Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 85/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie NSA Ewa Dzbeńska asesor WSA Maria Tarnowska Protokolant Piotr Kabała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2005 r. sprawy ze skarg Samodzielnego Publicznego Zespołu Opieki Zdrowotnej w S. i Powiatu S. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lipca 2003r. nr [...]; 2. stwierdza że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 85/04

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego w K. z dnia [...] marca 1989 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w S. z dnia [...] stycznia 1989 r. nr [...] orzekających o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonych w S. oznaczonych jako działki nr [...] o powierzchni [...] m2 mającej urządzoną księgę wieczystą KW [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w S. i nr [...], o powierzchni [...] m2 wykazaną w księdze wieczystej KW [...].

Jak wynika z uzasadnienia powyższego rozstrzygnięcia organu decyzją Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w S. z dnia [...] stycznia 1989 r. nr [...] orzeczono o wywłaszczeniu za odszkodowaniem działki nr [...] stanowiącej współwłasność M. H. i K. H. oraz działki nr [...] stanowiącej własność M. H. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego w K. z dnia [...] marca 1989 r. nr [...].

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego w K. z dnia [...] marca 1989 r. wystąpił M. H. - spadkobierca M. H. (postanowienie Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] października 1988 r. sygn. akt [...]).

Decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. Nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził nieważność przedmiotowych decyzji wywłaszczeniowo-odszkodowawczych tj. z dnia [...] stycznia 1989 r. i z dnia [...] marca 1989 r. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia stwierdził, że decyzje te naruszają procedurę wywłaszczeniową ze względu na nieprawidłowe przeprowadzenie rokowań z właścicielami w związku z nie ustaleniem prawa własności do przedmiotowych nieruchomości. Ponadto podniósł, iż nieprawidłowo ustalono także sposób wypłacenia odszkodowania.

Od w/w decyzji wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy wnieśli Samodzielny Zespołu Opieki Zdrowotnej w S. oraz Zarząd Powiatu S. Odwołujący nie zgadzali się z ustaleniami organu nadzoru w kwestii kwalifikacji naruszenia prawa oraz oceny nieodwracalnych skutków prawnych kwestionowanych decyzji.

Rozpatrując ponownie sprawę organ zauważył, że wypowiadał się w niej już Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 21 lutego 2002 r. sygn. akt. I SA 2152/01 wskazał na nieprawidłowości przedmiotowego postępowania wywłaszczeniowego. W wyroku swym Sąd podniósł, że organ orzekający o wywłaszczeniu był w posiadaniu informacji, iż jeden z właścicieli - M. C. nie żyje i że było po nim prowadzone postępowanie spadkowe, a pomimo tego, orzekając ponownie o wywłaszczeniu i odszkodowaniu, nie wyjaśniono sprawy końca.

Uwzględniając ocenę prawną Sądu Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził, że organ wywłaszczeniowy nie dokonując ustalenia stron oraz nie uzupełniając procedury wywłaszczeniowej o rokowania z nowym właścicielem, rażąco naruszył w ten sposób art. 53 i art. 54 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości. Ustalenie w tym wypadku kręgu spadkobierców w postępowaniu sądowym miało istotne znaczenie dla prawidłowego przeprowadzenia postępowania wywłaszczeniowego, zwłaszcza że w skład spadku wchodziło gospodarstwo rolne.

Ponadto organ zauważył, że w przedmiotowej sprawie odszkodowanie przekazano do depozytu sądowego, pomimo że obowiązujący wówczas przepis art. 56 ust. l a w/w ustawy nie dopuszczały takiej możliwości dla nieruchomości wywłaszczonych, które miały urządzonej księgi wieczystej. Niezachowana zatem została także procedura odszkodowawcza.

Uwzględniając powyższą argumentację oraz ocenę prawną zawartą w wspomnianym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego organ uznał, że kwestionowane decyzje z dnia [...] stycznia 1989 r. i z dnia [...] marca 1989 r. zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Jednocześnie podniesiono, iż w sprawie nie zaistniały nieodwracalne skutki prawne o jakich mowa w art. 156 §2 Kpa.

Wywłaszczona nieruchomość stanowi własność Powiatu S., który nabył ją nieodpłatnie od Skarbu Państwa w związku z reformą administracji publicznej. Taka zmiana własności nie stanowiła o nieodwracalności skutków prawnych bowiem nabycie mienia przez jednostki samorządu terytorialnego wiązało się również z przejęciem obowiązków-obciążeń związanych z przejmowanymi nieruchomościami. Podnoszone natomiast przez odwołujących się zarzuty dotyczące poniesionych nakładów na nieruchomości także nie stanowiły o nieodwracalnych skutkach prawnych wydanych decyzji. Nakłady należą bowiem jedynie do skutków faktycznych i jako takie uprawniają do dochodzenia roszczeń z tego tytułu na drodze cywilnej.

Powyższa decyzja stała się z kolei przedmiotem skarg do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, które wnieśli Samodzielny Publiczny Zespół Opieki Zdrowotnej w S. i Zarząd Powiatu S.

Skarżący w skardze powtórzyli argumentację podnoszoną we wnioskach o ponowne rozpatrzenie sprawy a sprowadzającą się do stanowiska, że pomimo pewnych nieprawidłowości postępowania uwłaszczeniowego nie można było uznać, że wady te mają charakter rażący, skutkujący stwierdzeniem nieważności wspomnianych decyzji a nawet jeśli przyjąć, że w istocie tak było, to decyzje te wywołały nieodwracalne skutki prawne uniemożliwiające wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Ponadto skarżący dodatkowo wskazali, że zaskarżona decyzja została wydana w sytuacji, gdy organ nie ustalił następców prawnych zmarłego K. H.

W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zauważając ponadto, iż przez cały okres prowadzenia postępowania nie został powiadomiony o śmierci strony tj. K. H.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę - pod względem zgodności z prawem - zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że Sąd władny jest stwierdzić nieważność bądź uchylić zaskarżoną decyzję z przyczyn wskazanych w przepisie art. 145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli organ administracyjny dopuścił się naruszenia prawa.

W rozpatrywanej sprawie Sąd uznał, że miało miejsce tego rodzaju naruszenie prawa przez organ. Obie bowiem wydane w sprawie decyzje datowane były na rok 2003 r. będąc jednocześnie adresowane m. in. do K. H., który - jak wynika to z jego aktu zgonu - zmarł w dniu [...] listopada 1993 r.

W związku z powyższym należy zauważyć, iż koniecznym elementem każdego postępowania administracyjnego są m. in. jego podmioty a więc strony, o prawach których orzeka organ administracyjny w danym postępowaniu. Ponieważ wspomniane decyzje zawierały rozstrzygnięcie o sytuacji prawnej osoby nieżyjącej i do niej również były skierowane a osoba ta - jako że nie istniała już w dacie orzekania - nie mogła być stroną postępowania.

Z drugiej strony w postępowaniu tym zostały pominięte osoby, które winny w nim brać udział jako następcy prawni nieżyjącego K. H.

Z tych względów, abstrahując od innych zarzutów zawartych w skargach, które mogą być ewentualnie w przyszłości przedmiotem rozpoznania przez Sąd, ale dopiero po umożliwieniu wypowiedzenia się co do istoty sprawy spadkobiercom K. H., Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca rażąco naruszają prawo w rozumieniu przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (vide: wyrok NSA z dnia 20 września 2002 r. sygn. akt I SA 428/01).

Rozpoznając zatem sprawę ponownie organ winien ustalić - w oparciu o treść postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po K. H.- krąg jego spadkobierców i powiadomić osoby te o toczącym się postępowaniu, zapewniając im jednocześnie możliwość wzięcia w nim czynnego udziału, następnie zaś orzec co do istoty roszczenia.

W tych warunkach biorąc powyższe pod uwagę Sąd - z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji.