Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 622/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2018-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: czść III załącznik nr 2
journal: Dz.U. 2015 poz 415
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020
article: art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Teza: Zgodnie z art. 27 ust. 1 pkt 1 i 2 u.w.r.o.w. organ stoi na straży praworządności i jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast to strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 21 ust. 3 u.w.r.o.w.).

W tego rodzaju postępowaniach rola organu sprowadza się zatem do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Na organie nie ciąży obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co oznacza, że organ nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy. Ciężar dowodu co do faktów, z których strona wywodzi skutki prawne, spoczywa na stronie.

Celem regulacji z ust. 1 części III załącznika nr 2 do rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego jest niedopuszczenie do utraty charakteru sadu obejmującego tradycyjne odmiany wieloletnich drzew owocowych, przy jednoczesnym zapewnieniu możliwości dokonania, w ściśle określonym zakresie, nowych nasadzeń w miejsce wypadów.

Literalnie rzecz biorąc w ust. 1 części III załącznika nr 2 do rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego wskazano na możliwość uzupełnienia wypadów do 40% obsady wszystkich drzew. Oznacza to, że dla zachowania sadu tradycyjnych odmian drzew owocowych oraz możliwości realizacji w ramach zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego pakietu 3 - Zachowanie sadów tradycyjnych odmian drzew owocowych liczba ponad 15-letnich tradycyjnych odmian drzew owocowych, nie może spaść poniżej 60% obsady wszystkich drzew, które muszą występować w sadzie stosowanie do regulacji z ust. 1 pkt 5 części III załącznika nr 2 do rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego.

TEZY

Zgodnie z art. 27 ust. 1 pkt 1 i 2 u.w.r.o.w. organ stoi na straży praworządności i jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast to strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 21 ust. 3 u.w.r.o.w.).

W tego rodzaju postępowaniach rola organu sprowadza się zatem do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Na organie nie ciąży obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co oznacza, że organ nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy. Ciężar dowodu co do faktów, z których strona wywodzi skutki prawne, spoczywa na stronie.

Celem regulacji z ust. 1 części III załącznika nr 2 do rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego jest niedopuszczenie do utraty charakteru sadu obejmującego tradycyjne odmiany wieloletnich drzew owocowych, przy jednoczesnym zapewnieniu możliwości dokonania, w ściśle określonym zakresie, nowych nasadzeń w miejsce wypadów.

Literalnie rzecz biorąc w ust. 1 części III załącznika nr 2 do rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego wskazano na możliwość uzupełnienia wypadów do 40% obsady wszystkich drzew. Oznacza to, że dla zachowania sadu tradycyjnych odmian drzew owocowych oraz możliwości realizacji w ramach zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego pakietu 3 - Zachowanie sadów tradycyjnych odmian drzew owocowych liczba ponad 15-letnich tradycyjnych odmian drzew owocowych, nie może spaść poniżej 60% obsady wszystkich drzew, które muszą występować w sadzie stosowanie do regulacji z ust. 1 pkt 5 części III załącznika nr 2 do rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca), Sędziowie: WSA Jerzy Drwal, WSA Robert Hałabis, Protokolant Asystent sędziego Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 lutego 2018 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej PROW 2014-2020 na rok 2016 I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz M. G. [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2017 r. nr [...] Dyrektor L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: "organ"), po rozpatrzeniu odwołania M. G. (dalej jako: "wnioskodawca" lub "skarżący"), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2016, którą przyznano płatność w wysokości 2.603,04 zł Wariant 5.1 Zmiennowilgotne łąki trzęślicowe, odmówiono przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej do działek rolnych zadeklarowanych w ramach Wariantu 3.1 Zachowanie sadów tradycyjnych odmian drzew owocowych oraz ustalono obszar gruntów objęty zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym: zobowiązanie Wariant 3.1 Zachowanie sadów tradycyjnych odmian drzew owocowych na powierzchnię 0,53 ha i zobowiązanie Wariant 5.1 Zmiennowilgotne łąki trzęślicowe na powierzchnię 2,04 ha.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco:

Wnioskodawca w dniu [...] maja 2016 r. złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2016, w którym ubiegano się o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej:

1. Wariant: 3.1 Zachowanie sadów tradycyjnych odmian drzew owocowych 0,53 ha,

2. Wariant: 5.1 Zmiennowilgotne łąki trzęślicowe 2,04 ha.

W dniach 21 - 30 grudnia 2016 r. przeprowadzona kontrola w gospodarstwie czego potwierdzeniem jest raport z czynności kontrolnych nr [...].

W wyniku przeprowadzonej kontroli na miejscu dla wariantu 3.1 Zachowanie sadów tradycyjnych stwierdzono 30 sztuk drzew w wieku powyżej 15 lat, wysokość pnia drzewa powyżej 1,2 m, obwód pni powyżej 47 cm. Ponadto stwierdzono drzewa w rozstawie nieregularnej lecz spełniające wymogi minimalnego i maksymalnego rozstawu 4x6, 10x10. Stwierdzono 5 gatunków drzew łącznie: Śliwa 11 szt - 9 szt odmiana Węgierka, 2 szt. odmiana Lubaszka Czereśnia 1 szt. odmiana Bladoróżowa Grusza 1 szt. odmiana Kongresówka Wiśnia 1 szt. odmiana Odroślowa Jabłoń 16 szt. - 2 szt. odmiana Grochówka, 5 szt. Kosztela, 8 szt. Boiken, 1 szt. Papierówka. Stwierdzono 14 sztuk drzew w wieku ok 8-10 lat które znajdowały się na działce w momencie rozpoczęcia zobowiązania.

Jak wskazywał organ pierwszej instancji liczba nowych nasadzeń odmianami określonymi w rozporządzeniu na działce rolnej A3 położonej na działce ewidencyjnej nr 67 wynosi 26 sztuk drzew owocowych, przy czym zgodnie z § 4 ust. 2 pkt. 5 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, przy czym istnieje możliwość uzupełnienia wypadów w sadzie w miejscach, gdzie nie ma zapewnionej ciągłości nasadzenia, po uzyskaniu pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach tego pakietu, do 40% obsady wszystkich drzew odmianami określonymi w ust. 2 załącznika nr 4 do rozporządzenia lub odmianami drzew tradycyjnie uprawianych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed 1950 r.

Odmawiając przyznania płatności z tytułu Wariantu 3.1 Zachowanie sadów tradycyjnych odmian drzew owocowych organ stwierdził, że zgodnie wymogami minimalna ilość drzewek owocowych na zgłoszonym areale powinna wynosić 48 sztuk. W wyniku kontroli na działce rolnej A3 położonej na działce ewidencyjnej nr 67 stwierdzono 30 sztuk drzew kwalifikujących się do płatności oraz 26 sztuk nowych nasadzeń odmianami określonymi w rozporządzeniu. Wyliczony udział procentowy nowych nasadzeń przekroczył 40% obsady wszystkich drzew co jest niezgodne z załącznikiem nr 2 części III rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego. W związku z przekroczeniem nowych nasadzeń zastosowano kod nieprawidłowości R_3_2_1 - co oznacza, że rolnik nie prowadzi sadu zgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu.

W wyniku wniesionego odwołania w sprawie orzekał Dyrektor L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, który utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ wskazał, że kwestia materialno-prawnych przesłanek przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) na rok 2016 została uregulowana w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.

Odwołując się do przepisów powyższego rozporządzenia organ podkreślił, że w dniach 21 -30 grudnia 2016 r. w gospodarstwie strony została przeprowadzona kontrola (protokół z czynności kontrolnych Nr [...]). W trakcie tej kontroli stwierdzono 30 sztuk drzew w wieku powyżej 15 lat, wysokość pnia powyżej 1,2 m, obwód pni powyżej 47 cm. Stwierdzono drzewa w rozstawie nieregularnej lecz spełniające wymogi minimalnego (4x6 m.) i maksymalnego (10x10 m.) rozstawu. Stwierdzono 30 szt. drzew: śliwa - 11 szt., czereśnia 1 szt. Grusza - 1 szt., wiśnia - 1 szt. jabłoń 16 szt. Stwierdzono 14 sztuk drzew w wieku 8-10 lat, które znajdowały się na działce w momencie rozpoczęcia zobowiązania. Ponadto stwierdzono nowe nasadzenia w liczbie 26 nowych drzew owocowych. W dniu [...] lutego 2017 r. J. G. przedłożył Rachunek WZ dostawy drzewek owocowych nr [...], Certyfikat wydany podmiotowi gospodarczemu oraz załącznik do certyfikatu, określający materiał szkółkarski objęty certyfikacją. Dokument dostawy dotyczył kupna drzewek owocowych w ilości 26 sztuk.

Przytaczając treść § 4 ust. 2 pkt. 5 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego organ stwierdził, że zgodnie z określonymi powyżej wymogami minimalna ilość drzewek owocowych na zgłoszonym areale powinna wynosić 48 sztuk. W wyniku kontroli na działce rolnej A3 położonej na działce ewidencyjnej nr 67, stwierdzono 30 sztuk drzew kwalifikujących się do płatności oraz 26 sztuk nowych nasadzeń odmianami określonymi w rozporządzeniu. Wyliczony udział procentowy nowych nasadzeń przekroczył 40% obsady wszystkich drzew co jest niezgodne z załącznikiem nr 2 części III rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego.

Wobec powyższego zgodnie z załącznikiem nr 8 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego wysokość współczynników dotkliwości uchybienia oraz współczynników trwałości uchybienia stosowanych do dokonywania zmniejszeń płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych w ramach pakietu 3 Zachowanie sadów tradycyjnych odmian drzew owocowych - w przypadku uchybienia prowadzenia sadu niezgodnie z wymogami, o których mowa w części III ust 1 i 2 załącznika nr 2 do rozporządzenia wysokość zmniejszenia wynosi 100%.

Mając na uwadze powyższe płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna w ramach wariantu 3.1 Zachowanie sadów tradycyjnych odmian drzew owocowych została odmówiona.

Odnośnie płatności do wariantu 5.1 Zmiennowilgotne łąki trzęślicowe to została ona przyznana do zadeklarowanej we wniosku powierzchni 2,04 ha w wysokości 2.603,04 zł.

Decyzja organu drugiej instancji została zaskarżona przez M. G. do sądu administracyjnego.

W skardze wskazano, że wprawdzie wnioskodawca otrzymał raport z czynności kontrolnych z adnotacją, że do tego dokumentu załączony jest szkic działki A3, ale bez tego załącznika, zaś przy piśmie Agencji z dnia 13.4.2017 roku otrzymał nową wersję raportu z zaznaczeniem, że załącznik szkic działki A3 - w posiadaniu ARiMR

W ocenie skarżącego nie można zatem uznać za udowodnioną ilość nowych nasadzeń - 26 sztuk, jaka wymieniona została w zaskarżonej decyzji, skoro pozbawiony został on możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonego dowodu z wizji lokalnej udokumentowanej na szkicu. Dotyczy to również wyznaczonej przez kontrolujących przebiegu granicy działki A3 oddzielającej ją od sąsiednich działek, gdzie również rosną drzewa owocowe i są nasadzenia.

Skarżący, odwoływał się przy tym do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie sygn. akt GSK 2183/14 podnosząc, że raportu z kontroli na miejscu z powodu braku szkicu nie można jednoznacznie ocenić stanu faktycznego działki rolnej.

Skarżący podnosił, że uwadze organu uszyły okoliczności dotyczące sprostowania i doprecyzowania w odwołaniu oświadczenia pełnomocnika z [...] lutego 2017 r. odnośnie tego, że dosadzono jedynie 18 nowych drzew w celu uzupełnienia drzew, które obumarły z powodu zaawansowanego wieku.

Wnosząc o uchylenia zaskarżonej decyzji wnioskodawca domagał się także zobowiązania organu do przekazania do przekazania Sądowi wszystkich dokumentów akt sprawy płatności oraz Instrukcji ARiMR realizacji kontroli w zakresie wariantu Zachowanie sadów tradycyjnych na okoliczność obowiązku włączenia szkicu kontrolowanej działki do protokołu z czynności kontrolnych i udostępnienia stronie do wglądu kompletnego protokołu tj. łącznie z wymienionym załącznikiem.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa procesowego i materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2017 r., poz. 2188) sąd administracyjny kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

Skarga podlega uwzględnieniu pomimo, że za nieuzasadnione w większości uznać należało zawarte w niej zarzuty naruszenia prawa procesowego.

Materialnoprawne przesłanki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej uregulowane zostały w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tekst jednolity Dz. U. z 2015, poz. 415 ze zm. – dalej jako: "rozporządzenie rolno-środowiskowo-klimatyczne"),

Do postępowań w sprawach dotyczących płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych przepisy kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się tylko wtedy, gdy inaczej nie stanowią przepisy ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 562 ze zm. - dalej jako: "u.w.r.o.w.").

Zgodnie z art. 27 ust. 1 pkt 1 i 2 u.w.r.o.w. organ stoi na straży praworządności i jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast to strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 21 ust. 3 u.w.r.o.w.).

Z powyższego wynika, że co do zasady, w tego rodzaju postępowaniach, rola organu sprowadza się do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Na organie nie ciąży obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co oznacza, że organ nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy. Ciężar dowodu co do faktów, z których strona wywodzi skutki prawne, spoczywa na stronie.

Zasada legalizmu (praworządności) oznacza, że organ musi działać na podstawie i w granicach prawa.

Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego rozumieć należy uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności.

Ocena dowodów powinna być dokonana na podstawie całego zebranego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Przepis art. 80 k.p.a. statuuje zasadę swobodnej oceny dowodów, a zatem nie wyznacza on organowi merytorycznych reguł oceny wyników postępowania dowodowego. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności. Oceniając wyniki postępowania dowodowego (wiarygodność i moc dowodów), organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów, wskazując w uzasadnieniu decyzji fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

W sprawie organ powinien zatem dokładnie zapoznać się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, ustosunkowując się do zgromadzonych w sprawie dowodów i wynikających z nich okoliczności faktycznych, a wyniki dokonanych ustaleń przedstawić w uzasadnieniu decyzji.

W szczególności zaś w uzasadnieniu decyzji organ powinien wskazać fakty, które uznał za udowodnione oraz dowodów, na których się oparł się dokonując poszczególnych ustaleń, jak też należycie wyjaśnić podstawę prawną decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.).

Ocena dowodów dokonana przez organ powinna być swobodna, a nie dowolna, co oznacza w szczególności, że dokonane przez organ ustalenia faktyczne powinny wynikać z przeprowadzonych w sprawie dowodów.

W przedmiotowej sprawie organ naruszył powyższe zasady albowiem przy rozstrzyganiu nie rozpatrzył wyczerpująco całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i wynikających z niego okoliczności faktycznych (art. 27 ust. 1 pkt 2 u.w.r.o.w.), w części dokonał ustaleń sprzecznych z przeprowadzonymi dowodami (art. 80 k.p.a.), jak też nienależycie wyjaśnił podstawę faktyczna i prawną decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.). Organ dokonał również błędnej interpretacji postanowień ust. 1 części III załącznika nr 2 do rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, czym naruszył prawo materialne.

We wniesionej skardze nie kwestionowano rozstrzygnięcia organu w części odnoszącej się do przyznania płatności z tytułu realizacji pakietu 5.1 Zmiennowilgotne łąki trzęślicowe.

Zaistniały w sprawie spor dotyczył odmowy przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej do działek rolnych zadeklarowanych w ramach pakietu 3.1 Zachowanie sadów tradycyjnych odmian drzew owocowych.

Odmawiając przyznania płatności w tym zakresie organy obu instancji odwoływały się do wyników kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy w dniach 21 - 30 grudnia 2016 r., stwierdzonych w raporcie z czynności kontrolnych nr [...] (k.238-270 akt administracyjnych).

Z zawartych w raporcie ustaleń wynika, że w toku kontroli stwierdzono, co następuje:

LICZBA DRZEW NA TEJ POWIERZCHNI TO 48 DRZEW (liczba 48 wpisana po dokonaniu poprawek protokołu w dniu 12 kwietnia 2017 r.).

STWIERDZONO 30SZT DRZEW W WIEKU POWYŻEJ 15 LAT (WYSOKOS PNIA DRZEWA POW. 1.2 M , OBW PNI POWYZEJ 47CM. DRZEWA W ROZSTAWIE NIEREGULARNEJ LECZ SPEŁNIAJĄCE WYMOGI MINIMALNEGO I MAKSYMALNEGO ROZSTAWU TJ.- 4x6 ; 10x10. POMIARU WYSOKOŚCI ORAZ ROZSTAWU DOKONANO TAŚMA MIERNICZĄ .

STWIERDZONO 5 GATUNKÓW DRZEW ŁĄCZNIE 30SZTUK TJ. ŚLIWA 11 SZT - 9SZT. WĘGIERKA, 2SZT- LUBASZKA, CZEREŚNIA 1SZT- BLADORÓŻOWA; GRUSZA 1SZT- KONGRESÓWKA; WIŚNIA 1SZT- ODROŚLOWA; JABŁOŃ-6SZT- GROCHÓWKA 2SZT. KOSZTELA 5SZT., BOIKEN 8SZT. PAPIERÓWKA 1SZT.

STWIERDZONO OK. 20 PNIAKÓW PO ŚCIĘTYCH DRZEWACH OWOCOWYCH. WG OŚWIADCZENIA PEŁNOMOCNIKA BENEFICJENTA DRZEWA SPEŁNIAJĄCE WYMOGI W ILOŚCI OK 20 SZT WYCIĘTO Z POWODU CHOROBY DRZEW NA WIOSNĘ 2016.

ROLNIK DOKONAŁ UZUPEŁNIEŃ W SADZIE PO UZYSKANIU PIERWSZEJ PŁATNOŚCI. ZE WZGLĘDU NA TERMIN KONTROLI (WARUNKI ATMOSFERYCZNE, BRAK LIŚCI NA DRZEWKACH) POLICZONO WSZYSTKIE NOWE NASADZENE DRZEWKA. ŁĄCZNA LICZBA NOWYCH NASADZEŃ WYNOSI 200 SZT. PRZEDSTAWIONO FAKTURĘ NR. 4/H/2016 NA 26 SZTUK ODMIAN ZGODNYCH Z UST. 2 ZAŁĄCZNIKA 4 ROZPORZĄDZENIA ROLNO-ŚRODOWISKOWO-KLIMATYCZNEGO LUB ODMIAN DZREW TRADYCYJNIE UPRAWIANYCH NA TERYTORIUM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ PRZED 1950.

PONADTO STWIERDZONO 14 SZT DRZEW W WIEKU OK 8-10 LAT. CO OZNACZA ŻE ZNAJDOWAŁY SIĘ NA DZIAŁCE W MOMENCIE ROZPOCZĘCIA ZOBOWIĄZANIA.

UDZIAŁ PROCENOWY NOWYCH NASADZEŃ ;

x= 26 LICZBA NOWYCH NASADZEŃ / 56 LICZBĘ WSZYSTKICH DRZEW OWOCOWYCH x 100% = 46,43%

Procentowy udział nowych nasadzeń powyżej 40% (s.15 raportu z kontroli - tabela o nazwie "Uwagi").

Podsumowując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z wymogami minimalna ilość drzewek owocowych na zgłoszonym areale powinna wynosić 48 sztuk. W wyniku kontroli na działce rolnej A3 położonej na działce ewidencyjnej nr 67 stwierdzono 30 sztuk drzew kwalifikujących się do płatności oraz 26 sztuk nowych nasadzeń odmianami określonymi w rozporządzeniu. Wyliczony udział procentowy nowych nasadzeń przekroczył 40% obsady wszystkich drzew co jest niezgodne z załącznikiem nr 2 części III rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego i oznacza, że rolnik nie prowadzi sadu zgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu (kod nieprawidłowości R_3_2_1).

Analogicznie także organ drugiej instancji stwierdził, że minimalna ilość drzewek owocowych na zgłoszonym areale powinna wynosić 48 sztuk. W wyniku kontroli na działce rolnej A3 stwierdzono 30 sztuk drzew kwalifikujących się do płatności oraz 26 sztuk nowych nasadzeń odmianami określonymi w rozporządzeniu. Wyliczony udział procentowy nowych nasadzeń przekroczył 40% obsady wszystkich drzew co jest niezgodne z załącznikiem nr 2 części III rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego.

Z powyższego wynika, że organy obu instancji przyjęły, że rolnik dokonał nowych nasadzeń w liczbie 26 sztuk drzew.

Żaden z organów nie wskazał jednak wyraźnie na podstawie jakich dowodów dokonano takich ustaleń, co narusza dyspozycję art. 107 § 3 k.p.a.

Mając na uwadze, że tak w protokole z kontroli, jak też w uzasadnieniu decyzji organów obu instancji przywoływano również rachunek nr [...], który według organów dokumentował transakcję kupna drzewek owocowych w ilości 26 sztuk, można domniemywać, że organy ustalenia liczby nowych nasadzeń w ilości 26 sztuk dokonały właśnie w oparciu o treść rachunku nr [...].

Ustalenie takie jest wadliwe albowiem nie uwzględnia rzeczywistej treści przedmiotowego dokumentu.

W rachunku nr [...] (k.221 akt administracyjnych) istotnie wymieniono jako ilość 26 sztuk (3 + 3 + 2 + 3 + 3 + 4 + 3 + 3 + 2).

Uwagi organów uszło jednakże, że ostatnia pozycja tego rachunku w ilości "2,00 szt." (Lp.9) dotyczy nie nabywanych drzewek owocowych, lecz usługi transportowej.

Powyższe oznacza, że przedmiotowy rachunek stwierdza nabycie 24 sztuk drzewek owocowych.

Tym samym ustalenia organów jakoby rachunek ten dokumentował transakcję kupna 26 sztuk drzewek owocowych, jak też w konsekwencji ustalenie liczby nowych nasadzeń w ilości 26 sztuk uznać należy za nieprawidłowe.

Ustalenia te pozostają bowiem w oczywistej sprzeczności z treścią przeprowadzonego w sprawie dowodu.

Dokonana w taki sposób ocena materiału dowodowego jest wadliwa i narusza dyspozycję art. 80 k.p.a.

Dokonując ustalenia liczby nowych nasadzeń organy pominęły nadto to, że w protokole z kontroli ustalono również, że na przedmiotowej działce rolnej łączna liczba nowych nasadzeń wynosi 200 sztuk (k.256 akt administracyjnych), co znajduje również potwierdzenie w szkicu działki rolnej A3, gdzie nowe nasadzenia (z dopiskiem "200 szt") oznaczono linią przerywaną koloru czerwonego (k.224 akt administracyjnych).

Organy pominęły powyższe fakty i nie rozważyły w żaden sposób czy i jakie znaczenie okoliczność ta ma dla zachowania wymogów określonych w ust. 1 części III załącznika nr 2 do rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego. Organy w sposób arbitralny i sprzeczny z materiałem dowodowym przyjęły, że liczba nowych nasadzeń wynosi 26 sztuk drzewek owocowych.

Powyższe świadczy o braku rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący oraz niedostatecznym wyjaśnieniu podstawy faktycznej decyzji, a więc o naruszeniu przepisów art. 107 § 3 k.p.a. i art. 27 ust. 1 pkt 2 u.w.r.o.w.

Powyższa okoliczność, tj. liczba nowo dokonanych nasadzeń miała podstawowe znaczenia dla oceny zachowania wymogów określonych w ust. 1 części III załącznika nr 2 do rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, co oznacza, że wskazane naruszenia przepisów postępowania kwalifikować należało jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Żaden z organów nie wyjaśnił w jaki sposób interpretować należy postanowienia ust. 1 części III załącznika nr 2 do rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, co daje podstawę do postawienia organom zarzutu nienależytego wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.).

Z wyliczeń dokonanych przez organy wynikało, że organy liczbę nowych nasadzeń (wadliwie ustaloną na 26 sztuk) odnosiły do liczby wszystkich drzew owocowych (56 sztuk). Organy nie wyjaśniły , w jaki sposób ustaliły tą liczbę, przy czym jej wartość (56) sugeruje, że jest to suma nowych nasadzeń (26) i drzew wieku ponad 15 lat (30).

Powyższe wskazywałoby, że organy liczbę nowych nasadzeń odniosły do sumy drzew nowo nasadzonych oraz drzew ponad 15-letnich, określając w ten sposób możliwą do uzupełnienia liczbę nowych nasadzeń.

W ocenie Sądu taki sposób interpretacji normy ust. 1 części III załącznika nr 2 do rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego nie jest prawidłowy, albowiem wykładni tego unormowania dokonywać należy również z uwzględnieniem dyrektyw wykładni celowościowej.

Ust. 1 części III załącznika nr 2 do rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego w brzmieniu obowiązującym w 2016 r. stanowił, że zachowanie sadu tradycyjnych odmian drzew owocowych, który obejmuje co najmniej 12 drzew:

1) rozmnażanych na silnie rosnących podkładkach,

2) prowadzonych jako pienne lub wysokopienne drzewa,

3) w wieku od 15 lat,

4) reprezentujących nie mniej niż 4 odmiany lub gatunki,

5) w rozstawie nie mniejszej niż 4 x 6 m i nie większej niż 10 x 10 m, a ich liczba w przeliczeniu na 1 ha powierzchni sadu jest nie mniejsza niż 90

- przy czym istnieje możliwość uzupełnienia wypadów w sadzie w miejscach, gdzie nie ma zapewnionej ciągłości nasadzenia, po uzyskaniu pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach tego pakietu, do 40% obsady wszystkich drzew odmianami określonymi w ust. 2 załącznika nr 4 do rozporządzenia lub odmianami drzew tradycyjnie uprawianych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed 1950 r. Uzupełnienie wymaga zwiększenia liczby odmian lub gatunków o co najmniej trzy odmiany lub gatunki dla sadu, w którym dosadzane jest trzy lub więcej drzew. W przypadku do sadzenia jednego lub dwóch drzew, wystarczy uzupełnienie sadu odpowiednio o jedną lub dwie odmiany lub gatunki. Uzupełniania dokonuje się drzewami rozmnażanymi na silnie rosnących podkładkach i prowadzonymi jako pienne lub wysokopienne drzewa.

Z powyższego wynika, że przy realizacji pakietu 3 - Zachowanie sadów tradycyjnych odmian drzew owocowych istnieje możliwość uzupełnienia wypadów w sadzie w miejscach, gdzie nie ma zapewnionej ciągłości nasadzenia, do 40% obsady wszystkich drzew.

Treść powyższej regulacji jest lapidarne i wynika z niej jedynie, że uzupełnienia wypadów w sadzie tradycyjnym można dokonać do 40% obsady wszystkich drzew.

Dlatego też dla ustalenia właściwego znaczenia i zakresu powyższej regulacji odwołać należy się nadto do reguł wykładni teleologicznej, tj. celu, jaki ma realizować powyższy przepis.

Realizacja w ramach zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego pakietu 3 - Zachowanie sadów tradycyjnych odmian drzew owocowych, jak sama nazwa wskazuje, ma służyć zachowaniu sądów obejmujących tradycyjne odmiany drzew owocowych, przy czym drzewa te powinny być drzewami wieloletnimi (ponad 15-letnimi).

Oczywiste jest, że już z racji wieku takich drzew, jak też z uwagi na to, że są to drzewa odmian tradycyjnych, tego rodzaju drzewa stosunkowo często będą narażone na obumieranie.

Ustawodawca dla właściwej i racjonalnej realizacji powyższego pakietu przewidział zatem w ust. 1 części III załącznika nr 2 do rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego możliwość dokonania nowych nasadzeń w miejsce wypadów. Co oczywiste możliwość taka nie mogła mieć charakteru niczym nie ograniczonego, albowiem mogłoby to prowadzić do utraty charakteru danego sadu jako sadu składającego się z tradycyjnych odmian wieloletnich drzew owocowych. W tym celu wprowadzono ograniczenie możliwości uzupełnienia wypadów w sadzie jedynie do poziomu 40% obsady wszystkich drzew.

W istocie zatem celem regulacji z ust. 1 części III załącznika nr 2 do rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego jest niedopuszczenie do utraty charakteru sadu obejmującego tradycyjne odmiany wieloletnich drzew owocowych, przy jednoczesnym zapewnieniu możliwości dokonania, w ściśle określonym zakresie, nowych nasadzeń w miejsce wypadów.

Literalnie rzecz biorąc w ust. 1 części III załącznika nr 2 do rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego wskazano na możliwość uzupełnienia wypadów do 40% obsady wszystkich drzew. Oznacza to, że dla zachowania sadu tradycyjnych odmian drzew owocowych oraz możliwości realizacji w ramach zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego pakietu 3 - Zachowanie sadów tradycyjnych odmian drzew owocowych liczba ponad 15-letnich tradycyjnych odmian drzew owocowych, nie może spaść poniżej 60% obsady wszystkich drzew, które muszą występować w sadzie stosowanie do regulacji z ust. 1 pkt 5 części III załącznika nr 2 do rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego.

Na działce rolnej A3, na której prowadzony jest sad tradycyjnych odmian drzew owocowych, minimalna liczba drzew zgodna z wymogiem określonym w ust. 1 pkt 5 części III załącznika nr 2 do rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, pokrywała się z liczbą drzew ponad 15-letnich istniejących w pierwszym roku realizacji programu rolno-środowiskowo-klimatycznego i wynosiła 48 drzew.

60% z 48 drzew daje 28,8 drzewa.

Powyższe oznacza, że dla zachowania możliwości realizacji pakietu 3 - Zachowanie sadów tradycyjnych odmian drzew owocowych liczba ponad 15-letnich tradycyjnych odmian drzew owocowych w sadzie wnioskodawcy nie może spaść poniżej liczby 29 drzew.

Z ustaleń organów wynikało, że w sadzie wnioskodawcy nadal rośnie 30 sztuk ponad 15-letnich drzew owocowych tradycyjnych odmian, co oznaczałoby, że skarżący nie naruszył wymogów wynikających z ust. 1 części III załącznika nr 2 do rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego.

Przy tak rozumianym ograniczeniu wynikającym z ust. 1 części III załącznika nr 2 do rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego fakt, że wnioskodawca dokonał nowych nasadzeń w liczbie większej od wypadów nie miałby znaczenia dla oceny kwestii zachowania dotychczasowego charakteru sadu tradycyjnych odmian drzew owocowych.

Okoliczność ta mogłaby mieć jedynie znaczenia dla oceny wymogów związanych z rozstawem drzew, czego organy jednakże w żaden sposób nie badały i co nie może być również w takiej sytuacji przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej.

Z tych też względów Sąd uznał, że organy obu instancji nie rozpatrzyły wyczerpująco całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i wynikających z niego okoliczności faktycznych (art. 27 ust. 1 pkt 2 u.w.r.o.w.), w części dokonały ustaleń sprzecznych z przeprowadzonymi dowodami (art. 80 k.p.a.), jak też nienależycie wyjaśniły podstawę faktyczna i prawną decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.).

Organ dokonały również błędnej interpretacji postanowień części III ust. 1 załącznika nr 2 do rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego, czym naruszyły prawo materialne.

Za nieuzasadnione uznać należało natomiast dalej idące zarzuty skargi.

W sprawie brak było podstaw do zobowiązywania organu do złożenia wszystkich dokumentów dotyczących przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2016 z tego podstawowego powodu, że analiza akt administracyjnych nie uzasadniała przyjęcia, że w aktach administracyjnych brakowało jakichkolwiek dokumentów dotyczących przyznania płatności na rok 2016.

W szczególności zaś wskazać należy, że w aktach administracyjnych znajduje się również dokument w postaci szkicu działki rolnej A3 (k.224 akt administracyjnych).

Strona mogła zapoznać się z tym dokumentem, albowiem organ informował wnioskodawcę o tym, że tego rodzaju dokument znajduje się w aktach sprawy.

Brak było również podstaw do zobowiązywania organu do złożenia Instrukcji ARiMR realizacji kontroli w zakresie wariantu Zachowanie sadów tradycyjnych. Dokument taki ma charakter dokumentu wewnętrznego, w związku z czym zawarte w nim wymogi nie mogą zmieniać zasad procesowych wynikających z ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego i kodeksu postępowania administracyjnego.

Niezasadnie zarzucał również skarżący organom niemożność właściwego wyznaczenia granic kontrolowanej działki rolnej A3.

Po pierwsze niesłusznie twierdził skarżący jakoby w trakcie kontroli przedmiotowa działka pokryta była grubą warstwą śniegu.

Analiza fotografii wykonywanych w trakcie kontroli (płyta CD - k.273 akt administracyjnych) jednoznacznie wskazuje, że w trakcie prowadzonej kontroli występowały okresy, gdy powierzchnia ziemi nie była pokryta śniegiem.

Po drugie i co bardziej istotne możliwości dokładnego wyznaczenia granic działki rolnej nr A3, z uwagi na jej specyfikę i charakter, w żaden sposób nie mogła utrudnić występująca okresowo okrywa śnieżna.

Na działce rolnej nr A3 rosły bowiem ponad 15-letnie drzewa owocowe, które z uwagi na swój wiek i rozmiar, dostatecznie odróżniały ten obszar od pozostałych gruntów rolnych. Ocena taka jest tym bardziej oczywista jeżeli weźmie się pod uwagę, że działkę rolną nr A3 otaczały grunty w postaci: zabudowanego siedliska, grunty nie obsadzone drzewami oraz grunty obsadzone niedużymi drzewkami owocowymi.

Organy dysponowały także materiałem graficznym, na którym w sposób czytelny wnioskodawca oznaczył granice powyższej działki.

Wskazać należy również, że analiza sporządzonego w związku z kontrolą szkicu działki rolnej nr A3 jednoznacznie wskazuje na to, że organy prawidłowo określiły granice działki rolnej nr A3.

Brak było także podstaw do podzielenia w realiach niniejszej sprawy ocen wyrażanych, w przywoływanym przez skarżącego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2016 r., sygn. akt II GSK 2183/14.

Po pierwsze należy wskazać, że Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie jest związany ocenami i poglądami wyrażanymi przez sądy w innych sprawach sądowoadministracyjnych.

Podstawową zasadą w działalności orzeczniczej sądu jest zasada samodzielności judykacyjnej sądu. Zgodnie z tą zasadą sąd jest nie tylko uprawniony, ale i zobowiązany do samodzielnego rozstrzygania wszelkich pojawiających się w sprawie kwestii, tak faktycznych, jak i prawnych.

Ograniczenia samodzielności judykacyjnej sądu muszą wynikać jednoznacznie z przepisów prawa i nie mogą być wykładane rozszerzająco. W niniejszej sprawie ograniczenia takie nie miały zastosowania.

Po drugie zauważyć należy, że w przywoływanym orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny w ogóle nie wypowiedział poglądu przytaczanego przez skarżącego.

Po trzecie w niniejszej sprawie nie doszło do sytuacji, w której brak byłoby szkicu działki. Szkic taki istnieje i znajduje się w aktach administracyjnych.

Za chybione uznać należy także wywody skargi zmierzające do próby zdyskredytowania oświadczenia pełnomocnika wnioskodawcy zawartego w emailu z dnia [...] lutego 2017 r.

Treść powyższego oświadczenia jest bowiem jasna i jednoznaczna, a wynika z niego, że wszystkie drzewka owocowe objęte rachunkiem nr [...] posadzone zostały w kontrolowanym sadzie, przy czym część drzewek wykorzystano do uzupełnienia wypadów starych drzew, jakie rosły tam od 1950 r., zaś pozostała część do zwiększenia zagęszczenia w tym sadzie (k.222 akt administracyjnych).

Jednocześnie zwrócić należy uwagę, że w piśmie tym nie wskazywano ażeby liczba posadzonych drzewek wynosiła 26.

Z tych też względów stwierdzone naruszenie zakwalifikować należało jako naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Ponieważ uchybień takich dopuścił się również organ pierwszej instancji, na podstawie art. 135 p.p.s.a., uchyleniu podlegało również i jego rozstrzygnięcie.

Skutkiem wyroku Sądu będzie zatem powrót sprawy do etapu postępowania przed organem I instancji, celem ponownego rozpatrzenia. Obowiązkiem organów rozpoznających sprawę będzie ponowne rozstrzygnięcie sprawy z uwzględnieniem przedstawionej wyżej oceny prawnej (art. 153 p.p.s.a.), w tym w szczególności z uwzględnieniem przedstawionej wyżej wykładni ust. 1 części III załącznika nr 2 do rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego.

Organy rozpatrzą cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie i uwzględnią przy rozstrzyganiu sprawy wszystkie przeprowadzone dowody, dbając o to, by dokonane ustalenia faktyczne wynikały z przeprowadzonych w postępowaniu środków dowodowych.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C.

O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Na koszty te składała się kwota 200 zł, uiszczonego wpisu od skargi (k.8, 13 akt sądowych).