Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 868/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne: Środki unijne
Inne
Skarżony organ: Prezes Agencji Rynku Rolnego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 32 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 93 poz 897
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Andrzej Jurkiewicz Sędziowie Zofia Flasińska (spr) Andrzej Gliniecki Protokolant Maria Połowniak po rozpoznaniu w dniu 27 września 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezesa Agencji Rynku Rolnego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 marca 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 11/06 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie indywidualnej ilości referencyjnej dostaw oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 21 marca 2006 r. (sygn. akt IV SA/Wa 11/06) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. K. na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] listopada 2005 r. Nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w Warszawie z dnia [...] sierpnia 2005 r. Nr [...] w sprawie zmniejszenia M. K. indywidualnej ilości referencyjnej dostaw mleka o 1322 kg uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Organy administracyjne obu instancji wskazały, iż skarżący na dzień 1 kwietnia 2004 r. posiadał indywidualną ilość referencyjną w wysokości 14221 kg, w roku kwotowym 2004/2005 dostarczył do skupu mleko w ilości 8899 kg, a 4000 kg indywidualnej ilości referencyjnej zbył na rzecz T. A. na podstawie umowy zawartej w dniu 25 lutego 2005 r.. Przeniesienie tego prawa zostało zatwierdzone decyzją Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2005 r. w sprawie stwierdzenia wielkości indywidualnej ilości referencyjnej przysługującej każdej ze stron umowy zbycia IIR, zgodnie z którą indywidualna ilość referencyjna skarżącego wynosiła od tego dnia 10 221 kg. Zdaniem organów skarżący wykorzystał jedynie 63 % przysługującej mu w dniu 1 kwietnia 2004 r. indywidualnej ilości referencyjnej, dlatego istnieje podstawa do zmniejszenia przysługującej mu ilości o 1322 kg na podstawie art. 32 ust 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. Nr 93, poz. 897 z późn. zm.).

Sąd I instancji nie podzielił tego stanowiska, stwierdzając, iż organy orzekające w sprawie dokonały błędnej interpretacji przepisu art. 22 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku rolnego mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 93, poz. 897 z późn. zm.), w wyniku czego niezasadnie zastosowały sankcję przewidzianą w art. 32 tej ustawy.

Sąd wskazał, iż regulację, przedmiotem której są transfery części indywidualnej ilości referencyjnej, których uprawnieni do nich producenci nie zamierzają wykorzystać zawiera art. 16 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1788/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego opłatę wyrównawczą w sektorze mleka i przetworów mlecznych (Dz. Urz. L 270, P. 0123-0136). Na gruncie prawa polskiego regulacja prawna w tym zakresie zawarta została w art. 22 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r., zgodnie z którym prawo do indywidualnej ilości referencyjnej lub jej części może być zbywane wyłącznie producentowi w drodze umowy zawartej w formie pisemnej, która dla swojej skuteczności (do dnia 1 kwietnia 2005 r. "ważności") wymaga zatwierdzenia w drodze decyzji, przez właściwego miejscowo dla zbywcy dyrektora oddziału terenowego Agencji.

Sąd stwierdził, iż skarżący zawarł taką umowę w dniu 25 lutego 2005 r. z innym producentem rolnym, zbywając na jego rzecz 4000 kg indywidualnej ilości referencyjnej i w tym samym dniu wysłał ją listem poleconym do Oddziału Terenowego Agencji w Warszawie. Umowa ta została zatwierdzona decyzją Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji z dnia 28 kwietnia 2005 r.. W ocenie Sądu I instancji skarżący, dokonując zbycia części indywidualnej ilości referencyjnej spełnił wszelkie wymogi formalne przewidziane w art. 22 ustawy, a stanowisko Prezesa Agencji Rynku Rolnego, który twierdził, iż zawarta przez M. K. umowa zbycia nie może wywierać skutków prawnych jest błędne. Konsekwencją takiego stanowiska organu jest nieprawidłowe wyliczenie procentowe wykorzystania przez skarżącego indywidualnej ilości referencyjnej i w ślad za tym zastosowanie przepisu art. 32 ustawy.

W skardze kasacyjnej skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Prezes Agencji Rynku Rolnego zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisu art. 32 oraz art. 22 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. Nr 244, poz. 2081 ze zm.), art. 15 ust. 2 i 3 w zw. z art. 5 lit. j i art. 27 zdanie trzecie rozporządzenia Rady (WE) nr 1788/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego opłatę wyrównawczą w sektorze mleka i przetworów mlecznych (Dz. Urz. UE L 270 z 21 października 2003, str. 123) poprzez uznanie, iż zbycie indywidualnej ilości referencyjnej dokonane w trybie art. 22 ustawy wpływa na podstawę wyliczenia procentowego wykorzystania przez stronę indywidualnej ilości referencyjnej i w ślad za tym zastosowanie przepisu art. 32 ustawy.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

Prezes Agencji Rynku Rolnego podniósł, iż M. K. sprzedał indywidualną ilość referencyjną na podstawie umowy zawartej w dniu 25 lutego 2004 r., zgodnie z regulacją art. 11 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o regulacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. Nr 129, poz. 1446 ze zm.). Art. 11 ust. 3 wskazanej ustawy zastrzegał, iż umowa może być zawarta do końca lutego danego roku kwotowego, co zostało potwierdzone datą jej zawarcia, jednakże jej ważność uwarunkowana została faktem dokonania rejestracji. Organ wyjaśnił, że skoro umowa sprzedaży nie została zgłoszona do rejestracji do dnia 30 kwietnia 2004 r., to zgodnie z art. 63 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych nie może mieć zastosowania ustawa z 6 września 2001r.. Wobec tego skutki zawarcia tej umowy należy ocenić na podstawie nowej ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r..

W ocenie Prezesa Agencji Rynku Rolnego przepis art. 32 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. Nr 244, poz. 2081 ze zm.) należy interpretować w ten sposób, iż wskaźnik procentowy ilości wprowadzonego przez producenta do obrotu mleka i przetworów mlecznych należy obliczać w stosunku do przyznanej mu indywidualnej ilości referencyjnej w wysokości na dzień 1 kwietnia, będący początkiem danego roku kwotowego. Zdaniem organu, takie rozumienie tego przepisu wynika nie tylko z jego wykładni językowej, ale także z treści art. 5 lit. j rozporządzenia Rady Nr 1788/2003 r., zgodnie z którym "indywidualna ilość referencyjna" oznacza ilość referencyjną producenta z dnia 1 kwietnia każdego dwunastomiesięcznego okresu. Jest to jedyna możliwa do ustalenia ilość, a żaden z przepisów rozporządzenia Rady (WE) nr 1788/2003 nie przewiduje zmiany jej wysokości w okresie danego roku kwotowego.

Prezes Agencji Rynku Rolnego powołał się także na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 maja 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 51/06, w którym Sąd nie znalazł podstaw do uznania, iż zbycie na podstawie art. 22 ustawy indywidualnej ilości referencyjnej w trakcie roku kwotowego ma wpływ na określenie indywidualnej ilości referencyjnej, od której ustala się wskaźnik ilości wprowadzonej faktycznie do obrotu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną M. K. wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej i błędnej oraz utrzymanie w mocy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty skargi kasacyjnej są nietrafne.

Głównym filarem wspólnej organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych są tzw. kwoty mleczne (w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1788/2003 oraz w polskim ustawodawstwie obecnie określane jako indywidualne ilości referencyjne), po raz pierwszy ustanowione w ramach wspólnej polityki rolnej w 1984 r.. Wprowadzenie tego instrumentu regulacji rynku mleka ma głównie na celu ograniczanie jego produkcji w poszczególnych państwach członkowskich z jednoczesnym utrzymywaniem wysokich cen instytucjonalnych w tym sektorze. Aktem prawnym regulującym funkcjonowanie rynku mleka w tym zakresie jest rozporządzenie Rady (WE) nr 1788/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające opłatę wyrównawczą w sektorze mleka i przetworów mlecznych (Dz. Urz. UE L 270 z 21 października 2003, str. 123), natomiast szczegółowe kwestie związane z wdrażaniem w życie instrumentów regulowania tego rynku w polskim systemie prawnym określa ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. Nr 244, poz. 2081 ze zm.). Ponieważ, zgodnie z art. 27 rozporządzenia Rady nr 1788/2003 rozporządzenie to wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich, przepisy prawa polskiego w tym zakresie powinny być więc interpretowane zgodnie postanowieniami tego aktu prawnego.

Przepisy rozporządzenia Rady (WE) nr 1788/2003 przewidują możliwość zezwolenia przez Państwa Członkowskie producentom rolnym na dokonywanie transferów przyznanych im indywidualnych ilości referencyjnych, przy czym mogą być to transfery stałe lub tymczasowe. W ustawie z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych polski ustawodawca wprowadził możliwość dokonywania przez producentów takich transakcji, w art. 22 ust. 1 przewidując możliwość zbycia indywidualnej ilości referencyjnej, a w art. 22 a ust. 1 możliwość oddania w używanie ( według art. 22 tej ustawy w wersji obowiązującej do dnia 31 marca 2005 r. – dzierżawy) części indywidualnej ilości referencyjnej, a w określonych przypadkach całości tej ilości. Celem regulacji transferów indywidualnych ilości referencyjnych oraz zmniejszania tych ilości jest zapewnienie mechanizmów, powodujących jak najwyższe wykorzystanie przyznanych kwot w danym państwie członkowskim oraz zapewnienie przepływu indywidualnych ilości referencyjnych pomiędzy producentami. Transfery, a w szczególności zbycie, stanowią zdecentralizowaną formę tego przepływu. Zmniejszanie lub cofanie indywidualnych ilości referencyjnych uregulowane w art. 15 rozporządzenia Rady (WE) nr 1788/2003 i art. 32 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych jest już scentralizowaną formą przekazywania tego prawa od producentów nieaktywnych do krajowej rezerwy indywidualnych ilości referencyjnych, a następnie do producentów aktywnych lub nowych.

Zagadnieniem, które wymaga rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest właśnie wpływ dokonywanych przez producentów rolnych transferów stałych, czyli zbywania indywidualnych ilości referencyjnych na ustalenie procentowego wskaźnika wykorzystania przez nich indywidualnych ilości referencyjnych w danym roku kwotowym, które stanowi podstawę do zmniejszenia lub cofnięcia im tego prawa.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zbycie indywidualnej ilości referencyjnej przez producenta na rzecz innego producenta w ciągu roku kwotowego nie może stanowić podstawy do zmniejszenia indywidualnej ilości referencyjnej przysługującej zbywcy w danym okresie dwunastomiesięcznym na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy. Za taką interpretacją tego przepisu przemawiają następujące argumenty.

Po pierwsze jak już wskazano powyżej przepisy prawa polskiego w tym zakresie powinny być interpretowane zgodnie z postanowieniami rozporządzenia Rady (WE) nr 1788/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego opłatę wyrównawczą w sektorze mleka i przetworów mlecznych. Zgodnie z art. 32 ust. 1 powołanej ustawy w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 kwietnia 2005 r. w przypadku wprowadzenia przez producenta do obrotu w roku kwotowym mleka lub przetworów mlecznych w ilości mniejszej niż 70 % przyznanej mu indywidualnej ilości referencyjnej właściwy miejscowo dyrektor oddziału terenowego Agencji zmniejsza, w drodze decyzji, indywidualną ilość referencyjną o jej niewykorzystaną część. Analiza tego przepisu wymaga ustalenia znaczenia pojęcia "wprowadzenia do obrotu". W art. 5 lit. h rozporządzenia zdefiniowane zostało pojęcie "obrotu", zgodnie z którym "obrót" oznacza dostawy mleka albo sprzedaż bezpośrednią mleka lub innych przetworów mlecznych. Pojęcie to obejmuje więc jedynie bezpośrednie wprowadzenie przez producenta mleka do obrotu poprzez jego dostawy lub sprzedaż, a nie zbycie prawa do indywidualnej ilości referencyjnej czy oddanie w używanie tego prawa.

Kolejny argument przemawiający za taką interpretacją art. 32 ust.1 ustawy wywieść można analizując charakter prawny umowy zbycia indywidualnej ilości referencyjnej. Indywidualna ilość referencyjna jest przyznawana producentowi nie na okres jednego roku, lecz na okres kilkunastoletni. Zgodnie z art. 22 ust. 14 powołanej ustawy w sprawach nieuregulowanych w ustawie do umowy zbycia stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące umowy sprzedaży. Zawarcie umowy zbycia tego prawa lub jego części, zatwierdzonej decyzją właściwego dyrektora oddziału regionalnego Agencji Rynku Rolnego powoduje jego definitywne przeniesienie na nabywcę. W przypadku zbycia części indywidualnej ilości referencyjnej przez danego producenta, przysługująca mu w danym roku kwotowym ilość ulega zmniejszeniu, a w sytuacji zbycia całości ilości przysługującej danemu producentowi nie będzie mu przysługiwało już to prawo aż do czasu ponownego przyznania. Prawo do indywidualnej ilości referencyjnej nie jest bowiem prawem "odnawialnym" co roku. W przypadku zbycia zmniejszenie indywidualnej ilości referencyjnej wydaje się więc zbędne, albowiem producent zbywając tą kwotę sam dobrowolnie ją sobie pomniejsza, a dyrektor oddziału terenowego Agencji zatwierdzając taką umowę potwierdza zbywcy posiadanie indywidualnej ilości referencyjnej, pomniejszonej o wielkość, którą producent zbył na rzecz innego producenta. Oznacza to, że art. 32 ust. 1 może mieć zastosowanie tylko wtedy, gdy producent nie wprowadził do obrotu co najmniej 70 % indywidualnej ilości referencyjnej, która mu jeszcze pozostała w dyspozycji po dokonaniu zbycia części indywidualnej ilości referencyjnej przyznanej mu w danym okresie kwotowym. W decyzji zatwierdzającej zawartą pomiędzy producentami umowę zbycia organ wyraźnie określa indywidualną ilość referencyjną zarówno nabywcy, jak i zbywcy po dokonaniu zatwierdzenia czynności zbycia. Oznacza to, że od tej chwili nabywca może wprowadzić do obrotu określoną w tej decyzji indywidualną ilość referencyjną, podobnie jak zbywca.

Powoływanie się przez organ na przepisy art. 15 ust. 2 w zw. z art. 5 lit. j rozporządzenia Rady (WE) nr 1788/2003 jako podstawę do przedstawionej w skardze kasacyjnej interpretacji art. 32 ustawy jest nieprawidłowe również z tego względu, że przepisy tego rozporządzenia dotyczące transferów tak stałych, jak i tymczasowych mogą być wprowadzone w państwach członkowskich, ale nie muszą. Uprawnienie państwa członkowskiego do zaniechania wprowadzenia regulacji dotyczących transferów tymczasowych przewiduje art. 16 ust. 2 rozporządzenia Rady nr 1788/2003, zgodnie z którym każde Państwo Członkowskie może zadecydować o niewykonaniu przepisów ust. 1 (tj. przepisów zezwalających na transfery tymczasowe) ze względu na potrzebę ułatwienia strukturalnych zmian i dostosowań lub nadrzędne potrzeby administracyjne. Odnośnie transferów stałych wniosek taki wywieść można analizując przepisy art. 18 ust. 2 w zw. z art. 18 ust. 1 pkt f rozporządzenia, z których wynika, że państwo członkowskie może wprowadzić na poziomie krajowym, na właściwym poziomie terytorialnym lub na określonych obszarach skupu przepisy zezwalające, na wniosek producenta skierowany do właściwych władz lub organu wyznaczonego przez te władze, w celu poprawy struktury produkcji mlecznej na poziomie gospodarstwa na definitywny transfer ilości referencyjnych bez transferu odpowiednich gruntów.

Wynika z tego wniosek, że art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 1788/2003, zgodnie z którym Państwa Członkowskie mogą zdecydować, czy i na jakich warunkach całość lub część niewykorzystanej ilości referencyjnej wraca do rezerwy krajowej, odnosi się do sytuacji braku jakiejkolwiek aktywności producenta i nie obejmuje transferów, albowiem transfery są formą aktywności producenta, który podejmuje działania celem wykorzystania tej zbywanej ilości referencyjnej przez innego producenta.

Również systematyka tego rozporządzenia, w którym przepisy dotyczące transferów indywidualnych ilości referencyjnych (artykuły 16 -19) zostały umieszczone po przepisie art. 15, który daje podstawę do zmniejszenia lub cofnięcia indywidualnej ilości referencyjnej wskazuje na to, iż art. 15 jest przepisem ogólnym, dającym podstawę do zmniejszenia indywidualnej ilości referencyjnej bez względu na to czy państwo członkowskie wprowadza do swojego ustawodawstwa możliwość dokonywania transferów indywidualnych ilości referencyjnych, czy nie. Jeżeli zatem ustawodawca polski uważa transfery za czynności, które negatywnie wpływają na organizację rynku mleka, to zgodnie z powołanymi przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 1788/2003 może ich nie wprowadzać do ustawodawstwa krajowego. Jednak, jeżeli już dopuścił możliwość dokonywania tych transferów przez producentów w Polsce, co podlega ścisłej kontroli Agencji poprzez zatwierdzanie decyzjami administracyjnymi zawartych umów zbycia lub oddania w używanie, to nie może ich skutków traktować jako niewykorzystania przyznanej indywidualnej ilości referencyjnej, powodującego zastosowanie sankcji z art. 32 ust. 1 ustawy. Sankcja za dokonanie zbytu została już bowiem określona w art. 22 ust. 13 ustawy, zgodnie z którym zbywca indywidualnej ilości referencyjnej nie może przez okres 5 lat od dnia zbycia otrzymać indywidualnej ilości referencyjnej z rezerwy krajowej.

Dodać również należy, iż w art. 32 ust. 1 ustawy użyto zwrotu "w ilości mniejszej niż 70 % przyznanej mu indywidualnej ilości referencyjnej", co oznaczałoby, iż zgodnie z art. 5 lit. j, na który powołuje się Prezes Agencji należałoby przez to rozumieć indywidualną ilość referencyjną przysługującą danemu producentowi na początku roku kwotowego tj. na dzień 1 kwietnia każdego roku. Natomiast odpowiedni przepis art. 15 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1788/2003 mówi o wprowadzeniu do obrotu ilości równej przynajmniej 70 % "ich indywidualnej ilości referencyjnej". Należy przez to rozumieć ilość, którą producent dysponował po jej pomniejszeniu o transfery i którą może wykorzystać.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazana powyżej argumentacja przemawia za przedstawioną interpretacją art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. Nr 244, poz. 2081 ze zm.) w świetle przepisów rozporządzenia Rady (WE) nr 1788/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego opłatę wyrównawczą w sektorze mleka i przetworów mlecznych (Dz. Urz. UE L 270 z 21 października 2003, str. 123).

Niezależnie od powyższych wywodów wskazać należy, iż dla oceny zaistniałego stanu faktycznego zarówno organy administracji orzekające w sprawie, jak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznały sprawę według przepisów ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. Nr 244, poz. 2081 ze zm.) w wersji obowiązującej od dnia 1 kwietnia 2005 r..

Tymczasem skarżący M. K. zawarł z T. A. umowę zbycia części przyznanej mu indywidualnej ilości referencyjnej w wysokości 4000 kg w dniu 25 lutego 2005 r., a więc w okresie obowiązywania ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. Nr 244, poz. 2081 ze zm.) w wersji pierwotnej, obowiązującej od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 31 marca 2005 r.. Wprawdzie w umowie tej wskazano jako datę jej zawarcia dzień 25 lutego 2004 r., lecz jak wynika z twierdzeń skarżącego i jego kontrahenta rok zawarcia umowy został wpisany omyłkowo. Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ustalił datę zawarcia tej umowy na dzień 25 lutego 2005 r. i w skardze kasacyjnej ustalenie to nie było kwestionowane.

Zgodnie z art. 22 ust. 1 tej ustawy w wersji wówczas obowiązującej, prawo do indywidualnej ilości referencyjnej lub jego część może być zbywane lub wydzierżawiane wyłącznie producentowi, w drodze umowy zawartej w formie pisemnej, która dla swojej ważności wymaga zarejestrowania przez dyrektora właściwego miejscowo oddziału terenowego Agencji przez dokonanie wpisu do rejestru producentów. Z obowiązujących wówczas przepisów art. 23 ust. 1 i 2 ustawy wynika, że w przypadku zawarcia przez producentów jednej z wymienionych umów, nabywca lub dzierżawca miał obowiązek przedłożyć taka umowę dyrektorowi właściwego miejscowo oddziału terenowego Agencji w terminie 5 dni roboczych od dnia jej zawarcia, a dyrektor na jej podstawie stwierdzał, w drodze decyzji, wielkość indywidualnej ilości referencyjnej przysługującej każdej ze stron umowy.

Zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Z akt sprawy prowadzonej przed Sądem I instancji wynika, iż nabywca T. A. wysłał zawartą pomiędzy stronami umowę do Oddziału Terenowego ARR w Warszawie w dniu 25 lutego 2005 r. (dowód nadania – k.18). Żadna ze stron nie kwestionowała faktu, iż umowa ta została doręczona organowi przed dniem 31 marca 2005 r. tj. w okresie obowiązywania ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych w wersji pierwotnej, a zatem uznać należy, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia przez Dyrektora Oddziału Terenowego ARR w Warszawie wielkości indywidualnej ilości referencyjnej przysługującej każdej ze stron umowy zostało również wszczęte pod rządami tej ustawy.

Art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 4 marca 2005 r. o zmianie ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. z 2005 r., Nr 53, poz. 469) stanowi, iż do postępowań w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, prowadzonych na podstawie przepisów ustawy, o której mowa w art. 1 ustawy (tj. ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych w wersji obowiązującej do dnia 31 marca 2005 r.), stosuje się przepisy dotychczasowe.

Wynika z tego wniosek, iż zarówno zawarcie przez skarżącego z innym producentem umowy zbycia części indywidualnej ilości referencyjnej, jak i wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia przez dyrektora właściwego oddziału terenowego Agencji wielkości indywidualnej ilości referencyjnej przysługującej każdej ze stron umowy nastąpiło w okresie obowiązywania ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych w wersji obowiązującej do dnia 31 marca 2005 r.. Dla oceny skutków prawnych zawarcia tej umowy zastosowanie znaleźć powinny więc przepisy właśnie tej ustawy.

Zgodnie z obowiązującym wówczas przepisem art. 32 ust. 1 wskazanej ustawy w przypadku wprowadzenia przez producenta do obrotu w roku kwotowym mleka lub przetworów mlecznych w ilości mniejszej niż 70 % przyznanej mu indywidualnej ilości referencyjnej, dyrektor właściwego miejscowo oddziału terenowego Agencji zmniejsza, w drodze decyzji, indywidualną ilość referencyjną o jej niewykorzystaną część, chyba że niewykorzystanie indywidualnej ilości referencyjnej spowodowane było działaniem siły wyższej lub innymi przyczynami niezależnymi od producenta albo producent zbył prawo do indywidualnej ilości referencyjnej. Przepis ten wyłączał więc wyraźnie możliwość zmniejszenia indywidualnej ilości referencyjnej o jej niewykorzystaną część w przypadku zbycia przez producenta tego prawa.

Podsumowując powyższe rozważania wskazać trzeba, iż zarówno organy administracji, jak i Sąd orzekający w I instancji zastosowały dla oceny stanu faktycznego zaistniałego w niniejszej sprawie przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. Nr 244, poz. 2081 ze zm.) obowiązujące od dnia 1 kwietnia 2005 r., w sytuacji gdy stan ten należało ocenić w świetle przepisów tej ustawy obowiązujących do dnia 31 marca 2005 r., wyłączających możliwość zmniejszenia indywidualnej ilości referencyjnej w przypadku jej zbycia przez producenta w ciągu danego roku kwotowego. Uchybienie to nie miało jednak wpływu na wynik sprawy.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.