Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 119/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2022 poz 479
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Niezgoda (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz Asesor sądowy Agnieszka Kosowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 maja 2022 r. sprawy ze skargi Z. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 2 grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 2 grudnia 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie, po rozpatrzeniu zażalenia Z. W. (strona, skarżąca) utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie z 6 sierpnia 2021 r. odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia i akt sprawy wynika, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Lublinie Inspektorat w Puławach na podstawie decyzji z 14 maja 2015 r. wystawił na Z. W. tytuły wykonawcze z 31 lipca 2015 r. o numerach: [...]

W celu wyegzekwowania należności wynikających z tych tytułów (opisanych w decyzji w sposób szczegółowy, jakich zaległości dotyczą) Dyrektor ZUS zawiadomieniami z 31 lipca 2015 r. podjął próbę zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...] S.A. – w odpowiedzi pismem z 17 sierpnia 2015 r. bank poinformował, że nie prowadzi dla strony rachunku bankowego. Odpisy przedmiotowych zajęć wraz z odpisami ww. tytułów wykonawczych doręczono stronie 18 sierpnia 2015 r.

20 października 2015 r. ZUS w zakresie egzekwowanych zaległości wystawił dalsze tytuły wykonawcze i przekazał je do realizacji Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Puławach w celu prowadzenia egzekucji ze środka, do którego zastosowania nie jest uprawniony Dyrektor Oddziału ZUS. Zawiadomieniem z 2 października 2020 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Puławach poinformował o zakończeniu egzekucji prowadzonej na podstawie dalszych tytułów wykonawczych.

Następnie Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie zawiadomieniami z 14 października 2020 r. dokonał zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalno-rentowego w ZUS Oddział w Puławach. Odpisy przedmiotowych zawiadomień o zajęciu doręczono stronie 26 października 2020 r.

W związku ze zbiegiem egzekucji sądowej i administracyjnej co do powyższego świadczenia, prowadzenie łącznej egzekucji przejął Komornik sądowy, który jako pierwszy dokonał zajęcia.

W dniu 4 listopada 2020 r. do strona złożyła pismo do ZUS, zatytułowane "Wniosek o przedawnienie roszczeń", ze wskazaniem, że składa niniejszy wniosek w związku z otrzymaniem odpisu zajęcia świadczenia emerytalnego oraz podniosła argumenty związane z przedawnieniem powołując się na art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i na art. 117 § 2 Kodeksu Cywilnego.

ZUS pismem z 10 listopada 2020 r. wyjaśnił stronie, iż nie doszło do przedawnienia roszczeń, wobec czego strona złożyła pismo zatytułowane: "Skarga na czynności egzekucyjne przez ZUS Puławy", podnosząc argumenty za przedawnieniem roszczenia i powołując się ponownie na art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 117 § 2 Kodeksu cywilnego, wobec powyższego pismem z 7 grudnia 2020 r. Dyrektor Oddziału ZUS w Lublinie Inspektorat w Puławach wezwał stronę do uzupełnienia pisma z 23 listopada 2020 r. poprzez jednoznaczne wskazanie czy przedmiotowe pismo stanowi skargę na czynność zajęcia świadczenia emerytalnego czy też jest to wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 ustawy egzekucyjnej, po czym strona, w odpowiedzi ponownie powołała się na przedawnienie. Wobec tego ZUS zakwalifikował pismo strony jako skargę zgłoszoną na podstawie art. 54 ustawy egzekucyjnej na czynność egzekucyjną zajęcia świadczenia emerytalnego. Postanowieniem z 13 stycznia 2021 r. organ egzekucyjny oddalił skargę, po czym strona postanowienie zażaliła. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Dyrektor Oddziału ZUS w Lublinie postanowieniem z 29 kwietnia 2021 r. znak 200300/71/2021/RED-536 oddalił skargę z 4 listopada 2020 r. w zakresie czynności egzekucyjnych polegających na zajęciu świadczenia emerytalnego.

Z kolei postanowieniem znak 200300/71/2021-RED-535 organ I instancji odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...].

Postanowienia powyższe strona zażaliła.

Postanowieniem z 7 lipca 2021 r. nr 0601-IEE.711.126.2021.2 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z 29 kwietnia 2021 r. znak 200300/71/2021/RED-536 oddalające skargę z 4 listopada 2020 r. w zakresie czynności egzekucyjnych polegających na zajęciu świadczenia emerytalnego oraz postanowieniem z tej samej daty, o nr 0601-IEE.711.127.2021.2 organ II instancji uchylił zaskarżone postanowienie z 29 kwietnia 2021 r. znak 200300/71/2021-RED-535 organu I instancji o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, postanowieniem z 6 sierpnia 2021 r. Dyrektor Oddziału ZUS w Lublinie po raz kolejny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...].

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem strona złożyła zażalenie, wskazując przesłankę przedawnienia składek i wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Strona wyraziła przekonanie, że w sprawie powinien znaleźć zastosowanie art. 59 § 2 ustawy egzekucyjnej z uwagi na to, że ani obecnie ani w przyszłości nie będzie możliwe zaspokojenie z jej emerytury narastających zaległości składkowych, poddanych egzekucji administracyjnej, zatem w toku egzekucji nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Na wstępnie organ zaznaczył, że 30 lipca 2020 r. weszła w życie ustawa z dnia 11 września 2019 r. - Zmiana ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070, ze zm.), która zmieniła niektóre przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Stosownie do art. 13 ust. 1 tej ustawy, do postępowań egzekucyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia wżycie nowej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, dlatego w niniejszej sprawie dotyczącej wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, zastosowanie mają przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r.

Następnie organ odwołał się do art. 59 ustawy egzekucyjnej, odnoszącego się do przyczyn umorzenia postępowania. Organ wskazał, że zgodnie z treścią § 1 tego artykułu, postępowanie egzekucyjne umarza się:

1. jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2. jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3. jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4. gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze wzglądu na osobę zobowiązanego;

5. (...);

6. w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7. jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8. jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9. na żądanie wierzyciela;

10. w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Jeżeli zachodzi którakolwiek ze wskazanych wyżej przesłanek, to organ egzekucyjny ma obowiązek umorzenia postępowania.

Stosownie zaś do art. 59 § 2 ustawy egzekucyjnej, postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Organ wskazał, że stosownie do przepisów ustawy egzekucyjnej, umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje wtedy, gdy w toku postępowania zaistnieją przeszkody lub wady postępowania, których nie da się usunąć w ogóle lub w toku danego postępowania egzekucyjnego, przy czym zwrócono uwagę, że w ocenie strony prowadzone postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone ze względu na przedawnienie oraz na podstawie art. 59 § 2 ustawy egzekucyjnej z uwagi na bezskuteczność prowadzonej egzekucji, ponieważ w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Ustosunkowując się do poglądu strony i wyrażając własne stanowisko w sprawie organ wyjaśnił, że należności z tytułu składek a więc składki, odsetki, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata, przedawniają się zgodnie z art. 24 ustawy z 13 października 1998 r. systemie ubezpieczeń społecznych, który w okresie od 25 listopada 1998 r. (data wejścia wżycie ustawy) ulegał na przestrzeni lat wielokrotnym zmianom. W pierwotnym brzmieniu opublikowanym w Dz. U. z 1998 r. Nr 137 poz. 887 (ust. 4 i 5) należności te definiowane jako składki, odsetki, koszty egzekucyjne, dodatkowa opłata i opłata prolongacyjna przedawniały się po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Zgodnie z ustępem 5 ww. przepisu, bieg przedawnienia przerywa odroczenie terminu opłacenia należności z tytułu składek, rozłożenie spłaty tych należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia tych należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. W dniu 1 stycznia 2003 r. weszła w życie ustawa z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241 poz. 2074 ze zm.) wprowadzająca zmiany w zakresie przedawnienia należności z tytułu składek. Zgodnie z art. 24 ust. 4 tej ustawy, należności z tytułu składek przedawniają się po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne z zastrzeżeniem ust. 5-5d. W myśl ust. 5b ww. ustawy, bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania przed sądem. Do należności nieprzedawnionych przed dniem 1 stycznia 2003 r. stosuje się przepis art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 r. Kolejną zmianą został zmodyfikowany ustęp 2 (definiujący należność z tytułu składek) oraz ustęp 5 art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Dzieje się to na podstawie ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 121 poz. 1264).

Zmiany weszły w życie z dniem 1 lipca 2004 r. Należności z tytułu składek definiowane są jako składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata. Zgodnie z nowym brzmieniem ust. 5b bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Następnie ustawa z 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. Nr 232 poz. 1378), która weszła w życie 1 stycznia 2012 r, artykułem 11 ust. la zmienia art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ustalając przedawnienie składek po upływie 5 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Ustawa w art. 27 ust. 1 i 2 przewiduje przepisy przejściowe. Do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 ustawy wymienionej w art. 11, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Jeżeli natomiast przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu.

Należności z tytułu składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych od 1 stycznia 1999 r. na podstawie art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ulegają przedawnieniu na zasadach analogicznych jak należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Kwestię przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne do 31 marca 2003 r. regulowała ustawa z 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. z 1997 r. Nr 28 poz. 153). Zgodnie z art. 28 ust. 2 i 3 tej ustawy, należności te przedawniały się po upływie lat 5, a bieg terminu przedawnienia przerywało: odroczenie terminu płatności składki, rozłożenie zadłużenia na raty, każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. Przerwanie biegu przedawnienia powodowało automatyczne wydłużenie okresu przedawnienia do 10 lat. Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 121 poz. 1264) w art. 17 stanowi, że przedawnienie należności z tytułu składki zdrowotnej odbywa się na zasadach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Dalej organ podał, że należności objęte prowadzonym wobec Pani postępowaniem egzekucyjnym dotyczą zaległych składek na:

1. Ubezpieczenia społeczne za okresy: od czerwca do grudnia 2009 r., lata 2010 - 2012 oraz od stycznia do listopada 2013 r.

2. Ubezpieczenie zdrowotne za okresy: od czerwca do grudnia 2009 r, lata 2010 - 2012 oraz od stycznia do listopada 2013 r.

3. Fundusz Pracy za okres od czerwca do grudnia 2011 r., 2012 r. oraz od stycznia do listopada 2013 r.

W związku ty, biorąc pod uwagę omówione powyżej regulacje prawne dotyczące długości terminu przedawnienia, w sytuacji gdyby nie było żadnych dodatkowych okoliczności wpływających na jego bieg, należności objęte wystawionymi na strnę tytułami wykonawczymi o numerach od [...] do [...] przedawniałyby się następująco:

- na ubezpieczenia społeczne za okresy:

• czerwiec - grudzień 2009 rv 2010 r. oraz styczeń - listopad 2011 r. -1 stycznia 2017 r.,

• grudzień 2011 r. -11 stycznia 2017 r..

• od stycznia do listopada 2012 r. - 11 lutego 2017 r., 13 marca 2017 r., 11 kwietnia 2017 r., 11 maja 2017 r.. 12 czerwca 2017 r.. 11 lipca 2017 r., 11 sierpnia 2017 r., 11 września 2017 r., 11 października 2017 r., 13 listopada 2017 r. i 11 grudnia 2017 r"

• grudzień 2012 r. -11 stycznia 2018 r.,

• od stycznia do listopada 2013 r. - 12 lutego 2018 r., 12 marca 2018 r, 11 kwietnia 2018 r., 11 maja 2018 r., 11 czerwca 2018 r.. 11 lipca 2018 r.. 13 sierpnia 2018 r., 11 września 2018 r., 11 października 2018 r., 13 listopada 2018 r. i 11 grudnia 2018 r.. na ubezpieczenie zdrowotne za okresy:

• czerwiec - grudzień 2009 r., 2010 r. oraz styczeń - listopad 2011 r. -1 stycznia 2017 r.

• grudzień 2011 r. -11 stycznia 2017 r..

• od stycznia do listopada 2012 r. - 11 lutego 2017 r.. 13 marca 2017 r., 11 kwietnia 2017 r., 11 maja 2017 r.. 12 czerwca 2017 r., 11 lipca 2017 r, 11 sierpnia 2017 r., 11 września 2017 r., 11 października 2017 r., 13 listopada 2017 r. i 11 grudnia 2017 r..

• grudzień 2012 r. -11 stycznia 2018 r..

• od stycznia do listopada 2013 r. - 12 lutego 2018 r., 12 marca 2018 r., 11 kwietnia 2018 r., 11 maja 2018 r., 11 czerwca 2018 r., 11 lipca 2018 r.. 13 sierpnia 2018 r., 11 września 2018 r., 11 października 2018 r., 13 listopada 2018 r. i 11 grudnia 2018 r.. na FP za okresy:

• czerwiec - listopad 2011 r. -1 stycznia 2017 r..

• grudzień 2011 r. -11 stycznia 2017 r.,

• od stycznia do listopada 2012 r. - 11 lutego 2017 r., 13 marca 2017 r., 11 kwietnia

2017 r., 11 maja 2017 r., 12 czerwca 2017 r., 11 lipca 2017 r.. 11 sierpnia 2017 r. 11 września 2017 r.. 11 października 2017 r.. 13 listopada 2017 r. i 11 grudnia 2017

• grudzień 2012 r. -11 stycznia 2018 r.,

• od stycznia do listopada 2013 r. - 12 lutego 2018 r.. 12 marca 2018 r.. 11 kwietnia 2018 r.. 11 maja 2018 r,, 11 czerwca 2018 r., 11 lipca 2018 r., 13 sierpnia 2018 r., 11 września 2018 r.. 11 października 2018 r., 13 listopada 2018 r. i 11 grudnia 2018 r.

W tej sprawie miały miejsce okoliczności, które skutecznie spowodowały, że bieg przedawnienia został zawieszony i ciążące na stronie należności z tytułu ww. składek nie uległy przedawnieniu. Dochodzone świadczenia są więc wymagalne, przy czym w wyniku prowadzonej egzekucji w lipcu 2021 r. zrealizowany został tytuł wykonawczy nr [...]

Organ wskazał na dołączoną do postanowienia organu pierwszej instancji tabelę, w której wyszczególniono m.in. jakie składki objęto analizą przedawnienia, terminy ich płatności, numery tytułów wykonawczych obejmujących poszczególne należności oraz daty rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia, podkreślając, że w tej tabeli wskazano również datę, z którą należy wiązać początek zawieszenia biegu terminu przedawnienia, a mianowicie dzień 14 kwietnia 2015 r. , w której to dacie doręczono stronie zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie określającej wysokość należności z tytułu składek. W tym kontekście organ II instancji, zwrócił uwagę na treść art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który stanowi, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony.

Za takie zdarzenie, według Sądu nie może być uznane wydanie ani doręczenie decyzji (analogicznie w przedmiotowej sprawie doręczenie stronie w dniu 14 kwietnia 2015 r. zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie określającej wysokość należności z tytułu składek), ponieważ ma miejsce przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu ww. składek, w rozumieniu art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, było doręczenie zobowiązanej w dniu 18 sierpnia 2015 r. odpisów tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami z 31 lipca 2015 r. o nr [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...] S.A. co spowodowało skuteczne zawieszenie biegu przedawnienia.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie zaznaczył przy tym, że Powyższe nie powoduje zmiany w ocenie przedawnienia i nie niesie za sobą konieczności uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Dodatkowo, w odniesieniu do argumentacji strony wskazano, że należności z tytułu nieopłaconych przez stronę składek za ww. okresy zostały zabezpieczone wpisem hipoteki przymusowej na nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w Puławach V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi Księgę Wieczystą nr [...], przy czym Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 20 maja 2020 r., sygn. akt P 2/18 orzekł, że art. 24 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zakresie, w jakim wyłącza przedawnienie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne zabezpieczonych hipoteką, jest zgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z czym może być skutecznie stosowany. Z uwagi na uregulowanie zawarte w art. 32 ustawy u systemie ubezpieczeń społecznych wyrok znajduje zastosowanie również do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz na ubezpieczenie zdrowotne.

Podsumowując kwestie przedawnienia organ wskazał, że z uwagi na podjęte przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych czynności zmierzające do wyegzekwowania zaległych składek, jak i zabezpieczenie tych należności hipoteką argument przedawnienia składek nie znajduje uzasadnienia.

Organ nie podzielił również twierdzeń strony, iż postępowanie należy umorzyć na podstawie art. 59 § 2 ustawy egzekucyjnej z uwagi na jego bezskuteczność.

Podano, że ze świadczenia emerytalnego strony comiesięcznie przekazywane są środki do Komornika Sądowego prowadzącego łącznie egzekucję z tego środka egzekucyjnego, prowadzona egzekucja doprowadziła do pokrycia należności objętych tytułem wykonawczym nr [...] Nieuzasadnione jest zatem stanowisko, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się nawet kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Zdaniem organu nie istnieje jakakolwiek inna przesłanki określone w art. 59 § 1 ustawy egzekucyjnej skutkujące umorzeniem postępowania egzekucyjnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Z. W., wnosząc o uchylenie postanowienia zarzuciła naruszenie przepisów w zakresie ust. 28 ust. 3 i 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i brak prawidłowych ustaleń związanych z tym postępowaniem.

Argumentowała, że ZUS odmówił jej umorzenia zaległych składek mimo najniższej emerytury, a przecież spełnia przesłanki całkowitej nieściągalności. Emerytura którą co miesiąc otrzymuje (ok 935 złotych emerytury miesięcznie) ledwo starcza jej na życie a i tak 25% jest jej zabierane.

Skarżąca w skardze w sposób szczegółowy opisała swoją obecną sytuację życiową, finansową, nawiązała do okoliczności, które w jej ocenie doprowadzi do powstania zaległości z tytułu składek w ZUS.

Prowadzone postępowanie w jej przekonaniu doprowadzi ją do ruiny.

W uzasadnieniu skargi strona odwołała się w szeroki sposób do treści orzeczeń sądów administracyjnych wydanych na tle art. 28 ust. 3 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, argumentując, że należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących płatnikami składek mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Ponadto strona wskazała na źle obliczony kapitał początkowy i błędne obliczenie należnej jej emerytury.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że Sąd orzekał w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 120 w zw. art. 119 pkt 3 (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W odniesieniu zatem do wniosku skarżącego o rozpoznanie sprawy na rozprawie, wskazania wymaga, że przedmiot niniejszej sprawy mieści się w katalogu wymienionym w art. 119 pkt 3 p.p.s.a., przy czym rozpoznanie sprawy

w trybie uproszczonym na podstawie tego przepisu jest niezależne od woli stron.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 137) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.

Uwzględniając powyższe kryteria oceny zaskarżonego postanowienia, Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna.

W pierwszej kolejności, w odniesieniu do zarzutów skargi wskazać trzeba, że strona sformułowała zasadniczo zarzut naruszenia art. 28 ust. 3 i 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (aktualny Dz.U. z 2022 r. poz. 1099 ze zm.- u.s.u.s.), przy czym z uzasadnienia skargi wynikało, że skarżąca właśnie z tego przepisu wywodzi swoje uprawnienie. Uprawnienie jednak nie do tego, co jest faktycznym przedmiotem procedowania przez organy obu instancji, czyli możliwość umorzenia postępowania egzekucyjnego, lecz uprawnienie do umorzenia należności z tytułu składek. Przywołany bowiem w skardze do sądu art. 28 u.s.u.s, dotyczący możliwości umorzenia przez ZUS składek w sytuacji ich nieściągalności reguluje właśnie zasady na jakich ZUS umarza należności z tytułu składek oraz odracza termin ich płatności. Ustęp 2 i 3 tego artykułu dotyczy możliwość umorzenia należności z tytułu składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, przy czym ust. 3 wskazuje jak należy rozumieć tą "całkowitą nieściągalność". W ocenie strony ta całkowita nieściągalność w jej sytuacji wypełnia się przez to, że w okolicznościach które przedstawiła sądowi co do majątku, sytuacji rodzinnej i finansowej, nie jest ona w stanie dalej spłacać zadłużenia. Środków ledwo wystarcza jej na życie. Dalsze uzasadnienie skargi jest w zasadzie rozwinięciem i uzasadnieniem tych okoliczności.

Jak jednak już wskazano wyżej, i co jest najistotniejsze w sprawie, organy zarówno I jak i II instancji nie procedowały w tej sprawie na podstawie art. 28 u.s.u.s., gdyż strona precyzując swoje wnioski składane do organu (z 2 listopada 2020 r. i z 27 grudnia 2020 r.) zwróciła się o umorzenie postępowania egzekucyjnego, która to instytucja została przewidziana w art. 59 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 poz. 479 ze zm. – u.p.e.a.), i która była przedmiotem procedowania organów w sprawie, i która aktualnie jest przedmiotem kontroli sądowej.

Dlatego też Sąd, który dokonuje kontroli legalności zaskarżonej decyzji i prowadzącego do niej postępowania organów nie może ocenić, rozważyć wystąpienia w sytuacji skarżącej przesłanek dających podstawę do umorzenia składek podniesionych w skardze, o czym stanowi art. 29 u.s.u.s. i przytoczonych celem wykazania ich zaistnienia w sprawie w sytuacji strony.

Mając na uwadze powyższe i przechodząc do sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie W pierwszej kolejności jako w pełni uprawnione należało ocenić działanie organu egzekucyjnego (pismo z 7 grudnia 2020 r.), zwrócił się do strony o sprecyzowanie żądania zawartego w piśmie z 23 listopada 2020 r. a następnie dokonał kwalifikacji tego żądania jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, doprecyzowany pismem z 27 grudnia 2020 r. W ocenie Sądu, powyższa kwalifikacja żądania zobowiązanego uwzględniała treść zgłoszonego żądania i była adekwatna do etapu postępowania egzekucyjnego.

Uwzględniając, że sąd administracyjny bada legalność zaskarżonego postanowienia z punktu jego zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa, należało odwołać się do przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Stosownie do art. 59 § 1 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym w stanie niniejszej sprawy postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

W kwestii zarzutu przedawnienia należności, co podnosi strona w toku postępowania, należy podnieść, że Sąd dokonał weryfikacji wskazanych przez organ odwoławczy okoliczności dotyczących terminów płatności składek, jak również okresów zawieszenia biegu terminu przedawnienia wynikających z art. 1 ust. 15 ustawy abolicyjnej, a ponadto z art. 24 ust. 5b i art. 24 ust. 5f u.s.u.s. i nie stwierdził w tym zakresie nieprawidłowości. Organ wyprowadził również trafną ocenę w zakresie stosowania przepisu art. 24 ust. 4 u.s.u.s. jak również uwzględnił konsekwencje wynikające z przepisów przejściowych, o czym szeroko organ wywodził w decyzji i które rozważania sąd uznał za prawidłowe.

Niemniej wystąpiły okoliczności skutkujące zawieszeniem biegu terminu przedawnienia składek na podstawie art. 24 ust. 5b u.s.u.s., co do których również poprawnie wywodzi organ w zaskarżonym postanowieniu wskazując, iż 18 sierpnia 2015 r. doręczono zobowiązanej odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami z 31 lipca 2015 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego (Bank [...] S.A.).

Prawidłowo również wskazano na zabezpieczenie należności z tytułu składek wpisem hipoteki przymusowej na nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w Puławach V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi Księgę Wieczystą nr [...] Organ przy tym zasadnie odwołał się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 20 maja 2020 r. (sygn. P 2/18) który orzekł, że art. 24 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zakresie, w jakim wyłącza przedawnienie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne zabezpieczonych hipoteką, jest zgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z czym może być skutecznie stosowany. Słuszna jest uwaga organu, że wyrok ten znajduje zastosowanie również do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz na ubezpieczenie zdrowotne (art. 32 ustawy u systemie ubezpieczeń społecznych).

W konsekwencji, zdaniem Sądu, organ odwoławczy trafnie ocenił, że egzekwowane należności nie uległy przedawnieniu, przedstawił w tym zakresie pełne uzasadnienie swego stanowiska, znajdujące potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy, jak również wskazał precyzyjnie okresy zawieszenia biegu terminu przedawnienia i podstawy prawne, w oparciu o które nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Strona zaś, podnosząc w toku postepowania przedawnienia należności, nie wskazała naruszenia przepisów prawa przez organ, nie kwestionowała też podnoszonych przez organ okoliczności zawieszających bieg terminu przedawnienia.

Odnośnie argumentacji skarżącej w zakresie przyczyn niepłacenia składek, wyjaśnienia wymaga, że te okoliczności te nie mają znaczenia na obecnym etapie postępowania w zakresie badania wystąpienia przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego, gdyż okoliczności te dotyczą egzekwowanego obowiązku a nie – jak słusznie wyjaśniał organ – przeszkód lub wad postępowania egzekucyjnego, których nie da się usunąć w ogóle lub w toku całego postępowania.

Sąd nie był uprawniony w tym postępowaniu odnieść się również do okoliczności obszerne podnoszonych w skardze, a dotyczących błędnie obliczonego kapitału początkowego i obliczenia jej należnej emerytury, gdyż taka ocena wykraczałaby dalece poza zakres postępowania w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 u.p.e.a.

Przeprowadzona w sprawie kontrola sądowa doprowadziła do wniosku, że zaskarżone postanowienie zawiera pełne ustalenia faktyczne w sprawie oraz wyjaśnienie przepisów prawa będących podstawą rozstrzygnięcia, ich interpretację oraz przedstawienie toku rozumowania.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd

z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.