Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 570/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2010-10-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 56 par. 1, art. 59 par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędziowie WSA Wojciech Organiściak, Bożena Suleja (spr.), Protokolant Izabela Maj - Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2010 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. z 2000r. Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1, a także art. 56 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. z 2005r. Dz. U. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r. Nr [...], mocą którego organ ten zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone do zobowiązanej J. S. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. nr [...].

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania.

Urząd Kontroli Skarbowej w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] ustalił J.S. zam. w S. przy ul. [...] zobowiązanie podatkowe w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za 2003 rok w kwocie [...] zł. Zobowiązana otrzymała tę decyzję w [...] r.

Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. nadał w/w decyzji rygor natychmiastowej wykonalności (doręczone stronie w dniu [...] 2009r.). W tej sytuacji w dniu [...] 2009r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. działając jako wierzyciel, wystawił przeciwko J. S. tytuł wykonawczy Nr [...] obejmujący zaległość z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003r. w kwocie [...] złotych wraz z należnymi odsetki za zwłokę. Wystawienie przedmiotowego tytułu wykonawczego poprzedzone zostało doręczeniem w dniu [...] 2009r upomnienia o nr [...] zgodnie z art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (zwanej dalej także ustawą egzekucyjną lub u.p.e.a.).

W dniu [...] 2009r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S., działając jako organ egzekucyjny, nadał w/w tytułowi wykonawczemu o nr [...] klauzulę o skierowaniu do egzekucji administracyjnej (karta 8 akt). Następnie organ podjął szereg czynności egzekucyjnych, próbę zajęcia kont bankowych w "A" w K., która okazała się nieskuteczna z powodu braku środków a także w "B" SA w Ł. i "C" S.A. I O/K.. Zawiadomienia o zajęciu doręczono bankom dnia [...] 2009r. a zobowiązanej, wraz z odpisem tytułu wykonawczego, dnia [...] 2009r. We wszystkich przypadkach zajęcia środków na kontach bankowych były nieskuteczne.

W dniu [...] 2009r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia ruchomości podatniczki tj. samochodu [...] o nr rej [...] rok prod. 2004, oraz pojazdu [...] o nr rej [...] (karta 18 akt).

Pismem z dnia z dnia [...] 2009r. J. S. wniosła zażalenie na postanowienie o nadaniu decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej rygoru natychmiastowej wykonalności.

Rozpoznając to zażalenie Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] uchylił w całości postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r. nadające rygor natychmiastowej wykonalności decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji (karta 23 akt).

W związku z powyższym, organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] r. zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec J.S. na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej. W uzasadnieniu tego postanowienia, organ egzekucyjny stwierdził, iż uchylenie rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji, stanowiącej podstawę dochodzenia należności w drodze egzekucji stanowi okoliczność uzasadniającą czasową przerwę w prowadzeniu postępowania egzekucyjnego do chwili wydania nowego postanowienia nadającego rygor natychmiastowej wykonalności decyzji lub do czasu rozstrzygnięcia odwołania od decyzji ustalającej kwotę zobowiązania podatkowego. Organ egzekucyjny wyraził pogląd, że uchylenie rygoru natychmiastowej wykonalności, w sytuacji gdy decyzja ustalająca egzekwowane obowiązanie funkcjonuje w obrocie prawnym stanowi jedynie przeszkodę czasową, która dla prowadzonego postępowania egzekucyjnego wywiera skutki tożsame z wstrzymaniem wykonania decyzji (karta 25 akt).

Na to postanowienie zobowiązana wniosła zażalenie podnosząc nim naruszenie przepisów art. 56 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż według zobowiązanej zaistniała przesłanka do umorzenia postępowania egzekucyjnego, a nie do jego zawieszenia.

Zdaniem skarżącej, organ egzekucyjny zaprezentował karkołomną konstrukcję "czasowej przerwy w prowadzeniu postępowania egzekucyjnego wywierającej skutki tożsame z wstrzymaniem wykonania decyzji" nieznaną zarówno przepisom ordynacji podatkowej jak i ustawy o ustępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie bowiem z art. 56 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej. Żadna z okoliczności wymieniona w tym przepisie nie miała miejsca. Końcowo skarżąca podniosła, iż organ egzekucyjny był w zaistniałej sytuacji zobowiązany do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., w myśl którego postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał (karta 27 akt).

Postanowieniem z dnia [...] r., będącym przedmiotem badania w niniejszym postępowaniu, organ nadzoru utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego

Na poparcie swego rozstrzygnięcia Dyrektor Izby Skarbowej w K. podniósł, że w prowadzonym przez konkretny organ egzekucyjny postępowaniu mogą zaistnieć okoliczności, które będą uzasadniały czasowe zaniechanie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Chodzi tu o przeszkody, które powstały już w toku tego postępowania, a które da się usunąć w terminie późniejszym. Przeszkody te ustawodawca przewidział w art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu:

1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej;

2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego;

3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego;

4) na żądanie wierzyciela;

5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Z § 2 tego artykułu wynika, iż zawieszenie postępowania egzekucyjnego, dotyczącego obowiązku o charakterze niepieniężnym, z przyczyny określonej w § 1 pkt 2 i 3 może nastąpić tylko w przypadkach, gdy nie zagraża to interesowi społecznemu.

Zdaniem organu cytowany przepis wskazuje, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego następnie w ściśle określonych w tej normie prawnej sytuacjach. Ustosunkowując się do powyższego organ podniósł, iż ustawodawca wprowadził do ustawy Ordynacja podatkowa art. 239a, który stanowi, iż "decyzja nieostateczna nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie podlega wykonaniu, chyba że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności". Miało to miejsce w niniejszej sprawie. Zatem w dniu doręczenia zobowiązanej odpisu tytułu wykonawczego i zawiadomień o zajęciu wierzytelności na rachunkach bankowych, co nastąpiło w dniu [...] 2009r, nie było żadnych przeszkód do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Ponadto decyzja z dnia [...] r. wydana przez Dyrektora UKS stanowiła i nadal stanowi podstawę do sporządzenia przedmiotowego tytułu wykonawczego i wszczęcia na jego podstawie postępowania egzekucyjnego jako, że dotąd nie została uchylona przez organ odwoławczy. Rygor natychmiastowej wykonalności decyzji może być nadany w przypadkach przewidzianych w art. 239b § 1 ustawy Ordynacja podatkowa (zwaną dalej O.p.), o ile organ uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane.

Zgodnie z art. 239b § 4 O.p. wniesienie zażalenia na postanowienie o nadaniu w/w rygoru nie wstrzymuje wykonania decyzji.

W dalszej części uzasadnienia rozstrzygnięcia stwierdzono, że postanowienie organu podatkowego I instancji dotyczące nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji zostało uchylone przez organ odwoławczy postanowieniem z 8 grudnia 2009r. Ocena znaczenia uchylenia rygoru dla dotychczasowych czynności powinna jednak uwzględniać fakt, iż w momencie ich podjęcia, decyzja pozostawała i pozostaje nadal w obrocie prawnym i wówczas korzystała z przymiotu wykonalności. Efektem uchylenia tego rygoru jest w ocenie organu nadzoru wstrzymanie natychmiastowej wykonalności decyzji, która w momencie wszczęcia egzekucji taką cechę posiadała. Uchylenie zatem rygoru nie oznacza uchylenia podstawy prawnej do zastosowania środka egzekucyjnego, a tym samym nie pozbawia doniosłości prawnej jego zastosowania.

Innymi słowy tytuł wykonawczy wystawiony w związku z wydaną decyzją zaopatrzoną w rygor natychmiastowej wykonalności, obejmujący istniejący i wymagalny wówczas obowiązek podlegający egzekucji stanowił podstawę do wszczęcia przymusowego dochodzenia określonego w nim obowiązku. W rozpatrywanej sprawie nie ma podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego, bowiem nie nastąpiło uchylenie decyzji, która nadal pozostaje w obrocie prawnym, a jej wykonalność została jedynie wstrzymana. Wobec powyższego wszystkie czynności egzekucyjne dokonane na podstawie tytułu wykonawczego, którego tytuł prawny (decyzja) w chwili jego wystawienia istniał i podlegał wykonaniu, pozostają w mocy, jedynie dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego podlega zawieszeniu.

Reasumując organ II Instancji stwierdził, iż przy zawieszeniu postępowania egzekucyjnego (art. 56 ustawy egzekucyjnej), ma się do czynienia z przeszkodami, które powstały już w toku postępowania, ale mają charakter przejściowy i mogą ustać (zostać usunięte). Zatem dokonane czynności egzekucyjne poprzedzające uchylenie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji pozostają w mocy a jedynie prowadzenie postępowania egzekucyjnego ulega zawieszeniu w oparciu o art. 54 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej tj. wstrzymanie wykonania decyzji. Nadto organ podniósł, iż w dniu [...] 2010r. organ podatkowy I instancji wydał postanowienie o Nr [...], którym ponownie nadano rygor natychmiastowej wykonalności decyzji Dyrektora UKS w K. tj. z dnia [...] r.

Od powyższego postanowienia J. S. w dniu [...] r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, w której zarzuciła naruszenie:

- przepisu art. 56 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w sprawie zachodzą przesłanki do zawieszenia postępowania egzekucyjnego;

- przepisu art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego niezastosowanie pomimo zaistnienia przesłanek w nim wskazanych;

W uzasadnieniu skargi podniosła, iż do dnia jej wniesienia odwołanie od decyzji wymiarowej Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej nie zostało rozpoznane. Jej zdaniem argumentacja przedstawiona przez organy administracyjne jest argumentacją "contra legem". Przeciwstawiając się stanowisku prezentowanemu przez organ odwoławczy stwierdziła, że uchylenie rygoru natychmiastowej wykonalności uchyla podstawę prawną do zastosowania środka egzekucyjnego.

Skarżąca powołała treść art. 239a ordynacji podatkowej w myśl którego, decyzja nieostateczna, nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie podlega wykonaniu, chyba że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Nie podlega wykonaniu oznacza ni mniej ni więcej, że nie może być dochodzona w trybie przepisów w/w ustawy. Zdaniem skarżącej uchylenie rygoru natychmiastowej wykonalności przez Dyrektora Izby Skarbowej w K. spowodowało, że decyzja nie podlegała wykonaniu ex tunc. Decyzja taka istnieje w obrocie prawnym ale nie podlega ona wykonaniu, a wszelkie działania egzekucyjne wówczas wykonywane są niezgodne z prawem.

Żadna z przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego wymienionych w art. 56 § 1 nie miała w sprawie miejsca. Okoliczność ta była przez zobowiązaną podnoszona w postępowaniu odwoławczym, jednakże organ odwoławczy w ogóle się do tego nie odniósł.

Podatniczka jeszcze raz wskazała, że w sprawie nie nastąpiło wstrzymanie wykonania decyzji. Szczegółowe uregulowania tej kwestii zostało zawarte w art. 239f Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ podatkowy pierwszej instancji wstrzymuje wykonanie decyzji ostatecznej w razie wniesienia skargi do sądu administracyjnego do momentu uprawomocnienia się orzeczenia sądu administracyjnego:

1) na wniosek – po przyjęciu zabezpieczenia wykonania zobowiązania wynikającego z decyzji wraz z odsetkami za zwłokę, o którym mowa w art. 33d § 2;

2) z urzędu – po prawomocnym wpisie hipoteki przymusowej lub wpisie zastawu skarbowego korzystających z pierwszeństwa zaspokojenia, które zabezpieczają wykonanie zobowiązania wynikającego z decyzji wraz z odsetkami za zwłokę – do wysokości odpowiadającej wartości przedmiotu hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego.

Zdaniem skarżącej o wstrzymaniu wykonania decyzji można by mówić wówczas gdyby decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej stała się ostateczna.

Co się zaś odnosi do umorzenia postępowania egzekucyjnego, wskazać należy, że organ egzekucyjny nie ma w tej kwestii żadnego prawa wyboru. Art. 59 § 1 pkt 2 ustawy postępowaniu egzekucyjnym w administracji wyraźnie wskazuje, że postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał.

Reasumując, strona skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia (nazwanego decyzją) i o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002, nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwaną dalej p.p.s.a.).

Ponadto Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami oraz powołaną podstawą prawną – art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a.

W ocenie Sądu skarga jest uzasadniona.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...], jest nieprawidłowe.

Na wstępie wskazać należy, iż zmianą dokonaną ustawą z 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 209, poz. 1318, zwaną także O.p.) wprowadzono całkowicie nowe zasady wykonywania rozstrzygnięć podatkowych. Zgodnie bowiem z art. 239a O.p. decyzja nieostateczna, nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie podlega wykonaniu, chyba że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Rozwiązanie to nawiązuje do zasady bezwzględnej suspensywności odwołania w ogólnym postępowaniu administracyjnym uregulowanym w kodeksie postępowania administracyjnego.

Innymi słowy, nieostateczne decyzje określające i ustalające wysokość zobowiązania podatkowego, co do zasady nie podlegają wykonaniu. Ustawodawca odstąpił od natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej, a w konsekwencji od poboru podatku wynikającego z takiego aktu prawnego, jeżeli nie ma szczególnych okoliczności uzasadniających natychmiastowe jego wykonanie.

W myśl jednak art. 239b § 1 powołanej ustawy decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy:

1.organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych lub

2.strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia, lub

3.strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości, lub

4.okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące.

Zastosowanie rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji podatkowej jest ponadto uzależnione od uprawdopodobnienia przez organ podatkowy, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Nie jest zatem wystarczające stwierdzenie wyłącznie jednej z przesłanek wymienionych w powyższych punktach 1-4. Katalog tych przesłanek został określony w sposób wyczerpujący.

Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji podatkowej, co do zasady ma charakter fakultatywny i jest prerogatywą organu podatkowego pierwszej instancji. W przypadku decyzji wydawanych przez organy kontroli skarbowej rygor natychmiastowej wykonalności nadaje organ podatkowy reprezentujący Skarb Państwa, który jest wierzycielem obowiązków wynikających z tej decyzji (art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 28.09.1991r. o kontroli skarbowej tj. Dz.U. 2004, nr 8, poz. 65 ze zm.).

Rygor natychmiastowej wykonalności zostaje nadany w formie postanowienia, na które służy zażalenie. W konsekwencji postanowienie takie może być poddane również kontroli sądowej. Należy jednak podkreślić, że wniesienie zażalenia na postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności nie wstrzymuje wykonania decyzji podatkowej, co wynika wyraźnie z art. 239b § 4 O.p.

Zatem nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji podatkowej wiąże się z koniecznością wydania postanowienia w tym przedmiocie.

Nadanie tego rygoru nie skraca terminu płatności wynikającego z decyzji lub przepisu prawa. Oznacza to, że rygorem natychmiastowej wykonalności nie można zmienić ogólnej zasady terminu płatności podatku, który wynosi - w odniesieniu do decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego - 14 dni od dnia doręczenia takiego aktu (art. 47 § 1 O.p.).

Konsekwencją nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji podatkowej jest możliwość wykonania takiego aktu prawnego na drodze egzekucji administracyjnej (stanowi on podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego i wszczęcia postępowania egzekucyjnego). Innymi słowy, bez nadania rygoru natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 239b § 1 O.p. decyzja podatkowa nie może zostać wykonana.

Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że istotą sporu pomiędzy stronami jest skutek, jaki wywołuje uchylenie postanowienia o nadaniu decyzji podatkowej rygoru natychmiastowej wykonalności.

Z samego brzmienia art. 239a ordynacji podatkowej wynika, iż uchylenie postanowienia o nadaniu decyzji podatkowej rygoru natychmiastowej wykonalności wywołuje skutek w postaci odebrania temu aktowi prawnemu przymiotu podlegania wykonalności. Skoro następuje wyeliminowanie z obrotu prawnego aktu nadającego decyzji nieostatecznej rygor natychmiastowej wykonalności - obowiązuje podstawowa zasada, zgodnie z którą decyzja nieostateczna nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie podlega wykonaniu. Obowiązek pieniężny wynikający z takiej decyzji nie jest zatem wymagalny (por. Piotr Pietrasz, Rygor natychmiastowej wykonalności a przerwanie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, PP 4/2010).

Należy zatem zgodzić się z twierdzeniem strony skarżącej, iż uchylenie postanowienia w przedmiocie nadania nieostatecznej decyzji podatkowej rygoru natychmiastowej wykonalności już po wszczęciu postępowania egzekucyjnego stanowi przesłankę umorzenia tego postępowania na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał.

Jak już bowiem wskazano, wyeliminowanie z obrotu prawnego postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności np. przez organ rozpatrujący zażalenie pozwala na konstatację, iż obowiązek pieniężny wynikający z decyzji nieostatecznej podatkowej nie jest wymagalny. Tym samym organy straciły możność żądania przymusowego spełnienia ciążącego na skarżącej obowiązku.

Następstwem umorzenia postępowania egzekucyjnego, między innymi z przyczyny określonej w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., jest uchylenie z mocy prawa dokonanych czynności egzekucyjnych, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej (art. 60 § 1 u.p.e.a.).

Nie można w żadnej mierze podzielić argumentu organu II instancji, iż rozpatrywanej sprawie wystąpiła przesłanka do zawieszenia postępowania egzekucyjnego (a nie do jego umorzenia), bowiem nie nastąpiło uchylenie decyzji, która nadal pozostaje w obrocie prawnym, a jej wykonalność została jedynie wstrzymana a co a tym idzie czynności egzekucyjne pozostają w mocy, jedynie dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego podlega zawieszeniu.

Należy jednoznacznie stwierdzić, iż skoro odpadła podstawa do wystawienia tytułu wykonawczego i wszczęcia egzekucji to postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone a nie zawieszone. Przepis art. 59 § 1 u.p.e.a. obliguje organ egzekucyjny do umorzenia postępowania w przypadku zajścia wymienionych w nim zdarzeń. Rzeczą organu jest zatem sprawdzenie podnoszonych przez zobowiązaną okoliczności, mogących skutkować koniecznością umorzenia postępowania i podejmowanie (także z urzędu) rozstrzygnięć adekwatnych do stanu sprawy. Organ egzekucyjny nie może bowiem zawieszać postępowania w przypadku wystąpienia przesłanek, obligujących go do jego umorzenia z uwagi na niedopuszczalność dalszego jego prowadzenia (tak NSA w wyroku z dnia 2. X. 2009 r., sygn. akt II FSK 653/08)

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie narusza przepisy art. 56 § 1 i art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., poprzez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na przyjęciu, że w tej sprawie zachodzą przesłanki do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Naruszenie tych przepisów miało decydujący wpływ na wynik sprawy, dlatego też Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy.