Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1153/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2014-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2
journal: Dz.U. 2011 nr 72 poz 380
law: Ustawa z dnia 25 lutego 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz  osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich
article: art. 154 par. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 28 stycznia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Sędzia WSA Jolanta Rosińska Protokolant Sekretarz sądowy Anna Łyżwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2014 roku przy udziale --- sprawy ze skargi A. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji o odmowie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego - oddala skargę. LS


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] , odmawiającą zmiany ostatecznej decyzji z dnia [...], nr [...], utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...], nr [...], odmawiającej A. S. przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r., poz. 267) oraz art. 2 pkt 2 lit. "a", art. 3 ust. 1 i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. nr 87, poz. 395 ze zm., powoływana także jako: "ustawa").

W uzasadnieniu decyzji organ administracji podniósł, że wniosek strony o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego został rozstrzygnięty ostateczną decyzją Kierownika Urzędu z dnia [...], dlatego prowadzenie ponownego postępowania wyjaśniającego w sprawie prowadziłoby do obejścia zakazu rozstrzygania ponownie w sprawie już uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.

Na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] skargę do sądu administracyjnego złożyła A. S. nie zgadzając się z zaskarżonym rozstrzygnięciem. Skarżąca przytoczyła okoliczności wysiedlenia swojej rodziny i na tej podstawie wniosła o uchylenie decyzji ostatecznej Kierownika Urzędu z dnia [...] oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] Zażądała również rozpatrzenia jej sprawy na podstawie ustawy z dnia 25 lutego 2011r. o zmianie ustawy z dnia 31 maja 1996 o świadczeniu pieniężnym o przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich w trybie nadzwyczajnym oraz w oparciu o art. 154 K.p.a. Wniosła także o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Represjonowanych podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i na tej podstawie wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., w skrócie P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 P.p.s.a.).

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej w tak zakreślonej kognicji wykazała, że organ administracji nie naruszył zarówno przepisów postępowania, jak również przepisów prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że we wniosku z dnia 15 kwietnia 2013r. skarżąca wskazała, że domaga się ponownego rozpatrzenia sprawy na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 lutego 2011r. o zmianie ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.(Dz.U. nr 72, poz. 380). Zgodnie z art. 2 tej ustawy zmiana decyzji ostatecznych odmawiających prawa do świadczenia przysługującego na podstawie przepisów ustawy nowelizowanej, w jej dotychczasowym brzmieniu, osobom deportowanym (wywiezionym) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy w granicach terytorium państwa polskiego sprzed dnia 1 września 1939 r. następuje na wniosek strony. Powołany wyżej przepis stanowi zatem samodzielną przesłankę do ponownego rozpatrzenia sprawy rozstrzygniętej ostateczną decyzją. Nie uzależnia on natomiast ponownego rozpatrzenia sprawy od innych warunków, jak np. od istnienia interesu społecznego, czy słusznego interesu strony. Te przesłanki winny być bowiem brane pod uwagę dopiero wtedy, gdy żądanie strony opiera się o tryb określony w art. 154 § 1 K.p.a.

Ponieważ skarżąca we wniosku z dnia 19 sierpnia 2013r. wskazała obie ww. podstawy ponownego rozpatrzenia sprawy, tj. ustawę z dnia 25 lutego 2011r. oraz art. 154 K.p.a. organ zwrócił się do skarżącej o sprecyzowanie, czy ww. pismo należy traktować, jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...], czy też jest to nowy wniosek o rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 154 K.p.a. Skarżąca pozostawiła wybór trybu organowi, który trafnie w ocenie sądu rozpoznała wniosek na podstawie art. 2 ustawy zmieniającej. Jest to przepis szczególny o charakterze proceduralnym, umożliwiający wystąpienie o zmianę uprzednio wydanych negatywnych decyzji w sprawie spornego świadczenia pieniężnego, o ile przesłanką odmowy był fakt deportacji w granicach II RP. Zgodnie z brzmieniem przepisów ustawy o świadczeniu pieniężnym, obowiązującym przed nowelizacją była to okoliczność wykluczająca przyznanie świadczenia. Jednakże w niniejszej sprawie decyzja o odmowie przyznania świadczenia zapadła już po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, wskazującego na niekonstytucyjność takiego właśnie ograniczenia prawa doświadczenia pieniężnego. W ostatecznej decyzji z dnia [...] organ odmówił skarżącej uprawnień do świadczenia pieniężnego, przyjmując, iż wysiedlenie rodziny skarżącej nie miało charakteru deportacji do pracy przymusowej. W uzasadnieniu uwzględniono wykładnię przyjętą przez TK, nadto decyzja została wydana w oderwaniu od kryterium geograficznego. Tym samym brak jest podstaw do zmiany takiej decyzji w oparciu o przepis art. 2 ustawy nowelizującej. Innymi słowy wniosek skarżącej mógłby odnieść skutek jedynie wówczas, gdyby we wcześniejszych decyzjach organ odmówił skarżącej prawa do świadczenia z tego powodu, że nie została wywieziona do pracy poza terytorium II Rzeczypospolitej. Tymczasem przyczyną odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia był brak spełnienia przesłanki deportacji do pracy przymusowej. Stwierdzono jedynie fakt wysiedlenia rodziny skarżącej z rodzinnej miejscowości, który nie wiązał się jednak z pracą przymusową. Takie ostateczne ustalenie jest nadal wiążące.

Natomiast prowadzenie ponownego postępowania wyjaśniającego w sprawie w oparciu o te sam stan prawny i na podstawie tych samych dowodów prowadziłoby do obejścia zakazu rozstrzygania ponownie w sprawie już uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.

Z uwagi na to, że skarżąca powołała się w skardze również na art. 154 K.p.a. wyjaśnić należy, że sąd nie mógł oceniać naruszenia tego przepisu przez organy administracji bowiem nie miał on w niniejszej sprawie zastosowania, jako że żądanie skarżącej zawarte we wniosku z dnia 15 kwietnia 2013r. oparte było o przepisy ustawy z dnia 25 lutego 2011r. o zmianie ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.

W kwestii pobytu rodziny skarżącej w obozie przesiedleńczym wskazać natomiast należy, iż świadczenia w tym zakresie przewiduje odrębna ustawa - z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371 ze zm.). Jak wynika z załączonych akt administracyjnych, skarżącej odmówiono ostateczną decyzją powyższych świadczeń. W niniejszej sprawie ta kwestia nie miała wpływu na ocenę zasadności skargi..

W tym stanie rzeczy sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

a.tp.