Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2121/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 i 137
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 199
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 10 par. 1 i 28 i 30 par. 5
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2012 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o zwrot nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2012 r., nr [...] Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania S. D. uchylił decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] odmawiającą zwrotu nieruchomości położonej Dzielnicy [...], w obrębie [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...]

o pow. [...] ha (dawniej: działki nr [...]) oraz umorzył w całości postępowanie prowadzone w pierwszej instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym

i prawnym sprawy:

Nieruchomość położona w W. przy ul. [...] o powierzchni [...] m2 będąca poprzednio własnością Z. W. w [...] części, H. G. w [...] części, A. D. w [...] części, J. K. w [...] części, L. D. z domu K. w [...] części, Z. H. w [...] części oznaczona jako dawne działki ewidencyjne nr [...] oraz cz. [...] z nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej "[...]" została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa decyzją Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] kwietnia 1987 roku znak [...]

z przeznaczeniem pod budowę Centrum [...]. Decyzją Wydziału Planowania Przestrzennego Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu [...] z dnia [...] października 1980 roku Nr [...] o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji IV etapu budowy i decyzją o zatwierdzeniu planu realizacyjnego z dnia [...] kwietnia 1985 roku przedmiotowy teren, został przewidziany pod budowę hotelu [...] przy ul. [...] stanowiącej jedno z przedsięwzięć inwestycyjnych IV etapu budowy Centrum [...]

w W.

Pismem z dnia 15 czerwca 2002 roku H.Ł. oraz pismem z dnia

7 marca 2005 roku D.D. A. O., H. O., M. O., B. N., W. D., E. K. wystąpili do Prezydenta [...] o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości, oraz o wypłacenie im należnego odszkodowania.

W toku postępowania prowadzonego w pierwszej instancji organ dokonując czynności mających na celu ustalenie kręgu osób uprawnionych do udziału

w postępowaniu i analizując krąg spadkobierców dawnych właścicieli wskazał, że w dniu wydania decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] marca 1990 r., nr [...] nie można było ustalić miejsca pobytu Z. W., H. G. i J. K. Podejmowane starania o ustalenie tych danych nie przyniosły rezultatu. Właściwe organy do których kierowano zapytania informowały, że Z. W. nie figuruje w zbiorze Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL) oraz w ewidencji ludności Dzielnicy [...] , natomiast na nazwisko H. G. i J. K. w zbiorze figuruje kilka osób i informacji można będzie udzielić po otrzymaniu bliższych danych osobowych. Ponadto Biuro Administracji i Spraw Obywatelskich w Dzielnicy [...] poinformowało, iż w trakcie czynności sprawdzających fakt zameldowania J. K., H. G. Z. W. ustalono, że osoby te nie figurują w ewidencji ludności Dzielnicy.

W toku prowadzonego postępowania Prezydent [...] ustalił, wywłaszczona nieruchomość stanowiąca obecnie działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2 jest własnością Instytutu "[...]". Wskazał, że pismami z dnia 11 lutego 2004 roku, 1 marca 2004 roku, 15 marca 2004 roku, 29 marca 2005 roku, 23 sierpnia 2005 roku, 19 grudnia 2007 roku, 4 listopada 2009 roku, Wydział Nieruchomości Skarbu Państwa Urzędu [...] informował wnioskodawców to jest W. Ł., D. D., A. O., H. S. O., M. O., B. N., W. D. i E. K. o konieczności uzupełnienia wniosku poprzez wystąpienie wszystkich uprawnionych, to jest byłych właścicieli lub ich spadkobierców.

Po rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] Prezydent [...] odmówił zwrotu nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...] oznaczonej jako dawna działka ewid. [...] oraz cz. [...] z nieruchomości, zapisanej w księdze wieczystej "[...]" stanowiącej obecnie działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2.

Na skutek odwołania W. l. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2011 roku Nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W ocenie organu odwoławczego konieczne jest wyjaśnienie w sposób nie budzący wątpliwości treści żądania stron. Zaznaczył, że to jaki charakter ma wniesione podanie decyduje ostatecznie wnoszący, a nie organ administracji, do którego pismo zostało skierowane. Żądanie powinno być na tyle precyzyjne, by nie pozostawiało organowi, do którego jest kierowane, możliwości domniemywania bądź dowolnej interpretacji woli osoby składającej podanie. W razie natomiast wątpliwości co do zakresu żądania zawartego w podaniu, organ administracji powinien zwrócić się do wnoszącego podanie o zajęcie jednoznacznego stanowiska.

W dniu 1 lutego 2011 r. S. D. zgłosiła przystąpienie do postępowania w charakterze strony odnośnie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Wyjaśniła, że aktem notarialnym z dnia [...] stycznia 2011 roku Rep A nr [...] zakupiła wraz z mężem B. C. od dotychczasowych spadkobierców to jest B. N., H. O., M. O., A. O. i D. Ś, spadek po H. O. i po R. D. W ocenie wnioskodawczyni z uwagi na treść przepisu art. 1053 Kodeksu Cywilnego przysługuje im uprawnienie do wnioskowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

Pismem z dnia 26 kwietnia 2011 roku organ wystąpił do stron postępowania tj. W. Ł., W. D., E. K. i S. D. – C. o precyzyjne udzielenie informacji dotyczących zgłoszonych żądań.

Pismem z dnia 29 maja 2011 roku W. Ł. sprecyzowała swoje roszczenia wyjaśniając, iż wnosi o odszkodowanie. Pismem z dnia 2 czerwca 2011 roku W. D. sprecyzował roszczenia wyjaśniając iż interesuje go wypłata odszkodowania. Pismem z dnia 3 czerwca 2011 roku S. D. – C. i B. C. oświadczyli, iż domagają się zwrotu działki. Ponadto pismem z dnia 6 stycznia 2012 roku K. D. - spadkobierca E. K. K. wystąpiła o odszkodowanie. Powołując się na treść przepisu art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. nr 261, poz. 2603 ze zm.) – dalej jako u.g.n. organ pierwszej instancji wskazał, że postępowanie o zwrot nieruchomości wywłaszczonej może być prowadzone tylko na zgodny wniosek wszystkich (byłych) współwłaścicieli lub ich spadkobierców. Jest to uzasadnione tym, że żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest kwalifikowane jako czynność przekraczająca zakres zwykłego (normalnego, bieżącego) zarządu, ponieważ zwrot wywłaszczonej nieruchomości nakłada na wnioskodawców obowiązek zwrotu odszkodowania. Wzajemne rozliczenia z tytułu pomiędzy wywłaszczającym a wywłaszczanym, mające zwykle charakter finansowy, nie są więc obojętne dla dawnych właścicieli lub spadkobierców wywłaszczonej nieruchomości. Powyższe znajduje również potwierdzenie w doktrynie prawa administracyjnego. Zatem brak wniosku pochodzącego od wszystkich współwłaścicieli wyłącza możliwość wydania pozytywnej decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. Organ podkreślił, że powyższy stan nie oznacza jednak, że tylko na tej podstawie można wydać decyzję odmowną. Jest to bowiem brak usuwalny

i organ administracji jest zobligowany wezwać składającego wniosek o jego uzupełnienie. Uzupełnienie wniosku może polegać na podpisaniu wniosku przez wszystkich byłych współwłaścicieli lub ich spadkobierców, albo też na upoważnieniu jednego z nich do występowania w imieniu pozostałych. Dopiero nie uzupełnienie tego braku upoważnia do wydania decyzji odmownej. Prezydent [...] nadmienił również, że niektórzy spadkobiercy byłych współwłaścicieli W. Ł., W. D. i K. D., którzy zgłosili żądanie o odszkodowanie lub wypłatę odszkodowania, pismem z dnia 3 lutego 2012 roku zostali poinformowani o procedurze odnośnie wypłaty odszkodowania za w/w nieruchomość. Wskazał również, że orzeczenie o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości w związku z brakiem wniosków o zwrot pozostałych spadkobierców byłych współwłaścicieli nie wpływa na ewentualne rozstrzygnięcie dotyczące wypłaty odszkodowania z tytułu wywłaszczenia.

Reasumując organ uznał, że tylko niektórzy uprawnieni zgłosili swoje roszczenia

o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, co jest równoznaczne z nie spełnieniem materialnoprawnej przesłanki i uzasadnia wydanie orzeczenia o odmowie zwrotu.

Mając na uwadze powyższe Prezydent [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] odmówił zwrotu nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...] oznaczonej jako dawna działka ewidencyjna [...] oraz cz. [...] z nieruchomości, zapisanej w księdze wieczystej [...]" stanowiącej obecnie działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2.

Od decyzji organu pierwszej instancji odwołanie do Wojewody [...] wniosła S. D. kwestionując trafność jego oceny, iż nie złożenie wniosku przez wszystkich poprzednich współwłaścicieli nieruchomości stanowi przesłankę negatywną zwrotu nieruchomości.

W toku postępowania odwoławczego na wstępie organ odwoławczy wskazał, iż zwrotowi podlegają wywłaszczone nieruchomości, które stały się zbędne do realizacji celu publicznego określonego w decyzji o wywłaszczeniu (art. 136 ust. 3 u.g.n.). Dodatkowo przesłanką do wydania decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości jest rozpoczęcie oraz zrealizowanie inwestycji w terminach wskazanych w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, roszczenie o zwrot nieruchomości przysługuje wszystkim poprzednim współwłaścicielom nieruchomości łącznie, albowiem złożenie wniosku

o zwrot stanowi czynność przekraczającą zwykły zarząd nieruchomością. Organ odwoławczy zauważył również, iż w myśl art. art. 199 Kodeksu Cywilnego, do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. W braku takiej zgody współwłaściciele, których udziały wynoszą co najmniej połowę, mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd, który orzeknie mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich współwłaścicieli. Wojewoda [...] wyjaśnił, że niecelowe jest badanie przez organ przesłanek zwrotu nieruchomości w przypadku, gdy wniosku o jej zwrot nie złożyli wszyscy poprzedni współwłaściciele. W tej sytuacji organ powinien pouczyć wnioskodawców o konieczności uzupełnienia wniosku o żądanie zwrotu nieruchomości sformułowane przez pozostałe osoby uprawnione, co Prezydent [...] uczynił w przedmiotowym postępowaniu wielokrotnie wyjaśniając, iż nie uzupełnienie braków stanowi przesłankę negatywną zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Organ odwoławczy opowiedział się za stanowiskiem, iż wnioskodawcy nie dysponują samodzielną legitymacją do złożenia wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości. Ustalenie braku zgody pozostałych poprzednich współwłaścicieli nieruchomości wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, które zostało w rozpatrywanym przypadku przeprowadzone prawidłowo, a organ I instancji prawidłowo ustalił, iż niektórzy z poprzednich współwłaścicieli nieruchomości nie wyrazili zgody na zwrot przedmiotowej nieruchomości. Zauważył, że w aktach sprawy znajduje się pisemne oświadczenie W. Ł., następcy prawnego Z. H., poprzedniego współwłaściciela nieruchomości, z dnia 29 maja 2011 r. wyrażające zainteresowanie otrzymaniem odszkodowania za przedmiotową nieruchomość z jednoczesną rezygnacją z żądania zwrotu tej nieruchomości, o czym świadczą słowa: "niniejszym oświadczam, iż działka ewid. nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] ha nie stanowi przedmiotu zwrotu współwłaścicielom nieruchomości, lecz jest roszczeniem o odszkodowanie". Brakuje w sprawie także wniosków pochodzących od innych poprzednich współwłaścicieli nieruchomości, tj. J. K., Z. W. i H. G. albo ich następców prawnych. Obecnie zatem jedynymi osobami wnioskującymi o zwrot przedmiotowej nieruchomości są S.

i B. C., którzy nie dysponują legitymacją do złożenia wniosku w tym przedmiocie.

W ocenie Wojewody [...] powyższe ustalenia wskazują, że zwrot przedmiotowej nieruchomości jest niedopuszczalny niezależnie od tego czy inwestycja celu publicznego wskazana w decyzji wywłaszczeniowej dotyczącej tej nieruchomości została zrealizowana w terminie czy też nie. Skoro przesłanki zwrotu nieruchomości określone w art. 136 ust. 3 u.g.n. nie mają znaczenia dla sprawy, to uzasadniona jest teza o bezprzedmiotowości prowadzonego postępowania. Z kolei stosownie do art. 105 § 1 k.p.a. bezprzedmiotowość postępowania stanowi podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego.

Organ zauważył, że decyzja o odmowie zwrotu nieruchomości, po uzyskaniu przymiotu ostateczności, wyłącza możliwość występowania w przyszłości przez poprzednich właścicieli nieruchomości o jej zwrot, z uwagi na konieczność respektowania powagi rzeczy osądzonej (res iudicata). Wojewoda [...] uznał, że trudno przyjąć, że badane rozstrzygnięcie dotyka istoty sprawy skoro organ nie zbadał ustawowych przesłanek zwrotu nieruchomości. W przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcie odmowne naruszałoby interesy pozostałych, poprzednich współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości, którym nie należy odmawiać możliwości złożenia wniosku o zwrot nieruchomości w przyszłości. Nadmienił również, że istnieje także możliwość wystąpienia do sądu, stosownie do art. 199 Kodeksu Cywilnego

o wydanie orzeczenia zastępującego oświadczenie woli osób, które nie wyrażają obecnie zgody na zwrot przedmiotowej nieruchomości. Dodał, że przeszkoda do zwrotu przedmiotowej nieruchomości, stwierdzona w zaskarżonej decyzji nie ma charakteru trwałego i może zostać usunięta w przyszłości, czego nie można powiedzieć

o przeszkodzie materialnoprawnej wynikającej z faktu, iż na nieruchomości została zrealizowana w stosownym terminie, określonym przez przepisy prawa, inwestycja celu publicznego. Rozstrzyganie o tym ostatnim zagadnieniu byłoby jednak w warunkach rozpatrywanej sprawy przedwczesne.

Reasumując przyjął, że w przedmiotowej sprawie wystąpiła bezprzedmiotowość postępowania pierwszoinstancyjnego wynikająca z braku legitymacji wnioskodawców do zgłoszenia żądania zwrotu przedmiotowej nieruchomości.

Mając na uwadze powyższe Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2012 r., nr [...] uchylił decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] oraz umorzył w całości postępowanie prowadzone w pierwszej instancji.

Na powyższą decyzję Wojewody [...] B. C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie domagając się jej uchylenia. Wydanemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucił naruszenie przez Wojewodę [...] przepisów postępowania administracyjnego. Za błędne uznał skarżący stanowisko organu drugiej instancji, iż roszczenie o zwrot nieruchomości przysługuje wszystkim poprzednim współwłaścicielom nieruchomości łącznie, ponieważ złożenie wniosku o zwrot stanowi czynność przekraczającą zwykły zarząd nieruchomością. B. C. wskazał, że Wojewoda [...] pominął milczeniem fakt, że za działkę o numerze ewidencyjnym [...] nie wypłacono byłym współwłaścicielom żadnego odszkodowania. W ocenie skarżącego na etapie składania przez jednego ze współwłaścicieli wniosku o zwrot nieruchomości złożenie takich samych wniosków lub popieranie wniosku jednego ze współwłaścicieli przez wszystkie pozostałe uprawnione osoby nie jest konieczne. Wystarczy zgoda pozostałych osób wyrażona później, a w braku takiej zgody – pozostaje jeszcze prawo do żądania rozstrzygnięcia przez sąd powszechny. B. C. zauważył, że zarówno organ pierwszej jak i drugiej instancji nie wyjaśnili kwestii ewentualnej śmierci stron Z. W, H. G. i J. K., choć fakt ten organ odwoławczy uznał już w decyzji z dnia [...] lipca 2012 r. za prawdopodobny. Jego zdaniem w sprawie doszło do naruszenia przepisu art. 30 § 5 k.p.a. bowiem organy orzekające w sprawie nie rozważyły konieczności ustanowienia kuratora spadku lub przedstawiciela dla osoby nieobecnej. Skarżący stanął również na stanowisku, że W. Ł. nie powinna być traktowana jako strona tego postępowania.

Reasumując skarżący wskazał, że w jego ocenie słuszne jest uchylenie decyzji organu I instancji przede wszystkim z uwagi na uznanie przez organ, że nie wystąpiły ustawowe przesłanki zwrotu nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Ponadto uznał, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania zarówno przez organ pierwszej jak i drugiej instancji, gdyż wnioskodawcy zostali poinformowani o konieczności uzupełnienia wniosku o stosowne oświadczenia pozostałych uprawnionych osób wyrażające zgodę na zwrot nieruchomości. Ponadto Wojewoda [...] wskazał, że nie posiada legitymacji procesowej koniecznej do wytoczenia powództwa o wydanie orzeczenia zastępującego oświadczenie woli, o którym mowa w art. 199 Kodeksu Cywilnego.

Ponadto organ wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

w myśl art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: "P.p.s.a.") Sąd rozpoznaje sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a pozostałe strony nie wniosą sprzeciwu w terminie 14 dni. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, bowiem skarżący nie sprzeciwił się rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym.

Skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

W niniejszym postępowaniu spór dotyczy prawidłowości przyjęcia przez organy orzekające w sprawie, iż zachodzą przesłanki do odmowy zwrotu nieruchomości (decyzja organ pierwszej instancji) oraz do umorzenia postępowania w tym zakresie

z uwagi na jego bezprzedmiotowość (decyzja organu II instancji).

Materialno prawną podstawę dla wydania zaskarżonych decyzji stanowił przepis art. 136 ust. 3 u.g.n. Przepis ten wskazuje, że z żądaniem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości może wystąpić poprzedni właściciel lub jego spadkobierca. Zatem

w bardzo precyzyjny sposób określa on krąg podmiotów, które mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, a więc mają czynną legitymację procesową

w postępowaniu administracyjnym w sprawie, której przedmiotem jest zwrot nieruchomości i dokonanie rozliczeń z tytułu jej zwrotu. Z drugiej strony takie właśnie brzmienie przepisu oznacza, że nie może on być interpretowany w sposób rozszerzający. Wynikające z art. 136 ust. 3 u.g.n. uprawnienie do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, nie może być przeniesione na osobę trzecią w drodze czynności prawnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego

z dnia 6 lutego 2007, sygn. akt I OSK 432/06). Podkreślenia wymaga również to, że do rozpoznania żądania o zwrot nieruchomości mają również zastosowanie zasady wynikające z regulacji kodeksu postępowania administracyjnego, a więc obowiązek organu administracji publicznej do zapewnienia czynnego udziału stronom w każdym stadium postępowania (art. 10 § 1 k.p.a.), co oznacza konieczność ustalenia przez organ pełnego kręgu osób i podmiotów, którym w tym postępowaniu przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a.

W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowało się stanowisko zgodnie

z którym w postępowaniu administracyjnym o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wniosek musi pochodzić od wszystkich poprzednich właścicieli (współwłaścicieli), bądź od wszystkich spadkobierców poprzednich właścicieli wywłaszczonej nieruchomości. Tym samym osoby te są stronami postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości i powinny brać w nim udział. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie z dnia 28 września 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 1371/04, lex 192900, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1333/10, centralna baza orzeczeń i informacji o sprawach, www.nsa.gov.pl). Skład orzekający w niniejszej sprawie pogląd ten podziela.

Sądy administracyjne wypracowały również pogląd, iż w sytuacji, gdy brak jest wniosku pochodzącego od wszystkich współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości organ powinien wezwać składającego wniosek do jego uzupełnienia. Uzupełnienie to będzie mogło polegać na podpisaniu wniosku przez wszystkich współwłaścicieli, bądź upoważnieniu jednego ze współwłaścicieli do występowania w imieniu pozostałych. Zatem sądy administracyjne bardzo precyzyjnie wskazują, że wniosek o zwrot (dla jego skuteczności prawnej) powinien pochodzić od wszystkich uprawnionych. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1090/11, centralna baza orzeczeń i informacji o sprawach, www.nsa.gov.pl).

Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy należy zauważyć, że zarówno Prezydent [...] jak i Wojewoda [...] prowadzili postępowanie i dokonali ustaleń zgodnie z ustalonymi wyżej regułami. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w toku postępowania administracyjnego organ pierwszej instancji podejmował czynności mające na celu ustalenie kręgu osób uprawnionych do wystąpienia z wnioskiem o zwrot nieruchomości. Ponadto prowadził korespondencję celem jednoznacznego ustalenia zakresu żądania osób, które zgłosiły swój udział w postępowaniu, poprzez wezwanie ich do sprecyzowania czy żądanie dotyczy zwrotu nieruchomości czy też wypłaty (ustalenia) odszkodowania. Z treści znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy dokumentów wynika, że jedynie S. D. i B. C. oświadczyli, iż domagają się zwrotu nieruchomości. Pozostałe osoby biorące udział w postępowaniu nie zgłosiły takiego żądania.

Zatem już na etapie wstępnym postępowania prowadzonego w przedmiocie zwrotu nieruchomości nie została spełniona zasadnicza przesłanka – wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie pochodził od wszystkich uprawnionych podmiotów.

Jeszcze raz należy podkreślić, że w niniejszej sprawie merytoryczne rozpoznania wniosku spadkobierców właścicieli wywłaszczonej nieruchomości byłoby możliwe dopiero po złożeniu wniosków o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przez wszystkich spadkobierców – co na etapie postępowania prowadzonego przed Prezydentem [...] i Wojewodą [...] – nie nastąpiło, gdyż nie wszyscy spadkobiercy żądali zwrotu nieruchomości.

Na tle tak ustalonego stanu faktycznego i prawnego organy słusznie zatem uznały, że brak jest podstaw do merytorycznego rozpoznania sprawy i w konsekwencji umorzono postępowanie z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Sąd podziela stanowisko Wojewody [...], że decyzja o odmowie zwrotu wyłączyłaby możliwość występowania w przyszłości przez poprzednich właścicieli lub ich spadkobierców o zwrot nieruchomości z uwagi na istnienie powagi rzeczy osądzonej.

Niezależnie od podniesionych wyżej kwestii Sąd wskazuje, iż w uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji znalazło się stwierdzenie, iż S. D. i B. C. nie dysponują legitymacją do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości. Jest to pogląd błędny, gdyż w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2007 roku I OSK 844/06), reprezentowane jest stanowisko, iż nabywcy spadku na podstawie umowy notarialnej mogą uczestniczyć w postępowaniu o zwrot nieruchomości. Sąd podziela ten pogląd i za słuszne uznaje stanowisko wyrażone w decyzji Prezydenta [...].

Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego niezastosowania przez organy prowadzące postępowanie trybu o którym mowa w przepisie art. 30 § 5 k.p.a,

w związku z poszukiwaniami spadkobierców nieustalonych z miejsca pobytu dawnych właścicieli nieruchomości Z. W., H. G. i J. K. należy wskazać, że w sytuacji, gdy poszukiwania spadkobierców nie przynoszą rezultatu zasadne jest rozważenie zastosowania powołanego wyżej trybu, przy uwzględnieniu tego, iż w myśl przepisu art. 30 § 5 k.p.a. wniosek o ustanowienie kuratora składa do właściwego sądu powszechnego organ administracji publicznej.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 w związku z art. 119 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.