Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 830/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2015-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par 2 ust 1, par4 ust 2 i3 , par 7 pkt 2, par 9 ust 2 pkt 3, par 14
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Beata Radomska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi E. O. na decyzję Dyrektora [...]Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2013 oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 14 maja 2013 roku E. O. (zwana dalej: "stroną", "skarżącą") złożyła w Biurze Powiatu [...] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji w W. (zwana dalej: "ARiMR") wniosek kontynuacyjny (druga płatność). o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok, w którym wniosła o przyznanie płatności za realizację pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, w wariantach 2.2 Uprawy rolnicze (w okresie przestawiania), 2.4 Trwałe użytki zielone (w okresie przestawiania) oraz 2.10 Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania). Strona zadeklarowała do płatności działki rolne o łącznej powierzchni [...] ha. Wraz. z wnioskiem strona złożyła Deklarację pakietów rolnośrodowiskowych w ramach PROW 2007-2013 oraz załączniki graficzne.

We wniosku w ramach wariantu 2.10 – Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) strona zadeklarowała osiem działek rolnych z uprawą jabłoni domowej o łącznej powierzchni [...] ha, tj. następujące działki:

- A o pow. [...] ha,

- B o pow. [...] ha,

- D o pow. [...] ha,

- E o pow. [...] ha,

- F o pow. [...] ha,

- G o pow. [...] ha,

- J o pow. [...] ha,

- L o pow. [...] ha.

W dniu 12 lipca 2013 roku ww. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wysłał do strony wezwanie do złożenia wyjaśnień, w związku ze stwierdzeniem nieprawidłowości w złożonym przez stronę wniosku w przedmiocie dotyczącym powierzchni gruntów rolnych na działkach ewidencyjnych [...] i [...], w odpowiedzi na które Wnioskodawczyni w dniu 22 lipca 2013 roku złożyła korektę wniosku.

Pismem złożonym przez stronę osobiście w siedzibie organu I instancji w dniu 09 lipca 2013 r. (datowanym na 2 lipca 2013 r.) strona poinformowała, że w dniu 1 i 2 lipca 2013 r. dokonując przeglądu działek z obsadą jabłoni stwierdziła zamieranie bądź wyschnięcie części nasadzeń w różnych ilościach na poszczególnych działkach. Powyższe pismo zawierało oświadczenia dwóch świadków potwierdzających ww. okoliczności.

W dniach 09 - 16 sierpnia 2013 roku w gospodarstwie rolnym strony przeprowadzono kontrolę w związku z realizowanym przez stronę i zadeklarowanym ww. wnioskiem o płatności za 2013 r. programem rolnośrodowiskowy. Strona w dniu 08 sierpnia 2013 roku została powiadomiona o powyższej kontroli. W trakcie przedmiotowej kontroli stwierdzono nieprawidłowości na poszczególnych działkach rolnych przedstawione szczegółowo w raporcie z kontroli, który został podpisany przez stronę w dniu 16 sierpnia 2013 r., tj. w dniu jego sporządzenia. Stwierdzone w gospodarstwie strony nieprawidłowości odnosiły się do stanu faktycznego uprawy sadowniczej zadeklarowanej w wariancie 2.10, co do której stwierdzono, iż nie spełnia ona warunku określonego w § 9 ust. 2 pkt 3) lit. a) rozporządzenia rolnośrodowiskowego wskazującego na obowiązek spełnienia przez wszystkie drzewka wymagań co do ukorzenienia, wysokości i grubości, jak również wymogu wynikającego z załącznika nr 3 do ww. rozporządzenia dot. określonej minimalnej obsady drzew i prowadzenia produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby.

Ponadto Jednostka Certyfikująca sporządziła i przekazała ARiMR wykaz producentów, którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym w roku 2013 (wykaz dotyczył producenta o nr identyfikacyjnym [...] – E. O.), w którym wskazano powierzchnię [...] ha dla wariantu upraw rolniczych (w okresie przestawiania - symbol wariantu 2.2), [...] ha dla trwałych użytków zielonych (w okresie przestawiania- symbol wariantu 2.4), oraz obszar [...] ha dla upraw sadowniczych i jagodowych (w okresie przestawiania - symbol wariantu 2.10). W kolumnie 18 wykazu oznaczonej jako Uwagi, jednostka certyfikująca zamieściła informację, że w wariancie 2.10 na pow. [...] ha stwierdzono połamane, uszkodzone, zgryzione przez zwierzynę drzewa/krzewy.

W dniu 21 listopada 2013 roku do Biura Powiatu S. ARiMR wpłynęło pismo strony, w którym poinformowała organ I instancji o stwierdzeniu w wyniku kontroli z dnia 9 lipca 2013 r. nieprawidłowości, które wystąpiły z przyczyn losowych, tj. suszy oraz o przeprowadzonym w październiku 2013 r. nasadzeniu nowych drzewek w miejsce uszkodzonych czy chorych.

W dniu 12 marca 2014 roku Kierownik Biura Powiatowego [...] ARiMR wydał decyzję Nr [...] o przyznaniu stronie płatności rolnośrodowiskowej za 2013 r. w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż powyższa płatność została przyznana stronie w pomniejszonej wysokości w związku z ustaleniami kontroli na miejscu, podczas której stwierdzono nieprawidłowości w stopniu uzasadniającym obniżenie płatności do uprawy sadowniczej zadeklarowanej w wariancie 2.10. Organ pierwszej instancji wskazał min., że:

1. na działkach rolnych A,B, E, G,J, L nie została zachowana minimalna obsada drzew ([...] szt./ha) określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (kod nieprawidłowości E7);

2. materiał szkółkarski, na wskazanych działkach rolnych, nie spełniał wymagań wskazanych w § 9 ust. 2 pkt 3) lit. a) ww. rozporządzenia rolnośrodowiskowego i w załączniku nr 3 do przedmiotowego rozporządzenia, co do ukorzenienia, wysokości i grubości nasadzeń (kod nieprawidłowości E2);

3. produkcja rolna dla wariantów pakietu 2 na wskazanym obszarze nie była prowadzona zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby stosownie do § 4 ust. 3 ww. rozporządzenia rolnośrodowiskowego i załącznika nr 3 do przedmiotowego rozporządzenia (kod nieprawidłowości E6).

4. deklarowana we wniosku powierzchnia działek rolnych C,H,I różniła się od powierzchni stwierdzonej w trakcie kontroli o łącznie [...] ha, tj.[...] % (kod nieprawidłowości DR50, DR52, DR13).

Pismem z dnia 27 marca 2014 r. (nadanym w Urzędzie Pocztowym w dniu 28 marca 2014 r.) strona złożyła odwołanie od ww. decyzji organu I instancji. Strona nie zgadzając się w powyższym rozstrzygnięciem wniosła o zaliczenie do pow. działki rolnej E zagospodarowanej uprawą jabłoni, pasa powierzchni działki ewidencyjnej [...], który podczas kontroli został zakwalifikowany jako nieuprawiany. Strona wyjaśniła, iż z uwagi na przesunięcie uprawy względem granic geodezyjnych, ostatni rząd nasadzeń nie został uwzględniony w liczeniu drzewek pomimo, że był przez stronę użytkowany i utrzymywany w dobrej kulturze rolnej.

Decyzją z dnia 25 kwietnia 2014 r. Nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ II instancji wskazał, że przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za realizację ww. wariantu 2.10 możliwe jest jedynie po spełnieniu określonych warunków i wymogów Programu rolnośrodowiskowego związanych z podjętym zobowiązaniem. W przypadku gospodarstwa strony spełnienie powyższych wymogów w 2013 r. zostało zweryfikowane przez jednostki kontrolne ARiMR w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniach 09-16 sierpnia 2013 roku, podczas której stwierdzono, iż warunek określony w § 9 ust. 2 pkt 3) lit. a) ww. rozporządzenia rolnośrodowiskowego wskazujący na obowiązek spełnienia przez wszystkie drzewka wymagań co do ukorzenienia, wysokości i grubości - jak również -wymóg z załącznika nr 3 do rozporządzenia dot. określonej minimalnej obsady drzew i prowadzenia produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby, nie zostały przez skarżącą spełnione. W decyzji wyjaśniono, iż w przypadku stwierdzenia uchybień w przestrzeganiu ww. wymogów, organ I instancji rozstrzygający w sprawie płatności obowiązany był do zastosowania dyspozycji § 27 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia rolnośrodowiskowego, a więc zmniejszenia wysokości tej płatności o 100% w odniesieniu do działek rolnych, na których zostało stwierdzone uchybienie ww. wymogów. Organ odwoławczy wskazał, że wskutek przeprowadzonej analizy szkicu pomiarowego z kontroli, fotografii działki E oraz załącznika graficznego wypełnionego przez stronę dostrzegł okoliczność podniesioną w odwołaniu od decyzji organu I instancji związaną z przesunięciem granic uprawy względem granic geodezyjnych działki [...], na której zadeklarowana została działka rolna E, jednakże okoliczność powyższa nie stanowi podstawy do zakwalifikowania jakiejkolwiek dodatkowej powierzchni ponad zgłoszoną we wniosku i zweryfikowaną w kontroli, w sytuacji gdy nie stwierdzono na niej uprawy jabłoni czy położenia zgodnego z wnioskiem. Organ II instancji podkreślił, że ostatecznie stwierdzony obszar działek rolnych obejmował wyłącznie grunty zgłoszone we wniosku, tj. wchodzące w skład zadeklarowanych we wniosku działek rolnych położonych na wskazanych przez stronę działkach ewidencyjnych, co w przypadku części z nich spowodowało, iż ich stwierdzona powierzchnia (uwzględniająca zgłoszoną do płatności uprawę położoną wyłącznie na gruntach wskazanych we wniosku o przyznanie płatności) była mniejsza od zadeklarowanej przez stronę. Sytuacja taka wystąpiła w stosunku do działek o identyfikatorach: E i L w wariancie 2.10, dla których wskazane w decyzji powierzchnie stwierdzone w kontroli, zostały pomniejszone z uwagi na fakt, iż organ uwzględnił wyłącznie te obszary działek i położonych na nich upraw, które były położone na zadeklarowanych we wniosku działkach ewidencyjnych.

Pismem z dnia 03 czerwca 2014 r. (nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 04 czerwca 2014 r.) strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na powyższą decyzję organu II instancji decyzji tej zarzucając naruszenie przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez nie rozważenie całokształtu materiał dowodowego i pominięcie pisemnego oświadczenia skarżącej informującego o zamieraniu i wysychaniu sadzonek oraz wnioskowanych dowodów z zeznań świadków J. K. i B. P., potwierdzających wystąpienie siły wyższej oraz protokołu kontroli z dnia 14 stycznia 2014 r. potwierdzającego dokonanie nasadzeń w uzasadnionym terminie agrotechnicznym;

- art. 138 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji;

- niezastosowanie art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rady na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFFROW) oraz § 45 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "program rolnośrodowiskowy" objętego programem rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007 – 2011, w sytuacji, gdy organ był obowiązany go zastosować, z uwagi na fakt, że skarżąca informowała, że wystąpiły wyjątkowe okoliczności powodujące zamieranie i wysychanie drzewek, które uzasadniają odstąpienie od pomniejszenia płatności, co stanowi okoliczność, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mającą wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego i będącą wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika, a także uznanie że wskazane dowody z zeznań świadków nie są odpowiednimi dowodami potwierdzającymi wystąpienie wyjątkowych okoliczności.

W uzasadnieniu zarzutów skargi skarżąca podniosła, że organ w nieuzasadniony sposób pomniejszył skarżącej płatność rolnośrodowiskową za 2013 r. na podstawie bezzasadnego przyjęcia, że pismo strony z dnia 9 lipca 2013 r. nie stanowi poinformowania organu o wystąpieniu siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności w gospodarstwie rolnym skarżącej w 2013 r. w rozumieniu ww. art. 45 rozporządzenia Komisji (WE) oraz § 45 pkt 8 ww. Rozporządzenia Ministra i Rozwoju Wsi i nie uprawnia skarżącej do przyznania jej wnioskowanej płatności w pełnej wysokości, pomimo istnienia stwierdzonych przez organ ww. nieprawidłowości w realizacji przez skarżącą programu rolnośrodowiskowego w drugim roku jego realizacji. W ocenie skarżącej złożone przez nią pismo z dnia 09 lipca 2013 r., wbrew twierdzeniom organu, było kompletne i udokumentowane i spełniało w całości warunki wskazane w art. 47 ust. 2 ww. rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006, w związku z czym organ powinien przyznać skarżącej kontynuacyjną płatność rolnośrodowiskową za 2013 r. w pełnej wysokości i zgodnie ze złożonym przez skarżącą wnioskiem.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w odpowiedzi na ww. skargę, pismem z dnia 07 lipca 2014 r., wniósł o jej oddalenie w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania

(art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: "P.p.s.a.").

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji z punktu widzenia wskazanych kryteriów, Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy jak też przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

W sprawie istota sporu sprowadza się do ustalenia, czy prawidłowo organ uznał, że skarżąca pomimo złożenia, pismem z dnia 09 lipca 2013 r., oświadczenia o stwierdzeniu, w wyniku dokonanego w dniu 1 i 2 lipca 2013 r. przeglądu działek z obsadą jabłoni, wystąpienia zamierania bądź wyschnięcia części nasadzeń w różnych ilościach na poszczególnych działkach, nie była uprawniona do kontynuacyjnej płatności rolnośrodowiskowej za 2013 r. w pełnej wysokości zgodnej ze złożonym wnioskiem o jej przyznanie.

Strona - w skardze złożonej w przedmiotowej sprawie - co do zasady nie kwestionuje dokonanych przez organ ustaleń stanu faktycznego w zakresie powierzchni i stanu upraw w 2013 r. na działkach rolnych zgłoszonych przez stronę do płatności rolnośrodowiskowej za 2013 r. W związku z powyższym ustalenia te Sąd przyjął jako podstawę faktyczną orzekania w przedmiotowej sprawie.

I. W pierwszej kolejności wskazać należy, że płatności rolnośrodowiskowe zostały skarżącej przyznane na podstawie ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013, poz.173), ustawy z dnia

18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2012, poz. 86), rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. z 2013, poz. 361 ze. zm.) – zwanego dalej: "rozporządzeniem z 13 marca 2013 r.", ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r., poz. 1164), rozporządzeniem Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25/8 z 28.01.2011), rozporządzenia (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30/16 z 31.01.2009 r.) – zwanego dalej: "rozporządzeniem Rady z dnia 19 stycznia 2009 r.", rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarzadzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu od zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316/65 z 02.12.2009), rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 kwietnia 2010 r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności, oraz procentowej wielkości zmniejszenia płatności bezpośredniej, płatności cukrowej lub płatności do pomidorów (Dz. U. z 2010 r. Nr 67, poz. 434 ze. zm.).

Podstawą prawną określającą szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 jest zgodnie z § 50 rozporządzenia z 13 marca 2013 r., rozporządzenie z dnia 26 lutego 2009 r. Ministra Rolnictwa Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r., Nr 33, poz. 262 ze. zm.) – zwane dalej: "rozporządzeniem z 26 lutego 2009 r.".

W § 2 ust. 1 rozporządzenia z 26 lutego 2009 r. Minister określił, iż płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia

nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków

o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1,

ze zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych;

4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Obowiązki rolnika w zakresie realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego przewiduje § 4 ust. 2 i 3 rozporządzenie z 26 lutego 2009 r. w zw. z załącznikiem

nr 3 do rozporządzenia z 26 lutego 2009 r. oraz § 7 pkt 2 rozporządzenia z 26 lutego 2009 r.

W ramach wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu, w tym wypadku - Pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, wariantu dziesiątego (wariant 2.10)], uprawy sadownicze i jagodowe wymagają m.in. utrzymywania minimalnej obsady drzew i krzewów określonej w tabeli, a w przypadku równoczesnej realizacji na tych samych użytkach rolnych wariantu czwartego pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 6 - utrzymywanie obsady drzew, której poziom mieści się w ramach poziomu obsady drzew obliczonej na podstawie rozstawy drzew, jaką należy stosować w ramach tego wariantu, zgodnie z częścią V Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie ust. 4 pkt 1:

– jabłoń domowa [...] szt./ha.

Płatność rolnośrodowiskowa w ramach pakietu ekologicznego jest przyznawana, jeżeli rolnik prowadzi produkcję rolną zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym, przepisami rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 2092/91 (Dz. Urz. UE L 189 z 20.07.2007, str. 1, ze. zm.) oraz przepisami wydanymi w trybie przepisów tego rozporządzenia, w szczególności w zakresie uprawy roślin (§ 7 pkt 2 rozporządzenia z 26 lutego 2009 r.).

Zgodnie z § 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia z 26 lutego 2009 r. w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 (Pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne) płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako sady,

w których są uprawiane drzewa. lub krzewy z gatunków wymienionych w załączniku

nr 4 do rozporządzenia, jeżeli:

a) wszystkie uprawiane drzewa. są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego,

b) wszystkie uprawiane krzewy są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące średnicy elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla krzewów jagodowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego - w przypadku wariantu dziewiątego, dziesiątego, jedenastego i dwunastego.

Przepisy § 14 rozporządzenia z 26 lutego 2009 r. określają szczegółowe stawki płatności rolnośrodowiskowej.

Natomiast w załączniku 7 ("Wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowych dokonywanych w ramach pakietów lub wariantów") II. Pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne, Wariant 2.10. Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) do rozporządzenia z 26 lutego 2009 r. w przypadku uchybienia polegającego na nieutrzymywaniu minimalnej obsady drzew lub krzewów (przy dopuszczalnej granicy błędu do 5% wymaganej obsady) wysokość zmniejszenia to 100 %.

Wskazać także należy na regulacje zawarte w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 lutego 2007 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania i jakości materiału siewnego (Dz. U. z 2007 r. Nr 29, poz. 189 ze zm.) – zwanym dalej: "rozporządzeniem z dnia 1 lutego 2007 r.", zgodnie z treścią załącznika Nr 9 - część XIII lit B pkt II ppkt 1 (Szczegółowe wymagania dotyczące wytwarzania i jakości materiału szkółkarskiego roślin sadowniczych i winorośli, Pozostałe gatunki) elitarny i kwalifikowany materiał szkółkarski powinien spełniać minimalne wymagania jakościowe, które przewidują badanie:

1) wysokości drzewek owocowych - powinna wynosić nie mniej niż 80 cm, mierząc od szyjki korzeniowej;

2) średnicy pnia drzewek owocowych - powinna wynosić nie mniej niż 8 mm, mierząc na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetniania;

3) drzewek owocowych - powinny mieć korzeń główny i nie mniej niż 3 korzenie boczne albo wiązkę korzeni drobnych, albo korzenie przerastające całą objętość gleby w pojemniku.

Sąd zauważa, że źródłem informacji dotyczących zadeklarowanych działek rolnych jest wniosek skarżącej o przyznanie płatności, a jednym z podstawowych sposobów zweryfikowania podanych danych jest przeprowadzanie kontroli na miejscu, obejmującej weryfikację kwalifikujących się powierzchni oraz odpowiadających im uprawnień do płatności. Deklarowane dane powinny być rzetelne i aktualne. Badanie zgodności wniosku o płatność i deklarowanych danych ze stanem rzeczywistym wymaga od organu ustalenia stanu rzeczywistego, co powinno nastąpić przy wykorzystaniu wszystkich dostępnych środków dowodowych.

Z protokołów kontroli (raportów z czynności kontrolnych, oraz formularzy kontroli działek rolnych) znajdujących się w aktach sprawy wynika, że na działkach rolnych A,B,E,G,J,L na których prowadzona jest uprawa drzewek owocowych - jabłoni domowej, stwierdzono naruszenie przez skarżącą obowiązku utrzymania na plantacji minimalnej wymaganej obsady. Liczba drzewek wskazana w załączniku nr 3 do rozporządzenia z 26 lutego 2009 r. dla gatunku jabłoni domowej wynosi [...] szt./ha. Przedmiotowa okoliczność nie jest przez skarżącą kwestionowana w skardze złożonej do tutejszego Sądu.

Ponadto wymagania (cechy żywotności) dla drzewek owocowych, jakie powinny zostać spełnione, by w myśl § 9 ust.2 pkt 3 rozporządzenia z 26 lutego 2009 r., działka na której są zasadzone mogła otrzymywać dopłaty rolnośrodowiskowe z tytułu prowadzenia rolnictwa ekologicznego, przewidują wysokość drzewek, średnicę pnia oraz stopień ukorzenienia (stan korzenia głównego, korzeni bocznych, wiązki korzeni drobnych). Drzewka, które nie prezentowały wymaganych prawem cech żywotności nie zostały zakwalifikowane do obsady poszczególnych działek rolnych, przy określeniu ostatecznej liczby sadzonek - uwzględniono warunek przewidziany w załączniku 7 do rozporządzenia z 26 lutego 2009 r., co również nie jest kwestionowane przez skarżącą w skardze złożonej w przedmiotowej sprawie.

Odnosząc się do informacji skarżącej, co do uzupełniania nasadzeń wskazać należy, że bezspornie w celu zapewnienia kontynuacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w zakresie wariantu sadowniczego, dopuszczalne jest przeprowadzenie przez producenta rolnego uzupełnienia obsady materiałem szkółkarskim zgodnie z określonymi wymaganiami zapisanymi w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 lutego 2007 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania i jakości materiału siewnego. Jednakże uzupełnienie brakujących nasadzeń drzew nie pozwala na uznanie czy nawet nie pozwala na stwierdzenie, że utrzymywana obsada w gospodarstwie rolnym skarżącej była przez cały rok trwającego zobowiązania i wynosiła [...] sztuk/hektar powierzchni uprawy, do czego zobowiązana była skarżąca podejmując zobowiązanie rolnośrodowiskowe – a zatem nie pozwala na uznanie, że skarżąca spełniała wymogi do przyznania wnioskowanej płatności w pełnej wysokości.

Reasumując powyższe rozważania uznać należy, że stwierdzone przez organ nieprawidłowości dotyczące stanu upraw na działkach rolnych zadeklarowanych przez skarżącą do kontynuacyjnej płatności rolnośrodowiskowej za 2013 r. uprawniały organ do przyznania przedmiotowej płatności w wysokości wskazanej w zaskarżonej decyzji, tj. w wysokości pomniejszonej.

II. Głównym argumentem skarżącej, który w jej ocenie uzasadnia wadliwość ww. decyzji, jest fakt złożenia przez skarżącą organowi I instancji, pismem złożonym dnia 09 lipca 2013 r., oświadczenia o stwierdzeniu przez skarżącą, w wyniku dokonanego w dniu 1 i 2 lipca 2013 r. przeglądu działek z obsadą jabłoni, wystąpienia zamierania bądź wyschnięcia części nasadzeń w różnych ilościach na poszczególnych działkach.

W ocenie skarżącej złożenie ww. oświadczenia, na podstawie art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rady na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFFROW) oraz § 45 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "program rolnośrodowiskowy" objętego programem rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007 – 2013, zobowiązywało organ do przyznania skarżącej ww. płatności za 2013 r. w pełnej wysokości, pomimo stwierdzenia powyższych, niekwestionowanych przez skarżącą w złożonej skardze do tutejszego Sądu, nieprawidłowości w realizacji przez nią programu rolnośrodowiskowego.

Zauważyć należy, że zarówno wspólnotowy, jak i rodzimy prawodawca przewidział sytuacje, których wystąpienie wykluczy możliwość żądania przez organy zwrotu wcześniej przyznanych i wypłaconych beneficjentowi płatności.

I tak zgodnie ze wskazanym przez skarżącą art. 47 ust. 1 ww. rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta: a) śmierć beneficjenta; b) długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu; c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania; d) katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa; e) wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich; f) choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza. Ponadto zgodnie z ust. 2 ww. art. 47 przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.

Stosownie zaś do art. 45 pkt 8) rozporządzenia z 13 marca 2013 r. inną niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006 kategorią siły wyższej lub wyjątkową okolicznością, w przypadku wystąpienia której zwrot pomocy nie jest wymagany, jest inna okoliczność, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mająca wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego i będąca wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika.

Jak jednoznacznie wynika z literalnego brzmienia ww. przepisów dotyczą one jedynie sytuacji gdy beneficjentowi określonej pomocy pomoc ta została nie tylko przyznana orzeczeniem właściwego organu lecz również wypłacona a następnie ziściły się, niezależne od beneficjenta okoliczności, które uprawniają organ do żądania zwrotu już wypłaconej płatności. Dyspozycja ww. przepisów, wskazywanych przez skarżącą jako podstawa przyznania jej wnioskowanej płatności w pełnej wysokości pomimo niespełnienia przesłanek do przyznania płatności, nie dotyczy zatem postępowań o przyznanie płatności, a takim jest postępowanie w przedmiotowej sprawie.

W ocenie Sądu nieuprawnione jest wnioskowanie skarżącej, że skoro na podstawie powyższych przepisów beneficjent nieuprawniony do płatności płatność tą jest uprawniony zachować to tym samym, w okolicznościach w nich wskazanych, organ zobowiązany jest przyznać i wypłacić płatność, pomimo niespełnienia warunków do jej przyznania. Nieuprawnione jest również stanowisko skarżącej, która jako formę sankcji traktuje nieprzyznanie na jej rzecz całości wnioskowanej płatności w okolicznościach gdy niespełnione zostały przesłanki warunkujące jej przyznanie i wypłatę. Niezależnie od oceny ww. oświadczenia skarżącej z dnia 09 lipca 2013 r. nie mogło ono, jak i okoliczności w nim wskazywane, stanowić podstawy do uzyskania przez skarżącą płatności rolnośrodowiskowej za 2013 r. w pełnej wysokości, gdyż faktycznie skarżąca nie spełniła, na zadeklarowanych działkach rolnych, wymogów koniecznych do uzyskania przedmiotowej płatności w pełnej wysokości.

W związku z powyższym uznać należało za niezasadny zarzut skargi w przedmiocie niezastosowania przez organy powyższych przepisów. Powyższe przepisy, które de facto dotyczą jedynie zwrotu płatności uprzednio przyznanej i wypłaconej beneficjentowi pomocy, nie mogły bowiem stanowić podstawy prawnej przyznania skarżącej wnioskowanej płatności w pełnej wysokości pomimo braku realizacji przez nią w 2013 r. podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego w pełnym zakresie - nawet w sytuacji gdy przyczyny takiego stanu rzeczy były niezależne od skarżącej.

III. Odnosząc się do zarzutów skargi w przedmiocie naruszenia przepisów art. 7, 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., zwana dalej: "k.p.a.") poprzez nierozważenie zebranego w sprawie materiału dowodowego i pominięcie ww. pisemnego oświadczenia skarżącej z dnia 09 lipca 2013 r. oraz wnioskowanych dowodów z zeznań świadków J. K. i B. P. wskazać należy, na co zasadnie zwrócił uwagę organ II instancji, że w postępowaniu o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej organy zobowiązane są, na podstawie art. 21 ust. 2 pkt 2) ustawy z dnia 07 marca 2007 roku o wspierani rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t.j. Dz.U. z 2013r, poz. 173) do wyczerpującej rozpatrzenia całego zgromadzonego materiału dowodowego. Organy uczyniły zadość obowiązkom wskazanym w powyższych przepisach, w szczególności w sposób wyczerpujący rozpatrzyły materiał dowodowy zgromadzony w przedmiotowej sprawie - nie pomijając ww. oświadczenia strony z dnia 09 lipca 2013 r., co znajduje pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Okoliczność dokonania odmiennej od skarżącej oceny zebranych dowodów przez organ nie stanowi naruszenia ww. przepisów k.p.a.

W odniesieniu zaś do dowodu z zeznań ww. świadków zauważyć należy, że stan faktyczny w zakresie stanu uprawy jabłoni przez skarżącą w 2013 r. nie był kwestionowany w skardze złożonej do tutejszego Sądu, zaś okoliczność przyczyn takiego stanu rzeczy (stanu uprawy) nie stanowi istotnej okoliczności w sprawie bowiem nie ma wpływu na wysokość płatności przyznanej skarżącej na podstawie ww. wniosku za 2013 r.

W związku z powyższym za nieuprawniony uznać należało również zarzut naruszenia przez organ II instancji art. 138 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.

Reasumując, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz przepisów warunkujących przyznanie płatności kontynuacyjnej za podjęty przez skarżącą w 2012 r. Program rolnośrodowiskowy Sąd nie stwierdził w przedmiotowej sprawie naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy jak też przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Mając na względzie powyższe ustalenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę jako niezasadną.