Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 992/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 205a ust.1, art. 205b ust. 1 i 3, art. 209b ust.1
journal: Dz.U. 2018 poz 1183
law: Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze - t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 46 poz 1 art. 5 ust. 1lit. c pkti, ii, iiii, art. 5 ust. 3, art. 9, art. 4 ust. 5
law: Rozporządzenie (WE) NR 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i  pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie  (EWG) nr 295/91 (Tekst mający znaczenie dla EOG)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pawłowska Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 października 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. P. i T. P. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przepisów oddala skargę


UZASADNIENIE

1 UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r. Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256), art. 205a ust. 1, art. 205b ust. 1 pkt 2 oraz art. 209b ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze (Dz. U. z 2018 r. poz. 1183), art. 14 ustawy z dnia 14 grudnia 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo lotnicze oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019, poz. 235), art. 5, art. 7 ust. 1 lit. a, art. 8, art. 9, art. 14, art. 16 ust.2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91/EWG (Dz. Urz. WE L 46 s.1, 2004, s.1) po rozpatrzeniu wniosku [...] S.A. o ponowne rozpoznanie sprawy uchylił w części decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2019 r. tj. w zakresie stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika lotniczego [...] S.A. art. 7 oraz art. 9 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 i nałożenia na przewoźnika kary w wysokości 2400 zł i w tym zakresie stwierdził brak naruszenia przewoźnika lotniczego [...] S.A. art. 7 oraz art. 9 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 i nałożył na przewoźnika lotniczego karę w wysokości 400 zł za naruszenie art. 14 ust. 2 rozporządzenia.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, iż do Urzędu Lotnictwa Cywilnego w dniu [...] grudnia 2018 r. wpłynęły wnioski Pasażerów A. P., T. P. o stwierdzenie naruszenia przez [...] S.A. z siedzibą w W. przepisów rozporządzenia 261/2004 w związku z odwołaniem lotu z dnia [...] listopada 2018 r. o oznaczeniu kodowym [...], który miał zostać wykonany na trasie B. ([...]) – L. ([...]).

W wyniku przeprowadzonego postępowania Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego wydał w dniu [...].08.2019 r. decyzję [...]. Prezes ustalił, że skarżący Pasażerowie posiadali potwierdzoną rezerwację na skarżony lot, którego start był planowany w dniu [...].11.2018 r. Rejs ten został odwołany przez przewoźnika lotniczego [...] S.A z powodu nielegalnego strajku personelu pokładowego oraz załogi. Pasażerowie zdecydowali o niekontynuowaniu podróży, a przewoźnik lotniczy zwrócił im koszt biletów. Pasażerom odmówiono wypłaty odszkodowania ze względu na przyczynę odwołania rejsu. Pasażerowie nie oczekiwali na rejs w porcie lotniczym, tym samym nie przysługiwała im opieka na podstawie art. 9 rozporządzenia (WE) nr 261/2004, natomiast zgodnie z wymogami art. 14 rozporządzenia przewoźnik udostępnia pasażerom pisemną informację o prawach pasażerów. Odległość z lotniska w B. ([...]) a lotniskiem w L. ([...]) mierzona metodą trasy po ortodromie wynosi 553 kilometrów. Prezes Urzędu uznał, że tzw. dziki strajk nie wchodzi w zakres pojęcia nadzwyczajnych okoliczności i nie wyłącza odpowiedzialności przewoźnika w tytułu wypłaty rekompensaty i stwierdził, naruszenie art. 7 ust. 1 lit. a), art. 9 oraz art. 14 rozporządzenia (WE) nr 261/2004.

Rozpoznając wniosek przewoźnika lotniczego [...] S.A. o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego przyjął za własne, niekwestionowane przez żadną ze stron postępowania, ustalenia organu I instancji, z których wynika, że Pasażerowie posiadali potwierdzoną rezerwację na lot wykonywany przez przewoźnika lotniczego [...] nr [...] w dniu [...] listopada 2018 r. na trasie B. ([...]) – L. ([...]) i że lot ten był odwołany. Powodem odwołania lotu był strajk personelu pokładowego i załogi.

Zgodnie ze zgromadzonymi przez Prezesa Urzędu informacjami na temat strajku, przekazywanymi przez środki masowego przekazu w Polsce (np. PAP, strona internetowa: www.tvn24.pl, www.polsatnews.pl) strajk pracowników [...] trwał w okresie od [...].10.2018 r. do [...].11.2018 r., zorganizował go Międzyzwiązkowy Komitet Strajkowy, który został wybrany spośród zarządów dwóch reprezentatywnych związków zawodowych: Związku Zawodowego [...] (ZZ[...]) na czele z M. Z. oraz Związku Zawodowego [...]., którego przewodniczącym był A. R. Wyrokiem z dnia 12 marca 2020 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie zdecydował, iż w/w strajk pracowników [...] S.A. był legalny. Okoliczności te nie były znane organowi w dniu wydania decyzji I instancji ([...].08.2019 r.).

Zgodnie z motywem 14 rozporządzenia (WE) nr 261/2004, podobnie jak w konwencji montrealskiej, zobowiązania przewoźników lotniczych powinny być ograniczone lub ich odpowiedzialność wyłączona w przypadku gdy zdarzenie jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Okoliczności te mogą, w szczególności, zaistnieć w przypadku destabilizacji politycznej, warunków meteorologicznych uniemożliwiających dany lot, zagrożenia bezpieczeństwa, nieoczekiwanych wad mogących wpłynąć na bezpieczeństwo lotu oraz strajków mających wpływ na działalność przewoźnika.

W ocenie organu brak jest podstaw do przyjęcia, że strajk legalny pracowników przewoźnika lotniczego powinien być traktowany analogicznie jak tzw. strajk nielegalny tzw. dziki strajk, biorąc pod uwagę wytyczne interpretacyjne zawarte w motywie 14 preambuły rozporządzenia (WE) nr 261/2004.

Zgodnie z art. 5 ust. 3 rozporządzenia oraz z poglądem wyrażonym w wyrokach TS UE z dnia 12 maja 2011 r. C-294/10, z dnia 17 kwietnia 2018 r. C-195/17 i nast., z dnia 4 maja 2017 r., C- 315/15, aby stwierdzić, że zaistniały nadzwyczajne okoliczności, należy rozważyć trzy przesłanki:

1. czy zaistniało zdarzenie, które ze względu na swój charakter lub swoje źródło nie wpisuje się w ramy normalnego wykonywania działalności danego przewoźnika lotniczego

2. czy charakter lub źródło zdarzenia nie pozwalają przewoźnikowi na skuteczne nad nim panowanie.

3. czy przewoźnik podjął wszelkie racjonalne środki, by zapobiec odwołaniu lotu Odnośnie przesłanki nr 1 i 2:

Na podstawie załączonego materiału dowodowego organ przyjął, że powodem odwołania skarżonego lotu był strajk, którego legalność potwierdził wyrokiem z dnia [...] marca 2020 r. oddalającym powództwo [...] S.A. Sąd Apelacyjny w Warszawie.

Organ podzielił pogląd przewoźnika, że strajk ten nie wpisywał się w ramy normalnego wykonywania działalności, m. in dlatego, że zanim doszło do strajku, [...] uzyskał zabezpieczenie roszczeń polegające na zakazie jego organizacji. Zatem strajk zorganizowano pomimo tymczasowego unormowania stosunków stron konfliktu do czasu wydania orzeczenia kończącego spór, polegający na żądaniu przywrócenia do pracy pracownika zwolnionego uprzednio dyscyplinarnie.

Strajk jako zdarzenie o charakterze nadzwyczajnej okoliczności, której przewoźnik nie był w stanie uniknąć został potwierdzony przez Sąd Rejonowy dla [...] sygn. Akt [...] z dnia [...].11.2015 r., który stwierdził, że "strajk pracowników przewoźnika stanowi w stosunku do danego przewoźnika lotniczego- pracodawcy zdarzenie o charakterze zewnętrznym, na które przewoźnik lotniczy- pracodawca nie miał wpływu i któremu nie mógł zapobiec. Zdaniem Sądu w żadnym wypadku nie można wymagać od pozwanej spółki, aby w celu zapobiegnięcia organizacji strajku spełniła wszelkie żądania strajkującej grupy pracowników".

Zgodnie z doniesieniami prasowymi, przewoźnik cały czas podejmował próby rozmów ze strajkującymi, składając kolejne propozycje, jednak nieugięte stanowisko strajkujących doprowadziło do przedłużenia konfliktu do dnia [...].11.2018 r. W takiej sytuacji, gdy pomimo podejmowania rozmów, pomimo zabezpieczenia roszczeń i składania propozycje strajkującym strajk rozpoczął się i trwał dwa tygodnie charakter i źródło strajku nie pozwalają przewoźnikowi na skuteczne nad nim panowanie.

Biorąc pod uwagę trwający strajk personelu pokładowego i załogi, odwołanie rejsu było w pełni racjonalną decyzją. Racjonalność działań organ ocenił w świetle orzeczenia TSUE z dnia 12 maja 2011 r. w sprawie C-294/10, z którego wynika, że "ocena zdolności przewoźnika do zapewnienia całego przewidzianego lotu w nowych warunkach wynikających z zaistnienia (...) nadzwyczajnych okoliczności powinna być dokonywana z troską o to, aby wymagane działania nie skutkowały doprowadzeniem przewoźnika do dokonywania nadmiernych poświęceń z punktu widzenia możliwości jego przedsiębiorstwa w danym momencie." Nie należy zatem oczekiwać od przewoźnika by np. wyczarterował prywatny odrzutowiec, gdyż z pewnością skutkowałoby to nadmiernym poświęceniem przedsiębiorstwa.

W ocenie Prezesa strajk tego rodzaju należy uznać za "nadzwyczajne okoliczności" w rozumieniu art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004 z takim skutkiem, iż zwalnia obsługującego przewoźnika lotniczego z ciążącego na nim obowiązku odszkodowania przewidzianego w art. 7 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 261/2004.

Wobec powyższego rozpatrując sprawę ponownie stwierdził brak naruszenia art. 7 ust. 1 lit a) rozporządzenia (WE) nr 261/2004 względem ww. Pasażerów. Jak wskazał Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 12 maja 2011 r. w sprawie C-294/10, przewoźnik ma obowiązek, na podstawie art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004, podjęcia wszelkich rozsądnych środków w celu uniknięcia nadzwyczajnych okoliczności, w tym powinien rozsądnie na etapie planowania lotu wziąć pod uwagę ryzyko opóźnienia związanego z ewentualnym zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności.

Stosownie do art. 2 lit. 1) "odwołanie" oznacza nieodbycie się lotu, który był uprzednio planowany i na który zostało zarezerwowane przynajmniej jedno miejsce.

Zgodnie z art. 5 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 1. W przypadku odwołania lotu, pasażerowie, których to odwołanie dotyczy:

a) otrzymują pomoc od obsługującego przewoźnika lotniczego, zgodnie z art. 8; oraz

b) otrzymują pomoc od obsługującego przewoźnika lotniczego, zgodnie z art. 9 ust. 1 lit. a) i art. 9 ust. 2, jak również, w przypadku zmiany trasy, gdy racjonalnie spodziewany czas startu nowego lotu ma nastąpić co najmniej jeden dzień po planowym starcie odwołanego lotu, pomoc określoną w art. 9 ust. 1 lit. b) i c); oraz c) mają prawo do odszkodowania od obsługującego przewoźnika lotniczego, zgodnie z art. 7, chyba, że

i) zostali poinformowani o odwołaniu co najmniej dwa tygodnie przed planowym czasem odlotu; lub

ii) zostali poinformowani o odwołaniu w okresie od dwóch tygodni do siedmiu dni przed planowym czasem odlotu i zaoferowano im zmianę planu podróży, umożliwiającą im wylot najpóźniej dwie godziny przed planowym czasem odlotu i dotarcie do ich miejsca docelowego najwyżej cztery godziny po planowym czasie przylotu; lub

iii) zostali poinformowani o odwołaniu w okresie krótszym niż siedem dni przed planowym czasem odlotu i zaoferowano im zmianę planu podróży, umożliwiającą im wylot nie więcej niż godzinę przed planowym czasem odlotu i dotarcie do ich miejsca docelowego najwyżej dwie godziny po planowym czasie przylotu.

2. Gdy pasażerowie zostali poinformowani o odwołaniu, otrzymują oni wyjaśnienie dotyczące możliwości alternatywnego połączenia.

3. Obsługujący przewoźnik lotniczy nie jest zobowiązany do wypłaty rekompensaty przewidzianej w art. 7, jeżeli może dowieść, że odwołanie jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków.

4. Ciężar dowodu tego czy i kiedy pasażerowie zostali poinformowani o odwołaniu lotu spoczywa na obsługującym przewoźniku lotniczym.

W myśl art. 8 ust. 1 lit a rozporządzenia (WE) nr 261/2004: W przypadku odwołania do niniejszego artykułu, pasażerowie mają prawo wyboru pomiędzy: zwrotem w terminie siedmiu dni, za pomocą środków przewidzianych w art. 7 ust. 3, pełnego kosztu biletu po cenie za jaką został kupiony, za część lub części nie odbytej podróży oraz za część lub części już odbyte, jeżeli lot nie służy już dłużej jakiemukolwiek celowi związanemu z pierwotnym planem podróży pasażera, wraz z, gdy jest to odpowiednie, - lotem powrotnym do pierwszego miejsca odlotu, w najwcześniejszym możliwym terminie, a zmianą planu podróży, na porównywalnych warunkach, do ich miejsca docelowego, w najwcześniejszym możliwym terminie lub zmianą planu podróży, na porównywalnych warunkach, do ich miejsca docelowego, w późniejszym terminie dogodnym dla pasażera, w zależności od dostępności wolnych miejsc.

Z zebranego w spawie materiału dowodowego wynika, że pasażerowie zrezygnowali z podróży i wnieśli o zwrot ceny biletów. Przewoźnik dokonał zwrotu, tym samym Prezes Urzędu stwierdził brak naruszenia art. 8 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 261/2004.

W myśl art. 9 ust. 1 lit a) rozporządzenia (WE) nr 261/2004: "przypadku odwołania do niniejszego artykułu, pasażerowie otrzymują bezpłatnie posiłki oraz napoje w ilościach adekwatnych do czasu oczekiwania."

W myśl art. 9 ust. 1 lit b) zakwaterowanie w hotelu w przypadku:

— gdy występuje konieczność pobytu przez jedną albo więcej nocy, lub

— gdy zachodzi konieczność pobytu dłuższego niż planowany przez pasażera; c) transport pomiędzy lotniskiem a miejscem zakwaterowania

(hotelem lub innym).

W myśl art. 9 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004: "pasażerom bezpłatnie przysługują dwie rozmowy telefoniczne, dwa dalekopis, dwie przesyłki faksowe lub e-mailowe."

Zgodnie z art. 205b ust. 5 ustawy Prawo lotnicze, ciężar udowodnienia, że uprawnienia przysługujące pasażerowi na podstawie przepisów, o których mowa w art. 205a ust. 1, nie zostały naruszone, obciąża przewoźnika lotniczego.

W odniesieniu do realizacji obowiązków wynikających z art. 9 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 organ zauważył, że w treści skargi Pasażerowie zaznaczyli, że nie otrzymali od przewoźnika odpowiedniej pomocy. Przewoźnik wyjaśnił, iż odwołał lot kilka dni przed planowaną podróżą, a pasażerowie nie oczekiwali na lot w porcie lotniczym.

Z uwagi na powyższe, Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego nie stwierdził naruszenia art. 9 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 wobec skarżącego Pasażera. Zgodnie z art. 14 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 obsługujący przewoźnik lotniczy dba o to, aby w punkcie odpraw pasażerów była umieszczona w miejscu widocznym dla pasażerów czytelna informacja zawierająca następujący tekst: "Jeżeli odmówiono Państwu przyjęcia na pokład lub Państwa lot został odwołany lub opóźniony o co najmniej dwie godziny, możecie Państwo poprosić obsługę na stanowisku odpraw lub w punkcie przyjęć pasażerów na pokład samolotu o tekst określający przysługujące Państwu prawa, w szczególności w odniesieniu do odszkodowania i należnej Państwu pomocy".

Zgodnie z art. 14 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004, przewoźnik lotniczy, który odwołuje lot, wręcza pasażerowi pisemną informację o przepisach na temat odszkodowania i pomocy.

W odniesieniu do realizacji obowiązku poinformowania pasażerów o przysługujących Pasażerowi prawach, określonych w art. 14 rozporządzenia (WE) nr 261/2004, z treści skargi wynika, że skarżący Pasażerowie nie otrzymali od przewoźnika lotniczego stosownych informacji.

Z wyjaśnień przewoźnika wynika, iż procedura zapewnienia pasażerom informacji dotyczących praw pasażerów została zachowana, przewoźnik jednak nie udowodnił tej okoliczności w postępowaniu.

W przypadku, gdy pasażer dowiaduje się o odwołaniu lotu albo jego znacznym opóźnieniu, nim stawi się do odprawy na lot, zachodzi faktyczna niemożność wręczenia temu pasażerowi informacji, o której mowa w art. 14 ust. 2 zd. 1 rozporządzenia 261/2004 (zob. wyr. WSA w Warszawie z 20.2.2015 r., VII SA/Wa 2020/14, Legalis). Niemniej w takim przypadku przewoźnik lotniczy powinien poinformować pasażera o uprawnieniach wynikających z przepisów rozporządzenia 261/2004. Przekazanie tej informacji powinno być odpowiednie do formy przekazywania informacji o odwołaniu lub opóźnieniu lotu i dokonane niezwłocznie. Jedynie niezwłoczne przekazanie informacji o przysługujących prawach umożliwia pasażerowi skorzystanie ze środków wynikających z art. 8 rozporządzenia 261/2004 i - co za tym idzie - świadczeń określonych w art. 9 tego rozporządzenia.

Przewoźnik w toku niniejszego postępowania nie udowodnił powyższego, w konsekwencji, Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego stwierdził naruszenie art. 14 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 względem Pasażerów.

Zgodnie natomiast z art. 209b ust. 1 ustawy - Prawo lotnicze: "Kto działa z naruszeniem obowiązków lub warunków wynikających z przepisów rozporządzeń, o których mowa w art. 205a ust. 1 lub nie wykonuje albo nienależycie wykonuje zobowiązania wynikające z przepisów tych rozporządzeń, podlega karze pieniężnej w wysokości określonej w załączniku nr 2 do ustawy".

Stosownie do pkt 1.4 załącznika nr 2 do w/w ustawy naruszenie obowiązku, o którym mowa w art. 14 rozporządzenia podlega karze pieniężnej od 200 do 4800 zł. Z uwagi na fakt, iż Przewoźnik nie wykazał w toku postępowania administracyjnego, iż poinformował Pasażerów o przysługujących im prawach, zasadnym jest nałożenie kary na Przewoźnika w wysokości 200 zł (słownie: dwieście złotych) za naruszenie wobec każdego z pasażerów, tj. łącznie 400 zł(słownie: czterysta złotych). Taka kara spełnia przesłanki, o których mowa w art. 16 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 261/2004, to znaczy kara w tej wysokości będzie adekwatna do zakresu naruszenia.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, A. P. i T. P. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zobowiązanie Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego do wydania decyzji stwierdzającej naruszenie przez przewoźnika [...] S.A. przepisów prawa polegające na niewypłaceniu na rzecz pasażerów odszkodowania w wysokości po 250 Euro oraz ustalenie obowiązku usunięcia tego naruszenia w ciągu 14 dni a także zwrot kosztów postępowania.

Skarżący podnieśli zarzut naruszenia:

1 art. 5 ust. 3 Rozporządzenia (WE) Nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. poprzez błędne jego zastosowanie i uznanie, że strajk załogi był nadzwyczajną okolicznością, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków.

2 art. 7 i 7a kodeksu postępowania administracyjnego poprzez bezprawne i nieuzasadnione przyjęcie stanowiska przewoźnika w kwestii oceny legalności strajku i jego wpływu na odwołany lot za uzasadnione pomimo wydania przez sąd wyroku sprzecznego z tym stanowiskiem, tj. naruszenie zasady zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz zasady rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony. :

W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinęli i uzasadnili wskazane zarzuty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.

W działaniu organu rozstrzygającego w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.

Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie m.in. art. 205a ust. 1 Prawo lotnicze, który nakłada na Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego obowiązek kontrolowania przestrzegania przepisów m.in. rozporządzenia nr 261/2004/WE ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów.

Zgodnie z art. 205b ust. 1 ww. ustawy, w razie złożenia skargi, o której mowa w przytoczonym przepisie, Prezes Urzędu stwierdza, w drodze decyzji administracyjnej brak naruszenia prawa przez przewoźnika lotniczego albo naruszenie prawa przez przewoźnika lotniczego, określając zakres nieprawidłowości oraz nakładając karę wymienioną w art. 209b ust. 1, zaś w razie stwierdzenia naruszenia przepisu art. 7, art. 8 ust. 1 lit. a lub art. 10 ust. 2 rozporządzenia określa również obowiązek i termin jego usunięcia. Stosownie zaś do art. 209b ust. 1 ustawy - Prawo lotnicze, kto działa z naruszeniem obowiązków lub warunków wynikających z przepisów rozporządzeń, o których mowa w art. 205a ust. 1, lub nie wykonuje albo nienależycie wykonuje zobowiązania wynikające z przepisów tych rozporządzeń, podlega karze pieniężnej w wysokości określonej w załączniku nr 2 do ustawy.

Od dnia wejścia w życie Traktatu Akcesyjnego z dnia 16 kwietnia 2003 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864), na mocy którego Polska stała się państwem członkowskim Unii Europejskiej, kontrola sądu administracyjnego obejmuje również zgodność rozstrzygnięć organów administracji publicznej z prawem wspólnotowym, rozumianym jako całokształt dorobku prawnego Wspólnoty Europejskiej (acquis communautaire), w tym zasad ogólnych prawa wspólnotowego, interpretowanym oraz stosowanym w sposób jednolity na całym obszarze Unii Europejskiej.

Stosownie do art. 5 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91/WE (Dz. Urz. UE L 46 z 17.2.2004), w przypadku odwołania lotu, pasażerowie (...) mają prawo do odszkodowania od obsługującego przewoźnika lotniczego, a zgodnie z art. 7, chyba że:- zostali poinformowani o odwołaniu co najmniej dwa tygodnie przed planowym czasem odlotu; lub zostali poinformowani o odwołaniu w okresie od dwóch tygodni do siedmiu dni przed planowym czasem odlotu i zaoferowano im zmianę planu podróży, umożliwiającą im wylot najpóźniej dwie godziny przed planowym czasem odlotu i dotarcie do ich miejsca docelowego najwyżej cztery godziny po planowym czasie przylotu; lub - zostali poinformowani o odwołaniu w okresie krótszym niż siedem dni przed planowym czasem odlotu i zaoferowano im zmianę planu podróży, umożliwiającą im wylot nie więcej niż godzinę przed planowym czasem odlotu i dotarcie do ich miejsca docelowego najwyżej dwie godziny po planowym czasie przylotu.

Zgodnie z art. 2 lit. l rozporządzenia nr 261/2004 w odróżnieniu od opóźnienia lotu jego odwołanie jest konsekwencją faktu, że lot pierwotnie przewidziany nie został wykonany.

Okoliczności wyłączające odpowiedzialność odszkodowawczą określone zostały w art. 5 ust. 1 lit. c pkt i, ii, iii stanowiącym, iż pasażerom nie należy się odszkodowanie jeżeli m.in. zostaną poinformowani o odwołaniu lotu co najmniej dwa tygodnie przed planowanym odlotem, oraz w art. 5 ust. 3 zgodnie z którym przewoźnik zwolniony jest z tego obowiązku jeżeli może dowieść, iż odwołanie zostało spowodowanie zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć mimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Ciężar dowodu tego czy i kiedy pasażerowie zostali poinformowani o odwołaniu lotu spoczywa na przewoźniku - art. 4 ust.5 rozporządzenia. Również art. 205b ust. 3 ustawy Prawo lotnicze stanowi, iż ciężar udowodnienia , że uprawnienia przysługujące pasażerowi , w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub opóźnienia lotu, zgodnie z rozporządzeniem nie zostały naruszone, obciąża przewoźnika lotniczego.

Stosownie do treści postanowień (14) preambuły rozporządzenia nr 261/2004/WE podobnie jak w konwencji montrealskiej, zobowiązania przewoźników powinny być ograniczone lub ich odpowiedzialność wyłączona w przypadku, gdy zdarzenie jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć mimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Okoliczności te mogą, w szczególności, zaistnieć w przypadku destabilizacji politycznej, warunków meteorologicznych uniemożliwiających dany lot, zagrożenia bezpieczeństwa, nieoczekiwanych wad mogących wpłynąć na bezpieczeństwo lotu oraz strajków mających wpływ na działalność przewoźnika. Wyszczególniając zatem, w niniejszym przykładowym wyliczeniu "strajki mające wpływ na działalność przewoźnika", ustawodawca miał na celu wyłączenie jego odpowiedzialności w sytuacji, w której zorganizowanie strajku przez pracowników zatrudnionych przez przewoźnika doprowadzi do takiej sytuacji, w której ten pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków, nie będzie w stanie wywiązać się ze swoich zobowiązań i zrealizować określonych połączeń.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem TSUE pojęcie "nadzwyczajnych okoliczności" w rozumieniu art. 5 ust. 3 rozporządzenia 261/2004 obejmuje zdarzenia, które ze względu na swój charakter lub źródło nie wpisują się w ramy normalnego wykonywania działalności danego przewoźnika lotniczego i nie pozwalają na panowanie nad nimi, przy czym te dwie przesłanki są kumulatywne i ich poszanowanie wymaga przeprowadzenia oceny każdego przypadku z osobna (zob. wyroki: z dnia 22 grudnia 2008 r., Wallentin-Hermann, C-549/07, EU:C:2008:771, pkt 23; z dnia 17 września 2015 r., van der Lans, C-257/14, EU:C:2015:618, pkt 36; z dnia 17 kwietnia 2018 r., Krüsemann, pkt 32, 34; a także z dnia 11 czerwca 2020 r., Transportes Aéros Portugueses, C-74/19, EU:C:2020:460, pkt 37). W swoim orzecznictwie TSUE wskazuje np., że choć przewoźnik lotniczy powinien wykazać, że podjął odpowiednie środki personalne, materiałowe oraz finansowe, którymi dysponował, aby uniknąć, by sytuacja ta doprowadziła do odwołania danego lotu, to jednak nie można oczekiwać od niego poświęceń, których nie można od niego wymagać, mając na uwadze możliwości jego przedsiębiorstwa w danym momencie (zob. podobnie wyrok z dnia 11 czerwca 2020 r., Transportes Aéros Portugueses, C-74/19, EU:C:2020:460, pkt 36 i przytoczone tam orzecznictwo).

Należy w tym miejscu podkreślić, że zasadniczy nurt orzecznictwa TSUE w zakresie wykładni przedmiotowych przepisów rozporządzenia 261/2004 koncentrował się na zagadnieniu, czy strajk rozpoczęty w związku z wezwaniem związku zawodowego pracowników obsługującego przewoźnika lotniczego z poszanowaniem warunków ustanowionych w przepisach krajowych, w szczególności z dochowaniem przewidzianego w nich terminu na jego zapowiedzenie, mający na celu dochodzenie żądań pracowników tego przewoźnika, podjęty przez jedną lub więcej kategorii pracowników, których obecność jest niezbędna do wykonania lotu, stanowi "nadzwyczajne okoliczności" w rozumieniu art. 5 ust. 3 rozporządzenia 261/2004. I tylko w takich uwarunkowaniach stanowisko TSUE można uznać za dominujące (zob. m.in. pkt 25 wyroku TSUE z dnia 23 marca 2021 r., C-28/20).

Strajk jest uznawany jako zdarzenie zewnętrzne, które ma charakter nadzwyczajny, niemożliwy do przewidzenia i którego skutkom nie można zapobiec (por. A. Wolter, J. Ignatowicz, K. Stefaniuk, Prawo cywilne. Zarys części ogólnej, Warszawa 1998, s. 359). Należy on do grupy przypadków związanych z niecodziennymi zachowaniami zbiorowości i jest uznawany za okoliczność siły wyższej (por. wyrok NSA z dnia 30 września 2014 r. sygn. akt GSK 299/13). W podstawowym rozumieniu tego słowa przez "strajk" należy rozumieć każde zamierzone przez pracowników zaprzestanie świadczenia pracy w celu przymuszenia pracodawcy do realizacji przedstawionych mu postulatów. Strajk jest podstawowym uprawnieniem pracowniczym, zagwarantowanym ustawowo (w Polsce gwarantuje to również ustawa zasadnicza; prawo do strajku jest jednym z podstawowych i ściśle przestrzeganych uprawnień pracowniczych). W praktyce jest to zjawisko trudne do przewidzenia, jak również niemożliwe do zapobieżenia.

Sąd uznał za prawidłowo ustalony przez organ odwoławczy stan faktyczny zaistniały w sprawie i opisany we wcześniejszej części niniejszego uzasadnienia, w związku z czym sąd przyjął ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym rozstrzygnięciu Prezesa ULC (zob.: uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09).

Jak wynika z akt sprawy skarżący zostali poinformowani o odwołaniu rejsu , odstąpili od umowy przewozu i otrzymali pełny zwrot niewykorzystanego biletu. W dniu [...] listopada 2018 r. skarżący nie znajdowali się w porcie lotniczym, nie oczekiwali na lotnisku na rejsy alternatywne zatem nie przysługiwała im opieka wynikająca z art. 9 rozporządzenia.

Przedmiotowy lot został odwołany z powodu strajku personelu pokładowego i załogi przewoźnika lotniczego. Przy czym, strajk ten został zorganizowany przez związek zawodowy zrzeszający pracowników przewoźnika lotniczego, nie zaś przez samego przewoźnika lotniczego czy jego pracowników. Nie można więc uznać, iż wskazany strajk stanowił w stosunku do przewoźnika lotniczego zdarzenie "wewnętrzne", na które przewoźnik ten miał wpływ i któremu mógł skutecznie zapobiec. Nie można także przyjąć, że ryzyko negatywnych konsekwencji tego strajku, obciąża przewoźnika w ramach tzw. "ryzyka pracodawcy". Sąd w związku z tym zwraca uwagę, że podstawowym zadaniem przewoźnika lotniczego, a zarazem organizacji jego przedsiębiorstwa, jest przewożenie podróżnych. Sprawne funkcjonowanie oferowanej przez niego siatki połączeń, a także sprawna obsługa pasażerów zanim jeszcze wejdą na pokład stanowią zatem główne cele jego działalności. W przypadku strajku, który stanowi element nacisku na pracodawcę nie można mówić o możliwości natychmiastowego uniknięcia jego skutków.

Na gruncie poczynionych ustaleń Sąd doszedł do przekonania, że strajk pracowników [...] stanowił okoliczność nadzwyczajną, o której mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia 261/2004 r., w związku z czym przewoźnik nie dopuścił się naruszenia przepisów rozporządzenia i nie można obciążać go obowiązkiem wypłaty odszkodowania na rzecz skarżących. Przewoźnik lotniczy udowodnił w niniejszej sprawie, że odwołanie przedmiotowego rejsu nastąpiło z przyczyny od niego niezależnej, mającej charakter siły wyższej i wpisującej się w pojęcie nadzwyczajnej okoliczności, o której mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia. Strajk miał bowiem charakter zewnętrzny, niezależny od przewoźnika i nie będący pod jego kontrolą. Analogiczne stanowisko prezentowało orzecznictwo tutejszego Sądu na przestrzeni kilku ostatnich lat ( vide wyroki w sprawach VII SA/Wa 1667/15, VII SA/Wa 1980/15 czy VII SA/Wa 67/16).

Reasumując uznać należy, że nie doszło do naruszeń przepisów wymienionych w skardze, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Organ podjął wszystkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy i dysponował materiałem wystarczającym do podjęcia rozstrzygnięcia. Sąd nie dopatrzył się również naruszeń przepisów prawa procesowego, które miałyby wpływ na wynik sprawy. Wydana w sprawie decyzja zawiera wszelkie określone prawem elementy. Organ w sposób wystarczający wyjaśnił również motywy zaskarżonego rozstrzygnięcia, a uzasadnienie decyzji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

-----------------------

7