Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 187/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2008-08-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 10 par. 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 50, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 3 pkt 3, art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1 i ust. 4
journal: Dz.U. 2004 nr 10 poz 76
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o  przyznanie płatności
article: art. 3 ust. 2 pkt 1, art. 5 ust. 1 a)
journal: Dz.U. 2003 nr 229 poz 2273
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej
article: par. 7 b, par. 7 c
journal: Dz.U. 2005 nr 17 poz 142
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich

SENTENCJA

Dnia 20 sierpnia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych – Olszanowska Sędziowie NSA Andrzej Zieliński WSA Barbara Koś (spr.) Protokolant: sekr. sąd. Katarzyna Skrocka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2008 roku przy udziale Prokuratora sprawy ze skargi J. i H. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej o d d a l a s k a r g ę /-/B. Koś /-/M. Lorych – Olszanowska /-/A. Zieliński


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił J. K. przyznania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.

W uzasadnieniu wskazano, że w dniu [...] J. K. – mąż spadkobierczyni H. K. złożył wniosek o pomoc finansową na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej dotyczący przejęcia płatności po zmarłym producencie rolnym – K. M., który na mocy decyzji z dnia [...], nr [...] uzyskał przedmiotową płatność w II ratach, z których wnioskodawcy została wypłacona I rata. Z postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] (sygn. akt [...]) wynika, że w dniu [...] nastąpiła śmierć beneficjenta, który do dnia śmierci nie ukończył realizacji przedsięwzięcia i nie uzyskał II raty płatności. Organ wskazał, iż postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po K. M. uprawomocniło się z dniem [...], a wniosek o przejęcie płatności został złożony w dniu [...], a więc po upływie 35-dniowego terminu na złożenie wniosku w przypadku śmierci producenta rolnego, określonego w § 7c ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 17, poz. 142 z późn. zm.).

Od powyższej decyzji odwołał się J. K., zarzucając naruszenie przepisów powołanego rozporządzenia poprzez zastosowanie § 7 c ust. 1 zamiast § 7 b ust. 1 tego rozporządzenia oraz naruszenie przepisów wynikających z PROW (Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich) na lata 2004 -2006, a także naruszenie zasad wynikających z art. 7, 8, 9 i 10 kpa. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie mu żądanej płatności, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż nie należy on do grona spadkobierców, a więc nie ma do niego zastosowania § 7 c ust. 1, lecz § 7 b ust. 1 ww. rozporządzenia. To skarżący – jak dalej podaje, złożył w [...] r. akt zgonu K. M. i został poinformowany w Biurze Powiatowym ARiMR w K., że skoro nie jest spadkobiercą, to musi przedstawić dokumenty potwierdzające fakt objęcia gospodarstwa w posiadanie, co też uczynił. Natomiast nie został poinformowany, że będą miały do niego zastosowanie przepisy § 7 c ww. rozporządzenia, pomimo ciążącego na organie obowiązku informowania i wyjaśniania całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych sprawy. Skarżący podkreślił, że wbrew obowiązującym zasadom postępowania administracyjnego nie udzielono mu należytych wyjaśnień i nie zagwarantowano mu czynnego udziału w postępowaniu. Ponadto zdaniem skarżącego terminy wynikające z rozporządzenia mają charakter instrukcyjny, a nie materialnoprawny.

Decyzją z dnia [...], nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając ustalenia faktyczne i ocenę prawną organu I instancji.

Organ odwoławczy stwierdził, ze postępowanie przed organem I instancji zostało przeprowadzone zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, 8, 9 i 10 kpa. Powołując się na stanowisko Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...], podkreślił, że w [...]r. Biuro Powiatowe powzięło informację o śmierci K. M. na podstawie dostarczonego aktu zgonu i że w sposób wyczerpujący udzielono wyjaśnień, iż konieczne jest przeprowadzenie postępowania spadkowego i złożenie wniosku w terminie 35 dni od dnia uprawomocnienia się postanowienia o nabyciu spadku. W konsekwencji organ odwoławczy stwierdził, że skarżący był należycie i wyczerpująco informowany o okolicznościach faktycznych i prawnych, a niezłożenie wniosku w terminie pomimo posiadania prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku wynikało z zaniedbania wnioskodawcy. Stronie został też zapewniony czynny udział w postępowaniu i została ona wezwana przed wydaniem decyzji do zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym. Ponadto, przywołując treść art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. Nr 10, poz. 76 z późn. zm.) podkreślono, że numer identyfikacyjny został nadany J. K. na podstawie wniosku o wpis do ewidencji producentów, na który H. K. wyraziła zgodę i nie ma możliwości nadania kolejnego numeru w tym samym gospodarstwie. W związku z powyższym stosownie do § 3 pkt 1 ww. rozporządzenia wniosek o przejęcie płatności został złożony przez J. K., pomimo że spadkobiercą jest H. K. W sprawie nie może też mieć natomiast zastosowania powołany przez skarżącego § 7 b ust. 1 ww. rozporządzenia ze względu na brak umowy, na podstawie której nastąpiło przeniesienie posiadania na rzecz J. K., która musiałaby być zawarta z wnioskodawcą, który rozpoczął realizację inwestycji, a więc K. M. Ponadto w ocenie organu odwoławczego terminy wynikające z rozporządzenia, w tym z prawidłowo zastosowanego § 7 c, są terminami prawa materialnego.

Skargę na powyższą decyzję złożyli: H. K. i J. K., zarzucając:

- naruszenie dyspozycji § 7b i § 7c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 17, poz. 142 ze zm.) poprzez ich błędną subsumpcję do stanu faktycznego i prawnego,

- dokonanie błędnej oceny stanu faktycznego,

- rażące naruszenie art. 7 i 8 kpa poprzez nieuwzględnienie przy wydawaniu decyzji ważnego interesu społecznego, a tym samym podważenie zaufania do organów państwa,

- naruszenie art. 10 kpa poprzez uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się odnośnie zebranego materiału przed wydaniem decyzji,

- naruszenie zasad wynikających z art. 6, 7, 8, 9 i 11 kpa,

- dokonanie ustaleń niezgodnie ze stanem faktycznym,

- naruszenie art. 107 § 3 kpa poprzez niewykazanie w zaskarżonej decyzji, dlaczego zastosowano przepisy o spadkobiercy w stosunku do osoby niebędącej spadkobiercą.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że w dniu [...] H. K. udała się wraz z mężem do Biura Powiatowego ARiMR w K. i złożyła wniosek "o przejęcie zobowiązania" po K. M. wraz z oświadczeniami wymaganymi do przejęcia zobowiązań i aktem zgonu K. M. w związku z uzyskaną w Biurze informacją, że to ona jako spadkobierca musi złożyć wniosek oraz przeprowadzić postępowanie spadkowe, by przedłożyć niezbędne w takich sprawach postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, zaś postępowanie w sprawie K. M. zostanie zawieszone, gdyż są jeszcze inni spadkobiercy. W związku z powyższym H. K. oczekiwała na postanowienie o zawieszeniu postępowania i wezwanie pozostałych spadkobierców, co jednak nie nastąpiło i co stanowi naruszenie art. 97 § 1 w zw. z art. 30 § 4 kpa oraz art. 7 i 77 kpa, gdyż organ nie poinformował na piśmie spadkobierców, jakie warunki muszą spełnić, by otrzymać II ratę płatności. Po upływie około roku – jak podają dalej skarżący, gdy H. K. domagała się podjęcia jakichkolwiek działań przez organ, została poinformowana, że jej wniosek musi zostać wycofany lub zastąpiony wnioskiem jej męża J. K., gdyż to on posiada numer identyfikacyjny gospodarstwa i będzie on występował jako przejmujący, a nie jako spadkobierca. Skarżący podkreślili, że realizowali wytyczne Biura Powiatowego ARiMR w K. i nie jest uzasadnione twierdzenie, że wniosek jest spóźniony, gdyż "pierwszy kontakt" po śmierci poprzedniego posiadacza gospodarstwa nastąpił po 7 dniach, a udzielenie błędnej informacji, w konsekwencji której wydano decyzję uniemożliwiającą przejęcie przez skarżącego płatności, w sposób oczywisty narusza art. 8 i 9 kpa. Ponadto J. K. przed wydaniem decyzji nie został zapoznany z zebranym materiałem dowodowym, co stanowi jaskrawe naruszenie zasad kpa. Zdaniem skarżących w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje nie § 7 c ust. 1, lecz § 7b ust. 1 ww. rozporządzenia, gdyż J. K. nie jest spadkobiercą. Natomiast treść art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów (...) nie zwalnia organu z obowiązku rozważenia, czy odziedziczone grunty stanowiące majątek odrębny nie były podstawą wpisania H. K. do ewidencji producentów rolnych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do zarzutów skargi, stwierdził, że pomoc finansowa na dostosowanie gospodarstwa do standardów Unii Europejskiej wykazuje cechy świadczeń osobistych. Zdaniem organu odwoławczego niemożliwe było zastosowanie art. 30 § 4 kpa, gdyż postępowanie w sprawie przyznania K. M. pomocy finansowej zostało zakończone na podstawie art. 104 § 2 kpa decyzją z dnia [...]. Ponadto H. K. nie potwierdziła żadnym dokumentem złożenia w dniu [...] wniosku o przejęcie zobowiązania oraz wymaganych oświadczeń, natomiast według informacji pracowników Biura Powiatowego ARiMR w K. w dniu [...] H. K. dostarczyła jedynie odpis aktu zgonu w ramach postępowania dotyczącego przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 (akta sprawy [...]). Zdaniem organu odwoławczego nie zostały naruszone przepisy art. 6, 7, 8, 9 10 i 11 kpa. Materiał dowodowy został rozpatrzony rzetelnie i dokładnie, zaś obowiązek informacyjny ciążący na organie administracji nie może być utożsamiany z obowiązkiem świadczenia pomocy prawnej, udzielania porad prawnych bądź instruowania stron o wyborze optymalnego sposobu postępowania. Ponadto w dniu [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wysłał wezwanie do złożenia wyjaśnień, a w dniu [...] J. K. został zapoznany z aktami sprawy oraz poinformowany, że w jego sprawie nastąpi odmowa udzielenia płatności, co – zdaniem organu odwoławczego czyni zadość wymogom z art. 10 § 1 i art. 11 kpa.

W piśmie z dnia 15 kwietnia 2008 r. skarżący dodatkowo podnieśli, iż ubiegają się o II ratę płatności, a więc prawo o charakterze majątkowym. Natomiast w piśmie z dnia 9 maja 2008 r. skarżący wskazali, iż w dniu [...], gdy H. K. dostarczyła akt zgonu K. M. nie została poinformowana, że sprawy płatności bezpośrednich oraz dostosowania gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej są traktowane oddzielnie. Skarżący nie zostali także poinformowani o 35-dniowym terminie do złożenia wniosku, a tym samym zostali pozbawieni płatności przez zaniedbania pracowników Biura Powiatowego ARiMR.

Prokurator – J. W. B., która na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2008 r. zgłosiła swój udział w sprawie, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, twierdząc że rozporządzenia dotyczące dopłat dla rolników przewidują różne rozwiązania na wypadek śmierci producenta i przekazania świadczeń jego następcy. Podniosła, że w przypadku skarżącej sytuacja jest dodatkowo skomplikowana, gdyż nie ma ona statusu producenta rolnego, którym legitymuje się tylko jej mąż. Wobec powyższego – zdaniem Prokurator, można uznać, że skarżąca przekazała otrzymane w wyniku spadkobrania gospodarstwo rolne mężowi w dacie sporządzenia umowy o dział spadku i tym samym jej mąż zachował termin do wystąpienia z wnioskiem o przejęcie świadczeń po spadkodawcy. Zdaniem Prokuratora w sprawie znajduje zastosowanie § 7 b, a nie § 7 c rozporządzenia z dnia 18 stycznia 2005 r., co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga na nie zasługiwała na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia zaskarżonego w niniejszej sprawie stanowi § 7 c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 17, poz. 142 z późn. zm.), wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.).

Stosownie do tego przepisu w przypadku śmierci producenta rolnego, który złożył wniosek o przyznanie płatności, płatność przysługuje temu ze spadkobierców, który:

1) odziedziczył gospodarstwo rolne i pozostali spadkobiercy wyrazili na niego zgodę - w przypadku gdy gospodarstwo rolne odziedziczyło kilku spadkobierców tego gospodarstwa;

2) złożył, w terminie 35 dni od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, do kierownika biura powiatowego Agencji wniosek o przyznanie płatności, której dotyczył wniosek spadkodawcy;

3) będzie realizował przedsięwzięcie określone w planie dostosowania opracowanym przez spadkodawcę;

4) zobowiąże się do zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty płatności uzyskanej przez spadkodawcę, jaką spadkodawca ten byłby obowiązany zwrócić, jeżeli nie zrealizowałby w terminie przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania (ust. 1).

W przypadku określonym w ust. 1 płatność przyznaje się spadkobiercy w wysokości pomniejszonej o kwotę płatności otrzymaną przez spadkodawcę, jeżeli taka kwota została mu wypłacona (ust. 2).

Do wniosku o przyznanie płatności dołącza się:

1) prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku;

2) dokument potwierdzający wyrażenie zgody, o której mowa w ust. 1 pkt 1;

3) oświadczenie wnioskodawcy, w którym zobowiązuje się on do:

a) realizacji przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania opracowanym przez spadkodawcę,

b) zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty płatności uzyskanej przez spadkodawcę, jaką spadkodawca ten byłby obowiązany zwrócić, jeżeli nie zrealizowałby w terminie przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania (ust.3).

W przedmiotowej sprawie z niekwestionowanych i potwierdzonych w materiale sprawy ustaleń organu administracji wynika, iż decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał K. M. pomoc finansową na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów UE płatną w dwóch ratach, z czego na rzecz wnioskodawcy została wypłacona I rata. W dniu [...] K. M. zmarł, a do dnia śmierci nie została przez niego dokończona realizacja przedsięwzięcia w ramach planu dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów UE i nie została wypłacona na jego rzecz II rata płatności.

W ocenie Sądu organ prawidłowo ustalił także, iż wniosek o "przejęcie" powyższej płatności, czyli o przyznanie pomocy finansowej w przypadku śmierci producenta rolnego w odniesieniu do gospodarstwa rolnego po K. M., złożył wyłącznie J. K. (zob. k. 18 akt adm.). Natomiast H. K. w dniu [...] złożyła jedynie informację w Biurze Powiatowym ARiMR w K. o śmierci K. M., składając odpis skrócony aktu zgonu w sprawie dotyczącej przyznania płatności do gruntów rolnych, co wynika z kserokopii wyciągu z dziennika korespondencji Biura Powiatowego ARiMR w K. oraz kserokopii notatki służbowej z dnia [...] (zob. k. 12 i 13 akt adm.). Wbrew twierdzeniom skarżących w świetle całokształtu materiału dowodowego sprawy nie sposób przyjąć, że H. K. złożyła wniosek o płatności w dniu [...]. Skarżący nie przedłożyli bowiem na tę okoliczność żadnego dowodu, w szczególności w postaci odpisu stosownego wniosku, a w aktach administracyjnych również brak jakichkolwiek dowodów pozwalających na przyjęcie, że nastąpiło złożenie przedmiotowego wniosku chociażby niespełniającego wymogów formalnych. Okoliczności sprawy wskazują natomiast, że w dniu [...] skarżąca H. K. jedynie zawiadomiła organ o śmierci K. M. i zasięgała informacji w sprawie ubiegania się o płatności. Takie ustalenie koresponduje także z twierdzeniami skargi, że w tym dniu H. K. została poinformowana przez pracowników Biura Powiatowego ARiMR, że musi ona złożyć wniosek jako spadkobierca oraz przeprowadzić postępowanie spadkowe, by przedłożyć niezbędne w takich sprawach postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku.

Brak było również podstaw do przyjęcia, że złożenie przedmiotowego wniosku przez H. K. nastąpiło w okresie późniejszym. Wprawdzie w dniu [...] do Biura Powiatowego ARiMR w K. wpłynęły dokumenty, w tym oświadczenia H. K. wymagane przy ubieganiu się o płatności w przypadku śmierci producenta rolnego, jednakże sam wniosek o przyznanie tych płatności również opatrzony datą [...] został następnie złożony przez J. K. (k. 18 akt adm.). W rezultacie organ prawidłowo stwierdził, że H. K. nie złożyła wniosku o przyznanie pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów UE w odniesieniu do gospodarstwa rolnego odziedziczonego po K. M. Tym samym H. K. nie była stroną postępowania administracyjnego w tym przedmiocie. Stąd zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji w ogóle nie rozstrzygają o uprawnieniach H. K. i nie były do niej adresowane. W konsekwencji należy stwierdzić, że H. K. nie posiada także interesu prawnego w rozumieniu art. 50 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Nie ulega natomiast wątpliwości, że wniosek o przyznanie pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów UE w odniesieniu do gospodarstwa rolnego po zmarłym K. M. złożył J. K. Wbrew zarzutom podniesionym przez skarżących oraz Prokuratora organy administracji słusznie rozpoznały przedmiotowy wniosek w oparciu o § 7 c powołanego wyżej rozporządzenia. Przepis ten reguluje bowiem kwestię ubiegania się o płatności, w tym pomoc finansową na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów UE, w przypadku śmierci producenta rolnego, która nastąpiła po złożeniu przez niego wniosku w tym przedmiocie, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Nieuzasadnione byłoby natomiast zastosowanie § 7 b powyższego rozporządzenia, który dotyczy sytuacji, gdy w okresie od dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności do dnia złożenia oświadczenia o zakończeniu realizacji przedsięwzięcia nastąpi przeniesienie posiadania całości gospodarstwa rolnego na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży albo innej umowy. W okolicznościach niniejszej sprawy brak bowiem podstaw do przyjęcia, że nastąpiło przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz J. K. w drodze tego rodzaju umowy, której wbrew twierdzeniom skarżących i Prokuratora, nie stanowi umowa o dział spadku, już choćby z tego względu, że na jej podstawie własność gospodarstwa nabyła H. K. i to do majątku odrębnego, a nie ubiegający się o płatności J. K.

W świetle powołanego 7 c rozporządzenia w przypadku śmierci producenta rolnego, który złożył wniosek o przyznanie płatności, płatność przysługuje spadkobiercy, który spełnia pozostałe przesłanki określone tym przepisem. Ponadto – jak słusznie przyjął organ, wnioskodawca musi posiadać status producenta rolnego. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1a powołanej ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...), pomoc finansowa w zakresie wspierania rozwoju obszarów wiejskich jest udzielana na wniosek producenta rolnego w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 ze zm.) w art. 3 pkt 3 definiuje producenta rolnego jako osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, będącą posiadaczem gospodarstwa rolnego lub rolnikiem w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. (...) lub posiadaczem zwierzęcia. Natomiast art. 11 ust. 1 powołanej ustawy stanowi, iż producent podlega wpisowi do ewidencji producentów. Jednocześnie z wpisem do ewidencji producentów nadaje się numer identyfikacyjny (art. 12 ust. 1). W przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny - temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę (art. 12 ust. 4).

Z uwagi na treść tego ostatniego przepisu organy administracji w niniejszej sprawie przyjęły, że w przypadku gdy spadkobiercą jest osoba nie posiadająca wpisu do ewidencji producentów, o płatności na podstawie § 7 c rozporządzenia może się skutecznie ubiegać jego małżonek, który posiada status producenta rolnego, pomimo że nie jest on spadkobiercą, gdyż niemożliwe jest nadanie numeru identyfikacyjnego drugiemu ze współmałżonków. Powyższe stanowisko jest w ocenie Sądu błędne. Z jednoznacznego i nie budzącego wątpliwości interpretacyjnych unormowania zawartego w § 7 c wynika bowiem, że na podstawie tego przepisu przyznanie płatności może nastąpić wyłącznie na rzecz osoby, która posiada przymiot spadkobiercy. W tym zakresie nie przewiduje się żadnych odstępstw. Powyższe nie uniemożliwia natomiast ubiegania się o płatności spadkobiercy, którego małżonek posiada wpis do ewidencji producentów. Norm zawartych w powołanych przepisach nie można bowiem odczytywać w oderwaniu od okoliczności konkretnej sprawy oraz innych powszechnie obowiązujących przepisów prawa. Jak zauważył organ niedopuszczalne jest nadanie numeru identyfikacyjnego drugiemu ze współmałżonków w odniesieniu do tego samego gospodarstwa rolnego. Tymczasem nie ulega wątpliwości, że posiadany przez J. K. wpis do ewidencji producentów nie odnosi się do istotnego w sprawie gospodarstwa rolnego po K. M., które nabyła H. K. do majątku odrębnego. W tej sytuacji zdaniem Sądu możliwość uzyskania wpisu do ewidencji przez drugiego małżonka nie jest wykluczona.

Dokonanie przez organ administracji błędnej wykładni § 7 c rozporządzenia w powyższym zakresie nie miała jednak wpływu na wynik sprawy. Z niekwestionowanych i znajdujących potwierdzenie w materiale sprawy ustaleń organu wynika bowiem, że wnioskodawca J. K. nie jest spadkobiercą K. M., beneficjenta świadczeń, przejęcia których dotyczył złożony przez niego wniosek. Powyższe oznacza, że J. K. nie spełnił zasadniczej przesłanki uzyskania płatności w przypadku śmierci producenta rolnego, co wyklucza przyznanie wnioskowanej płatności i to bez konieczności badania pozostałych warunków przewidzianych w powołanej regulacji. Nie można również podzielić poglądu, polegającego na przyjęciu, że 35-dniowy termin na złożenie wniosku rozpoczął swój bieg w stosunku do J. K. od daty sporządzenia umowy o dział spadku ([...]) przy założeniu, że skarżąca w tym samym dniu przekazała mu gospodarstwo rolne, a J. K. ubiega się o przejęcie świadczeń na podstawie § 7 b ww. rozporządzenia. Można by tak twierdzić, gdyby uprzednio H. K. nabyła skutecznie prawo do świadczeń po zmarłym K. M., to jest co najmniej złożyła swój wniosek z zachowaniem 35-dniowego terminu określonego dla spadkobiercy w § 7 c ust. 1 powołanego rozporządzenia, tj. liczonego od dnia uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Ponieważ takiego wniosku nie złożyła w powyższym terminie, zatem sama nie nabyła żadnych uprawnień, a w konsekwencji nie mogła ich "przekazać" mężowi jak swojemu następcy.

Podkreślić też należy, że oba terminy wskazane w § 7 b i 7 c powołanego rozporządzenia mają charakter materialnoprawny, a zatem ich przekroczenie powoduje skutek w postaci wygaśnięcia uprawnienia do przyznania płatności. Należy bowiem podkreślić, że o charakterze terminu nie przesądza sama okoliczność, w jakim akcie prawnym zamieszczony jest przepis ustanawiający określony termin. Decydujące znaczenie ma treść przepisu i istota przewidzianego w nim terminu. Gdy dany termin odnosi się do czynności podejmowanych w toku postępowania administracyjnego, ma on charakter procesowy. Natomiast gdy, tak jak w niniejszej sprawie, przewidziane terminy oznaczają w istocie okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach stosunku administracyjnoprawnego, są one terminami materialnoprawnymi.

Wbrew zarzutom skarżących zaskarżona decyzja czyni zadość wymogom z art. 107 § 3 kpa. Niezależnie bowiem od częściowo błędnej wykładni § 7 c powołanego rozporządzenia, organ wyjaśnił przyczyny zastosowania tego przepisu w niniejszej sprawie dla rozpoznania wniosku J. K.

Do wzruszenia zaskarżonego rozstrzygnięcia nie mógł prowadzić także zarzut naruszenia art. 10 § 1 kpa nakazującego zapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji. Wprawdzie w aktach administracyjnych brak dowodu, że przed wydaniem decyzji i to zarówno przed organ I jak i II instancji, strona została poinformowana o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań stosownie do art. 10 § kpa. Nie czyni zadość temu wymogowi wezwanie do złożenia wyjaśnień w związku ze stwierdzonymi brakami wniosku. Jednakże treść kserokopii notatki służbowej, na którą powołuje się organ, wskazuje, że J. K. zapoznał się z materiałem sprawy przed wydaniem decyzji w I instancji. Jednocześnie treść odwołania i skargi wskazuje, że, uchybienie wymogom z art. 10 § 1 kpa nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. Skarżący nie wykazał, iż uchybienie to uniemożliwiło mu udowodnienie swoich twierdzeń czy złożenie dodatkowych wyjaśnień, a tym samym, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem w orzecznictwie sądowadministracyjnym zgodnie przyjmuje się, iż zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 1 kpa przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek jedynie wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, iż zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (zob. wyrok NSA z dnia 18.05.2006 r., II OSK 831/2005, ONSAiWSA 2006/6/157).

Sąd nie uczynił natomiast przedmiotem badania pozostałych zarzutów skargi, sprowadzających się do twierdzenia, że nieuzyskanie płatności przez skarżących nastąpiło wskutek błędnych pouczeń udzielonych skarżącym przez pracowników organów administracji publicznej, gdyż wykracza poza granice niniejszego postępowania. Nawet bowiem ewentualne udowodnienie, że strona została błędnie pouczona o trybie ubiegania się o płatności, nie może prowadzić do przyznania płatności. Jednocześnie należy zwrócić uwagę, że kwestia przyznania płatności H. K. wobec niezłożenia przez nią stosownego wniosku nie była przedmiotem zaskarżonego rozstrzygnięcia, a tym samym nie podlegała kontroli sądowej w niniejszej sprawie. W konsekwencji Sąd, dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia, nie stwierdził naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani też naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z powyższym skarga podlegała oddaleniu, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

/-/ B. Koś /-/ M. Lorych – Olszanowska /-/ A. Zieliński

D.W.d