Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 737/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Rozgraniczenie nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.3 ust. 1, art. 34 ust. 1-2 w zw. z art. 30 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 2052
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca), Sędzia WSA Justyna Mazur, , Protokolant Specjalista Mariola Pronobis, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2022 r. w Radomiu sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego w części oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy P. (dalej też jako "organ I instancji" lub "Wójt") decyzją z [...] stycznia 2021 r. nr [...], działając na podstawie art. 104 i art. 105 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U.

z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: "k.p.a.") oraz art. 3 ust. 1 i art. 34 ust. 1 i 2

w związku z art. 30 ust. 1 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne

i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 726 ze zm.; dalej też jako: "p.g.k."):

1) zatwierdził ustalone na podstawie zebranych dowodów granice pomiędzy nieruchomościami położonymi w obrębie [...]- D., jednostka ewidencyjna [...] P., oznaczonymi w ewidencji gruntów jako: działka ewidencyjna Nr [...] ([...]) oraz działka ewidencyjna nr [...] ([...]) na odcinku wyznaczonym punktami granicznymi: [...]-[...];

2) umorzył w części postępowanie o rozgraniczenie nieruchomości pomiędzy nieruchomościami położonymi w obrębie [...] – D., jednostka ewidencyjna [...] P., oznaczonymi w ewidencji gruntów jako: działka ewidencyjna Nr [...] ([...]) oraz działka ewidencyjna nr [...] ([...]) na odcinku wyznaczonym punktami granicznymi: [...]-[...]-[...]-[...]-[...];

3) przekazał z urzędu do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w R. sporną sprawę dotyczącą ustalenia przebiegu granic pomiędzy nieruchomościami na odcinku opisanymi w punkcie 2.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że wnioskiem z 11 marca 2020 r. M. Z. (dalej też jako: "wnioskodawczyni") wystąpiła o rozgraniczenie nieruchomości położonej w obrębie D., gm. P. oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka numer [...], dla której Sąd Rejonowy w R. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą numer [...], z nieruchomością sąsiednią oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...].

Następnie Wójt, po wszczęciu postępowania w sprawie postanowieniem z [...] maja 2020 r., działając w trybie art. 32 ust. 1- 4 p.g.k. wezwał strony postępowania do stawienia się na gruncie w dniu 23 lipca 2020 r, celem ustalenia przebiegu granic nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr [...] i [...] położonych w D.

Po przeprowadzeniu wywiadu terenowego oraz analizie materiałów dowodowych geodeta wskazał, że granica pomiędzy ww. działkami została prawidłowo ustalona w operacie z aktualizacji ewidencji gruntów [...]

w obecności właścicieli działki nr [...] oraz współwłaścicieli działki nr [...]. Wobec powyższego na podstawie zebranych dowodów przebieg granicy pomiędzy przedmiotowymi nieruchomościami jest możliwy do ustalenia na odcinku wyznaczonym przez punkty [...]-[...]-[...]-[...]-[...]-[...]. Z treści protokołu granicznego wynika, że strony zgodnie zaakceptowały ustalony na podstawie zebranych dowodów przebieg granicy na odcinku wyznaczonym przez punkty [...]-[...]. Natomiast przebieg granicy na odcinkach oznaczonych na szkicu granicznymi punktami [...]-[...]-[...]-[...]-[...]nie został ustalony pomimo nakłaniania stron do zawarcia ugody. Strony wskazywały różny przebieg granicy na ww. odcinku.

Wobec powyższego, w protokole granicznym, stanowiącym część dokumentacji rozgraniczeniowej przedmiotowych nieruchomości przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod identyfikatorem [...] w dniu [...] grudnia 2020 r., geodeta opisał granicę wskazaną przez pełnomocnika J. K. i K. K. - adw. M. S., granicę wskazaną przez wnioskodawczynię oraz granicę określoną według zebranych dowodów i określoną według ostatniego spokojnego stanu posiadania.

Zgodnie z opinią sporządzoną przez upoważnionego geodetę, przebieg granicy pomiędzy przedmiotowymi nieruchomościami powinien przebiegać przez punkty określone numerami [...]-[...]-[...]- [...]-[...]. Geodeta wskazał przy tym, że przebieg ten pokrywa się z granicą wskazaną przez pełnomocnika adwokata M. S. oraz jest tożsamy z położeniem ogrodzenia i jest zgodny

z danymi archiwalnymi z operatu [...] i [...].

Dalej organ I instancji przytoczył art. 105 § 1 k.p.a., wskazując na umorzenie postępowania o rozgraniczenie nieruchomości w części na odcinku wyznaczonym punktami granicznymi: [...]-[...]-[...]-[...]-[...]. Podniósł, że ze względu na zaistniały spór graniczny oraz wobec braku możliwości jego zakończenia w wyniku ugody granicznej, jak i braku przesłanek do wydania decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości, o której mowa w art. 33 ust. 1 p.g.k. Wójt jest zobowiązany w trybie art. 34 ust. 1 i 2 p.g.k.- postępowanie umorzyć i z urzędu przekazać sprawę do rozpatrzenia sądowi.

Powołując się na przepis art. 33 ust. 1 p.g.k., organ I instancji wskazał, że granica na odcinku wyznaczonym przez punkty [...]-[...]została ustalona na podstawie zebranych dowodów a strony postępowania ją zgodnie zaakceptowały.

W związku z tym orzeczono o zatwierdzeniu granic w postępowaniu o rozgraniczenie nieruchomości.

Od powyższej decyzji, w części orzeczonej w pkt 2 i 3, J. K.

i K. K. reprezentowani przez pełnomocnika - adwokata złożyli odwołanie. Zarzucili naruszenie:

1) art. 33 ust. 1 p.g.k. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji, gdy ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów na całym odcinku wyznaczonym punktami granicznymi: [...]-[...]-[...]-[...]-[...]-[...]- co wynika m.in.

z protokołu granicznego pkt 11.2 oraz pkt 11.5;

2) art. 34 ust. 2 p.g.k. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji, gdy zachodzą podstawy do wydania decyzji, o której mowa w art. 33 ust. 1 p.g.k., wobec ustalenia przebiegu granicy na podstawie zebranych dowodów;

3) art. 33 ust. 2 p.g.k. poprzez brak dokonania przez organ wszechstronnej oceny prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości przez geodetę oraz zgodności sporządzonych dokumentów z przepisami;

4) art. 7, art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na sprzeczności treści rozstrzygnięcia z jej uzasadnieniem, w którym stwierdzono, że przebieg granicy "pokrywa się

z granicą wskazaną przez pełnomocnika adwokata M. S. oraz jest tożsamy z położeniem ogrodzenia i jest zgodny z danymi archiwalnymi z operatu [...] i [...]." - a więc jest zgodny z zebranymi dowodami.

Odwołujący wnieśli o:

- zwrócenie się do biegłego geodety M. B. na okoliczność wyjaśnienia

z jakich względów sporządził opinię, w sytuacji, gdy w protokole granicznym wskazano, że przebieg granicy "na odcinku pomiędzy punktami [...]-[...]-[...]-[...]-[...]-[...] ustalono na podstawie zebranych dowodów" (pkt 11.2), z czego można wyciągnąć wniosek, że są podstawy do wydania decyzji, o której mowa w art. 33 ust. 1 p.g.k.;

- dopuszczenie dowodu z załączonego aktu własności ziemi oraz opisu i mapy dotyczących działki nr [...] - na okoliczność faktycznego przebiegu granicy na gruncie zgodnie ze stanem prawnym (przebieg granicy pomiędzy działkami [...]

i [...] nie jest linią prostą).

W związku z powyższym wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji

w zaskarżonym zakresie (tj. w pkt 2 i 3) i zatwierdzenie ustalonej na podstawie zebranych dowodów granicy pomiędzy nieruchomościami oznaczonymi w ewidencji gruntów jako działka nr [...] ([...]) oraz działka nr [...] ([...]) na odcinku wyznaczonym punktami granicznymi [...]-[...]-[...]-[...]-[...]-[...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej też jako: "organ odwoławczy", "SKO" lub "Kolegium") decyzją nr [...] z [...]września 2018 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Wskazał, że uwzględniono wniosek odwołujących się i Kolegium wystąpiło do biegłego geodety o wyjaśnienia. W piśmie z 27 kwietnia 2021r. biegły geodeta potwierdził, że granica pomiędzy działką nr [...] a działką [...] została w dniu protokołu granicznego, t.j. [...] lipca 2020 r. wyznaczona na gruncie na podstawie danych z operatu aktualizacji ewidencji gruntów - dokumentacja zaewidencjonowana w PODGiK w Starostwie Powiatowym w R. pod numerem [...] I [...] oraz zgodnie z istniejącym w dniu protokołu granicznego, t.j. [...] lipca 2020 r. ogrodzeniem. Strony obecne na gruncie w dniu 30 czerwca 2015 r. podpisały przebieg granicy pokrywający się ze spokojnym stanem użytkowania na gruncie. Zdaniem biegłego, zgodnie z przepisami geodezyjnymi, granica raz ustalona w obecności stron na zgodne oświadczenia stron lub zgodnie ze spokojnym stanem użytkowania na gruncie staje się granicą obowiązującą.

Kolegium przytoczyło przepisy ar. 34 ust. 1 i ust. 2 p.g.k. Wyjaśniło, że wydanie decyzji merytorycznej co do istoty sprawy, co do rozgraniczenia nieruchomości, zgodnie z art. 33 ust. 1 p.g.k., możliwe jest jedynie w sytuacji, gdy zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron.

W okolicznościach niniejszej sprawy taka sytuacja nie miała miejsca.

W piśmiennictwie i orzecznictwie przyjmuje się, że decyzję administracyjną

o umorzeniu postępowania i przekazaniu z urzędu sprawy sądowi, na podstawie art. 34 ust. 1 i ust. 2 p.g.k., organ może wydać wyłącznie w przypadku, gdy między stronami istnieje spór co do przebiegu linii granicznych, a równocześnie nie ma podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości.

SKO wskazało, że w administracyjnym postępowaniu o rozgraniczenie istotnym jest czy organ właściwy w sprawie posiada dowody geodezyjne

i kartograficzne, na podstawie których jest w stanie zająć stanowisko w zakresie przebiegu linii granicznych konkretnych nieruchomości. Jeżeli takie dowody są wiarygodne i wystarczające do ustalenia granicy, organ powinien wydać w sprawie decyzję merytoryczną, tj. decyzję o rozgraniczeniu. W przeciwnej zaś sytuacji, prowadzone postępowanie administracyjne winno być umorzone, a sprawa przekazana do rozpoznania właściwemu sądowi powszechnemu.

Kolegium wyjaśniło, że postępowanie dotyczyło przebiegu granicy pomiędzy działkami o nr [...] i [...], a spór graniczny dotyczy faktycznie przebiegu granicy na odcinku [...]-[...]-[...]-[...]-[...]. Przebiegu granicy na odcinku [...]-[...] strony nie kwestionowały. Według stanowiska wnioskodawczyni granica pomiędzy działkami [...] i [...] jeszcze w 1989 r. przebiegała w linii prostej. Obecny stan na gruncie, wyznaczony ogrodzeniem z siatki, na ww. odcinku jest nieprawidłowy. W złożonym wniosku właścicielka działki [...] wniosła o jej ustalenie w linii prostej, nie zgadza się bowiem z takim przebiegiem granicy. Z analizy załączonych do akt odpisów ksiąg wieczystych ww. nieruchomości wynika, że działka [...] posiada powierzchnię [...] ha (KW [...]), natomiast działka [...] posiada powierzchnię [...] ha (KW [...]), ponadto załączone do akt wypisy i wyrysy z rejestru gruntów odpowiednio z 1989 r. i następnie 1999 r. potwierdzają z powierzchnię nieruchomości z ksiąg wieczystych. Powierzchnia przedmiotowych nieruchomości nie uległa więc zmianie.

Kolegium zauważyło, że zmianie uległ przebieg granic pomiędzy nieruchomościami [...] i [...]. W wyrysie z mapy ewidencyjnej sporządzonym

przez geodetę uprawnionego w 1989 r. granice przebiegają w linii prostej, natomiast wyrysie z mapy ewidencyjnej sporządzonym przez geodetę uprawnionego w 1999 r. granice przebiegają z uskokiem na rzecz działki nr [...]. W wyniku przeprowadzonej w 2015 r. modernizacji ewidencji gruntów i budynków doszło do określenia granic na podstawie ostatniego spokojnego stanu użytkowania. Analiza dokumentacji dotyczącej przeprowadzonej w 2015 r. modernizacji ewidencji gruntów wykazuje, że po wyznaczeniu granic na podstawie ostatniego spokojnego stanu posiadania na gruncie doszło do zmian w danych ewidencyjnych dotyczących działek [...] i [...]. Z wykazu zmian wynika, że powierzchnia działek uległa zmianom, powierzchnia działki [...] zwiększyła się, powierzchni działki [...] uległa zmniejszeniu. Przyjęty w 2015 r. w operatach nr [...] i [...]. przebieg granic jest odzwierciedleniem ostatniego spokojnego stanu posiadania, a dokładnie istniejącego ogrodzenia.

Organ odwoławczy zauważył, że dokumentacja rozgraniczeniowa, w tym opinia geodety nie wyjaśnia różnic w przebiegu granicy, które wynikają z załączonych wyrysów z map ewidencyjnych. Zdaniem Kolegium dokumentem takim nie może być operat aktualizacji ewidencji gruntów z 2015 r. zaewidencjonowany w PODGiK pod numerem [...] i [...], określający granice zgodnie z ostatnim spokojnym stanem użytkowania na gruncie, które wyznaczone zostały zgodnie z przebiegiem istniejącego ogrodzenia. Między stronami istnieje jednak spór o prawo własności co do części nieruchomości wyznaczonej na szkicu graficznym załączonym do dokumentacji rozgraniczeniowej (k. 29 dokumentacji), na odcinku [...]-[...]-[...]-[...]a granicą wskazywaną przez właścicielkę działki [...] przebiegającą w linii prostej do nieruchomości oznaczonej jako działka nr ew. [...] będącej drogą publiczną.

W ocenie SKO, przepisy ustawy p.g.k. nie wyposażają organów administracji

w prawo do rozstrzygania sporów własnościowych pomiędzy stronami w kwestii rozgraniczenia, co ma miejsce w sprawie niniejszej. Gdy między stronami istnieje spór co do przebiegu linii granicznych, a równocześnie nie ma podstaw do wydania merytorycznej decyzji o zatwierdzeniu granic, to wówczas organ wydaje decyzję

o umorzeniu postępowania i przekazaniu z urzędu sprawy sądowi na podstawie art. 34 ust. 1 i 2 p.g.k.

Jeżeli w postępowaniu administracyjnym nie dojdzie do zawarcia ugody (art. 153 zd. 2 k.c. i art. 31 ust. 4 p.g.k.) i nie ma podstaw do rozgraniczenia w drodze decyzji, upoważniony geodeta tymczasowo utrwala punkty graniczne według ostatniego stanu spokojnego posiadania, dokumentów i wskazań stron, oznacza je na szkicu granicznym, sporządza opinię i całość dokumentacji przekazuje organowi prowadzącemu postępowanie, który umarza postępowanie administracyjne

i przekazuje sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi (art. 34 ust. 1 i 2 p.g.k.). Uregulowanie to oznacza, że w takim wypadku postępowanie administracyjne ogranicza się do przygotowania wstępnego materiału dowodowego dla sądu.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, Kolegium podniosło, że przywołana dokumentacja archiwalna w postaci operatów aktualizacji ewidencji gruntów z 2015 r. zaewidencjonowanych w PODGiK pod numerem [...] i [...], wskazuje granice według ostatniego spokojnego stanu użytkowania na gruncie, które wyznaczone zostały zgodnie z przebiegiem istniejącego ogrodzenia. Nie rozstrzyga kwestii spornych co do prawidłowego przebiegu granicy, a zatem nie może być podstawą do ustalenia spornych granic.

Pismem z 21 lipca 2021 r. J. K. reprezentowana przez pełnomocnika – adwokata (dalej: "skarżąca") złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ostateczne w administracyjnym toku instancji rozstrzygnięcie organu odwoławczego. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Autor skargi zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, jak

i materialnego, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji z [...] stycznia 2021 r., umarzającej w części postępowanie o rozgraniczenie nieruchomości, mimo, że istniały podstawy do jej uchylenia, bowiem decyzja ta naruszała szereg przepisów, w tym:

a) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich czynności zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy, w szczególności braku rozpatrzenia całości materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, w tym m.in. treści protokołu granicznego z [...] lipca 2020 r., z którego wynika, że przebieg granicy jest tożsamy

z położeniem ogrodzenia i jest zgodny z danymi archiwalnymi z operatu [...] i [...], co w konsekwencji miało wpływ na wydanie zaskarżonej decyzji w oparciu o materiał dowodowy, który nie został wnikliwie zbadany;

b) art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez:

- brak ustosunkowania się przez organ i wyjaśnienia wszelkich zarzutów

i nieprawidłowości wskazywanych przez stronę, a dotyczących treści protokołu granicznego z [...]lipca 2020 r., sporządzonego w niniejszej sprawie, w szczególności w zakresie braku wyjaśnienia przez organ z jakich przyczyn utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, chociaż z treści tegoż protokołu wynika, że materiał dowodowy był wystarczający do ustalenia przebiegu granicy na odcinku wyznaczonym punktami granicznymi [...]-[...]-[...]-[...]-[...]-[...];

- brak właściwego sporządzenia tak komparycji, jak i uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w szczególności brak podania przez organ pełnej podstawy prawnej na jakiej wydano przedmiotową decyzję, co stanowiło brak podania stronie pełnej informacji

o podstawie prawnej rozstrzygnięcia, a tym samym stanowiło naruszenie zasady pogłębiania świadomości i kultury prawnej obywateli;

- brak wyjaśnienia na jakiej przesłance oparł się organ i jakimi przesłankami kierował się przy wydawaniu decyzji, co w konsekwencji uniemożliwiło stronie poznanie toku rozumowania organu, a tym samym uniemożliwienie stronie poznania motywów jakimi kierował się organ, zaś w konsekwencji dokonania pełnej kontroli tejże decyzji;

c) art. 80 k.p.a. poprzez dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, polegającą w szczególności na:

- braku oparcia się przez organ na całokształcie zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego, w tym m.in. na danych archiwalnych z operatów [...] i [...];

- niewłaściwej ocenie wartości dowodowej sporządzonego w niniejszej sprawie protokołu granicznego, w szczególności braku dokonania pogłębionej analizy formalnej w zakresie jego oceny, tj. zweryfikowania przez organ, czy nie zawiera on niejasności i sprzeczności, chociaż były one podnoszone przez skarżącą;

2) art. 33 ust. 1 p.g.k. poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie, w sytuacji, gdy ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów na całym odcinku wyznaczonym punktami granicznymi: [...]-[...]-[...]-[...]-[...]-[...], co wynika m.in. z protokołu granicznego pkt. 11.2 oraz pkt 11.5;

- art. 34 ust. 2 p.g.k. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji, kiedy zachodzą podstawy do wydania decyzji, o której mowa w art. 33 ust. 1 p.g.k., wobec ustalenia przebiegu granicy na podstawie zebranych dowodów;

- art. 33 ust. 2 p.g.k. poprzez brak dokonania przez organ II instancji wszechstronnej oceny prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic nieruchomości przez geodetę oraz zgodności sporządzonych dokumentów z przepisami.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji), zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

Stosownie do art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Mając na uwadze ww. kryteria kontroli sądowej, stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z [...] maja 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy P. z [...] stycznia 2021 r., od której odwołujący wnieśli środek odwoławczy w części umarzającej postępowanie

o rozgraniczenie nieruchomości pomiędzy nieruchomościami położonymi w obrębie [...]-D., jednostka ewidencyjna [...] P., oznaczonymi w ewidencji gruntów jako działki nr [...] ([...] oraz działka ewidencyjna [...] ([...]) na odcinku wyznaczonym punktami granicznymi: [...]-[...]-[...]-[...]-[...] oraz przekazującej z urzędu do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w R. sporną sprawę dotyczącą ustalenia przebiegu granic pomiędzy nieruchomościami na odcinku wyznaczonym punktami granicznymi: [...]-[...]-[...]-[...]-[...]. Materialnoprawną podstawą ww. rozstrzygnięć stanowił m.in. 34 ust. 1 i ust. 2 p.g.k. Zgodnie z ust. 1 ww. przepisu, jeżeli w razie sporu co do przebiegu linii granicznych nie dojdzie do zawarcia ugody lub nie ma podstaw do wydania decyzji,

o której mowa w art. 33 ust. 1, upoważniony geodeta tymczasowo utrwala punkty graniczne według ostatniego stanu spokojnego posiadania, dokumentów i wskazań stron, oznacza je na szkicu granicznym, sporządza opinię i całość dokumentacji przekazuje właściwemu wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta). Natomiast w myśl ust. 2 art. 34 p.g.k., organ, o którym mowa w ust. 1, umarza postępowanie administracyjne i przekazuje sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi. Powołana wyżej regulacja prowadzi do wniosku, że ustawodawca w ustawie - Prawo geodezyjne i kartograficzne przyjął koncepcję administracyjno-sądowego postępowania w sprawie rozgraniczania nieruchomości, przy czym etap postępowania przed organami administracji jest etapem niejako wstępnym, który w gruncie rzeczy zależy w przeważającym stopniu od zewnętrznego podmiotu (podmiotu spoza administracji), tj. upoważnionego geodety. W prawie geodezyjnym

i kartograficznym zostały ściśle określone sytuacje, gdy ustalenie granicy (a więc rozstrzygnięcie co do meritum sprawy) jest możliwe już w toku postępowania administracyjnego, zgodnie z art. 33 ust. 1 p.g.k. Merytoryczną decyzję administracyjną zatwierdzającą granice organ administracji może wydać

w okolicznościach przewidzianych tym przepisem, w przeciwnym zaś wypadku kończy umorzeniem administracyjne postępowanie rozgraniczeniowe i przekazuje

z urzędu sprawę do rozpatrzenia sądowi powszechnemu. Sprawa zatem zostaje jedynie formalnie zakończona przed organem administracji, natomiast co do istoty sprawy (rozgraniczenia) ma się wypowiedzieć w formie stosownego orzeczenia sąd. Zgodnie ze wspomnianym art. 33 ust. 1 p.g.k., wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, co wprost zresztą wynika

z zawartości akt administracyjnych, że między właścicielami nieruchomości, tj. wnioskodawczynią a skarżącą oraz K. K. (zmarłym w dniu [...] czerwca 2021r., tj. po wydaniu ostateczniej decyzji Kolegium z [...]maja 2021r.), nie doszło do zawarcia ugody w zakresie rozgraniczenia nieruchomości pomiędzy nieruchomościami położonymi w obrębie [...]-D., jednostka ewidencyjna [...] P., oznaczonymi w ewidencji gruntów jako działki nr [...] ([...] oraz działka ewidencyjna [...] ([...]) na odcinku wyznaczonym punktami granicznymi: [...]-[...]-[...]-[...]-[...]. Brak jest też zgodnego oświadczenia stron co do przebiegu granicy między spornymi działkami,

a jednocześnie na ustalenie między nimi granicy nie pozwalał zebrany w sprawie materiał dowodowy. W szczególności na brak takiej możliwości wskazują wnioski zawarte sporządzonej w postępowaniu przed organem I instancji, przez uprawnionego geodetę dokumentacji rozgraniczeniowej wraz z protokołem granicznym. Sąd zauważa, że istota rozwiązania przyjętego na gruncie powołanych dotychczas przepisów ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, sprowadza się do tego, że ustalenie granic nieruchomości w postępowaniu rozgraniczeniowym jest możliwe wyłącznie wówczas, gdy strony tego postępowania złożyły w tym zakresie zgodne oświadczenie (co w rozpoznawanym przypadku nie miało miejsca) albo ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów. Dodać jednak trzeba, że zgormadzony materiał dowodowy musi w sposób jednoznaczny

i niewątpliwy pozwalać na ustalenie granicy nieruchomości, bowiem tylko wówczas

w należyty sposób chronione jest prawo własności właścicieli działek, których sprawa dotyczy. Z tego powodu wszelkie rozbieżności i wątpliwości muszą skutkować tym, że wydanie decyzji o rozgraniczeniu w trybie art. 33 ust. 1 p.g.k. staje się niedopuszczalne, gdyż wobec niejasności stanu faktycznego sprawy decyzja taka mogłaby istotnie godzić w ww. prawo. Dla zapewnienia jego lepszej i pełniejszej ochrony ustawodawca przewidział zatem rozwiązanie obligujące organ do umorzenia w tego rodzaju okolicznościach postępowania rozgraniczeniowego i przeniesienia sporu granicznego na grunt postępowania przed sądem powszechnym, w którym to strony sporu mogą w pełniejszym zakresie dowodzić swoich racji, m.in. poprzez szersze możliwości przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, choćby na skutek powołania dodatkowych biegłych, których opinie mogą przyczynić się do wyjaśnienia wszelkich wątpliwości co do przebiegu granicy między spornymi nieruchomościami. Nie można więc wykluczyć, że przeprowadzone przed sądem powszechnym postępowanie potwierdzi stanowisko strony skarżącej, co było niemożliwe z uwagi na ograniczenia wynikające z charakteru postępowania rozgraniczeniowego prowadzonego przez organy administracji, które wymaga jednoznacznych danych, aby mogło się ono zakończyć merytorycznym rozstrzygnięciem. Tymczasem w warunkach sprawy nie ulega wątpliwości, że dokumentacja geodezyjna zawiera sprzeczne ze sobą dane, dlatego w rezultacie nie było możliwości jednoznacznego ustalenia granicy na jej podstawie. Przypomnieć należy, że z przedłożonej na potrzeby postępowania przed organem I instancji dokumentacji rozgraniczeniowej, w tym z protokołu granicznego wynika, że strony postępowania wskazywały na różny przebieg granicy na odcinkach oznaczonych na szkicu granicznymi punktami [...]-[...]-[...]-[...]-[...]. Otóż, zdaniem M. Z. (wnioskodawczyni niniejszego postępowania - właścicielki działki [...]) granica pomiędzy działkami [...] i [...] jeszcze w 1989 r. przebiegała w linii prostej, w chwili obecnej jest to linia z uskokiem. Obecny stan na gruncie, wyznaczony ogrodzeniem z siatki, na ww. odcinku jest zatem - w jej ocenie - nieprawidłowy. Dlatego też wniosła ona o ustalenie granicy działki [...] w linii prostej, nie zgadzając się z obecnym przebiegiem granicy. Ze zgromadzonej w toku czynności geodezyjnych dokumentacji, w tym z treści opinii rozgraniczeniowej z [...] października 2020 r., jak i protokołu granicznego wynika, że uprawniony geodeta, odnosząc się do wątpliwości co do przebiegu granic spornych działek, zauważył, że "brak jest jednoznacznych danych do wykorzystania ze względu na rozbieżny przebieg granicy między działką nr [...] i [...] na dołączonych do operatu dokumentach, tj. kopii wypisu i wyrysu dla działki nr [...]

z [...] maja 1989 r. oraz wypisu i wyrysu dla działki nr [...] z [...] marca 1999 r." Jako kolejne opracowanie obejmujące zasięgiem działki nr [...] i [...] uprawniony geodeta przyjął operat z aktualizacji ewidencji gruntów fragmentu obrębu D. - praca zaewidencjonowana w PODGiK w R. pod nr [...] i [...]. Biegły w swojej opinii stwierdził, że granica pomiędzy działkami [...] i [...] na odcinku między punktami [...]-[...]-[...]-[...]-[...]-[...]wskazana przez współwłaścicieli działki nr [...] pokrywa się z trwałymi elementami zagospodarowania terenu - ogrodzenie i jest zgodna z danymi archiwalnymi z operatu [...] i [...]. Zasadnym jest więc wedle oświadczenia geodety pozostawienie przebiegu granicy na odcinku [...]-[...]-[...]-[...]-[...]-[...] mimo odmiennego wskazania przebiegu przez właścicielkę działki [...]. Sąd zauważa, że w zaskarżonej decyzji Kolegium podniosło, iż analiza dokumentacji dotyczącej przeprowadzonej w 2015 r. modernizacji ewidencji grunów wykazuje, że po wyznaczeniu granic na podstawie ostatniego spokojnego stanu posiadania na gruncie doszło do zmian w danych ewidencyjnych dotyczących działek [...] i [...]. Z wykazu zmian wynika, że powierzchnia działek uległa zmianom, gdyż powierzchnia działki [...] zwiększyła się, natomiast powierzchni działki [...] uległa zmniejszeniu. A zatem przyjęty w 2015 r. w operatach nr [...]

i [...] przebieg granic jest odzwierciedleniem ostatniego spokojnego stanu posiadania, a dokładnie istniejącego ogrodzenia. Kolegium uznało zatem, że dokumentacja rozgraniczeniowa, w tym opinia geodety nie wyjaśnia różnic

w przebiegu granicy, które wynikają z załączonych wyrysów z map ewidencyjnych. W ocenie Sądu, powyższe dowodzi istnienia niejasności, których

w kontrolowanym postępowaniu rozgraniczeniowym, nie można było usunąć. Między stronami istnieje bowiem spór o prawo własności co do części nieruchomości wyznaczonej na szkicu graficznym załączonym do dokumentacji rozgraniczeniowej (k. 29 dokumentacji), na odcinku [...]-[...]-[...]-[...]-[...], a granicą wskazywaną przez właścicielkę działki [...] przebiegającą w linii prostej do nieruchomości oznaczonej jako działka nr ew. [...] będącej drogą publiczną. W tej sytuacji nie było faktycznych, a co za tym idzie także prawnych podstaw do wydania przez organ merytorycznej decyzji w zakresie rozgraniczenia, a jedynym możliwym i rozsądnym rozwiązaniem było skierowanie sprawy na drogę postępowania przed sądem powszechnym. Nie tylko ze względu na możliwość zastosowania w nim szerszego wachlarza środków dowodowych, ale także z uwagi na zapewnienie transparentności rozstrzygnięcia zaistniałego sporu. Podkreślić należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntował się pogląd, że gdy dokumentacja geodezyjna zawiera sprzeczne ze sobą dane, tak iż nie ma możliwości jednoznacznego ustalenia przebiegu granic na jej podstawie

i sprzeczne są stanowiska zainteresowanych właścicieli nieruchomości co do przebiegu spornej granicy, organ zgodnie z art. 34 ust. 2 p.g.k. ma obowiązek wydania decyzji o umorzeniu postępowania i przekazaniu sprawy z urzędu do rozpatrzenia sądowi. Umorzenie postępowania administracyjnego o rozgraniczeniu

i przekazaniu sprawy sądowi na podstawie art. 34 ust. 2 p.g.k. nie ma więc charakteru decyzji uznaniowej. Inaczej rzecz ujmując, administracyjne rozgraniczenie nieruchomości może mieć miejsce wtedy, gdy znane są i niekwestionowane znaki

i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej, ale

w przypadku, gdy brakuje tych danych lub są one niewystarczające bądź sprzeczne, a przebiegu granicy nie ustala się na podstawie zgodnego oświadczenia stron lub jednej strony, gdy druga strona w toku postępowania oświadczenia nie składa i nie kwestionuje przebiegu granicy, wówczas konieczne jest umorzenie postępowania rozgraniczeniowego i przekazanie sprawy do rozpatrzenia sądowi powszechnemu (por. wyrok WSA w Białymstoku z 19 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Bk 846/12 oraz

z 29 stycznia 2019 r. II SA/Bk 727/18; wyrok WSA w Opolu z 9 lipca 2019 r. sygn. akt II SA/Op 195/19; wyrok WSA w Krakowie z 6 lutego 2018 r. sygn. akt III SA/Kr 578/17 – CBOSA). Wobec wskazanych okoliczności faktycznych sprawy, zdaniem Sądu, nie było podstaw do zastosowania przez organy art. 33 ust. 1 p.g.k., a zatem przepisu tego nie naruszono. W konsekwencji zastosowanie w sprawie art. 34 ust. 1 p.g.k. należało uznać za w pełni usprawiedliwione, dlatego podnoszone w tym zakresie zarzuty skargi są chybione. Podniesione wobec tego w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak

i naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na jej wynik, nie potwierdziły się. Organy ustaliły właściwe przepisy Prawa geodezyjnego

i kartograficznego, prawidłowo je zinterpretowały i zastosowały. Zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na rozstrzygnięcie sprawy w sposób, jaki uczyniły to organy orzekające. Wszystkie okoliczności sprawy zostały wyjaśnione w sposób wystarczający i należycie omówione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, stosownie do wymogów art. 107 § 3 k.p.a. Wskazały też organy z jakich powodów podjęły takie, a nie inne rozstrzygnięcie. Ponadto, działając z urzędu na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się innych, niewskazanych skargą naruszeń prawa materialnego czy procesowego mogących mieć wpływ na wynik sprawy, dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę w niniejszej sprawie oddalił.