Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 854/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2013-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca),, SO del. Iwona Tchórzewska, Protokolant Asystent sędziego Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 marca 2013 r. sprawy ze skargi R. R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...]; II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz R. R. kwotę 1520 (tysiąc pięćset dwadzieścia) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2012 r., Nr [...], Dyrektor Izby Celnej w B. P., po rozpatrzeniu odwołania R. R. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...], utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] sierpnia 2012 r., Nr [...], o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 8 000 zł.

Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia:

W dniu [...] kwietnia 2012 r. na Drogowym Przejściu Granicznym w D. przeprowadzono kontrolę pojazdu marki S. o numerze rejestracyjnym [...] z przyczepą marki S. o numerze rejestracyjnym [...]. Pojazdem wykonywano przewóz towaru w postaci chłodzonych półtusz wieprzowych z Polski na Ukrainę. W trakcie kontroli sporządzono kopię okazanych przez kierowcę dokumentów, m.in. wypisu z zaświadczenia Nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne, dowodu rejestracyjnego ciągnika samochodowego oraz naczepy ciężarowej, międzynarodowego samochodowego listu przewozowego CMR z dnia [...] kwietnia 2012 r., faktury VAT z dnia [...] kwietnia 2012 r. oraz kserokopii niemieckiego świadectwa ATP nr [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. Przebieg kontroli został utrwalony w protokole kontroli nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r.

W związku ze stwierdzonym w trakcie kontroli brakiem aktualnego świadectwa, wymaganego zgodnie z Umową o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP), sporządzoną w Genewie dnia 1 września 1970 r. (Dz. U. z 1984 r. Nr 49, poz. 254), dalej: umowa ATP, Naczelnik Urzędu Celnego w Lublinie wszczął z urzędu postępowanie administracyjne. Organ zwrócił się do G. L. w H. w celu zweryfikowania świadectwa Nr [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. W odpowiedzi G. L. potwierdził autentyczność świadectwa o numerze [...] i przesłał uwierzytelnioną kopię.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego w L. nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 8000 zł za wykonywanie przewozu drogowego bez wymaganego świadectwa zgodnie z umową o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów.

W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącego, Dyrektor Izby Celnej w B. P. decyzją z dnia [...] października 2012 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c/ ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 z późn. zm.), dalej: u.t.d., z którego wynika obowiązek posiadania i okazywania przez kierowcę pojazdu wykonującego przewóz drogowy, w tym także międzynarodowy transport drogowy, na żądanie uprawnionego organu kontroli, między innymi świadectwa wymaganego zgodnie z umową o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów.

Organ wyjaśnił, że umowa ATP określa zasady wykonywania międzynarodowych przewozów niektórych szybko psujących się artykułów żywnościowych przy wykorzystaniu specjalnych środków transportu, wymienionych w art. 1 tej umowy, które odpowiadają normom podanym w załączniku 1 do umowy. Potwierdzeniem spełnienia przez pojazd warunków wymaganych przepisami umowy ATP jest świadectwo zgodności z normami, wydane przez właściwą władzę na odpowiednim formularzu. Świadectwo lub jego fotokopia powinno znajdować się w pojeździe i być okazywane na każde żądanie kontrolujących. W załączniku 2 do umowy ATP zostały określone warunki dotyczące temperatur, które powinny być przestrzegane przy przewozie zamrożonych i głęboko zamrożonych wymienionych w tym załączniku artykułów żywnościowych.

Odnosząc się do rozpoznawanej sprawy, Dyrektor Izby Celnej podniósł, że w trakcie kontroli drogowej stwierdzono wykonywanie przez skarżącego przewozu artykułów żywnościowych w postaci chłodzonych półtusz wieprzowych z Polski na Ukrainę. Organ odwoławczy zauważył, że przewożone artykuły żywnościowe kwalifikują się do towarów określonych załączniku 3 do umowy ATP jako artykuł żywnościowy szybko psujący się, do którego powinny być stosowane specjalne środki transportu, podlegające kontroli zgodności z normami określonymi w załączniku 1 do umowy ATP, wymagające świadectwa zgodności określonego przepisami tej umowy. Mając powyższe na względzie, organ uznał, że do przewozu w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy umowy ATP, a tym samym występuje obowiązek określony we wspomnianym wyżej art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c/ u.t.d.

Organ drugiej instancji podniósł, że kierowca podczas kontroli okazał kserokopię – niepotwierdzoną za zgodność z oryginałem – niemieckiego świadectwa ATP Nr [...]. Dyrektor Izby Celnej wskazał, że zgodnie z załącznikiem 1 do umowy ATP, dodatek 1 – w odniesieniu do pojazdów drogowych świadectwo (lub jego fotokopia) powinno znajdować się na pojeździe i być okazywane na każde żądanie kontrolujących. W ocenie organu odwoławczego, niedoświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia nie stanowi dokumentu i nie może zastąpić dokumentu na bazie, którego powstała.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie R. R. zaskarżył powyższą decyzję w całości i wniósł o uchylenie decyzji organu pierwszej i drugiej instancji, ewentualnie o uchylenie decyzji organu drugiej instancji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Zarzucił naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

- załącznika 1 dodatku 1 ust. 4 umowy ATP poprzez przyjęcie, że posiadanie przez kierowcę kserokopii świadectwa ATP Nr [...] stanowi wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umowy międzynarodowej lub warunkami określonymi w pozwoleniu;

- art. 93 ust. 1 u.t.d. poprzez przyjęcie, że skarżący wykonywał przewóz drogowy niezgodnie z przepisami i wymierzenie na tej podstawie kary pieniężnej;

2. prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy:

- art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji o nałożeniu kary pieniężnej w sytuacji, gdy kontrolowany pojazd posiadał niezbędną dokumentację pozwalającą na przewóz żywności zgodnie z umową ATP.

W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że w trakcie kontroli kierowca okazał kserokopię świadectwa ATP. Skarżący podniósł, że fotokopia, tak jak kserokopia stanowi wyłącznie odzwierciedlenie oryginału dokumentu. Fotokopia to kopia dokumentu uzyskana metodą fotograficzną. Kserokopia to kopia tekstu lub rysunku wykonana za pomocą kserografu. Oba dokumenty stanowią zatem kopię oryginału wykonaną innym sprzętem. Skarżący zwrócił również uwagę, w potwierdzono autentyczność dokumentu, którym posługiwał się kierowca w trakcie kontroli.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w B. P. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w B. P. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 8000 zł za wykonywanie przewozu drogowego bez wymaganego świadectwa zgodnie z umową o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (umowa ATP).

Kwestią sporną jest to, czy okazanie przez kierowcę kontrolowanego pojazdu kserokopii świadectwa ATP stanowiło dopełnienie obowiązku, o którym mowa w art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c) u.t.d. i Załączniku 1, Dodatek 1 pkt 3 Umowy ATP.

Bezsporne w niniejszej sprawie jest, że pojazdem objętym kontrolą przewożono z Polski na Ukrainę schłodzone półtusze wieprzowe. W przypadku przewożonych w niniejszej sprawie towarów miały zastosowanie postanowienia umowy ATP.

W myśl art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c) u.t.d. podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego wykonując przewóz drogowy rzeczy jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, m.in. dokumenty związane z przewożonym ładunkiem, a także świadectwo wymagane zgodnie z Umową o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP), sporządzoną w Genewie dnia 1 września 1970 r.

W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że organ zastosował w zaskarżonej decyzji niewłaściwą podstawę prawną, powołując się na nieaktualne brzmienie umowy ATP i załączników do niej. W niniejszej sprawie organ powołał się bowiem na brzmienie umowy ATP w wersji opublikowanej w Dzienniku Ustaw z 1984 r., nr 49, poz. 254. W tym publikatorze nie były publikowane żadne późniejsze wersje umowy.

Należy zauważyć, że umowa ATP przewiduje procedury wprowadzania poprawek i zmian do niej (art. 18). Z informacji dostępnych na stronie internetowej (www.unece.org) agendy ONZ odpowiedzialnej za realizację umowy – UNECE (United Nations Economic Commission for Europe – w języku polskim tłumaczona jako: Europejska Komisja Gospodarcza) wynika, że umowa była kilkakrotnie zmieniana od daty jej podpisania w 1970 r. Zmiany umowy były notyfikowane przez Sekretarza Generalnego ONZ wszystkim sygnatariuszom, w tym Polsce. Z informacji tych wynika, że aktualna jest wersja umowy (i załączników) z dnia 2 stycznia 2011 r., z zastrzeżeniem tzw. corrigendum z 2 kwietnia 2012 r., które weszło w życie 11 listopada 2012 r., a zatem nie dotyczy badanej sprawy, w której decyzja ostateczna zapadła 11 października 2012 r.

Jak wspomniano wyżej – teksty zmian umowy po opublikowaniu jej w Dzienniku Ustaw z 1984 r. nie były publikowane w oficjalnym publikatorze aktów prawnych w Polsce. Wynikało to z faktu, że wszystkie przyjmowane poprawki do tekstu umowy nie wymagały przeprowadzenia procedury ratyfikacji lub zatwierdzenia, w której uczestniczy Ministerstwo Spraw Zagranicznych.

Umowa ATP i stanowiące jej nieodłączną część załączniki muszą być zastosowane w sprawie w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania decyzji przez organ. W przeciwnym wypadku doszłoby do sytuacji, w której zaniechanie organów państwa w zakresie publikacji wiążącego aktu prawa międzynarodowego niosłoby ze sobą negatywne konsekwencje dla jednostki.

Nie ma przy tym znaczenia, że zmiany umowy i załączników nie zostały objęte trybem ratyfikowania za uprzednią zgodą Sejmu przewidzianym w art. 91 Konstytucji. Należy przypomnieć, że Polska przystąpiła do umowy ATP w 1983 r., a zatem przed wejściem w życie Konstytucji. Status konstytucyjnoprawny takich umów reguluje obecnie art. 241 ust. 1 Konstytucji. W świetle tego przepisu umowy międzynarodowe ratyfikowane dotychczas przez Rzeczpospolitą Polską na podstawie obowiązujących w czasie ich ratyfikacji przepisów konstytucyjnych i ogłoszone w Dzienniku Ustaw uznaje się za umowy ratyfikowane za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie i stosuje się do nich przepisy art. 91 Konstytucji, jeżeli z treści umowy międzynarodowej wynika, że dotyczą one kategorii spraw wymienionych w art. 89 ust. 1 Konstytucji.

Na wspomnianej wyżej stronie internetowej UNECE widnieją trzy wersje językowe umowy w aktualnym jej brzmieniu, z uwzględnieniem zmian – angielska, francuska i rosyjska.

Analiza tekstu pkt 3 Załącznika 1, Dodatek 1 umowy ATP w tych językach (oryginalnych) wskazuje, że świadectwo lub jego fotokopia powinno w czasie przewozu znajdować się na środku transportu i być okazywane na każde żądanie kontrolującego. Jednakże, jeżeli tabliczka świadectwa przewidziana w dodatku 3 do niniejszego załącznika jest umieszczona na środku transportu, powinna być ona uznawana tak samo jako dokument świadectwa ATP.

W niniejszej sprawie w trakcie kontroli drogowej w dniu [...] kwietnia 2012 r. kierowca pojazdu okazał niepoświadczoną za zgodność z oryginałem kserokopię świadectwa ATP nr [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. Powyższe, w ocenie organów celnych, stanowiło niedopełnienie obowiązku, o którym mowa w art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c) u.t.d. Organ pierwszej i drugiej instancji zgodnie stwierdziły, że kserokopia bądź fotokopia dokumentu, niepotwierdzona za zgodność z oryginałem, nie ma mocy dowodowej, nie może zastąpić dokumentu, na bazie którego powstała.

W realiach niniejszej sprawy skarżący legitymował się autentycznym i aktualnym świadectwem ATP. Z akt sprawy wynika bowiem, że skarżący przy piśmie z dnia [...] maja 2012 r. przedłożył organowi do wglądu oryginał w/w świadectwa ATP z dnia [...] czerwca 2006 r. (k. 22 akt admin.). Organ wykonał jego kserokopię i dołączył do akt sprawy (k. 23 akt admin.). Autentyczność świadectwa potwierdził ponadto podmiot uprawniony do wydawania świadectw ATP w Niemczech – G. L. D. A. – T. S. (k. 30 akt admin.).

Z akt sprawy, w tym z protokołu kontroli z dnia [...] kwietnia 2012 r., nie wynika natomiast w żaden sposób, czy środek transportowy w postaci chłodni był wyposażony w tabliczkę świadectwa (znamionową), o której mowa w pkt 3 Załącznika 1, Dodatek 1 do umowy ATP.

Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia [...] października 2012 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] sierpnia 2012 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) i art. 135 p.p.s.a.

Na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.