miał możliwości zbadania, czy ocena dokonana przez organ jest prawidłowa.

W tych okolicznościach Sąd uznał, że organ nie wyjaśnił sprawy w sposób wymagany przez art. 7, 8, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rzeczą Urzędu Patentowego RP będzie zatem ponowne rozpatrzenie sprawy w jej całokształcie i odniesienie się do twierdzeń i zarzutów strony z uwzględnieniem powyższych wskazań i procedury administracyjnej, którą Urząd jest związany w tym wynikającego z art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. obowiązku wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego i uzasadnienia decyzji zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a.

Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił decyzję Urzędu Patentowego RP w zaskarżonej części.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art.200 p.p.s.a.