Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 112/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 84
journal: Dz.U. 2004 nr 92 poz 880
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
article: art. 7, 8, 9, 75 par 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Włodzimierz Ryms Sędzia NSA Jacek Chlebny Sędzia del. WSA Małgorzata Miron /spr./ Protokolant Aleksander Jakubowski po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 października 2010 r., sygn. akt II SA/Łd 722/10 w sprawie ze skargi P.B. i P.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] marca 2010 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty za przesadzenie drzewa 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz P.B. i P.B. kwotę 120 (słownie: sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 22 października 2010 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 722/10, po rozpoznaniu sprawy ze skargi P.B. i P.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] marca 2010 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty za przesadzenie drzewa: uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia [...] listopada 2009 r., Nr [...]; zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz skarżących kwotę 730 (siedemset trzydzieści) złotych tytułem kosztów postępowania; stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.

W uzasadnieniu Sąd przedstawił następujący stan sprawy:

Prezydent Miasta Łodzi decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r., Nr [...] zezwolił P.B. i P.B. na przesadzenie jednej lipy kolidującej z budową zespołu pawilonów handlowych wraz z miejscami postojowymi oraz przyłączami wodno – kanalizacyjnymi na terenie nieruchomości przy ul. R. w Łodzi, będącej w ich władaniu. Mocą tej decyzji organ określił opłatę w wysokości 15.147,02 zł i postanowił, że uiszczenie tej opłaty zostanie odroczone na okres 3 lat, do dnia 16 czerwca 2009 r. Zezwolenie na przesadzenie drzewa zostało udzielone pod warunkiem, że będzie ono wykonane przez specjalistyczną firmę ogrodniczą, w miejsce wskazane przez inwestora – tj. na terenie posesji przy ul. P. (działka Nr A, obręb P-3).

W związku z upływem terminu odroczenia opłaty, organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w celu sprawdzenia spełnienia warunku odroczenia naliczonej opłaty, tj. przesadzenia lipy na teren posesji przy ul. P. W dniu 1 lipca 2009 r. w toku oględzin organ stwierdził, że drzewo nie zostało przesadzone w miejsce wskazane w sentencji decyzji, lecz na teren zieleńca przy ul. W. w Łodzi. Strona nie wystąpiła o zmianę decyzji w zakresie określenia miejsca przesadzenia drzewa. Drzewo po przesadzeniu uschło. Z oświadczenia właściciela firmy, która zajmowała się na zlecenie strony przesadzeniem drzewa wynika, że lipa po przesadzeniu była pielęgnowana i podlewana, a na wiosnę 2009 r. posiadała liście.

W tak ustalonym stanie faktycznym organ decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. odmówił umorzenia opłaty w wysokości 15.147,02 zł z tytułu przesadzenia drzewa. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał przepis art. 84 ust. 5 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 z późn. zm.) i art. 104 ustawy z dnia14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. – zwanej dalej k.p.a.). W uzasadnieniu organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania wskazując, że przesadzone drzewo obumarło z przyczyn niezależnych od wnioskodawcy, co powinno skutkować umorzeniem opłaty. Jednakże bezspornym i udokumentowanym jest fakt, niespełnienia warunku określającego, że drzewo ma zostać przesadzone na konkretnie wskazaną nieruchomość. Strona zamierzając zmienić miejsce przesadzenia drzewa winna wystąpić o zmianę decyzji w zakresie miejsca dokonania przesadzenia lipy.

W odwołaniu od powyższej decyzji P.B. i P.B. wnieśli o jej uchylenie w całości i umorzenie opłaty.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, decyzją z dnia [...] marca 2010 r., po rozpoznaniu ww. odwołania, utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia [...] listopada 2009 r.

W uzasadnieniu decyzji organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania wskazując, że art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody stanowi, iż usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości. Wydanie zezwolenia może być uzależnione od przesadzenia drzew lub krzewów w miejsce wskazane przez wydającego zezwolenie albo zastąpienie ich innymi drzewami lub krzewami, w liczbie nie mniejszej niż liczba usuwanych drzew lub krzewów (art. 83 ust. 3 ww. ustawy). Zgodnie z regulacją art. 84 ustawy o ochronie przyrody, regułą jest ponoszenie opłat za usunięcie drzew lub krzewów na podstawie stosownego zezwolenia, a organem właściwym do ustalenia i pobrania opłaty jest organ właściwy do wydania zezwolenia. Opłaty za usunięcie drzew lub krzewów ustala się w wydanym zezwoleniu. Jeżeli przesadzone albo posadzone w zamian drzewa lub krzewy zachowały żywotność po upływie 3 lat od dnia ich przesadzenia albo posadzenia lub nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, należność z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów podlega umorzeniu (art. 84 ust. 5 ustawy o ochronie przyrody). Z drugiej strony, jeżeli przesadzone albo posadzone inne drzewa lub krzewy nie zachowały żywotności w okresie do 3 lat od dnia przesadzenia lub posadzenia, posiadacz nieruchomości jest obowiązany niezwłocznie do uiszczenia opłaty za usunięcia drzew (art. 84 ust. 5a ustawy o ochronie przyrody).

Organ II instancji zauważył, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada pisemności, co wynika z art. 14 § 1 k.p.a. Sprawy należy załatwiać w formie pisemnej. Sprawy mogą być załatwiane ustnie, gdy przemawia za tym interes strony, a przepis prawa nie stoi temu na przeszkodzie. Treść oraz istotne motywy takiego załatwienia powinny być utrwalone w aktach w formie protokołu lub podpisanej przez stronę adnotacji (art. 14 § 2 k.p.a.). Następnie organ odwoławczy wskazał, iż warunkiem niezbędnym do podejmowania kolejnych czynności w postępowaniu w sprawie umorzenia opłaty jest wykonanie nałożonego obowiązku zgodnie z treścią decyzji. Ustalenie, że obowiązek przesadzenia drzewa nie został wykonany, nie może prowadzić do umorzenia opłaty. Przesadzenie drzewa w inne miejsce niż wskazane w decyzji skutkuje tym, iż postępowanie wyjaśniające w kwestii co do przyczyn niezachowania żywotności drzewa staje się bezprzedmiotowe.

W toku postępowania organ I instancji ustalił, że drzewo – lipa została przesadzona w inne miejsce niż określone w decyzji o zezwoleniu na przesadzenie drzewa. Nie ulega również wątpliwości, że drzewo mimo przesadzenia i pielęgnowania przez profesjonalistę w tej dziedzinie obumarło. Jednocześnie, jak wskazał organ, brak jest dowodu na wystąpienie przez odwołujących się z pisemnym wnioskiem o zmianę decyzji w zakresie lokalizacji miejsca przesadzenia drzewa. W tej sytuacji, ostateczna decyzja o zezwoleniu na przesadzenie drzewa jest wiążąca dla stron. Wobec tego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że decyzja w zakresie obowiązku przesadzenia lipy we wskazane miejsce nie została wykonana. Zaistniałą sytuację należy traktować jako sytuację określoną przepisem art. 84 ust. 5a ustawy o ochronie przyrody (przesadzone drzewo nie zachowało żywotności), a to stanowi, że posiadacz nieruchomości jest obowiązany do niezwłocznego uiszczenia opłaty za dokonane usunięcie drzewa. Bez znaczenia pozostaje fakt przesadzenia drzewa w inne dowolne miejsce, jak również bez znaczenia jest stan żywotności drzewa w nowym miejscu.

Argumenty odwołania odnoszące się do negocjacji z pracownikiem organu pierwszej instancji w zakresie wskazania nowego miejsca przesadzenia lipy, zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, nie mogły być uwzględnione. Negocjacje w postępowaniu administracyjnym mogą mieć miejsce z organem administracji przez złożenie stosownego wniosku wszczynającego postępowanie administracyjne. Dodatkowo organ podniósł, że negocjacje prowadzone były z podmiotem nieupoważnionym, przez to nie mogły wywołać żadnego skutku prawnego.

W konkluzji organ odwoławczy podniósł, że wnioski zawarte w odwołaniu nie zostały uwzględnione, bowiem nie mają one wpływu na fakt, iż pozostająca w obrocie prawnym decyzja nie została wykonana w zakresie miejsca przesadzenia drzewa.

W skardze na powyższą decyzję P.B. i P.B. zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego – tj. art. 84 ust. 5 ustawy o ochronie przyrody poprzez jego niezastosowanie, co poskutkowało odmową umorzenia opłaty w sytuacji gdy organ stwierdził, że drzewo obumarło z przyczyn niezależnych od skarżących. Nadto, skarżący wskazali na naruszenie przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 i art. 86 k.p.a. poprzez pominięcie części dowodów i zaniechanie przesłuchania świadków. Wobec błędnego udzielenie informacji przez pracownika organu pierwszej instancji, w zakresie czynności niezbędnych do zmiany miejsca przesadzenia drzewa doszło do uchybienia art. 7, 8 i 9 k.p.a. Organ, w ocenie skarżących dokonał nieprawidłowej interpretacji normy określonej w art. 14 § 1 i 2 k.p.a. polegającej na stwierdzeniu, że w postępowaniu administracyjnym nie ma w ogóle możliwości ustnego załatwienia sprawy. Na tej podstawie skarżący wnieśli o uchylenie decyzji organu II, jak i I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uzasadniając wyrok z dnia 22 października 2010 r., sygn. akt II SA/Łd 722/10 zauważył, że bezsporne w sprawie jest to, iż skarżący wystąpili z wnioskiem o wyrażenie zgody na przesadzenie drzewa. W wyniku rozpatrzenia tego wniosku, organ pierwszej instancji wydał decyzję, w której zezwolił na przesadzenie drzewa we wskazane miejsce, określił opłatę z tego tytułu i jednocześnie zawiesił na okres 3 lat obowiązek uiszczenia tej opłaty. Po okresie 3 lat organ dokonał ustaleń stwierdzając, że drzewo obumarło i zostało przesadzone w inne miejsce niż określone w ostatecznej decyzji. Te okoliczności w sprawie nie są kontestowane przez żadną ze stron. Następnie Sąd pierwszej instancji zauważył, że zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej działa na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.) oraz stoi na straży praworządności i podejmuje kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ ma obowiązek prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego, ocenić czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.).

Odnosząc te uwagi ogólne do zawisłej sprawy Sąd wojewódzki uznał, że w sprawie tej doszło do naruszenia zasad procedury administracyjnej w zakresie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Tym samym Sąd ocenił, że w sprawie uchybiono zasadzie prawdy obiektywnej określonej w art. 7 i 77 § 1 k.p.a., gdyż organ pierwszej instancji nie ocenił załączonych przez stronę dowodów w postaci oświadczenia pracownika firmy zajmującej się zawodowo przesadzaniem i pielęgnacją drzew, która to firma przesadzała drzewo na zlecenie skarżących. W toku postępowania skarżący złożyli do akt sprawy i powoływali się na treść notatki służbowej podpisanej przez pracownika, z którym konsultowali przesadzenie drzewa w inne miejsce. W końcu, w aktach znajduje się także pismo organu pierwszej instancji potwierdzające fakt określenia nowego miejsca przesadzenia drzewa, gdzie wyraźnie podkreślono, że miejsce przesadzenia drzewa zostało uzgodnione z organem jako kompensacja ubytków przyrodniczych.

Analizując treść tych dokumentów z treścią uzasadnienia decyzji Sąd stwierdził, że organ pierwszej instancji nie zweryfikował zawartych w tych dokumentach informacji, chociażby w drodze przeprowadzenia dowodu z zeznań w charakterze świadka pracownika organu, przedstawiciela firmy przesadzającej drzewo, bądź odebrania wyjaśnień od skarżących. Do tego, organ II instancji mimo wprost postawionych w odwołaniu zarzutów co do braków postępowania dowodowego i odpowiednich wniosków dowodowych zawartych w tymże odwołaniu, nie odniósł się do tych kwestii. Zdaniem Sądu pierwszej instancji nie jest wystarczające stwierdzenie, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada pisemności określona w art. 14 k.p.a., a strona nie wystąpiła o zmianę ostatecznej decyzji w odniesieniu do określenia miejsca przesadzenia drzewa. Jednocześnie Sąd wojewódzki podkreślił, że jeżeli ponownie przeprowadzone postępowanie dowodowe wykaże, iż pracownik organu udzielił skarżącym informacji zawierającej zgodę na zmianę miejsca przesadzenia drzewa, to odmowa umorzenia opłaty będzie prowadziła do naruszenia zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.) i zasady informowania stron (art. 9 k.p.a.), a zgodnie z ugruntowanym w tym zakresie orzecznictwem zasada zaufania obywatela do państwa pozwala mu przypuszczać, iż dokonywane wobec niego czynności przez będący emanacją państwa organ, czy inną jednostkę do tego upoważnioną, są zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Jednocześnie nie może być narażony na negatywne konsekwencje obywatel działający w przekonaniu, iż odnoszące się do niego działania organów są prawidłowe i odpowiadające prawu. Następnie Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że jeżeli przepis prawa materialnego wymaga pisemnego oświadczenia strony, a zobowiązany ograniczył się do oświadczenia ustnego złożonego właściwemu urzędnikowi, który takie oświadczenie przyjął, nie pouczając strony o wymaganej formie oświadczenia ani nie zastosował formy przewidzianej w art. 63 i 67 k.p.a. – przyjęcia oświadczenia ustnego do protokołu, takie zaniedbanie urzędnika stanowi obrazę art. 67 k.p.a. i nie może szkodzić interesom strony.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciło naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:

I. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – zwanej dalej p.p.s.a.) przez uwzględnienie skargi wskutek błędnego przyjęcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, że organy administracji publicznej naruszyły art. 7 i 77 k.p.a.;

II. art. 151 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, mimo istnienia podstaw do oddalenia skargi;

III. art. 152 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy decyzja o odmowie umorzenia opłaty za przesadzenie drzewa nie podlega wykonaniu;

IV. art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a. przez niepełne przedstawienie stanu faktycznego i prawnego, brak jasnych i wyraźnych wskazań, co do dalszego postępowania, przedstawienie błędnej oceny prawnej,

V. art. 106 § 3 p.p.s.a. przez niezastosowanie, bowiem nie było żadnych przeszkód, aby złożyć do akt sprawy regulamin organizacyjny Urzędu Miasta Łodzi z którego wynika, kto jest właściwy i upoważniony do wydawania decyzji administracyjnych w określonym zakresie.

Wobec powyższego wnoszący skargę kasacyjną organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Odpowiedź na skargę kasacyjną wnieśli P.B. i P.B. wskazując, że w przeciwieństwie do decyzji administracyjnych wydanych w przedmiotowej sprawie przez organy obu instancji, Wojewódzki Sąd Administracyjny jako pierwszy uwzględnił całokształt okoliczności i zebranego materiału dowodowego. Pomimo bowiem istnienia w aktach sprawy dowodu na piśmie na okoliczność wprowadzenia skarżących w błąd przez organ I instancji, decyzje administracyjne obarczały skutkiem błędu co do prawa w zakresie procedowania w niniejszej sprawie skarżących, choć błąd został wywołany przez pracowników organu pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do postanowień art. 183 § 1 p.p.s.a Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają między innymi wymienione w art. 176 p.p.s.a podstawy kasacyjne, które zgodnie z art. 174 p.p.s.a. mogą stanowić:

1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta na zarzucie naruszenia wskazanych przez jej autora przepisów postępowania. Ich analiza wskazuje, że skarga kasacyjna nie znajduje uzasadnionej podstawy.

Podstawowym zarzutem podniesionym przez autora skargi kasacyjnej jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., przy czym skarżący kasacyjnie upatruje tego naruszenia w błędnym przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że organy administracji publicznej naruszyły art. 7 i 77 k.p.a. W uzasadnieniu tego zarzutu skarżący kasacyjnie podkreślił, że kwestia uzgodnienia przesadzenia drzewa w inne niż wskazane w decyzji z dnia [...] września 2006 r. miejsce, z nieposiadajacymi do tego upoważnienia pracownikami Delegatury Urzędu Miasta Łodzi, nie ma znaczenia dla oceny dopuszczalności odmowy umorzenia opłaty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyznało przy tym, że notatki, na które powołuje się Sąd pierwszej instancji, a które znajdują się w aktach sprawy uznało za wiarygodne a przez to niecelowe jest weryfikowanie tych informacji w drodze przeprowadzenia innych dowodów w tym z zeznań świadków.

Kluczowym zatem zagadnieniem wymagającym rozstrzygnięcia jest kwestia znaczenia zgody, której udzielił pracownik organu na zmianę miejsca przesadzenia drzewa, w szczególności czy nieuwzględnienie wyrażenia takiej zgody w postępowaniu dotyczącym umorzenia opłaty za wycięcie drzewa stanowi naruszenie zasad ogólnych postępowania w tym m.in. zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i zasady informowania stron (art. 8 i 9 k.p.a.).

Oceniając powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w pełni zasługuje na aprobatę twierdzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, że takie działanie organu w opisanym stanie faktycznym narusza powyższe zasady. Zarówno bowiem w doktrynie jak i orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd, że obowiązek informowania i wyjaśnienia stronom, przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy powinien być rozumiany jak najszerzej. Udowodnienie naruszenia tego obowiązku powinno być rozumiane jako wystarczająca podstawa do uchylenia decyzji, szczególnie wówczas, gdy urzędnik stwierdza (lub powinien stwierdzić), że strona zamierza podjąć działania wiążące się dla niej z niekorzystnymi skutkami, lub nawet ryzykiem wystąpienia podobnych skutków. W takim wypadku urzędnik ma wyraźny obowiązek w możliwie jasny sposób wyjaśnić całość okoliczności sprawy stronie i równie wyraźnie wskazać na ryzyko wiążące się z zaplanowanymi działaniami. Jest to jedyny odpowiadający zasadzie art. 1 Konstytucji RP sposób rozumienia art. 9 k.p.a. (tak B. Adamiak J. Borkowski, KPA. Komentarz, wyd. 11 Warszawa 2011, str. 69 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 lipca 1992 r. III ARN 40/92 przywołany tamże a także wyrok NSA z dnia 15 listopada 2006 r., II GSK 183/06, LEX 250139).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest również pogląd, że w postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje zasada ignorantia iuris nocet (nieznajomość prawa szkodzi). Z powyższego wynika, iż niezależnie od wiedzy strony postępowania na temat obowiązujących przepisów organ administracyjny ma bezwzględny obowiązek udzielenia stronie informacji o wszystkich przepisach postępowania administracyjnego i prawa materialnego mających lub mogących mieć znaczenie dla ustalenia praw i obowiązków strony. Art. 9 k.p.a. nie określa zakresu informacji, wskazuje jednak cel - strona nie może ponieść szkody w wyniku nieznajomości prawa. W tej sytuacji należy przyjąć, iż zakres udzielanych stronie informacji winien być na tyle szeroki by ów cel został osiągnięty. Podobne stanowisko zajął również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 stycznia 2012 r. w sprawie I OSK 1231/11 (dostępne na orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym wskazano, że przepis art. 9 k.p.a. zawiera zasadę, że strona postępowania administracyjnego nie może ponieść szkody z powodu nieznajomości przepisów prawa, a zatem przepis ten dokonuje wyłomu w fundamentalnej zasadzie stanowiącej, że ignorantia iuris nocet (nieznajomość prawa szkodzi).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że rację ma Sąd pierwszej instancji, że odmowa umorzenia opłaty li tylko z tego powodu, że strona – P.B. i P.B. nie złożyła wniosku o zmianę decyzji z dnia [...] czerwca 2006 r. w oparciu o art. 155 k.p.a. w części dotyczącej ustalenia miejsca posadzenia drzewa stanowić będzie naruszenie art. 8 i 9 k.p.a. W aktach administracyjnych znajdują się wszak notatki urzędowe sporządzone przez pracowników Urzędu Miasta Łodzi w tym m.in. podpisana przez p.o. Dyrektora Delegatury Łódź – Widzew, z których wynika, że w kwietniu 2007 r. wskazano G.K. - przedstawicielowi specjalistycznej firmy ogrodniczej, która zajmowała się przesadzaniem drzewa – lipy, będącej przedmiotem decyzji z dnia [...] czerwca 2006 r. - zieleńca W. jako miejsca do przesadzenia ww. drzewa. Lokalizacja została uzgodniona z Wydziałem Ochrony Środowiska i Rolnictwa Urzędu Miasta Łodzi jako kompensacja ubytków przyrodniczych. A zatem jeśli pracownik, z którym strony uzgadniały miejsce posadzenia drzewa nie poinformował inwestorów o konieczności uzyskania decyzji zmieniającej decyzję z dnia [...] czerwca 2006 r., a zezwolił na posadzenie drzewa na terenie zieleńca, to nie można P.P. B. obarczać konsekwencjami nieuzyskania takiej zgody w formie decyzji. Bez znaczenia przy tym pozostaje czy pracownik ten – A.S. była osobą uprawnioną do rozstrzygania w tym zakresie. Trudno bowiem oczekiwać od strony udającej się do organu administracji aby zapoznawała się z zakresem zadań (kompetencji) osoby, która udziela mu informacji o sposobie załatwienia sprawy.

W świetle powyższego Naczelny Sąd Administracyjny jako nietrafny uznał zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 k..p.a. Rację ma bowiem ten Sąd wskazując, że rzeczą organów było należyte wyjaśnienie okoliczności sprawy, w tym przede wszystkim zakres udzielonej inwestorom informacji na temat możliwości przesadzenia drzewa w inne miejsce niż wynikało z decyzji z dnia [...] czerwca 2006 r. Bez znaczenia przy tym pozostaje, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi nie kwestionowało treści notatek znajdujących się w aktach sprawy. Organ wszak zobowiązany był wyjaśnić, oprócz kwestii związanych z wyrażeniem zgody, również to czy pracownik urzędu informował P.P. B. (lub działającego na ich zlecenie G.K.) o koniczności uzyskania stosownej decyzji zmieniającej.

W konsekwencji również nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a.

Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie nie jest także usprawiedliwiony zarzut dotyczący naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a.

Zgodnie z dyspozycją tego przepisu uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego dlaczego Sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem. Przedstawienie w uzasadnieniu wyroku sądu administracyjnego podstawy prawnej wyroku oraz jej wyjaśnienie polega na wskazaniu przepisów regulujących rozpatrywany stan faktyczny, oraz na wyjaśnieniu, dlaczego w konkretnej sytuacji prawnej mają zastosowanie powołane przepisy.

W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie wyroku zawiera wszystkie elementy wyszczególnione w ww. przepisie. Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie organu Sąd zawarł również wyraźne wskazania co do dalszego postępowania. A mianowicie z uzasadnienia wyroku w sposób jasny wynika jakie czynności winien podjąć organ rozpoznając ponownie sprawę. Sąd wskazał wszak, że organy zobowiązane będą ustalić w sposób bezsporny czy strona skarżąca faktycznie zgłosiła się do organu w sprawie zmiany miejsca posadzenia drzewa i jakich informacji w tym zakresie udzielił jej pracownik organu. Jak zostało wyżej wskazane Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela ocenę prawną i wskazania Sądu pierwszej instancji w ww. zakresie.

Nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 152 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd prezentowany zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 152 stanowi obligatoryjny element każdego wyroku. W konsekwencji w razie uwzględnienia skargi chodzi o wykonalność decyzji w szerokim znaczeniu, a stwierdzenie przez sąd, że decyzja nie podlega wykonaniu, oznacza, że decyzja ta nie wywołuje skutków prawnych, które wynikają z jej rozstrzygnięcia od chwili wydania wyroku, mimo że wyrok uchylający tę decyzję nie jest jeszcze prawomocny (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 18 maja 2011 r. w sprawie II GSK 550/10, LEX 992413). Bez znaczenia zatem pozostaje charakter decyzji będącej przedmiotem kontroli przez Sąd pierwszej instancji.

Mając powyższe na uwadze – w oparciu o art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjna.

Rozstrzygnięcie o kosztach zostało oparte o treść art. 204 tej ustawy.