Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 775/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-07-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska, Sędziowie NSA Janina Antosiewicz /spr./, Jolanta Rajewska, Protokolant Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2006 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Warszawie del. do Prokuratury Apelacyjnej w Warszawie Sylwii Morawskiej na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. i H. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2005 r. sygn. akt I SA 1357/03 w sprawie ze skargi J. L. i H. L. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 21 lutego 2005 r. sygn. akt I SA 1357/03 oddalił skargę J. i H. L. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] odmawiającą wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej. W uzasadnieniu wyroku Sąd przyjął ustalenia organu, z których wynikało, iż Wojewoda [...] decyzją z 8 czerwca 1992 r. stwierdził nabycie przez Gminę Miasta [...] własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 33638 o pow. 213 m2.

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tej decyzji wystąpili J. i H. L. twierdząc, że nieruchomość ta stanowiła ich własność, zatem decyzja komunalizacyjna została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z [...] odmówił wszczęcia postępowania w tej sprawie, gdyż oboje wnioskodawcy nie posiadają przymiotu strony. Sporna nieruchomość nie była nigdy ich własnością. Stanowisko to podtrzymał organ po rozpoznaniu wniosku J. i H. L. w decyzji z [...]. Organ naczelny stwierdził, że wnioskodawcy nie wykazali, że posiadają tytuł prawny do nieruchomości. Nie przedstawili odpisu z księgi wieczystej, z którego wynikałoby że w stosunku do działki nr 33638 o pow. 213 m2 przysługuje im prawo własności, bądź też dowodu, który wskazywałby, że na podstawie umowy z 24 lipca 1972 r. (akt notarialny rep. A nr 3001/72) nabyli prawo własności nieruchomości o pow. nie 1226 lecz 1439 m2.

W skardze na powyższą decyzję J. i H. L. wnieśli o uchylenie decyzji. Skarżący twierdzą, iż do spornej działki posiadają tytuł prawny. Jest nim warunkowa umowa sprzedaży (akt notarialny rep. A 2119/65 z 24 września 1965 r. oraz umowa sprzedaży z 24 lipca 1972 r. (akt notarialny rep. A nr 3001/72), które przeniosły własność nieruchomości, oznaczonej jako działka nr 1209/3. Warunkiem zawarcia drugiej z umów było niekorzystanie z prawa pierwokupu przez PPRN w [...].

Jak wynika z aktu notarialnego działka 1209/3 wydzielona została z działki nr 1209 na podstawie planu Powiatowego Biura Geodezji i Urządzeń Rolnych w [...] z dnia 6 kwietnia 1960 r., zatwierdzonego przez PPRN w dniu 6 czerwca 1960 r. Plan podziału i mapa stwierdzają, że działkę nr 1209 podzielono na 4 części, przy czym działka nr 1209/3 o pow. 1426 m2 składała się z gruntów ornych o pow. 1226 m2 oraz drogi o pow. 200 m2 i usytuowana była w środku dzielonej nieruchomości. Zdaniem skarżących przedmiotem sprzedaży była działka nr 1209/3, zawierająca drogę określoną w planie podziału jedynie jako strukturę gruntów dla celów klasyfikacji, a nie jako wyodrębnioną działkę. W umowie z 24 lipca 1972 r., na mocy której małż. L. nabyli własność nieruchomości oznaczonej jako działka 1209/3 o pow. 1426 m2 zapisano, iż z najnowszych pomiarów wynika, że powierzchnia tej nieruchomości wynosi 1226 m2. Zapisy umowy z 24 lipca 1972 r. wskazują na to, że nastąpiło przeniesienie własności tej nowej działki, o którą chodziło w warunkowej umowie sprzedaży z 24 września 1965 r. (tożsamość numeru działki i jej powierzchni) z zastrzeżeniem, że wg nowych pomiarów powierzchnia działki jest mniejsza o 200 m2. W umowie brak jest adnotacji, że zmniejszenie działki nastąpiło w wyniku jej podziału. Skarżący podnieśli, że wg najnowszych pomiarów droga miała 213 m2, a nie jak poprzednio wyliczono 200 m2. Oznacza to, że nabyli oni działkę nr 1209/3, w skład której wchodziła droga niezależnie od jej powierzchni, którą kolejne pomiary określają odmiennie. Zgodnie z aktem notarialnym z księgi wieczystej KW nr 2593 wydzielono działkę 1209/3 i założono dla niej księgę wieczysta KW nr 7781. Zdaniem skarżących, gdyby z działki nr 1209/3 nastąpiło wydzielenie nowej działki jako drogi to by dokonano stosownego zapisu w KW nr 1593. Tak się nie stało; natomiast w niewiadomych okolicznościach w ewidencji gruntów drogę jako działkę o pow. 200 m2 wchodzącą w skład działki nr 1209/3 wydzielono ze struktury gruntów tej działki i zaewidencjonowano jako nową działkę o tej samej powierzchni, oznaczoną nr 3494 i własność jej przypisano Skarbowi Państwa. Nie jest słusznym twierdzenie Urzędu Skarbowego, że działka ta od założenia operatu była własnością Państwa jako droga nr 3494, bowiem mapa sytuacyjna załączona do aktu notarialnego z 24 lipca 1972 r. nie przedstawiała drogi jako działki nr 3494. Działka ta nie posiada oddzielnej księgi wieczystej.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko, iż stroną postępowania komunalizacyjnego mogą być tylko Skarb Państwa i właściwa gmina. W tej sprawie ani z umowy z 24 lipca 1972 r., na mocy której skarżący nabyli własność działki nr 1209/3, ani z założonej księgi wieczystej KW 7781 nie wynika, aby skarżący legitymowali się tytułem własności do nieruchomości oznaczonej nr 33638. Powołując się na rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych organ stwierdził, że J. i H. L. nie posiadali przymiotu strony w postępowaniu komunalizacyjnym zakończonym decyzją Wojewody [...] z 8 czerwca 1992 r., a zatem nie mogą również żądać wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności tej decyzji.

Oddalając skargę Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie podzielił pogląd organu, iż małż. L. nie przysługuje w tej sprawie przymiot strony.

Stroną postępowania w myśl art. 28 kpa jest ten czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

O tym czy określonemu podmiotowi przysługują uprawnienia strony rozstrzygają przepisy prawa materialnego.

Sąd powołał się na ukształtowane orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym przyjęto, że w postępowaniu komunalizacyjnym uprawnienia strony posiada Skarb Państwa, jako właściciel mienia, gmina, która mienie to przejmuje oraz osoby powołujące się na dokumenty świadczące, że to im a nie Skarbowi Państwa przysługiwało w dniu 27 maja 1990 r. prawo własności do skomunalizowanego mienia. Takie określenie stron odnosi się do postępowania prowadzonego na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.). Przywołując konkretne orzeczenia NSA Sąd stwierdził, iż tylko podmiot, który mógł być stroną postępowania komunalizacyjnego mógł następnie skutecznie żądać stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. Skarżący na dzień 27 maja 1990 r. nie legitymowali się żadnym tytułem do spornej nieruchomości i nie przedstawili żadnego dokumentu, z którego wynikałoby, iż przysługuje im prawo własności. Z tego względu organ prawidłowo ocenił brak interesu prawnego skarżących w tym postępowaniu.

Odnosząc się do twierdzeń skarżących co do rozbieżności zaistniałych w obu aktach notarialnych Sąd stwierdził, iż podpisując akt notarialny z 24 lipca 1972 r. mieli świadomość różnicy dotyczącej powierzchni nabywanej działki i zaakceptowali przejęcie własności gruntu o pow. 1226 m2. Skład orzekający podzielił pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia 6 listopada 2003 r. I C 73/03, w którym Sąd ten stwierdził, iż "strony umowy z 24 lipca 1972 r., która pierwotnie miała być umową jedynie o skutku rozporządzającym zawarły nową umowę przeniesienia własności nieruchomości o podwójnym skutku (Prawo obrotu nieruchomościami pod redakcją Stanisława Rudnickiego, Wyd. CH Beck, Warszawa 1999 str. 130).

Nowa umowa zawarta przez powodów z R. Ż. i spadkobiercami jego zmarłej żony J. jest umową ważną, a jej postanowienia są w pełni skuteczne. Zawarte w tekście aktu notarialnego oznaczenie powierzchni sprzedawanej skarżącym działki nie może być przez nich obecnie kwestionowane, ponieważ występując jako nabywcy, zgodzili się oni na przejście własności nieruchomości oznaczonej nr geod. 1209/3 o powierzchni 1226 m2. Wyraźne oświadczenie w tym zakresie znajduje się w § 2 umowy.

Najbardziej jednak istotnym w niniejszej sprawie jest stan ksiąg wieczystych KW nr 2593 i KW 7781 w związku z treścią art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. Nr 16, poz. 147). Przepis ten stanowi, że w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe. Zatem treść księgi wieczystej rozstrzyga o treści i zakresie nabytego prawa.

Małżonkowie J. i H. L. wnieśli przeciwko Gminie Miasta [...] pozew o uzgodnienie treści ksiąg wieczystych KW nr 2593 i KW nr 7781 z rzeczywistym stanem prawnym, w ten sposób, aby w księgach tych ujawnić fakt nabycia przez nich własności nieruchomości oznaczonej nr geod. 33638 (poprzednio 3494) wyodrębnionej jako droga z działki nr 1209/3. Wskazali, że pozwana Gmina figuruje jako właściciel tej nieruchomości jedynie w wyniku błędnych zapisów w ewidencji gruntów i bezpodstawnej decyzji komunalizacyjnej.

Powodowie podnieśli, że są właścicielami działki stanowiącej drogę o nr 3494 (obecnie 33638), gdyż ją nabyli od R. i J. Ż. na podstawie warunkowej umowy sprzedaży działki oznaczonej nr geod. 1209/3 zawartej w 1965 r. oraz umowy z 1972 r. przenoszącej własność nieruchomości. Zdaniem powodów różnica powierzchni działki w wymienionych aktach notarialnych wynika z oczywistej omyłki, "gdyż pomiędzy zawarciem umowy zobowiązującej, a zawarciem umowy rozporządzającej nie nastąpił podział działki 1209/3 i nie ulega zmianie jej numeracja".

Ponadto WSA podkreślił, że Sąd Rejonowy w [...] wyrokiem z dnia 6 listopada 2003 r. w sprawie IC 73/03 oddalił powództwo a apelacja od tego wyroku została oddalona wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia 14 stycznia 2004 r. w sprawie Ca 271/03.

Zdaniem Sądu I instancji skarżący nie wykazali, aby posiadali kiedykolwiek prawo do spornej nieruchomości. Nie byli więc stroną postępowania komunalizacyjnego i obecnie nie mogą skutecznie żądać wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej.

Z tych względów Sąd uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli J. i H. L., reprezentowani przez Radcę prawnego E. R. i opierając ją na podstawach z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zw. dalej ustawą Ppsa) – zarzucili naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego przez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 155 § 1 w zw. z art. 597 § 1 kc przez przyjęcie, że umowa przenosząca własność nieruchomości z 24 lipca 1972 r. była umową zobowiązująco-rozporządzającą, w której strony odstąpiły od warunkowej umowy sprzedaży zawartej 24 września 1965 r., art. 158 kc przez przyjęcie, że nie istniało uprzednio zobowiązanie do przeniesienia własności nieruchomości, art. 441 kc poprzez przyjęcie, że nieruchomość, o którą toczy się spór stanowiła własność Skarbu Państwa oraz art. 18 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające... poprzez przyjęcie, że decyzja organu jest zgodna z prawem,

2. naruszenie przepisów postępowania – art. 28 kpa przez przyjęcie, że skarżącym nie przysługują uprawnienia strony w sprawie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej, art. 133 § 1 ustawy Ppsa przez nierozważenie całego materiału zgromadzonego w sprawie, a w szczególności pominięcie aktów notarialnych z 24 września 1965 r. i 24 lipca 1972 r., przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, tj. art. 233 § 1 kpc w zw. z art. 106 § 5 ustawy Ppsa przez uznanie, że określenie w akcie notarialnym z 24 lipca 1972 r. "najnowsze pomiary" wynikało z nowszych pomiarów działki niż dokonane w 1965 r. a nie błędnych zapisów w ewidencji gruntów, a także przez uznanie, iż działka nr 1209/3 w dniu 24 lipca 1972 r. miała powierzchnię 1226 m2, a nie 1426 m2, gdyż w skład przedmiotowej działki wchodzi obszar działki nr 33638 o pow. 213 m2.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona przytacza te same argumenty, z tym, iż zarzuty naruszenia prawa kieruje, oprócz organów także do Sądu, który z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów przyjął, iż skarżący nie mają tytułu prawnego do spornej działki, mimo iż dowody, na które powołuje się strona, wskazują na inny stan nieruchomości.

Zdaniem skarżących to Skarb Państwa nie miał nigdy prawa własności spornego gruntu. Do czego Sąd nie odniósł się nie oceniając braku dowodów nabycia przez Skarb Państwa własności spornego gruntu, oznaczonego nr 3994 (obecnie 33638), skupiając się na ocenie interesu prawnego skarżących. Tymczasem brak jest jakiegokolwiek dokumentu stanowiącego dowód nabycia gruntu przez Państwo. Nie została przyjęta żadna uchwała ani wydana decyzja administracyjna, na mocy której nastąpiłoby przejęcie gruntu. Zapisy w ewidencji mają jedynie charakter deklaratoryjny, a ujawniony stan prawny musi być oparty na dokumentach (tak w wyroku NSA z 18 kwietnia 1999 r. II SA 1632/98).

Domniemanie zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym dotyczy wyłącznie ksiąg wieczystych. W przedmiotowej sprawie stan spornego gruntu był uregulowany KW 2593, wskazujących jako właścicieli małż. R. i J. Ż., co zostało potwierdzone w akcie notarialnym nr Rp. A. 2119/65, sporządzonym do umowy warunkowej sprzedaży nieruchomości nr 1209/3, w skład której wchodził sporny grunt oznaczony nr 3494.

Własność tej nieruchomości o nr ewid. 1209/3 przeszła na rzecz następnego aktu notarialnego. W tym czasie nie doszło do wyodrębnienia z granic nabywanej nieruchomości działki o pow. 200 m2 . W innym wypadku niezbędne byłoby podjęcie stosownej decyzji administracyjnej, stanowiącej o wyłączeniu z nieruchomości gruntu zakwalifikowanego jako droga, co wiązałoby się ze zmianą orzeczenia. Tak się nie stało, co oznacza brak uprawnień właścicielskich Skarbu Państwa, a istnienie takiego przymiotu po stronie skarżących.

Skoro Skarb Państwa nie był właścicielem to nie wypełniał przesłanek z art. 28 kpa i nie mógł być stroną postępowania komunalizacyjnego. Powoduje to konieczność uznania decyzji komunalizacyjnej wydanej na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające za nieważną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

W postępowaniu kasacyjnym stosownie do art. 183 § 1 ustawy Ppsa Sąd odwoławczy związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, iż rozpoznaje skargę tylko w granicach podniesionych w skardze zarzutów, to zaś wymaga prawidłowego sformułowania ich ze wskazaniem naruszonych przepisów, zaś w przypadku podstawy z art. 174 pkt 2 oprócz powołania naruszonego przepisu ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi także wykazanie, iż naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wniesiona skarga kasacyjna odpowiada wprawdzie ustawowym warunkom, jednakże zawarte w niej zarzuty Naczelny Sąd Administracyjny uznał za chybione.

Błędnym jest zarzut naruszenia przepisów kodeksu cywilnego, ponieważ Wojewódzki Sąd Administracyjny nie rozpatrywał sprawy cywilnej i przepisów tych nie stosował.

Sąd administracyjny uprawniony był do oceny legalności zaskarżonej decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania nadzorczego w stosunku do decyzji komunalizacyjnej i ocenie tej nie można przypisać naruszenia prawa.

Zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny za naczelnym organem administracyjnym przyjął, iż skomunalizowana sporna działka stanowiła własność Skarbu Państwa, co potwierdzał wpis w księdze wieczystej.

W myśl art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 z późn. zm.) w odniesieniu do wpisanego w księdze wieczystej prawa własności Skarbu Państwa obowiązuje domniemanie, że zostało wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym.

Przeciwko takiemu domniemaniu wyłączone jest powoływanie się na domniemanie z posiadania, na co wskazywał skarżący (art. 4 powołanej wyżej ustawy). Ewentualna niezgodność istniejąca między stanem prawnym nieruchomości a jej rzeczywistym stanem prawnym może być usunięta tylko w drodze orzeczenia sądu powszechnego (art. 10 ust. 1 w zw. z art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece).

Korzystając z tego uprawnienia J. i H. małż. L. wytoczyli powództwo przeciwko Gminie Miasta [...] o uzgodnienie treści ksiąg wieczystych KW nr 2593 i KW 7781 z rzeczywistym stanem prawnym domagając się wyjaśnienia w tych księgach nabycia własności nieruchomości oznaczonej nr 33638 (dawniej nr 3494) wyodrębnionej jako droga z działki nr 1209/3. W sprawie tej wyrokiem z 6 listopada 2003 r. sygn. akt I C 73/03 Sąd Rejonowy w [...] oddalił powództwo. Wyrok ten po oddaleniu apelacji (wyrok Sądu Okręgowego w [...] Ca 271/03 z 14 stycznia 2004 r.) stał się prawomocny.

Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów prawa cywilnego mogłyby ewentualnie podważać zasadność tych orzeczeń, natomiast nie jest skuteczne kierowanie ich do wyroku WSA.

Jako chybiony należy uznać zarzut naruszenia przepisu art. 18 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, gdyż ani Sąd, ani organ nadzoru przepisu tego nie stosowały. Przepis ten stosował w postępowaniu zwyczajnym Wojewoda, lecz decyzja wydana w tym postępowaniu nie podlegała weryfikacji w trybie nadzoru.

W myśl art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W tej sprawie o wszczęcie postępowania wystąpili małż. L., którzy jednakże – nie będąc właścicielami skomunalizowanej działki nie mieli przymiotu strony. Wszczęcie i przeprowadzenie postępowania nadzorczego oraz ocena decyzji w trybie art. 156 § 1 w zw. z art. 158 kpa może mieć miejsce tylko wtedy, gdy żąda tego podmiot, którego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie.

Żądanie podmiotu nieuprawnionego, nieposiadającego legitymacji strony organ załatwia wydając decyzję o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 kpa).

Jeżeli więc J. i H. L. nie byli właścicielami działki stanowiącej drogę, to nie można przypisać ani Sądowi I instancji, ani też organowi nadzoru, iż naruszony został przepis art. 28 kpa.

Wskazany przez stronę jako naruszony przepis art.133 § 1 ustawy Ppsa stanowi o tym, że sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy.

Protokół rozprawy potwierdza, iż Sąd przed wydaniem wyroku rozpoznał sprawę na rozprawie, zaś obszerne uzasadnienie wyroku wskazuje, iż oparł się w tym względzie na zgromadzonym materiale dowodowym. Wobec niepowołania w zarzutach skargi kasacyjnej art. 141 § 4 ustawy Ppsa Naczelny Sąd Administracyjny nie może zbadać zasadności tego zarzutu.

Również chybionym jest zarzut naruszenia art. 233 § 1 kpc w zw. z art. 106 § 5 ustawy Ppsa, gdyż Sąd nie prowadził postępowania dowodowego z wymienionych w skardze dokumentów, a jedynie kontrolował prawidłowość oceny tych dowodów dokonaną w zaskarżonej decyzji przez organ naczelny.

Podzielając przedstawione w zaskarżonym wyroku stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż odpowiada on prawu zaś skargę kasacyjną oddalił na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.