Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 247/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch sędzia NSA Anna Lech (spr.) asesor WSA Jerzy Siegień Protokolant Bożena Dąbkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2005 r. sprawy ze skarg Spółdzielni "W." w W. i Spółdzielni "P." w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie opinii w sprawie projektu podziału nieruchomości 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] maja 2003 r. nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz Spółdzielni "W." w W. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych oraz na rzecz Spółdzielni "P." w W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

SA/Wa 247/04

UZASADNIENIE

Prezydent W. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2003 r., nr [...], działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 147, art. 149 § 1 kpa wznowił postępowanie administracyjne w sprawie podziału działki nr [...] z nieruchomości KW nr [...], położonej w W. przy ul. [...].

W uzasadnieniu organ podał, że o podział nieruchomości KW nr [...] wnioskiem z dnia 29 lipca 2002 r. wstąpiła Spółdzielnia "E." jako użytkownik wieczysty.

Po uzyskaniu pozytywnej opinii Wydziału Zagospodarowania Przestrzennego z dnia [...] września 2002 r., nr [...] o zgodności projektu podziału z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zostało wydane dnia [...] września 2002 r. postanowienie nr [...] opiniujące pozytywnie projektowany podział nieruchomości, które stało się prawomocne.

Na wstępnym projekcie podziału działki nr [...] z nieruchomości KW nr [...] opracowanym przez wykonawcę – Przedsiębiorstwo [...] S.A. nieprawidłowo zanumerowano działki projektowane. Do numeracji zastosowano numery działek projektowanych, które zostały już wcześniej wykorzystane w innym opracowaniu podziałowym. W marcu 2003 r. wykonawca skorygował numery projektowanych działek na wstępnym projekcie podziału. Projektowane działki uzyskały obecnie numery: [...], [...], [...], [...], a nie numery : [...], [...], [...], [...] wymienione w postanowieniu z dnia [...] września 2002 r., nr [...].

Przebieg linii podziałowych nie uległ zmianie.

Po wznowieniu postępowania Prezydent W. postanowieniem z dnia [...] maja 2003 r., nr [...] i nr [...] działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 149 § 1, art. 151 § 1 pkt 2 kpa, art. 41 ust 1, 2, 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 27), art. 93 ust 1, 2, 3, 4, 5, art. 97 ust 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. Nr 46, poz. 543) uchylił postanowienie z dnia [...] września 2002 r., nr [...] o możliwości podziału działki nr [...] z nieruchomości KW nr [...], położonej w W. przy ul. [...] i na wniosek Spółdzielni "E." jako użytkownika wieczystego nieruchomości KW nr [...] położonej w W. przy ul. [...]:

- z dnia [...] lipca 2002 r., nr [...] w sprawie podziału działki [...] z nieruchomości KW nr [...],

- z dnia [...] stycznia 2003 r., nr [...] w sprawie podziału działki nr [...] z nieruchomości KW nr [...] zaopiniował pozytywnie wstępny projekt podziału działek nr [...] z obrębu [...] oraz nr [...] z obrębu [...] z nieruchomości KW nr [...] ze względu na zgodność z ustaleniami planu miejscowego.

Postanowienie z dnia [...] maja 2003 r. zostało przekazane "do wiadomości" Spółdzielni "W." w W. i Spółdzielni "P." w W.

Zażalenia na postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] maja 2003 r. złożyły Spółdzielnia "W." w W. i Spółdzielnia "P." w W. zarzucając, że ulegające podziałowi działki stanowią majątek wspólny trzech Spółdzielni, to jest Spółdzielni Mieszkaniowej "E." w W., Spółdzielni "W." w W. i Spółdzielni "P." w W., a zatem podział tych nieruchomości winien zostać dokonany przy współudziale pozostałych współwłaścicieli nieruchomości, a organ nie uznał ich za strony postępowania. Spółdzielnie wnoszące zażalenie wniosły o uchylenie postanowienia z dnia [...] maja 2003 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2003 r., nr [...] orzekło:

1. na zasadzie art. 134 w związku z art. 144 kpa stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia przez Spółdzielnię "P." zażalenia na wyżej wymienione postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] maja 2003 r.,

2. na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 144, art. 141 § 1 i art. 28 kpa umorzyć postępowanie zażaleniowe wszczęte zażaleniem Spółdzielni "W." na wyżej wymienione postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] maja 2003 r.

W uzasadnieniu postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podało, że zgodnie z art. 141 § 2 kpa, zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie.

Zaskarżone postanowienie zostało doręczone Spółdzielni "P." w W. w dniu [...] maja 2003 r. W związku z tym stwierdziło, iż ostatni dzień 7-dniowego terminu do złożenia zażalenia upłynął w dniu [...] maja 2003 r. (piątek).

Spółdzielnia "P." w W. złożyła zażalenie w dniu [...] maja 2003 r., to jest 3 dni po upływie terminu do wniesienia zażalenia.

Uchybienie ustawowego terminu do dokonania czynności procesowej - wniesienia zażalenia - powoduje bezskuteczność tej czynności procesowej. Konsekwencją powyższego jest konieczność pozostawienia zażalenia bez jego merytorycznego rozpatrzenia, gdyż rozpatrzenie zażalenia wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). W tym stanie rzeczy organ odwoławczy obowiązany jest stosownie do dyspozycji art. 134 kpa stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia zażalenia.

Odnosząc się do zażalenia wniesionego przez Spółdzielnię "W." w W. stwierdziło, iż zażalenie to wniesiono w terminie, przy czym zaskarżone postanowienie zostało wysłane tej Spółdzielni – jak wynika z rozdzielnika postanowienia – wyłącznie "do wiadomości".

Zaskarżone postanowienie dotyczy podziału nieruchomości, której użytkownikiem wieczystym jest Spółdzielnia "E.". Skarżąca Spółdzielnia "W." jako podmiot wydzielony w 1991 r. z Spółdzielni "E." złożyła w dniu 27 lutego 2003 r. wniosek do Sądu Rejonowego W. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych o wpisanie ostrzeżenia w dziale II nieruchomości KW nr [...]. Skarżąca posiada zatem wyłącznie roszczenie o przeniesienie na nią części majątku Spółdzielni "E.", w tym również prawa użytkowania wieczystego do części gruntu przedmiotowej nieruchomości, jednakże takiego prawa do przedmiotowego gruntu jeszcze nie posiada. Tym samym skarżąca nie jest stroną postępowania, w toku którego wydane zostało zaskarżone przez nią postanowienie, a w konsekwencji nie mogła skutecznie złożyć zażalenia na to postanowienie. Zgodnie bowiem z art. 141 § 1 kpa na wydane w toku postępowania postanowienie zażalenie służy wyłącznie stronie.

Na pkt 1 postanowienia z dnia [...] grudnia 2003 r. złożyła skargę Spółdzielnia "P." w W. i wniosła o: uchylenie postanowienia w pkt 1 oraz o rozpoznanie zażalenia skarżącej z dnia 21 maja 2003 r. wniesionego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] maja 2003 r. w sprawie [...] i [...] zgodnie z wnioskiem skarżącej, bądź o uchylenie postanowienia w pkt 1 i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W.

W uzasadnieniu skargi podano, że na wniosek [...] Spółdzielni Mieszkaniowej "E." w W. z dnia 29 lipca 2002 r. zostało wszczęte postępowanie o podział działki nr [...] z obrębu [...] wpisanej do KW nr [...].

Postępowanie zostało wszczęte i zakończone prawomocnym postanowieniem z dnia [...] września 2002 r., nr [...], a następnie wznowione postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2003 r., nr [...], bez udziału wydzielonych w roku 1991 dwóch Spółdzielni: Spółdzielni [...] "P." i Spółdzielni "W.", którym przysługiwał przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa, albowiem na podstawie uchwały o wydzieleniu oraz o podziale majątku Spółdzielni "E." objęte postępowaniem działki stanowią majątek wspólny trzech wyżej wymienionych Spółdzielni, podzielony proporcjonalnie do wielkości udziałów w nieruchomości budynkowej posadowionej na działce nr ewidencyjny [...] z obrębu [...].

W wyniku badania dokumentów, w toku wznowionego postępowania organ orzekający dopatrzył się, że do KW nr [...] złożone zostały wnioski wydzielonych z "E." Spółdzielni o wpisanie ostrzeżenia, zarejestrowane pod nr [...] i [...] i przesłał do wiadomości obu Spółdzielniom odpis postanowienia z dnia [...] maja 2003 r. o pozytywnym zaopiniowaniu wstępnego projektu podziału działki nr [...] z obrębu [...] oraz [....] z obrębu [...].

Spółdzielnia "P.", która otrzymała postanowienie w dniu [...] maja 2003 r. wniosła zażalenie na postanowienie z dnia [...] maja 2003 r. opatrzone datą [...] maja 2003 r., nadane w Urzędzie Pocztowym o godz. 1500 dnia [...] maja 2003 r., którego odbiór został potwierdzony w dniu 27 maja 2003 r. przez Urząd [...], gdzie za pośrednictwem Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami, Geodezji i Katastru należało wnieść zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W.

Ponadto Spółdzielnia otrzymała pismo z Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Geodezji i Katastru [...] z dnia 13 czerwca 2003 r., nr [...] i [...] dotyczące przekazania akt sprawy do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., z którego treści wynika, że zażalenie złożono do dnia [...] maja 2003 r. w ustawowym terminie.

W tej sytuacji stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia przez Spółdzielnię "P." zażalenia na postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] maja 2003 r. jako niezgodne z prawdą należy uznać za nieważne.

Skarżąca podniosła, iż za chybione należy uznać również stwierdzenie organu orzekającego w niniejszej sprawie, iż skarżącym wydzielonym z "E." Spółdzielniom przysługuje wyłącznie roszczenie o przeniesienie na nie części majątku "E.", w tym również prawa użytkowania wieczystego do części gruntu objętej postanowieniem nieruchomości, jednakże skarżące rzekomo takiego prawa do przedmiotowego gruntu jeszcze nie posiadają, albowiem skarżące prawo do przypadającej im części majątku podzielonej "E." nabyły w wyniku uchwały o podziale Spółdzielni i na tej podstawie przysługuje im przymiot strony w niniejszym postępowaniu. Natomiast prawdą jest, iż wydzielone Spółdzielnie mają roszczenie do "E." o wydanie przypadającej im części majątku podzielonej Spółdzielni w drodze umowy notarialnej przeniesienia udziału w prawie użytkowania wieczystego gruntu i własności budynku.

Skargę na pkt 2 postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2003 r. złożyła Spółdzielnia "W." w W. i zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 28, art. 141 § 1 i art. 138 § 1 pkt 3 kpa mające istotny wpływ na wynik sprawy przez uznanie, że Spółdzielnia "W." w W. nie jest stroną postępowania oraz wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W uzasadnieniu skargi podniosła, że jest na mocy uchwały nr [...] Nadzwyczajnego Zebrania Przedstawicieli Członków Spółdzielni "E." w W. z dnia [...] marca 1991 r. współwłaścicielem budynku oraz współużytkownikiem wieczystym gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], dla której prowadzona jest KW nr [...]. Na mocy tej uchwały przekazano również skarżącej inne składniki majątku Spółdzielni "E.", w tym nieruchomości, których stan prawny nie jest kwestionowany przez żadną ze stron postępowania. Faktu nie ujawnienia praw w księdze wieczystej nie ma wpływu na ich istnienie. Powstanie nowej spółdzielni mieszkaniowej w wyniku podziału już istniejącej spółdzielni nie wymaga w odniesieniu do składników majątku, w tym nieruchomości, podejmowania żadnych innych czynności poza podjęciem w przewidzianym przepisami prawa trybie uchwały podziałowej. Od dnia jej podjęcia skarżąca nabyła określone na wstępie prawa.

Z uwagi na to skarżącej przysługuje przymiot strony w postępowaniu, którego dotyczy zaskarżone postanowienie, gdyż postępowanie to dotyczy jej interesu prawnego. Każdy z współużytkowników wieczystych nieruchomości posiada bowiem interes prawny w udziale w decyzjach dotyczących jej podziału.

Pogląd taki podziela również samo Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., gdyż w zaskarżonym postanowieniu najpierw traktuje Spółdzielnię "W." jako stronę odnosząc się do kwestii terminowości wniesienia zażalenia, a powoływany w rozstrzygnięciu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze art. 141 § 1 kpa daje prawo do wniesienia, oczywiście w terminie, zażalenia jedynie stronie.

Również Prezydent W. uznał, że Spółdzielnia "W." jest stroną postępowania i doręczył jej postanowienie z dnia [...] maja 2003 r. Na mocy art. 109 § 1 w związku z art. 144 kpa postanowienie doręcza się stronom na piśmie. Kodeks postępowania administracyjnego nie wyróżnia odrębnej formy doręczenia decyzji lub postanowienia "do wiadomości" co oznacza, że każdy komu doręcza się decyzję lub postanowienie jest traktowany przez organ jako strona postępowania. Niezasadnym jest również pozbawienie takiego statusu danego podmiotu w toku postępowania instancyjnego, jak miało to miejsce w ocenie skarżącej w niniejszej sprawie.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2004 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. orzekło:

1) na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uwzględnić w całości skargę Spółdzielni "P." i uchylić zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2000 r., nr [...] w części dotyczącej pkt 1 sentencji, którym stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia przez Spółdzielnię "P." zażalenia na postanowienie Prezydenta W. nr [...] i [...] z dnia [...] maja 2003 r.;

2) na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 144, art. 141 § 1 i art. 28 kpa umorzyć postępowanie zażaleniowe wszczęte zażaleniem Spółdzielni "P." na wyżej wymienione postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] maja 2003 r.

Po rozpatrzeniu skargi Spółdzielni "P." w W. na postanowienie z dnia [...] marca 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2005 r., sygn. akr I SA/Wa 632/04 uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2004 r. wskazując, że organ odwoławczy wadliwie zastosował art. 54 § 3 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie uwzględniając skargi w całości i wyrok ten jest prawomocny.

W tej sytuacji do rozpoznania pozostały skargi złożone przez Spółdzielnię "P." w W. na pkt 1 i Spółdzielni "W." w W. na pkt 2 postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2003 r.

Pełnomocnik Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wniósł o uwzględnienie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skargi zasługiwały na uwzględnienie, gdyż postępowanie w niniejszej sprawie zostało wadliwie przeprowadzone. Postanowienie organu pierwszej instancji Prezydenta W. z dnia [...] maja 2003 r. o nr [...] i nr [...] zostało wydane w postępowaniu prowadzonym w trybie wznowienia postępowania co do działki nr [...] oraz w trybie zwykłym co do działki nr [...]. Dopuszczalność rozpatrzenia kilku spraw administracyjnych w jednym postępowaniu jest uzależnione zgodnie z art. 62 kpa od łącznego wystąpienia trzech przesłanek:

1. identycznego stanu faktycznego,

2. tej samej podstawy prawnej,

3. właściwości jednego organu administracji publicznej.

W niniejszej sprawie nie zachodziła ta sama podstawa prawna rozstrzygnięcia, a zatem połączenie ich do wspólnego rozpoznania i wydania wspólnego postanowienia narusza prawo.

Ta sama uwaga dotyczy postępowania odwoławczego, w którym jednym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2003 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozstrzygnęło dwie różne kwestie, to jest kwestię procesową dotyczącą stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania przez Spółdzielnię "P." w W. oraz umorzenia postępowania z zażalenia złożonego przez Spółdzielnię "W. w W.

Rozstrzygnięcia te oparte zostały na różnych podstawach prawnych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. twierdziło, że zażalenie Spółdzielni w W. a postanowienie z dnia [...] maja 2003 r. zostało złożone w terminie i wniosło o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Sąd podziela ten pogląd. Skoro Spółdzielnia "P." w W. otrzymała postanowienie Prezydenta W. [...] maja 2003 r. w dniu [...] maja 2003 r., a nadała zażalenie na to postanowienie w dniu [...] maja 2003 r. w polskiej placówce pocztowej, to zgodnie z art. 57 § 5 kpa uznaje się za zachowany termin do złożenia zażalenia określony w art. 141 § 2 kpa.

Co do zarzutu skarg dotyczących ustalenia stron postępowania, to podnieść należy, że zgodnie z art. 10 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania.

W myśl art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Na podstawie uchwały nr 2 i 3 oraz 15 i 16 Nadzwyczajnego Zebrania Przedstawicieli Członków Spółdzielni "E. z dnia [...] marca 1991 r. dokonany został podział Spółdzielni "E." w W. utworzone zostały dwie inne spółdzielnie Spółdzielnia "P." w W. Spółdzielnia "W." w W. raz został zatwierdzony plan podziału składników majątkowych, praw i zobowiązań dla wydzielających się spółdzielni.

Z oświadczenia pełnomocnika Spółdzielni "W." w W. wynika, że obecnie toczy się przed sądem powszechnym postępowanie o ustalenie, że Spółdzielnia "W." w W. jest współużytkownikiem wieczystym nieruchomości będącej przedmiotem niniejszej sprawy. Może to uzasadniać zawieszenie postępowania administracyjnego do czasu rozstrzygnięcia tej kwestii w celu właściwego ustalenia stron postępowania administracyjnego.

Zadaniem organu będzie bowiem ustalenie, czy wszystkie trzy spółdzielnie, to jest Spółdzielnia "E." w W. Spółdzielnia "P." w W. Spółdzielnia "W. w W. współużytkownikami wieczystymi nieruchomości będących przedmiotem podziału, gdyż wtedy będą miały interes prawny w tym postępowaniu, a zatem winny być uznane za strony.

Sąd uznał, że naruszenie przepisów art. 10 § 1, 28, 62, 77 § 1, 107 § 3 kpa w postępowaniu przed organami obu instancji mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i z tego względu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.