Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 252/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8  art. 4 ust. 8;
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Protokolant Starszy referent Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2018 r. w Radomiu sprawy ze skargi P. M. wspólnika spółki cywilnej "[...]" na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszym postępowaniu jest skarga P. M. – wspólnika spółki cywilnej [...] na decyzję Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...]Nr [...]z dnia [...]lutego 2017 r. w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok.

Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco:

W dniu [...]maja 2013 r. do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (zwany dalej: Kierownik BP, organ I instancji) wpłynął wniosek [...]s.c. (zwana dalej: beneficjent, skarżąca) o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (zwana dalej: płatność PRŚ) na 2013 r. do gruntów rolnych zadeklarowanych na działkach rolnych o łącznej powierzchni [...] ha.

Decyzją z dnia [...]września 2016 r. nr [...]organ I instancji odmówił przyznania płatności PRŚ na 2013 r. uznając, że spółka stworzyła sztuczne warunki do uzyskania płatności w celu obejścia przepisów dotyczących modulacji płatności. W tym celu w ocenie organu P.M. dokonał podziału gospodarstwa rolnego na mniejsze podmioty – spółki cywilne, a jedną z takich spółek jest [...] s.c. Jako podstawę rozstrzygnięcia organ wskazał art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2013 r. poz. 173 ze zm., zwana dalej: ustawą ONW), § 2 ust. 1, § 14 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2013 r., poz. 361, zwane dalej: rozporządzeniem PRŚ), art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25/8 z 28.01.2011, zwane dalej: rozporządzeniem 65/2011) i art. 104 Kpa.

W odwołaniu od powyższej decyzji [...]wspólnik [...]s.c. zarzucił popełnienie fundamentalnych błędów w ustaleniach faktycznych i naruszenie:

- art. 20 ustawy ONW,

- § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia PRŚ,

- art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011,

- art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009,

- art. 7 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego,

- § 2 pkt 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania" objętego PROW na lata 2007 - 2013

Decyzją Nr [...] z [...] lutego 2017 r. Dyrektor ARiMR, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.

W uzasadnieniu decyzji, po przedstawieniu stanu faktycznego i prawnego sprawy organ odwoławczy wskazał, że [...]s.c., nie była posiadaczem wyodrębnionej pod względem technicznym i ekonomicznym jednostki stanowiącej gospodarstwo rolne, nie prowadziła samodzielnie działalności rolniczej na zgłoszonych przez siebie gruntach, nie mając niezbędnej do tego samodzielności ekonomicznej i technicznej oraz własnych środków produkcji. Spółka podobnie jak wiele innych podmiotów została utworzona przez P. M. w celu obejścia przepisów dotyczących modulacji pomocy, co stanowiło działanie niezgodne z celami wsparcia. Z umowy spółki cywilnej z dnia [...]-03-2008 r. wynika, że wspólnikami [...] są [...]oraz spółki z ograniczoną odpowiedzialnością: [...] sp. z o.o. i [...] sp. z o.o. Wspólnikami [...] są P.M. oraz [...] S. A., którego prezesem także jest P. M.. Wspólnikami [...]sp. z o.o. są P.M. oraz [...] S. A., którego prezesem także jest P. M..

Organ wyjaśnił, że P.M. został zarejestrowany w ewidencji producentów jako osoba fizyczna prowadząca gospodarstwo rolne oraz dodatkowo jako wspólnik około 90 podmiotów (stan na datę wydawania decyzji), w tym spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i spółek cywilnych, które uzyskały odrębne wpisy do ewidencji producentów. Dodatkowo P.M. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą [...]., a także jest właścicielem [...] S.A.

Według stanu na rok gospodarczy 2013, którego dotyczy niniejsza sprawa, ustalono,

że R. i P.M. pozostający w związku małżeńskim będąc w posiadaniu odrębnych numerów w ewidencji producentów nadanych osobom fizycznym utworzyli dodatkowo 10 spółek, w których są jedynymi współwłaścicielami ([...] sp. z o.o., [...] s.c., [...] s.c., [...] s.c., [...] s.c., [...] s.c., [...] s.c., [...] s.c., [...] s.c., [...] s.c.), oraz 50 spółek cywilnych i spółek z o.o., w których jedno z małżonków jest wspólnikiem. Również D. M. - syn R. i P. M. został zarejestrowany w ewidencji producentów jako osoba fizyczna prowadząca gospodarstwo rolne oraz w roku 2009 dodatkowo jako wspólnik 14 spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, w których wraz z P. M. są jedynymi wspólnikami. Począwszy zaś od roku 2010 zarejestrowano kolejnych 30 spółek przy czym dwie z nich ([...] sp. z o.o. oraz [...] sp. z o.o.) są jedynymi wspólnikami trzynastu spółek z ograniczoną odpowiedzialnością utworzonych przez w/w osoby w roku 2012. Łącznie w roku 2010 numery w ewidencji producentów posiadało 60 podmiotów, w których jedno z małżonków jest wspólnikiem, zaś w roku 2012 było ich już 90. W ocenie organu pomiędzy tymi podmiotami występują powiązania o charakterze osobowym oraz organizacyjnym powodujące, że podmioty te nie prowadzą samodzielnie działalności rolniczej, a jedynym celem ich utworzenia było uzyskanie nienależnych płatności. Podmioty te powiązane są ze sobą osobowo - poprzez osobę P. M., który we wszystkich ze wskazanych powyżej spółek pełni funkcję umożliwiającą sprawowanie kontroli nad tymi podmiotami - wspólnika, prezesa zarządu, prokurenta bądź pełnomocnika. Powoduje to, że mimo pozornej wielości podmiotów działalność rolnicza prowadzona jest de facto przez te same osoby. Podobny system powiązań personalnych dotyczy wszystkich podmiotów utworzonych przez P. M..

Organ wskazał, że łączna powierzchnia gruntów zgłoszonych w 2012 r.

do płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 2 (lub S02) rolnictwo ekologiczne wyniosła [...] ha. Tymczasem, jak wynika z treści § 20 ust 1 rozporządzenia PRŚ płatność w przedziale od 100 ha do 200 ha wypłacana jest w wysokości 50% stawki podstawowej, natomiast powyżej 200 ha - 10% stawki podstawowej. Gdyby zatem P.M. złożył jeden wniosek obejmujący wszystkie grunty otrzymałby maksymalną płatność rolnośrodowiskową w ramach wariantu 2 w kwocie [...] zł (przy założeniu najniższej stawki). Porównawczo kwota pomocy bez uwzględnienia przepisów dotyczących modulacji wyniosłaby [...] zł (przy założeniu najniższej stawki). Należy przy tym zauważyć, że płatności rolnośrodowiskowe przyznane poszczególnym spółkom trafiały bezpośrednio na konto P. M., względnie jego syna, ponadto P.M. występował w nich jako wspólnik, jako wspólnik wspólnika i dodatkowo prokurent, pełnomocnik lub prezes zarządu. To w ocenie organu pokazuje, że jedynym celem, dla którego nastąpiła multiplikacja spółek było uzyskanie wyższych płatności, co stanowi obejście przepisów dotyczących modulacji i jest niezgodne z celami pomocy finansowej dla rolników.

Organ odwoławczy wywiódł, że jeśli za gospodarstwo rolne uznaje się wszystkie nieruchomości rolne będące w posiadaniu tego samego podmiotu lub gospodarstwo

w rozumieniu art. 2 lit. b rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, to w świetle powyższych ustaleń spółka [...]s.c. nie była posiadaczem gospodarstwa oraz rolnikiem. Gospodarstwa nie stanowią bowiem pojedyncze działki rolne położone na działkach ewidencyjnych, czy też poszczególne działki ewidencyjne. Programy zaś realizowane są w gospodarstwie, a nie na poszczególnych działkach ewidencyjnych. Z przedłożonych dokumentów wynika, że gospodarstwo pozostawało we władaniu P. M., to on prowadził gospodarstwo rolne, ponosił nakłady i czerpał z tego zyski, zaś gospodarstwo pod nazwą [...]s.c. zostało sztucznie wyodrębnione w celu pozyskania wyższych płatności. Powyższe działanie wyczerpało zatem przesłanki art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. zgodnie z którym nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. W konsekwencji organ odwoławczy uznał, że nawet pomimo formalnego spełnienia warunków do przyznania płatności jej przyznanie podmiotom stworzonym jedynie w celu uzyskania płatności stanowi nieprawidłową dystrybucję środków z EFFROW i jest sprzeczne z celem wsparcia w ramach programu rolnośrodowiskowego.

W skardze na powołaną wyżej decyzję P.M.– wspólnik [...]s.c. wniósł o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił organom brak staranności przy zbieraniu dowodów, ustalaniu stanu faktycznego i popełnienie fundamentalnych błędów w faktycznych ustaleniach w oparciu o źle metodycznie zgromadzone dowody, błędną, arbitralną i dowolną ocenę materiału dowodowego, brak przeprowadzenia dowodów żądanych przez stronę oraz naruszenie

- art. 20 ustawy ONW,

- § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia PRŚ,

- art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011,

- art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009,

- art. 7 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego,

- § 2 pkt 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania" objętego PROW na lata 2007 – 2013,

- art. 98 § 1 Kpa.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że to na organach ARiMR spoczywa obowiązek wykazania stworzenia przez beneficjenta tzw. "sztucznych warunków", jeśli powołuję tę przyczynę, jako powód odmowy przyznania płatności. Odwołując się

do wykładni terminu "sztucznych warunków" zawartej w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12, skarżący wywiódł, że dla zastosowania normy art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 organy winny ustalić występowanie łącznego istnienia elementu obiektywnego (ogół okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel przez nie realizowany nie został osiągnięty) i subiektywnego (wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii Europejskiej poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek).

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Przedmiotem kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie jest kwestia zgodności z prawem decyzji organów ARiMR w sprawie odmowy przyznania spółce płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok. Istota sporu sprowadza się zatem do rozstrzygnięcia, czy w zaistniałym stanie faktycznym wystąpiły przesłanki do zastosowania przez organy ARiMR art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, skutkującego odmową przyznania przedmiotowej płatności, zgodnie z którym nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

Powyższe przepis stanowi generalną klauzulę pozwalającą organom administracji publicznej przeciwdziałać obejściu prawa przez podmioty, celem uzyskania przez nich korzyści wbrew intencjom ustawodawcy unijnego. Obejście prawa dotyczy więc sytuacji, gdy działanie danej osoby zmierza do innego niż typowe

w danych okolicznościach, wynikających z przepisów prawa, ukształtowania stosunków faktycznych lub prawnych po to tylko, by osiągnąć zamierzony przez taką osobę skutek prawny. Podkreślić trzeba także, że obejście prawa (nadużycie prawa) nie może skutkować ochroną prawną podmiotu, który sztucznie kreuje okoliczności uzasadniające stosowanie danej normy przyznającej określoną korzyść finansową

i wiąże się to z sankcją wykluczenia możliwości skorzystania z tego prawa przez ten podmiot, o czym orzekł Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w wyroku

z dnia 16 marca 2006 r. sygn. C-94/05 Emsland-Stärke GmbH przeciwko Landwirtschaftskammer Hannover (pkt 52-53) (Vide LEXIS.pl nr 405322).

Rygor nieprzyznania płatności w razie stwierdzenia przypadku obchodzenia prawa nie jest ograniczony do określonych rodzajów płatności. Z treści art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 jednoznacznie wynika, że w sytuacji stwierdzonej tym przepisem "nie dokonuje się żadnych płatności". Tym samym dla zastosowania ww. sankcji wobec beneficjenta nie ma znaczenia okoliczność, że formalnie zostały spełnione warunki do przyznania płatności, jeśli przyznanie płatności miałoby nastąpić na rzecz podmiotów stworzonych jedynie w celu uzyskania płatności, stanowiłoby

to bowiem nieprawidłową dystrybucję środków z EFFROW i było sprzeczne z celem wsparcia w ramach programu rolnośrodowiskowego.

Interpretując przepis art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 należy zauważyć,

że TSUE dokonał jego wykładni w wyroku z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt

C-434/12 (Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawen fond ‘Zemedelie’ – Razplasztatelna agencija). TSUE orzekł, że: 1) przepis ten należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. W ramach pierwszego z tych elementów do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). W ramach drugiego elementu do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więzi: prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami; 2) artykuł 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 należy interpretować w ten sposób, iż stoi on na przeszkodzie temu, by wniosek o płatność z systemu wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) został oddalony jedynie na tej podstawie, że projekt inwestycyjny, ubiegający się

o skorzystanie z pomocy w ramach tego systemu, nie wykazuje niezależności funkcjonalnej lub że istnieje więź prawna między ubiegającymi się o taką pomoc, jednak przy braku uwzględnienia innych elementów obiektywnych rozpatrywanego przypadku.

Wyrok w sprawie C - 434/12 określa prawidłowy sposób postępowania przez organy ARiMR przy ocenie wystąpienia przesłanek z art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011. Do stwierdzenia stworzenia przez beneficjenta sztucznych warunków uzasadniających odmowę przyznania płatności konieczne jest wykazanie łącznego wystąpienia elementu obiektywnego (ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty) i subiektywnego (wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii Europejskiej poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek), co podniesiono również

w skardze.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, Sąd uznał, że organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji dokonał analizy przepisu art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 w obu aspektach: obiektywnym i subiektywnym, wskazując na ustalenia stanu faktycznego, że [...]s.c. mimo że formalnie stanowi odrębny podmiot, nie była posiadaczem gospodarstwa deklarowanego do płatności, ponieważ gospodarstwo to pozostało we władaniu P. M., nie była wyodrębniona pod względem technicznym i ekonomicznym, jest ściśle powiązana osobowo, rodzinnie i kapitałowo, nie prowadzi działalności rolniczej we własnym imieniu i na swoją rzecz. Została utworzona tylko w celu pobierania zwiększonych dopłat do gruntów rolnych poprzez sztuczny podział gospodarstwa rolnego, stwarzający pozory prowadzenia działalności rolniczej przez wiele podmiotów na gruntach tworzących w rzeczywistości jedno gospodarstwo rolne.

Organy obu instancji, po analizie materiału dowodowego zgromadzonego

w sprawie, słusznie zdaniem Sądu, doszły do przekonania, że przedmiotowa spółka, występując o przyznanie płatności PRŚ na 2013 r. z własnego wniosku, nie prowadziła rzeczywistej działalności rolniczej. Świadczą o tym okoliczności dotyczące jej zawiązania (umowa z dnia 1 marca 2008 r.) tj., że jej wspólnikami są P.M. oraz spółki z ograniczoną odpowiedzialnością: [...] i [...]. Z kolei wspólnikami [...] są P.M. oraz [...]S.A., którego prezesem także jest P.M.. Wspólnikami [...]sp. z o.o. są P.M. oraz [...]S.A., którego prezesem także jest P.M.. Ponadto P.M. utworzył na przestrzeni lat 2005-2012 wraz z żoną R. M. i synem D. M. oraz innymi współpracownikami łącznie 90 podmiotów (spółek cywilnych i z o.o.), które występowały odrębnie o różnego rodzaju płatności.

Sąd orzekający w tej sprawie podziela ocenę organów, że analizowane w toku postępowania spółki są jedynie inną formą prawną posiadanego przez P. M. gospodarstwa rolnego, posiadające w praktyce taki sam zakres działalności oraz siedzibę tożsamą z adresem zamieszkania P. M. w [...] lub dla spółek utworzonych w latach 2009 – 2010 pod adresem [...], gmina [...]. Znamienne jest, że wykonawcą większości prac agrotechnicznych na deklarowanych w ciągu kolejnych lat gruntach rolnych była firma P. M., funkcjonująca pod nazwą [...] z siedzibą w [...], która zapewniała sprzęt rolniczy, niezbędny do uprawy deklarowanych przez spółki gruntów, jak również spółka z o.o. [...], w której P.M. miał większość udziałów. Wszystkie przejęte spółki z wniosków transferowych oraz [...]s.c. w dacie powstawania posiadały swoją siedzibę w gminie [...], natomiast zadeklarowały do płatności rolnośrodowiskowej w 2013 r. grunty rolne w innych województwach, w gospodarstwach rozproszonych na kilka powiatów, co ze względu na odległość od siedziby spółek znacząco zwiększa ponoszone koszty ogólne prowadzenia gospodarstwa ekologicznego i podważa sens tej działalności. Rację mają organy, że nie jest zrozumiałe pod względem celowości odrębne deklarowanie do płatności przez podmioty, mające tego samego właściciela, zajmujące tę samą siedzibę, prowadzące identyczny rodzaj działalności, gruntów położonych de facto obok siebie. Strukturę własnościową [...] s.c., organ I instancji przedstawił w tabeli na stronach 12 – 15 swojego uzasadnienia.

Organy ARiMR w przedmiotowej sprawie przeanalizowały nie tylko sposób tworzenia omawianych spółek i istniejące w nich powiązania osobowe, okoliczności podania w większości utworzonych spółek konta bankowego P. M. lub jego syna D. M. ale i mechanizm przekazywania poszczególnych gruntów pomiędzy podmiotami w latach: 2005-2013. Swobodne przekazywanie poszczególnych gruntów pomiędzy podmiotami, jak również nadzór P. M. nad działalnością rolną na przedmiotowych gruntach jako wspólnika wszystkich analizowanych podmiotów nie wskazuje, zdaniem Sądu, aby samodzielnie i na własny rachunek prowadziły one deklarowane gospodarstwa rolne, co by świadczyło o ich posiadaniu. Tym samym zasadne jest twierdzenie organów, że umowy przeniesienia posiadania przedmiotowych gruntów zawierane pomiędzy omawianymi podmiotami miały stanowić jedynie uzyskanie formalnego tytułu celem pozornego wydzielenia gruntów.

Jak wynika z obszernego materiału dowodowego, ocenionego przez organy ARiMR, powiązania osobowe między wspólnikami [...] s.c. spółkami powodują, że pomimo wielości występujących podmiotów, w proces pozyskiwania płatności z Unii Europejskiej zaangażowane były te same osoby, a poprzez ich powiązania organizacyjne (przez osobę P. M.) nie można mówić o samodzielnym prowadzeniu deklarowanych gospodarstw rolnych.

Sąd podziela stanowisko organów, że z punktu widzenia racjonalnego gospodarowania i prowadzenia gospodarstwa, działki danego gospodarstwa winny stanowić zorganizowaną całość, ponieważ programy wsparcia są realizowane

w gospodarstwach, a nie na poszczególnych działkach ewidencyjnych. Zauważyć przy tym należy, że organy ARiMR nie kwestionują możliwości prawnego tworzenia wielu podmiotów w formie spółek cywilnych i z o.o., prowadzących działalność gospodarczą, polegającą np. na uprawie zbóż, warzyw, roślin przemysłowych i innych upraw rolnych, chowie i hodowli bydła. Jednak sam fakt powołania do bytu prawnego spółki oraz dopełnienie wpisu jej do rejestru producentów rolnych nie świadczy sam w sobie,

że w zamiarze jej założycieli ma ona objąć faktycznie w posiadanie dane grunty

i istotnie będzie prowadzić na nich realną produkcję rolną.

Sąd rozpoznający sprawę stoi na stanowisku, że wskazane przez organy ww. okoliczności należy uznać za rozważenie elementu obiektywnego przy stosowaniu generalnej klauzuli obejścia prawa, o którym jest mowa w wyroku TSUE z dnia

12 września 2013 r. w sprawie C-434/12. Uznać również należy, że prawidłowo został oceniony w sprawie element subiektywny stworzenia sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności, celem utworzenia których było wyłącznie uzyskanie korzyści sprzecznej z celami całego systemu wsparcia. Działalność spółki

w istocie była prowadzona na rachunek P. M., środki finansowe pozyskane z Agencji wpływały bezpośrednio na konto P. M., podobnie jak środki dla innych spółek, trudno zatem w tej sytuacji mówić o faktycznej odrębności, w tym finansowej [...] s.c. Wynikający w tej sprawie mechanizm działania wskazuje, zdaniem Sądu, na zamierzoną (już w momencie powoływania spółek) koordynację pomiędzy podmiotami dotyczącą stworzenia sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności.

Tym samym organy ARiMR, wbrew zarzutom skargi, dokonały prawidłowej wykładni art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, które bezpośrednio i wprost stanowi część krajowego systemu prawnego. W okolicznościach przedmiotowej sprawy przyznanie pomocy byłoby sprzeczne z celami wsparcia, gdyż nie mieści się w celach wsparcia w ramach PRŚ przyznawanie płatności beneficjentom, którzy - tak jak [...] s.c – nie są faktycznymi posiadaczami gospodarstwa rolnego i którzy w rzeczywistości nie prowadzą działalności rolniczej.

W tym miejscu wypada przypomnieć, że warunki i tryb udzielania przedmiotowej pomocy na 2013 r. określa rozporządzenie rolnośrodowiskowe, wydane na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Treść § 2 ust. 1 tego rozporządzenia wskazuje producentowi rolnemu, jakie warunki musi spełnić do uzyskania tej płatności. Istotne jest, że wysokość należnej płatności rolnośrodowiskowej powiązana jest z powierzchnią zgłoszonych do pomocy gruntów, przy czym rozporządzenie określa przedziały dotyczące powierzchni działek, a przynależność do przedziału o wyższej powierzchni powoduje zmniejszenie procentu należnej płatności (§ 14 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego). Pomoc finansowa z tytułu płatności rolnośrodowiskowej zależna jest więc od wielkości gospodarstwa, a mniejsze gospodarstwa dostają wyższą pomoc. Jak wynika z powyższego uregulowania krajowego, wsparcie z tytułu płatności rolnośrodowiskowej z samej istoty skierowane jest przede wszystkim do małych i średnich gospodarstw. Jest to pomoc wieloletnia, wypłacana corocznie według określonego systemu skonstruowanego degresywnie. Każde państwo członkowskie określa stawki płatności. Ustalanie górnych limitów środków przypadających na jedno gospodarstwo rolne ma na celu przeciwdziałanie nadmiernemu kumulowaniu środków w gospodarstwach wielkoobszarowych. Rolnictwo ekologiczne, z racji konieczności stosowania określonych metod uprawy, w warunkach polskich raczej dotyczy gospodarstw o areale nieprzekraczającym 100 ha i inaczej na takiej wielkości powierzchni kształtuje się dochodowość oraz kosztowość. Z tej racji legislator krajowy wprowadził system preferujący mniej powierzchniowe gospodarstwa. Ominięcie przepisów dotyczących modulacji płatności, w ocenie Sądu, powoduje przyznanie płatności sprzeczne z celami wsparcia.

Cele wsparcia rozwoju obszarów wiejskich są wskazane w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U.UE.L.277 z dnia 21 października 2005 r, zwane dalej: rozporządzeniem nr 1698/2005). Zgodnie z art. 4 ust. 1 tego rozporządzenia, wsparcie rozwoju obszarów wiejskich przyczynia się do osiągnięcia następujących celów:

a) poprawy konkurencyjności rolnictwa i leśnictwa poprzez wspieranie restrukturyzacji, rozwoju i innowacji; b) poprawy środowiska naturalnego i terenów wiejskich poprzez wspieranie gospodarowania gruntami; c) poprawy jakości życia na obszarach wiejskich oraz popierania różnicowania działalności gospodarczej. W ocenie Sądu, nie może budzić wątpliwości, że cel popierania jakości życia na obszarach wiejskich, wskazany

w art. 4 ust. 1 litera c) ww. rozporządzenia, nie może być uznany za spełniony

w sytuacji, gdy poszczególne działki ewidencyjne stanowiące składnik gospodarstwa rolnego są w kolejnych latach deklarowane przez kolejne podmioty, które swobodnie przenoszą między sobą posiadanie działek (por. wyrok NSA z dnia 2 października

2015 r., w sprawie II GSK 2112/14 (publ. cbosa).

Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego błędów w ustaleniach faktycznych oraz postępowania dowodowego i jego oceny należy wskazać, że w głównej mierze organy oparły swoje ustalenia na danych zawartych w ZSZiK, który ma umocowanie

w ustawie o krajowym systemie ewidencji. Przepis art. 2 tej ustawy powierza utworzenie i prowadzenie Systemu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, a więc podmiotowi, którego dokument sporządzony w przepisanej formie ma moc dokumentu urzędowego (art. 76 § 2 Kpa). System (ewidencję) prowadzi się w formie elektronicznej (art. 6 ww. ustawy). Walor dokumentu urzędowego ma zatem ZSZiK funkcjonujący

w postaci elektronicznej (por. wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2016 r., II GSK 476/15, publ. cbosa). Jednocześnie organy dokonały w sprawie analizy dokumentów dołączonych do wniosków o przyznanie płatności PRŚ na rok 2013, poczyniły prawidłowe ustalenia dotyczące okoliczności zawiązania poszczególnych spółek (w tym [...] s.c.), przeanalizowały szczegółowo istniejące powiązania osobowe, rodzinne, pełnione funkcje, usytuowanie geograficzne działek, ustaliły wykorzystywanie tego samego sprzętu rolniczego, posiadania dokumentacji potwierdzających prowadzenie operacji gospodarczych przez te podmioty lub na ich rachunek, a w konsekwencji wywiodły trafą konkluzję, że zawiązane spółki wraz z [...] s.c. nie prowadziły działalności rolniczej.

Z akt sprawy wynika, że organ I instancji w ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego uwzględniał wnioski P. M. o przesłuchanie w charakterze stron, jednak żadne z przesłuchań mimo wyznaczanych terminów, nie odbyły się. Trudno w tej sytuacji uznać za wadliwe stanowisko organów, że wnioski dowodowe składane były dla przedłużenia postępowania, skoro strona nie przedłożyła dowodów podważających poczynione przez organ ustalenia.

Dokonując oceny zarzutu strony co do błędów w ustaleniu stanu faktycznego oraz oceny materiału dowodowego przez organy ARiMR należy pamiętać, że kwestia postępowania dowodowego w art. 21 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich uregulowana jest odmiennie od regulacji Kpa. Zgodnie z art. 21 ust. 2 tej ustawy,

w postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kpa nie stosuje się. Z kolei ust. 3 art. 21 ww. ustawy stanowi, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2,

są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Niewątpliwie więc,

w oparciu o ww. przepis, na beneficjenta został nałożony obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie jego uprawnienia do otrzymania płatności. Natomiast na organie nie ciąży obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nie jest on bowiem zobowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2012 r., sygn. II GSK 810/11, publ. cbosa).

Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że w tym postępowaniu organy ARiMR nie stosują art. 77 § 1 Kpa, a tylko zostały zobowiązane do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, nie mają też obowiązku udzielania informacji z urzędu, lecz na żądanie strony. Także zasada czynnego udziału strony

w każdym stadium postępowania i związana z nią zasada wysłuchania strony (art. 10 Kpa) zostały wyraźnie ograniczone; organ prowadzący postępowanie zapewnia stronom czynny udział w każdym stadium postępowania na ich żądanie, przy czym

art. 81 Kpa nie stosuje się. W postępowaniach administracyjnych dotyczących płatności ze środków unijnych nastąpiło przeniesienie ciężaru dowodu na osobę, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne, co spowodowało jednocześnie odejście

od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 Kpa. Niemniej jednak, jak podkreślił NSA w wyroku z dnia 21 października 2016 r. w sprawie II GSK 575/15 (publ. cbosa), nie oznacza to, że organ nie ma prawnego obowiązku podjęcia działań celem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, gdy zachodzą wątpliwości co do zasadności zgłoszonego wniosku i przyznania dochodzonych płatności. W przedmiotowej sprawie organ I instancji, uznając [...] s.c. za producenta rolnego i stronę postępowania, powziął wątpliwość, czy w sprawie wszczętej z wniosku o przyznanie płatności nie ma miejsca obejście prawa przewidziane przepisem art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011. Wówczas to na organie spoczywał obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego dla oceny, czy doszło do sztucznego stworzenia warunków do otrzymania takich płatności.

Organy w przedmiotowej sprawie dysponowały materiałem pozyskanym z ZSZiK, mającym moc dokumentu urzędowego, który nie został skutecznie podważony, a więc ustalenia na jego podstawie nie wymagają dalszego postępowania dowodowego. Znamienne jest, że strona wskazuje na uchybienia procesowe organów, ale nie kwestionuje danych wynikających z ZSZiK, polemizuje jedynie z wnioskami, jakie organ wyprowadził na ich podstawie.

Zdaniem Sądu, organy ARiMR oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy zgodnie z art. 80 Kpa, nie przekraczając zasady swobodnej oceny dowodów. Uznały na tej podstawie, że w rozpatrywanym przypadku zasadniczą podstawą materialnoprawną kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowiła unijna regulacja przewidująca odmowę płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdził istnienie więzi prawnej, ekonomicznej i personalnej między różnymi osobami tworzącymi poszczególne analizowane spółki prawa handlowego, a skupionymi wokół P. M., oraz takiej koordynacji pomiędzy tymi osobami, która świadczy o stworzeniu, celem uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia, sztucznych warunków, o jakich mowa w powyższym przepisie prawa unijnego. Natomiast skarżąca nie powołała żadnych nowych dowodów na okoliczności przeciwne, niż ustalone przez organy.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organy orzekające w przedmiotowej sprawie nie naruszyły przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy oraz przepisów procesowych w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, brak jest również przesłanek do stwierdzenia nieważności kontrolowanych decyzji. Dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi jako bezzasadnej.