Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 212/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2013-09-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ruch drogowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 87 ust. 1 pkt 1, art. 92a ust. 1 i 6, art. 92c
journal: Dz.U. 2012 poz 1265
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca), Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędzia WSA Grzegorz Wałejko, Protokolant Asystent sędziego Małgorzata Olejowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 12 września 2013 r. sprawy ze skargi R. R. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Przewozowe "[...]" na Dyrektor Izby Celnej z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę .


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., [...] Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego nr [...] z dnia [...] września 2012 r. nakładającą na przewoźnika R. R. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...], karę pieniężną w kwocie 8.000 zł.

W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Celnej podniósł, że w dniu [...] lipca 2012 r. kierowca kontrolowanego pojazdu okazał kopię licencji Nr [...] na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy, wystawioną dla R. R. prowadzącego Przedsiębiorstwo [...], z datą ważności od dnia 01.05.2004r. do dnia 11.07.2052r., nie przedstawił natomiast wypisu z licencji.

Organ ustalił, że strona w dniu [...] lipca 2012 r. złożyła do Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego - Biuro do spraw Transportu Międzynarodowego, wniosek o odnowienie licencji. Nowy wypis z licencji o nr [...], został wydany w dniu [...] lipca 2012 r., z terminem ważności od dnia 26.07.2012 r. do dnia 25.07.2017 r.

Przewóz drogowy wykonywany był zatem z naruszeniem art. 4 ust. 6 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych oraz z naruszeniem art. 87 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1265; dalej jako u.t.d.).

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy zauważył, że w niniejszej sprawie podstawą odpowiedzialności strony jest przepis art. 92a ust. 1 i ust. 6 u.t.d. oraz poz. 3.3. załącznika nr 3 do tej ustawy, a nie jak podnosi pełnomocnik art. 92a ust. 1 i ust. 4 i lp. 1.7 załącznika do ustawy.

Dyrektor Izby Celnej wskazał, że w treści ww. załącznika nr 3, w pkt 3 zatytułowanym "Naruszenie przepisów o wykonywaniu międzynarodowych przewozów drogowych i przewozów kabotażowych" pod poz. 3.3. wyszczególniono naruszenie "Wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu". Wysokość kary w przypadku tego naruszenia wynosi 8.000 zł.

Organ ocenił, że okoliczności wskazane przez stronę w odwołaniu nie dają podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Przedsiębiorca [...], jest profesjonalnym przewoźnikiem, prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego od dnia [...] maja 1994 r. Obowiązuje go znajomość przepisów prawa i takie zorganizowanie wykonywanej działalności, aby wyeliminować ryzyko naruszenia prawa. Przedsiębiorca zajmujący się międzynarodowym transportem drogowym, powinien tak zaplanować swoją działalność, aby kierowca środka przewozowego posiadał wszystkie wymagane dokumenty i mógł je okazać w trakcie kontroli. W niniejszej sprawie kierowca w dniu kontroli nie posiadał wypisu z licencji na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy.

Strona w piśmie z dnia [...] września 2012 r. przyznała, że przewozy są planowane z miesięcznym wyprzedzeniem, zatem poprzez dołożenie należytej staranności przy organizacji międzynarodowych przewozów towarów w ramach prowadzonej działalności jako przewoźnik, mogła nie dopuścić do powstania naruszenia ww. przepisów.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisu art. 89b w związku z art. 89 ust. 1 u.t.d., organ stwierdził, że w przypadku, gdy kontrole na drogach publicznych wykonuje umundurowany funkcjonariusz, legitymacja służbowa i upoważnienie są okazywane na żądanie podmiotu podlegającego kontroli. Z akt rozpatrywanej sprawy wynika, że czynności kontrolne w niniejszej sprawie zostały przeprowadzone na terenie Oddziału Celnego [...], czyli urzędu celnego, a w związku z tym ich wykonanie nie wymagało od funkcjonariusza celnego doręczenia kontrolowanemu upoważnienia do przeprowadzenia kontroli i okazania legitymacji służbowej.

W skardze do sądu pełnomocnik skarżącego, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji podniósł zarzut naruszenia art. 87 ust. 1, 2 i 3, art. 92 ust. 1, 3 i , art. 92a ust. 1 i 6 u.t.d. oraz art. 3 i 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1072/2009 poprzez uznanie, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do nałożenia na przedsiębiorcę kary z tytułu wykonywania transportu drogowego z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty. Ponadto podniósł, że przyjęcie przez organ, że okazanie kopii licencji nr [...] na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego, wystawionej dla R.R. prowadzącego przedsiębiorstwo [...], narusza "wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu" stanowi naruszenie art. 87 ust. 1 pkt 1 oraz art. 92a ust. 1 i 6 u.t.d. W ocenie pełnomocnika skarżącego naruszenie przepisów w tym przypadku spowodowane było czynnikami, na które nie miał wpływu i za które nie może ponosić odpowiedzialności. Podniósł także zarzut naruszenia art. 89b w zw. z art. 89 ust. 1 u.t.d. przez nie okazanie legitymacji służbowej kontrolujących oraz brak doręczenia stosownego upoważnienia do przeprowadzenia kontroli.

Końcowo wskazał na uchybienie przez organ szeregu przepisom postępowania, m.in. art. 7 i 77 § 1 k.p.a. przez zaniechanie przez organ dokonania czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. polegające na tym, że w zaskarżonej decyzji organ poprzestał jedynie na przedstawieniu tego, jakie czynności zostały dokonane, nie wskazując, co w wyniku przeprowadzonych czynności zostało ustalone, a także art. 6, 7 i 8 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez oparcie decyzji na niewystarczających podstawach faktycznych oraz pominięciu dowodu z przesłuchania R.R.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę w tej sprawie należało oddalić, gdyż zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy pierwszoinstancyjna decyzja z dnia [...] października 2012 r. nie naruszają przepisów prawa materialnego, na których zostały oparte, ani też nie zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy.

Zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d., podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 879 ze zm.), a ponadto wykonując transport drogowy – wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika albo wypis z licencji.

Istota sporu prawnego w badanej sprawie sprowadza się do oceny, czy wykonując międzynarodowy przewóz kierowca winien posiadać w pojeździe i okazywać na żądanie kontrolującego aktualny wypis z licencji, czy okazanie potwierdzenia złożenia wniosku o udzielenie/zmianę licencji spełnia wymagania określone w art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d.

Nie ulega wątpliwości, że wykonywany przez skarżącą spółkę przewóz stanowił przewóz drogowy w rozumieniu art. 4 ust. 6a u.t.d. Zgodnie bowiem z tym przepisem przewóz drogowy to transport drogowy (czyli krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy) lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006.

Jest również poza sporem, że w dniu kontroli, tj. [...] lipca 2012 r. kierowca pojazdu należącego do R.R. wykonywał przewóz rzeczy z [...] przez Polskę. W tak ustalonym przez stanie faktycznym, do wskazanego przewozu zastosowanie znajdowały przepisy rozporządzenia nr 1072/2009, regulującego wspólne zasady dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 1 cyt. rozporządzenia ma ono zastosowanie do międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy w przejazdach na terytorium Wspólnoty (obecnie: Unii Europejskiej). W przypadku przewozu z państwa członkowskiego do państwa trzeciego i w odwrotnym kierunku rozporządzenie ma zastosowanie do części przejazdu na terytorium dowolnego państwa członkowskiego, przez które odbywa się tranzyt art. 1 ust. 2).

Natomiast zgodnie z art. 2 pkt 2 rozporządzenia nr 1072/2009 przewozem międzynarodowym w rozumieniu rozporządzenia jest:

a) przejazd pojazdu z ładunkiem, gdy miejsce wyjazdu i miejsce przyjazdu znajdują się w dwóch różnych państwach członkowskich, z tranzytem przez jedno lub więcej państw członkowskich lub państw trzecich, albo bez takiego tranzytu;

b) przejazd pojazdu z ładunkiem z państwa członkowskiego do państwa trzeciego lub w odwrotnym kierunku, z tranzytem przez jedno lub więcej państw członkowskich lub państw trzecich, albo bez takiego tranzytu;

c) przejazd pojazdu z ładunkiem między państwami trzecimi z tranzytem przez terytorium jednego lub więcej państw członkowskich;

d) przejazd bez ładunku w związku z przewozem, o którym mowa w lit. a, b i c.

Rozporządzenie nr 1072/2009 dotyczy przewoźników zarobkowo trudniących się międzynarodowym przewozem rzeczy i ma na celu - jak wynika z pkt (2) i (3) preambuły - ustanowienie wspólnej polityki transportowej poprzez określenie wspólnych reguł mających zastosowanie do rynku międzynarodowych przewozów drogowych rzeczy i zapewnienie spójnych ram prawnych dla międzynarodowych przewozów drogowych rzeczy we Wspólnocie (Unii Europejskiej).

Dla osiągnięcia tego celu rozporządzenie nr 1072/2009 uzależniło wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy od posiadania licencji wspólnotowej i wprowadziło świadectwo kierowcy w celu umożliwienia państwom członkowskim skutecznego sprawdzenia, czy kierowcy z państw trzecich są legalnie zatrudnieni lub pozostają do dyspozycji przewoźnika odpowiedzialnego za dany przewóz. Jest to zasada ogólna wyrażona w art. 3 rozporządzenia, który stanowi: "wykonywanie przewozów międzynarodowych wymaga posiadania licencji wspólnotowej oraz, jeśli kierowca jest obywatelem państwa trzeciego, świadectwa kierowcy".

Licencja wspólnotowa wydawana jest, zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia, przez państwo członkowskie każdemu przewoźnikowi wykonującemu zarobkowo drogowy przewóz rzeczy, który to przewoźnik:

a) ma siedzibę w tym państwie członkowskim zgodnie z prawodawstwem wspólnotowym oraz krajowymi przepisami tego państwa członkowskiego; oraz

b) jest uprawniony w państwie członkowskim siedziby przewoźnika do wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy zgodnie z przepisami wspólnotowymi oraz krajowymi przepisami tego państwa członkowskiego dotyczącymi dostępu do zawodu drogowego przewoźnika rzeczy.

Należy ponadto zauważyć, że zgodnie z art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 1072/2009 państwo członkowskie siedziby przewoźnika wydaje posiadaczowi oryginał licencji oraz taką liczbę uwierzytelnionych wypisów z licencji wspólnotowej, jaka odpowiada liczbie pojazdów, którymi dysponuje posiadacz licencji wspólnotowej, bez względu na to, czy stanowią one jego własność w całości, czy są w jego dyspozycji na podstawie umowy sprzedaży ratalnej, najmu lub leasingu.

Uwierzytelniony wypis z licencji wspólnotowej przechowywany jest w każdym z pojazdów przewoźnika i musi być okazywany na każde żądanie uprawnionego funkcjonariusza służb kontrolnych (art. 4 ust. 6).

W ocenie sądu, organ prawidłowo ustalił, że przedsiębiorca w dniu kontroli nie wyposażył kierowcy pojazdu w wymagany wypis z licencji, bowiem faktycznie go nie posiadał.

Okoliczność ta jest bezsporna, przy czym brak jest jakichkolwiek przesłanek do zaakceptowania poglądu skarżącego, że nie miał on wpływu na zaistniałe naruszenie.

Podnieść należy, że odpowiedzialność za naruszenie prawa, które ma postać deliktu administracyjnego, jest zobiektywizowana. To oznacza, że nie jest wystarczające powoływanie się przez przedsiębiorcę na przesłankę braku winy w zaistnieniu zdarzeń i okoliczności, które były przyczyną naruszenia prawa. Natomiast przypadek winy, choćby nieumyślnej niweczy możliwość uwolnienia się od odpowiedzialności na podstawie art. 92c u.t.d. Przedsiębiorca bowiem nie może osiągnąć zamierzonego celu, gdy ma świadomość, że może swym działaniem wywołać ujemne skutki, lecz uważa, że zdoła ich uniknąć lub też tych skutków nie przewiduje, choć z łatwością mógłby i powinien to zrobić (zob. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2013 r., II GSK 214/12).

W świetle powyższego ocenić należy zarzut skarżącego, że wniosek o odnowienie licencji dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy został złożony w Głównym Inspektoracie Transportu Drogowego w dniu [...] lipca 2012 r., co potwierdza pismo GITD z dnia [...] lipca 2012 r., jednakże do dnia kontroli wypisy z licencji nie zostały wydane. W ocenie Sądu zarzut skarżącego, że brak niezwłocznej reakcji Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego, a więc bezzwłocznego rozpoznania wniosku i wydania wypisów z licencji, przesądza o braku winy strony po stronie, uznać należy za niezasadny.

Podkreślić bowiem należy, że przedsiębiorca zobowiązany jest do staranności i dbałości w zakresie prowadzonej działalności. Oznacza to, że winien z wyprzedzeniem kontrolować upływ terminów ważności wypisów z licencji, jako dokumentów mających podstawowe znaczenie dla oceny legalności wykonywanego przewozu. Tymczasem pomimo tego, że skarżący wiedział o upływie terminów ważności wypisów z licencji wydanych przy licencji nr [...] z dnia [...] marca 2004 r., nie tylko nie złożył wniosku o wydanie wypisów z licencji z odpowiednim wyprzedzeniem, ale będąc świadomym braku tych wypisów, polecił kierowcy wykonanie przewozu, przyjmując na siebie wynikające z tego faktu ryzyko poniesienia kary administracyjnej. Ubocznie należy podnieść, że brak jest przesłanek do uwolnienia od odpowiedzialności skarżącego z tego powodu, że natychmiast po złożeniu wniosku nie zostały mu wydane wypisy z licencji. Skarżący winien wiedzieć, że zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, przy czym w myśl § 3 załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Zatem Głównemu Inspektorowi Transportu Drogowego nie można, jak tego oczekuje skarżący, postawić zarzutu opieszałości w sytuacji, gdy wniosek złożony w dniu [...] lipca 2012 r., został rozpoznany w dniu [...] lipca 2012 r., a więc z zachowaniem terminów ustawowych.

Zgodnie z treścią art. 92c u.t.d. umorzenie postępowania którego domaga się skarżący może nastąpić jedynie wtedy, gdy naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot wykonujący przewóz drogowy nie mógł przewidzieć, a nadto koniecznym jest, by nie miał on wpływu na powstanie tych naruszeń. Jak już była o tym mowa na wstępie, powyższe okoliczności winny być dowiedzione lub wynikać wprost z wszystkich okoliczności sprawy, czego nie można przypisać skarżącemu, gdyż naruszenie jakiego dopuścił się skarżący było dokonane świadomie, a skoro tak, to już ta okoliczność wyklucza zastosowanie art. 92c u.t.d.

Mając na uwadze, że stwierdzone w dniu kontroli naruszenie przepisów dotyczyło zarówno ustawy o transporcie drogowym, jak i rozporządzenia nr 1072/2009, organy prawidłowo ustaliły, że przedsiębiorca wykonywał międzynarodowy przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu, o jakim mowa w art.92a ust. 1 i 6 i lp. 3.3 załącznika nr 3 do u.t.d., a zatem zachodziły przesłanki do nałożenia kary pieniężnej przewidzianej w ustawie.

Za bezzasadne sąd uznał zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie dla wyjaśnienia sprawy. W kontrolowanym postępowaniu, organy jednoznacznie ustaliły, że kierowca nie został wyposażony w wymagany wypis z licencji. Biorąc pod uwagę przytoczone regulacje prawne, powyższe stwierdzenie w pełni uprawniało do zastosowania orzeczonej w sprawie kary pieniężnej. Ustawodawca sankcjonuje bowiem niezastosowanie się przedsiębiorcy do obowiązków nałożonych w ustawie lub umowie międzynarodowej.

Ponadto skarżący wskazując nieprawidłowości przeprowadzonej kontroli drogowej, a odnoszące się do nieokazania w trakcie kontroli przez funkcjonariuszy legitymacji służbowych, nie wykazał jaki miały wpływ na wynik sprawy. Słusznie organ zauważa, że kontrola pojazdu przeprowadzona została na terenie Oddziału Celnego, czyli urzędu celnego, a w związku z tym ich wykonanie nie wymagało od funkcjonariusza celnego doręczenia kontrolowanemu upoważnienia do przeprowadzenia kontroli i okazania legitymacji służbowej

W ocenie sądu organy oparły się na materiale prawidłowo i wyczerpująco zebranym w toku kontroli, dokonując jego odpowiedniej oceny, a swoje stanowisko uzasadniły zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a., wobec czego zarzuty skargi w tym zakresie należało uznać za bezzasadne.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), oddalił skargę.