Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 264/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2008-07-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1, art. 3 ust. 3
journal: Dz.U. 2006 nr 121 poz 844
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity
article: art. 3 ust. 1, art. 3 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 136 poz 969
law: Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r, o podatku rolnym - tekst jednolity
article: art. 133 par. 1, art. 122, art. 187 par. 1, art. 191, art. 247 art. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia NSA Anna Wiciak (spr.), Protokolant Iwona Dybkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2008 r. sprawy ze skargi E. K. – P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł ( słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. stwierdza, że decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku


UZASADNIENIE

Na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925) po rozpatrzeniu odwołania Pani E. K.- P, zam. w Z. przy ul. [...] z dnia [...] od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] Nr [...] w sprawie stwierdzenia nieważności nakazu płatniczego Prezydenta Miasta Z. Nr [...] z dnia [...] na łączne zobowiązanie pieniężne na rok 2007I Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przedstawiono przebieg postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji i w tych ramach wskazano, że decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. - po uprzednim wszczęciu z urzędu postępowania stwierdziło nieważność nakazu płatniczego Prezydenta Miasta Z. nr [...] z dnia [...] na łączne zobowiązanie pieniężne na rok 2007 w kwocie [...] zł z nieruchomości położonej w Z. przy ul. [...].

Kolegium uznało bowiem, że wymieniona decyzja została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie.

W odwołaniu od tej decyzji E. K.- P wniosła o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzuca naruszenie art. 247 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej w związku z art. 3 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych i art. 3 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym poprzez uznanie, iż decyzja - nakaz płatniczy Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie.

Podnosi, że była i jest "posiadaczem samoistnym nieruchomości położonej w Z., przy ul. [...]. Fakt ten znany był organowi podatkowemu, który przez okres posiadania (...) przedmiotowej nieruchomości obciążał mnie stosownymi podatkami".

Rozpatrując sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podkreśliło, że podstawę prawną wymiaru podatku od nieruchomości stanowią przepisy ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm.) oraz uchwały Rady Miejskiej w Z. Nr [...] z dnia [...] w sprawie określenia stawek podatku od nieruchomości. Natomiast podstawę prawną wymiaru podatku rolnego stanowi ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 ze zm.).

Dalej zauważono, że podstawowe znaczenie przy ustalaniu wymiaru tych podatków ma przepis art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.), który wskazuje, że podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz art. 3 ust. 1 ustawy o podatku rolnym podatnikami podatku od nieruchomości i podatku rolnego są m.in. osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nie posiadające osobowości prawnej, będące właścicielami nieruchomości, posiadaczami samoistnymi nieruchomości, użytkownikami wieczystymi gruntów. Jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy zarówno w podatku rolnym jak i w podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym.

Organ odwoławczy zaakcentował, że za posiadacza samoistnego może być uznana tylko taka osoba, która włada rzeczą jak właściciel. Obok woli władania rzeczą w sposób do jakiego uprawniony jest właściciel konieczne jest także faktyczne władanie rzeczą. Dopiero kumulatywne spełnienie tych dwóch przesłanek świadczy o tym, że mamy do czynienia z posiadaniem samoistnym.

Podkreślono, że z przedłożonej dokumentacji sprawy wynika, że nieruchomość położona w Z. przy ul. [...] zapisana jest w Księdze Wieczystej oraz w ewidencji gruntów jako współwłasność w 1/2 części J.O. i E.O. Osoby te zmarły: J.O. w dniu 12.01.1984 r., a E.O. w dniu 27.03.1997 r., zgodnie z informacją przekazaną przez organ podatkowy I instancji.

Decyzję - nakaz płatniczy na łączne zobowiązanie pieniężne na rok 2007 z dnia [...] wystawiono na zmarłych współwłaścicieli nieruchomości, zaś jako "administratora" wskazano E.K.-P. Administrator nieruchomości nie może być uznany za podatnika podatku od nieruchomości, ponieważ jako dzierżyciel nie jest posiadaczem nieruchomości.

Organ odwoławczy podkreślił, że w aktach sprawy znajdują się kserokopie pism z dnia 2 lutego 2000 r., 28 czerwca 2004 r., 4 grudnia 2006 r., w których E.K.-P. wyjaśnia, że wraz z mężem opiekuje się wymienioną wyżej nieruchomością. Jej wniosek o wprowadzenie zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków m. Z. dla nieruchomości położonej przy ul. [...] nie został uwzględniony przez Prezydenta Miasta Z., z uwagi na brak dokumentacji potwierdzającej tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości.

Postanowieniem z dnia 13 lutego 2007 r. Sygn. akt I Ns 870104 Sąd Rejonowy w Z. stwierdził, że spadek po J.O. nabyła w całości E.S. zmarła 27 marca 1997 r., zaś spadek po E.S. nabyli A.O. i F.O. po ½ części.

Reasumując, organ stwierdził, że obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości i w podatku rolnym ciąży na współwłaścicielach nieruchomości.

W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego E.K. –P. wniosła o uchylenie ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] zarzucając jej naruszenie art. 247 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych oraz art. 3 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym poprzez uznanie, że decyzja-nakaz płatniczy Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] (nr [...]) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie oraz błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, iż skarżąca nie posiada statusu posiadacza samoistnego, a jedynie dzierżyciela nieruchomości będącej przedmiotem opodatkowania.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że nie może budzić wątpliwości to, że z mocy regulacji obu ustaw stanowiących podstawę prawną zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy istnieją dwa podmioty: właściciel i posiadacz samoistny, to podatnikiem podatku od nieruchomości oraz podatku rolnego zawsze będzie posiadacz samoistny, a to znaczy, że organ podatkowy nie może dokonywać wyboru podatnika według swego uznania.

Gdy chodzi o ustalenia faktyczne dotyczące jej statusu prawnego, to skarżąca zarzuca, iż organ podatkowy posiadał informacje o tym, że od roku 1979 roku skarżąca korzysta ze spornej nieruchomości jak właściciel, to znaczy zajmuje się jej utrzymaniem, opłaca podatki. Zdaniem skarżącej, organy podatkowe błędnie interpretują użyte przez nią w jednym pism określenie, że "opiekuje się" nieruchomością ,co zupełnie bezpodstawnie - w świetle innych podanych przez nią faktów - utożsamiają z pojęciem "administrowania", a w konsekwencji przyznają jej status dzierżyciela. Tymczasem skarżąca władała nieruchomością na podstawie nieformalnej umowy darowizny zawartej z ówczesną właścicielką nieruchomości.

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga okazała się zasadna.

W punkcie wyjścia rozważań nad zgodnością z prawem zaskarżonej decyzji należy zauważyć, iż została ona wydana w jednym ze znanych procedurze podatkowej trybów nadzwyczajnych jakim jest stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji dotkniętej jedną z wad wymienionych w art. 247 §1 Ordynacji podatkowej.

Ponieważ podstawą stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Z. dnia [...] nr [...] była wada wymieniona w art. 247 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej zatem jej poprawność zależy od tego, czy rzeczywiście ostateczna decyzja objęta wszczętym z urzędu postępowaniem o stwierdzenie nieważności została skierowana do osoby nie będącej stroną postępowania.

Nie ma sporu między stronami postępowania sądowego, że w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania decyzji Prezydenta Miasta Z. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2007 (nakaz płatniczy) podatnikami podatku od nieruchomości oraz podatku rolnego są miedzy innymi osoby fizyczne będące właścicielami nieruchomości, posiadacze samoistni nieruchomości, przy czym jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy zarówno w podatku rolnym jak i podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym (art. 3 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych ,podobnie w ustawie z dnia 15 listopada

1984 r. o podatku rolnym) Zatem, co do zasady wspomniana decyzja (nakaz płatniczy) winna zostać skierowana do właściciela nieruchomości, chyba że ustalono by w sposób nie budzący wątpliwości, że nieruchomość znajduje się w posiadaniu samoistnym.

W objętej postępowaniem nadzwyczajnym decyzji wymienieni są w nagłówku opisującym nieruchomość jej nieżyjący w tym czasie właściciele, natomiast decyzja została zaadresowana w sensie prawnym i dosłownym ("adres do korespondencji") do E.K.-P. co oznacza, że organ podatkowy nie miał w tym czasie wątpliwości, iż skarżąca jest posiadaczem samoistnym nieruchomości. Stało się tak, mimo iż od pewnego czasu toczyło się w służbach finansowych Urzędu Miejskiego w Z. postępowanie wyjaśniające najprawdopodobniej wywołane interwencją A.O., spadkobierczyni E.S. żądającej wyjaśnień na jakiej podstawie faktycznej i prawnej podatki od nieruchomości płaci skarżąca.

W tym stanie rzeczy, skoro Samorządowe Kolegium Odwoławcze zdecydowało się wszcząć z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności omawianej decyzji z dnia [...], to aby w sposób nie budzący jakichkolwiek wątpliwości ustalić, że rzeczona nieruchomość, której własność została stwierdzona postanowieniem Sądu Rejonowego w Z. z dnia 13 lutego 2007 r. sygn. akt I Ns 870/04, nie znajduje się w posiadaniu samoistnym, niezbędne było przeprowadzenie postępowania, w ramach którego należało zebrać wszystkie dostępne dowody pozwalające na ustalenie w tym zakresie stanu faktycznego w sposób zgodny z zasadą wyrażona w art. 122 Ordynacji podatkowej. Jest oczywiste, że dowodami najbardziej przydatnymi z punktu widzenia ustalenia czy skarżąca faktycznie władała nieruchomością jak właściciel (art. 336 Kodeksu cywilnego) był dowód z przesłuchania jej w charakterze świadka w tym celu by wyjaśnić wszystkie wątpliwości jakie mogła nasuwać treść pism kierowanych przez skarżąca do organów administracji publicznej Z.

Wiadomości co do charakteru władania nieruchomością przez skarżącą mogli posiadać też spadkobiercy E.S. - właściciele nieruchomości, których też należało przesłuchać na tę okoliczność w trybie przewidzianym w Ordynacji podatkowej.

Zwrócić należy uwagę również na inny, istotny aspekt proceduralny jaki występuje w rozpoznawanej sprawie. Skoro organy prowadzące postępowanie w niniejszej sprawie uznały, że podatnikami podatku od nieruchomości i podatku rolnego za rok 2007 są właściciele nieruchomości, to winny były przyznać im status strony postępowania (art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej). Wprawdzie postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją nie dotyczyło wprost ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego, to jednak decyzja ta dawała możliwość ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy podatkowej w tym przedmiocie.

Reasumując, stwierdzić należy, że postępowanie poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji nie doprowadziło do zebrania wszystkich dostępnych dowodów, a tym samym uniemożliwiło ustalenie stanu faktycznego zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej. Tym samym też, dokonana przez organy podatkowe ocena dowodów nie może korzystać z ochrony art. 191 Ordynacji podatkowej.

Nadto w postępowaniu tym nie brały czynnego udziału wszystkie uprawnione do tego podmioty.

Z tych wszystkich powodów, uznając iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem wymienionych wcześniej przepisów, a także art. 122, art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 152 poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.