Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2884/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 149 § 1a
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezydenta W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 września 2017 r. sygn. akt IV SAB/Wa 220/17 w sprawie ze skargi M. C., Z. C., A. C. i A. C. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 września

2017 r., sygn. akt IV SAB/Wa 220/17, po rozpoznaniu skargi M. C., Z. C., A. C. i A. C. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość - 1. zobowiązał Prezydenta W. do rozpatrzenia wniosku z dnia 14 lipca 2005 r. o ustalenie odszkodowania za działkę nr [...] i [...], obręb [...], położoną w W. przy ul. T., w związku z decyzją Burmistrza Gminy W. z dnia [...] lutego 1995 r., nr [...] w terminie miesiąca od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy; 2. stwierdził, że Prezydent W. dopuścił się bezczynności w zakresie rozpatrzenia wniosku, o którym mowa w pkt 1 wyroku; 3. stwierdził, że bezczynność Prezydenta W. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. przyznał od Prezydenta W. na rzecz M. C. sumę pieniężną w wysokości 800 złotych, Z. C. sumę pieniężną w wysokości 800 złotych, A. C. sumę pieniężną w wysokości 800 złotych i A. C. sumę pieniężną w wysokości 800 złotych; 5. w pozostałym zakresie oddalił skargę; 6. zasądził od Prezydenta W. na rzecz skarżących solidarnie kwotę 580 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wnioskiem z dnia 14 lipca 2005 r. S. C. (poprzednik prawny skarżących), T. C. oraz M. C. wystąpili o odszkodowanie za działki wydzielone pod drogi publiczne (gminne) na mocy decyzji Burmistrza Gminy W. z dnia [...] lutego 1995 r. nr [...]. Jako podstawę prawną podali art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracją publiczną oraz art. 129 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Burmistrz Gminy W. decyzją z dnia [...] lutego 1995 r. zatwierdził projekt podziału nieruchomości KW Nr [...] położonej w rejonie urbanistycznym P. przy ulicy T. oznaczonej w ewidencji gruntów, jako działka ewidencyjna Nr [...], na m.in. działkę ewidencyjną Nr [...] i [...], które zostały oznaczone jako drogi dojazdowe. Decyzja została podjęta na podstawie art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst jedn. Dz. U. 1991 r., Nr 30, poz. 127 z późń. zm.) oraz na podstawie porozumienia z dnia [...] września 1990 r. zawartego pomiędzy Kierownikiem Urzędu Rejonowego, a Zarządem Dzielnicy [...] (Dz. Urz. Woj. [...] Nr [...], poz. [...] z dnia [...] grudnia 1990 r.).

W dniu 20 kwietnia 2006 r. wnioskodawcy wystąpili o wydanie decyzji potwierdzającej, że część nieruchomości położonej w W. w dzielnicy W. przy ulicy T., w obrąbie [...] oznaczonej w ewidencji gruntów, jako działka nr [...], została zajęta pod budowę ulicy "P.". W pismach wnioskodawcy wskazali, że wydzielone działki powstały w wyniku podziału nieruchomości zatwierdzonego decyzją Burmistrza Gminy W. z dnia [...] lutego 1995 r.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r. Wojewoda [...], po rozpoznaniu zażalenia wnioskodawców na niezałatwienie sprawy w terminie, uznał wniesione zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi W. dodatkowy termin załatwienia sprawy do 31 maja 2010 r.

Po rozpoznaniu wniosku z dnia 14 lipca 2005 r., uzupełnionego w dniu 24 października 2005 r. oraz wniosku z dnia 22 grudnia 2008 r., Prezydent W. decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. oraz decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. odmówił przyznania odszkodowania za grunt położony w W. w rejonie ulicy T. stanowiący działkę nr [...] i [...]. W uzasadnieniu wskazał, iż powyższe działki nie przeszły odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu państwa i pozostają własnością" wnioskodawców. Następnie Wojewoda [...] decyzjami z dnia [...] stycznia 2011 r. uchylił ww. decyzje Prezydenta W. w całości i przekazał sprawy do ponownego rozpatrzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 września 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 561/11, oddalił skargę T. C. i M. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia 14 stycznia 2011 r.

Prezydent W. pismem z dnia 14 lutego 2012 r. wystąpił do pełnomocnika wnioskodawców o nadesłanie aktu zgonu S. C. i oryginału postanowienia spadkowego po niej. Pełnomocnik wnioskodawców przy piśmie z dnia 22 lutego 2012 r. nadesłał dokumenty potwierdzające dziedziczenie wnioskodawców po S. C. przez Z. C. po T. C.

Pismem z dnia 8 marca 2012 r. Prezydent W. poinformował pełnomocnika wnioskodawców, że z uwagi na skomplikowany charakter sprawy nie jest możliwe rozpatrzenie sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., oraz wskazał, że przedmiotowa sprawa zostanie rozpatrzona do dnia 31 lipca 2012 r.

Pismem z dnia 26 marca 2012 r. pełnomocnik wnioskodawców złożył zażalenie na bezczynność Prezydenta W. w sprawie dotyczącej nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] i [...]. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. uznał wniesione zażalenie za nieuzasadnione.

Następnie pismem z dnia 1 czerwca 2012 r. pełnomocnik wnioskodawców złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w sprawie dotyczącej nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] i [...].

Prezydent W. decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. odmówił przyznania odszkodowania za grunt położony w W. w rejonie ul. T., stanowiący działkę nr [...] i [...]..

Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Warszawie wyrokiem z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 257/12, w pkt 1) umorzył postępowanie sądowe w zakresie przewlekłego prowadzenia postępowania o odszkodowanie za działki nr [...] i nr [...] wchodzące w skład nieruchomości położonej w W. przy ul. T.; w pkt 2) stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. w przedmiocie odszkodowania, o którym mowa w pkt 1 wyroku miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; w pkt 3) oddalił skargę w pozostałym zakresie; w pkt 4) zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego.

Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. podjął zawieszone postępowanie w sprawie rozpatrzenia odwołania od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2012 r. i decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. uchylił decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2012 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Z kolei pełnomocnik wnioskodawców pismem z dnia 2 czerwca 2014 r. wycofał wniosek o rozpoznanie sprawy działki nr [...] i [...] w trybie przepisu art. 73 ustawy reformującej. Jednocześnie oświadczył, że postępowanie w sprawie powyższych działek jest bezprawnie przewlekane.

Pełnomocnik wnioskodawców pismem z dnia 2 czerwca 2014 r. złożył również do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność Prezydenta W. w sprawie przyznania odszkodowania za wywłaszczenie działkę nr [...] i [...].

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r. Wojewoda [...] ww. zażalenie uznał za nieuzasadnione.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. Prezydent W. zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość stanowiącą działki ewidencyjne nr [...] i [...] do czasu rozstrzygnięcia postepowania o uchylenie aktu poświadczenia dziedziczenia dotyczącego spadku po S. C. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy ww. postanowienie.

Wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt I SAB/Wa 548/14), umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie, stwierdził bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość oraz wymierzył organowi grzywnę w wysokości 1000 zł.

Postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. Prezydent W., podjął zawieszone postępowanie odszkodowawcze.

Pismem z dnia 12 października 2015 r. skarżący wnieśli ponownie skargę na bezczynność organu w przedmiotowej kwestii. Skarga ta została postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 marca 2016 r. odrzucona, ze względu na niewyczerpanie trybu.

Pismem z dnia 27 maja 2016 r. pełnomocnik skarżących złożył do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność i przewlekłość postępowania Prezydenta W. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016 r. uznał wniesione zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi dodatkowy termin załatwienia sprawy do dwóch miesięcy od dnia otrzymania w/w postanowienia wraz z aktami sprawy.

Skargę na bezczynność Prezydenta W. złożył ponownie pełnomocnik skarżących. W skardze wniósł o stwierdzenie bezczynności Prezydenta, zobowiązanie go do stwierdzenia albo uznania uprawnienia skarżących do odszkodowania za nieruchomość, stwierdzenie, że bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa, w związku z lekceważeniem poprzednich wyroków WSA w Warszawie, zasadzenia na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej oraz ewentualnie o wymierzenie organowi grzywny.

W odpowiedzi na skargę Prezydent W. stwierdził, iż nie jest w zwłoce, gdyż postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r., uznające wniesione przez skarżących zażalenie za uzasadnione, zostało doręczone organowi 23 sierpnia 2016 r., a ponadto pełnomocnik nie złożył dokumentu potwierdzającego zmianę nazwiska jednej ze skarżących A. C. na A. C.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga jest uzasadniona. W uzasadnieniu opisanego na wstępie wyroku, Sąd I instancji wskazał, że treść skargi i materiałów dowodowych (min. pisma pełnomocnika skarżących z dnia 2 czerwca 2014 r.) nie pozostawia wątpliwości, że żądania w niej zawarte dotyczą bezczynności organu w zakresie ustalenia odszkodowania w związku z decyzją podziałową z 1995 r., a zatem w postępowaniu prowadzonym przez organ na podstawie art. 98 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Sąd I instancji stwierdził, że w kwestii bezczynności organu w rozpoznaniu ww. wniosku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał w dniu 2 kwietnia 2015 r. (sygn. akt I SAB/Wa 548/14) wyrok stwierdzający bezczynność organu i wymierzył organowi grzywnę, natomiast Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016 r. uznał wniesione zażalenie na bezczynność organu za uzasadnione oraz wyznaczył termin 2 miesięczny na załatwienie sprawy. Jak wynika z akt administracyjnych, do dnia przekazania akt sprawy ze skargą do WSA w Warszawie, tj. 28 września 2016 r. organ nie rozpoznał wniosku o wydanie decyzji w przedmiotowej sprawie. Oznacza to, że Prezydent W. pozostaje w tej sprawie bezczynny.

W ocenie Sądu I instancji, postępowanie Prezydenta W. pozostaje w sprzeczności z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 k.p.a. Organ rażąco naruszył art. 35 § 3 k.p.a. Z charakteru i okoliczności sprawy nie wynika, aby organ był zmuszony podejmować jakiekolwiek skomplikowane czynności procesowe, uniemożliwiające mu rozpoznanie wniosku skarżących. Ponadto w przedmiotowej sprawie, w kwestii stwierdzenia bezczynności organu wypowiedział się już zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2015 r. (sygn. akt I SAB/Wa 548/14) choć ocenił wcześniejszy etap postępowania oraz Wojewoda [...] rozpoznający zażalenie na bezczynność Prezydenta. WSA w Warszawie, co prawda umorzył postępowania w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji, gdyż postępowanie było w tym czasie zawieszone, w celu ustalenia kręgu następców prawnych, ale stwierdził bezczynność organu, a nawet wymierzył mu grzywnę. W podobnym tonie wypowiedział się Wojewoda [...] i wyznaczył Prezydentowi dwu miesięczny termin na załatwienie sprawy.

Postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. Prezydent podjął postępowanie, zawieszone na skutek śmierci jednej ze stron i konieczności ustalenia następców prawnych. Od tego czasu organ podjął praktycznie tylko jedną czynność - 24 lutego 2016 r., a mianowicie wezwał pełnomocnika skarżących do nadesłania dokumentu potwierdzającego zmianę nazwiska jednej ze skarżących z A. C. na A. C. W piśmie skierowanym do pełnomocnika wnioskodawców napisał, iż "brak uzupełnienia powyższego (dokumentu) uniemożliwia zakończenie przedmiotowego postępowania". A zatem, posiadał już pełen materiał potrzebny do zakończenia sprawy, oprócz aktu małżeństwa potwierdzającego zmianę nazwiska jednej ze skarżących. I chociaż brak tego dokumentu, powodował niemożność prawidłowego oznaczenia strony postępowania, to w ocenie Sądu I instancji, organ powinien sam zwrócić się do Urzędu Stanu Cywilnego o wydanie przedmiotowego odpisu. Na marginesie Sąd stwierdził, iż nazwisko skarżącej, zostało zmienione tylko poprzez dodanie członu (zapewne nazwiska męża – A. C. na A. C.), co w przekonaniu Sądu nie powodowało wątpliwości, iż jest to ta sama osoba, która została wymieniona w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej S. C. Ponadto w ocenie Sądu rozbieżności w nazwisku skarżącej (P. –P.), na które powołuje się organ są niedorzeczne. Co prawda w komparycji pełnomocnictwa złożonego przez pełnomocnika widnieje nazwisko "P.", niemniej podpis pod pełnomocnictwem jest na tyle czytelny, że nie pozostawia żadnych wątpliwości, że nazwisko brzmi C.

W związku z powyższym, WSA w Warszawie stwierdził, iż w dniu podjęcia postępowania tzn [...] października 2015 r. organ dysponował już pełnym materiałem potrzebnym do zakończenia postępowania, niemniej jednak do dnia wyrokowania nie wydał decyzji w tej sprawie. Brak zakończenia postępowania w tej sprawie, musi zostać oceniony jako całkowicie nieusprawiedliwiony. Od chwili podjęcia zawieszonego postępowania (tj. [...] października 2015 r.) do dnia wyrokowania w zakresie bezczynności organu w tej sprawie upłynęły 23 miesiące. Tak długi okres niezałatwienia sprawy w sposób oczywisty świadczy o rażącym naruszeniu prawa skarżących do załatwienia sprawy administracyjnej w terminach określonych w przepisach K.p.a.

Sąd I instancji, uwzględniając skargę na bezczynność, wziął pod uwagę całość opisanych wyżej okoliczności sprawy, w tym stopień przyczynienia się organu do rażącej bezczynności i okres trwającej bezczynności, i przyznał od organu na rzecz skarżących sumę pieniężną, której celem jest przeciwdziałanie bezczynności i która stanowi pewnego rodzaju zadośćuczynienie dla skarżących za trwającą dwadzieścia trzy miesiące bezczynność mającą rażący charakter naruszenia prawa.

Z powyższych względów, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3, § 1a i § 2 w związku z art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej: P.p.s.a.), WSA w Warszawie orzekł jak w punktach 1-5 sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd I instancji orzekł na mocy art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Prezydent W. wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu organ zarzucił naruszenie:

1) art. 149 § 1 zd. 2 P.p.s.a. (w brzmieniu sprzed nowelizacji, która weszła w życie dnia 15 sierpnia 2015 r.) poprzez stwierdzenie, że bezczynność Prezydenta W. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa w sytuacji, gdy organ podejmował celowe czynności w sprawie zmierzające do zakończenia postępowania,

2) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez istotne wady uzasadnienia polegające na braku wskazania konkretnych przyczyn uznania bezczynności organu za rażące innych niż przyczyny uznania, iż doszło w sprawie do bezczynności tzw. zwykłej,

3) art. 133 § 1 P.p.s.a. poprzez wydanie wyroku bez uwzględnienia całości akt sprawy, w tym w szczególności akt administracyjnych, wskazujących na podejmowanie przez organ licznych a przy tym zasadnych czynności procesowych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ wskazał, że w dniu [...] sierpnia 2017 r., w trybie art.98 u.g.n., została wydana merytoryczna decyzja Prezydenta W. nr [...] dotycząca działek [...] i [...]. Informacja o wydaniu przedmiotowej decyzji została przesłana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Z tego względu postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie powinno zostać umorzone. W ocenie organu, brak jest również możliwości uznania, że w niniejszej sprawie doszło do bezczynności o charakterze rażącym. Możliwość i zarazem obowiązek oceny przez sąd administracyjny czy w sprawie administracyjnej doszło do bezczynności o charakterze rażącym powstała co do zasady z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa, tj. z dniem 17 maja 2011r. Tak więc Sąd I instancji był uprawniony do oceny bezczynności organu w kontekście ewentualnego rażącego naruszenia prawa tylko w okresie od dnia 17 maja 2011 r. do dnia 7 września 2017r. tj. dnia wyrokowania. W tym czasie zapadły w przedmiotowej sprawie: trzy merytoryczne rozstrzygnięcia Prezydenta W., dwa rozstrzygnięcia Wojewody [...] i dwa wyroki WSA (I Sa/Wa 561/11, I Sa/Wa 1134/13). Organ podejmował czynności, w tym wydawał decyzje, tyle tylko, że nie doprowadziło to do ostatecznego (prawomocnego) zakończenia postępowania w sprawie odszkodowania. To, że postępowanie toczy się długo, nie może to być w żadnym razie poczytywne za bezczynność organu. W międzyczasie postępowanie było zawieszone, co zostało przez Sąd zmarginalizowane, mimo że postanowienie o zawieszeniu wstrzymuje bieg terminów. Ponadto w toku postępowania umierały strony co rodziło konieczność uzupełniania materiału dowodowego o nowe dokumenty. Postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. Prezydent W. podjął zawieszone postępowanie i wezwał pełnomocnika skarżących do nadesłania dokumentu potwierdzającego zmianę nazwiska jednej ze skarżących. W dniu 23 września 2016 r. organ zwrócił się do Urzędu Stanu Cywilnego z prośbą o przesłanie odpisu aktu małżeństwa [...] zawartego [...] września 2014 r. pomiędzy A. C. i P. P. Zdaniem skarżącego kasacyjnie, okoliczności sprawy, którą rozpatrywał Wojewódzki Sąd Administracyjny nie prowadzą do tak jednoznacznych wniosków, tj. przyjęcia w sposób niewątpliwy i oczywisty, że w niniejszej sprawie miała miejsce bezczynność organu nosząca znamiona rażącego, kwalifikowanego naruszenia prawa. Ocena, że bezczynność organu była rażąca jest niepełna i jako taka, niezasadna. Wada przedmiotowego uzasadnienia wyroku polega na tym, że w zakresie przytoczenia stanu faktycznego sprawy nie jest ono wystarczająco szczegółowe. Jak wynika bowiem z przytoczonej wyżej sekwencji czynności procesowych i ich rodzaju, organ nie dopuścił się przewlekłości o charakterze rażącym, prowadząc intensywnie postępowanie wyjaśniające i wydając merytoryczne rozstrzygnięcia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Podniesione w niej zarzuty zmierzały do podważenia stanowiska Sądu I instancji, że postępowanie z wniosku S. C., T. C. oraz M. C. z dnia z dnia 14 lipca 2005 r. o ustalenie odszkodowania za działkę nr [...] i [...], prowadzone było w sposób przewlekły, a przewlekłość ta miała charakter rażący.

Na wstępie należy zauważyć, że Sąd I instancji nie mógł naruszyć art. 149 § 1 zd. 2 P.p.s.a. w brzmieniu sprzed nowelizacji z dnia 9 kwietnia 2015 r. Ze względu na datę wniesienia skargi na bezczynność organu (5 września 2016 r.) podstawę rozstrzygnięcia Sądu I instancji stanowił bowiem art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 718, ze zm.), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 685), która weszła w życie od dnia 15 sierpnia 2015 r. Tak więc chcąc podważyć orzeczenie Sądu I instancji stwierdzające, że bezczynność Prezydenta W. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, skarżący kasacyjnie winien wskazać art. 149 § 1a P.p.s.a., który w stanie prawnym znajdującym zastosowanie w niniejszej sprawie, stanowił podstawę orzekania Sądu I instancji w tej kwestii. Przepis ten, w razie uwzględnienia skargi na bezczynność, zobowiązuje sąd do jednoczesnego stwierdzenia, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Norma ta odpowiada brzmieniu uprzednio obowiązującego art. 149 § 1 zd. 2 P.p.s.a., objętego zarzutem skargi. Mając na względzie materialną tożsamość regulacji, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadne rozpoznanie zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji normy regulującej orzekanie, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, mimo odmiennej budowy i numeracji jednostek redakcyjnych przepisu art. 149 P.p.s.a. Zarzut ten nie jest jednak usprawiedliwiony.

Sąd pierwszej instancji prawidłowo i wyczerpująco przedstawił motywy, z powodu których uznał, że w niniejszej sprawie organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku i bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W szczególności WSA w Warszawie prawidłowo przyjął, że ocena bezczynności organu obejmuje w obecnym postępowaniu okres od dnia wydania poprzedniego wyroku WSA w Warszawie z dnia 2 kwietnia 2015 r. W tym względzie trafnie przyjął dzień 28 października 2015 r. (data podjęcia przez organ postępowania, zawieszonego na skutek śmierci jednej ze stron i konieczności ustalenia następców prawnych), jako moment, w którym Prezydent W. miał już pełną możliwość podejmowania adekwatnych czynności w sprawie. Z akt sprawy wynika, że w tej dacie, oprócz aktu małżeństwa potwierdzającego zmianę nazwiska jednej ze stron, Prezydent W. dysponował już pełnym materiałem dowodowym potrzebnym do zakończenia postępowania. Jednak dopiero w dniu 24 lutego 2016 r. organ wystąpił do pełnomocnika skarżących o nadesłanie dokumentu potwierdzającego zmianę nazwiska reprezentowanej przez niego strony. Sąd I instancji rzeczywiście pominął, że pismem z dnia 23 września 2016 r. organ we własnym zakresie wystąpił do Urzędu Stanu Cywilnego W. o nadesłanie tego dokumentu (vide: pismo USC W. z 24 października 2016 r. nr [...], teczka nr 6 akt adm.), jednakże uchybienie to pozostawało bez wpływu na wynik sprawy i podnieniesiony w tym względzie zarzut naruszenia art. 133 § 1 P.p.s.a. nie mógł zostać uwzględniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, mając na uwadze regulacje określone w art. 12 i art. 35 § 3 K.p.a., prawidłowo bowiem przyjął, że nierozpatrzenie przez organ sprawy przez okres ponad 23 miesięcy, które upłynęły od daty podjęcia zawieszonego postępowania do daty wyrokowania, uzasadniało stwierdzenie, że Prezydent W. dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku skarżących. Prawidłowości tych ustaleń nie podważa argumentacja skargi kasacyjnej wskazująca na fakt wydania przez Prezydenta W. w dniu [...] sierpnia 2017 r. merytorycznej decyzji dotyczącej działek [...] i [...]. Informacja o wydaniu ww. decyzji została przekazana do Sądu I instancji już po wydaniu zaskarżonego wyroku, wraz z kserokopią tego rozstrzygnięcia. W skardze kasacyjnej nie uprawdopodobniono, że decyzja ta weszła do obrotu prawnego. Do dnia rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym organ nie przedłożył oryginału bądź odpisu wskazanej decyzji ani dowodu jej doręczenia stronom postępowania.

W świetle powyższego nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że w niniejszej sprawie doszło do znaczącego przekroczenia ustawowego terminu załatwienia sprawy. Przy ocenie bezczynności organu w rozpoznaniu wniosku skarżących nie można pominąć, że postępowanie w sprawie toczy się od wielu lat i w świetle takiego stanu rzeczy, nierozpoznanie sprawy przez okres kolejnych 23 miesięcy, licząc od dnia podjęcia zawieszonego postępowania, uzasadnia przyjęcie że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. We wskazanym okresie organ podjął tylko dwie czynności zmierzające do pozyskania jedynego już brakującego dokumentu potwierdzającego aktualne dane strony postępowania. Dokument ten organ pozyskał 26 października 2016 r. i od tego momentu nie podjął żadnych czynności w sprawie, pomimo że dysponował pełnym materiałem potrzebnym do zakończenia postępowania. Analiza przebiegu postępowania przed organem prowadzi do wniosku, że nie dołożył on starań, by zakończyć postępowanie w jak najkrótszym możliwym terminie, mając na uwadze oczywiście stopień skomplikowania sprawy oraz dążenie do ustalenia prawdy obiektywnej. Wskazane wyżej przykłady bezproduktywności postępowania w powiązaniu z czasem jego trwania, potwierdzają stanowisko Sądu I instancji, co do kwalifikowanego charakteru stwierdzonej bezczynności organu. Okoliczności te zostały szczegółowo omówione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, stąd zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., również nie mógł zostać uwzględniony.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.