Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 3167/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-09-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 98 par. 1, art. 134 par. 1, art. 135, art. 141 par. 4, art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 47 ust. 1 i 2, art. 9b ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary Sędziowie Sędzia NSA Teresa Kobylecka (spr.) Sędzia del. WSA Tamara Dziełakowska Protokolant asystent sędziego Joanna Zięba-Gula po rozpoznaniu w dniu 27 września 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej I. T. i M. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 lipca 2014 r. sygn. akt III SA/Gd 241/14 w sprawie ze skargi I. T. i M. T. na decyzję Wojewody P. z dnia 24 stycznia 2014 r. nr ... w przedmiocie zameldowania na pobyt stały oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 2 lipca 2014r., sygn. akt III SA/Gd 241/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę I. T. i M. T. na decyzję Wojewody P. z dnia 24 stycznia 2014r., nr ..., którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia 5 listopada 2013r. odmawiającą skarżącym zameldowania na pobyt stały przy Al. G. ... w G.

Podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006r., nr 139, poz. 993 ze zm.), zw. dalej ustawą.

Postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane zgłoszeniem w dniu 25 lipca 2013r. przez P. T. ‒ pełnomocnika I. i M. T. zameldowania pobytu stałego pod adresem G., Al. G. ..., do którego załączono kopię odpisu księgi wieczystej nr ...

Ponieważ zgłoszenie to wzbudziło wątpliwości organu, gdyż nie zawierało określenia lokalu mieszkalnego, w którym wnioskodawcy wraz z dziećmi mieliby zostać zameldowani organ wszczął w dniu 29 sierpnia 2013r., na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy postępowanie administracyjne.

Stosownie do art. 9b ust. 1 ustawy, zameldowanie na pobyt stały lub czasowy następuję "pod oznaczonym adresem", zgodnie zaś z art. 9b ust. 2 pkt 1 ustawy "adres" określa się przez podanie w gminach, które uzyskały status miasta – nazwy miasta (dzielnicy), ulicy, numeru domu i lokalu, nazwy województwa i kodu pocztowego. Zdaniem Sądu I instancji, wobec treści tych przepisów oznaczenie adresu wymagało wskazania nie tylko numeru domu, ale i numeru lokalu. Jak wynika z akt sprawy, mimo zobowiązania przez organ do podania numeru lokalu, w którym miało nastąpić zameldowanie, pełnomocnik wnioskodawców odmówił wskazania lokalu mieszkalnego, podnosząc że w przedmiotowym budynku nie ma wydzielonych lokali.

W tej sytuacji Sąd uznał, że organ meldunkowy prawidłowo wszczął na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy postępowanie administracyjne, gdyż zaistniały wątpliwości, czy w budynku przy Al. G. ..., w którym skarżący domagają się zameldowania, lokale mieszkalne są oznaczone i które z nich zajmuje skarżący z rodziną. W wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, że w budynku przy Al. G. ... lokale mieszkalne i usługowe są oznaczone. W sumie znajduje się tam dwanaście lokali na trzech kondygnacjach: na parterze znajdują się lokale oznaczone nr 1, 2; na I piętrze oznaczone nr 3, 4, 5; na II piętrze lokale oznaczone nr 6, 7, 8; na III piętrze oznaczone nr 9, 10, 11, 12. W ocenie Sądu I instancji, poczynione przez organ meldunkowy ustalenia są wyczerpujące, wiarygodne i nie nasuwają wątpliwości, co do zgodności z istniejącym stanem rzeczy oraz znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy.

Organowi znana była okoliczność, że ostateczną decyzją z dnia 4 grudnia 2012r. Prezydent Miasta G. usunął z ewidencji ludności zapis o zameldowaniu M. i I. T. oraz dzieci A., M. i O. na pobyt stały w G. przy Al. G. ... w związku z tym, że zameldowanie zostało dokonane bez wskazania konkretnego numeru lokalu.

Sąd podkreślił, że bezspornym było, iż od kliku lat toczy się przed Sądem Rejonowym G.-P. postępowanie w przedmiocie zniesienia współwłasności nieruchomości położnej w G. przy Al. G. ... w sprawie sygn. akt ... Jednym z trzech współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości i zarazem uczestnikiem postępowania sądowego jest M. T. Poza sporem było również, że w przedmiotowym budynku nie ma lokali mieszkalnych stanowiących przedmiot odrębnej własności poszczególnych właścicieli (art. 46 § 1 Kodeksu cywilnego). Nieruchomość pozostaje we współwłasności trzech właścicieli. Pełnomocnik skarżących na rozprawie w dniu 18 czerwca 2014r. wyjaśnił: "budynek posiada trzech współwłaścicieli, podzieliliśmy umownie przestrzeń budynku, która będzie zajmowana, ale było to krótkotrwałe, obecnie istnieje w tym zakresie spór". Sąd uznał, że pełnomocnik przyznał, iż współwłaściciele dokonali faktycznego podziału nieruchomości (budynku), który aktualnie jest pomiędzy nimi sporny, a podział ten musiał de facto objąć poszczególne lokale w tym budynku.

Sąd wskazał również, że w piśmie procesowym z dnia 2 marca 2009r. złożonym w sprawie sądowej dotyczącej zniesienia współwłasności nieruchomości, pełnomocnik M. T. - P. T. wskazał, że "zajmuje lokale 2, 6, 9, i 10 oraz pomieszczenie przynależne 3". Nadto zakwestionował w nim proponowany podział lokali, który jest oderwany od stanu faktycznego, gdyż "wnioskodawcy łącznie zajmują lokale 1, 3, 4, 5, 7, 8, 11,12 oraz pomieszczenia przynależne 1 i 2" (k. 50 akt administracyjnych).

Zdaniem Sądu, nie mogło budzić wątpliwości, że w piśmie tym mowa jest o konkretnie oznaczonych lokalach, znajdujących się w faktycznej dyspozycji skarżącego, oznaczonych jako 2, 6 ,9 i 10 oraz pomieszczenia przynależnego - 3. Istnienie oznaczonych lokali w przedmiotowym budynku, nie wynika tylko z ww. pisma pełnomocnika strony. Fakt ten potwierdzają zgodnie pozostali współwłaściciele nieruchomości (zarówno w postępowaniu o usunięciu z ewidencji zapisu o zameldowaniu, jak i w niniejszym). Wyjaśniają oni, że współwłaściciele nieruchomości ustalali numerację poszczególnych lokali oraz wskazują numery lokali zajmowanych przez M. T. - 2, 6, 9 i 10, które są tożsame z lokalami wymienionymi w ww. piśmie strony z dnia 2 marca 2009r. Nadto P. Spółka Gazownictwa Sp. z o.o. w G. w piśmie z dnia 27 marca 2007r. poinformowała, że umowy sprzedaży gazu i zdemontowania gazomierzy w lokalach nr 2, 9 i 10 przy Al. G. ... zostały zawarte z M. T., który przedstawił dokument potwierdzający, że instalacja gazowa została wykonana i odebrana oraz oświadczył, że dysponuje tymi lokalami. Z powyższego wynika, że skarżący zawarł umowy na konkretnie oznaczone lokale. Również Wydział Urbanistyki, Architektury i Ochrony Zabytków Urzędu Miejskiego w G. w piśmie z dnia 12 czerwca 2012r., skierowanym do Wydziału Spraw Obywatelskich jednoznacznie stwierdził, że w wyniku oględzin dokonanych w dniu 30 maja 2012r. w przedmiotowym budynku stwierdzono, że na parterze znajdują się lokale oznaczone nr 1 i 2, na I piętrze lokale oznaczone nr 3, 4, 5, na II piętrze lokale oznaczone nr 6, 7, 8, a na III piętrze lokale oznaczone nr 9, 10, 11, 12. Lokale nr 1, 3, 7 i 8 są to lokale usługowe. Nadto lokale nr 7 i 8 połączone od wewnątrz dostępne zarówno z klatki schodowej oraz między sobą (k.15 i 116 akt administracyjnych).

Zdaniem Sądu I instancji, ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że w budynku przy Al. G. ... w G. znajdują się oznaczone lokale mieszkalne i usługowe. W konsekwencji organ nie mógł dokonać zameldowania skarżących w budynku. Sprzeciwia się temu dyspozycja art. 9b ustawy, zgodnie z którą zameldowanie na pobyt stały następuje pod oznaczonym adresem, a adres określa się przez podanie numeru lokalu. Dokonanie zameldowania w budynku wskazywałoby na faktyczne zamieszkiwanie przez wnioskodawców na całej nieruchomości (tzn. we wszystkich dwunastu lokalach).

W ocenie Sądu I instancji, organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy i poprawnie zastosowały przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006r., nr 139, poz. 993 ze zm.). Skoro skarżący, mimo wezwania, nie wskazali lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie, to organ nie miał możliwości ich zameldowania w budynku, w którym znajduje się dwanaście oznaczonych lokali, w tym lokale usługowe. Brak wydzielenia lokali jako przedmiotu odrębnej własności nie stanowi przeszkody, która uniemożliwia wskazanie konkretnie zajmowanego lokalu, nawet w sytuacji istnienia sporu sądowego pomiędzy współwłaścicielami nieruchomości. Zameldowanie dotyczy bowiem rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego oraz nie przesądza o jakichkolwiek uprawnieniach do lokalu.

W ocenie Sądu, zarówno decyzja organu I instancji, jak i decyzja organu odwoławczego nie zostały wydane z istotnym naruszeniem przepisów prawa, które skutkowałyby wyeliminowaniem zapadłych orzeczeń z obrotu prawnego. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w oparciu o przepis art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

W skardze kasacyjnej, sporządzonej przez fachowego pełnomocnika I. T. i M. T. zaskarżyli powyższy wyrok w całości oraz decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia 4 grudnia 2012r. w sprawie usunięcia z ewidencji ludności zapisu o zameldowaniu M. T., I. T. oraz ich małoletnich dzieci. Skarżący wnieśli o:

- uchylenie zaskarżonego wyroku w całości,

- uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzających ją decyzji organu I instancji,

- orzeczenie reformatoryjnie w trybie art. 188 p.p.s.a., a gdyby nie było to możliwe o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania,

- zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I. W trybie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie naruszenie:

1. Naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a. polegające na tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie: art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., w sytuacji gdy z dokumentów wynikało, że zaskarżone postanowienie organu obarczone było wadą kwalifikowaną, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a, naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 8 i 11 k.p.a., wobec pominięcia przedstawionych w aktach dowodów z dokumentów. Tym samym Sąd winien był, sprawując kontrolę legalności, zastosować środek określony w ustawie i uchylić zaskarżoną decyzję na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 75 § 1, 77 § 1 oraz 80 k.p.a., przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie. Sąd przyjął uzasadnienie organu oparte na błędnych stwierdzeniach Wydziału Urbanistyki, Architektury i Ochrony Zabytków Urzędu Miejskiego w G. (pismo z dnia 12 czerwca 2012r.);

2. Naruszenie art. 98 § 1 p.p.s.a. , które polegało na tym, że podczas rozprawy w dniu 18 czerwca 2014r. pytania do pełnomocnika skarżących formułowała i zadawała bezpośrednio, z pominięciem sędziego przewodniczącego, sędzia sprawozdawca, mogło to utrudnić składowi orzekającemu zapoznanie się z faktycznym stanem rzeczy, co mogło mieć istotny wpływ na orzeczenie końcowe Sądu,

3. Naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, legalność wydania stwierdzenia przez Wydział Urbanistyki, Architektury i Ochrony Zabytków Urzędu Miejskiego w G., bez stosownego postępowania budzi zastrzeżenia;

4. Naruszenie art. 135 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie – przedmiotem kontroli Sądu była tylko decyzja Wojewody P.;

5. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez brak wszechstronnego rozważenia wszystkich aspektów sprawy, mających istotne znaczenia dla jej rozstrzygnięcia.

II. W trybie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie:

1. Naruszenie art. 9b ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez zastosowanie wbrew powszechnej linii orzeczniczej,

2. Naruszenie art. 47 ust. 2 w/w ustawy o ewidencji ludności. Przepisem, który powinien mieć w sprawie zastosowanie jest art. 47 ust. 1 ustawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i jest związany podstawami w niej zawartymi, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie okoliczności uzasadniające nieważność postępowania. Jeśli zatem w niniejszej sprawie przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie wystąpiły, Sąd związany był granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że nie był uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej i wyłącznie w granicach wyżej określonych mógł rozpatrywać wniesioną skargę kasacyjną.

W skardze kasacyjnej zgłoszone zostały zarzuty naruszenia przepisów postępowania, jak i prawa materialnego.

Na wstępie należy podkreślić, że dokonanie zameldowania w trybie rejestracji zgłoszenia jest czynnością materialno-techniczną, która charakteryzuje się kazuistycznym określeniem wszystkich wymaganych warunków formalnych, których spełnienie ma zapewnić proste, bo techniczne tylko, wykonanie przez właściwy organ czynności rejestracyjnej (art. 47 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych). Zupełnie inna jest natomiast struktura realizacji obowiązku meldunkowego, jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości. W takim przypadku o dokonaniu zameldowania rozstrzyga właściwy organ gminy. Ta struktura zameldowania ma swą odrębną podstawę prawną w art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i odpowiada postępowaniu administracyjnemu wg Kodeksu postępowania administracyjnego. Postępowanie to kończy się rozstrzygnięciem wątpliwości w drodze decyzji administracyjnej.

Decyzja będąca przedmiotem kontroli legalności Sądu I instancji została wydana na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zwanej dalej ustawą, ponieważ dokonane przez skarżącego kasacyjnie zgłoszenie zameldowania budziło wątpliwości organu. W ocenie skarżących kasacyjnie organ gminy prowadzący ewidencję ludności naruszył art. 47 ust. 1 ustawy, gdyż powinien dokonać zameldowania na podstawie zgłoszenia i zastosować tryb z art. 47 ust. 1 ustawy.

Zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 47 ust. 2 ustawy nie jest usprawiedliwiony, ponieważ Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni zarówno tego przepisu, jak i przepisu art. 9b ust. 2 ustawy, co oznacza także prawidłowe ich zastosowanie w sprawie.

W sprawie niniejszej wątpliwości organu, które zadecydowały o wszczęciu postępowania administracyjnego, wzbudziła odmowa wskazania przez wnioskodawców numeru lokalu w budynku, w którym miało być dokonane zameldowanie. Tym bardziej, że z tych właśnie powodów ostateczną decyzją z dnia 4 grudnia 2012r. Prezydent Miasta G. usunął z ewidencji ludności zapis o zameldowaniu M. i I. T. oraz ich dzieci na pobyt stały pod tym samym adresem: w G. przy Al. G. ... Sąd I instancji słusznie podzielił stanowisko organu, że przepisy ustawy – art. 9b ust. 1 i art. 9b ust. 2 pkt 1 wyraźnie stanowią, że zameldowanie na pobyt stały następuje pod oznaczonym adresem, przy czym adres określa się poprzez m.in. podanie nazwy miasta, ulicy i numeru domu i lokalu. Oznaczenie adresu wymagało zatem wskazania nie tylko nazwy ulicy (ul. G.), numeru domu (...), ale również numeru lokalu, w którym skarżący kasacyjnie zamierzają mieszkać. Określenie numeru lokalu w ramach adresu służy bowiem precyzyjnemu przyporządkowaniu miejsca zamieszkania w budynku, w którym istnieje więcej niż 1 lokal. Nie ma przy tym znaczenia, czy poszczególne lokale stanowią przedmiot odrębnej własności. Należy także podkreślić, że uwzględnienie wniosku o zameldowanie uzasadnia faktyczne przebywanie danej osoby w lokalu, którego położenie jest możliwe do jednoznacznego zidentyfikowania. Dane ewidencyjne mają odpowiadać stanowi faktycznemu. Zamiar stałego pobytu w okolicznościach niniejszej sprawy nie mógł dotyczyć całego budynku, co słusznie podkreślił Sąd I instancji.

W związku z powyższym organ wszczął postępowanie, w wyniku którego ustalił, że w przedmiotowym budynku przy ul. G. ... lokale mieszkalne oraz użytkowe oznaczone są numerami. Sąd I instancji uznał, że stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo, na podstawie oględzin budynku, informacji Wydziału Urbanistyki, Architektury i Ochrony Zabytków Urzędu Miejskiego w G., P. Spółki Gazownictwa Sp. z o.o. w G. oraz pism pełnomocnika skarżących kasacyjnie składnych w postępowaniu o zniesienie współwłasności nieruchomości, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Należy zatem podzielić stanowisko Sądu I instancji, że odmowa wskazania numeru lokalu, w którym skarżący kasacyjnie zamierzają mieszkać w budynku nr ... przy ul. G. w G., w którym istnieje więcej niż 1 lokal, uzasadniała wydanie zaskarżonej decyzji.

W tej sytuacji nie można uznać za usprawiedliwiony zarzut naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania – art. 145 § 1 pkt 1 lit. b, i art. 145 § 1 pkt 1 lit.c w zw. z art. 7, 8, 11, 75 § 1, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. a także prawa materialnego – art. 47 ust. 2 oraz art. 9b ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Nie można także zarzucić, że Sąd I instancji naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. – Sąd I instancji odniósł się zarówno co do ustalonego przez organ stanu faktycznego sprawy, jak również dokonał właściwej subsumcji stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego.

Nie został również naruszony art. 134 § 1 p.p.s.a., gdyż Sąd I instancji dokonał badania legalności zaskarżonej decyzji nie tylko pod względem zgłoszonych przez skarżących zarzutów i wniosków skargi, ale w pełnym aspekcie sprawy. Nie został naruszony także art. 135 p.p.s.a., albowiem Sąd I instancji nie mógł go zastosować, gdy uznał, że zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji odpowiadają prawu.

Zarzut naruszenia art. 98 § 1 p.p.s.a. jest całkowicie nieusprawiedliwiony. Pytania podczas rozprawy ma prawo zadawać każdy członek składu orzekającego. W sprawie niniejszej wyrok oraz jego uzasadnienie zostały podpisane przez cały skład orzekający, składający się z trzech sędziów.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, uznając wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej za nieusprawiedliwione, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

-----------------------

5