Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 286/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, ust. 1b, ust. 3, ust. 5 pkt 1 lit. a, art. 27 ust. 5,
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 33 ust. 1, 2, art. 28, art. 22 ust. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 266
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędzia WSA Maciej Busz Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 maja 2021 r. sprawy ze skargi L. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2021 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy i Miasta [...] z [...] listopada 2020r. Nr [...]


UZASADNIENIE

Burmistrz Gminy i Miasta T. decyzją z dnia [...] listopada 2020 roku Nr [...] na podstawie art. 2 pkt 2, art. 3, art. 5, art. 17 ust. 1b ust. 5 pkt 1 lit a, art. 20 ust. 3, art. 23, art. 24, art. 25, art. 26 ust. 3, art. 30, art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020r., poz. 111) odmówił Pani L. Z. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem Panem J.Z..

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu [...] października 2020r. Pani L. Z. (lat [...], stan cywilny: [...]), złożyła do Burmistrza Gminy i Miasta T. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad swoim mężem Panem J. Z. (lat [...], stan cywilny: [...]).

Na podstawie zgromadzonej dokumentacji organ ustalił, że Pan J. Z. orzeczeniem P. Z. ds. O. o N. w K. z dnia [...] września 2020r., znak: [...] został zaliczony do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Orzeczenie to wydane zostało na stałe. Orzeczenie zawiera adnotację, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność. Ponadto ustalono, że Pani L. Z. O. L. R. K. z dnia [...] września 2019r., Nr akt [...] została uznana za trwale całkowicie niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym. Z tego tytułu decyzją Prezesa KRUS z dnia [...] października 2019r. Pani L. Z. nabyła bezterminowo prawo do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym od dnia [...] października 2019r.

Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że Pani L. Z. zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz ze swoim mężem Panem J. Z., który z powodu swojej niepełnosprawności wymaga całodobowej opieki i pielęgnacji, którą zapewnia żona. Opieka sprawowana jest prawidłowo.

Organ I instancji przywołał przepis art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych i odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na niespełnienie przesłanek ustawowych zawartych w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Nadto wskazał, że drugą przesłanką odmowy przyznania świadczenia jest przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a ustawy, zgodnie z którym świadczenie nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym,

W wyniku analizy całości zgromadzonej dokumentacji oraz powyżej przedstawionego stanu faktycznego, organ I instancji stwierdził, że Pani L. Z. niewątpliwie sprawuje opiekę nad swoim mężem. Strona ma jednak ustalone prawo do renty rolniczej z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym na stałe. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne Pani L. Z. nie przysługuje. Ponadto w sprawie niespełnione zostały przesłanki ustawowe wskazane w art. 17 ust.1b - orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydano w dniu [...] września 2020r. (w [...] roku życia Pana J. Z.), tj. po 18-tym roku życia (orzeczenie zawiera informacje, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność). W związku z powyższym organ orzekł o odmowie przyznania Pani L. Z. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem Panem J. Z..

Organ nadmienił, iż w odniesieniu do świadczenia pielęgnacyjnego na przestrzeni ostatnich kilku lat od lipca 2013 roku, kiedy to nastąpiły bardzo radykalne zmiany w zapisie ustawy o świadczeniach rodzinnych (art. 17 świadczenie pielęgnacyjne), zapadło kilka wyroków Trybunału Konstytucyjnego, również wyroków naczelnych sądów administracyjnych i wojewódzkich sądów administracyjnych (w kontekście art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych) miało również miejsce wiele nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych, jednakże żadna z nich nie odniosła się do zmiany brzmienia art. 17 w tym zakresie, nie rozszerzono kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, czy wieku powstania niepełnosprawności. Na skutek przede wszystkim wyroków Trybunału Konstytucyjnego w tym z 21 października 2014 r. (sygn. akt K38/13), w którym zakwestionowane zostało kryterium wieku powstania dysfunkcji zdrowotnej jako przesłanki warunkującej uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, ustawodawca na przestrzeni kilku lat nie uczynił w powyższym zakresie żadnych zmian, choćby jak w stosunku do osób uprawnionych do nabycia prawa do świadczenia opiekuńczego o podobnym charakterze tj. specjalnego zasiłku opiekuńczego (art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Skoro zatem ustawodawca nie uregulował wyraźnie tego zagadnienia w akcie normatywnym, tj. ustawie z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, organ I instancji oparł swoją decyzję o aktualne, literalne brzmienie ust. 1b ustawy.

Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożyła Pani L. Z. wnosząc o uchylenie decyzji organu I instancji i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na męża. Wskazała, że bezspornie sprawuję całodobową opiekę nad moim mężem, J. Z., który jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, niezdolną do samodzielnej egzystencji, nie jest w stanie samodzielnie mieszkać i żyć. Skarżąca opisała stan zdrowia mężą.

Podkreślała, że ma ustaloną rentę rolniczą z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, ale lekarz Rzeczoznawca jednocześnie nie stwierdził niezdolności do samodzielnej egzystencji, co nie wyklucza ze sprawowania opieki nad mężem. Pozbawienie jej świadczenia pielęgnacyjnego narusza zasady sprawiedliwości społecznej, tj. nakaz ochrony i opieki nad rodziną oraz nakaz szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej. Ponadto należy zaznaczyć, że bardziej korzystne dla państwa jest zapewnienie osobie potrzebującej opieki przez członka rodziny.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] stycznia 2021r. na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych utrzymało powyższa decyzje Burmistrza Gminy i Miasta T. z [...] listopada 2020r. w mocy.

W motywach rozstrzygnięcia organ przywołał ustalony stan faktyczny sprawy i wskazał, ze bezzasadnie organ I instancji odmówił zastosowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. Pominięcie tego wyroku stanowi naruszenie normy, której niekonstytucyjność została w nim stwierdzona, a która stanowiła podstawę wydania decyzji odmownej. W jego konsekwencji obowiązkiem organu rozpatrującego wniosek Skarżącego było posłużenie się podstawą materialnoprawną z art. 17 ust. 1 u. ś.r. bez uwzględniania zastrzeżenia z art. 17 ust. 1 b ustawy.

Zdaniem organu II instancji brak jest podstaw prawnych dla dokonywania przez organ wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych prowadzącej do sytuacji, w której pomimo uznania niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b ustawy przepis ten nadal, w niezmienionym kształcie, stanowi materialnoprawną podstawę wydawanych rozstrzygnięć. Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji orzeczenia Trybunału wchodzą w życie z dniem ogłoszenia, o ile Trybunał nie określi innego terminu utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Stosownie natomiast do art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania.

W powołanym wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 Trybunał nie skorzystał z przewidzianej w art. 190 ust. 3 Konstytucji możliwości odroczenia utraty mocy obowiązującej art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wyrok ten został opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 23 października 2014 r. pod poz. 1443, zatem wszedł w życie w tym właśnie dniu. Wobec tego uznać należy, że wydanie w sprawie orzeczeń w oparciu o art. 17 ust. Ib ustawy o świadczeniach rodzinnych w sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją RP tego przepisu w określonym w nim zakresie, nie znajduje uzasadnienia.

Natomiast organ II instancji w pełni podzielił stanowisko organu I instancji dotyczące niespełnienia przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a ustawy o świadczeniach rodzinnych. W ocenie organu II instancji pobieranie przez Stronę renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy - wyklucza przyznanie odwołującej się prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na syna.

Odnosząc się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt SK 2/17, zgodnie z którym art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, za niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, organ odwoławczy wskazał, że analizowany przepis jest sformułowany w sposób jasny i co istotne, nie pozostawia organom administracji orzekającym w tego rodzaju sprawach żadnego luzu decyzyjnego.

Wsparciem otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego objęte zostały osoby, które z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie mogą wykonywać pracy i muszą zrezygnować z zatrudnienia. Świadczenie pielęgnacyjne choć częściowo zrekompensuje tym osobom straty finansowe, jakie ponoszą w związku z rezygnacją z aktywności zawodowej na rzecz sprawowania stałej opieki. Osoby pozostając czynne zawodowe, a wiec pozostając w zatrudnieniu lub podejmując zatrudnienie, mogłyby uzyskać środki finansowe z tego tytułu przewyższające wysokość świadczenia pielęgnacyjnego. Cechą wspólną osób, które w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych mają otrzymać wsparcie w postaci świadczenia pielęgnacyjnego jest to, że nie uzyskują one żadnych dochodów decydując się na sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną. Konieczność sprawowania opieki musi zatem wiązać się z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, co oznacza również utratę dochodu w rozumieniu ustawy (art. 3 pkt 23 lit. a) lub niepodejmowaniem zatrudnienia, co wiąże się z brakiem dochodu, celem jest opieka nad osobą niepełnosprawną. Musi zatem istnieć wzajemna zależność pomiędzy brakiem dochodów z powodu niepodejmowania zatrudnienia bądź rezygnacją z niego, a koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Samo zróżnicowanie wysokości pobieranej renty i świadczenia pielęgnacyjnego nie oznacza naruszenia konstytucyjnej zasady równości. Zasada równości oznacza obowiązek takiego samego traktowania sytuacji podobnych, a różnego - niewykazujących takiego podobieństwa.

W ocenie organu II instancji nie można uznać, że sytuacja skarżącej jest podobna do warunków osób, które zrezygnowały z zatrudnienia lub nie podejmują zatrudnienia. Osoby te, odmiennie od skarżącej, nie posiadają żadnych dochodów. Tak więc okoliczność, że świadczenie pielęgnacyjne jest wyższe aniżeli renta nie oznacza, że zostały naruszone normy konstytucyjne.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła Pani L. Z. zaskarżając decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. § 17 ust. 5 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, a także art. 2, 32 ust. 1 i 2, art. 67 oraz 71 ust, 1 Konstytucji RP, polegającego na błędnym uznaniu, że pobieranie renty z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym automatycznie wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, pomimo że renta jest znacznie niższa niż świadczenie pielęgnacyjne, co prowadzi do naruszenia zasad równości i sprawiedliwości, jest sprzeczna z celem świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji.

Skarżąca argumentowała, że SKO niesłusznie uznało, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa, tj. że nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albowiem pobiera rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym. Organ prawidłowo ustalił stan faktyczny co do tego, że sytuacja jest bardzo trudna, zarówno pod kątem zdrowotnym jak i ekonomicznym. Mąż Skarżącej wymaga całodobowej opieki i to również organ ustalił i nie miał do tego zastrzeżeń. Renta jaką otrzymuję z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym wynosi [...] zł. Świadczenie pielęgnacyjne na 2021 r. wynosi [...] zł. Pozbawienie mnie świadczenia wyższego jest niesprawiedliwe i sprzeczne z wymienionymi powyżej przepisami. Kwota [...]zł miesięcznie stanowi ogromną różnicę, pozwoliłaby na zakup wszystkich potrzebnych leków, pokrycia kosztów leczenia i ogólnie kosztów życia.

Skarżąca następnie odwołała się do orzecznictwa sądów administracyjnych, w którym Sąd rozpatrywał analogiczną sytuację i uznaje, że w takim przypadku nie można przyjmować wyłącznie literalnego brzmienia ustawy o świadczeniach rodzinnych a raczej jej cel i zasady wynikające z Konstytucji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i odniosło się do argumentacji wskazanej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się uzasadniona.

W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej, co oznacza, że w zasadzie sąd administracyjny rozpoznając merytorycznie skargę nie przyznaje wnioskowanych świadczeń. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej – "Ppsa"). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 Ppsa stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie było rozstrzygnięcie dotyczące odmowy przyznania skarżącej L. Z. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem, od daty której nie da się ustalić.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111), zwanej dalej: "Uśr", obowiązujące na dzień wydania zaskarżonej decyzji), a w szczególności art. 17 tej ustawy.

Bezsporne w niniejszej sprawie było to, że skarżąca z wnioskiem o przyznanie świadczenia wystąpiła [...] października 2020r. mając ustalone prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym (orzeczenie KRUS z 16 września 2019r., k. 3 i 4 akt adm. I inst.). Osoba niepełnosprawna posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, której daty powstania nie da się ustalić (k. 5 akt adm. I inst.). Niekwestionowane było również to, że skarżąca sprawuje stałą opiekę nad niepełnosprawnym mężem (k. 8, 12 akt adm. I inst.).

Wskazać więc należy, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie do art. 17 ust 1b Uśr świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Nie budziło zatem wątpliwości, że Skarżąca należy do kręgu osób na których ciąży obowiązek alimentacyjny wobec męża w pierwszej kolejności, zatem to ona zobowiązana jest opiekę sprawować i po spełnieniu pozostałych przesłanek, w tym niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem.

W tym miejscu zaznaczyć trzeba, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 roku, sygn. K 38/13, zgodnie z którym przepis art. 17 ust. 1b Uśr uznany został za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Skutkiem powyższego wyroku TK nie może wykluczyć prawa do świadczenia pielęgnacyjnego okoliczność powstania niepełnosprawności po ukończeniu 18. roku życia, względnie 25. roku życia, u osoby podlegającej opiece, w przypadku gdy wnioskodawca rezygnuje z pracy lub innej pracy zarobkowej. W związku z powyższym, fakt, iż nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność Pana J. Z. nie mógł stanowić przesłanki odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ramach procedury odwoławczej słusznie nie podzieliło argumentacji organu I instancji w tym zakresie, iż przyczyną odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego może być data powstania niepełnosprawności.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., w sprawie K 38/13 orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Skoro w powołanym wyroku Trybunału została stwierdzona niezgodność we wskazanym zakresie przepisu ustawy z Konstytucją, to sąd administracyjny nie może tej okoliczności nie brać pod uwagę lub ją pomijać.

W tej sytuacji zasadnym jest stwierdzenie, że w ocenie organu odwoławczego jedyną przyczyną odmowy przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego było to, że otrzymuje on rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym (przesłanka negatywna, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) Uśr). Bezspornie Skarżąca sprawuje bowiem stałą opiekę nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem.

Wskazany przepis przewiduje, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego.

Sąd podziela poglądy prawne dotyczące wykładni cytowanego przepisu, przedstawione w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 28 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 757/19, 8 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 2392/19, 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1546/19 i 27 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 2375/19, 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20 oraz wyroki WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 20 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Go 833/18 i z 30 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Go 1045/18, wyrok WSA w Krakowie z 11 kwietnia 2019 r. sygn. akt III SA/Kr 137/19, wyrok WSA w Gdańsku z 12 września 2019 r. sygn. akt III SA/Gd 472/19, wyrok WSA w Rzeszowie z 25 lipca 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 676/19, - dostępne pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). We wskazanych wyrokach podkreślana jest potrzeba uzupełnienia wyników wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) Uśr, wynikami wykładni celowościowej, funkcjonalnej i systemowej, gdyż proces wykładni prawa nie może ograniczać się do dyrektyw językowych. Zauważa się, że zastosowanie dyrektyw funkcjonalnych i systemowych może prowadzić do odrzucenia rezultatów wykładni językowej, nawet, gdy wykładnia ta prowadzi do jednoznacznych rezultatów (por. uchwała NSA składu 7 sędziów z 10 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 8/09, CBOSA).

W orzecznictwie zauważa się również, że wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) Uśr winna uwzględniać także kontekst historyczny pojawienia się tego przepisu w systemie prawa, który przesądza o konieczności zastosowania reguł wykładni systemowej i funkcjonalnej. Należy zauważyć, że w dacie uchwalenia ustawy o świadczeniach rodzinnych wysokość ówczesnego świadczenia pielęgnacyjnego była niższa niż najniższe ówczesne wysokości świadczeń wyłączających prawo do tego świadczenia. Tym samym wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, którego celem jest zrekompensowanie danej osobie strat, jakie ponosi w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, było uzasadnione i zgodne z systemem aksjologicznym wyrażonym w Konstytucji RP. W przypadku osób, o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) Uśr, wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego było konsekwencją posiadania źródła utrzymania, którego wysokość przewyższała pierwotnie wysokość tego świadczenia. Ta relacja ekonomiczna przedmiotowych świadczeń utrzymywała się do [...] maja 2014 r., kiedy to świadczenie pielęgnacyjne wzrosło do [...] zł i stało się nieznacznie wyższe od najniższej emerytury, czy renty, a następnie było waloryzowane i obecnie jest już znacznie wyższe od otrzymywanej przez Skarżącą. Intencją ustawodawcy wprowadzającego przedmiotowe wyłączenie było, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji gdy otrzymuje świadczenie wyższe. Podkreśla się, że odczytanie znaczenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) Uśr w obecnych realiach jako pozbawiającego w całości świadczenia pielęgnacyjnego także opiekuna otrzymującego świadczenie znacznie niższe, pozostaje w sprzeczności z wynikami wykładni systemowej oraz funkcjonalnej (zob. wyrok NSA z 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1546/19, CBOSA).

Wymaga zauważenia, że zgodnie z wyrażoną w art. 8 ust. 2 Konstytucji RP zasadą bezpośredniego stosowania jej przepisów, organy władzy publicznej powinny dokonywać prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) Uśr, która pozwoli na realizację zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1), sprawiedliwości społecznej (art. 2), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie) i osobom niepełnosprawnym (art. 69). Obowiązkiem sądu administracyjnego, sprawującego wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, jest prokonstytucyjna interpretacja przepisów prawa.

Jak wynika z art. 17 ust. 1 Uśr istotną cechą osób, będących adresatami zawartej tam normy prawnej określającej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) Uśr, może wskazywać na bezwzględne wyeliminowanie z kręgu osób, które spełniają powyższą przesłankę tych, którzy mają prawo do świadczeń wymienionych we wskazanym przepisie. Taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a), Uśr, naruszałaby jednak konstytucyjną zasadę równości, zgodnie z którą wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonywujących argumentach. Ustawodawca jest obowiązany precyzyjnie ustalić racjonalne przesłanki, od których uzależni zróżnicowany poziom świadczenia, przyjmując za punkt wyjścia jednakowe traktowanie takich opiekunów.

W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wielokrotnie podnoszono, że zasada równości polega na tym, że wszystkie podmioty prawa charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Jeżeli zatem prawodawca różnicuje podmioty prawa, które charakteryzują się wspólną cechą istotną, to wprowadza odstępstwo od zasady równości (zob. np. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z: 9 marca 1988 r., U 7/87, 6 maja 1998 r., K 37/97, 20 października 1998 r., K 7/98, z 17 maja 1999 r., P 6/98, 4 stycznia 2000 r., K 18/99, 18 grudnia 2000 r., K 10/00 z 21 maja 2002 r., K 30/01, z 28 maja 2002 r., P 10/01, z 18 marca 2014 r., SK 53/12). Istotną cechą osób, którym na podstawie art. 17 ust. 1 Uśr przysługuje świadczenie pielęgnacyjne jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Sytuacja osób, których istotną cechą wspólną jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, została zaś zróżnicowana w ten sposób, że te osoby, które mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) Uśr, zostały pozbawione prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie, osobom, które mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 27 ust. 5 Uśr umożliwiono wybór świadczenia pielęgnacyjnego. Przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bez ograniczeń tym, którzy otrzymują inne dochody niż wymienione w tych dwóch przepisach. Jak podkreślał wielokrotnie Trybunał Konstytucyjny, wszelkie odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonujących argumentach (por. np. wyroki z: 23 listopada 2010 r., K 5/10, 19 kwietnia 2011 r., P 41/09, 18 czerwca 2013 r., K 37/12, 5 listopada 2013 r., K 40/12 i 17 czerwca 2014 r., P 6/12).

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 w sprawie SK 2/17, jak trafnie wskazuje Kolegium, jest wyrokiem zakresowym, dotyczącym opiekunów mających ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.

Sąd podziela jednak stanowisko wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że nie można znaleźć przekonujących argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych z nich, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) Uśr, w sytuacji gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne (zob. np. wyroki NSA z 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1546/19 i 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20, CBOSA).

Przy wykładni omawianego przepisu należy mieć również na względzie, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających rentę w niższej wysokości niż to świadczenie powoduje, że ten cel nie jest w stosunku do pewnej grupy opiekunów realizowany, mimo że sprawując opiekę po uzyskaniu prawa do renty opiekun nie może podjąć pracy zarobkowej.

Wprawdzie, w niniejszej sprawie, na co powoływał się organ odwoławczy, Skarżąca ma ustalone prawo do renty rolniczej z tytułu trwałej całkowicie niezdolności do pracy, ale w gospodarstwie rolnym. W orzeczeniu stwierdzono, że stopień naruszenia sprawności organizmu powoduje całkowitą trwałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym. Nadto z orzeczenia wynika, że lekarz orzecznik nie stwierdził niezdolności do samodzielnej egzystencji, która rzeczywiście wskazywałaby na brak możliwości podjęcia pracy lub innego zatrudnienia, co prowadziłoby do przyjęcia, że Skarżąca nie spełnia ustawowej przesłanki przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Tymczasem Skarżąca legitymuje się zdolnością do samodzielnej egzystencji i jedynie całkowitą trwałą niezdolnością do pracy w rolnictwie, co nie wyklucza możliwości podjęcia pracy lub zatrudnienia innego rodzaju poza rolnictwem. Chybiony jest zatem zarzut braku spełnienia przesłanki niepodjęcia lub rezygnacji z pracy lub innego zatrudnienia tylko w tego powodu, że Skarżąca legitymuje się orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy w rolnictwie.

W ubezpieczenia rolników chodzi o niemożność osobistego wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, zatem nie wyklucza możliwości podjęcia innej niż w gospodarstwie rolnym pracy, oczywiście z uwzględnieniem ograniczeń co do uzyskiwanego dochodu (art. 21 u.s.r.). Zatem Skarżąca, pomimo, że pobiera rentę z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, gdyby nie sprawowała opieki nad mężem mógłby podjąć zajęcie zarobkowe nie będące osobistym wykonywaniem pracy w gospodarstwie rolnym uzupełniając w ten sposób dochód rodziny będącej w trudnej sytuacji materialnej i społecznej.

Jakkolwiek, wyjaśnienia wymaga, że rzeczywiście Skarżąca takiej pracy lub innego zatrudnienia poza rolnictwem nie podejmowała lub z niego zrezygnowała z powodu konieczności sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym mężem. Pozytywne ustalenia organu w tym względzie winny prowadzić organy do wniosku, że Skarżąca należy do kręgu osób uprawnionych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Bezspornie organ ustalił bowiem, że Skarżąca sprawuje stałą opiekę nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem. Spełnione są zatem pozostałe ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

W tym miejscu Sąd wskazuje także, co winno być istotne przy ponownym rozpoznaniu sprawy po ustaleniu, że spełniona została przesłanka rezygnacji lub niepodjęcia pracy lub innego zatrudnienia, że aktualnie ukształtowało się stanowisko sądów administracyjnych (w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2020, sygn. I OSK 254/20, z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2375/19, z dnia 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 764/20; z dnia 15 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1983/20 i I OSK 2006/20 oraz z dnia 17 grudnia 2020 r., sygn. I OSK 2010/20, dostępne CBOSA), akceptujące rozwiązanie, że wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością renty (netto), pozostawałaby w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 Uśr, który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. Praktyka wypłaty różnicy świadczenia pielęgnacyjnego nad wysokością renty, niezależnie od trudności co do ustalenia jej podstawy prawnej, spowodowałaby dalsze wątpliwości, co do zachowania zasady równości oraz komplikacje w zakresie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia w sytuacji otrzymania np. "trzynastego świadczenia", czy też w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno – rentowe (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 stycznia 2020 r. sygn. akt IV SA/Po 824/19 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Rz 1265/19, CBOSA).

W powołanych natomiast wyżej wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego, a które akceptuje skład orzekający w niniejszej sprawie, wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych, ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 Uśr gdzie przyjęto, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów – przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 33 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2021 r., poz. 266), dalej powoływanej jako "u.s.r.", zgodnie z którym w razie zbiegu prawa do emerytury z prawem do renty na podstawie ustawy, uprawnionemu przyznaje się jedno świadczenie - wyższe lub wybrane przez uprawnionego, z zastrzeżeniem art. 22 ust. 3 i 4. W razie zbiegu prawa do emerytury lub renty przysługującej na podstawie ustawy z prawem do emerytury lub renty z innego ubezpieczenia społecznego, uprawnionemu wypłaca się jedno wybrane przez niego świadczenie, z zastrzeżeniem ust. 4. (art. 33 ust. 2 u.s.r.). Przepisy każdej z ustaw regulują przy tym zbieg świadczeń przyznawanych na podstawie tych ustaw, ewentualnie wyraźnie wskazanych przepisów (por. art. 27 ust. 5 pkt 5 Uśr, czy art. 33 u.s.r.) wypłacanych przez organy określone w każdej z tych ustaw. Jedynym przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i renty, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy jest przywoływany wyżej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a Uśr. Biorąc jednak pod uwagę przedstawione powyżej zasady konstytucyjne uznać należy, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera rentę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie renty. Wybór może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do renty na podstawie art. 34 ust. 1 u.s.r. Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury lub renty rolniczej z ubezpieczenia ulega zawieszeniu na zasadach określonych w przepisach emerytalnych. Zawieszenie prawa do renty, zgodnie z art. 28 u.s.r. skutkować będzie natomiast zawieszeniem jej wypłaty. Zgodnie z art. 24 ust. 2 Uśr prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z renty od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty renty. O możliwości złożenia wniosku o zawieszenie renty i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, organ winien stronę poinformować. Obowiązek informowania stron wynika z art. 9 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Nadto zgodnie z art. 79a Kpa w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Celem tego przepisu jest zmobilizowanie organów administracji do wnikliwego badania merytorycznej treści żądań strony na wszystkich etapach postępowania wszczynanego na żądanie strony i zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów – nie korzysta z takiej możliwości.

Biorąc pod uwagę fakt, że dla opiekunów pobierających renty złożenie wniosku o ich zawieszenie i wstrzymanie wypłaty wiązać się może z obawą pozostania przez pewien okres bez środków do życia bądź z obawą czy świadczenie w ogóle zostanie przyznane, na organach przed wezwaniem do złożenia wymaganej decyzji o wstrzymaniu wypłaty ciąży obowiązek ustalenia, czy w realiach danej sprawy wezwanie jest celowe. Organ musi więc w pierwszej kolejności ustalić, że wnioskodawca poza tylko wykazaniem okoliczności związanej z prawem do renty spełnia wszystkie przesłanki do przyznania mu świadczenia z art. 17 Uśr. W przypadku uznania, że przesłanek tych nie spełnia z innych przyczyn niż wskazane w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a Uśr wezwanie nie powinno być do strony kierowane.

Okoliczność tą podkreślał NSA w wyroku z 18 czerwca 2020r. wskazując, że taka informacja (pouczenie) powinna być udzielona stronie wówczas, gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie renty. Wówczas, o ile strona doprowadzi do zawieszenia prawa do renty, możliwe będzie płynne przejście osoby uprawnionej z systemu świadczeń emerytalno-rentowych do systemu świadczeń rodzinnych. Konieczna jest taka organizacja działań organu przyznającego świadczenia rodzinne, w koordynacji z organem emerytalno – rentowym, by nie pozostawić osoby uprawnionej bez należnego jej (niezbędnego dla życia) świadczenia nawet przez krótki czas.

Natomiast, w niniejszej sprawie kwestią do wyjaśnienia jest to, czy Skarżąca spełnia przesłankę niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej poza rolnictwem celem sprawowania stałej opieki nad mężem. Organy przyjęły bowiem, że sam fakt legitymowania się orzeczeniem z tytułu całkowitej trwałej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym wyklucza możliwość ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, bez badania tej przesłanki. Jak wskazano powyżej, jedynie samo takie stwierdzenie nie może być uznane za wystarczające do odmowy przyznania przedmiotowego świadczenia. Istotne jest zbadanie przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad mężem.

Organy dopuściły się w powyższym zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego i postępowania art. 7 Kpa, art. 77 § 1 Kpa i art. 80 Kpa, co musiało skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c Ppsa w zw. z art. 135 Ppsa, jak Sąd orzekł w wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią stanowisko wyrażone w niniejszym uzasadnieniu, wyjaśnią i potwierdzą kwestię niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej poza rolnictwem w celu sprawowania opieki nad mężem Skarżącej (art. 17 ust. 1 Uśr), jako niezbędnej przesłanki przyznania świadczenia poza negatywną przesłanką z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a Uśr. Następnie, po pozytywnym zweryfikowaniu tej kwestii organ I instancji – uwzględniając powyższą wykładnię prawa materialnego - powinien poinformować Skarżącą o przysługującej możliwości wyboru świadczenia i związanej z tym możliwości zawieszenia prawa do renty skutkującej wstrzymaniem jej wypłaty oraz wezwać do przedłożenia stosowanej decyzji organu rentowego w tym zakresie (decyzje Prezesa KRUS), co umożliwi ewentualną wypłatę świadczenia pielęgnacyjnego w pełnej wysokości.

Nadto, Sąd zauważa, że Skarżąca aktualnie znajduje się w wieku uzasadniającym legitymowanie się przez nią emeryturą rolniczą w świetle art. 22 ust. 3 u.s.r. Zatem dodatkowo organy wyjaśnią także jej aktualną sytuację emerytalno-rentową.

Po czym, w zależności od poczynionych ustaleń i wykonania przez Skarżącą nałożonego obowiązku, rozstrzygną sprawę.