Wyrok NSA oz. w Gdańsku, sygn. akt SA/Gd 1369/91
NSA oz. w Gdańsku
Data orzeczenia: 1992-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 626  Ustrój samorządu terytorialnego, w tym referendum gminne
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Opłaty administracyjne
Powołane przepisy: article: art. 18 ust. 2 pkt 8, art. 40
journal: Dz.U. 1990 nr 16 poz. 95
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym.
article: art. 18 i art. 19
journal: Dz.U. 1991 nr 9 poz. 31
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.
Teza: Niedopuszczalne jest podjęcie przez radę gminy na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./ uchwały ustalającej opłatę administracyjną od czynności urzędowych, które na mocy odrębnej ustawy zostały od takiej opłaty zwolnione.

TEZY

Niedopuszczalne jest podjęcie przez radę gminy na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./ uchwały ustalającej opłatę administracyjną od czynności urzędowych, które na mocy odrębnej ustawy zostały od takiej opłaty zwolnione.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Rady Miejskiej w T. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody T-kiego z dnia 26 września 1991 r. stwierdzające nieważność uchwały Rady Miejskiej w T. w sprawie ustalenia opłat przy zamianie lokali mieszkalnych.


UZASADNIENIE

Uchwałą Rady Miejskiej w T. z dnia 22 sierpnia 1991 r. nr 153/91 w sprawie ustalenia opłat przy zamianie lokali mieszkalnych, podjętą na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 8 oraz art. 40 ust. 1 i 2 pkt 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./ oraz art. 18 i 19 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31/, ustalono opłatę za wniosek o zamianę lokalu mieszkalnego w wysokości 200 000 zł oraz opłatę za decyzję w sprawie zezwolenia na dokonanie zamiany w wysokości 150 000 zł. Wykonanie uchwały zlecono Zarządowi Miasta.

Wojewoda T-ki pismem z dnia 29 sierpnia 1991 r. nr ON.II.0914/83/91 zawiadomił Przewodniczącego Rady Miejskiej w T. i Prezydenta Miasta T. o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej uchwały. Następnie orzeczeniem nadzorczym z dnia 26 września 1991 r. Wojewoda T-ki stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej w T. z dnia 22 sierpnia 1991 r. nr 153/91. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia nadzorczego powołał art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie terytorialnym, w uzasadnieniu zaś podał, że powołane w podstawie prawnej kwestionowanej uchwały przepisy prawne nie dają Radzie Miejskiej kompetencji do tego rodzaju regulacji. Przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 lutego 1989 r. w sprawie opłaty skarbowej /Dz.U. nr 9 poz. 52 ze zm./ zwalniają w par. 3 pkt 7 od opłaty skarbowej podania składane w sprawach mieszkaniowych. Sprawę opłat pobieranych przy zamianie lokali regulują przepisy zarządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 22 września 1982 r. w sprawie opłat pobieranych przy zamianie lokali mieszkalnych oraz zasad tworzenia i zakresu działania biur pośrednictwa zamiany mieszkań /M.P. Nr 23 poz. 203/. Ponadto z art. 60 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe /Dz.U. 1987  nr 30 poz. 165 ze zm./ wynika, że zezwolenie na zamianę lokalu, którego najem wynika z decyzji administracyjnej o przydziale, jest decyzją o przydziale lokalu uzyskanego w wyniku zamiany. Za przydział lokalu pobiera się opłatę skarbową stosownie do / 25 powołanego rozporządzenia w sprawie opłaty skarbowej. Rada Miejska więc nie miała kompetencji do tego typu regulacji.

Rada Miejska w T. w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła o uchylenie rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody T-kiego. W skardze zarzucono naruszenie art. 18 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych przez uznanie, że opłata za wniosek o zamianę lokalu i opłata za decyzję w sprawie zezwolenia na dokonanie zamiany nie są opłatami, których wprowadzenie należy do kompetencji rady gminy.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda T-ki wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem zaskarżenia w rozpatrywanej sprawie jest rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody T-kiego, wydane na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95 ze zm./, stwierdzające nieważność uchwały Rady Miejskiej w T. w sprawie ustalenia opłat przy zamianie lokali mieszkalnych. Przepis art. 91 ust. 1 tej ustawy stanowi samodzielną, podstawę do wydania rozstrzygnięcia nadzorczego, stwierdzającego nieważność uchwały organu gminy sprzecznej z prawem.

Ustawa o samorządzie terytorialnym w art. 6 ust. 1 określa generalną kompetencję samorządu terytorialnego, stanowiąc, że do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, nie zastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów. To sformułowanie nie precyzuje szczegółowo i konkretnie uprawnień decyzyjnych gminy w poszczególnych dziedzinach administracji publicznej. Aby rozstrzygnąć, o czym gmina może samodzielnie decydować, należy sięgnąć do materialnego prawa administracyjnego, czyli do ustaw regulujących stosunki prawne w określonych dziedzinach.

Przedmiotem uchwały Rady Miejskiej w T., zakwestionowanej rozstrzygnięciem nadzorczym Wojewody T-kiego, była opłata lokalna. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego opłaty lokalne były traktowane od dawna jako świadczenia publicznoprawne, do których - wobec braku innych uregulowań szczegółowych - należy stosować reguły zawarte w ustawie z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 27 poz. 111 ze zm./.

Przepis par. 1 pkt 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lutego 1989 r. w sprawie rozciągnięcia przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych na niektóre rodzaje świadczeń pieniężnych oraz określenia właściwości organów podatkowych w zakresie umarzania zaległości podatkowych /Dz.U. nr 6 poz. 40 ze zm./ stanowi o rozciągnięciu przepisów ustawy o zobowiązaniach podatkowych na opłaty lokalne.

Według art. 2 ust. 2 cytowanej ustawy o zobowiązaniach podatkowych obowiązek podatkowy określają ustawy. Zastrzeżenie zatem stanowienia o podatkach dla organu ustawodawczego wyłącza w tym zakresie kompetencje organu samorządowego.

Powyższa zasada powstawania obowiązku podatkowego jest zbieżna z przepisami art. 18 ust. 2 pkt 8 wyżej wskazanej ustawy o samorządzie terytorialnym, który stanowi, że do wyłącznej właściwości rady gminy należy podejmowanie uchwał w sprawach podatków i opłat w granicach określonych w odrębnych ustawach.

Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, zgodności z prawem uchwały Rady Miejskiej w T. z dnia 22 sierpnia 1991 r. nie uzasadniają przepisy art. 18 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31/. Uprawnienia organów gminy, wynikające z art. 18 tej ustawy, dotyczą możliwości wprowadzenia przez radę gminy opłaty administracyjnej za czynności urzędowe wykonywane przez podległe jej organy, jeżeli czynności te nie są objęte przepisami o opłacie skarbowej. Trafnie zatem Wojewoda T-ki w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym stwierdził, że przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 lutego 1989 r. w sprawie opłaty skarbowej /Dz.U. nr 9 poz. 52 ze zm./ zwalniają w par. 3 pkt 7 od opłaty skarbowej podania składane w sprawach mieszkaniowych. Za przydział lokalu zaś pobiera się opłatę skarbową stosownie do par. 25 tego rozporządzenia. Obecnie obowiązujące rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 2 października 1991 r. w sprawie opłaty skarbowej /Dz.U. nr 90 poz. 405/  w par. 3 pkt 7 także zwalnia od opłaty skarbowej podania składane w sprawach mieszkaniowych.

W świetle powyższych rozważań należało dojść do wniosku, że niedopuszczalne jest podjęcie przez radę gminy na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 8 ustawy o samorządzie terytorialnym uchwały ustalającej opłatę administracyjną od czynności urzędowych, które na mocy odrębnej ustawy zostały od takiej opłaty zwolnione.

Mając to na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze jest zgodne z prawem, co uzasadnia oddalenie skargi zgodnie z art. 207 par. 5 Kpa.