Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 990/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2013-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 134, art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 152
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 16a ust. 1, art. 17
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi E.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2013 roku, którą to decyzją została utrzymana w mocy decyzja Burmistrza z dnia [...] lipca 2013 roku o odmowie przyznania E.G. specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Powyższa decyzja została wydana w oparciu o następujący stan faktyczny:

W związku z ustawą z dnia 7 grudnia 2012 roku o zmianie ustawy

o świadczeniach rodzinnych, pismem z dnia [...] stycznia 2013 roku organ poinformował E.G., że z dniem 1 lipca 2013 roku decyzje na podstawie, których zostały przyznane świadczenia pielęgnacyjne wygasają z mocy prawa. Jednocześnie w piśmie tym zawarto informacje o nowych warunkach nabywania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego i świadczenia pielęgnacyjnego, które obowiązują od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy

W dniu 4 lipca 2013 roku E.G. złożyła w Urzędzie Miejskim wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad bratem P.G.. Do wniosku strona załączyła kserokopie:

– dowodu osobistego wnioskodawczyni oraz matki wnioskodawczyni T.G. i brata P.G.,

– orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności

z dnia [...] marca 2004 roku, stwierdzającego znaczny stopień niepełnosprawności P.G., wydanego na stałe, z ustaleniem istnienia niepełnosprawności od [...] września 2003 roku oraz stwierdzającego, iż niepełnosprawny wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (stopień niepełnosprawności ustalono od dnia [...] grudnia 2003 r.),

– orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności

z dnia [...] czerwca 2013 roku, stwierdzającego niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym T.G., wydanego na stałe, z ustaleniem istnienia niepełnosprawności od 2006 roku oraz stwierdzającego, iż aktualnie nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji,

– świadectwa pracy, z którego wynika, że E.G. była zatrudniona na podstawie umowy o pracę na pół etatu w ZP-H-U "E" W.G. zawartej na czas określony od [...] czerwca 2008 roku do [...] listopada 2008 roku,

– zaświadczenia z Urzędu Skarbowego o dochodach członka rodziny podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych dotyczące E.G. stwierdzającego, że na dzień wydania zaświadczenia nie wpłynęło zeznanie podatkowe w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 rok

i P.G. stwierdzającego, że w 2011 roku osiągnął dochód w wysokości 9.520,14 złotych.

– oświadczenia członków rodziny o dochodach nie podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, osiągniętych w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy,

– zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdzającego, że z dochodów P.G. w 2011 roku potrącono składki na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 856,80 złotych, w tym; składka z podatku 737,78 złotych, składka ze świadczenia 119,02 złotych, a odnośnie E.G. informujące, że składki na ubezpieczenie społecznej zdrowotne są finansowane od [...] sierpnia 2010 roku ze środków publicznych,

– zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy, w którym wskazano informację dotyczącą okresów, w jakich E.G. była zarejestrowana jako osoba bezrobotna, a ostatni okres to od [...] grudnia 2008 roku do [...] sierpnia 2010 roku,

– odpisów skróconych aktów urodzenia E.G. i P.G.,

– dowodów osobistych E.G., P.G. i T.G.,

– oświadczenie E.G. w przedmiocie sprawowania opieki nad bratem P.G.,

– oświadczenie P.G. w przedmiocie sprawowania nad nim opieki przez E.G..

Organ ustalił, iż przeciętny miesięczny dochód na członka rodziny strony w 2011 roku wynosił 396,30 złotych. W trakcie przeprowadzonego w lipcu 2013 roku wywiadu środowiskowego organ ustalił, iż w mieszkaniu przy ul. [...] zamieszkuje wnioskodawczyni wraz z bratem i matką. Stwierdzono, że P.G. jest po amputacji obu nóg, porusza się na wózku inwalidzkim. Jedyną osobą sprawującą nad nim opiekę jest jego siostra E.G., która nie tylko przygotowuje bratu posiłki, sprząta, ale także załatwia wszystkie bieżące jego sprawy, zawozi go do lekarza. T.G. nie jest w stanie sprawować opieki nad synem z uwagi na stan zdrowia. Posiada z tego tytułu orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności.

Decyzją z dnia [...] lipca 2013 roku, nr [...] Burmistrz, powołując się na art. 3 pkt 10,11,16 i 22 21, art. 16 ust.1, art. 20, art. 23 ust. 4e ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992 ze zm.), rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013 r. poz. 3) i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 roku w sprawie wysokości dochodów rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U. z 2012 r., poz. 959) odmówił przyznania E.G. specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu sprawowania opieki nad bratem P.G. legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że mając na uwadze dochody rodziny wnioskodawczyni osiągane w 2011 roku zostało spełnione kryterium dochodowe uzasadniające przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zgodnie z orzeczeniem Powiatowego Ośrodka do spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] marca 2004 roku brat wnioskodawczyni P.G. został zaliczony do osób o znacznym stopieniu niepełnosprawności orzeczonego na stałe, która istnieje od [...] września 2003 roku, a ustalony stopień niepełnosprawności od [...] grudnia 2003 roku oraz wymaga stałej opieki innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Opiekę tą sprawuje jego siostra E.G., którą to opiekę sprawuje od chwili wypadku, tj. od września 2003 roku. Organ stwierdził, że matka P.G. nie jest w stanie sprawować nad nim opieki z uwagi na zły stan zdrowia. Mając jednak na uwadze brzmienie art. 16 a ustawy, którego treść organ przytoczył oraz ustalony w sprawie stan faktyczny, organ I instancji uznał, iż brak jest podstaw do przyznania wnioskodawczyni specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z brakiem spełnienia przez wnioskodawczynię ustawowej przesłanki związanej z obowiązkiem rezygnacji wnioskodawcy z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ zauważył, iż E.G. w 2008 roku była zatrudniona na podstawie umowy o dzieło na okres od [...] czerwca 2008 roku do [...] listopada 2008 roku. Umowa ta wygasła z okresem, na który była zawarta. Tym samym brak jest związku przyczynowego między zakończeniem zatrudnienia, a koniecznością sprawowania bezpośredniej, osobistej opieki przez stronę nad bratem.

Od powyższej decyzji E.G. w ustawowym terminie złożyła odwołanie.

W uzasadnieniu odwołania podniosła, że fakt świadczenia pracy na podstawie umowy

o pracę w 2008 roku nie może stanowić podstawy odmowy przyznania jej specjalnego zasiłku opiekuńczego. Nie podjęła dalszej pracy z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad bratem mimo, że dotychczasowy pracodawca złożył jej propozycję dalszego zatrudnienia i to na cały etat. Podjęcie przez nią pracy uniemożliwiałoby jej opiekę nad bratem. Matka nie może sprawować opieki nad bratem z uwagi na wiek i zły stan zdrowia. Brak opieki uniemożliwiłby leczenie brata, który musi być dowożony do lekarzy a nadto utrudniłby mu kontakt z otoczeniem i izolował społecznie.

Decyzją z dnia [...] września 2013 roku, nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Dokonując oceny materiału dowodowego sprawy pod kątem przesłanek określonych w art. 16a ustawy Kolegium, podzielając stanowisko organu I instancji, stwierdziło, iż E.G. nie spełnia wszystkich warunków uprawniających ją do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, albowiem nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad bratem P.G.. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z akt sprawy administracyjnej wynika, że strona od czerwca 2008 roku do listopada 2008 roku (w okresie niepełnosprawności brata), była zatrudniona na podstawie umowy o pracę w firmie o nazwie PZ-H-U "E" W.G. na pół etatu, która to umowa wygasła z upływem okresu, na jaki została zawarta. Tym samym brak jest związku przyczynowego między zakończeniem zatrudnienia, a koniecznością sprawowania bezpośredniej, osobistej opieki nad bratem. Nadto organ potwierdził stanowisko, że świadczenie pracy na podstawie umowy o pracę jest jedną z form zatrudnienia, w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 1994 roku o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem Kolegium warunkiem przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego nie jest okoliczność niepodejmowania zatrudnienia z racji sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny, lecz rezygnacja z zatrudnienia. Ustawa o świadczeniach rodzinnych wymaga, aby między zakończeniem zatrudnienia,

a koniecznością opieki istniał związek przyczynowy, polegający na tym, że bez konieczności sprawowania bezpośredniej osobistej opieki zainteresowana osoba nie zrezygnowałaby z zatrudnienia.

Pismem z dnia [...] października 2013 roku E.G. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję SKO z dnia [...] września 2013 roku, wnosząc o jej uchylenie i wydanie pozytywnej dla niej decyzji. Skarżąca wskazała, iż sprawuje realną opiekę nad chorym bratem od 2003 roku z uwagi na jego zły stan zdrowia oraz inwalidztwo. Nie mogła z tego powodu przyjąć propozycji od pracodawcy dalszego zatrudnienia po wygaśnięciu umowy o pracę. Nikt inny z członków rodziny nie może sprawować opieki nad bratem. Mieszkająca z nimi matka jest również osobą bardzo schorowaną. Z tych przyczyn ona sprawuje tę opiekę i z tego powodu nie może podjąć pracy. Niepełnosprawność brata wymaga stałej opieki nad nim.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie i zawartą w zaskarżonej decyzji argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji, w rozumieniu art. 1 § 1

i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U.

Nr 153 poz. 1269 ze zm.), Sąd uznał skargę E.G. za uzasadnioną. Stosownie do treści w/w przepisu kontrola ta sprawowana jest przez Sąd z punktu widzenia zgodności z prawem. Oznacza to, iż Sąd dokonuje w jej ramach oceny prawidłowości zastosowanych przez organy przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego stanu faktycznego oraz bada czy organy dokonały właściwej subsumcji, a także czy prawidłowo zinterpretowały zastosowane przepisy prawa. Stosownie do treści art. 145

§ 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm., dalej zwanej p.p.s.a.), podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji w całości lub części stanowi stwierdzenie przez Sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), bądź innego naruszenia przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Dodać należy, iż zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiot kontroli w rozpoznawanej sprawie stanowiła decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza w sprawie odmowy przyznania E.G. prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego związanego z koniecznością sprawowania opieki nad bratem P.G..

Tytułem wprowadzenia wskazać należy, iż specjalny zasiłek opiekuńczy stanowi na gruncie ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U.

z 2006 roku, Nr 139 poz. 992 ze zm., dalej zwanej ustawą) nową instytucję wprowadzoną ustawą z dnia 7 grudnia 2012 roku o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548). Świadczenie to uregulowane zostało w art. 16a ustawy, który zaczął obowiązywać od dnia 1 stycznia 2013 roku. Stosownie do jego treści specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku - Kodeks rodzinny

i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 roku poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji

i edukacji. Zgodnie z ust. 2 cyt. przepisu specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 (przepisy art. 5 ust. 4-9 stosuje się odpowiednio).

Pomimo tego, iż specjalny zasiłek opiekuńczy stanowi na gruncie ustawy

o świadczeniach rodzinnych nową regulację to niewątpliwie stwierdzić należy,

iż nawiązuje on do poprzednio obowiązujących przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego określonego w art. 17 w/w ustawy w kształcie sprzed 1 stycznia

2013 roku. Zgodnie z treścią art. 17 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługiwało matce albo ojcu, innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 roku - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, bądź opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Zauważyć należy, iż obydwie instytucje prawne: świadczenie pielęgnacyjne oraz specjalny zasiłek opiekuńczy wykazują wiele zbieżnych cech i niewątpliwie łączy je to, iż możliwość skorzystania z nich związana była i jest z koniecznością rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Powyższe spostrzeżenie ma istotne znaczenie dla możliwości skorzystania w związku z tym

z dotychczasowego dorobku judykatury na gruncie poprzednio obowiązującego art. 17 ustawy, a które można, zdaniem Sądu, odnieść również do nowoobowiązującego specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego.

Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż w związku

ze złożeniem przez E.G. wniosku o przyznanie świadczenia w dniu [...] lipca 2013 roku niewątpliwie zastosowanie w sprawie znalazły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, uwzględniające zmiany wprowadzone z dniem 1 stycznia 2013 r.

Zdaniem Sądu, organy prawidłowo zebrały w sprawie materiał dowodowy

i ustaliły na jego podstawie stan faktyczny. Skarżony organ słusznie ustalił, iż skarżąca spełniła określony w art. 16a ustawy wymóg bycia osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny w stosunku do brata P.G., w rozumieniu art. 128 Kodeku rodzinnego i opiekuńczego. Ponadto zasadnie organy uznały, iż P.G. jest osobą wymagającą stałej opieki osób trzecich w związku z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Dodać należy, iż w związku z faktem wspólnego zamieszkiwania można przyjąć, iż możliwe jest sprawowanie stałej opieki przez wnioskodawczynię – E.G. nad bratem. Słusznie organy nie kwestionowały także spełnienia przez skarżącą kryterium dochodowego określonego w art. 16a ustawy, mając na uwadze fakt, iż dochód na członka rodziny w 2011 roku (roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy – art. 3 pkt 2 a ustawy) wyniósł 396,30 złotych na osobę, a zatem nie przekroczył dopuszczalnego limitu 623 złotych.

Za podstawę odmowy przyznania E.G. specjalnego zasiłku opiekuńczego skarżony organ przyjął brak spełnienia przez wnioskodawczynię określonej w art. 16a ustawy przesłanki dotyczącej obowiązku rezygnacji wnioskodawczyni z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Zdaniem Kolegium, skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy zgodnie, z którym dotyczy to wykonywania pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy

o pracę nakładczą oraz wykonywania pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych,

a także prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, gdyż jej umowa o dzieło wygasła z upływem okresu, na jaki była zawarta, tj. w dniu [...] listopada 2008 roku.

SKO zwróciło uwagę, że skarżąca ostatni raz była zatrudniona w okresie od

[...] czerwca 2008 roku do [...] listopada 2008 roku, podczas gdy niepełnosprawność P.G. trwała już od 2003 roku, a rozwiązanie ostatniego stosunku pracy nastąpiło

z powodu wygaśnięcia umowy o pracę. Zdaniem organu, świadczy to o braku związku przyczynowego między rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącą a koniecznością sprawowania bezpośredniej, osobistej opieki nad bratem. Nie została więc spełniona jedna z trzech podstawowych przesłanek uzasadniających przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego o którym mowa w art. 16a ustawy

o świadczeniach rodzinnych.

Sąd nie podzielił zastosowanej przez organy na gruncie przedmiotowej sprawy interpretacji przepisów prawa, w tym w szczególności przepisu art. 16a ustawy, uznając ją za błędną. Zauważyć należy, iż dokonana przez organy interpretacja art. 16a ustawy opierająca się wyłącznie na wykładni literalnej, jak to uczynił w niniejszej sprawie organ nie znajduje szerszego poparcia w orzecznictwie sądów administracyjnych wydawanym na oparciu o ten przepis (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 9 lipca 2013 roku, sygn. akt

II SA/Ol 498/13, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 8 sierpnia 2013 roku, sygn. akt

II SA/Rz 442/13 i wyrok WSA w Łodzi z dnia 13 sierpnia 2013 roku, sygn. akt II SA/Łd 585/13, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl). Dokonanie prawidłowej wykładni tekstu prawnego wymaga przeprowadzenia całego procesu interpretacyjnego. Nawet jeśli zwrot użyty w danym przepisie jest językowo jednoznaczny, interpretator powinien kontynuować wykładnię stosując dyrektywy pozajęzykowe w celu ustalenia zgodności albo niezgodności rezultatu wykładni językowej z rezultatem wykładni funkcjonalnej. W przypadku niezgodności, konieczne jest objaśnienie, jakie wartości narusza znaczenie językowe oraz czy zapewnienie spójności aksjologicznej prawa wymaga zmiany tego znaczenia (por. wyrok WSA

w Gorzowie Wlkp. z dnia 12 kwietnia 2012 roku, sygn. akt II SA/Go 202/12, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl). Organ stosujący prawo, w tym Sąd obowiązany jest wybrać taką interpretację przepisów, która umożliwia najpełniejsze urzeczywistnienie naczelnych zasad i wartości systemu prawa, przede wszystkim zatem zasad i wartości chronionych konstytucyjne. Celem wykładni jest bowiem odtworzenie z przepisów prawnych rzeczywistej treści zakodowanej w nich normy prawnej.

Zdaniem Sądu, dokonując interpretacji treści art. 16a ustawy należy wziąć pod uwagę dotychczasowe ustalenia orzecznictwa sądów administracyjnych powstałe na gruncie art. 17 ustawy, w treści obowiązującej przed 1 stycznia 2013 roku, czyli dotyczące poprzednio obowiązującego świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Sądu, wypracowane na gruncie dotychczasowych przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego sposoby wykładni przepisów regulujących zasady uzyskania prawa do tego świadczenia wydają się być również aktualne w procesie wykładni przepisów dotyczących specjalnego świadczenia opiekuńczego, skoro celem obydwu świadczeń (tj. świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego) jest wsparcie finansowe (rekompensata) Państwa wobec osób, które - z uwagi na potrzebę sprawowania stałej opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z uwagi na niepełnosprawność - nie pozostają w zatrudnieniu lub nie wykonują innej pracy zarobkowej.

Ponadto, zdaniem Sądu, wykładnia art. 16a ust. 1 ustawy polegająca na przyjęciu, że w przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego (inaczej niż w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego – art. 17 ust. 1 ustawy), świadczenie to przysługuje wyłącznie tym osobom uprawnionym, które podjęły się i sprawują faktyczną opiekę nad osobami niepełnosprawnymi na skutek tylko rezygnacji z wykonywanej uprzednio pracy, narusza konstytucyjną zasadę równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z zasadą równości wszystkie podmioty charakteryzujące się daną cechą istotną w stopniu równym mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary. Zastosowana przez organy wykładnia różnicuje

w sposób całkowicie niezrozumiały potencjalnych beneficjentów specjalnego zasiłku opiekuńczego na tych, którzy podejmują się sprawowania opieki na skutek rezygnacji

z pracy oraz na tych, którzy tak samo jak poprzedni podejmują się i sprawują stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jednakże nie pozostając

w zatrudnieniu powstrzymują się od podejmowania określonej pracy zarobkowej

z uwagi na konieczność sprawowania tej opieki (rezygnują z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej). Nie sposób jest bowiem przyjąć za zgodne z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, że w przypadku dwóch osób, tak samo sprawujących stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jednej z nich przysługiwać będzie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdyż w celu tej opieki dokonała rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, natomiast drugiej prawo to nie będzie przysługiwać, gdyż osoba ta – pomimo sprawowania faktycznej opieki i spowodowanej tym obiektywnej niemożności podjęcia zatrudnienia – nie wypełnia przesłanki "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" (por. wyrok WSA w Gdańsku

z dnia 5 września 2013 roku, sygn. akt III SA/Gd 532/13 oraz wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 lipca 2013 roku, sygn. akt IV SA/Wr 312/13, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl).).

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, nie zasługuje na akceptację stanowisko Kolegium wskazujące na brak związku przyczynowego między niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,

a koniecznością sprawowania opieki nad bratem. Organ poprzestał jedynie na stwierdzeniu, że umowa o pracę na podstawie, której była zatrudniona E.G. wygasła z upływem okresu, na jaki była zawarta. Na tej podstawie wysnuto wniosek, że brak jest związku przyczynowego między rezygnacją z zatrudnienia przez skarżącą a koniecznością podjęcia opieki nad chorym mężem – (przy uwzględnieniu, że stan niepełnosprawności jej brata trwał już od 2003 roku oraz sposobu rozwiązania umowy

o pracę). Należy w tym miejscu wskazać, że art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie uzależnia spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia (świadczenia pracy np. na podstawie umowy o pracę lub umowy o dzieło) od ustania tego zatrudnienia w określonym prawnie trybie (np. wypowiedzenie umowy przez wnioskodawcę). Istotny jest motyw, przyczyna i cel, dla którego zatrudnienie ustaje.

Nie zawsze motyw, czy przyczyna leżąca faktycznie u podstaw rezygnacji

z zatrudnienia będzie miała odzwierciedlenie w prawnej formie jego ustania. Musi istnieć wyraźny i bezpośredni związek przyczynowy (lub czasowy) między ustaniem zatrudnienia a podjęciem przez wnioskodawcę opieki nad wskazaną w tym przepisie osobą. W ocenie Sądu, organy obu instancji niedokładnie oceniły stan faktyczny przedmiotowej sprawy. Skoncentrowały się bowiem jedynie na ostatnim zatrudnieniu skarżącej, który miał miejsce w okresie od [...] czerwca 2008 roku do [...] listopada 2008 roku i ustaleniu, że umowa o pracę wygasła z upływem czasu, na który została zawarta. Organy natomiast nie oceniły wszystkich faktów związanych z życiem rodziny skarżącej, a dotyczących rezygnacji przez skarżącą z podjęcia dalszego zatrudnienia, jakie faktyczne były powody nie kontynuowania pracy u dotychczasowego pracodawcy, po wygaśnięciu umowy o pracę w 2008 roku, dlaczego skarżąca nie podjęła zatrudnienia w późniejszym okresie, w tym w 2013 roku, tj. w chwili składania wniosku o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego Nie uwzględniono, że po listopadzie 2008 roku skarżąca nie podejmowała żadnego zatrudnienia, że przyczyną tego, jak stwierdziła w złożonym oświadczeniu, a co znajduje również potwierdzenie w wywiadzie środowiskowym sporządzonym na potrzeby postępowania administracyjnego

w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, był stan zdrowia jej brata. Nie uwzględniono przy ustalaniu faktycznych przyczyn rezygnacji przez skarżącą

z zatrudnienia faktu, że inne osoby nie mogą zapewnić bratu skarżącej opieki, w tym jego matka również z uwagi na stan zdrowia, a opisany w wywiadzie środowiskowym. Nadto organ nie wykazał braku związku przyczynowego między ustaniem zatrudnienia skarżącej a koniecznością podjęcia opieki nad bratem. Ograniczył się tylko do stwierdzenia, że świadczy o tym fakt, że umowa o pracę w 2008 roku wygasła

w związku z upływem okresu, na jaki była zawarta. Bezspornym jest, że co najmniej od 2003 roku P.G. – brat skarżącej potrzebuje stałej opieki, a od kilku lat opieki tej nie może sprawować jego matka, również z uwagi na stan zdrowia. Organ nie stwierdził również, że skarżąca nie sprawowała opieki nad bratem po zakończeniu ostatniego zatrudnienia, co potwierdza między innymi przyznanie jej w tym okresie uprawnień

o świadczenia pielęgnacyjnego. Sam sposób zakończenia umowy o pracę, czyli wygaśnięcie umowy z upływem czasu, na który była zawarta nie może przesądzać

o tym, że wolą skarżącej nie była rezygnacja z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad mężem. Wszak nie można z góry wykluczyć sytuacji, że gdyby nie konieczność sprawowania opieki nad bratem, skarżąca mogła począwszy od następnego dnia po ustaniu umowy o pracę lub w późniejszym terminie zawrzeć nową umowę o pracę lub

o dzieło czy też podjąć zatrudnienie w innej formie określonej w art. 3 pkt 22 ustawy

o świadczeniach rodzinnych. Przyczyny braku podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej mogły być również zupełnie inne. Wszystkie te kwestie wymagają jednak stosownych wyjaśnień i ustaleń, których organ nie poczynił i przedstawienia

w uzasadnieniu podjętej decyzji. Organ winien również dokonać oceny oświadczenia skarżącej znajdującego się w aktach sprawy administracyjnej, w którym podała przyczyny rezygnacji z zatrudnienia i odnieść się do pozostałego materiału dowodowego, w tym oświadczenia złożonego przez P.G. i ustaleń zawartych w wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym w 2013 roku.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organ nie rozważył sytuacji faktycznej

i prawnej skarżącej w oparciu o przepis art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, chociaż z mocy art. 6 k.p.a ciążył na nim taki obowiązek. Skutkowało to naruszeniem art. 7 k.p.a i art. 77 k.p.a gdyż nienależycie rozpatrzono cały materiał dowodowy, przez co nie został wyjaśniony stan faktyczny i prawny, zaś uzasadnienie decyzji nie odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien mieć na uwadze argumentację przedstawioną przez Sąd w niniejszej sprawie, a przy wydawaniu rozstrzygnięcia zobowiązany będzie uwzględnić dokładną wykładnię art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a uchylono zaskarżoną decyzję. W przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.