Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1686/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 165  par. 5  pkt 1
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Maria Tkacz-Rutkowska, Sędziowie; Sędzia WSA - Zbigniew Łoboda, Sędzia WSA - Jadwiga Danuta Mróz (sprawozdawca), Protokolant: Starszy sekretarz sądowy Barbara Głowaczewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 marca 2016 r. sprawy ze skargi: M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie: wymiaru podatku od nieruchomości za 2015 rok oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi M. K. – zastępowanej przez pełnomocnika (męża) S. K. – jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...]. – w sprawie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za 2015 r.

Z akt sprawy wynika, że w dniu 17 marca 2014 r. w P. – pomiędzy Gminą P. jako właścicielem gruntu a M. K. - zawarto na okres od 10 marca 2014 r. do 31 grudnia 2016 r. umowę (nr [...]) dzierżawy gruntu o powierzchni 41,29 m2 położonego w P., obręb [...], stanowiącego część działki nr [...]. Następnie w dniu 25 sierpnia 2014 r. M. K. złożyła do Urzędu Miasta i Gminy (MiG) P. – Informację w sprawie podatku od nieruchomości, w której zgłosiła do opodatkowania jako grunty pozostałe – grunt dzierżawiony na podstawie ww. umowy.

Decyzją z dnia [...] Burmistrz MiG P. ustalił M. K. od ww. gruntu podatek od nieruchomości za 2014 r. w kwocie 12 zł. Podatniczka od decyzji tej nie odwołała się i zapłaciła ustaloną kwotę podatku.

W kolejnym roku podatkowym, decyzją z dnia [...] nr [...] Burmistrz MiG P. – działając na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. z 2010 r. Nr 95, poz.613 ze zm.- dalej: u.p.o.l.) ustalił M. K. podatek od nieruchomości na 2015 r. w kwocie 19 zł. Podatek został ustalony od dzierżawionego gruntu o pow. 41,29 m2 według stawki 0,47 zł za 1 m2 tj. jak dla gruntów pozostałych.

Od decyzji tej odwołała się podatniczka zarzucając naruszenie przepisów:

- Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 165 § 5, art. 123 i art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej (OP);

- postępowania administracyjnego – art. 223 § 1 i § 2 w zw. z art. 227 OP oraz art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Zdaniem podatniczki w sprawie doszło do poświadczenia nieprawdy, używania dokumentów poświadczających nieprawdę, nieodpowiedniego prowadzenia dokumentacji oraz przekroczenia uprawnień oraz niedopełnienia obowiązków.

Rozstrzygając sprawę w postępowaniu odwoławczym – Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) w J. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję uznając zarzuty odwołania za bezzasadne. Organ wyjaśnił, że stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wymiar podatku był w sprawie bezsporny, nie uległ on zmianie od chwili podpisania umowy dzierżawy, zatem nie było potrzeby prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Zdaniem organu – umowa dzierżawy (z dnia 17.03.2014 r.) została zawarta prawidłowo, co potwierdziła podatniczka składając (w dniu 25.08.2014 r.) Informację w sprawie podatku od nieruchomości zgodną z ww. umową. Jeżeli natomiast – jak twierdzi podatniczka w odwołaniu - doszło przy jej podpisaniu do "poświadczenia nieprawdy" czy też "wymuszenia podpisu", to powinna ona zawiadomić o tym organy właściwe w sprawach karnych.

Decyzję SKO z dnia [...] strona zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu - wnosząc o jej uchylenie w całości, zwrot nadpłaconej kwoty wraz z odsetkami i zasądzenie kosztów postępowania według norm przewidzianych. W zarzutach skargi – strona zastępowana przez pełnomocnika (męża) S. K. – zarzuciła naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy:

- naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. w związku z art. 229 w zw. z art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej – poprzez nie przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, w której dane w zawartej deklaracji, mające wpływ na wysokość zobowiązania podatkowego, są niezgodne ze stanem faktycznym;

- naruszenie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c (p.p.s.a.), w zw. z art. 247 § 1 pkt 3 i pkt 4, w zw. z art. 234 Ordynacji podatkowej – poprzez: wydanie decyzji na niekorzyść strony pomimo, że zaskarżona decyzja pierwszej instancji została wydana z rażącym naruszeniem prawa, dotyczy tej samej nieruchomości i komórki co na decyzjach: [...] – gdzie pod pozorem czynności prawnej dokonano innej czynności prawnej a skutki podatkowe wywodzą się z tej ukrytej czynności prawnej;

- naruszenie przepisów art. 200a § 1 pkt 1 i pkt 2 oraz § 2 w związku z art. 180 § 1 w zw. z art. 187 § 1 oraz art. 194 § 1, § 2 i § 3 – poprzez:

- - nie przeprowadzono w toku postępowania rozprawy celem wyjaśnienia istotnych okoliczności stanu faktycznego sprawy przy udziale świadków w drodze oględzin lub sprecyzowania argumentacji prawnej prezentowanej przez stronę w toku postępowania;

- - nie przeprowadzono dowodu przeciwko dokumentom wymienionym w sprawie oraz nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, do czego organ podatkowy jest zobowiązany. W związku z tym, jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem, jak również; dokumenty urzędowe sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone.

W uzasadnieniu skargi – pełnomocnik skarżącej sformułował szereg inwektyw i oszczerstw przeciwko pracownikom organu. Zarzucił też fałszowanie dokumentów i wymuszanie zawarcia umowy dzierżawy. Tak doniosłe zarzuty nie zostały jednak poparte dowodami dającymi się zweryfikować.

W odpowiedzi - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r. poz.1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zaskarżone rozstrzygnięcie według powyższych kryteriów – Sąd uznał, że skarga jest zgodna z prawem.

Co do zarzutów naruszenia prawa procesowego, Sąd ocenił je jako bezzasadne. Organ wsparł się na materiałach dowodowych zgromadzonych w sprawie, stanowiących podstawę ustalenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2014 r., którego Skarżąca nie kwestionowała. Podstawę jego ustalenia, oprócz umowy dzierżawy (zawartej na okres od 10 marca 2014 r. do 31 grudnia 2016 r.), stanowiła też złożona przez M. K. w sierpniu 2014 r. "Informacja w sprawie podatku od nieruchomości", w której podatniczka zgłosiła do opodatkowania jako grunty pozostałe – grunt dzierżawiony na podstawie ww. umowy. Podatniczka zapłaciła też należny za 2014 r. podatek (w kwocie 12 zł) i nigdy tej umowy nie kwestionowała (negował ją jedynie mąż podatniczki, który nie był jednak stroną tej umowy). Skarżąca nigdy też nie wypowiedziała zawartej umowy ani nie skorygowała złożonej organowi "Informacji w sprawie podatku od nieruchomości". Nie wskazała też na jakiekolwiek okoliczności, które miałyby wpływ na zmianę stanu faktycznego w sprawie. Nie można mieć zatem wątpliwości, że organ miał uzasadnione podstawy aby przyjąć, że w zakresie dzierżawionego od Gminy gruntu o powierzchni 41,29 m2 (ogród + komórka gminna) zachodzą podstawy do wydania decyzji w podatku od nieruchomości za 2015r. bez wszczynania w tym zakresie formalnego postępowania.

Przypomnieć należy, że podatek od nieruchomości od osób fizycznych, na rok podatkowy ustala w drodze decyzji organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania. Wszczęcie postępowania podatkowego z urzędu następuje co do zasady w formie postanowienia (art. 165 § 2 OP). Wyjątkiem od tej zasady jest unormowanie zawarte w art. 165 § 5 pkt 1 OP, z którego wynika, że § 2 nie stosuje się do postępowań w sprawie ustalenia zobowiązań podatkowych, które zgodnie z odrębnymi przepisami ustalane są corocznie, jeżeli stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość podatku za poprzedni okres nie uległ zmianie.

Tryb tego postępowania jest taki, że organ może odstąpić od wynikającej z art. 165 § 2 OP zasady wszczęcia postępowania podatkowego, jeżeli spełnione są dwie przesłanki, tj.: 1) postępowanie dotyczy ustalenia zobowiązań podatkowych, które zgodnie z odrębnymi przepisami ustalane są corocznie oraz 2) stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość podatku za poprzedni okres nie uległ zmianie. Rozwiązanie przyjęte w art. 165 § 5 pkt 1 OP oznacza zatem, że organ podatkowy odstępuje od formalnego wszczęcia postępowania podatkowego (tj. wydania postanowienia i jego doręczenia) wówczas, gdy nie uległy zmianie okoliczności faktyczne, które miały wpływ na zakres obowiązku podatkowego ustalonego za poprzedni okres.

Nie ulega wątpliwości, że sporne w sprawie zobowiązanie jest takim właśnie podatkiem ustalanym corocznie, zatem dysponując materiałem dowodowym w postaci aktualnej umowy dzierżawy; złożoną przez podatniczkę Informacją w sprawie podatku od nieruchomości, przy jednoczesnym braku przesłanek wskazujących na zmianę okoliczności faktycznych mających wpływ na podstawę opodatkowania – w ocenie Sądu - organ I instancji zasadnie uznał, że istniały uzasadnione podstawy do wydania M. K. decyzji w sprawie podatku od nieruchomości na 2015 r. (od dzierżawionych od Gminy gruntów) bez wcześniejszego wszczęcia postępowania podatkowego.

W ocenie Sądu, nie było też podstaw do uchylenia tego rozstrzygnięcia w postępowaniu instancyjnym. Podkreślić bowiem należy, że poza ogólnie sformułowanymi zarzutami o nie przeprowadzenie postępowania dowodowego i "oparcie decyzji na zeznaniach (nieświadomych) nieprawdziwych (...)", odwołanie zawiera kierowane do pracowników organu inwektywy i oskarżenia: o wymuszenie podpisu na umowie dzierżawy, wiele poważnych uchybień, ignorancję prawną pracowników, niestaranność w wypełnianiu obowiązków służbowych ich bezkarność

I żądaniem wszczęcia postępowania przeciwko pracownikom organu oskarżanym o dokonywanie działań na podstawie sfałszowanych dokumentów. Podkreślić przy tym należy, że tak sformułowane "zarzuty" nie zostały poparte żadnymi konkretami a w toku postępowania odwoławczego podatniczka nie zaoferowała żadnych dowodów.

Jeżeli takie okoliczności istnieją, to należało zgłosić je organowi podatkowemu w sposób umożliwiający ich weryfikację lub zwrócić się do sądu cywilnego o ustalenie skuteczności tej umowy. Nie jest bowiem domeną organów podatkowych rozstrzyganie wątpliwości dotyczących nieważności umowy. Ponadto, przy tak poważnych zarzutach jak zarzut fałszowania danych i wymuszenie podpisu na umowie dzierżawy – należało zgłosić odpowiednim organom ścigania. Tymczasem podatniczka formułuje w stosunku do organu i jego pracowników tak poważne oskarżenia, nie podejmując jednocześnie żadnych środków aby rozwiązać umowę dzierżawy – jak twierdzi: "wymuszoną na niej podstępem".

Podobnie zresztą sformułowane zostały zarzuty w skierowanej do Sądu skardze.

Tu również, mimo sformułowania zarzutu naruszenia przepisów art. 145 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. (w zw. z art. 229 i art. 180 OP) – tj. fałszowania dowodów, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności i wydanie decyzji w wyniku przestępstwa – skarżąca uzasadnia je w sposób nie poddający się jakiejkolwiek weryfikacji. Zarzuca fałszowanie dokumentów przez urzędników, tymczasem nie skorygowała nawet złożonej przez siebie "Informacji w sprawie podatku od nieruchomości", która stanowiła jeden z dokumentów uzasadniających wydanie kwestionowanej decyzji.

Skarżąca powołuje się też na wydanie decyzji na podstawie "deklaracji złożonej przez nieświadomą M. K., która zwabiona przez osoby trzecie, pod pozorem czynności prawnej dokonała innej czynności prawnej, a skutki podatkowe wywodzą się z tej ukrytej czynności prawnej (...)". Jeżeli skarżąca lub jej pełnomocnik posiada dokumenty lub wiedzę o ograniczonej świadomości strony, to należało to w postępowaniu wykazać aby w szczególny sposób zapewnić stronie ochronę jej prawa do udziału w sprawie i należytej reprezentacji. Poza powołaniem się pełnomocnika na "nieświadomość" strony - nic takiego jednak nie zostało organom ani Sądowi zgłoszone.

Co do kwestii dotyczącej pozorności czy innych wad umowy, to strona powinna ich dochodzić w innym trybie.

Skarżąca na uzasadnienie zarzutów skargi odwołuje się do wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 11 stycznia 2012 r. sygn. akt I SA/Wr 971/11, który nie dotyczył skarżącej, ale M. i S. K. a jego przedmiotem był podatek od nieruchomości za 2010 r. dotyczący zupełnie innego przedmiotu opodatkowania niż grunt dzierżawiony od gminy na podstawie umowy zawartej w 2014 r.

Niezrozumiały jest też zarzut odwołujący się do nieważności - art. 247 § 1 pkt 3 i 4 w związku z art. 234 OP - wynikającej z rażącego naruszenia prawa i skutków ukrytej czynności prawnej. Z argumentacji skargi nie wynika natomiast na czym opiera strona tak doniosły zarzut, bowiem nie może go uzasadniać cyt. "wydanie decyzji na niekorzyść strony". Sąd oceniając zaskarżone rozstrzygnięcie z uwzględnieniem art. 134 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2012 r. poz. 270 ze zm.) nie dopatrzył się w działaniu organu ani kwalifikowanego naruszenia prawa z art. 247 § 1 OP ani tym bardziej naruszenia wynikającego z art. 234 OP zakazu reformationis in peius – ograniczającego możliwość pogorszenia sytuacji podatnika przez organ odwoławczy. Pogorszenia sytuacji strony nie stanowi bowiem utrzymanie przez organ odwoławczy w mocy decyzji organu I instancji a tak brzmi sentencja zaskarżonej decyzji.

Sąd nie podziela też pozostałych zarzutów procesowych skargi, w tym naruszenia art. 200a § 1 pkt 1 i 2 oraz § 2 w zw. z art. 180 § 1 w zw. z art. 187 § 1 i art. 194 § 1,2 i 3 OP. Dotychczas powiedziane uzasadnia tezę, że nie istniały podstawy do przeprowadzania postępowania z udziałem świadków czy dokonania oględzin. Nie było także podstaw do przeprowadzenia dowodów przeciw dokumentom stanowiącym podstawę rozstrzygnięcia - umowie dzierżawy i Informacji w sprawie podatku od nieruchomości (z sierpnia 2014 r.) złożonej przez stronę i nigdy przez nią nie skorygowanej. Organ podatkowy nie może zastępować strony w dochodzeniu jej praw wynikających z umów cywilnoprawnych. Nie było też podstaw aby weryfikować zeznaniami postronnych świadków dokumenty podpisane przez stronę, których sama strona nawet nie skorygowała (dotyczy to Informacji...) ani nie podjęła skutecznych działań w celu uchylenia się od skutków cywilnych podpisanej umowy dzierżawy. Prawo podatkowe jest prawem autonomicznym, jednak skutki podatkowe są następstwem czynności cywilnoprawnych. Skoro wiarygodność tych czynności nie została obalona, to nie ma podstaw do wzruszenia wynikających z nich skutków podatkowych.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie stwierdzając naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, jak też naruszenia prawa procesowego mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012r., poz. 270) - skargę oddalił jako bezzasadną.