Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 5/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2014-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7, art. 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 7 ust. 1 i 2, art. 57 ust. 1, art.  3 ust.  2
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.
article: art. 29
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 80 ust. 1, art.  60
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina
article: art. 28 ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Marta Bieniek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 marca 2014r. sprawy ze skargi D. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej ARiMR) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (zwanych dalej płatnościami bezpośrednimi).

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym

i prawnym:

W dniu 12 maja 2011r. D. W. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności ONW na 2011 rok, deklarując do pomocy finansowej z tego zakresu trzy działki rolne o łącznej powierzchni 4,96 ha, a następnie w dniu 13 maja 2011r. jeszcze 145,66 ha gruntów w ramach jednolitej płatności obszarowej oraz 75,16 ha gruntów w ramach uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw podstawowych.

Decyzją z dnia [...] organ I instancji przyznał wnioskodawcy płatności na rok 2011 w wysokości 128.997,36 zł (w tym jednolita płatność obszarowa – 107.026,05 oraz uzupełniająca płatność obszarowa – 21.971,31 zł), a następnie przekazał te środki w dniu 2 marca 2012r. na rachunek bankowy strony.

W dniach 2-8 marca 2012r. w gospodarstwie D. W. przeprowadzono kontrole na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni, w wyniku których dla działek przedstawionych we wniosku:

- do jednolitych płatności obszarowych stwierdzono przedeklarowanie o 52 %,

- do uzupełniających płatności obszarowych stwierdzono przedeklarowanie o 47 %.

W wyniku dalszego postępowania wyjaśniającego ustalono, że D. W. we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2011 zadeklarował do:

- jednolitych płatności obszarowych 150,62 ha – z czego 82,90 ha nie było użytkowanych rolniczo przez producenta,

- uzupełniających płatności obszarowych 82,90 ha – z czego 66,88 ha gruntów nie było użytkowanych rolniczo przez producenta.

Organ I instancji – mając na uwadze wyniki ww. kontroli – decyzją z dnia [...], wydaną po wznowieniu postępowania administracyjnego zakończonego ww. decyzją z dnia [...], uchylił to rozstrzygnięcie, odmówił wnioskodawcy przyznania płatności bezpośrednich na 2011r. oraz nałożył nań sankcje finansowe.

Decyzją z dnia [...] Dyrektor Oddziału ARiMR, po rozpatrzeniu odwołania D. W., utrzymał w mocy ww. decyzję z dnia [...].

Wyrokiem z dnia 19 września 2013r. o sygn. akt II SA/Ke 499/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę D. W. na ww. rozstrzygnięcie organu odwoławczego. Orzeczenie to D. W. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego, jednakże skarga kasacyjna nie została jeszcze rozpoznana.

Zawiadomieniem z dnia 24 kwietnia 2013r. organ I instancji wszczął

z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia D. W. kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich na rok 2011, przyznanych na mocy ww. decyzji z dnia 2 lutego 2012r.

Mając na uwadze powyższe decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustalił D. W. kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich na rok 2011 w łącznej wysokości 128.997,36 zł (w tym 107.026,05 z tytułu jednolitej płatności obszarowej oraz 21.971,31 zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej), nakazując jej zwrot w terminie 14 dni od doręczenia tego rozstrzygnięcia przy jednoczesnym wskazaniu, że w przypadku braku uiszczenia tej kwoty w wyznaczonym terminie, od dnia następującego po jego upływie zostaną naliczone odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych. W podstawie prawnej powołano m. in. art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o ARiMR (Dz. U. z 2008r. nr 98, poz. 634 ze zm.) oraz art. 80 ust. 1 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. L 316 z 2.12.2009, str. 65).

W odwołaniu od ww. decyzji D. W. podniósł, że rozstrzygnięcie to jest dla niego krzywdzące, jako że Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał jeszcze jego skargi kasacyjnej, wywiedzionej od wyroku wydanego

w sprawie o sygn. akt II SA/Ke 499/13.

Opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] organ odwoławczy utrzymał w mocy ww. decyzję z dnia [...], podzielając przytoczoną przez organ I instancji podstawę prawną. W tym zakresie wskazano, że przepis art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR przewiduje wydanie decyzji w razie dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych i nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny, z powodu której nastąpiła taka wypłata. Niezbędnym, zdaniem organu, było ustalenie czy skarżący pobrał nienależne płatności bezpośrednie za 2011 rok. W przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca bowiem daną kwotę powiększoną o odsetki – co uregulowane zostało również w art. 49 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) Nr 3508/92 (Dz. Urz. WE L 327 z 12 grudnia 2001r.). W tym zakresie podkreślono, że użyte w powołanym przepisie określenie "nienależne" odnosi się nie tylko do sytuacji, w której akt stanowiący podstawę prawną przyznania płatności zostanie następnie wyeliminowany z obrotu prawnego na podstawie regulacji krajowych (K.p.a.), ale także do sytuacji, gdy nie zachodziły okoliczności uzasadniające udzielenie płatności na gruncie regulacji unijnych. Uzasadniając podjęte w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że materiał dowodowy wskazuje na bardo wysokie przedeklarowanie powierzchni gruntów użytkowanych rolniczo przez stronę. W tym zakresie powołano się na art. 60 ww. rozporządzenia Komisji (UE) nr 1122/2009. Organ odwoławczy zwrócił także uwagę na okoliczność, że D. W., będąc pracownikiem ARiMR rozpatrującym m. in. wnioski o przyznanie płatności, miał świadomość obowiązujących przepisów i norm większą od przeciętnego rolnika. Pomimo tego, producent świadomie zgłosił do płatności powierzchnię gruntów, których nie użytkował w 2011r. – co uznano za działanie mające na celu uzyskanie przedmiotowej pomocy. W rezultacie w niniejszej sprawie, zdaniem organu, nie wystąpiły przesłanki skutkujące brakiem obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności w oparciu o art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach D. W. zarzucił decyzji organu odwoławczego:

1. naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich poprzez pominięcie wyjaśnień strony – które to uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy;

2. niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego, które doprowadziło do naruszenia przepisów prawa materialnego, to jest art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ARiMR poprzez wydanie decyzji administracyjnej o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich w łącznej wysokości 128.997,36 zł;

3. niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa wspólnotowego, w szczególności art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009.

W uzasadnieniu wskazano, że we wniosku z dnia 12 maja 2011r. zostały zgłoszone 4 działki ewidencyjne o numerach: [...], położone w [...] (3 działki rolne A, B i C). Powierzchnia działki ewidencyjnej [...] położonej we wsi [...] wynosi 4,16 ha, z czego w 2011r. użytki rolne wynosiły 4,00 ha (0,16 ha stanowiło plac budowy, budynek ma wymiary 8 x 16 m, co daje 128 m, czyli zajmuje powierzchnię 0,0128 ha z powierzchni uprawnionej do użytkowania w 2011r.). Z deklaracji wynikało, że na działce był uprawiany owies o powierzchni 3,30 ha, oznaczony we wniosku jako działka rolna A oraz mieszanka traw z motylkowymi drobnonasiennymi od północnej części działki [...], w której to części w 2010r. rozpoczęto budowę domu. Z kolei przez działkę B przebiegała polna droga dojazdowa do uprawy znajdującej się w południowej części działki A (owies) tak, aby zapewnić możliwość dojazdu do uprawy. W październiku ww. droga została utwardzona, a następnie po kilku miesiącach poszerzona poprzez wykonanie przy niej skarpy. Jednocześnie wybudowano ogrodzenie. Opisywana droga przekształciła się w drogę dojazdową do budynku powyżej 2 m i rozdziela ona działkę rolną B na dwie części. Pomimo tego części te stanowią obszar kwalifikujący się do płatności, ponieważ każda z nich ma powyżej 10 arów. Organ podczas pierwszej kontroli przeprowadzonej w dniu 2 marca 2012r. stwierdził, że powierzchnia działki rolnej B wynosi 0,45 ha, a następnie w wyniku kontroli przeprowadzonej w dniu 11 października 2012r. ustalono, że powierzchnia wynosi 0,51 ha. Z kolei płatność została przyznana przez organ do 0,45 ha z uzasadnieniem, że część działki rolnej B nie była gruntem rolnym w 2011r. przez cały rok kalendarzowy. Powierzchnia całkowita działki [...]wynosi 4,16, ha, a powierzchnia ewidencyjno-gospodarcza, zgodnie z kartą informacyjną wynosi 4,05 ha. Skarżący z uwagi na rozpoczynanie budowy zadeklarował do płatności 4 ha łącznej powierzchni ujmując dodatkowo 0,05 ha z powierzchni maksymalnej narzuconej przez ARiMR kwalifikującej sie do dopłat. Od przysługującej do dopłat powierzchni odjęto również plac potrzebny na okres budowy. W rezultacie, zdaniem strony, ustalenia organu, na których oparł się tut. Sąd w wyroku w sprawie o sygn. akt II SA/Ke 499/13 w stosunku do ww. działki są niezgodne ze stanem faktycznym. Z uzasadnienia organu wynika bowiem, że plac budowy zajmował powierzchnię porównując powierzchnię PEG w 2011r. 0,30 ha – co jest niemożliwe – gdyż na działce powstał mały dom jednorodzinny. Dodatkowo powierzchnie zadeklarowane we wniosku skarżącego potwierdzają protokoły do kontroli obligatoryjnej produkcja roślinna i zwierzęca. Protokół z dnia 13 lipca 2010r. potwierdza powierzchnie działki rolnej położonej na działce ewidencyjnej [...]a mianowicie: A owies - 3,30 ha, B -trawa wieloletnia + mieszanka motylkowych drobnonasiennych - 0,70 ha. Analogicznie jak w 2010r. również w dniu 25 czerwca 2011r. odbyła się pełna roczna zapowiedziana kontrola, która potwierdziła część deklarowanych przez skarżącego powierzchni we wniosku na 2011r. na działkach znajdujących się w bliskim sąsiedztwie, tj. działek położonych w miejscowościach [...]. Końcowo D. W. podkreślił, że w skardze kasacyjnej, wywiedzionej od wyroku wydanego w sprawie o sygn. akt II SA/Ke 499/13, kwestionuje stanowisko organu o tym, że uzyskanie płatności bezpośrednich na 2011 rok było nienależne.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumetancję przedstawioną w uzsadnieniu zakwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zakwestionowana decyzja odpowiada przepisom prawa.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270), zwanej dalej ustawą P.p.s.a., zadaniem wojewódzkich sądów administracyjnych jest sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a.), a kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy.

Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia, bądź stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego.

Na wstępie podkreślić trzeba, że kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie została objęta decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...]. Rozstrzygnięciem tym utrzymano w mocy decyzję organu I instancji o ustaleniu D. W. nienależnie pobranych płatności bezpośrednich w kwocie 128.997,36 zł (w tym 107.026,05 z tytułu jednolitej płatności obszarowej oraz 21.971,31 zł z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej) oraz o nakazaniu zwrotu tej kwoty w terminie 14 dni od doręczenia tego rozstrzygnięcia przy jednoczesnym wskazaniu, że w przypadku braku uiszczenia tej kwoty w wyznaczonym terminie, od dnia następującego po jego upływie zostaną naliczone odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych.

Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów o naruszeniu przepisów postępowania wskazać trzeba, że ustawodawca – stanowiąc w art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012r. poz. 1164), że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy – zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części drugiej art. 7 K.p.a. W postępowaniu w sprawie pomocy finansowej to nie organ administracji publicznej, a posiadacz gruntów ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest to zatem przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę – producenta rolnego, który z określonego faktu wywodzi skutki prawne Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 K.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2012r. o sygn. akt II GSK 810/11, LEX nr 1217422).

Mając na względzie powyższe wskazać trzeba, że skarżący nie przedłożył organom wiarygodnych dowodów na potwierdzenie zarzutów dotyczących powierzchni działek stwierdzonych w trakcie kontroli, nie wykazał faktu posiadania wszystkich zgłoszonych do płatności działek. Odnosząc się do ustaleń organów, jakie legły u podstaw wydanych w niniejszej sprawie decyzji wskazać trzeba, że zostały one oparte na wynikach kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni, przeprowadzonych w dniach 2 – 8 marca 2012r. przez inspektorów Regionalnego Biura Kontroli na Miejscu w Rzeszowie i w Kielcach (ze względu na położenie wnioskowanych do płatności działek na terenie dwóch województw). Z czynności tych zostały sporządzone raporty, do których dołączono szkice i zdjęcia dokumentujące stan faktyczny działek zgłoszonych do płatności. W związku z pisemnym wyjaśnieniem pracownika BKM w Kielcach dotyczącym pomyłki popełnionej w czasie kontroli na miejscu w dniu 2 marca 2012r. dotyczącej stwierdzonej powierzchni działki rolnej A oraz dostrzeżonych w czasie kontroli śladów prac budowlano-melioracyjnych na działce rolnej B, na zlecenie organu I instancji została przeprowadzona ponowna weryfikacja raportu z kontroli w zakresie powierzchni stwierdzonej działek rolnych A i B. Czynność ta potwierdziła pomyłkę w raporcie, dotyczącą powierzchni stwierdzonej działki rolnej A, polegającą na wpisaniu powierzchni 3,04 ha zamiast 3,30 ha. W związku z dalszymi zastrzeżeniami dotyczącymi działek rolnych A i B zgłoszonymi przez D. W., w dniu 11 października 2012 r. ponownie skontrolowano te działki stwierdzając, że 3,04 ha z powierzchni działki rolnej A stanowi teren zaorany, a pozostałą powierzchnię (tj. 0,21 ha) stanowią trawy wieloletnie. Odnośnie działki rolnej B stwierdzono natomiast, że jej powierzchnia wynosi 0,51 ha, wyjaśniając następnie w notatce służbowej z dnia 15 października 2012 r., że rozbieżność pomiędzy powierzchnią działki rolnej B zmierzoną w czasie kontroli z marca 2012 r. (0,45 ha), a powierzchnią tej samej działki stwierdzoną w czasie kontroli w dniu 11 października 2012r. wyniknęła ze zmian, jakie nastąpiły na gruncie pomiędzy kontrolami. Zmiany te dotyczyły zagospodarowania terenu wokół budynku mieszkalnego, rozplantowania ziemi i dosiania trawy. Skarżący w odpowiedzi na takie wyjaśnienie ponownie wywiódł, że w 2011r. na działce rolnej A uprawiał owies na powierzchni 3,30 ha oraz w dalszym ciągu kwestionował rzetelność pomiarów powierzchni stwierdzonej na działce rolnej B, powołując się na stwierdzoną w czasie ww. kontroli różnicę. Podobne zarzuty powtórzył też w skardze. Oceniając takie zarzuty Sąd zauważa, że nie podważają one ustaleń organów administracji. Odnośnie działki rolnej A trzeba przede wszystkim wyjaśnić, że organy uznały ostatecznie, iż stwierdzona powierzchnia tej działki odpowiada powierzchni deklarowanej, tj. 3,30 ha. Takie ustalenie należy zaakceptować ze względu na wynikającą z tego dla strony korzyść - choć zmierzenie w czasie kontroli w dniu 11 października 2012r. na działce rolnej A zaoranej powierzchni w rozmiarze jedynie 3,03 ha, przy stwierdzeniu na pozostałej powierzchni tej działki traw wieloletnich oznacza, że twierdzenie skarżącego o uprawianiu na tej działce w 2011r. owsa na powierzchni 3,30 ha nie jest prawdziwe. Jeśliby bowiem skarżący rzeczywiście obsiał w 2011r. 3,30 ha na działce rolnej A, to co najmniej taka musiałaby być powierzchnia zaorana w czasie kontroli w dniu 11 października 2012r.

Co się zaś tyczy wątpliwości skarżącego dotyczących zwiększenia powierzchni działki rolnej B, to należy zauważyć, że fakt stwierdzenia w czasie kontroli w dniu 11 października 2012 r. powierzchni większej, niż w czasie kontroli w dniu 2 marca 2012 r. nie może podważać wiarygodności pomiarów powierzchni rolnej tej działki będącej podstawą ustaleń organów, skoro wzrost powierzchni stwierdzonej pomiędzy marcem, a październikiem 2012r., został wiarygodnie i logicznie wyjaśniony faktem zagospodarowania części terenu tej działki wokół budynku mieszkalnego i dosianiem trawy.

Nie mogły zmienić oceny Sądu niczym nie potwierdzone zarzuty skarżącego dotyczące pomniejszenia przez niego we wniosku o płatność powierzchni użytków rolnych na działce ewidencyjnej nr 226 położonej we wsi Stefanówek właśnie z uwagi na planowaną przez skarżącego budowę na tej działce. Należy zauważyć, że ocena i rozliczenie powierzchni deklarowanej i stwierdzonej dotyczy działek rolnych, a nie ewidencyjnych. Takie też działki były przedmiotem kontroli i pomiarów przeprowadzonych przez pracowników Biura Kontroli Na Miejscu w dniach 2 marca i 11 października 2012r. Skoro w toku tych kontroli stwierdzona powierzchnia działki rolnej B okazała się mniejsza od powierzchni zgłoszonej i fakt ten został udokumentowany zarówno w raporcie pokontrolnym, jak i w sporządzonej dokumentacji fotograficznej, to zarzuty skargi nie mogły odnieść skutku.

Odnosząc się do powoływanego przez skarżącego protokołu z dnia 13 lipca 2010r., dotyczącego kontroli obligatoryjnej "Produkcja roślinna i zwierzęca. Pełna roczna zapowiedziana kontrola Ekogwarancja PTRE Sp. z o.o. Dąbrowica" stwierdzić trzeba, że dokument ten nie ma dla sprawy znaczenia, skoro dotyczy roku 2010, a nie objętego wnioskiem o płatności roku 2011. Ponadto jedyna wymieniona w skardze działka objęta tym protokołem to działka nr 226 położona w Stefanówku. Powołując się natomiast w skardze na analogiczną kontrolę, jaka miała się odbyć 25 czerwca 2011r. – z której protokołu skarżący również nie złożył – sam skarżący stwierdził, że potwierdziła ona jedynie część deklarowanych przez niego we wniosku o płatność powierzchni, nie określając jednak jak duża miałaby być ta część, które konkretnie działki objęte wnioskiem zostały skontrolowane oraz czy w czasie tych kontroli były mierzone jakiekolwiek działki (skoro brak danych o jakichkolwiek pomiarach). Ponieważ tak sformułowane twierdzenia uniemożliwiają jakąkolwiek ich weryfikację nie sposób było wziąć je pod uwagę.

Niezależnie od powyższego wskazać trzeba, że większość deklarowanych do płatności działek nie znajdowała się w posiadaniu skarżącego. Jak wynika bowiem z pisma Dyrektora Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy z dnia 6 czerwca 2012r. D. W. dzierżawił jedynie działki: nr [...] (od 18 listopada 2009r. do 30 września 2010r.), nr [...] (od 27 maja 2010 r. do 30 września 2010r. i od 24 lutego 2011r. do 30 września 2011r.), nr [...]). Natomiast działki o nr [...] pozostawały w zasobie OT ANR w Rzeszowie. Z kolei działka nr [...] została podzielona na działki o nr [...]– przekazane w dniu 27 kwietnia 2011r. z zasobu ANR pod drogi gminne i powiatowe. Ponadto, pomimo wystosowanego do producenta rolnego wezwania dotyczącego podania danych osób wykonujących prace polowe na działkach zgłoszonych w przedmiotowej sprawie do płatności oraz danych osobowych innych ewentualnych zleceniobiorców, a także udzielenia informacji na jakich działkach wykonywali prace zlecone, nie udzielono w tym zakresie żadnej odpowiedzi.

Przechodząc do kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem zgodności z przepisami prawa materialnego wskazać trzeba, że w tym zakresie podstawę prawną wydanych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć stanowił art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o ARiMR (Dz. U. z 2008r. nr 98, poz. 634 ze zm.). Zgodnie z ust. 1 tego przepisu ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

- następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Cyt. przepis stanowi odzwierciedlenie regulacji prawa unijnego, to jest art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. L 316 z 2.12.2009, str. 65). Jak wynika bowiem z tego przepisu w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca przedmiotową kwotę powiększoną o odsetki naliczone zgodnie z ust. 2.

Z kolei zgodnie z art. 29 ust. 2 ww. ustawy o ARiMR właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1. W niniejszej sprawie jest to Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, który uprzednio wydał decyzję z dnia 2 lutego 2012r. o przyznaniu skarżącemu płatności bezpośrednich (uchyloną następnie w wyniku wznowienia postępowania).

Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji na podstawie ww. przepisu jest zatem ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela pogląd zaprezentowany w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 kwietnia 2010r., sygn. akt III SA/GL 831/10, LEX nr 619010, zgodnie z którym "nienależną płatnością jest wypłacona rolnikowi przez organ administracji kwota nienależnie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej i krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, jako świadczenie dokonane przez organ administracji publicznej na rzecz rolnika, które przestało być należnym na skutek wygaśnięcia obowiązku jego wypłacenia z powodu późniejszego zaistnienia okoliczności przewidzianych w przepisach regulujących pomoc finansową (...)". W takim przypadku ocena legalności kontrolowanego postępowania administracyjnego wymaga odpowiedzi na pytanie, czy płatności, których kwotę organ pierwotnie ustalił można uznać za "nienależne płatności".

W rozpoznawanej sprawie kluczową kwestią jest zatem ustalenie, czy skarżący wywiązał się z ciążącego na nim zobowiązania do przestrzegania podstawowych wymogów w zakresie zasady dobrej kultury rolnej prowadzenia działalności rolniczej oraz jaka wysokość przekazanych na 2011 środków z tytułu programu bezpośrednich jest nienależna.

Jak wynika bowiem z przepisu art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:

1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha;

2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Z kolei stosownie do art. 57 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ilekroć w odrębnych przepisach jest mowa o dobrej kulturze rolnej, należy przez to rozumieć normy.

Jak wynika natomiast z art. 7 ust. 2 ww. ustawy rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych oraz innych roślin i do powierzchni gruntów ornych, na których nie jest prowadzona uprawa roślin (uzupełniająca płatność podstawowa) - do których została przyznana jednolita płatność obszarowa.

W tym miejscu należy przytoczyć art. 60 rozporządzenia Rady (WE) nr 1122/2009, zgodnie z którym w przypadku gdy różnica między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym zgodnie z art. 57 wynika z celowych zawyżeń, to jeśli różnica ta przekracza 0,5 % obszaru zatwierdzonego lub 1 ha, pomoc, do której rolnik byłby uprawniony na mocy art. 57, nie jest przyznawana w odniesieniu do danego roku kalendarzowego w ramach przedmiotowego systemu pomocy. Ponadto jeśli różnica ta wynosi ponad 20 % obszaru zatwierdzonego, rolnika wyklucza się również z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym zgodnie z art. 57. Kwota ta podlega odliczeniu zgodnie z art. 5b rozporządzenia (WE) nr 885/2006. Jeśli nie jest możliwe odliczenie całej kwoty zgodnie z wymienionym artykułem w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, pozostałe do spłaty saldo zostaje anulowane.

Mając na uwadze treść cyt. regulacji nie budzi wątpliwości tut. Sądu, że znajduje ona zastosowanie w niniejszej sprawie.

Jak wynika bowiem z akt administracyjnych D. W. celowo zgłosił do płatności bezpośrednich grunty, które w 2011r. nie spełniały kryteriów do jego przyznania. O świadomym zgłoszeniu takiego terenu do płatności bezpośredniej świadczy to, że skarżący, składając własnoręczny podpis na formularzu wniosku oświadczył, że zawarte w nim dane są zgodne ze stanem faktycznym i nie poinformował z własnej inicjatywy organu – przed dniem powiadomienia o kontroli – że wniosek jest nieprawidłowy. Podkreślenia wymaga, że D. W., będąc wówczas pracownikiem ARiMR rozpatrującym m.in. wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich, miał – w porównaniu do przeciętnego rolnika – znacznie większą świadomość obowiązujących w tym zakresie przepisów. Pomimo tego strona zgłosiła do ww. płatności grunty, które w 2011r. nie spełniały kryteriów wymaganych do ich przyznania. W oparciu o tak sformułowany wniosek decyzją z dnia 2 lutego 2012r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał wnioskodawcy płatności bezpośrednie w kwocie 128.997,36 zł (w tym jednolita płatność obszarowa – 107.026,05 oraz uzupełniająca płatność obszarowa – 21.971,31 zł) – przekazaną na jego rachunek bankowy w dniu 2 marca 2012r.

Mając na uwadze powyższy stan faktyczny, rozpatrywany przez pryzmat cyt. przepisów nie budzi wątpliwości Sądu prawidłowość decyzji organów obu instancji w przedmiocie ustalenia D. W. kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich w łącznej kwocie 128.997,36 zł . Co się zaś tyczy zawartego w rozstrzygnięciu organu I instancji wskazania, że w przypadku braku uiszczenia tej kwoty w terminie 14 dni od doręczenia, od dnia następującego po jego upływie zostaną naliczone odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych, to postanowienie to znajduje potwierdzenie w art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007r. nr 64, poz. 427 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej.

Jak wynika z kolei z art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 obowiązek zwrotu, o którym mowa w art. 80 ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. W tym miejscu wskazać trzeba – co słusznie zauważył organ odwoławczy – że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione ww. przesłanki skutkujące brakiem obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności w oparciu o art. 80 ust. 3 tego rozporządzenia. Z całokształtu materiału dowodowego wynika bowiem, że producent świadomie zgłosił do płatności powierzchnię gruntów, których nie użytkował w 2011r.

Niezależnie od powyższego wskazać trzeba, że ostateczną decyzją z dnia [...], wydaną po wznowieniu postępowania administracyjnego zakończonego ww. decyzją z dnia [...] o przyznaniu płatności bezpośrednich, organ I instancji uchylił to rozstrzygnięcie, odmówił wnioskodawcy przyznania tej pomocy na 2011r. oraz nałożył nań sankcje finansowe, Nieprawomocnym wyrokiem z dnia 19 września 2013r. o sygn. akt II SA/Ke 499/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę D. W. na decyzję organu odwoławczego, utrzymującą w mocy ww. decyzję z dnia [...].

Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a.

-----------------------

4