Wyrok NSA, sygn. akt III SA 7542/98
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1999-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Podatkowe postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 26
journal: Dz.U. 1993 nr 11 poz. 50
law: Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
article: art. 67 par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Teza: Kondycja finansowo-ekonomiczna podmiotu ubiegającego się o umorzenie zaległości podatkowej, a nie jego cele statutowe, jest okolicznością pierwszoplanową z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 67 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacji podatkowej /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./.

TEZY

Kondycja finansowo-ekonomiczna podmiotu ubiegającego się o umorzenie zaległości podatkowej, a nie jego cele statutowe, jest okolicznością pierwszoplanową z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 67 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacji podatkowej /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 21 lipca 1998 r. Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego z dnia 15 stycznia 1998 r., odmawiającą Stowarzyszeniu "W." umorzenia zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za okres od lipca 1993 r. do grudnia 1994 r.

W uzasadnieniu podała, że w orzecznictwie podatkowym ukształtował się pogląd, iż umorzenie zaległości podatkowych następuje wyjątkowo, a mianowicie wtedy, gdy podatnik nie ma możliwości płatniczych, a zapłacenie zaległych podatków wpłynęłoby na zagrożenie jego egzystencji. Taka sytuacja nie zachodziła - zdaniem Izby Skarbowej - w przypadku Stowarzyszenia "W." Stowarzyszenie osiągnęło bowiem w 1997 r. dochód w kwocie 873.664,42 zł. Również w dwóch poprzednich latach uzyskało wysoki zysk netto. W przekonaniu Izby Skarbowej brak było przesłanek z art. 67 par. 1 Ordynacji podatkowej do umorzenia zaległości, która wyniosła 122.423 zł.

Stowarzyszenie "W." wniosła skargi na decyzję "Dyrektora Izby Skarbowej", zarzucając naruszenie art. 7, art. 77 par. 1 i art. 107 par. 3 Kpa oraz art. 8 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Naruszenie pierwszego z tych przepisów skarżący upatrywał w fakcie, że organy podatkowe obu instancji zakwalifikowały stan faktyczny inaczej niż Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Finansów który w piśmie do Stowarzyszenia z dnia 17 lutego 1995 r. "umorzył należność podatkową". Drugi z przepisów wymienionych w skardze, a mianowicie art. 77 Kpa, został naruszony - zdaniem strony skarżącej - przez to, że organ podatkowy zanalizował jedynie ekonomiczno-finansową działalność Stowarzyszenia, a pominął jego cele statutowe. Wreszcie zarzut naruszenia art. 107 par. 3 Kpa autor skargi uzasadnił niewskazaniem przez Izbę Skarbową przyczyn odmowy wiarygodności i mocy dowodowej argumentom innym niż natury finansowej oraz niewskazaniem konkretnych orzeczeń, z których wynikał przytoczony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pogląd o wyjątkowych przypadkach stosowania instytucji umorzenia zaległości podatkowej.

Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przede wszystkim zauważyć należy, że zaskarżoną decyzję wydała Izba Skarbowa - a nie jej Dyrektor - jak błędnie wywodziła strona skarżąca. Zgodnie z art. 13 par. 1 pkt 2 z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./, podatkowymi organami odwoławczymi od decyzji urzędów skarbowych są izby skarbowe.

Po drugie, organ II instancji nie mógł naruszyć art. 8 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych, /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./ gdyż zgodnie z art. 343 par. 1 pkt 3 w związku z art. 344 Ordynacji podatkowej, przepis powołany w skardze nie obowiązywał już w chwili rozstrzygania sprawy. Na podstawie art. 324 par. 1 Ordynacji podatkowej zastosowanie miał art. 67 par. 1 tejże Ordynacji, trafnie przytoczony przez Izbę Skarbową.

Po trzecie, ostatnio wskazany przepis pozwalał wprawdzie organowi podatkowemu umorzyć zaległość podatkową w określonych okolicznościach, ale nie rodził obowiązku umorzenia. Przy tak szeroko zakreślonej przez ustawę sferze możności postępowania organu, nie sposób zarzucić Izbie Skarbowej naruszenia wspomnianego wyżej przepisu prawa materialnego. Należy przy tym zauważyć, że kontrola sądu administracyjnego ogranicza się do badania legalności decyzji administracyjnej, co przy decyzjach uznaniowych wyklucza możliwość oceny jej słuszności czy też merytorycznej trafności /art. 16 par. 2 Kpa i art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.

Przechodząc do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że gdyby pismo Podsekretarza Stanu z dnia 17 lutego 1995 r. rzeczywiście spowodowało umorzenie zaległości podatkowej, to obecne postępowanie w ogóle nie mogłoby się toczyć z uwagi na res iudicata. Taki skutek jednak nie nastąpił. Organem właściwym do wydania pierwszoinstancyjnej decyzji był Urząd Skarbowy /par. 1 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 31 grudnia 1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa - Dz.U. nr 162 poz. 1124 ze zm./. Ani Minister Finansów, ani tym bardziej Podsekretarz Stanu, nie byli władni wydawać poleceń co do sposobu załatwienia indywidualnej sprawy administracyjnej, należącej do właściwości innego nawet podległego - organu. "Polecenie umorzenia zaległości" zawarte we wspomnianym piśmie z dnia 17 lutego 1995 r. nie mogło wywołać jakichkolwiek skutków prawnych. Jeśli mówić o naruszeniu zasad wynikających z art. 8 Kpa, to zarzut ten można by sformułować pod adresem Podsekretarza Stanu, którego polecenie nie miało podstawy prawnej i tym samym nie mogło pogłębić zaufania obywateli do organów Państwa. Nie sposób natomiast odnieść wspomnianego zarzutu do organów obu instancji, orzekających w rozpatrywanej sprawie.

Chybione były również zarzuty naruszenia art. 77 i art. 107 par. 3 Kpa. Kondycja finansowo-ekonomiczna podmiotu ubiegającego się o umorzenie zaległości podatkowej jest okolicznością pierwszoplanową z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 67 par. 1 Ordynacji podatkowej. Słusznie zatem Izba Skarbowa skoncentrowała na niej swoją uwagę. Z kolei teza o wyjątkowym charakterze instytucji umorzenia zaległości podatkowej nie wymagała poparcia przykładami z orzecznictwa, gdyż wynika z niekwestionowanej zasady powszechności opodatkowania. Jeżeli zasadą jest, że podatnik powinien wykonywać swoje zobowiązania, to możliwość umorzenia tych zobowiązań z natury rzeczy będzie wyjątkiem. Z. kolei przyjęcie - w ramach swobodnego uznania, zagwarantowanego organom podatkowym przez ustawę - że o wyjątku można mówić przede wszystkim w razie zagrożenia egzystencji podatnika, jest wnioskiem poprawnym logicznie.

Z wyżej podanych względów zaskarżona decyzja nie naruszała prawa. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.