Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 347/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2015-08-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.28 ust.1, art. 83 ust.1
journal: Dz.U. 2015 poz 121
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] r.

nr [...], po ponownym rozpoznaniu wniosku M. G., utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] odmawiającą zobowiązanemu umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy wraz z odsetkami w łącznej wysokości [...] zł.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że 12 września 2014 r. wpłynął do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. Inspektorat w G. wniosek zobowiązanego o umorzenie nieopłaconych w terminie składek, uzasadniony trudną sytuacją materialną i zdrowotną, który wskazał, iż jest bezrobotny i utrzymuje się z emerytury żony oraz, że prowadził firmę w ramach projektu unijnego "Twoja firma twój sukces", zaś przyczyną nieopłacenia należności był brak dotacji na ten cel z funduszy unijnych.

Do wniosku zobowiązany dołączył następujące dokumenty:

- świadectwo pracy ze S. P. nr [...] w G. na okres zatrudnienia od

1 września 1997 r. do 31 sierpnia 2010 r.,

- odpowiedź na wniosek zobowiązanego z C. R. R. i P. w G. o udzielenie wsparcia finansowego nr [...],

- dowody wpłat z [...] Bank Polski SA oraz z Banku [...] SA,

- formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis,

- zaświadczenie o pomocy de minimis udzielonej 1 lipca 2013 r. przez C. R. R. i P. w G.,

- oświadczenie o jaki rodzaj pomocy ubiega się podmiot,

- oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej pełnej księgowości,

- oświadczenie o wartości zobowiązań firmowych i prywatnych,

- oświadczenie o osiągniętych przychodach z tytułu działalności gospodarczej za okres 01-06/2014.

Po dokonaniu analizy i oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] r. odmówił umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek.

W dniu 8 grudnia 2014 r. wpłynął w trybie art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.2013. 1442 ze zm. – dalej zwanej: "u.s.u.s.") wniosek zobowiązanego o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku zobowiązany wskazał, że nie jest w stanie opłacić należności, gdyż w dalszym ciągu znajduje się w trudnej sytuacji finansowej; nie posiada środków do spłaty zadłużenia, zaś zaległość powstała z powodów niewypłacenia przyznanej pomocy finansowej z funduszy unijnych, a nie w wyniku niedbalstwa. Ponadto, zobowiązany wskazał, że pomimo usilnych poszukiwań pracy jest osobą bezrobotną. Jednocześnie zobowiązany podniósł, że opłacenie składek jest dużym obciążeniem dla budżetu rodziny i stanowi zagrożenie dla zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Po przeprowadzeniu postępowania, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. odmówił zobowiązanemu umorzenia należności z tytułu składek.

Uzasadniając dalej swoje rozstrzygnięcie, organ przytoczył w pierwszej kolejności brzmienie przepisów art. 28 u.s.u.s. oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U.141.1365 – dalej zwane: "rozporządzeniem wykonawczym") i powtórzył przytoczone wcześniej argumenty, stwierdzając, że decyzje ZUS w zakresie umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne mają charakter uznaniowy, zaś rozstrzygnięcie to zależy od indywidualnych okoliczności sprawy ocenianych przez pryzmat warunków koniecznych do umorzenia: całkowita nieściągalność lub ważny interes osoby zobowiązanej oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

Nadto, zakład wskazał, że zobowiązany prowadził działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa w obrocie nieruchomościami, którą [...]r. zawiesił. Na koncie zobowiązanego na dzień wpływu wniosku figurowały zaległości z tytułu nieopłaconych składek w części finansowanej przez płatnika składek na ubezpieczenia społeczne za okres od 03/2007 r. do 04/2007 r., od 05/2009 r. do 06/2009 r., od 01/2014 r. do 06/2014 r., na ubezpieczenie zdrowotne za okres 07/2008 r., od 05/2009 r. do 02/2010 r., 08/2010 r., od 01/2014 r. do 06/2014 r. oraz na Fundusz Pracy za okres od 03/2007 r. do 04/2007 r., od 05/2009 r. do 06/2009 r. od 01/2014 r. do 06/2014 r. w łącznej kwocie [...] zł, oraz odsetki zwłokę liczone do dnia zapłaty włącznie.

Na podstawie Kompleksowego Sytemu Informatycznego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalono, że zobowiązany od 5 września 2014 r. do 21 października

2014 r. był zatrudniony na podstawie umowy o pracę w C. K. i W. O. H. P. Z tego tytułu uzyskał średniomiesięczny dochód w wysokości [...] zł (netto). Wnioskodawca jest współwłaścicielem na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej wraz z I. D.-G. nieruchomości położonej w miejscowości P. [...], gm. B. opisanej w KW nr [...]. Zobowiązany w 2013 r. nabył samochód osobowy marki [...] rok produkcji [...].; prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, która osiąga dochody z tytułu świadczenia emerytalnego w wysokości [...] zł (netto). Ponadto, żona zatrudniona jest od 1 września 2014 r. na umowę zlecenia i uzyskuje dochód w wysokości [...] zł (netto). Małżonkowie ponoszą wydatki z tytułu średniomiesięcznych stałych opłat w wysokości około [...] zł oraz koszty związane z leczeniem w wysokości [...] zł. Zobowiązany zaciągnął kredyty: w [...] na kwotę [..] zł, w [...] w wysokości [...] zł, które są spłacane w miesięcznych ratach po [...] zł; posiada także zobowiązania w [...] Banku w wysokości [...] zł oraz w Banku [...] w wysokości [...].

Mając na uwadze powyższe ustalenia, organ stwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., gdyż zobowiązany pozostaje ujawnionym przedsiębiorcą, który zawiesił prowadzenie działalności; jest współwłaścicielem na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej nieruchomości oraz samochodu osobowego marki [...] rok produkcji [...] r.; żona osiąga dochody z tytułu świadczenia emerytalnego oraz umowy zlecenia. Zatem, według organu, zobowiązany posiada majątek, który może stanowić przedmiot zabezpieczenia, spłaty oraz postępowania egzekucyjnego, wobec czego nie zachodzą ustawowe przesłanki całkowitej nieściągalności stanowiące podstawę rozważenia umorzenia nieopłaconych należności z tytułu składek.

Organ stwierdził także, że możliwość umorzenia długu na warunkach określonych w rozporządzeniu wykonawczym przewidziana jest dla sytuacji o charakterze wyjątkowym, gdy ze względów zdrowotnych lub rodzinnych zobowiązany pozbawiony jest możliwości uzyskiwania dochodu, nie jest realnie możliwe wywiązanie się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek bez zagrożenia niezbędnych potrzeb życiowych, czy też w wyniku nadzwyczajnych zdarzeń losowych zobowiązany poniósł straty zagrażające prowadzeniu dalszej działalności. Jednakże w sprawie brak jest okoliczności, na podstawie których możliwe byłoby przyjęcie, że sytuacja w jakiej się zobowiązany aktualnie odpowiada wymogom określonym rozporządzeniem wykonawczym. W sprawie nie istnieje także bezpośrednie zagrożenie w zaspokajaniu niezbędnych potrzeb rodziny związane z opłacaniem czy dochodzeniem należności składkowych chociażby w minimalnych kwotach. Osiągane dochody rodziny stanowią podstawę zabezpieczenia niezbędnych potrzeb życiowych małżonków w prowadzonym gospodarstwie domowym, a także finansowania, aktualnie choćby częściowego zobowiązań. Zobowiązany nie jest osobą niezdolną do podjęcia pracy zarobkowej, wyłączonym ze względu na chorobę, czy konieczność sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny, uniemożliwiających wykonywanie pracy zarobkowej na spłatę zobowiązań. W sprawie nie zachodzą także okoliczności związane z poniesioną stratą w wyniku klęski żywiołowej, czy innego nadzwyczajnego zdarzenia uniemożliwiającemu zobowiązanemu prowadzenie czy kontynuowanie prowadzonej działalności i osiągania dochodów na spłatę zobowiązań. W ujawnionej sytuacji majątkowej i rodzinnej nie zachodzą takie przesłanki i okoliczności, które mogą skutkować umorzeniem nieopłaconych należności publicznoprawnych, umorzeniem należności z tytułu składek i zwolnieniem z tego obowiązku na podstawie przesłanek u.s.u.s. Nie mogą nimi bowiem być samoistnie ujawnione trudności finansowe w opłaceniu wymagalnych zobowiązań wobec wierzycieli. Powołane trudności finansowe, w tym niskie czy niewystarczające dochody z prowadzonej działalności, a także trudny rynek pracy czy świadczonych przez zainteresowanego umorzeniem usług nie może prowadzić do zwolnienia z obowiązku opłacenia, a tym samym umorzenia należności zgodnie z wolą zainteresowanego, gdy ryzyko takie obciąża wyłącznie przedsiębiorcę, a nie organ czy innych płatników składek i zobowiązanych. Nie bez znaczenia, według organu, jest także okoliczność, że zobowiązany z uzyskanych w gospodarstwie dochodów opłaca zobowiązania kredytowe o charakterze cywilnoprawnym (chociażby częściowo), których nie można uznać za sposób i formę zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych w prowadzonym gospodarstwie. W sprawie nie zachodzą więc przesłanki stanowiące możliwość rozważenia umorzenia nieopłaconych należności składkowych, gdyż zobowiązany nie wykazał, że nie jest w stanie ich opłacić, czy też przystąpić do spłaty choćby w minimalnych kwotach czy ratach.

Organ stwierdził brak uzasadnionego przypadku, o którym mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz w rozporządzeniu wykonawczym, który obligowałby organ, ze względu na szczególne okoliczności uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego, do umorzenia należności i rezygnacji z ich dochodzenia w okresie wymagalności.

W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, skarżący wniósł o jej uchylenie w całości i umorzenie zaległych składek.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że jego sytuacja materialna i finansowa nie daje możliwości uregulowania składek. Działalność gospodarcza nie przynosiła dochodów, lecz generowała straty. Zaległość powstała w związku udziałem w projekcie unijnym, w ramach którego skarżący otrzymywał w pierwszym półroczu działania firmy wsparcie finansowe, które w całości przeznaczał na opłacanie składek ZUS. Jak wskazał skarżący, wnioskował o wsparcie również w drugim półroczu, które zostało mu przyznane, ale pieniądze nie zostały wypłacone z uwagi na brak funduszy.

Jak podkreślił skarżący, opłacanie składek było dużym obciążeniem dla domowego budżetu, gdyż każdego miesiąca do dotacji dokładał ok. [...] zł celem pełnego opłacenia składek.

Według skarżącego, w sprawie spełniona została przesłanka z art. 28 ust. 3a u.s.u.s., gdyż dochód żony, będący podstawowym dochodem rodziny, wynosił średnio miesięcznie ok. [...] zł. Jego dorywcze prace dawały ok. [...] zł miesięcznie. Ponoszone koszty wynosiły ok. [...] zł miesięcznie, brak środków pieniężnych powodował zadłużenia w płatnościach za media.

Końcowo, skarżący podniósł, że po otrzymaniu informacji o nieotrzymaniu przyznanej dotacji wystąpił do ZUS z prośbą o nienaliczanie składek. Nie mógł zawiesić działalności gospodarczej, gdyż koszty zwrotu dotacji były ogromne, dlatego zawiesił ją dopiero po zakończeniu projektu, a w okresie nieopłacania składek nie był ubezpieczony, nie korzystał z usług służby zdrowia, zatem jego emerytura będzie niższa i nikt poza nim z tego tytułu nie ucierpi.

W odpowiedzi na skargę, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Przedmiotem skargi jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymująca w mocy decyzję tegoż Zakładu, którą odmówiono skarżącemu umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne.

W sprawie znajdują zastosowanie następujące przepisy dot. umarzania należności z tytułu składek:

Przepisy art. 28 ust. 1 i ust. 2 u.s.u.s. stanowią, że należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (w tym odsetki od nieopłaconych składek) mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład w przypadkach określonych w ust. ust. 2-4, tj. w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w następujących sytuacjach, enumeratywnie wyliczonych, gdy:

- dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

- sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

- nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia1997 r. - Ordynacja podatkowa;

- nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

- wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

- naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

- jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Powyższa regulacja, dotycząca możliwości umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne z powodu ich całkowitej nieściągalności, znajduje zastosowanie do wszystkich podmiotów zobowiązanych do ich uiszczenia.

Natomiast, w odniesieniu do osób ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami tych składek, a więc osób płacących składki na własne ubezpieczenie społeczne, w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział również możliwość umorzenia należności z tytułu składek (odsetek za zwłokę), pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, co może jednak dotyczyć uzasadnionych przypadków, których wskazanie ustawodawca pozostawił ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego, upoważniając go w art. 28 ust. 3b u.s.u.s., aby w drodze rozporządzenia określił szczegółowe zasady tego umarzania, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających to umorzenie, przy uwzględnieniu ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych.

Działając na mocy powyższego upoważnienia, Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wydał w dniu 31 lipca 2003 r. rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, w którym to rozporządzeniu wykonawczym w § 3 ust. 1 zawarta została norma, zgodnie z którą Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

- gdy opłacenie tych należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

- poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

- przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Stanowiąc takie materialnoprawne podstawy do orzekania w sprawie umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (także odsetek za zwłokę) – na podstawie procedury określonej w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego – kompetencję do tego orzekania ustawodawca powierzył, jak to wynika nie tylko z powołanego przepisu art. 28 ust. 1 u.s.u.s., ale także z przepisu art. 83 ust. 1 u.s.u.s., Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych.

Z przepisów tych wynika, że decyzja o umorzeniu składek na ubezpieczenie społeczne z powodu ich całkowitej nieściągalności może zostać wydana zarówno z inicjatywy samego Zakładu (z urzędu), jak i z inicjatywy zobowiązanego, a decyzja o umorzeniu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami tychże składek, wydawana pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, wydana może być wyłącznie na wniosek zobowiązanego i tylko w sytuacji, gdy zobowiązany wykaże, iż ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny (§ 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego), co w szczególności ma miejsce w razie wykazania którejkolwiek z sytuacji w przepisie tym dalej przywołanych.

W przypadku obu rodzajów przesłanek umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne (całkowita nieściągalność, ważny interes osoby zobowiązanej) ustawodawca pozostawił Zakładowi swobodę w uznaniu zasadności podstaw umorzenia, stanowiąc o możliwości, a nie konieczności zastosowania tej ulgi w razie zaistnienia mających ją uzasadniać zdarzeń, co podejmowanym w tym zakresie decyzjom nadaje charakter tzw. decyzji uznaniowych. Mając zatem na uwadze to, że uznaniowy charakter omawianych decyzji ograniczony został przez prawodawcę kierunkowymi dyrektywami wyboru rozstrzygnięcia, jakim są całkowita nieściągalność, niemożność opłacenia należności z powodu zagrożenia ciężkimi skutkami dla zobowiązanego i jego rodziny, w tym m.in. niemożnością zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, istotne jest, aby w procesie dochodzenia do tego wyboru dokonujący go organ uwzględniał te kierunkowe dyrektywy na podstawie wszechstronnie zgromadzonego materiału dowodowego, wskazanego głównie przez zobowiązanego i przez organ należycie zweryfikowanego, oraz na podstawie wszechstronnej oceny, która swój zewnętrzny wyraz winna znaleźć w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, wskazującym na ewentualny brak prawnych przesłanek do zastosowania umorzenia, względnie na racjonalne przyczyny uznania, że przesłanki te nie dają wystarczających podstaw do zastosowania żądanej ulgi.

Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy, należy stwierdzić, że organ w zaskarżonej decyzji prawidłowo ustalił i następnie uzasadnił, iż w stosunku do skarżącego nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek (i odsetek od nieopłaconych składek), z uwagi na brak trwałej i całkowitej ich nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 2 – ust. 4 u.s.u.s. Organ wskazał, że skarżący jest współwłaścicielem (z żoną) położonego w miejscowości P., gm. B. domu oraz nabytego w 2013 r. samochodu osobowego marki [...], rok produkcji [...], z którego to majątku można zaspokoić dochodzone należności.

Według składu orzekającego w sprawie, prawidłowe jest zatem stanowisko organu, że wskazane okoliczności świadczą o niezaistnieniu w sprawie przesłanek określonej w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., bowiem skarżący posiada majątek, z którego można egzekwować należności. Nie można więc było w tej sytuacji uznać, aby w stosunku do skarżącego zachodziła przesłanka całkowitej nieściągalności zaległości, skoro istnieje majątek, który może podlegać egzekucji, a nadto żadna z enumeratywnie wyliczonych sytuacji w tymże przepisie art. 28 ust. 3 pkt pkt 1-6 u.s.u.s. także nie wystąpiła.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 października 2012 r., sygn. akt II GSK 1322/11: "Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek a nie prawny obowiązek ich umorzenia. W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że "(...) Przepis art. 28 ust. 2 ustawy o u.s.u.s. (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone. Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. Należy jeszcze raz podkreślić, że w sytuacjach, w których nie występuje całkowita nieściągalność składek w świetle art. 28 ust. 3 pkt 1 – 6 u.s.u.s. mamy do czynienia z tzw. decyzją związaną w przedmiocie odmowy umorzenia należności ZUS, nie zaś decyzją wydaną w ramach uznania administracyjnego w przedmiocie umorzenia tych należności, gdyż wydanie takiej decyzji nie jest możliwe, bowiem naruszałaby ona prawo materialne.".

Zatem, wobec niestwierdzenia przez organ przesłanki całkowitej nieściągalności, był on zobowiązany odmówić skarżącemu umorzenia należności składek (i odsetek od nieopłaconych składek) na podstawie przepisu art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Natomiast, wobec tego, że zaległości w sprawie powstały z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych skarżącego, będącego jednocześnie płatnikiem tychże składek, skarżący zobowiązany był wykazać, iż - ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną - nie jest w stanie uiścić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny (§ 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego), co w szczególności ma miejsce w razie wykazania którejkolwiek z sytuacji w przepisie tym przywołanych. Odrzucić przy tym należało z góry szczególne przesłanki umorzenia zaległości, wymienione w § 3 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 rozporządzenia wykonawczego, gdyż skarżący nie poniósł straty materialnej w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, ani też nie wykazał, aby nie mógł uzyskiwać dochodów umożliwiających opłacenie należności z powodu przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny.

Skład orzekający w sprawie podziela ocenę organu, że skarżący nie wykazał, aby zaistniała w sprawie przesłanka umorzenia wymieniona w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego, tj. gdy opłacenie należności pozbawiłoby skarżącego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Z ustaleń organu poczynionych w sprawie wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe żoną, która osiąga dochody z tytułu świadczenia emerytalnego w wysokości [...] zł (netto). Ponadto, żona zatrudniona jest od 1 września 2014 r. na umowę zlecenia i uzyskuje dochód w wysokości [...] zł (netto). Małżonkowie ponoszą wydatki z tytułu średniomiesięcznych stałych opłat w wysokości około [...] zł oraz koszty związane z leczeniem w wysokości [...] zł. Zobowiązany zaciągnął kredyty: w [...] na kwotę [...] zł, w [...] w wysokości [...] zł, które są spłacane w miesięcznych ratach po [...] zł; posiada także zobowiązania w [...] Banku w wysokości [...] zł oraz w Banku [...] w wysokości [...].

Zatem, organ dokonał analizy sytuacji finansowej skarżącego i jego rodziny, gdyż wziął pod uwagę zarówno wysokość osiąganego dochodu, jak również wysokość ponoszonych wydatków z tytułu opłat miesięcznych, kosztów związanych z leczeniem, Z analizy tej wynika, że sytuacja skarżącego jest trudna, jednakże niepozbawiająca zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Prawidłowo przyjął również organ, że obecnie nie należy rezygnować z dochodzenia należności publicznoprawnych w sytuacji, gdy spłacane są przez skarżącego jego zobowiązania prywatne w postaci kredytów bankowych.

Nadto, warte podkreślenia jest, że z ustaleń organu wynika, iż skarżący rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej po otrzymaniu jednorazowej dotacji unijnej w wysokości [...] zł, którą wydatkował na nabycie, m.in. samochodu marki [...] rok produkcji [...] oraz sprzętu biurowego i dodatkowo otrzymał wsparcie ze środków publicznych w postaci miesięcznej dopłaty w wysokości [...] zł na opłacanie składek przez ½ roku. Skoro zatem skarżący po roku zakończył (zawiesił) prowadzenie tej działalności gospodarczej, na którą otrzymał wsparcie, to powinien rozważyć zbycie składników majątkowych nabytych z tej dotacji w celu uregulowania należności, o umorzenie których wystąpił do organu. Nie bez znaczenia dla oceny okoliczności pozostaje również okoliczność, że skarżący jest osobą zdrową, wykształconą, posiadająca duże doświadczenie zawodowe, co czyni wysoce prawdopodobnym, że podejmie pracę i będzie miał możliwość sukcesywnej spłaty należności.

W tej sytuacji, wobec tego, że wszystkie istotne dla wyjaśnienia sprawy okoliczności zostały ustalone w sposób wyczerpujący i rzetelny oraz należycie ocenione, tj. bez przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów (art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego), należało uznać, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Nadto, w sprawie nie doszło do przedawnienia należności skarżącego wobec Zakładu, gdyż - na podstawie przepisów art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U.201.232.1378) - do należności, których bieg przedawnienia rozpoczął się przed 1 stycznia 2012 r. stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą (5 lat od dnia, w którym stały się wymagalne - art. 11 pkt 1 lit. a), z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od 1 stycznia 2012 r., a jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu.

W sprawie, najstarsze należności skarżącego, tj. z marca 2007 r. przedawniłyby się - zgodnie z dotychczasowymi przepisami - po upływie 10 lat od dnia ich wymagalności, czyli w kwietniu 2017 r., a stosując przepisy w nowym brzmieniu, po upływie 5 lat od dnia ich wymagalności licząc od 1 stycznia 2012 r., czyli w styczniu 2017 r. Zatem, najstarsze z należności nie uległy przedawnieniu w dniu wydania zaskarżonej decyzji ([...] r.).

Wobec tego, sąd - na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012.270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji.