Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt SA/Rz 2331/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2004-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Powołane przepisy: article: art. 145a § 1 i 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. b, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Ekiert /del./ spr. Sędzia WSA Robert Sawuła Asesor WSA Joanna Zdrzałka Protokolant: ref. stażysta Anna Mazurek Ferenc po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi R. R. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...].08.2001 r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...].05.2001 r. nr [...] II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego R. R. kwotę 10 zł /słownie: dziesięć/ tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Po rozpatrzeniu wniosku R. R. s. J. zam. [...] o przyznanie mu uprawnień do świadczenia pieniężnego Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31.05.1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich [ Dz.Ust. Nr 87 poz. 395 z późn.zm. ] decyzją z dnia [...].05.2001 r. nr [...] umorzył postępowanie administracyjne.

W uzasadnieniu tej decyzji organ podniósł, iż w postępowaniu administracyjnym, wszczętym w trybie art. 61 § 1 i 3 kpa na żądanie strony w dniu złożenia przez nią w Urzędzie do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosku o przyznanie uprawnień do świadczenia pieniężnego przewidzianego w powołanej wyżej ustawie Kierownik Urzędu związany jest przesłankami określonymi w art. 4 ust. 5 tej ustawy. Przepis ten stanowi " Wnioski, o których mowa w ust. 1 { zaopiniowane przez właściwe stowarzyszenie osób poszkodowanych wraz z dowodami potwierdzającymi rodzaj i okres represji } zainteresowane osoby mogą składać do Kierownika Urzędu do dnia 31.12.1999 r. " Termin ten jest terminem ustawowym przeznaczonym dla stron i uczestników postępowania nie może być przez organ prowadzący postępowanie przedłużany. Uchybienie jemu powoduje bezskuteczność czynności procesowej podjętej przez stronę. , a wszczęte w tym przedmiocie postępowanie jest bezprzedmiotowe. Zgodnie z zapisem zamieszczonym w art. 105 kpa skutkuje to umorzeniem postępowania administracyjnego.

Po otrzymaniu tej decyzji R. R. wystąpił do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wnosząc o jej uchylenie i przyznanie mu przedmiotowego uprawnienia.

W motywach wniosku kwestionuje on ustalenia dotyczące nie dotrzymania przez niego terminu do wystąpienia z wnioskiem o ich przyznanie. Twierdzi, iż postępowanie w sprawie potwierdzenia doznanych prześladowań zakończone zostało jeszcze w r. 1993 przez Fundację Polsko - Niemiecką Pojednanie w ramach którego ustalenia oparto na oryginalnych dokumentach ARBEITSBUCH FUR AUSLANDER i QUINTTUNGSKARTE Nr 1 i dodaje, że deportowanym został jako 15 letni chłopak. Po potwierdzeniu faktu doznanych prześladowań dwukrotnie otrzymał zapomogi z Fundacji, a to w r. 1993 i w r. 1999. Kserokopie powołanych wyżej dokumentów i dowodów wypłaty zapomóg dołączył on do wniosku. W jego ocenie okoliczności te, a w szczególności postępowanie prowadzone przez Fundację Polsko - Niemiecką Pojednanie stanowi o dotrzymaniu przez niego ustawowego terminu. Z wnioskiem w tej sprawie do Kierownika Urzędu nie zwrócił się on, albowiem w Stowarzyszeniu Poszkodowanych przez III Rzeszę oświadczono mu, że jest to zbyteczne, a zwłaszcza nie poinformowano go o ustawą określonym terminie. W tej sytuacji uważa, że został wprowadzony w błąd i z tego tytułu nie powinien ponosić ujemnych konsekwencji. Poza tym naprowadził, że jest inwalidą II grupy, pozostaje w ciągłym leczeniu, a w ostatnim okresie dwukrotnie przebywał w szpitalu i przeszedł dwa zabiegi operacyjne. To również miało wpływ na nie poświęcenie większej uwagi tym sprawom, albowiem wówczas koncentrował się na leczeniu.

Po rozpatrzeniu tegoż wniosku działając na podstawie art. 127 § 3 i 105 § 1 kpa oraz art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31.05.1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...].08.2001 r. Nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...].05.2001 r. , prezentując w jej uzasadnieniu argumentację, którą posłużył się w motywach decyzji z dnia [...].05.2001 r.

Tę ostatnią decyzję zaskarżył skargą skierowaną do Naczelnego Sądu Administracyjnego R. R. wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ administracji, ewentualnie wnioskując przy tym o zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania.

W motywach skargi skarżący podnosi, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie kwestionował merytorycznie jego uprawnień do uzyskania świadczenia określonego w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 31.05.1996 oświadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym, które wydają się być bezsporne w świetle zweryfikowanych przez Stowarzyszenie Polaków Poszkodowanych przez III Rzeszę dokumentów. Powołana ustawa w art. 1 ust. 2 stanowi, że uprawnienia do świadczenia nie przysługują osobom, które mają ustalone prawo do dodatku kombatanckiego. Z uwagi na ten zapis nie zwracał się on z wnioskiem o ustalenie prawa do przedmiotowego świadczenia. Obecnie jednak został pozbawiony dodatku kombatanckiego z uwagi na to, że był on przyznany za tz. walkę o utrwalenie władzy ludowej. Owa kwalifikacja mija się z rzeczywistością, albowiem uprawnienia kombatanckie uzyskał on za udział w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii. W tej sytuacji przed upływem terminu określonego w art. 4 ust. 5 cyt. ustawy nie mógł bez swojej winy złożyć stosownego wniosku. Wobec powyższego uprawnione jest stwierdzenie, że zaskarżona decyzja narusza art. 2 i art. 32 Konstytucji RP, pozbawiając go ustawą przewidzianych uprawnień jedynie z przyczyn formalnych i to w sytuacji na którą on nie miał żadnego wpływu. Mając powyższe na względzie, przy ewentualnym nie podzieleniu zaprezentowanej przez niego argumentacji skarżący twierdzi, iż w pełni uzasadniony jest wniosek o przywrócenie mu terminu do wystąpienia z wnioskiem, co czyniłoby zadość zasadzie równości obywateli wobec prawa.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Stosownie do art. 97 § 1 i 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [ Dz.Ust. Nr 153 poz. 1271 ] sprawy w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004 r. i w których postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej w skrócie p.s.a., z tym że w tych sprawach stosuje się dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach. Ta dyrektywa normatywna o charakterze intertemporalnym znajduje zastosowanie w okolicznościach badanej sprawy, a właściwość miejscowa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie do jej rozpoznania wynika z § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25.04.2003 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych [ Dz.Ust. Nr 72 poz. 653 ].

Dokonując w ramach postępowania sądowo - administracyjnego stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [ Dz.Ust. Nr 153 poz. 1269 ] oceny legalności zaskarżonego aktu zgodnie z zapisem zawartym w art. 134 § 1 p.s.a. Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną a przedmiotem jego zainteresowania pozostaje zgodność wymienionego aktu z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania, bez względu na to czy skarżący wskazywał w skardze na określone wadliwości tegoż aktu.

Powyższa dyrektywa normatywna zobowiązuje zatem Sąd do uwzględnienia wszelkich zaszłości, które mogą mieć wpływ na wynik sprawy.

Umarzając postępowanie w sprawie z wniosku skarżącego w badanej sprawie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych jako podstawę rozstrzygnięcie przyjął art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31.05.1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich w wersji obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z dnia 17.06.2003 r. sygn.akt P 24/02 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że powołany wyżej przepis prawa jest niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, na co zresztą zwrócił uwagę R. R. w uzasadnieniu swojej skargi. Wyrok ten opublikowany został na łamach Dziennika Ustaw 2003 r. Nr 110 poz. 1060 w dniu 27.06.2003 r. i w tym samym dniu orzeczenie to weszło w życie. Zgodnie zaś z art. 190 ust. 4 ustawy zasadniczej orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonym w innych przepisach właściwych dla danego postępowania. Przytoczony przepis Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej uprawnia do konstatacji, iż skutkiem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności przepisu stanowiącego podstawę prawną ostatecznej decyzji jest powinność uchylenia tego aktu w oparciu o obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa. Art. 145a § 1 kodeksu postępowania administracyjnego stanowi, iż można żądać wznowienia postępowania także w przypadku gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja, oraz że ze skargą w takiej sytuacji należy wystąpić w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego { § 2 art. 145a kpa }. Z woli zatem ustawodawcy tego typu zaszłość normatywna stanowi samodzielną podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Jeżeli zaś tak, to mając na uwadze zapis zamieszczony w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.s.a., stwierdzić należy, że zarówno decyzja jak i postanowienie podlega uchyleniu, gdy Sąd dopatrzy się w okolicznościach sprawy naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Z taką sytuacją, jakkolwiek niezawinioną przez organ, mamy do czynienia w okolicznościach badanej sprawy, konsekwencją czego jest konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...].05.2001 r.

W dalszym zatem postępowaniu organ zobowiązany będzie do merytorycznego ustosunkowania się do wniosku skarżącego.

W tym stanie rzeczy działając na podstawie powołanego wyżej przepisu prawa ustawy należało orzec jak w sentencji.

Rozstrzygnięcie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji do czasu prawomocności niniejszego wyroku znajduje swoje uzasadnienie w art. 152 p.s.a.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 cyt. wyżej ustawy.