Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 538/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1c, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant spec. Piotr Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2016 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] października 2014 r. 2. zasadza od Wojewody [...] na rzecz S. S. 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] Wojewoda [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2013 r., poz. 267 ze zm. - dalej "kpa") oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 - dalej "ugn"), po rozpatrzeniu odwołania S. S. od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] października 2014 r. nr [...] orzekającej o odmowie zwrotu nieruchomości położonych w [...] przy [...] i ul. [...] oznaczonych jako działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] i nr [...] z obrębu [...], wywłaszczonych decyzją Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1969 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie przedstawia się w sposób następujący.

Decyzją Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1969 r. nr [...] wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa część nieruchomości o pow. 57 749 m2 z nieruchomości o pow. 12 0200 m2 położonej w [...] przy [...] i ul. [...] pochodzącej z byłej osady włościańskiej wsi [...] zapisanej w tabeli pod nr [...]. Jednocześnie ww. decyzją zostało ustalone odszkodowanie na rzecz W. S. i H. S. od Przedsiębiorstwa [...]. Wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło z dniem zgłoszenia wniosku o wywłaszczenie, tj. z dniem [...] marca 1955 r.

Dla ww. nieruchomości urządzony był zbiór dokumentów Zd Nr [...], do którego złożono: wypis umowy sprzedaży z dnia [...] grudnia 1951 r., na mocy której H. S. nabył od S. S. 5/12 części ww. nieruchomości; wypis aktu notarialnego z dnia [...] marca 1965 r., na mocy którego W. S. nabyła od S. S. w drodze darowizny udział wynoszący 7/12 części ww. nieruchomości. Postanowieniem Państwowego Biura Notarialnego w [...] z dnia [...] lipca 1971 r. zbiór dokumentów Zd Nr [...] został zamknięty z urzędu i włączony do zbioru dokumentów Zd Nr [...].

Decyzja z dnia [...] lipca 1969 r. została utrzymana w mocy decyzją Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] marca 1970 r. nr [...].

W dniu 6 kwietnia 1993 r. o zwrot przedmiotowej nieruchomości wystąpili M. L. i S. S.

Po rozpoznaniu ww. wniosku, decyzją z dnia [...] wrześniu 1996 r. nr [...] Kierownik Urzędu Rejonowego w [...] zwrócił część wywłaszczonej nieruchomości, oznaczoną jako działki ewidencyjne nr [...], nr [...] i nr [...] z obrębu [...]. W wyniku rozpatrzenia odwołania złożonego przez Przedsiębiorstwo [...], Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] stycznia 1997 r. nr [...] uchylił ww. decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy uznał, że dodatkowych wyjaśnień wymaga zarzut podniesiony w odwołaniu, iż zwrócona część nieruchomości przed przeznaczeniem jej na [...] została użyta na cel zgodny z wywłaszczeniem.

Wyrokiem z dnia 28 kwietnia 1999 r. sygn. akt IV SA 275/97 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1997 r.

Wnioskiem z dnia 25 lipca 2000 r. M. L. wystąpiła ponownie o zwrot części nieruchomości wywłaszczonej na podstawie decyzji z dnia [...] lipca 1969 r. Wnioskodawczyni zawęziła swoje żądanie do działki ewidencyjnej nr [...] o pow. 489 m2 z obrębu [...]. Wniosek w tym zakresie został podtrzymany w dniu [...] listopada 2000 r. przez Z. i A. S. oraz S. S. Wnioskodawcy zostali ustaleni jako spadkobiercy poprzedniej współwłaścicielki wywłaszczonej nieruchomości na podstawie: postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] listopada 1990 r. sygn. akt [...], zgodnie z którym spadek po W. S. nabyli: S. S., A. S. i M. L.; postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] września 1982 r. sygn. akt [...], na mocy którego spadek po H. S. nabyli: Z. S., S. S., A. S. oraz M. L.

Jak ustalił organ pierwszej instancji, zgodnie z pismem Biura Geodezji i Katastru z dnia [...] sierpnia 2013 r. nieruchomości wywłaszczonej decyzją z dnia [...] lipca 1969 r. odpowiadają działki ewidencyjne nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] z obrębu [...] oraz części działek ewidencyjnych nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] z obrębu [...]. Z ww. pisma wynika, że w skład wywłaszczonej nieruchomości wchodzi również część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], czego nie potwierdzają jednak wpisy w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości, z której nieruchomość ta została wyłączona. Pismem z dnia [...] grudnia 2013 r. Biuro Geodezji i Katastru poinformowało, iż w wyniku podziału i połączenia dawnych działek ewidencyjnych nr [...], nr [...] z obrębu [...] na podstawie decyzji Prezydenta [...] Nr [...] z dnia [...] lipca 2013 r. powstały działki ewidencyjne nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] z obrębu [...].

Z uwagi na treść pierwotnego wniosku o zwrot nieruchomości z 1993 r., obejmującego żądaniem całą wywłaszczoną nieruchomość, organ pierwszej instancji wystąpił do wnioskodawców o doprecyzowanie wniosków złożonych w dniu 25 lipca 2000 r. oraz w dniu 23 listopada 2000 r. poprzez wskazanie, czy faktycznie występują wyłącznie o zwrot części nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...], czy o zwrot całej wywłaszczonej nieruchomości.

Pismem z dnia 22 lipca 2013 r. A. S., pismem z dnia 23 sierpnia 2013 r. M. L. oraz pismem z dnia 26 lipca 2013 r. S. S. i Z. S. poinformowali, iż ubiegają się o zwrot całej wywłaszczonej nieruchomości. Wobec powyższego organ stwierdził, że przedmiot postępowania stanowi cała wywłaszczona nieruchomość oznaczona aktualnie jako działki ewidencyjne nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] z obrębu [...] oraz części działek ewidencyjnych nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] z obrębu [...].

Organ zauważył, że z załączonych przez Biuro Geodezji i Katastru informacji z ewidencji gruntów wynika, iż: nieruchomość oznaczona jako działka ewidencyjna nr [...] z obr. [...] stanowi własność Skarbu Państwa i znajduje się w użytkowaniu wieczystym [...] Sp. z o. o.; nieruchomość oznaczona jako działka ewidencyjna nr [...] z obr. [...] stanowi własność Skarbu Państwa i znajduje się w użytkowaniu wieczystym [...] Sp. z o. o.; nieruchomość oznaczona jako działki ewidencyjne nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] obr. [...] stanowi własność Skarbu Państwa i znajduje się w użytkowaniu wieczystym [...] Sp. z o. o.; nieruchomość oznaczona jako działka ewidencyjna nr [...] z obr. [...] stanowi własność Skarbu Państwa i znajduje się w użytkowaniu wieczystym [...] Sp. z o. o.; nieruchomość oznaczona jako działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] z obr. [...] stanowi własność Skarbu Państwa i znajduje się we władaniu Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o. o.; nieruchomość oznaczona jako działka ewidencyjna nr [...] z obr. [...] stanowi własność Skarbu Państwa i znajduje się w trwałym zarządzie Zarządu Dróg Miejskich, a jej użytek oznaczony jest symbolem "dr"; nieruchomość oznaczona jako działka ewidencyjna nr [...] z obr. [...] stanowi własność Skarbu Państwa i znajduje się we władaniu Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o. o.- aktualnie [...] Sp. z o. o; nieruchomość oznaczona jako działka ewidencyjna nr [...] z obr. [...] stanowi własność [...].

Z uwagi na różnorodny stan prawny nieruchomości, Prezydent [...] postanowił wydać osobne rozstrzygnięcia dla ww. nieruchomości oraz wskazał, że decyzja w niniejszej sprawie dotyczy nieruchomości oznaczonych jako działki ewidencyjne nr [...], nr [...] i nr [...] z obr. [...].

Decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...] Prezydent [...] orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości wywłaszczonych decyzją Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1969 r,. położonych w [...] przy [...] i ul. [...] oznaczonych jako:

- działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] z obr. [...] stanowiące własność Skarbu Państwa, znajdujące się we władaniu Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o. o.;

- działka ewidencyjna nr [...] z obr. [...] stanowiąca własność Skarbu Państwa, znajdująca się we władaniu [...] Sp. z o. o.

Od decyzji odwołanie złożył S. S. Zarzucił, że uzasadnienie decyzji zawiera wybiórcze i jednostronne argumenty, stawiające w uprzywilejowanej pozycji interes Skarbu Państwa.

W tych okolicznościach, w wyniku rozpatrzenia odwołania strony, została wydana opisana na wstępie decyzja Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2015 r.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana prawidłowo. Wskazał, że art. 136 ugn stanowi, iż poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeśli stosownie do przepisu art. 137 ugn stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie z dyspozycją art. 137 ust. 1 ugn, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu albo, 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel nie został zrealizowany.

Wojewoda podkreślił, iż organ rozpatrujący sprawę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości związany jest treścią art. 137 ust. 1 ugn, który zawiera zamknięty katalog okoliczności, powodujących, że można uznać nieruchomość za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zbędność przejętej nieruchomości stanowi materialnoprawną przesłankę do jej zwrotu na rzecz uprawnionego podmiotu, natomiast od zachowania ww. terminów nie przewidziano w ustawie wyjątków. Wystąpienie jednej z przesłanek zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nakazuje organowi uznać tę nieruchomość za zbędną, co w konsekwencji oznacza możliwość jej zwrotu. Przesłanka, jaką jest zakończenie realizacji celu publicznego przed upływem 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, powoduje, że bez wyjątków niezakończenie realizacji celu przed upływem tego terminu powoduje obowiązek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Zwrot przysługuje również w przypadku, gdy dotyczy nieruchomości, które są zagospodarowywane na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu albo już zostały zagospodarowane na ten cel, gdyż zrealizowanie celu wywłaszczenia po terminie nie jest przez ustawodawcę uznane za realizację celu wywłaszczenia. Organ podkreślił, że przepisy art. 136 i art. 137 ugn muszą być interpretowane i stosowane ściśle, bez dokonywania jakichkolwiek odstępstw od przewidzianych tam treści oraz z poszanowaniem zasad wynikających z przepisów Konstytucji RP.

Wojewoda podniósł, że w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia z 13 marca 2014 r., na który powołał się organ pierwszej instancji, orzeczono, że wykładnia art. 137 ust. 1 pkt 2 ugn polegająca na tym, iż w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu – jest niezgodna z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji. Jednak, zgodnie z sentencją ww. wyroku, nie podlegają zwrotowi na rzecz byłych właścicieli i ich spadkobierców te nieruchomości skomunalizowane, na których jednostki samorządu terytorialnego zrealizowały przed 2004 r. i przed dniem złożenia wniosku o ich zwrot cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, bez możliwości badania, czy realizacja ta nastąpiła po upływie 10 lat od chwili wywłaszczenia. Jeśli zaś w dniu złożenia wniosku o zwrot, a przed 2004 r., cel wywłaszczenia jeszcze nie został zrealizowany, byli właściciele tych nieruchomości oraz ich spadkobiercy zachowują ustawowe uprawnienie do żądania zwrotu, które nabyli przed wejściem w życie ustawy z 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Wojewoda zauważył, że przedmiotem rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego były nieruchomości jednostek samorządu terytorialnego, zaś w przedmiotowej sprawie nieruchomości stanowią własność Skarbu Państwa, dlatego powyższy wyrok pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie.

Organ stwierdził, że wywłaszczenie nieruchomości o pow. 5.774 m2 stanowiącej osadę tabelową Nr [...] we wsi [...] nastąpiło na wniosek Przedsiębiorstwa Robót Elewacyjnych Budownictwa [...] z dnia [...] czerwca 1967 r., stanowiący nawiązanie do wniosku z dnia [...] marca 1955 r. złożonego przez [...]. Pierwotnym wnioskiem z dnia [...] marca 1955 r. [...] - działając na podstawie art. 17 pkt 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych - wystąpiło do Prezydium Stołecznej Rady Narodowej o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego do nieruchomości przeznaczonych pod budowę baz Centralnego Zarządu Robót Inżynieryjnych. We wniosku tym nieruchomość o pow. 57.749 m2, pochodząca z byłej osady włościańskiej wsi [...] zapisanej w tabeli pod nr [...], wskazana została jako nieużytki. Wniosek o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego z dnia [...] marca 1955 r. został złożony przez [...], w związku z wydanym przez Państwową Komisję Planowania Gospodarczego Zezwoleniem z dnia [...] lipca 1954 r. Na podstawie ww. dokumentu, zezwolono [...] w [...] jako wykonawcy narodowych planów gospodarczych na nabycie nieruchomości położonych w [...] na [...] o łącznej pow. 18 ha 70 a oraz na niezwłoczne objęcie ww. nieruchomości zgodnie z art. 6 dekretu o nabywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, co mogło nastąpić natychmiast po dokonaniu opisu nieruchomości przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej. Opis nieruchomości objętych ww. zezwoleniem nastąpił na podstawie protokołu z dnia [...] września 1954 r. Wnioskiem z dnia [...] czerwca 1967 r. Przedsiębiorstwo [...], informując o użytkowaniu terenu objętego wnioskiem z dnia [...] marca 1955 r., wniosło ponownie o wywłaszczenie nieruchomości o pow. 5.774 m2 stanowiącej osadę tabelową Nr [...] we wsi [...].

Wojewoda podał, że w wyroku z dnia 13 września 2010 r. sygn. akt I OSK 1427/09, wydanym w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lipca 1969 r., Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż Przedsiębiorstwo [...] jest następcą prawnym byłego [...], co uzasadniało kontynuowanie postępowania wywłaszczeniowego wszczętego na wniosek [...] z udziałem Przedsiębiorstwa [...]. Organ przeprowadzający postępowanie wywłaszczeniowe nie naruszył więc prawa, uwzględniając wniosek Przedsiębiorstwa [...] z dnia 27 czerwca 1967 r. Ponadto wojewoda zaznaczył, iż ww. wyrokiem z dnia 13 września 2010 r. sygn. akt I OSK 1427/09 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną M. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 284/09 w sprawie ze skarg S. S. i M. L. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej.

Wojewoda wskazał, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ pierwszej instancji ustalił, iż historia ww. przedsiębiorstwa przedstawia się następująco:

- zarządzeniem Ministerstwa Budownictwa Miast i Osiedli z dnia [...] grudnia 1953 r. powstało przedsiębiorstwo pod nazwą [...],

- zarządzeniem Ministerstwa Budownictwa Miast i Osiedli z dnia [...] kwietnia 1955 r. zmieniono nazwę przedsiębiorstwa na Przedsiębiorstwo [...],

- zarządzeniem Ministerstwa Budownictwa Miast i Osiedli z dnia [...] września 1956 r. zmieniono nazwę przedsiębiorstwa na Przedsiębiorstwo [...],

- zgodnie z zarządzeniem Nr [...] Ministerstwa Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] maja 1961 r. połączono dwa przedsiębiorstwa państwowe -Przedsiębiorstwo [...] i Przedsiębiorstwo [...], w wyniku czego z dniem 1 lipca 1961 r. powstało Przedsiębiorstwo [...], z pisma z dnia 18 kwietnia 1968 r. wynika, iż z podziału jednego Przedsiębiorstwa [...] powstały dwa przedsiębiorstwa: [...] oraz Przedsiębiorstwo [...],

- z dniem 1 styczna 1965 r. nastąpiło rozłączenie uprzednio połączonych przedsiębiorstw, wówczas przyjęta została nazwa Przedsiębiorstwo [...].

W ocenie organu odwoławczego, materiał dowodowy w sprawie wskazuje, że Przedsiębiorstwo [...] jest następcą prawnym [...], będącego wnioskodawcą w postępowaniu wywłaszczeniowym przeprowadzonym w celu realizacji narodowych planów gospodarczych. W związku z powyższym, jak również z uwagi na złożony przez Przedsiębiorstwo [...] wniosek o nabycie prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu, organ pierwszej instancji słusznie uznał, iż przedsiębiorstwo to ma interes prawny do udziału w postępowaniu w przedmiocie zwrotu nieruchomości, oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...], znajdującej się we władaniu Przedsiębiorstwa.

Wojewoda dodał, że interes prawny do udziału w przedmiotowym postępowaniu posiada również Przedsiębiorstwo [...] Sp. z o. o. będące władającym nieruchomości, oznaczonej jako działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] z obrębu [...] oraz Przedsiębiorstwo [...]. Wskazał, że jak wynika z pisma Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o. o. z dnia 15 lipca 2014 r., ww. nieruchomość znajduje się we władaniu spółki na podstawie decyzji Nr [...] dawnego [...] z dnia [...] stycznia 1973 r. w sprawie przekazania jej przez Przedsiębiorstwo [...] na rzecz Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o.o. Dla Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o.o. wydane zostały następnie decyzje ustalające opłaty z tytułu użytkowania, tj. decyzją Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] marca 1973 r. ustalono opłaty roczne za użytkowanie terenu położonego przy ul. [...], natomiast decyzją Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] maja 1988 r. ustalono nową kwotę z tytułu zarządu.

Organ stwierdził, że nieruchomość objęta decyzją z dnia [...] lipca 1969 r. nr [...] została wywłaszczona z przeznaczeniem dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Decyzja wskazała wyłącznie ogólnie niezbędność nieruchomości dla narodowych planów gospodarczych, natomiast we wniosku z dnia [...] marca 1955 r. o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego [...] wskazało precyzyjnie, iż nieruchomość ta była niezbędna pod budowę baz. Dla terenu obejmującego wywłaszczoną nieruchomość Prezydium Rady Narodowej w [...] wydało w dniu [...] listopada 1953 r. - Zaświadczenie lokalizacyjne wstępne Nr [...]. Zaświadczenie to wydane zostało dla sześciu przedsiębiorstw pod budowę baz usługowo - produkcyjnych oraz ośrodków administracyjno - biurowych, w tym dla [...]. [...] we wniosku z dnia [...] czerwca 1954 r. o zezwolenie na nabycie nieruchomości położonych przy [...] objętych ww. zaświadczeniem Nr [...] jako przeznaczenie terenu wskazało cele składowo - przemysłowe [...], w tym dla [...] - 8,12 ha.

Organ zauważył, że również zezwolenie Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...] lipca 1954 r. jako cel wywłaszczenia wskazało budowę zespołu baz [...]. Integralną część powyższego zezwolenia stanowi Plan generalny baz przedsiębiorstw sporządzony w skali 1:2000, który wskazuje, jakie obiekty zostały już przez inwestora zrealizowane. Na kopię tego planu udostępnionego przez Przedsiębiorstwo [...] wrysowano orientacyjne granice nieruchomości oznaczonych aktualnie jako działki ewidencyjne nr [...], nr [...] i nr [...] z obrębu [...]. Dokonane ustalenia położenia ww. nieruchomości na załączniku graficznym do wydanego zezwolenia na zajęcie nieruchomości wskazują, iż:

- w granicach aktualnej działki ewidencyjnej nr [...] z obr. [...] (będącej obecnie w posiadaniu Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o. o.) zlokalizowane są wiaty, magazyny oraz składy elementów surowych, południowa granica działki przebiega wzdłuż bocznicy kolejowej;

- w granicach aktualnych działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...] z obr. [...] (będących obecnie we władaniu Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o.o.) zlokalizowane są budynki biurowe, hala napraw, rampa czołowa oraz tereny wyładunkowe.

Zdaniem wojewody, załącznik do zezwolenia na objęcie nieruchomości z dnia [...] lipca 1954 r. potwierdza, iż w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] lipca 1969 r. teren objęty przedmiotową decyzją był zagospodarowany zgodnie z celem wywłaszczenia. Na podstawie zezwolenia Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...] lipca 1954 r., Centralny Zarząd [...] na terenie położonym pomiędzy wykopem kolei [...], [...], ul. [...], [...] i [...], przystąpił niezwłocznie do budowy zespołu baz dla zjednoczeń [...]. Informacja ta wynika z pisma Ministra Budownictwa Miast i Osiedli z dnia [...] sierpnia 1955 r. W ocenie wojewody, słusznie wskazał organ pierwszej instancji, odnosząc się do treści art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ugn, że należy uznać jako dowód pośredni informację wynikającą z wniosku z dnia [...] września 1954 r. o zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości o łącznej pow. 37.349 m2 położonych przy ul. [...] wskazanych w innym zaświadczeniu lokalizacyjnym Nr [...] (tj. terenie nie obejmującym aktualnych działek ewidencyjnych nr [...], nr [...] i nr [...] z obr. [...]). We wniosku [...] wskazało, iż na terenie objętym zezwoleniem z dnia [...] lipca 1954 r. prowadzi roboty budowlane, które są poważnie zaawansowane. Można z tego wyprowadzić wniosek, że cel wywłaszczenia zrealizowano. W późniejszym okresie przez [...] podejmowane były działania mające na celu dalsze zagospodarowanie ww. terenu. Dla całego obszaru wydawane były decyzje lokalizacyjne, w tym:

- dla terenu obejmującego nieruchomość oznaczoną jako działka ewidencyjna nr [...] z obr. [...]: zaświadczenie lokalizacji szczegółowej z dnia [...] października 1959 r. zatwierdzające budowę dołów wapiennych dla Przedsiębiorstwa [...], propozycja lokalizacji szczegółowej z listopada 1959 r. ustalająca lokalizację baz sprzętu, zaświadczenie lokalizacji szczegółowej z dnia [...] lutego 1960 r. uchylone decyzją z dnia [...] stycznia 1972 r. w części dotyczącej szkicu Nr [...] zatwierdzające lokalizację baz przemysłowych dla [...], zaświadczenie lokalizacji ogólnej z dnia [...] września 1968 r. ustalające lokalizację inwestycji polegającej na adaptacji istniejącej zabudowy wybudowanej w ramach lokalizacji szczegółowej z dnia [...] lutego 1960 r. oraz wybudowaniu nowych obiektów, decyzja o lokalizacji inwestycji z dnia [...] marca 1972 r. ustalająca lokalizację budowy bazy zaplecza technicznego dla Przedsiębiorstwa [...], postanowienie z dnia [...] czerwca 1969 r. o wyrażeniu zgody na propozycję lokalizacyjną inwestora, na podstawie którego ustalono lokalizację bazę zaplecza technicznego. Jak wskazał organ pierwszej instancji, wnioskiem z dnia [...] czerwca 1963 r. Przedsiębiorstwo [...] wniosło o wydanie pozwolenia na budowę budynku biurowego, warsztatu ciesielskiego, wytwórni suchych zapraw, garaży i portierni. Budynki te stanowiły drugi etap rozbudowy zaplecza techniczno - usługowego. Z pisma Przedsiębiorstwa [...] z dnia [...] maja 1968 r. wynika, iż wówczas przedsiębiorstwo nie posiadało żadnego stałego zaplecza, koniecznego dla prawidłowego prowadzenia robót. Prowizoryczne zaplecze, z którego przedsiębiorstwo korzystało mieściło się na dzierżawionym od [...] terenie przy ul. [...]. Teren ten na podstawie decyzji Naczelnego Dyrektora [...] w [...] z dnia [...] października 1969 r. został Przedsiębiorstwu [...] następnie przekazany z dniem [...] stycznia 1970 r. Z pisma z dnia [...] kwietnia 1968 r. wynika, iż teren i budynki położone przy ul. [...] zostały przydzielone [...]. W ramach tej lokalizacji Przedsiębiorstwo [...] otrzymało w dzierżawę część ww. terenu. Z protokołu sporządzonego dnia [...] listopada 1969 r. wynika, że przedmiotem przekazania na rzecz Przedsiębiorstwa [...] był teren o pow. 2,3 ha zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] września 1968 r. z całego obszaru objętego decyzją z dnia [...] lutego 1960 r. W wyniku powyższej zamiany [...] uzyskały decyzję zamienną na posiadany teren pomniejszoną o 2,3 ha, tj. decyzję o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] października 1968 r.;

- dla terenu obejmującego nieruchomość oznaczoną jako działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] z obr. [...] wydane zostało wskazanie terenu z dnia [...] marca 1963 r. dotyczące inwestycji budowy budynków administracyjno - socjalnego, produkcyjnego i magazynów.

Wojewoda zauważył, że wnioskiem z października 1989 r. Przedsiębiorstwo [...] w oparciu o wskazanie lokalizacyjne z dnia [...] grudnia 1988 r. wniosło o ustalenie lokalizacji inwestycji polegającej na rozbudowie i modernizacji zakładu napraw maszyn budowlanych w [...] ul. [...]. Załącznik graficzny do wniosku jako teren pod inwestycję wskazał części ww. działek. W ramach powyższego zadania inwestycyjnego przewidziano budynek portierni, budynek dla mechaników, budynek socjalny, magazyn do składowania wyposażenia pojazdów, jak również place postojowe, plac napraw, myjnię oraz zieleń. Powyższe dokumenty nie wyłączały ww. obszaru z jego pierwotnego przeznaczenia, lecz stanowiły wyłącznie jego uzupełnienie. Decyzje te wydawane były dla realizacji zadań inwestora, w związku z dostosowaniem pierwotnych założeń do zmieniających się potrzeb. Późniejsze zagospodarowanie wywłaszczonej nieruchomości potwierdza również zdjęcie lotnicze wykonane w 1976 r., tj. ponad 20 lat po dacie wywłaszczenia, z którego wynika, iż w granicach aktualnych działek nr [...], nr [...] i nr [...] z obrębu [...] znajdują się obiekty kubaturowe powstałe w wyniku dalszego zagospodarowywania ww. obszaru obok tych, które zostały wykazane w Planie generalnym zezwolenia z 1954 r.

Wojewoda podkreślił, że jak ustalił organ pierwszej instancji, na podstawie decyzji z dnia [...] listopada 1990 r. nr [...] i nr [...] oddano w zarząd Przedsiębiorstwu [...] na czas nieoznaczony grunt Skarbu Państwa położony odpowiednio przy [...] i przy ul. [...], który znajdował się w faktycznym użytkowaniu przedsiębiorstwa. Wnioskiem z dnia [...] stycznia 1994 r. Przedsiębiorstwo [...] wystąpiło o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez przedsiębiorstwo prawa użytkowania wieczystego gruntu położnego w [...] przy ul. [...] położonego w obr. [...] oznaczonego jako działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Jak wynika z ww. wniosku, działka nr [...] (aktualnie [...]) z obr. [...] wymieniona we wniosku stanowi część nieruchomości wywłaszczonej decyzją nr [...] lipca 1969 r. Załącznik do powyższego pisma stanowi wykaz budynków i budowli znajdujących się na przedmiotowym gruncie. Jednocześnie załącznik ten wskazuje daty, w których ww. obiekty powstały. Z dokumentu tego wynika, iż pierwszy obiekt - magazyn główny powstał w 1956 r., następnie magazyn wapna palonego w 1959 r., budynek socjalno - administracyjny (portiernia) - w 1959 r., doły wapienne (6 szt.) wraz z drogami dojazdowymi, studzienka rewizyjna, sieć wodociągowa rozdzielcza, sieć elektroenergetyczna - w 1959 r. Pozostałe obiekty powstały do 1975 r. Na podstawie decyzji Naczelnego Dyrektora [...] z dnia [...] stycznia 1973 r. Przedsiębiorstwo [...] przekazało Przedsiębiorstwu [...] teren przy [...] w [...]. Przekazanie powyższe nastąpiło w celu usprawnienia działalności Przedsiębiorstwa [...].

Wojewoda dodał, że jak wynika z pisma Przedsiębiorstwa [...] z dnia [...] września 1996 r., przedsiębiorstwo to zostało powołane również dla realizacji narodowych planów gospodarczych i przez wiele lat, tj. od 1973 r. teren ten był wykorzystywany jako baza dla zaplecza technicznego przedsiębiorstwa. Na terenie tym były składowane i remontowane dźwigi budowlane. Dopiero w sytuacji konieczności ekonomicznej przedsiębiorstwo podjęło się prowadzenia na części nieruchomości [...]. W dniu [...] listopada 2013 r. organ pierwszej instancji przeprowadził oględziny nieruchomości położonej przy ul. [...] i [...], w tym również działek ewidencyjnych nr [...], nr [...] i nr [...] z obr. [...]. W trakcie oględzin stwierdzono, iż na działce ewidencyjnej nr [...] z obr. [...] znajdują się następujące obiekty: budynek administracyjno - biurowy połączony z halą warsztatową z 1975 r., wiata składowa o konstrukcji metalowej, część budynku magazynowego, część budynku magazynowego murowanego pokrytego papą z 1956 r., murowany budynek pokryty papą - garaże z 1956 r., murowany budynek zlokalizowany na rampie razem z wiatą - budynek produkcyjny, murowane garaże, 2 wiaty połączone ze sobą o stropie murowanym pokryte eternitem. Pomiędzy budynkami znajdują się prowadzące do nich wewnętrzne drogi asfaltowe, przy których znajdują się fragmenty zieleni oraz widoczna jest infrastruktura techniczna.

Organ stwierdził, że zagospodarowanie nieruchomości znajdującej się we władaniu Przedsiębiorstwa [...] przedstawia się następująco: działka ewidencyjna nr [...] z obr. [...] znajduje się w ogrodzonej części targowiska, wyłożona jest kostką brukową - w tej części znajdują się przenośne budki sprzedawców kwiatów, w dalszej części działka wyłożona jest płytami - w tej części znajdują się 3 wiaty o konstrukcji metalowej zadaszone z oświetleniem, w zachodniej części działka stanowi teren utwardzony asfaltowy, na części działki znajdują się budynki parterowe - pawilony handlowe; natomiast działka ewidencyjna nr [...] z obr. [...] zagospodarowana jest podobne jak działka nr [...] - na jej terenie znajdują się 3 wiaty, wyłożona jest płytami, od strony północnej przy granicy działki znajdują się pawilony handlowe, zachodnią część działki stanowi asfaltowy plac z oznaczonymi numerami przeznaczony do handlu, widoczne elementy infrastruktury technicznej w postaci słupów z lampami i studzienek kanalizacyjnych.

Wojewoda zauważył, że z ustaleń organu pierwszej instancji wynika, iż teren objęty decyzją z dnia [...] lipca 1969 r. stanowiący aktualnie działki ewidencyjne nr [...], nr [...] i nr [...] z obr. [...] został zagospodarowany zgodnie celem wywłaszczenia, tj. na nieruchomości został zrealizowany narodowy plan gospodarczy przewidziany dla [...]. Cel ten został zrealizowany w oparciu o zezwolenie Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...] lipca 1954 r. Działania podejmowane na nieruchomości po dacie wywłaszczenia miały na celu rozbudowę zrealizowanej wcześniej inwestycji i dopasowanie jej do zmieniających się potrzeb inwestora. Dodatkowo teren obejmujący działkę ewidencyjną nr [...] z obr. [...] był i w dalszym ciągu jest wykorzystywany zgodnie z celem wywłaszczenia, a w obecnym stanie nadal stanowi cel wywłaszczenia. W odniesieniu do nieruchomości oznaczonej jako działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] z obr. [...] organ pierwszej instancji ustalił, iż zmiana przeznaczenia nieruchomości, tj. wykorzystanie nieruchomości pod [...] nastąpiła już po zrealizowaniu celu wywłaszczenia. Roboty budowlane związane z urządzaniem targowiska, polegające na ustawieniu kontenerów handlowych i utwardzaniu podłoża, prowadzone były w latach 90-tych, co zostało ustalone na podstawie decyzji z dnia [...] sierpnia 1993 r. Wskutek tej decyzji roboty budowlane zostały wstrzymane ze względu na wykonywanie ich bez zezwolenia.

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, organ odwoławczy stwierdził, że późniejsza zmiana wykorzystywania nieruchomości wywłaszczonej na inny cel, po zrealizowaniu na niej celu wywłaszczenia, nie ma znaczenia dla oceny dopuszczalności zwrotu tej nieruchomości. Organ zauważył również, że podczas oględzin przeprowadzonych w dniu [...] listopada 2013 r. ustalono, iż teren obejmujący działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] z obr. [...] jest obecnie udostępniany osobom trzecim. W piśmie z dnia 15 lipca 2014 r. Przedsiębiorstwo [...] Sp. z o. o. wyjaśniło, iż przedmiotowa nieruchomość w ponad 90% zajmowana jest przez wiaty, na których odbywa się handel naręczny oraz ogólny plac targowy. Z ww. pisma wynika także, iż sprzedaż dokonywana jest na podstawie abonamentów miesięcznych, a także biletów jednorazowych dziennych. Umowy cywilno - prawne najmu zawarte są wyłącznie w odniesieniu do kilkunastu pawilonów handlowych. Ponieważ przedmiotowe rozstrzygnięcie nie ma wpływu na sytuację prawną najemców pawilonów handlowych, zdaniem wojewody za słuszne należy uznać stanowisko organu pierwszej instancji, że wobec najemców nie ma zastosowania art. 138 ugn, co również nie znajduje odzwierciedlenia w zastosowaniu do najemców art. 28 kpa, tj. uznania ich za strony postępowania.

W ocenie wojewody, z dokonanych ustaleń wynika w sposób bezsporny, że na terenie wywłaszczonym cel wywłaszczenia został zrealizowany w dniu złożenia wniosku o zwrot w 1993 r., co potwierdzają w szczególności dokumenty oraz zdjęcia lotnicze zgromadzone w przedmiotowej sprawie, stanowiące wiarygodny materiał dowodowy. Wojewoda stwierdził, iż rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest prawidłowe i zgodne z obowiązującymi przepisami prawa.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł S. S. Skarżący zarzucił, że organ uzasadnił rozstrzygnięcie tendencyjnie z punktu widzenia doraźnych interesów samorządu lokalnego, Skarbu Państwa oraz podmiotów zainteresowanych. Zdaniem skarżącego, organy ograniczyły się do jednostronnej analizy materiału dowodowego, a jego wiarygodność budzi wątpliwości. Skarżący podniósł, że na rozprawie w dniu [...] września 1996 r. doszło do kradzieży mapy [...] (dostarczonej przez stronę występującą o zwrot nieruchomości), która mogła posłużyć np. do zakładania ksiąg wieczystych na użytkowanych nieruchomościach, jednocześnie pozbawiając jej właścicieli istotnego w sprawie dokumentu. Ponadto, w postępowaniu w żadnej instancji nie sprecyzowano znaczenia terminu "Narodowy Plan Gospodarczy", co miałoby kluczowe znaczenie dla dalszego procedowania. W ocenie skarżącego, wątpliwości może też budzić fakt procedowania w oparciu o ustawę z dnia 14 czerwca 1960 r. (kpa), kiedy zajęcie nieruchomości miało miejsce w roku 1953 r. Skarżący dodał, że w trakcie postępowania administracyjnego dokonywane były wielokrotnie akty sprzedaży nieruchomości, o zwrot których występowano, z pominięciem stron postępowania, którym przysługiwało prawo pierwokupu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga jest zasadna.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a. przy czym stosownie do art. 135 P.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Organ rozpoznający sprawę jest nadto związany, z mocy art. 153 P.p.s.a. oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonemu w orzeczeniu sądu.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (D.U. 2015, poz.1774), dalej "ugn". Zgodnie z art. 136 u.g.n. gdy nieruchomość stała się zbędna na cele określone w decyzji wywłaszczeniowej jej poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu tej nieruchomości. Przepis ten w zakresie ustalenia przesłanki zbędności wywłaszczenia odsyła do art. 137 ust 1 ugn, który stanowi, że nieruchomość staje się zbędna na cel wywłaszczenia gdy:

-pomimo upływu 7 lat od dnia w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu;

-pomimo upływu 10 lat od dnia w którym decyzja o wywłaszczeniu stała sią rozpoczęta, cel nie został zrealizowany.

Wniosek o zwrot został zgłoszony przed dniem wejścia w życie tej ustawy (1 stycznia 1998 r.) to jednak z mocy art. 233 ustawy nowej do spraw nie zakończonych wydaniem ostatecznej decyzji administracyjnej stosuje się przepisy ustawy nowej.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego rozstrzygnięcie zapadło z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 K.p.a. a naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik postępowania.

Po pierwsze, jak wynika z treści uzasadnienia decyzji sprawa ta stanowi rozpoznanie części żądania skarżących tj. żądania zwrotu nieruchomości oznaczonych nr. ew. [...], [...] i [...]. Jej wydanie poprzedzone było wydaniem przez NSA wyroku z 28 kwietnia 1999, sygn. akt IV SA 275/97 oddalającego skargę M. L. na decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 1997 r, Nr [...]. Z uzasadnienia rozstrzygnięcia wynika, że sąd a przedtem organ rozpoznawał sprawę dot. działek [...], [...] i [...].

Jak ustalił natomiast organ wywłaszczone nieruchomości wywłaszczone odpowiadają obecnie działkom [...], [...], [...], [...], [...] oraz części działek [...], [...], [...], [...], [...], z tym że w odniesieniu do działki [...] i [...] mocą decyzji Prezydenta [...] nr [...] z [...] lipca 2014 r. doszło do ich połączenia i powstania działek [...], [...] i [...], obręb [...]. Organ wskazał, że z uwagi na różnorodny stan prawny tych nieruchomości Prezydent [...] postanowił wydać odrębne rozstrzygnięcia i w związku z tym omawiana decyzji dotyczy działek [...], [...] i [...].

Podczas rozprawy pełnomocnik skarżących oświadczył, że nie toczy się żadne inne postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

W ocenie Sądu, z uwagi na wywłaszczenie nieruchomości o określonym położeniu i powierzchni na jeden cel brak było podstaw do "rozdzielenia" wniosku o zwrot, który dotyczył całej nieruchomości wywłaszczonej. Oceniając bowiem czy cel wywłaszczenia został zrealizowany na danej nieruchomości należy tego dokonać w odniesieniu do całej wywłaszczonej nieruchomości i wskazywanego celu wywłaszczenia. Przy tego rodzaju ocenie nie można wykluczyć, że co prawda nie na całej nieruchomości cel wywłaszczenia został zrealizowany (np. nie na całości wybudowano np. piekarnię, szkołę, osiedle mieszkaniowe) ale pozostała część była ekonomicznie i funkcjonalnie powiązana z daną inwestycją (np. poprzez ustanowienie na niej drogi dojazdowej do tej inwestycji czy posadowienie innych elementów infrastruktury niezbędnych do jej funkcjonowania). Należy w takim wypadku ustalić czy ta część była niezbędna dla funkcjonowania danej inwestycji. W związku z tym celowe jest, co do zasady, prowadzenie postępowania o zwrot w odniesieniu do całej nieruchomości wywłaszczonej. W powiązaniu z tym należy wskazać, że wyrok NSA dotyczył także działki o nr ew. [...]. W zaskarżonej decyzji, mimo związania organu treścią wyroku, nie ma mowy w ogóle o tej działce, co stanowi o naruszeniu przez organ art. 153 P.p.s.a. w zakresie oceny czy cel określony w decyzji wywłaszczeniowej został w rzeczywistości zrealizowany w odniesieniu do działki [...]. Organ nie zastosował się więc w pełni do wytycznych NSA zawartych w wyroku z 28 kwietnia 1999 r. a przede wszystkim nie rozpoznał sprawy w odniesieniu do działki [...], czym naruszył art. 153 P.p.s.a.

Po drugie, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, ustalając stan faktyczny w ogóle nie ustalono kiedy zostały wybudowane poszczególne budynki w związku z tym zebrany materiał dowodowy nie pozwala na ustalenie czy spełnione zostały przesłanki o jakich mowa w art. 216 ust. 1 u.g.n. Wskazać należy, że brak niektórych dokumentów nie stanowi podstawy do odstąpienia od ustalania faktów mających znaczenie dla oceny żądania wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. (por. wyrok NSA z 13 IX 2010 r, sygn. akt I OSK 1427/09 , Legalis nr 348021).

Po trzecie, nie ustalono jaki był cel wywłaszczenia i z jakiego aktu ten cel wynikał. Z analizy uzasadnienia decyzji wynika, że celem wywłaszczenia była realizacji narodowych planów gospodarczych. Skoro tak to należało ustalić zakres przedmiotowy tego planu. Czyni to zasadnym zarzut skargi dotyczący nie sprecyzowanie pojęcia "narodowy plan gospodarczy".

Po czwarte, nie ustalono kiedy zrealizowano (bo tak twierdzi organ) cel wywłaszczenia i kto ten cel zrealizował – jaki podmiot. Tym bardziej, że w czasie od wywłaszczenia do chwili obecnej następowały liczne zmiany podmiotowe – na co zresztą zwrócił organ uwagę w uzasadnieniu decyzji. Nie pokusił się jednak o ustalenie kto tak naprawdę miał zrealizować cel wywłaszczenia, biorąc pod uwagę daty o jakich mowa w art. 137 ust. 1 ugn Jeżeli z decyzji nie wynika kiedy doszło do realizacji celu wywłaszczenia to nie sposób stwierdzić czy w ogóle ten cel został zrealizowany przez określony podmiot w przepisanym prawem czasie. NSA przesądził zresztą w wyroku z 28 kwietnia 1999 r., że funkcjonowanie na terenie objętym wywłaszczeniem [...] nie jest zgodne z celem wywłaszczenia (realizacja narodowych planów gospodarczych). Ponieważ jednak nie wiadomo od kiedy giełda ta funkcjonuje trudno ustalić na podstawie zaoferowanych przez organ dowodów czy wcześniej nieruchomość ta była wykorzystana na cel wywłaszczenia a następnie stała się na ten cel zbędna poprzez wykorzystanie nieruchomości na inne potrzeby.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ, mając na względzie wyżej zaprezentowaną ocenę prawną

- ustali czy toczą się inne postępowania administracyjne o zwrot pozostałej części nieruchomości a jeżeli nie to doprowadzi do sytuacji w której decyzją będzie objęty pełny wniosek o zwrot nieruchomości wywłaszczonej, biorąc pod uwagę także stanowisko NSA zawarte w wyroku w sprawie IV SA/WA 275/97.

- w takim przypadku ustali czy zostały spełnione przesłanki do zwrotu nieruchomości określone w art. 136 w zw. z art. 137 u.g.n. w odniesieniu do całej nieruchomości wywłaszczonej, chyba że postępowanie co do pozostałej nie objętej uchyloną decyzją części nieruchomości jest już w toku, uwzględniając w swych rozważaniach również działkę [...]. Poczyni w związku z tym ustalenia kiedy i kto ten ewentualny cel, i jaki, zrealizował. Jest to niezbędne w świetle art. 137 ust. 1 ugn. Konstrukcja art. 136 § 3 w zw. z art. 137 ust. 1 ugn wskazuje, że dla oceny spełnienia przesłanki "zbędności" istotne są wyłącznie okoliczności faktyczne dotyczące zrealizowania celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu (por. wyrok NSA z 8 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 935/14, LEX nr 2032850). Jak się w nim wskazuje dla oceny przesłanki zbędności nie można stosować zdarzeń, które nastąpiły po realizacji celu. Organ poczynił ustalenia, że celem wywłaszczenia była budowa zespołu baz [...] - co wynikało z zezwolenia Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...] lipca 1954 r. i planu generalnego baz przedsiębiorstw sporządzonego w skali 1:2000, który wskazuje jakie obiekty zostały już przez inwestora zrealizowane. Z uzasadnienia decyzji wynika jednak, że zagospodarowanie nieruchomości poprzez zabudowanie wiatami, magazynami, składami elementów surowych, budynkami biurowymi, halą napraw czy rampą wynika z załącznika do zezwolenia na objęcie nieruchomości z [...] lipca 1954 r. i przesądza, iż w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej z [...] lipca 1969 r. teren nią objęty był zagospodarowany zgodnie z celem wywłaszczenia. Jednocześnie z dalszej części decyzji wynika, że na terenie położonym pomiędzy wykopem kolei [...] [...], ulica [...], [...] i [...], rozpocznie się budowa baz dla zjednoczeń [...]. W związku z tym budzą wątpliwości ustalenia organu co do zrealizowania celu, wywłaszczenia, abstrahując od daty realizacji, w sytuacji w której raz twierdzi się iż nastąpiło to już w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej a raz że procesu budowy ma się dopiero rozpocząć. Okoliczność ta wymaga doprecyzowania.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego organ co prawda zebrał materiał dowodowy a ustalenia faktyczne zawarł w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji to jednak nie dokonał jego wszechstronnej analizy pod kątem spełnienia przesłanek do zwrotu nieruchomości. Uzasadnienie rozstrzygnięcia, zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. musi zawierać nie tylko ustalenia faktyczne ale i ocenę dowodów pod kątem ich wiarygodności oraz ocenę prawną. Tylko tak sporządzone uzasadnienie poddaje się kontroli i jest zgodne z wyrażoną w art. 11 K.p.a. zasadą przekonywania.

W związku z tym organ musi nie tylko zebrać ale i ocenić materiał dowodowy.

Prawidłowo zebrany materiał dowodowy pozwoli na prawidłową ocenę czy istnieją podstawy do zwrotu nieruchomości. Organ zadba aby uzasadnienie spełniało wymogi art. 107 § 3 K.p.a. w szczególności aby zawierało nie tylko ustalenia faktyczne ale ich ocenę w zakresie w jakim jest to niezbędne do rozpoznania wniosku. Przypomnieć należy, że roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, gdy zachodzą przesłanki z art., 136 ust. 3 ugn przysługuje wyłącznie przeciwko Skarbowi Państwa albo jednostce samorządu terytorialnego. Brak tytułu prawnego do nieruchomości po stronie zobowiązanego podmiotu publicznoprawnego oznacza brak podstaw do orzeczenia o zwrocie (zwrotu w naturze) zgodnie z zasadą nemo plus iuris in alium transferre potest quam ipse habet ( wyrok NSA z 18 grudnia 2015 r., sygn. akt. I OSK 884/14). Organ rozstrzygnie nadto jakie skutki wywołała decyzja (art. 156 § 2 K.p.a), mając także na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13 (D.U. 2015, poz. 702).

W skardze skarżący podnosił zarzuty, które nie mieszczą się w granicach oceny legalności decyzji administracyjnej (zarzut kradzieży mapy, kwestie sprzedaży części nieruchomości wywłaszczonej). Do rozpoznania zarzutu kradzieży właściwe są powołane do tego organy prokuratury czy sądu powszechnego.

Odnosząc się natomiast do zarzutu sprzedaży nieruchomości w trakcie trwania postępowania administracyjnego i powoływanego w skardze prawa pierwokupu wskazać należy że z art. 136 § 1 i 2 ugn wynika, że prawo do nabycia nieruchomości wywłaszczonej przez dawnego właściciela związane jest z użyciem nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji wywłaszczeniowej. W takiej sytuacji właściwy organ zawiadamia poprzedniego właściciela nieruchomości o tym zamiarze informując o możliwości zwrotu nieruchomości. Zbycie nieruchomości z pominięciem praw właścicieli co do zasady nie wywołuje skutku w postaci nieważności czynności prawnej, choć ocena prawna w tym zakresie przysługuje sądowi powszechnemu (por. wyrok NSA z 15 października 2015 r., sygn. akt OSK 202/14 w CBOSA).

Aktualnie obowiązujące normy art. 136 u.g.n. nie ograniczają praw właścicielskich podmiotu, na rzecz którego nastąpiło wywłaszczenie (lub który w celu tożsamym z wywłaszczeniem dokonał zakupu nieruchomości), nie wprowadzają też bezwzględnego zakazu zbycia wywłaszczonej (nabytej) nieruchomości osobom trzecim. Nakładają one jedynie w takim przypadku na aktualnego właściciela nieruchomości ww. obowiązek informacyjny względem poprzedniego właściciela lub jego następców prawnych oraz obowiązek uczynienia zadość jego (ich) roszczeniu o zwrot nieruchomości.

Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c P.p.s.a. Sąd orzekł jak w wyroku. O kosztach sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.