Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 808/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2009-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 17 ust.1, art. 23 ust. 1, art. 24 ust 1 i 2
journal: Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit a
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 19 listopada 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Protokolant inspektor Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2009 r. sprawy ze skargi A.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

A.S. złożyła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia z dnia [...] sierpnia 2009 roku nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] czerwca 2009 roku nr [...] odmawiającą skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną siostrą B.S. za okres od [...] września 2006 roku do [...] sierpnia 2007 roku.

Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco:

W dniu [...] lutego 2006 roku skarżąca A.S. wystąpiła do Prezydenta Miasta o przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną siostrą B.S.. Decyzją z dnia [...] marca 2006 roku organ odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. [...] maja 2006 roku decyzję organu l instancji utrzymało w mocy SKO ze względu na fakt, iż wnioskodawczyni nie należała do wskazanego w ustawie o świadczeniach rodzinnych kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Skarga A.S. została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalona wyrokiem z dnia 27 września 2006 roku w sprawie II SA/Go 376/06.

W związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 roku w sprawie P 27/07 A.S. wnioskami z dnia [...] sierpnia 2008 roku wniosła o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oraz o przyznanie tego świadczenia na okresy zasiłkowe 2007/2008 i 2008/2009.

Po okresie zawieszenia postępowań wszczętych wnioskami z dnia [...] sierpnia Prezydent Miasta:

- decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 nr [...], wydaną we wznowionym postępowaniu, uchylił decyzję własną z dnia [...] marca 2006 roku o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad siostrą B.S. i przyznał wnioskodawczyni prawo takiego świadczenia na okres od [...] lutego 2006 do [...] sierpnia 2006 roku tj. od miesiąca złożenia wniosku o świadczenie do końca okresu zasiłkowego,

- decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2009 roku przyznał jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tego samego tytułu na okres od [...] sierpnia 2008 do [...] sierpnia 2008 roku,

- decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2009 roku prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od [...] września 2008 roku do [...] października 2009 roku tj. do końca zmienionego - w wyniku nowelizacji ustawy okresu zasiłkowego.

Po ich otrzymaniu, w dniu 1 czerwca 2009 roku skarżąca A.S. złożyła ( uzupełniła ) wnioski przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną siostrą B.S. również za okres od [...] września 2006 roku do [...] sierpnia 2007 roku i za okres od [...] września 2007 roku do [...] lipca 2008 roku. W załączonym do wniosków piśmie, odnosząc się o decyzji z dnia [...] kwietnia 2009 roku podnosiła, że uniemożliwiająca jej wykonywanie zatrudnienia opieka nad niepełnosprawną siostrą trwała nieprzerwanie również w okresie od [...] września 2006 roku do [...] sierpnia 2007 roku i od [...] września 2007 do [...] lipca 2008 roku.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2009 roku nr [...] Prezydent Miasta (w imieniu którego działał Kierownik Referatu Przyznawania Świadczeń) powołując się na przepisy art. 17 ust. 1, art. 23 ust. 1, art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 139, póz. 992, ze zm.), § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, póz. 881 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, póz. 1071, ze zm.) odmówił przyznania A.S. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną B.S. na okres od [...] września 2006 roku do [...] sierpnia 2007 roku.

W uzasadnieniu organ l instancji wskazał, iż zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych - w brzmieniu obowiązującym od 2 stycznia 2009 roku -świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje m.in. osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jak wynika z dokumentacji sprawy B.S. jest dorosłą osobą niepełnosprawną zaliczoną do znacznego stopnia niepełnosprawności i zamieszkuje z wnioskodawczynią, która należy do kręgu osób, zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym. W konsekwencji organ stwierdził, iż w świetle przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych B.S. spełnia warunki, o których mowa w art. 17 ust. 1 ww. ustawy warunkujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie organ zwrócił uwagę, iż zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, który zgodnie z art. 3 pkt 10 ustawy w czasie, którego dotyczy wniosek obejmował okres od dnia [...] września 2006 roku do dnia [...] sierpnia 2007 roku. Podkreślił, że świadczenia rodzinne, w tym świadczenie pielęgnacyjne, przyznawane są na okres zasiłkowy. Z kolei stosownie do treści art. 24 ust. 2 ustawy prawo do świadczeń ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Zgodnie zatem z trybem postępowania przewidzianym w ustawie o świadczeniach rodzinnych, stronie, na podstawie wniosku z dnia [...] czerwca 2009 roku nie może być przyznane świadczenie za okres wsteczny tj. za okres od [...] września 2006 roku do [...] sierpnia 2007 roku. Organ wywiódł, iż w konsekwencji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 roku w sprawie P 27/07 doszło do wznowienia postępowania administracyjnego w wyniku czego skarżąca uzyskała prawo do świadczenia na okres od [...] lutego 2006 roku do [...] sierpnia 2006 roku oraz na bieżący i rozpoczynający się okres zasiłkowy. Zdaniem organu l instancji wniosek z dnia [...] czerwca 2009 roku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością opieki nad siostrą B.S. w okresie od [...] września 2006 roku do [...] sierpnia 2007 roku nie może zostać uwzględniony z uwagi na brak podstaw prawnych. A.S. nie ubiegała się bowiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na okres zasiłkowy, którego dotyczy wniosek z [...] czerwca 2009 roku. Nie zostało zatem wszczęte i nie było prowadzone postępowanie administracyjne, które zostałoby zakończone odmowną decyzją ostateczną z powodu niespełnienia warunku w ówcześnie obowiązującym art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, co uzasadniałoby wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie. Nadto organ wyjaśnił, iż przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, dotyczące terminów składania wniosków, są przepisami prawa materialnego i jako takie nie mogą być przywracane.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2009 roku nr [...] organ l instancji odmówił A.S. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego również za okres od [...] września 2007 do [...] lipca 2008 roku.

W odwołaniu A.S. podnosiła fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawną siostrą Barbarą nieprzerwanie od lutego 2006 roku, a tym samym spełnienia kryteriów do uzyskania prawa do żądanych świadczeń zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych. Podkreśliła, iż w konsekwencji wydanego przez Trybunał Konstytucyjny wyroku w sprawie P 27/07 - który mocą art. 357 Kodeksu cywilnego spowodował nadzwyczajną zmianę stosunków prawnych -zniesiono przepis odmawiający takim osobom jak ona wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego. Wywodziła, iż w takiej sytuacji odmowa przyznania jej świadczenia skutkuje z mocy przepisów art. 5, 58 , 416 Kc oraz art. 2, 7 i 77 Konstytucji RP nieważnością decyzji. Skoro bowiem Trybunał Konstytucyjny zniwelował przepis uniemożliwiający otrzymanie świadczenia, winno ono być przyznane.

Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy decyzję organu l instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż zasady ustalania okresu, na który przyznaje się świadczenia rodzinne zostały określone w art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy ( z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9, 14 -16 i 15b ) i począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami do końca okresu zasiłkowego. W przypadku zaś ustalania prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności osoby, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W takim przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia, nie dłużej jednak niż do końca okresu zasiłkowego.

Zasadą jest zatem ustalanie prawa do świadczeń rodzinnych począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek i na czas do końca okresu zasiłkowego. Zatem uwzględnienie wniosku z dnia [...] czerwca 2009 roku i ustalenie na jego podstawie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na okres od [...] września 2006 roku do [...] sierpnia 2007 roku byłoby sprzeczne z treścią art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z literalnego brzmienia powołanego przepisu jednoznacznie wynika, że prawo do świadczeń rodzinnych nie może datować się wcześniej niż od miesiąca złożenia wniosku. Kolegium podkreśliło, iż ustawodawca nie uczynił żadnych wyjątków od tej kategorycznej zasady zatem odmowa przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od dnia [...] września 2006 roku do [...] sierpnia 2007 roku była prawidłowa. Jednocześnie organ wyjaśnił, iż wyjątek co do daty przyznania świadczenia rodzinnego wynika z dyspozycji ust. 3 a powołanego artykułu, i dotyczy sytuacji, gdy chodzi o prawo do świadczeń uzależnionych od niepełnosprawności, w których kiedy nastąpiła utrata ważności orzeczenia o niepełnosprawności i osoba niepełnosprawna uzyska ponowne orzeczenie kwalifikujące ją do odpowiedniego stopnia niepełnosprawności. Prawo do świadczenia ustala się wówczas od miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia. Niemniej jednak i w tym przypadku prawo do świadczenia ustala się nie wcześniej, niż od miesiąca, w którym wpłynął wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego. Jednakże w przedmiotowej sprawie, ze względu na jednoznaczne brzmienie wskazanego wyżej art. 24 ust.2 ustawy o świadczeniach rodzinnych wniosek strony złożony [...] czerwca 2009r. a dotyczący przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na okres od [...] września 2006r. do [...] sierpnia 2007 roku nie mógł zostać rozpatrzony pozytywnie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. A.S., wskazując na treść art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wyroku TK P-27/07, a także decyzji [...], wskazała, iż jej wniosek z dnia [...] lutego 2006 r. spełniał wszystkie wymogi przewidziane prawem, uprawniając ją do przyznania wnioskowanego świadczenia. Podkreśliła, iż w jej sytuacji od dnia złożenia tego wniosku do chwili obecnej nie nastąpił przypadek utraty ważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności jej siostry, nie odzyskała ona także zdrowia, nie ma zatem podstaw aby odmówić jej wypłaty świadczenia na okres wskazany we wniosku. W takiej sytuacji odmowa przyznani jej świadczenia stanowi nadużycie prawa (art. 5 i 58 § 1 Kc) co uzasadnia uznanie zaskarżonej decyzji za nieważną. W ocenie skarżącej wydana w sprawie decyzja jest dla niej krzywdząca, bowiem odmawia jej świadczenia, mimo, iż sytuacja prawno - faktyczna uprawnia ją do wnioskowanego świadczenia. Ponadto na skutek nieodprowadzania składki na ubezpieczenie społeczne, pozbawiono ją okresu składkowego do ustalenia przyszłej emerytury. W ocenie skarżącej nie ma podstaw prawnych, aby ustalać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z oznaczeniem ram czasowych, zmuszających ją do ponawiania wniosku w tym zakresie w sytuacji gdy orzeczenie o niepełnosprawności siostry nie utraciło ważności, sytuacja rodzinna nie uległa zmianie a jej opieka sprawowana nad siostrą ma charakter nieprzerwany i stały. Powołując przytoczone zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta, a także o przyznanie jej spornego świadczenia i uzupełnienia przerwanego okresu składkowego ZUS.

W odpowiedzi na skargę Kolegium potrzymało swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

W piśmie procesowym nazwanym pozwem, nadesłanym dnia [...] listopada 2009 roku skarżąca podtrzymała dotychczasowe stanowisko i żądania zawarte w skardze, akcentując w szczególności, iż w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie może budzić wątpliwości jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego za cały okres sprawowania opieki. Podnosiła, iż niezłożenie wniosków o świadczenia za kolejne okresy zasiłkowe, a dochodzone obecnie, nie było spowodowane jej zaniedbaniem, ale "wymuszoną rezygnacją" wynikającą z wcześniejszych odmów i oddalenia jej skargi w sprawie II SA/Go 376/06.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Istota niniejszego sporu sprowadzała się do zbadania wedle kryterium legalności, czy skarżącej przysługuje uprawnienie do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego za okres poprzedzający złożenie wniosku z dnia [...] sierpnia 2008 roku, sytuujący się pomiędzy okresem objętym postępowaniem wznowieniowym (okres zasiłkowy od dnia [...] lutego 2006 roku do [...] sierpnia 2006 roku ) oraz okresem uznanym z racji terminu złożenia wniosku za okres bieżący (od [...] sierpnia 2008 roku do [...] sierpnia 2008 roku oraz od [...] września 2008 roku do [...] października 2009 roku ). Obejmuje ona w tej sprawie pierwszy z możliwych w tym odstępie czasowym okres zasiłkowy przypadający od dnia [...] września 2006 roku do [...] sierpnia 2007 roku ( drugi - [...] września 2007 roku do [...] lipca 2008 roku - objęty został sprawą II SA/Go 808/09 ). Wskazać tu trzeba, iż poza sporem o prawo do tego świadczenia, z przyczyn uznanych za uchybienie materialnoprawne mające wpływ na wynik sprawy, o którym mowa będzie niżej w postępowaniu nie występują inne uchybienia o charakterze procesowym, czy materialnym oraz kwalifikowane naruszenia prawa skutkujące potrzebą wyeliminowania z obrotu zaskarżonej decyzji ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c oraz pkt 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.; dalej jako ppsa ). Nie ma wątpliwości, że względu na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 roku w sprawie P 27/07 ( OTK-A 2008/6/107, Dz.U. z 2008 roku, Nr 138, póz. 872 ), którym orzeczono niezgodność z art. 32 ust. 1 Konstytucji -art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim uniemożliwia nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny -skarżącej ze względu na spełnienia przez nią kryterium, o jakim mowa w powołanym przepisie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych - przysługuje uprawnienie do nabycia świadczenia pielęgnacyjnego.

Spór, mający charakter interpretacyjny, wywołuje jednak "wkomponowanie" tego uprawnienia, w normy przepisu art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych operujące pojęciem "okresu zasiłkowego" oraz jego powiązania z trybem wnioskowym. Periodyczność przyznawania świadczenia wskazuje na zamiar ustawodawcy cyklicznej weryfikacji uprawnień do otrzymywania świadczenia i to uzasadnienie nie budzi wątpliwości. Jeśli zaś chodzi o "tryb wnioskowy" decyzje organów właściwych w sprawach świadczeń rodzinnych są decyzjami konstytutywnymi; tworząc prawa ma przyszłość, ze skutkiem ex nunc. Zatem organ może przyznać świadczenie najwcześniej od dnia, w którym zgromadził materiał dowodowy niezbędny do wykazania, że strona spełnia warunki korzystania ze świadczenia. Gromadzenie takiego materiału inicjowane jest wnioskiem strony, której przysługuje wyłączna kompetencja do zainicjowania postępowania. Takie jest uzasadnienie powiązania okresu zasiłkowego z momentem złożenia wniosku. Regulacja ta ujawnia swoje wady, gdy z przyczyn od strony niezależnych, nie ma ona możliwości złożenia wniosku, jako też wykazania swojego materialnego uprawnienia (choćby jednego elementu o tym decydującego). Jedna z nich stała się przedmiotem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 roku (P 28/07, OTK-A 2007 nr 9, póz. 106), którym stwierdzono, że art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Treść tego wyroku, a w szczególności przedstawiona w nim argumentacja wymaga powołania, gdyż zawarte w niej przesłanki aksjologiczne wpływają istotnie na ogląd niniejszej sprawy. Podkreślono w nim, że skoro celem dodatku do zasiłku rodzinnego jest pokrycie zwiększonych wydatków związanych z kształceniem i rehabilitacją dziecka niepełnosprawnego cel, jakiemu świadczenie to ma służyć zostanie osiągnięty wówczas, gdy okres otrzymywania zasiłku skorelowany będzie z okresem, w jakim dziecko zaliczone będzie do osób niepełnosprawnych. Wprawdzie ustawodawca podjął określone zabiegi dostosowawcze ( art. 24 ust. 3 i 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych), by warunek ten został spełniony, jednakże pozostawały do rozstrzygnięcia stany przejściowe. Kwestia ta była rozważana w orzecznictwie sądów administracyjnych. Dominujące zapatrywanie oddaje teza, że opóźnienie w prawidłowym określeniu stopnia niepełnosprawności, spowodowane przez organy orzekające, nie może ujemnie wpływać na prawa strony, która w stosownym okresie poddała się badaniu kontrolnemu i w konsekwencji została uznana za spełniającą warunki ustawowe ( vide: wyroki NSA z dnia 11 kwietnia 2006 roku, l OSK 743/05, Lex nr 204087; z dnia 1 września 2005 roku, l OSK 80/05; z dnia 16 listopada 2005 roku , l OSK 353/05; z dnia 4 listopada 2008 roku , l OSK 1911/07 ( niepubl.)

Przedmiotowa sprawa odnajduje w powyższym stanowisku podobieństwo przez to, iż wynikające z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych uprawnienia skarżącej do otrzymania świadczenia rodzinnego, w okresie objętym derogacją Trybunału Konstytucyjnego, nie może być ograniczane "wnioskową" konstrukcją przyznawania świadczenia. Jest bowiem oczywiste, że do czasu wyeliminowania niekonstytucyjnego zakresu ograniczenia prawa skarżąca nie mogła skutecznie złożyć wniosku. Świadczy o tym właśnie sytuacja, w której skarżąca wniosek taki złożyła i stał się on przedmiotem negatywnej oceny, także sądowoadministracyjnej ( powołana wyżej sprawa II SA/Go 376/06). Dopiero wznowienie postępowania, oparte o przesłankę z art. 145a § 1 i 2 k.p.a., otworzyło skarżącej drogę do uzyskania świadczenia. Granice wznowienia postępowania były jednak ograniczone "istotą" sprawy administracyjnej będącej przedmiotem decyzji ostatecznej (art. 149 § 2 Kpa ). Stąd decyzja wydana w następstwie wznowienia ponad okres zasiłkowy wynikający z decyzji ostatecznej z dnia [...] marca 2006 roku nie wykroczyła. Dlatego złożenie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia w dniu [...] sierpnia 2008 roku, a następnie jego ponowienie w dniu [...] czerwca 2009 roku, po zapoznaniu się skarżącej z motywami decyzji dotyczących "okresu bieżącego" oraz objętego wznowieniem postępowania, należy uznać za skuteczne w rozumieniu art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych . W zaistniałych w sprawie okolicznościach stanowisko organów orzekających, sprowadzające się do powielenia niedoskonałej regulacji ustawowej nie respektuje podstawowych wartości jakie stoją u podłoża systemu świadczeń rodzinnych - konstytucyjnej zasady urzeczywistniania sprawiedliwości społecznej ( art. 2 Konstytucji ) oraz wynikającego z tej zasady obowiązku udzielania przez władze publiczne pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 Konstytucji). Te same argumenty aksjologiczne, jakie stały się podstawą orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego oraz przyznania skarżącej świadczenia w okresie objętym wznowieniem, jak też bieżącym (po dacie złożenia wniosku z dnia [...] sierpnia 2008r.), dotyczą przecież okresu zasiłkowego przedmiotowej sprawy. Odmowa przyznania skarżącej świadczenia za sporny okres, przy spełnieniu tych samych przesłanek, jakie umożliwiły jej realizację uprawnienia za okres wcześniejszy i bieżący skutki wywołane derogacją Trybunału wprost godzi w powołane zasady. Nie sposób jest też zaakceptować stanowiska, że skarżąca winna była wniosek taki złożyć na przyszłość "antycypując" złożony problem konstytucyjności prawa i otwierając sobie drogę do wznowienia postępowań, których wyniki - przed opublikowaniem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego - byłyby dla niej zapewne negatywne.

Należy podkreślić, że uznając uprawnienie skarżącej do otrzymania świadczenia za okres poprzedzający publikację wyroku Trybunał Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r., niniejszy skład podziela pogląd, który oddaje teza wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2008 roku w sprawie II OSK 1745/07, LEX nr 357511, stwierdzająca, że przepis uznany przez Trybunał za niekonstytucyjny ma taki charakter od samego początku, tj. od dnia jego wejścia w życie. Fakt ten musi być brany pod uwagę przy kontroli aktu administracyjnego podjętego na podstawie niekonstytucyjnego przepisu ( vide: J. Trzciński: Glosa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23 października 2007 roku, sygn. akt P 10/07 ZNSA 2008, nr 1 oraz J. Trzciński, R. Hauser: Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2008, s. 70 i 85). Także wzgląd na zachowanie zasady równości oraz sprawiedliwości w indywidualnej sprawę objętej ochroną sądu za tym przemawia.

Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu. Ponownie rozpoznając sprawę obowiązkiem organu odwoławczego rozpoznającego odwołanie skarżącej będzie uwzględnienie stanowiska wyrażonego przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu ( art. 153 ppsa ).

Jedynie tytułem wyjaśnienia skarżącej wskazać należy, iż uwzględnienie skargi przez sąd administracyjny polegać może wyłącznie na uchyleniu zaskarżonej decyzji. Sąd administracyjny nie orzeka bowiem merytorycznie tj. nie orzeka bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron. W ramach sprawowanej kontroli legalności zaskarżonego aktu jedynie eliminuje go z obrotu prawnego. Z tych przyczyn brak było podstaw prawnych do przyznania skarżącej w postępowaniu sądowoadministracyjnym dochodzonego przez nią świadczenia pielęgnacyjnego i jego konsekwencji w postaci obowiązku uiszczenia składek na ubezpieczenie społeczne.