Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 439/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2005-07-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2004 nr 121 poz 1266
law: Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ireneusz Henryk Darmochwał, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, asesor WSA Wojciech Stachurski (spr.), Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2005 r. sprawy ze skargi W. i T. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] marca 2005 r. Nr [...] w przedmiocie należności i opłaty za wyłączenie gruntów rolnych i leśnych z produkcji - oddala skargę.-


UZASADNIENIE

Starosta Z., uznając W. M. za sprawcę wyłączenia z produkcji gruntów rolnych o pow. 0,0535 ha, wytworzonych z gleb pochodzenia mineralnego i sklasyfikowanych jako ŁIII, położonych na działce nr geod. [...] przy ul. W. w Z., wydał w dniu [...] lutego 2005 r. decyzją Nr [...], w której nałożył na niego obowiązek uiszczenia na rachunek Urzędu Marszałkowskiego Województwa P. kwoty 20.153,45 zł. W przedmiotowej decyzji organ zobowiązał także W. M. - jako osobę powodującą ograniczenie wartości użytkowej położonych na tej działce gruntów o pow. 0,3647 ha, sklasyfikowanych jako RIIIa, RIIIb i ŁIII, zaliczonych do gleb pochodzenia mineralnego - do rekultywacji tych gruntów na cel rolny, na własny koszt w sposób zgodny z wcześniej opracowanym projektem rekultywacji przez osoby uprawnione, w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji. W razie niewykonania obowiązku rekultywacji gruntów zdegradowanych w wyznaczonym terminie organ ustalił obowiązek corocznego wpłacania na Fundusz Ochrony Gruntów Rolnych równowartości 5,5245 ton ziarna żyta w wysokości stosowanej do wymierzania podatku rolnego.

Przedmiotowa decyzja jest wynikiem postępowania przeprowadzonego w sprawie wykorzystywania opisanej wyżej nieruchomości jako parkingu na samochody ciężarowe. Wydana w ramach tego postępowania wcześniejsza decyzja Starosty Z. z dnia [...] czerwca 2003 r. Nr [...] została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. Nr [...]. Organ odwoławczy uznał wówczas, iż z decyzji Starosty Z. nie wynika, jak określono powierzchnię gruntów wyłączonych spod produkcji rolnej. Nie określono również, czy wyłączone z produkcji rolnej grunty zostały zdewastowane lub zdegradowane. Po przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania organ I instancji przeprowadził w dniu 8 grudnia 2003 r. kolejne oględziny przedmiotowej nieruchomości, w których oprócz pracowników organu, zainteresowanego W. M., wzięli także udział dwaj rzeczoznawcy posiadający uprawnienia z zakresu opracowywania opinii określającej rozmiar ograniczenia wartości użytkowej gruntów oraz przedstawiciel Stacji Chemiczno-Rolniczej Oddział w B. W trakcie oględzin stwierdzono, że dwa wjazdy na działkę o wymiarach 5,50 m x 6,00 m i 10,00 m x 11,30 zostały utwardzone żużlem. Przy bramie wjazdowej była usypana pryzma żużlu, a centralnie od strony ulicy W. znajdowała się pryzma żwiru. Przy granicy z działką numer [...] w odległości 50,00 ma od ulicy była zaparkowana naczepa samochodowa. Przy tym samym ogrodzeniu znajdowała się pryzma drewna. W odległości 3,00m od granicy z działką numer [...] i 34,00m od ulicy W. znajdował się fundament pod projektowany budynek o wymiarach 3,60 x 3,10. Na gruncie przy wjeździe i wyjeździe z działki, a także w miejscach stanowiących obszar manewrowania na odległość 60,00 m w głąb działki były widoczne ślady opon samochodów ciężarowych. Teren był porośnięty trawą, która nie tworzyła zwartej darni. Poza tym, pod powierzchnią gruntu natrafiono na obecność warstwy żużlu. Natomiast teren w głębi działki był obniżony w stosunku do działek sąsiednich.

W uzasadnieniu decyzji organ administracyjny powołując się na wydane przez rzeczoznawców opinie wskazał, iż występowanie warstwy żużlu stwierdzono w odległości 10m - 15 m od granicy działki z ulicą W. na głębokości 15 cm - 20 cm o grubości 2 cm - 5 cm. W miejscach, w których stwierdzono obecność żużlu rozmiar ograniczenia wartości użytkowej gruntów jako gruntów rolnych biegli ustalili na 100%. Natomiast obszar, na którym doszło do degradacji gleby jest większy. Obejmuje on również grunty niewykorzystywane do obsługi samochodów ciężarowych, a z których została zepchnięta warstwa orno - próchnicza. Są to grunty klasy RIIIa, RIIIb i część gruntów klasy ŁIII. Poziom ornopróchniczny na tym obszarze praktycznie nie istnieje. Został przemieszany z gruntem z obszarów wyżej położonych, została wprowadzona do gleby warstwa żużlu oraz została zniszczona naturalna struktura gleby na skutek zagęszczenia, co utrudnia wzrost roślin. Obecność warstwy żużlu w profilu glebowym i na pryzmie świadczy o tym, że był on używany do utwardzenia podłoża w celu łatwiejszego manewrowania samochodami ciężarowymi. Organ wskazał również, że w świetle przedłożonych opinii żużel jako odpad nie może być składowany na gruntach rolnych. Wyłączony z tego powodu z produkcji rolnej obszar wyliczono przyjmując zasięg występowania żużlu na głębokość 12,50m od ulicy W. (wg opinii 10 - 15 m) na całej szerokości działki. Na pozostałej części działki o pow. 0,3112 ha, z której zdjęto poziom orno-próchniczy w całości lub częściowo (w tym RIIIa o pow. 0,0017, RIIIb o pow. 0,2239 ha i ŁIII o pow. 0,0856 ha) doszło do degradacji. Grunty te obecnie zamiast klasie III odpowiadają gruntom klasy RIVa.

W wyniku wniesionego odwołania od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] marca 2005 r. Nr [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Starosty Z. Kolegium nie podzieliło zawartych w odwołaniu zarzutów o dowolności w ustaleniu przez organ I instancji wielkości gruntów wyłączonych spod produkcji rolnej. W opiniach biegłych stwierdzono, że "w odległości 10m - 15m od granic działki z ulicą W. na głębokości l5cm - 20cm znajduje się warstwa żużlu grubości 2cm - 5cm". Organ I instancji uznając występowanie żużlu na odległość 12,5m w głąb działki od ulicy W. przyjął odległość wypośrodkowaną. Organ odwoławczy nie podzielił także zarzutu błędnego przyjęcia zawyżonej klasy łąki. W obowiązującym operacie ewidencji gruntów miasta Z. na części działki nr [...] występuje użytek ŁIII. Natomiast zdaniem Kolegium, poruszona w odwołaniu kwestia nie wyjaśnienia przez organ I instancji, czy przedmiotowa działka jest, czy też nie jest parkingiem, nie jest w tym przypadku istotą sprawy. Z opinii biegłych wynika bowiem, że "niezależnie od rozstrzygnięć dotyczących ustaleń, czy samochody parkujące na przedmiotowej działce powodowały dewastację gruntu, czy jedynie degradację, wprowadzenie na teren gruntu o przeznaczeniu rolnym odpadu w postaci żużlu zobowiązuje właściciela działki do rekultywacji terenu". Ponadto sprawa urządzenia parkingu na przedmiotowej działce była przedmiotem oględzin przeprowadzonych w dniu 20 września 2002 roku przez pracowników Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego. W ich wyniku stwierdzono, iż na działce nr [...] położonej w Z. przy ul. W. Pan W. M. wybudował parking bez pozwolenia na budowę. Wymiary parkingu 15m x 40m...".

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku W. i T. M. wnieśli o uchylnie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. i poprzedzającej ją decyzji Starosty Z. Obu rozstrzygnięciom zarzucili naruszenie "prawa materialnego, w szczególności przepisów Ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, a także naruszenie przepisów prawa procesowego".

Według skarżących, niezależnie od wewnętrznych sprzeczności wydanych w tej sprawie opinii rzeczoznawców z oględzin działki dokonanych w dniu 8.12.2003r., ich zastrzeżenia budzi data przeprowadzenia tych oględzin. Pobieranie próbek gleby i rozstrzyganie o jej strukturze i zagęszczeniu w warunkach zimowych przy znacznym zmrożeniu i oblodzeniu gleby w sposób oczywisty wypacza wyniki dokonanych pomiarów, które nie mogą być podstawą orzekania w sprawie. Skarżący nie zgodzili się również z zawartą w decyzji Kolegium argumentacją dotyczącą wyliczenia wielkości powierzchni działki, na której nastąpiło ograniczenie wartości użytkowej. Powierzchnia ta nie wynika z opinii rzeczoznawców, ani też z innych zgromadzonych w sprawie dowodów. Przyjęcie wielkości szacunkowych "wypośrodkowanych" nie może stanowić podstawy naliczenia tak wysokich opłat. Skarżący podnieśli również, iż organ nie wziął pod uwagę okoliczności, które były mu znane. Przed 2000 r. ulica W. była utwardzona żużlem nawiezionym i nasypanym za zgodą odpowiednich służb drogowych. W trakcie budowy ulicy W. na działce Skarżących i działkach sąsiednich - jako nieużytkach, była baza samochodów ciężarowych, które woziły żwir, żużel i inne materiały do budowy. Istnieje więc duże prawdopodobieństwo, że ślady żużlu mogą pochodzić z tego okresu. Zdaniem skarżących Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. bezzasadnie pominęło też ustalenie, czy sporadyczne zatrzymywanie na działce samochodu i maszyn rolniczych może być uznane za urządzenie parkingu, w rozumieniu przepisów prawa budowlanego. Skarżący zakwestionowali również zobowiązanie ich do corocznego wpłacania na Fundusz Ochrony Gruntów Rolnych równowartości 5,5245 ton żyta. Ich zdaniem jest to przedwczesne, oparte o dane szacunkowe, nieudowodnione i nieustalone.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., nie zgadzając się z zawartymi w niej zarzutami, wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna.

Sprawując kontrolę działalności administracji publicznej sądy administracyjne mogą stosować środki określone w ustawie – art.3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.). Zgodnie z art. 145 §1 cyt. ustawy, uchylenie decyzji organu administracyjnego – o co wnosiła strona skarżąca - jest możliwe, jeżeli sąd stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wbrew zarzutom W. i T. M., skarżona przez nich decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, a także poprzedzająca ją decyzja Starosty Z. nie naruszają w ocenie Sądu przepisów prawa materialnego i procesowego.

W szczególności Sąd nie podziela zarzutu skarżących, dotyczącego okoliczności towarzyszących przeprowadzonym w dniu 8 grudnia 2003 r. oględzinom terenu. Ze sporządzonego protokołu z oględzin wynika, iż W. M. uczestniczył w tej czynności. Nie wynika natomiast, aby kwestionował on wówczas możliwość przeprowadzenia tych oględzin ze względu zamrożenie i oblodzenie gleby. Niczym niepotwierdzone jest zatem zawarte w skardze twierdzenie W. M., iż na tą okoliczność zwracał on uwagę zarówno przed przystąpieniem do oględzin, jak i w czasie dokonywanych czynności na gruncie. Na występowanie ograniczeń pogodowych w przeprowadzeniu oględzin nie wskazują też uczestniczący w tej czynności biegli. W opinii G. K. wprost stwierdzono, iż w dniu 8 grudnia 2003 r. ziemia nie była zamarznięta (k-108). Dla uznania racji Skarżących niewystarczające jest też ich twierdzenie, iż przez przeoczenie nie wnieśli w tym zakresie zastrzeżeń do opinii.

Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut skargi dotyczący dowolności w ustaleniu przez organ administracyjny obszaru wyłączonego z produkcji rolnej. Na załączonej do protokołu z pobrania prób glebowych mapy oznaczony został pas gruntu, z którego pobrano próbki gleby (k-101). W obu sporządzonych opiniach biegli zgodnie stwierdzają, iż dokonane odkrywki wykazują występowanie żużlu w odległości 10-15m od granicy działki z ulicą W. Zdaniem Sądu, przyjęcie przez organ administracyjny wartości wypośrodkowanej, tj. odległości 12,5m mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów – art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Zgodzić się bowiem należy z organem odwoławczym, iż odkrywki glebowe nie pozwalają na ustalenie jednoznacznej linii zasięgu żużlu. Ponadto oceniając każdy dowód z osobna oraz wszystkie dowody we wzajemnej z sobą łączności należy również wskazać na znajdujące się w aktach sprawy pismo R. K. z dnia 27 kwietnia 2003 r. (k-32). Skarżąc się w nim na zorganizowanie przez W. M. parkingu na przedmiotowej działce podniosła ona, iż "od drogi 15 m szerokości wzdłuż działki utwardzono plac poprzez nawiezienie żużlem. Żużlu tego nie wywieziono, a przykryto ziemią z górnej części działki". Stąd też w ocenie Sądu dokonanych przez organ administracyjny ustaleń w tej kwestii nie można uznać za dowolne.

W ocenie Sądu niczym nieuzasadnione jest też przypuszczenie Skarżących, że istniejące na ich działce ślady żużlu mogą pochodzić z okresu, kiedy ulica W. była utwardzana żużlem. Zebrany przez organy administracyjne materiał dowodowy, a w szczególności: protokół oględzin przedmiotowej działki z 28 maja 2003 r. wraz z dokumentacją fotograficzną (k-49/50); skargi mieszkańców ulicy W. (k-1, 5, 32); protokół oględzin działki z dnia 8 grudnia 2004 r. (k-95); decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, nakazująca W. M. dokonanie rozbiórki wykonanego samowolnie parkingu na przedmiotowej działce (k-76); a także protokół z oględzin działki, sporządzony w dniu 20 września 2002 r. przez pracowników Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego (k-175) - potwierdzają zawarte w decyzji Starosty Z. stwierdzenie, iż sprawcą wyłączenia gruntu z produkcji rolnej jest W. M.

W świetle prawidłowo ustalonego stanu faktycznego niniejszej sprawy, decyzje organów obu instancji nie naruszają także przepisów prawa materialnego. Grunty rolne podlegają szczególnej ochronie prawnej, która polega między innymi na ograniczaniu przeznaczania ich na cele nierolnicze oraz zapobieganiu procesom degradacji i dewastacji – art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1266 ze zm.). Osoba powodująca utratę albo ograniczenie wartości użytkowej gruntów jest obowiązana do ich rekultywacji na własny koszt, a w razie stwierdzenia, że grunty zostały wyłączone z produkcji niezgodnie z przepisami ustawy, sprawcy wyłączenia ustala się także stosowną opłatę – art. 20 ust.1 i art. 28 ust. 1 tej ustawy. W razie niewykonania obowiązku rekultywacji gruntów zdegradowanych ustala się, w drodze decyzji, obowiązek corocznego wpłacania na Fundusz Ochrony Gruntów Rolnych lub na Fundusz Leśny, przez osobę powodującą ograniczenie wartości użytkowej gruntów, równowartości opłaty rocznej w takiej części, w jakiej nastąpiło ograniczenie wartości użytkowej gruntów – art. 28 ust.4 ustawy.

W tym stanie rzeczy skarga nie zasługuje na uwzględnienie, co zgodnie z art. 151 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dało Sądowi podstawę do jej oddalenia.