Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt I SO/Wa 1417/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Grzywna w trybie p.p.s.a.
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono wniosek o wymierzenie grzywny -art.55 ustawy PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 55 par. 1, art. 54 par. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku P.S. o wymierzenie grzywny Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w [...] za nieprzekazanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę postanawia oddalić wniosek.


UZASADNIENIE

P.S., pismem z dnia [...] maja 2016 r., wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o wymierzenie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w [...] grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", za niezastosowanie się przez organ do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a., tj. nieprzekazanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie w terminie trzydziestu dni skargi z dnia [...] czerwca 2015 r. na bezczynność Kolegium w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wyłączenie wybranych członków Kolegium w sprawie [...] wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę.

W odpowiedzi na wniosek Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jego oddalenie podnosząc, że działania skarżącego stanowią nadużycie prawa do sądu i mają na celu sparaliżowanie działań organu. Organ podkreślił, że P.S. zaskarża każde wydane rozstrzygnięcie oraz składa liczne wnioski i żądania (w tym o sprostowanie oczywistych omyłek, uzupełnienie pouczenia, stwierdzenie nieważności decyzji, "wygaśnięcie" decyzji, wznowienie postępowania, wyłączenie członków Kolegium, udzielenie stosownych informacji). W początkowym okresie rozpatrzone zostały wszystkie wnioski o stwierdzenie nieważności decyzji, nadano bieg żądaniom wygaszenia decyzji i wznowienia postępowania, rozpatrywano również wnioski o sprostowanie, uzupełnienie pouczenia, o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skargi na te rozstrzygnięcia przesłano do Sądu.

Organ zaznaczył, że żądania skarżącego tylko pozornie odnosiły się do merytorycznych orzeczeń Kolegium. W istocie każde orzeczenie generowało kolejne wnioski i żądania, mające formalną podstawę w przepisach procedury administracyjnej (od grudnia 2013 r. do [...] kwietnia 2015 r. wpłynęło 281 spraw, których liczba stale rośnie). Podania, które nie dotyczyły spraw, o jakich mowa w art. 1 ust. 1 K.p.a. oraz art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, jak również wnioski, których treść była identyczna z wnioskami już wcześniej rozstrzygniętymi, zgromadzono w segregatorach. Podstawą prawną działania organu była treść art. 239 § 1 K.p.a., a jego intencją było uniemożliwienie skarżącemu zdezorganizowania pracy organu. Rozpoznawanie kolejnych, powtarzających się wniosków i żądań ograniczyłoby możliwość załatwiania innych spraw i pociągnęłoby za sobą wysokie koszty (koszt każdej sprawy administracyjnej wynosi 570 zł).

Organ podkreślił, że w Kolegium znajduje się 25 segregatorów zawierających różne wnioski skarżącego, a kolejne wnioski stale napływają. W związku z powyższym wprowadzono zmiany w rejestracji wnoszonych przez niego pism. Mogło też dojść do sytuacji, że skarga skarżącego wśród wielu żądań nie została zauważona.

W świetle powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie wniosku o ukaranie grzywną.

Skarga P.S. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wraz z odpowiedzią wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 25 sierpnia 2016 r. i została zarejestrowana pod sygn. akt I SAB/Wa 1189/16, akta wpłynęły w dniu 9 listopada 2016 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 54 § 1 i 2 P.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania.

W myśl art. 55 § 1 P.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., czyli do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.

Skarga P.S. oraz akta sprawy wpłynęły z przekroczeniem trzydziestodniowego terminu, o którym mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a. W ocenie Sądu opóźnienie w przekazaniu skargi nie zasługuje na aprobatę, to jednak oprócz samego faktu naruszenia terminu przekazania skargi sądowi, przy rozstrzyganiu o nałożeniu grzywny należy wziąć pod uwagę również przyczyny niewypełnienia przez organ w/w obowiązku. Przepisy dopuszczające wymierzenie organowi grzywny mają wprawdzie na celu dyscyplinowanie organów, jak również stosowanie wobec nich finansowych środków represyjnych, to jednak Sąd, orzekając o zasadności wymierzenia grzywny na podstawie art. 55 P.p.s.a., powinien rozważyć całokształt okoliczności sprawy, związanych z nieterminowym przekazaniem skargi, a tym samym wziąć pod uwagę stopień winy organu (postanowienie NSA z 28 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OZ 281/10). Istotny będzie zatem czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, czy przed

rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie grzywny organ wypełnił swój obowiązek i skargę przekazał, wyjaśnił powody niedotrzymania terminu, czy może nieprzekazanie skargi było działaniem celowym, podjętym w zamiarze niedopuszczenia do szybkiego rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej. W konsekwencji należy przyjąć, że od zasady, że wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny (art. 55 § 1 P.p.s.a.) jest niewypełnienie przez organ obowiązków określonych w art. 54 § 2 P.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie, dopuszczalne są wyjątki. Z takim wyjątkiem mamy do czynienia na gruncie niniejszej sprawy.

W rozpatrywanym przypadku mimo, że nastąpiło przekroczenie terminu do przekazania skargi, to jednak zostało przez organ w odpowiedzi na skargę wyjaśnione i usprawiedliwione. Skarżący wnosząc szereg wniosków do organu administracji publicznej, a w konsekwencji i skarg do sądu administracyjnego (od 2014 r. do grudnia 2016 r. w Sądzie zarejestrowano ponad 2800 spraw zainicjowanych przez P.S.), powinien liczyć się z tym, że pisma te nie zawsze będą rozpoznawane, czy też przekazywane do sądu w terminach wynikających z przepisów prawa.

Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z 12 lipca 2016 r. sygn. akt I OZ 605/16 oraz I OZ 606/16, działania P.S. nie zasługują na ochronę prawną, ponieważ nie są nakierowane na obronę jego interesu prawnego, a zatem stanowią nadużycie przysługującego mu prawa do terminowego załatwienia jego sprawy. Nadużyciem prawa jest bowiem wykorzystywanie instytucji prawnej wbrew jej celowi i funkcji. Zakaz nadużycia prawa wiązać należy z zasadą państwa prawnego, wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP, w której znajduje swoją podstawę.

NSA zaznaczył, że do nadużycia prawa dochodzi w sytuacjach, gdy strona podejmuje prawnie dozwolone działania dla celów innych, niż przewidziane przez ustawodawcę. W konsekwencji zachowanie, które formalnie zgodne jest z literą prawa, lecz sprzeciwia się jej sensowi, nie może zasługiwać na ochronę. Tak samo należy ocenić działania podmiotu, który inicjuje szereg postępowań administracyjnych lub sądowych w celu innym, niż ochrona swych praw – w ten sposób wpływając na obniżenie poziomu ochrony innych podmiotów, które nie mogą w dostatecznie szybki sposób uzyskać ochrony prawnej. Stanowisko takie znajduje aprobatę nie tylko w orzecznictwie sądów polskich, ale także akceptowane jest przez Europejski Trybunał Praw Człowieka, który wielokrotnie zwracał uwagę, że określone działania strony w procesie można uznać za nadużycie prawa do sądu (post. EKPC z: 10 lipca 1986 r., Winer p. Zjednoczonemu Królestwu, skarga nr 10871/84; 4.12.1985 r., W. p. Niemcom, skarga nr 11564/85; 2 lipca1997 r., Steward-Brady p. Zjednoczonemu Królestwu, skarga nr 27436/95).

W świetle powyższego stwierdzić należy, że wniesiony przez skarżącego wniosek o wymierzenie grzywny Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w [...] jest nadużyciem tego uprawnienia. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w/w postanowieniach instytucja wymierzenia grzywny organowi z powodu nieprzekazania akt sprawy, stanowiąca jedną z form realizacji prawa do sądu, nie może być zastosowana na żądanie podmiotu, który ze swojego prawa czyni nienależyty użytek. Tak zaś należy oceniać działania skarżącego w niniejszej sprawie, który inicjuje szereg postępowań administracyjnych nie w celu ochrony swoich realnych praw, ale dla którego inicjowanie tychże postępowań jest celem samym w sobie. Złożony wniosek podlega więc oddaleniu.

W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 55 § 1 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.