Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SAB/Wr 60/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2017-08-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
658
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2 pkt 8
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 35, art. 36
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski Sędziowie: Sędzia WSA Alicja Palus (spr.) Sędzia WSA Anna Siedlecka po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi H.D. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu, II. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności, III. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, IV. dalej idącą skargę oddala, V. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 580 zł (słownie: pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

H. D., reprezentowana przez pełnomocnika – powołując się na przepisy: art. 50 § 1, art. 54, art. 57 w związku z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.) – wniosła w dniu 5 maja 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność Wojewody D. w związku z prowadzeniem sprawy o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez P. K. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

W petitum skargi pełnomocnik skarżącej zarzucił Wojewodzie D. naruszenie art. 35 w związku z art. 37 kodeksu postępowania administracyjnego i powołując się na tak sformułowany zarzut wniósł o:

1) stwierdzenie bezczynności organu oraz że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

2) zobowiązanie organu do dokonania w określonym terminie niezbędnych czynności,

3) orzeczenie organowi grzywny w wysokości maksymalnej z tytułu bezczynności,

4) poinformowanie właściwych organów o istotnych naruszeniach prawa,

5) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

Uzasadniając żądania skargi pełnomocnik H. D. wyjaśnił, że od 29 grudnia 2008 roku toczy się postępowanie o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez P. K. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Do dnia wysłania niniejszego pisma strona nie uzyskała rozstrzygnięcia w sprawie, pomimo wydania przez Ministra Skarbu Państwa postanowienia z [...] 2016 roku, (znak: [...]), uznającego zażalenie skarżącej na niezałatwienie przez Wojewodę D. sprawy w terminie za zasadne i wyznaczenia organowi terminu na wydanie rozstrzygnięcia w sprawie, do dnia 31 stycznia 2017 roku.

Terminy załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym zostały naruszone.

W dniu 23 stycznia 2017 r. strona skarżąca otrzymała zawiadomienie z 16 stycznia 2017 r. o zakończeniu postępowania wraz ze stosownym pouczeniem.

W doręczonej Sądowi w dniu 7 czerwca 2017 r. odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o oddalenie skargi, a w uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że H. D. w dniu 29 grudnia 2008 r. skierowała do Wojewody D. wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez P. K. nieruchomości w kolonii S., powiat R. w byłym województwie w., tj. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

W dniu [...] 2015 r. wydana została decyzja orzekająca o odmowie potwierdzenia, że H. D. przysługuje prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez P. K. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego od opisanej powyżej decyzji przez H. D. Minister Skarbu Państwa ostateczną decyzją nr [...] z dnia [...] 2015 r. uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody D. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi wojewódzkiemu.

Realizując wytyczne Ministra Skarbu Państwa zawarte w ostatecznej decyzji z dnia [...] 2015 r., Wojewoda Dolnośląski podjął następujące czynności:

- pismami z dnia 29 lipca 2016 r. zwrócił się do Archiwum Akt Nowych w W. oraz Archiwum Państwowego we W. z prośbą o udzielenie pomocy w odnalezieniu dokumentów świadczących o pozostawieniu przez P. K. nieruchomości w miejscowości S., powiat R., w byłym województwie w., tj. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej,

- pismem z dnia 8 sierpnia 2016 r. zwrócił się do Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej w Ł. z prośbą o udzielenie pomocy w odnalezieniu dokumentów świadczących o pozostawieniu przez P. K. przedmiotowej nieruchomości,

- postanowieniem nr [...] z dnia [...] 2016 r. poinformował pełnomocnika strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie oraz wyznaczył nowy termin na jej załatwienie,

- zawiadomieniem nr [...] z dnia [...] 2017 r. poinformował pełnomocnika strony o zebraniu w sprawie materiału dowodowego dostatecznego do wydania decyzji oraz o przysługujących stronie uprawnieniach.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, nieostateczną decyzją nr [...] z dnia [...] 2017 r. Wojewoda D. odmówił potwierdzenia, że H. D. przysługuje prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez P. K. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 6 lipca 2017 r. sprawa została wyznaczona do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekając w sprawie uwzględnił następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Obejmuje ona m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w przypadkach ustawowo określonych.

Wniesiona w niniejszej sprawię skarga na bezczynność jest środkiem prawnym uwzględnionym w przepisie art. 3 § 2 pkt 8 powołanej wcześniej ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określającym zakres jurysdykcji sądów administracyjnych i umożliwia przeprowadzenie sądowej kontroli działalności administracji publicznej, o której mowa w art. 1 § 1 wskazanej wcześniej ustawy ustrojowej. Na mocy powołanego wcześniej przepisu procesowego ustawodawca poddał ocenie Sądu zachowanie organu administracji publicznej polegające na zaniechaniu podjęcia czynności orzeczniczej /czyli bezczynności/ w przypadkach określonych w art. 3 pkt 1 - 4 ustawy procesowej tzn. w sytuacjach, w których wydaje się: decyzje administracyjne (pkt 1); postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2); postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu (pkt 3); inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.) oraz postępowań do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 4).

Powyższe determinuje zakres kontroli Sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności. W myśl bowiem art. 149 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Ponadto z urzędu albo na wniosek strony może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 powoływanej ustawy procesowej lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wcześniej powoływanej.

Przedmiotem skargi wniesionej w rozpoznawanej sprawie jest bezczynność Wojewody D. w sprawie o wydanie decyzji potwierdzającej prawo H. D. do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez P. K. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Należy zatem stwierdzić, że rozpatrywana skarga została wniesiona w sprawie, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem spełniona została jedna z przesłanek umożliwiających merytoryczne rozpoznanie skargi.

Ponadto w niniejszej sprawie skarżąca złożyła w trybie art. 37 § 1 kpa zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub ustalonym w myśl art. 36 kpa, po rozpatrzeniu którego Minister Skarbu Państwa postanowieniem z dnia [...] 2016 r. uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Wojewodzie D. termin na wydanie rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie do dnia 31 stycznia 2017 r. Spełniona zatem została druga przesłanka dopuszczalności skargi, pozwalająca na jej merytoryczne rozpoznanie.

Zawarty w przedmiotowej skardze zarzut bezczynności odnosi się do postępowania uregulowanego w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego.

Przepisy procesowe stanowią także o terminach załatwienia spraw. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 § 1 kpa zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2 art. 12 k.p.a.). W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających, nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5).

Artykuł 36 § 1 k.p.a. stanowi zaś o tym, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2). Powyższe przepisy nakładają zatem na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, o jakim mowa w art. 35 k.p.a., bądź w przepisach szczególnych, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Podane powyżej terminy załatwienia sprawy oznaczają okres, w którym dana sprawa powinna być rozstrzygnięta w formie decyzji.

W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się trafnie (m.in. T. Woś (w: T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie..., 2010, s. 70, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1067/08, zam. zb. Lex nr 491969 - nadal aktualne), że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wtedy, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności. Dla zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną albo też niezawinioną opieszałością organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać dokonane.

W niniejszej sprawie tak rozumiana bezczynność zaistniała.

Wojewoda D. bezsprzecznie uchybił terminom określonym w art. 35 kpa, a także zignorował termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Ministra Skarbu Państwa postanowieniem z dnia [...] 2016 r.

Doręczone Sądowi wraz z odpowiedzią na skargę akta administracyjne uprawniają do stwierdzenia, że od dnia zwrotu akt sprawy przez Ministra Skarbu Państwa po wydaniu w dniu [...] 2015 r. decyzji uchylającej w całości decyzję Wojewody D. z dnia [...] 2015 r. orzekającą o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez P. K. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z jednoczesnym przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji tj. od dnia 8 września 2015 r. do dnia 29 lipca 2016 r., zatem już po wniesieniu przez działającego imieniem H. D. pełnomocnika zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie, w sprawie nie były podejmowane żadne czynności.

Dopiero po wezwaniu Wojewody D. przez Zastępcę Dyrektora Departamentu Prawno-Procesowego Ministerstwa Skarbu Państwa pismem z dnia 21 czerwca 2016 r. do przekazania kompletnych akt sprawy w związku z wniesieniem zażalenia w trybie art. 37 § 1 kpa i wyjaśnienie przyczyn nierozpatrzenia sprawy w terminie, Wojewoda D. skierował w dniu 29 lipca 2016 r. pisma do Archiwum Akt Nowych i Archiwum Państwowego we W. z prośbą o przesłanie dokumentów (kserokopii poświadczonych za zgodność z oryginałem) potwierdzających pozostawienie przez P. K. nieruchomości w miejscowości S., powiat R., w byłym województwie w. tj. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w związku z wojną rozpoczętą w 1939 roku.

Ponadto pismem z dnia 8 sierpnia 2016 r. Wojewoda D. zwrócił się do Konsula Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej w Ł. z prośbą o pomoc w odnalezieniu dokumentów potwierdzających, że P. K. pozostawił w związku z wojną rozpoczętą w 1939 roku nieruchomość położoną w miejscowości S., powiat R., w byłym województwie w. oraz świadczących o rodzaju i powierzchni tej nieruchomości i – w przypadku ich odnalezienia – przesłanie ich uwierzytelnionych kserokopii.

Materiał sprawy wskazuje również, że postanowieniem z dnia [...] 2016 r. wydanym na podstawie art. 36 § 1 kpa Wojewoda D. wyznaczył dodatkowy termin załatwienia przedmiotowego wniosku do dnia 31 stycznia 2017 r., a pismem z dnia [...] 2017 r. zawiadomił pełnomocnika H. D. w trybie art. 10 § 1 kpa o zebraniu materiału dowodowego i uprawnieniach wynikających z powołanego przepisu procesowego.

Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że decyzja załatwiająca sprawę wydana została w dniu 22 maja 2017 r., zatem dopiero skarga wniesiona w tej sprawie (doręczona organowi w dniu 9 maja 2017 r.) spowodowała zakończenie postępowania i podjęcie rozstrzygnięcia.

Powyżej przedstawione okoliczności wskazują, że w dniu wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności, ponieważ nie wydał aktu kończącego postępowanie w sprawie, zatem skarga w dacie jej wniesienia była zasadna.

Wskazać w tym miejscu należy, że instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do załatwienia sprawy. Oznacza to, że celem skargi na bezczynność jest zobligowanie organu do wydania aktu lub dokonania wynikającej z przepisów prawa czynności w sprawie wszczętej żądaniem strony. Badając zasadność skargi na bezczynność Sąd czyni to na podstawie akt sprawy i według stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia.

Z tego względu rozpoznając niniejszą skargę Sąd zobowiązany był uwzględnić fakt wydania przez Wojewodę D. już po wniesieniu skargi, ale jeszcze przed jej rozpoznaniem decyzji w dniu 22 maja 2017 r. Tym samym cel skargi został osiągnięty, a Sąd na podstawie art. 161 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zobligowany był umorzyć postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu, o czym orzeczono w pkt. I wyroku.

Sąd uznał też za celowe wyjaśnić, że rozpoznając skargę na bezczynność Sąd nie ocenia merytorycznego sposobu rozpatrywania i załatwienia sprawy przez organ administracyjny, a jedynie to, czy organ ten pozostaje w zwłoce. Należy zatem podkreślić, że w niniejszym postępowaniu Sąd nie kontroluje decyzji Wojewody D. z dnia [...] 2017 r. Nr [...]. Poza oceną Sądu jest w tym postępowaniu, czy wspomniana decyzja jest prawidłowa, czy też nie. Istotne jest tylko to, że w przedmiotowej sprawie decyzja została w ogóle podjęta. Biorąc natomiast pod uwagę unormowania zawarte w szczególności w art. 7, 8, 9, 12, 35, 75, 77 i 80 kpa, stwierdzić należy, że to na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Załatwienie sprawy winno przy tym nastąpić bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa).

W niniejszej sprawie decyzja kończąca postępowanie administracyjne została zatem wydana z przekroczeniem terminów określonych w art. 35 kpa. Z tego względu stwierdzić trzeba, że w chwili wnoszenia skargi organ pozostawał w bezczynności, jednak obecnie – w czasie orzekania przez Sąd – bezczynność ta ustała wobec wydania wyżej wymienionej decyzji.

Odnośnie do orzeczenia w punkcie III sentencji wyroku, należy zauważyć, że zgodnie z art. 149 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Użycie w zdaniu drugim art. 149 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwrotu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Wręcz przeciwnie, z analizy tego przepisu wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu (por. postanowienie NSA z dnia 21 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 481/13, publ. Lex nr 1299301; wyrok NSA z dnia 26 listopada 2013 r., sygn. akt I OSK 1771/13, publ. Lex nr 1430369; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 9 października 2013 r., sygn. akt II SAB/Po 91/13, publ. Lex nr 1382726).

Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Mimo bezczynności Wojewody D. w chwili wnoszenia skargi obecnie nie ma podstawy do zobowiązywania organu do wydawania aktu. Oceniając, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa należy dojść do wniosku, że na gruncie omawianej sprawy o rażącym naruszeniu prawa przy bezczynności można byłoby mówić dopiero wówczas, gdyby po stronie organu wystąpiła zupełna pasywność demonstrowana brakiem jakiejkolwiek aktywności o charakterze merytorycznym. Tymczasem w niniejszej sprawie organ podejmował pewne czynności w postępowaniu administracyjnym, jednak nie podjął tych czynności w terminach przewidzianych do załatwienia sprawy administracyjnej, czym dopuścił się bezczynności. Zauważyć przy tym należy, że przedmiotowa sprawa z uwagi na trudności w ustaleniu stanu faktycznego należy do spraw administracyjnych o dużym stopniu skomplikowania. Ze względu na powyższe bezczynność organu w realiach tej konkretnej sprawy nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Odnosząc się do wniosku skarżącej o orzeczenie grzywny z tytułu bezczynności w maksymalnej wysokości i poinformowanie właściwych organów o istotnych naruszeniach prawa, Sąd nie znalazł podstaw do ich uwzględnienia.

Wskazać należy, że przyjęta przez ustawodawcę w przepisie art. 149 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi możliwość orzeczenia z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 156 § 6 powołanej ustawy jest jednym z dwóch alternatywnych środków o charakterze finansowym, które mogą być orzeczone w przypadku uwzględnienia skargi. Wybór środka należy do Sądu i powinien być uwarunkowany celem skargi, którym jest zwalczanie bezczynności organu i przewlekłości postępowania oraz doprowadzenie do jego zakończenia, a także zapobieganie bezczynności lub przewlekłemu prowadzeniu postępowania.

Zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym w judykaturze administracyjnej, które Sąd orzekający w tej sprawie podziela możliwość orzekania o wymierzeniu organowi grzywny z powodu jego bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania powinna być wykorzystana tylko w sytuacji, gdy jest to potrzebne dla zwalczania bezczynności oraz zdyscyplinowania organu. W uznaniu Sądu w rozpoznawanej sprawie – wobec podjęcia orzeczenia załatwiającego sprawę – nie zaistniały warunki, wskazane powyżej do uwzględnienia wniosku w tym zakresie wyprowadzonego z treści art. 149 § 2 (in limine) powoływanej wcześniej ustawy procesowej (np. wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1506/16, Lex nr 2273053; wyrok WSA w Łodzi z dnia 18 maja 2017 r., sygn. akt II SAB/Łd 25/17, Lex nr 2298868).

Dodatkowo w tym kontekście należy zwrócić uwagę, że orzeczenie o wymierzeniu grzywny, o której mowa w przepisie art. 149 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest uprawnieniem dyskrecjonalnym Sądu, zatem możliwością, z której należy korzystać, jeżeli realia rozpoznawanej sprawy są niemożliwe do akceptacji z punktu widzenia ochrony praworządności i prawa strony. W tej sprawie ze względu na wykonanie przez organ obowiązku orzeczniczego, chociaż z niewątpliwym przekroczeniem terminów ustawowych, Sąd uznał za zbędne stosowanie dodatkowych środków dyscyplinująco-represyjnych i w tym zakresie skargę oddalił.

Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 161 § 1 pkt 3, art. 149 § 1 i 1a oraz art. 151 powoływanej wcześniej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt. I, II, III i IV wyroku.

Zawarte w pkt. V wyroku orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnione jest treścią art. 200 i art. 205 § 2 wskazanej powyżej ustawy, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

Za tak określone koszty Sąd uznał kwotę wpisu uiszczonego od skargi oraz koszty związane z udziałem w sprawie pełnomocnika w osobie radcy prawnego.