Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1756/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6092 Melioracje wodne, opłaty melioracyjne
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Rowiński Sędziowie Sędzia WSA Monika Barszcz (spr.) Sędzia WSA Tomasz Wykowski po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. L. na decyzję Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] czerwca 2020 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku likwidacji rurociągów z przywróceniem rowów do właściwych parametrów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi jest decyzja Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: "Prezes PGWWP" lub "organ II instancji", "organ odwoławczy") z dnia [...] czerwca 2020 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] (dalej: "Starosta" lub "organ I instancji") z dnia [...] sierpnia 2017 r., znak [...] dotyczącą likwidacji rurociągów i przywrócenia rowów do właściwych parametrów.

Zaskarżona decyzja była wynikiem następujących ustaleń i oceny prawnej:

Zawiadomieniem z dnia [...] marca 2016 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "PINB") przekazał Staroście pismo Gminnej Spółki Wodnej w [...] informujące o przebudowie rowu m.in. na działkach o nr ew. [...] i [...] w miejscowości [...] gm. [...], będących własnością M. L. (dalej: "strona", "skarżący").

W związku z powyższym, w dniu 13 kwietnia 2016 r. Starosta wszczął postępowanie administracyjne w sprawie przebudowy rowów melioracyjnych na ww. działkach, bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego.

W dniu 28 kwietnia 2016 r. pracownicy Wydziału Rolnictwa i Środowiska Starostwa wraz z przedstawicielem Zarządu Gminnej Spółki Wodnej w [...] w obecności właściciela działek dokonali oględzin urządzeń melioracji wodnych, w wyniku których stwierdzono, że rów R - 5 zlokalizowany na działce o nr ew. [...] został przebudowany na rów kryty z rur o średnicy 160 mm na długości 95 mb, zaś rów R-S zlokalizowany na działce o nr ew. [...] przebudowany na całej jej szerokości tj. 12 mb, bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego.

Pismem z dnia 22 czerwca 2016 r. Starosta wystąpił do Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych Oddział w [...] Inspektorat w [...] (dalej: "WZMiUW") o udostępnienie danych dotyczących parametrów rowów R - 5 i R-S zlokalizowanych na ww. działkach.

W odpowiedzi na powyższe, WZMiUW pismem z dnia 28 czerwca 2016 r. poinformował, że zgodnie z posiadanym operatem powykonawczym z 1986 r. parametry rowu R - S zlokalizowanego na działce o nr ew. [...] wynoszą: średnia głębokość 0,97 m, szerokość dna 0,50 m, nachylenie skarp 1:1,5 jednocześnie wskazując, że z uwagi na długi okres eksploatacji urządzeń melioracyjnych parametry te mogły ulec zmianie. Ponadto poinformował, że rów R - 5 zlokalizowany na działce o nr ew. [...] wykonany został w latach przedwojennych około 1928 r. stąd WZMiUW nie posiada dokumentacji technicznej na podstawie której mógłby określić jego parametry.

Wobec braku danych dotyczących parametrów rowu R - 5 w dniu 29 sierpnia 2016 r. Starosta przeprowadził ponowne oględziny rowu R - 5 zlokalizowanego na działce o nr ew. [...], dokonując pomiaru jego parametrów, które za wylotem rurociągu wynosiły: średnią głębokość 0,70 m, szerokość dna ok. 0,45 m, nachylenie skarp ok. 1:1,5.

Decyzją z dnia [...] października 2016 r. Starosta nałożył na stronę obowiązek likwidacji wykonanych rurociągów. Od przedmiotowego rozstrzygnięcia wniesiono odwołanie do Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...], który decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. uchylił w/w decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r. Starosta powołał biegłego do wydania opinii w sprawie prawidłowości wykonanej przebudowy będącego członkiem Zespołu Rzeczoznawców [...] w [...] Terenowej Grupy Rzeczoznawców w [...] ul. [...].

W dniu 23 maja 2017 r. powołany biegły dokonał oględzin i pomiarów przedmiotowych rowów i na podstawie przeprowadzonej wizji w terenie, pomiarów geodezyjnych oraz obliczeń hydrologicznych i hydraulicznych sformułował następujące wnioski:

1. rurociąg o średnicy 0,16 na rowie R-5 w dniu wizji terenowej był niedrożny,

2. obliczone przepływy miarodajne (Qm) na rowie R-5 wynoszą 0,2 m3 s-1,

a na rowie R-S 0,08 m3 s-1;

3. przepustowości wybudowanych rurociągów o średnicy 0,16 m, gdy na dopływie do rurociągu poziom wody w rowie jest równy z powierzchnią terenu (maksymalne dopuszczalne spiętrzenie w rowach, powyżej którego woda wystąpi z brzegów) wynoszą 0,026 m3 s na rowie R-5 i 0,043 m3 s na rowie R-S; są to przepustowości mniejsze od wymaganych, określonych jako miarodajne, dlatego zastosowane rurociągi o średnicy 0,16 m są zbyt małe;

4. średnice przebudowanych rurociągów na obu rowach powinny być nie mniejsze niż 0,40 m; w przypadku rowu R-5 rurociąg o tej średnicy będzie miał wydatek Qr = 0,213 m3 s, podczas gdy dopływ miarodajny (Qm) wynosi 0,2 m3 s, natomiast na rowie R - S przepustowość rurociągu Qr = 0,087 m3 s, podczas gdy Qm=0,08m3s;

5. na rurociągach zastępujących lokalne rowy powinny być instalowane studnie rewizyjne co 30 - 50 m, umożliwiające prowadzenie prac utrzymaniowych; studnie takie są wymagane na rurociągu ułożonym w rowie R – 5;

6. na wlocie i wylocie rurociągu na rowie R - 5 powinny być zainstalowane kraty zatrzymujące zanieczyszczenia np. gałęzie i uniemożliwiające zasiedlanie zwierząt. Wymagałyby one jednak obsługi (oczyszczania);

7. w przypadku rowu R-5, zamiast rurociągu zastępującego rów na działce nr ew. [...], racjonalnym rozwiązaniem byłoby poprowadzenie rowu po tej działce obok istniejącej drogi gruntowej (działka nr ew. [...]) oraz przy granicy z działką nr ew. [...].

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. Starosta nałożył na stronę obowiązek likwidacji rurociągów z rur PVC o średnicy 0 160 mm wykonanych w rowie R - 5 zlokalizowanym na działce o nr ew. [...] na długości 95 mb. oraz w rowie R - S zlokalizowanym na działce o nr ew. [...] na długości 12 mb. w miejscowości [...] gm. [...].

Ponadto Starosta ustalił następujące warunki likwidacji rurociągów:

1. Zdjęcie warstwy gruntu nad rurociągami;

2. Usunięcie rurociągów;

3. Wykop pozostałych mas ziemnych z rowów do określonych parametrów:

a) szerokość dna:

- 0,50 m z tolerancją do 0,10 m rowu R-S

- 0,45 m z tolerancją do 0,05 m rowu R-5

b) głębokość :

- 0,97 m z tolerancją do 0,25 m rowu R-S

- 0,70 m z tolerancją do 0,10 m rowu R-5

c) nachylenie skarp - ok. 1 : 1,5;

4. Dostosowania poziomu dna rowów do rzędnych posadowienia istniejących przepustów pod drogami na nich zlokalizowanych,

5. Uporządkowanie terenu po zakończeniu robót,

6. Powiadomienie Gminnej Spółki Wodnej w [...] o terminie prowadzenia robót likwidacyjnych.

Starosta zobowiązał stronę do wykonania ww. robót niezwłocznie, jednak nie później niż do dnia 30 września 2017 r.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 9 ust. 2 pkt. 1 lit. a i pkt 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1121; dalej "u.p.w.", "prawo wodne"), przepisy ustawy dotyczące urządzeń wodnych stosuje się odpowiednio do urządzeń melioracji wodnych niezaliczanych do urządzeń wodnych, natomiast odnośnie wykonania urządzeń wodnych stosuje się odpowiednio do ich przebudowy. Wykonanie urządzeń wodnych w myśl art. 122 ust. 3 u.p.w. wymaga pozwolenia wodnoprawnego.

Starosta powołując się na opinię biegłego, zauważył że przebudowy rowów dokonano nieprawidłowo z uwagi na zastosowanie rurociągów o przepustowości mniejszej od wymaganej oraz brak studni rewizyjnych i krat zatrzymujących zanieczyszczenia na rowie R – 5. Starosta zaznaczył, że średnice rurociągów przebudowanych rowów powinny być nie mniejsze niż 0,4 m, natomiast brakujące studnie na rurociągu ułożonym w rowie R - 5 powinny być zainstalowane co 30 - 50 m.

Organ I instancji wskazał, że wykonana przebudowa rowów bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego nie może być zalegalizowana w trybie art. 64a u.p.w., a zatem był on zobowiązany do nałożenia na właściciela urządzenia, w drodze decyzji, obowiązku likwidacji urządzenia, ustalając przy tym warunki i termin wykonania tego obowiązku.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący złożył odwołanie do organu II instancji, zarzucając zaniechanie przez organ I instancji podjęcia wszystkich niezbędnych czynności mających na celu ustalenie wyczerpującego stanu faktycznego sprawy (naruszenie art. 7, 9 i 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a.), brak podstaw do zastosowania art. 64a u.p.w. oraz wadliwą wykładnię art. 122 u.p.w., polegającą na uznaniu, że każda ingerencja w urządzenia wodne w postaci rowów melioracyjnych wymaga pozwolenia wodnoprawnego, podczas gdy odbudowa, rozbudowa, przebudowa, rozbiórka lub likwidacja urządzenia wodnego tylko wtedy wymaga pozwolenia, gdy nie jest związana z utrzymywaniem tych urządzeń w celu zachowania ich funkcji.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. Prezes PGWWP uchylił ww. rozstrzygnięcie Starosty w części dotyczącej terminu dokonania likwidacji rurociągów wraz z przywróceniem rowów do właściwych parametrów - niezwłocznie, nie później niż do dnia 30 września 2017 r. oraz ustalił termin dokonania likwidacji rurociągów wraz z przywróceniem rowów do właściwych parametrów, tj. 3 miesiące od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się prawomocna. W pozostałej części, organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy zaznaczył, że decyzja Starosty jest prawidłowa, a zarzuty odwołującego się nie zasługują na uwzględnienie.

Prezes PGWWP zauważył, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, iż strona dokonała jesienią 2015 r. przebudowy rowu R-5 na długości 95 mb (działka nr [...]) i rowu R-S na długości 12 mb (działka nr [...]) na rurociąg o średnicy 160 mm, w miejscowości [...], gm. [...], a działania te zostały wykonane bez wymaganego prawem pozwolenia wodnoprawnego. W ocenie organu odwoławczego, w takiej sytuacji zastosowanie ma art. 64a u.p.w. w zw. z art. 9 ust. 2 pkt 2 u.p.w. Prezes PGWWP zaznaczył, że zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 19 lit. a u.p.w., rowy zostały zaliczone do urządzeń wodnych, natomiast stosownie do art. 9 ust. 2 pkt 2 u.p.w., przepisy dotyczące wykonania urządzeń wodnych stosuje się odpowiednio do odbudowy, rozbudowy, przebudowy, rozbiórki lub likwidacji tych urządzeń, z wyłączeniem robót związanych z utrzymywaniem urządzeń wodnych w celu zachowania ich funkcji. Zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt 3 u.p.w., dla wykonania urządzeń wodnych (tym samym dla ich przebudowy), wymagane jest uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego.

Odnośnie zarzutu naruszenia przez Starostę art. 9 k.p.a. poprzez nieudzielenie wyjaśnień i wskazówek dotyczących legalizacji przedmiotowych urządzeń wodnych, Prezes PGWWP wskazał, że udzielanie wyjaśnień i wskazówek nie jest równoznaczne z obowiązkiem zawiadamiania strony o powszechnie obowiązujących, publikowanych aktach prawnych i wynikających z nich obowiązkach, czy konsekwencjach niedostosowania się do konkretnych przepisów. Określony w tym przepisie obowiązek nie może być utożsamiony z udzielaniem stronom pomocy prawnej, czy zastępowaniem ich aktywności przez instruowanie o wyborze optymalnego sposobu postępowania. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że strona, w toku postępowania została poinformowana o procedurze legalizacyjnej, o której mowa w art. 64a ust. 1 u.p.w., a ponadto w toku całego postępowania odwołujący korzystał z profesjonalnej pomocy prawnej i jego interesy reprezentował radca prawy. Natomiast z akt sprawy nie wynika, aby strona skorzystała z przysługującego prawa i wystąpiła z wnioskiem o legalizację wykonanych robót.

W ocenie organu II instancji, Starosta zasadnie uznał, iż w przedmiotowej sprawie zachodziły podstawy do zastosowania art. 64a ust 5 u.p.w., poprzez nałożenie na stronę obowiązku likwidacji wykonanych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego rurociągów na rowach R-5 i R-S zlokalizowanych na działkach nr [...] i [...] w miejscowości [...], gm. [...]. W przedmiotowej sprawie niezaprzeczalnym jest, że właściciel ww. działek dokonał przebudowy zlokalizowanych na tych działkach rowów melioracyjnych bez wymaganego, w świetle przepisów ustawy Prawo wodne z 2001 r., pozwolenia wodnoprawnego.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł M. L., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie: 1) art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszystkich niezbędnych czynności mających na celu wyczerpujące ustalenie stanu faktycznego sprawy, w tym w szczególności statusu prawnego rowu R-5 (w zakresie ustalenia, czy stanowi on urządzenie wodne w rozumieniu stosownych przepisów obowiązującego prawa) oraz faktycznych parametrów rowów R-S i R-5 (z chwili poprzedzającej wykonanie przez skarżącego kwestionowanych prac), podczas gdy obowiązkiem organu administracji publicznej winno być dokonanie wszechstronnego i wnikliwego ustalenia stanu faktycznego sprawy, a także wnikliwej oceny przeprowadzonych w toku postępowania dowodów;

2) art. 84 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia w sprawie dowodu z opinii biegłego z dziedziny hydrologii, gospodarki wodnej i melioracji wodnych na okoliczność ustalenia tego, czy wykonane przez skarżącego, w obrębie rowów R-S i R-5, prace mieszczą się w zakresie czynności związanych z utrzymywaniem tych urządzeń w celu zachowania ich funkcji, w tym czy przywróciły one drożność tych rowów, a także tego, jakimi parametrami cechowały się rowy przed wykonaniem prac przez skarżącego (z uwzględnieniem zmian w zakresie ich pierwotnych parametrów), podczas gdy ocena przesłanek nałożenia obowiązku likwidacji urządzenia wodnego i warunków jego wykonania wymaga wiadomości specjalnych, którymi organy administracji publicznej nie dysponowały;

3) art. 122 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 9 ust. 2 pkt 2 u.p.w. poprzez jego wadliwą wykładnię polegającą na uznaniu, że każde roboty dotyczące rowów melioracyjnych wymagają pozwolenia wodnoprawnego, podczas gdy odbudowa, rozbudowa, przebudowa, rozbiórka lub likwidacja urządzenia wodnego tylko wtedy wymaga takiego pozwolenia, gdy nie jest związana z utrzymywaniem tych urządzeń w celu zachowania ich funkcji,

4) art. 64a ust. 5 u.p.w. poprzez jego zastosowanie i nałożenie na skarżącego obowiązku likwidacji rurociągów wraz z przywróceniem rowów do właściwych parametrów, podczas gdy w okolicznościach faktycznych sprawy brak jest podstaw do nałożenia na skarżącego takiego obowiązku, a jednocześnie warunki wykonania tego obowiązku zostały określone przez organ w sposób dowolny.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c skarżący wniósł o uchylenie decyzji obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu strona rozwinęła argumentację dotyczącą podniesionych zarzutów. Przede wszystkim skarżący wskazał, że organ II instancji podzielił ustalenia faktyczne organu I instancji, które zostały oparte wyłącznie na opinii biegłego i pismach WMiUW, bezkrytycznie przyjmując wynikające z nich informacje za podstawę swojego rozstrzygnięcia w sprawie. W ocenie strony, wszechstronna analiza materiału zgromadzonego w sprawie nie pozwala na ustalenie faktycznych cech prawnych rowów R-5 i R-S, w tym legalności posadowienia rowu R-5, bowiem z pisma WMiUW wynika, że operat powykonawczy dotyczący rowu R-S został wykonany w 1986 r., a z kolei rów R-5 miał być wykonany w latach przedwojennych (ok. 1928 r.), przy czym ww. Zarząd nie posiada dokumentacji technicznej określającej jego parametry. Jednocześnie z pisma nie wynika, na jakiej podstawie ustalono datę wykonania tego rowu. Ponadto w piśmie tym podano, że z uwagi na długi okres eksploatacji (rowu R-S)wskazane w nim parametry urządzeń mogły ulec zmianie. Zdaniem skarżącego, mimo wątpliwości z ww. pisma, organy zaniechały dalszych ustaleń w tym zakresie, w tym ustalenia tego, czy rów R-5 w ogóle powstał legalnie, a jeśli tak, czy nie został zlikwidowany, a także tego, czy na przestrzeni lat przedmiotowe rowy nie uległy modyfikacjom, które miałyby wpływ na ocenę prac wykonanych przez skarżącego (z punktu widzenia zasadności wydanej decyzji). W przypadku rowu R-5 organy nie ustaliły nawet tego, jakimi parametrami charakteryzował się ten rów w chwili jego budowy.

Odnośnie naruszenia art. 84 § 1 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. strona wskazała, że przed wydaniem decyzji w przedmiocie likwidacji urządzenia wodnego powinna być przeprowadzona opinia określająca, czy wykonane przez skarżącego, w obrębie rowów R-S i R-5, prace mieszczą się w zakresie czynności związanych z utrzymywaniem tych urządzeń w celu zachowania ich funkcji, w tym czy przywróciły one drożność tych rowów (co mogłoby być w ocenie skarżącego podstawą uznania bezzasadności ewentualnego nałożenia na niego obowiązku likwidacji rurociągów). Ustalenie tych okoliczności w bezpośredni sposób winno przekładać się na treść decyzji. Skarżący podkreślił, że wykonane przez niego prace służyły udrożnieniu rowów, które od lat były zaniedbane i nie spełniały swoich funkcji.

W ocenie skarżącego organ odwoławczy nie rozpoznał zarzutów naruszenia przez organ pierwszej instancji przepisu art. 122 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 9 ust. 2 pkt 2 u.p.w. Strona wskazała, że nie każde roboty wykonane w zakresie istniejących urządzeń wodnych będą determinować konieczność uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Zdaniem skarżącego takiego pozwolenia nie wymagają roboty związane z utrzymywaniem urządzeń wodnych w celu zachowania ich funkcji. Tym samym przyjętą przez organy wykładnię wyżej powoływanych przepisów, zgodnie z którą w każdym wypadku objęcia rowu melioracyjnego robotami ziemnymi konieczne jest uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego, należy uznać za wadliwą, bowiem roboty wykonane na działkach o nr ew. [...] i [...], położonych w miejscowości [...], gm. [...], a dotyczące znajdujących się na nich rowów melioracyjnych, pozostają w bezpośrednim związku z utrzymywaniem tych urządzeń w celu zachowania ich funkcji. W ocenie skarżącego, przed wykonaniem przez niego prac, rowy R-S i R-5 nie spełniały swojej funkcji. Przedmiotowe urządzenia wodne były zaniedbane i wymagały wykonania pilnych czynności zachowawczych. Dopiero wykonane przez skarżącego prace pozwoliły udrożnić te rowy, zapewniając ich przepustowość. Strona podniosła, że wykonanie zaskarżonej decyzji będzie oznaczać przywrócenie rowów R-5 i R-S do stanu, w którym nie spełniały one założonych funkcji. Organ w ogóle nie wziął jednak tej okoliczności pod uwagę, a zatem zastosowanie art. 64a ust. 5 u.p.w. należy uznać za bezzasadne.

W odpowiedzi na skargę Prezes PGWWP wniósł o jej oddalenie przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania oraz podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Organ II instancji podkreślił, że zarzuty podniesione w skardze były już przedmiotem analizy Prezesa PGWWP i zostały szczegółowo omówione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W niniejszej sprawie bezsporne jest to, że skarżący dokonał przebudowy rowów melioracyjnych R-S i R-5 oraz to, że przed wykonaniem tych działań nie uzyskał pozwolenia wodnoprawego, jak również później nie wystąpił o legalizację wykonanych przez siebie czynności.

Skarżący w skardze przede wszystkim twierdzi, że organ nie ustalił, czy ww. rowy stanowią urządzenia wodne i jakie są ich parametry oraz czy wykonane przez niego czynności miały na celu utrzymanie tych urządzeń w celu zachowania ich funkcji, czego organ nie ustalił, w szczególności nie powołał biegłego celem stwierdzenia, czy prace mieszczą się w zakresie czynności związanych z utrzymywaniem tych urządzeń w celu zachowania ich funkcji.

Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. Sąd w niniejszej sprawie podzielił stanowisko organów.

Na wstępie, w odniesieniu do zarzutów skargi, wskazać należy, że organ odwoławczy prawidłowo ustalił, iż zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 19 lit. a ustawy – Prawo wodne, rowy zostały zaliczone do urządzeń wodnych, natomiast stosownie do art. 9 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy, przepisy dotyczące wykonania urządzeń wodnych stosuje się odpowiednio do odbudowy, rozbudowy, przebudowy, rozbiórki lub likwidacji tych urządzeń, z wyłączeniem robót związanych z utrzymywaniem urządzeń wodnych w celu zachowania ich funkcji. Zgodnie zaś z art. 122 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy, dla wykonania urządzeń wodnych (tym samym dla ich przebudowy), wymagane jest uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego.

W niniejszej sprawie w wyniku oględzin, także dokonanych przez biegłego stwierdzono bezspornie, że rów R - 5 zlokalizowany na działce o nr ewid. [...] został przebudowany na rów kryty z rur o średnicy 160 mm na długości 95 mb. i rów R-S zlokalizowany na działce o nr ewid. [...] został przebudowany na całej jej szerokości tj. 12 mb.

Wbrew twierdzeniom strony organy ustaliły także jakie powinny być prawidłowe parametry przedmiotowych rowów melioracyjnych, bowiem:

Pismem z dnia 22 czerwca 2016 r. wystąpiono do Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych Oddział w [...] Inspektorat w [...] o udostępnienie danych dotyczących parametrów rowów R - 5 i R-S zlokalizowanych na przedmiotowych działkach. Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych Oddział w [...] pismem z dnia 28 czerwca 2016 r. poinformował, że zgodnie z posiadanym operatem powykonawczym z 1986 r. parametry rowu R - S zlokalizowanego na działce o nr ewid. [...] wynoszą: średnia głębokość 0,97 m, szerokość dna 0,50 m, nachylenie skarp 1:1,5 jednocześnie wskazując, że z uwagi na długi okres eksploatacji urządzeń melioracyjnych parametry te mogły ulec zmianie. Ponadto poinformował, że rów R - 5 zlokalizowany na działce o nr ewid. [...] wykonany został w latach przedwojennych około 1928 r. i Inspektorat nie posiada dokumentacji technicznej na podstawie której mógłby określić jego parametry.

Wobec braku danych dotyczących parametrów rowu R - 5 pracownik Wydziału Rolnictwa i Środowiska tut. Starostwa w dniu 29 sierpnia 2016 r. przeprowadził ponowne oględziny tego rowu i dokonał pomiaru jego parametrów, które za wylotem rurociągu wynosiły: średnia głębokość 0,70 m, szerokość dna ok. 0,45 m, nachylenie skarp ok. 1:1,5.

Ponadto biegły w osobie Pana dr hab. inż. J. L. będący członkiem Zespołu Rzeczoznawców [...] w [...] Terenowej Grupy Rzeczoznawców w [...] ul. [...] dokonał w dniu 23 maja 2017 r. oględzin i pomiarów przedmiotowych rowów i na podstawie przeprowadzonej wizji w terenie, pomiarów geodezyjnych oraz obliczeń hydrologicznych i hydraulicznych stwierdził, że:

- Rurociąg o średnicy 0,16 na rowie R-5 w dniu wizji terenowej był niedrożny,

- Obliczone przepływy miarodajne (Qm) na rowie R-5 wynoszą 0,2 m3 s'1, a na rowie R-S 0,08 m3 s'1,

- Przepustowości wybudowanych rurociągów o średnicy 0,16 m, gdy na dopływie do rurociągu poziom wody w rowie jest równy z powierzchnią terenu ( maksymalne dopuszczalne spiętrzenie w rowach, powyżej którego woda wystąpi z brzegów ) wynoszą 0,026 m3 s na rowie R-5 i 0,043 m3 s na rowie R-S. Są to przepustowości mniejsze od wymaganych, określonych jako miarodajne, dlatego zastosowane rurociągi o średnicy 0,16 m są zbyt małe,

- Średnice przebudowanych rurociągów na obu rowach powinny być nie mniejsze niż 0,40 m. W przypadku rowu R-5 rurociąg o tej średnicy będzie miał wydatek Qr = 0,213 m3 s, podczas gdy dopływ miarodajny ( Qm ) wynosi 0,2 m3 s, natomiast na rowie R - S przepustowość rurociągu Qr = 0,087 m3 s, podczas gdy Qm=0,08m3s,

- Na rurociągach zastępujących lokalne rowy powinny być instalowane studnie rewizyjne co 30 - 50 m, umożliwiające prowadzenie prac utrzymaniowych. Studnie takie są wymagane na rurociągu ułożonym w rowie R - 5 ,

- Na wlocie i wylocie rurociągu na rowie R - 5 powinny być zainstalowane kraty zatrzymujące zanieczyszczenia np. gałęzie i uniemożliwiające zasiedlanie zwierząt. Wymagałyby one jednak obsługi (oczyszczania),

- W przypadku rowu R-5, zamiast rurociągu zastępującego rów na działce nr ewid. [...], racjonalnym rozwiązaniem byłoby poprowadzenie rowu po tej działce obok istniejącej drogi gruntowej ( działka nr ewid. [...] ) oraz przy granicy z działką nr ewid. [...].

Wobec powyższych ustaleń, a zwłaszcza stwierdzenia przez biegłego posiadającego wiadomości specjalne, że przebudowy rowów dokonano nieprawidłowo z uwagi na zastosowanie rurociągów o przepustowości mniejszej od wymaganej oraz braku studni rewizyjnych i krat zatrzymujących zanieczyszczenia na rowie R – 5, nie sposób zgodzić się ze skarżącym, że wykonane czynności były robotami związanymi z utrzymywaniem urządzeń wodnych w celu zachowania ich funkcji. W tym miejscu jeszcze raz wskazać należy, że rurociąg na rowie R-5 w dniu wizji wykonanej przez biegłego był niedrożny.

Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego, że w niniejszej sprawie konieczne było powołanie kolejnego biegłego, zwłaszcza, że strona nie przedstawiła dowodów, czy też nie wskazała okoliczności świadczących o nieprawidłowościach w wydanej opinii przez biegłego powołanego w sprawie przez organ. Biegły w osobie Pana dr hab. inż. J. L. będący członkiem Zespołu Rzeczoznawców [...] w [...] Terenowej Grupy Rzeczoznawców w [...] posiadał wiadomości specjalne w badanym przez niego zakresie.

Z uwagi na to, że wykonana przez skarżącego przebudowa rowów była dokonana bez wcześniejszego uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. W niniejszej sprawie zastosowanie znalazł art. 64a ustawy - Prawo wodne. Przepis ten przewiduje dwa rodzaje postępowania w niniejszej sprawie:

- art. 64a ust. 1 ww. ustawy - postępowanie wszczynane przez organ właściwy do udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na wniosek właściciela samowolnie wykonanego urządzenia wodnego w celu legalizacji tego urządzenia;

- art. 64a ust. 5 ustawy - postępowanie wszczynane przez organ z urzędu, w ramach którego organ może w drodze decyzji nałożyć na właściciela urządzenia wodnego obowiązek likwidacji tego urządzenia, ustalając warunki i termin wykonania tego obowiązku, jeżeli właściciel nie wystąpił z wnioskiem o legalizację urządzenia wodnego lub nie uzyskał decyzji o legalizacji urządzenia wodnego.

W niniejszej sprawie skarżący nie wystąpił o legalizację przeprowadzonej przez niego przebudowy, w związku z czym zasadnie organ wszczął w niniejszej sprawie postępowanie z urzędu, zwłaszcza, że stwierdzone przez biegłego nieprawidłowości w obecnych parametrach rowów po dokonanej przebudowie nie pozwalają na dalsze utrzymywanie takiego stanu. Przypomnieć w tym miejscu należy, że zastosowano rurociągi o przepustowości mniejszej od wymaganej oraz brak jest studni rewizyjnych i krat zatrzymujących zanieczyszczenia na rowie R – 5.

Wobec powyższego prawidłowo również organy wydały decyzję w przedmiocie nałożenia na skarżącego obowiązku likwidacji istniejących rurociągów określając przy tym odpowiednie parametry przywracanych rowów z uwzględnieniem naturalnych zmian, które mogły zaistnieć w ich wartościach.

Wbrew twierdzeniom skarżącego warunki wykonania ww. obowiązku nie zostały określone przez organ dowolnie. Jeżeli chodzi o ww. parametry, określono je dla rowu R-S na poziomie wskazanym przez Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych Oddział w [...] na podstawie posiadanego operatu powykonawczego, natomiast dla rowu R-5 (z uwagi na brak danych) - na poziomie parametrów stwierdzonych za wylotem rurociągu.

Zdaniem Sądu organy nie dopuściły się naruszenia przepisów postępowania, w szczególności dokonały wszelkich czynności koniecznych do dokładnego ustalenia stanu faktycznego poprzez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie zgromadzonego materiału dowodowego istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy.

Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy, dającego podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Z powyższych względów należało oddalić skargę z uwagi na jej niezasadność, co Sąd uczynił (art. 151 p.p.s.a.).