Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 4262/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-06-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń (spr.) Protokolant Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 2797/15 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz A. Sp. z o.o. w G. 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w G. (spółka, skarżąca) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2015 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2015 r. i zasądził od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej kwotę 1400 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym:

W dniu [...] stycznia 2015 r. na drodze krajowej nr 1 w Łodzi zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika marki Scania o nr rej. [...] wraz z trzyosiową naczepą marki Schmitz o nr rej. [...]. Pojazdem kierował M. P., który wykonywał przejazd z ładunkiem podzielnym w postaci torfu w workach na trasie G. – M. w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy T. P. Załadowcą przewożonego towaru (stroną niniejszego postępowania) był przedsiębiorca L. Sp. z o.o. Przebieg kontroli utrwalono protokołem z dnia [...] stycznia 2015 r.

Podczas kontroli stwierdzono, iż kontrolowany zespół pojazdów poruszając się drogą krajową nr 1 przekroczył dopuszczalną masę całkowitą. Kontrola drogowa nie wykazała przekroczenia żadnych innych parametrów, które pozostawały w dopuszczalnej normie.

Ustalenia kontroli skutkowały wszczęciem postępowania administracyjnego, które zakończyło się wydaniem decyzji przez Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2015 r., o nałożeniu na spółkę kary pieniężnej w wysokości 5000 zł. za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii V.

W odwołaniu od tej decyzji spółka wniosła o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 64 i art. 140 aa ust. 1 – 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity z 30 sierpnia 2012 r., Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 – zwanej dalej prd) polegające na nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 5000 zł, pomimo, że organ nie dysponował wystarczającymi informacjami dającymi podstawę do nałożenia kary pieniężnej. Spółka podniosła także naruszenie przepisów prawa proceduralnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. w szczególności poprzez zaniechanie dogłębnego wyjaśnienia sprawy i poprzestaniu na daniu wiary zeznaniom kierowcy w sytuacji kiedy ten kierowca dokonał odładowania towaru, załadowanego przez siebie poza wiedzą i wolą skarżącego.

Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Główny Inspektor Transportu Drogowego w uzasadnieniu stwierdził, że w wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego, stwierdzono następujące naruszenia dopuszczalnych norm:

- masa całkowita pojazdu 41,82 t (po odjęciu dopuszczalnego błędu pomiaru w wysokości 2% zaokrąglonego w górę do 0,1 t) - przekroczenie o 1,82 t.

Dalej wskazał, że stosownie do treści art. 140ab ust. 1 pkt 2 prd karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości 5000 zł - za brak zezwolenia kategorii III—VI.

Zdaniem organu odwoławczego zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do wydania przez organ I instancji decyzji administracyjnej, decyzji nakładającej karę pieniężną. Przedmiotem przewozu był ładunek podzielny tj. torf w workach, którego waga powinna być znana załadowcy.

W dniu 22 stycznia 2015 r. przesłuchano w charakterze świadka kierowcę M. P. Świadek zeznał, iż przewożony ładunek został załadowany w firmie A. Sp. z o.o. z siedzibą w miejscowości G. Zeznał, iż załadunku towaru dokonał pracownik ww. spółki. Dodał, iż pojazd nie został zważony z uwagi na brak wagi. Dokumentem przewozowym był wystawiony przez załadowcę dowód dostawy, w którym brak było informacji na temat masy przewożonego ładunku. Kierowca zeznał również, iż nigdzie potem nie doładowywał pojazdu, jechał bezpośrednio do miejsca rozładunku zgodnie z dokumentem przewozowym.

W wyniku analizy zebranego materiału dowodowego według organu II instancji należy stwierdzić, iż za załadunek skontrolowanego zespołu pojazdu odpowiedzialna była skarżąca strona – A. Sp. z o.o. Niewątpliwie to skarżąca posiada w rozpatrywanej sprawie statut załadowcy - powyższe nie zostało zakwestionowane przez samą stronę postępowania w złożonym odwołaniu od decyzji organu I instancji.

Główny Inspektor Transportu Drogowego zauważył, iż jedno i to samo zdarzenie może być przyczyną wielu następstw, bezpośrednich i pośrednich, bliższych i dalszych, nieraz bardzo odległych w czasie i przestrzeni. Mogą być wśród nich następstwa, które zawsze lub zazwyczaj z takiego zdarzenia wynikają, albo też takie które następują wyjątkowo, tylko dzięki nadzwyczajnemu zbiegowi okoliczności. W rozpatrywanej sprawie ze zgromadzonych dowodów wynika, że załadowca nie posiadał wagi ani nie dokonał ważenia pojazdów przed oraz po załadunku. Podczas załadunku nie zweryfikowano nawet dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu - załadunek w zakresie ilości towaru odbywał się "na oko". Załadowana ilość towaru była czysto orientacyjna. Organ wskazał, że strona nie podważyła nadesłanych w toku postępowania dokumentów wskazujących, iż to ona była załadowcą kontrolowanego samochodu ciężarowego.

Jedyną pewną metodą określania dmc pojazdu jest jego zważenie na odpowiednich wagach. Maksymalna dopuszczalna przez przepisy masa całkowita zespołu pojazdów może wynosić 40 t, natomiast kontrola drogowa wykazała masę całkowitą pojazdu na poziomie 41,82 t. Przekroczenie dmc pojazdu miało bezpośredni wpływ na przekroczenie dopuszczalnych nacisków na osie pojazdu. Załadowca miał w ten sposób wpływ i z całą pewnością godził się na powstanie naruszenia. Z zeznań świadka wynika, iż pojazd nie był ważony ani przed załadunkiem ani też po jego załadunku. Jedyną metodą prawidłowego ustalenia masy całkowitej pojazdu jest jego zważenie na zalegalizowanych przyrządach.

Orientacyjne ustalanie masy pojazdu przewożącego ładunek nie jest na tyle skuteczną metodą ażeby właściwie określić rzeczywistą masę pojazdu wraz z ładunkiem. Zważenie samego ładunku nie uwzględnia bowiem dość często masy opakowań, palet, skrzyń czy też innych elementów ładunku, które zawyżają wyniki pomiarów, a których załadowca nie uwzględnia przy załadunku. Z tego też względu jedyną metodą prawidłowego określenia masy całkowitej pojazdu z ładunkiem jest jego zważenie całościowe - pojazd wraz z ładunkiem.

Organ odwoławczy dokonał analizy treści zezwoleń od kategorii I do kategorii VII mając na uwadze ujawnione podczas kontroli naruszenie i stwierdził, iż organ I instancji prawidłowo zakwalifikował przedmiotowe naruszenie. Przedmiotem przewozu było torf zapakowany w worki (ładunek podzielny). Zgodnie z art. 64 ust. 2 prd, który stanowi, że zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II. Natomiast zakazane jest umieszczanie ładunku podzielnego na pojazdach nienormatywnych za wyjątkiem, pojazdów poruszających się na podstawie zezwoleń kategorii I i II. Organ stwierdził, iż występuje brak zezwolenia kategorii V ze względu na parametry wagowe uzyskane podczas czynności kontrolnych, a stosownie do art. 140ab ust. 2 prd w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

Ponadto organ II instancji zważył, iż w przedmiotowej sprawie organ I instancji wypełnił obowiązek wynikający z art. 7, 8 oraz 77 k.p.a i zgromadził w aktach sprawy dowody, które są konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem.

Organ odwoławczy stwierdził, że treść art. 140aa ust. 3 pkt 2 prd prowadzi do wniosku, że obowiązki załadowcy nie kończą się tylko na umożliwieniu podmiotowi wykonującemu przejazd wjazd i wyjazd na swój teren. Jest on odpowiedzialny za podjęcie czynności, w wyniku których pojazd po załadunku nie będzie powodował naruszenia dopuszczalnych norm w zakresie dopuszczalnych parametrów pojazdu. To on powinien czuwać nad wykonaniem właściwego finału transakcji handlowej poprzez wydanie towaru w takiej ilości jaka była zamówiona (i opłacona przez nabywcę) nie powodując naruszenia norm w zakresie dopuszczalnych nacisków osi pojazdu. Z tego względu wprowadzenie regulacji umożliwiającej nakładanie kar pieniężnych na podmioty wymienione w ww. artykule za przyczynienie się do powstania na ich terenie naruszeń prawa miało racjonalne uzasadnienie.

Na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2015 r. spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się jej uchylenia oraz utrzymanej nią w mocy decyzji wydanej w I instancji oraz wniosła o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania w sprawie.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 64 i 140 aa ust. 1-3 prd , polegające na nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 5000 złotych, pomimo, że organ nie dysponował wystarczającymi informacjami dającymi podstawy nałożenia kary pieniężnej,

2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez ten organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 7, 8, 77 § 1 i 80 k.p.a. w szczególności poprzez zaniechanie dogłębnego wyjaśnienia sprawy i poprzestaniu na daniu wiary zeznaniom kierowcy M. P. w sytuacji, kiedy kierowca ten dokonał doładowania towaru poza wiedzą i wolą skarżącego,

3) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 9 i 89 § 1 i 2 k.p.a., polegające na pominięciu wniosku skarżącego o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej i przesłuchanie świadków posiadających istotną wiedzę dla prawidłowego rozstrzygnięcia sporu oraz niepoinformowanie o tym fakcie.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja wydana w I instancji naruszają przepisy prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. W pierwszej kolejności na uwzględnienie zasługują zarzuty skargi wskazujące naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. WSA zgodził się ze stroną skarżącą, że organy obu instancji nie wyjaśniły wszystkich okoliczności sprawy czym naruszyły przepisy art. 7, 8, 77 § 1 i 80 k.p.a., w szczególności organ mimo wniosku strony nie przeprowadził rozprawy administracyjnej celem wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków, przy czym w żaden sposób nie odniósł się do wniosku złożonego w tym zakresie przez stronę skarżącą, co spowodowało naruszenie art. 9 i 89 § 1 i 2 k.p.a.

Sąd I instancji wskazał, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 140aa ust. 1 i ust. 3 pkt 2 prd. Wynika z nich, że załadowca ponosi odpowiedzialność wtedy, gdy okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia. Ustalenie tych przesłanek spoczywa zgodnie z art. 7 k.p.a. na organie orzekającym w sprawie.

WSA stwierdził, że w niniejszej sprawie nienormatywność pojazdu polegała na przekroczeniu masy całkowitej pojazdu o 1,82 tony. Kara pieniężna została nałożona na skarżącą wyłącznie w oparciu o zeznania przesłuchanego w charakterze świadka kierowcy pojazdu, który podał, że załadunku dokonywał pracownik skarżącej, pojazd nie był ważony, czego dowodem jest wystawiony przez załadowcę dowód dostawy, w którym brak jest informacji na temat masy przewożonego ładunku. Kierowca zeznał także, że w drodze pojazd nie był doładowywany. Organy orzekające w sprawie nie wzięły pod uwagę natomiast wyjaśnień strony skarżącej zawartych w piśmie z dnia [...] grudnia 2014 r., piśmie z dnia [...] lutego 2015 r. oraz w odwołaniu. Spółka utrzymywała, że ładunek został przeważony nie tylko przed załadunkiem ale również dwukrotnie po dostarczeniu go do miejsca docelowego. Za każdym razem waga ładunku nie przekraczała dopuszczalnej wartości 24 ton. Auto zostało załadowane 24 paletami. W trakcie kontroli część z nich musiała być zdjęta, aby pojazd mógł ruszyć w dalszą drogę. W dniu [...] stycznia 2015 r. odbiorca towaru potwierdził, że dotarł do niego jeden pojazd z 24 zamówionymi paletami. Zdaniem strony, organ winien wyjaśnić co się stało z paletami, które zostały zdjęte z pojazdu, co było załadowane na tych paletach oraz co się stało z nimi po rozładunku. Na podane okoliczności strona zgłosiła wnioski dowodowe w postaci zeznań świadków, wniosła też o wyznaczenie rozprawy administracyjnej.

Sąd I instancji uznał, że Główny Inspektor Transportu Drogowego ponownie rozpoznając sprawę w jej całokształcie nie przeprowadził dowodów wskazanych przez stronę i nie ustosunkował się do nich w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Powyższa wadliwość działania organu skutkowała uchyleniem decyzji organów obu instancji z uwagi na niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy celem jej merytorycznego rozstrzygnięcia.

Wobec stwierdzonych uchybień WSA nie ustosunkował się do zarzutów naruszenia prawa materialnego sformułowanych w skardze, uznając je za przedwczesne.

Jako podstawę wyroku Sąd I instancji wskazał art. 145 § 1 pkt 1c i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) dalej p.p.s.a.

Wyżej wskazany wyrok zaskarżył organ w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi strony, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Organ wniósł także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. naruszenie przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na mylnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że organy administracji dopuściły się naruszenia przepisów postępowania, poprzez niezebranie i nierozważenie materiału dowodowego w sprawie w kontekście odpowiedzialności skarżącej jako załadowcy przewożonego towaru, podczas gdy stan faktyczny sprawy został ustalony należycie, a organy administracji zgromadziły całkowicie wystarczający materiał dowodowy, który wskazuje na wystąpienie w sprawie przesłanek hipotezy normy prawnej odnoszących się do skarżącej, jako załadowcy ładunku, zawartych w art. 140aa ust. 3 pkt 2 prd, pozwalających na uznanie, że skarżąca miała decydujący i bezpośredni wpływ na powstanie naruszenia polegającego na przejeździe po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia, gdyż to ona dokonała nieprawidłowego załadunku towaru nadanego do przewozu, naruszając tym samym dyspozycję przepisów art. 43 ust. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. - Prawo przewozowe (t. jedn. - Dz. U. z 2012 r., poz. 1173 z późn. zm.), poprzez załadunek większej niż dopuszczalna ilość towaru na pojazd, a także poprzez nieustalenie masy całkowitej pojazdu po jego załadowaniu, a przed wyjazdem na drogę publiczną, co w oczywisty sposób spowodowało przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej, które to obowiązki obciążały skarżącą, jako podmiot odpowiedzialny za realizację czynności ładunkowych tak aby nie doszło do przekroczenia dopuszczalnych parametrów, natomiast zaskarżona decyzja odpowiadała prawu, zawierając przy tym uzasadnienie faktyczne i prawne w sposób wyczerpujący wyjaśniający motywy zapadłego rozstrzygnięcia;

2. przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 77 § 1 i art. 107 § 3 w zw. z art. 9, art. 89 § 1 i 2 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przejawiające się w przyjęciu przez Sąd I instancji, że organy administracji nie wyjaśniły rozbieżności dotyczących zdarzeń następujących po przeprowadzonej kontroli drogowej, tj. "tego co stało się z paletami, które zostały zdjęte z pojazdu, co był załadowane na tych paletach oraz co się stało z nimi po rozładunku" oraz nie przeprowadziły dowodów wskazywanych przez stronę i nie ustosunkowały się do nich w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, podczas gdy ustalanie powyższych okoliczności nie ma żadnego znaczenia w przedmiotowej sprawie, albowiem ustalenia te dotyczą zdarzeń przyszłych, tj. niezależnych od samego załadunku towaru, jak i nie dotyczą ustaleń stanu faktycznego z momentu kontroli drogowej, zaś organ odwoławczy odniósł się do wniosku dowodowego strony wskazując, iż w jego ocenie zgromadzony materiał dowodowy jest wystarczający do wydania decyzji i brak jest okoliczności wymagających wyjaśnienia, a tym samym podstaw do przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego (vide: strona 7 decyzji organu II instancji);

3. naruszenie przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 133 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a, przejawiające się w niczym nieuprawnionym i błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że nie zostało ustalone pochodzenie i ostateczna ilość ładunku torfu znajdującego się na pojeździć, podczas gdy Sąd I instancji nie dostrzegł, że to wyłącznie skarżąca decydowała jaka ilość towaru zostanie wydana i załadowana na pojazd przewoźnika, wobec czego nie sposób przyjąć, że mogła nie mieć wpływu lub nie godziła się na to, ile ładunku nadawała jednorazowo do przewozu, skoro to wyłącznie skarżąca dokonywała załadunku pojazdu torfem, jak i umożliwiła wyjazd pojazdu z terenu załadowcy na drogę publiczną, co wbrew ustaleniom Sądu I instancji zostało wykazane przez organy administracji w zebranym materiale dowodowym (vide: zeznania świadka Pana M. P., dokument dostawy nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r.);

ponadto, z ostrożności procesowej zarzucono także:

4. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 140aa ust. 3 pkt 2 prd poprzez błędne uznanie, iż przepis ten nie może znaleźć zastosowania w sprawie, podczas gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że strona działając jako podmiot dokonujący załadunku, a więc jako jeden z podmiotów, o których mowa w przywołanym przepisie, dopuściła się naruszenia obowiązków wyrażonych na gruncie normy prawnej z art. 43 ust. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. - Prawo przewozowe, poprzez wykonanie czynności ładunkowych, w sposób nie zapewniający przewozu przesyłki towarowej zgodnie z przepisami ruchu drogowego, a w szczególności powodujący przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej, co oznacza, że miała ona wyłączny i bezpośredni wpływ na powstanie naruszenia polegającego na przejeździe po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, w żaden sposób nie dokonując nawet sprawdzenia masy całkowitej pojazdu po jego załadowaniu, a przed wyjazdem na drogę publiczną;

5. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 140aa ust. 3 pkt 2 prd oraz art. 64 ust. 1 art. 64d ust. 1 prd, a także przepisów załącznika nr 1 do prd, poprzez odmowę ich zastosowania w sprawie, podczas gdy okoliczności sprawy i dowody wskazują, że strona będąc podmiotem (bezsporne - załadowcą), o których mowa w przywołanym przepisie art. 140aa ust. 3 pkt 2 prd, miała bezpośredni wpływ oraz godziła się na powstanie naruszenia polegającego na poruszaniu się po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia, skoro to wyłącznie skarżący dokonywał załadunku pojazdu torfem, jak i umożliwił wyjazd pojazdu z terenu załadowcy na drogę publiczni), co wbrew ustaleniom Sądu I instancji zostało wykazane przez organy administracji w zebranym materiale dowodowym (vide: zeznania świadka Pana M. P. dokument dostawy nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r.).

W uzasadnieniu organ przedstawił argumenty mające świadczyć o trafności zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną spółka wniosła o oddalenie w całości skargi kasacyjnej jako oczywiście bezzasadnej oraz przyznanie od organu na rzecz spółki kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości wg norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Skarga ta została oparta na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. W tej sytuacji jako pierwsze podlegają rozpoznaniu zarzuty naruszenia prawa procesowego, bowiem dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny sprawy przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do kontrolowania dokonanej przez Sąd I instancji wykładni lub zastosowania przepisów prawa materialnego.

Zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie zasługiwały na uwzględnienie.

Wskazać należy, że zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co pozwoli dokonać oceny ustalonego stanu faktycznego, a następnie jego odniesienia do konkretnej normy prawnej. Prawidłowa realizacja tej zasady w pierwszej kolejności nakłada na organ obowiązek oceny, jakie fakty mają znaczenie dla załatwienia sprawy oraz jakimi dowodami okoliczności faktyczne istotne w sprawie mogą być wykazane. Realizacja zasady prawdy obiektywnej ma ścisły związek z realizacją zasady praworządności, ustalenie stanu faktycznego sprawy jest bowiem niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego. Konkretyzację tej zasady stanowi art. 77 § 1 k.p.a. zobowiązujący organ prowadzący postępowanie do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Organ administracji publicznej obowiązany jest przeprowadzić postępowanie dowodowe co do wszystkich okoliczności stanowiących fakty prawotwórcze, a więc takich, z którymi w świetle przepisów obowiązującego prawa związane są określone skutki prawne. Nieustalenie okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy oznacza, że podjęte rozstrzygnięcie obarczone jest wadą, jako rezultat dowolnej, nie zaś swobodnej oceny dowodów. Art. 77 § 1 k.p.a. obliguje zatem organ administracji publicznej do zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu faktycznym rozstrzygnięcia (art. 107 § 3 k.p.a.), w którym organ ma obowiązek wyjaśnić stronom zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego pozostaje w ścisłym związku z przyjętą w Kodeksie postępowania administracyjnego zasadą swobodnej oceny dowodów - art. 80 k.p.a. Zasada ta oznacza, że organ administracji publicznej powinien poddać ocenie materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy, ocena winna zostać oparta na wszechstronnej analizie całokształtu materiału dowodowego i wreszcie organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącego się postępowania. Ocena materiału dowodowego winna również znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji, do czego obliguje art. 107 § 3 k.p.a.

W rozpoznawanej sprawie, wymierzając spółce karę pieniężną organ oparł się w zasadzie o zeznania kierowcy kontrolowanego pojazdu M. P. Jak trafnie wskazał Sąd I instancji organ nie wyjaśnił i nie odniósł się do twierdzeń spółki zawartych w pismach z dnia [...] grudnia 2014 r. i [...] lutego 2015 r. oraz w odwołaniu. W pismach tych spółka twierdziła, że ładunek został przerażony przy załadunku, jak również dwukrotnie po dostarczeniu go na miejsce docelowe. Każdy z pomiarów wskazywał, że waga ładunku nie przekroczyła dopuszczalnej wagi 24 ton. Spółka twierdziła również, że kontrolowany pojazd załadowany został 24 paletami. W dniu [...] stycznia 2015 r. odbiorca towaru potwierdził, iż taka liczba palet dotarła do niego jednym pojazdem (stosowne oświadczenie odbiorcy towaru spółka przedłożyła do akt administracyjnych sprawy), pomimo że w trakcie kontroli część palet z towarem musiała być zdjęta, aby pojazd mógł pojechać w dalszą drogę.

Organ odwoławczy nie poddał także analizie twierdzeń spółki wskazujących na konieczność wyjaśnienia co stało się z wyładowanym towarem podnosząc, że załadowała pojazd prawidłowo i prawidłowa ilość towaru dotarła jego odbiorcy, a rozładowany w czasie kontroli towaru został poza jej wiedzą doładowany gdzieś na trasie przejazdu skontrolowanego pojazdu. Na okoliczność swoich twierdzeń skarżąca złożyła wnioski dowodowe w postaci zeznań świadków, wnosząc także o wyznaczenie rozprawy administracyjnej. Wbrew twierdzeniom organu ustalanie powyższych okoliczności ma istotne znaczenia w przedmiotowej sprawie. Jeszcze raz wskazać należy, że z twierdzeń spółki wynika, iż na kontrolowany pojazd załadowała 24 zamówione palety z workami torfu i taka ilość towaru została dostarczona odbiorcy jednym pojazdem, co zostało potwierdzone przez odbiorcę w oświadczeniu złożonym do akt sprawy, Według stanowiska spółki miało to miejsce, pomimo wyładowania części towaru z pojazdu podczas kontroli, co sugerowałoby, że wyładowany towar znalazł się w kontrolowanym pojeździe bez wiedzy i zgody spółki, a co za tym idzie nie można przypisać jej odpowiedzialności za powstałe naruszenie. Według twierdzeń organu zawartych w skardze kasacyjnej wyładowany z pojazdu towar z pojazdy został przemieszczony na inny pojazd i dostarczony do odbiorcy, co jednak pozostaje w sprzeczności z oświadczeniem odbiorcy znajdującym się w aktach. Dlatego też zgodzić należy się z Sądem I instancji, że w sprawie istnieje konieczność uzupełnienia materiału dowodowego we wskazanym przez ten Sąd zakresie, a następnie całościowa jego ocena.

Skoro zatem w niniejszej sprawie organy administracji publicznej nie ustaliły istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych stwierdzić należy, że stan faktyczny ustalony został w sposób dowolny. Poprzestanie przez organy na zebranym materiale dowodowym, który nie wyjaśnił wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, należało uznać za naruszenie przepisów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny, w świetle okoliczności rozpoznawanej sprawy za zasadne uznaje zatem stanowisko Sądu I instancji wskazujące na naruszenie przez organy obydwu instancji art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Zatem zarzuty zawarte w pkt I. 1) - 3) skargi kasacyjnej uznać należało za nietrafne.

Niezasadne są również zarzuty naruszenie prawa materialnego zawarte w punkcie I. 4), 5) petitum skargi kasacyjnej albowiem Sąd I instancji wobec stwierdzenia naruszenia prawa procesowego prawidłowo nie ustosunkował się do zarzutów naruszenia prawa materialnego sformułowanych w skardze, uznając je za przedwczesne.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi kasacyjnej za pozbawione usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O kosztach NSA orzekł na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. uznając, że czynności podjęte przez pełnomocnika spółki oraz stopień zawiłości sprawy nie uzasadniały przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi spółki w stawce wyższej niż minimalna.