Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1033/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2021-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędzia WSA Anna Klotz po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi A. S., D. S. i W. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z dnia [...] września 2020 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku dotyczącego odszukania i wznowienia znaków granicznych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. postanowieniem z [...] września 2020 r., znak [...], po rozpoznaniu zażalenia A. S., D. S. i W. S. (dalej określani jako Skarżący) na postanowienie Burmistrza B. z [...] lipca 2020 r., znak: [...], w przedmiocie zwrotu wniosku z [...] czerwca 2020 r. w zakresie dotyczącym kwestii "odszukania i wznowienia znaków granicznych", sprostowane postanowieniem z [...] sierpnia 2020 r. znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej powoływana jako kpa) - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zaskarżonym postanowieniem z [...] lipca 2020 r. Burmistrz B. zwrócił wniosek dotyczący kwestii "odszukania i wznowienia znaków granicznych". W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ I instancji wyjaśnił, że strony w piśmie z [...] lipca 2020 r. złożyły wniosek o wszczęcie procedury wznowienia znaków granicznych. Organ I instancji, przytaczając treść art. 39 i art. 11 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2020 r., poz. 276 ze zm.), wyjaśnił, że nie jest organem właściwym do wznowienia znaków granicznych, co uzasadnia zwrot podania stron w trybie art. 66 § 3 kpa.

Zażalenie na ww. postanowienie złożyli Skarżący. W treści zażalenia wskazali, że podważają oznaczenie granic działki w miejscowości F. gm. B. oraz usytuowanie znaków granicznych. Ich zdaniem istnieje rozbieżność między faktycznym przebiegiem granic nieruchomości a ich oznaczaniem w dokumentacji. Wskazana przez nich nieprawidłowość jest wynikiem błędów geodety oraz gminy. W konsekwencji to na gminie ciąży obowiązek podjęcia wszelkich możliwych działań, aby uregulować stan prawny działki zgodnie z jej faktycznym przebiegiem. Należy powołać geodetę, który obejrzy znaki graniczne i naniesie je prawidłowo na mapy znajdujące się w urzędzie.

Postanowieniem z [...] sierpnia 2020 r., znak: [...], Burmistrz B., działając na podstawia art. 113 § 1 i 3 kpa, z urzędu sprostował oczywistą omyłkę pisarską w ww. postanowieniu z [...] lipca 2020 r. W postanowieniu tym sprostowano datę zwracanego podania poprzez zastąpienie treści: "(...) podania z [...] maja 2019 r. (...)" treścią: "(...) podania z dnia [...] czerwca 2020 r. (...)", sprostowano także publikator ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., rozpoznając sprawę, wskazało, że w treści wniosku z [...] .06.2020 r. w jego punkcie 1 strony sformułowały żądanie wznowienia granicy działki o numerze [...] położonej w miejscowości F., gm. B. i ich prawidłowe oznaczenie odpowiadające powierzchni [...] ha (zgodnie nadto z istniejącymi w terenie znakami granicznymi w postaci słupków granicznych). W uzasadnieniu wniosku Skarżący wskazali, że w postępowaniu, którego przedmiotem było wydzielenie działki o numerze [...], geodeta popełnił błąd, bowiem wziął pod uwagę jedynie powierzchnię działki, a nie istniejące granice, tym bardziej że były one widoczne w postaci znaków granicznych, które nie zostały ani usunięte, ani przestawione. Mając na uwadze stanowisko, w ocenie Kolegium słusznie organ I instancji zwrócił się do stron o wskazanie, czy złożony wniosek zawiera żądanie wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego czy też zawiera żądanie wznowienia znaków granicznych, które zostały usunięte lub co do których zachodzi podejrzenie, że zostały uszkodzone bądź przekopane. Kolegium wskazało, że z treści wniosku z [...].06.2020 r. wynika, że znaki graniczne na nieruchomości oznaczonej w ewidencji nr [...] nie zostały usunięte ani przestawione. W konsekwencji wskazać należy, że treść wniosku inicjującego niniejsze postępowanie mogła sugerować, że Skarżący żądają rozgraniczenia nieruchomości. W treści pisma z [...] .07.2020 r. Skarżący jednoznacznie wskazali, że w ich ocenie brak jest podstaw do wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego, bowiem w tym zakresie nie istnieje konflikt i wystarczające jest wszczęcie procedury wznowienia znaków granicznych.

Zgodnie z treścią art. 39 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, przesunięte, uszkodzone lub zniszczone znaki graniczne, ustalone uprzednio, mogą być wznowione bez przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego, jeżeli istnieją dokumenty pozwalające na określenie ich pierwotnego położenia. Jeżeli jednak wyniknie spór co do położenia znaków, strony mogą wystąpić do sądu o rozstrzygnięcie sprawy. Stosownie zaś do ust. 2 art. 39 cyt. ustawy, wznowienia znaków granicznych dokonują, na zlecenie zainteresowanych, podmioty, o których mowa w art. 11.

Przekładając powyższe na grunt przedmiotowej sprawy, stwierdzić należy, że organ I instancji nie posiadał uprawnienia do przeprowadzenia postępowania w przedmiocie wznowienia znaków granicznych, albowiem procedura wznowienia znaków granicznych nie ma charakteru sprawy administracyjnej. Wznowienie granic ma charakter czynności technicznej dokonywanej na zlecenie, a więc i koszt zainteresowanych osób. Przeprowadzania tej czynności nie dokonuje się w trybie administracyjnym, a w konsekwencji nie wydaje żadnego władczego rozstrzygnięcia, które mogłoby podlegać kontroli sądowoadministracyjnej. Wznowienie w powyższym trybie znaków granicznych (a nie granic działek) może nastąpić tylko przy braku sporu właścicieli sąsiednich nieruchomości co do pierwotnego położenia tych znaków i przy istnieniu dokumentów potwierdzających to położenie. Przesłanką wznowienia znaków granicznych jest zabezpieczenie przebiegu granicy działek, aby zapobiec przyszłym wątpliwościom i sporom co do jej przebiegu (wyrok WSA w Białymstoku z 9.04.2019 r., II SA/Bk 23/19). Jednocześnie należy mieć na uwadze, że w przypadku gdyby jednak zaistniał spór pomiędzy stronami co do położenia znaków, to w myśl art. 39 ust. 1 zd. drugie ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, podlega on rozstrzygnięciu wyłącznie w trybie sądowym i wymaga skierowania przez stronę odpowiedniego powództwa do sądu powszechnego (wyrok NSA z 13.03.2018 r., II OSK 871/17).

Stwierdzić należy, że organ I instancji słusznie, stosując art. 66 § 3 kpa, zwrócił Skarżącym wniosek o wszczęcie procedury wznowienia znaków granicznych. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu.

Odnosząc się do treści zażalenia oraz mając na uwadze okoliczność, że procedura wznowienia znaków granicznych nie ma charakteru sprawy administracyjnej, Kolegium wyjaśniło, że niemożliwym do zrealizowania jest również żądanie o przekazanie sprawy właściwemu organowi administracji publicznej w trybie art. 65 § 1 kpa. Kwestia, czy istnieje potrzeba przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego, czy jedynie wznowienia znaków granicznych, podlega ocenie samych zainteresowanych. Jeżeli przepisy przewidują wszczęcie postępowania na wniosek strony, to wyłącznie jej wola określa przedmiot tego postępowania. [Lang Jacek (red.), Maćkowiak Jarosław (red.), Myśliński Tomasz (red.), Stefańska Ewa (red.), Prawo geodezyjne i kartograficzne. Komentarz, wyd. II WKP 2018 ].

Stwierdzić zatem należy, że organ I instancji zobligowany był do dokonania zwrotu wniosku.

Skargę na powyższe postanowienie złożyli Skarżący, wnosząc o jego uchylenie oraz nakazanie Burmistrzowi B. wznowienia znaków granicznych. Skarżący wnieśli również, w związku ze złym ustaleniem opłaty za użytkowanie wieczyste w wysokości 3% wartości gruntu, zamiast prawidłowo w wysokości 1% wartości gruntu, o nakazanie Burmistrzowi B. wszczęcia postępowania o zwrot poniesionej przez ponad 30 lat nadpłaty z tego tytułu. W uzasadnieniu skargi Skarżący szeroko opisali powody, dla których w ich ocenie doszło do konieczności wznowienia znaków granicznych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu.

Przypomnieć trzeba, że Skarżący w piśmie z [...] .07.2020 r., stanowiącym wyjaśnienie treści ich wniosku z [...] .06.2020 r., wyraźnie wskazali, że wnoszą o wznowienie znaków granicznych. Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, przesunięte, uszkodzone lub zniszczone znaki graniczne, ustalone uprzednio, mogą być wznowione bez przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego, jeżeli istnieją dokumenty pozwalające na określenie ich pierwotnego położenia. Jeżeli jednak wyniknie spór co do położenia znaków, strony mogą wystąpić do sądu o rozstrzygnięcie sprawy. Natomiast w myśl art. .11 ust. 1 cyt. ustawy, wykonawcą prac geodezyjnych lub prac kartograficznych może być przedsiębiorca, jednostka organizacyjna, a także osoba legitymująca się uprawnieniami zawodowymi w dziedzinie geodezji i kartografii w przypadku wykonywania przez tę osobę funkcji biegłego sądowego lub mierniczego górniczego.

Jak powszechnie zostało to już przesądzone w orzecznictwie sądów administracyjnych, wznowienie granic, o którym mowa w cyt. przepisie art. 39 ust. 1, ma charakter czynności technicznej dokonywanej na zlecenie. Przeprowadzania tej czynności nie dokonuje się w trybie administracyjnym, a w konsekwencji nie wydaje się żadnego władczego rozstrzygnięcia, które mogłoby podlegać kontroli sądowoadministracyjnej. Wznowienie w powyższym trybie znaków granicznych (a nie granic działek) może nastąpić tylko przy braku sporu właścicieli sąsiednich nieruchomości co do pierwotnego położenia tych znaków i przy istnieniu dokumentów potwierdzających to położenie. Przesłanką wznowienia znaków granicznych jest zabezpieczenie przebiegu granicy działek, aby zapobiec przyszłym wątpliwościom i sporom co do jej przebiegu (por. np. wyroki NSA z 30.04.2020 r., I OSK 1108/19, LEX nr 3043454, z 13.03.2018 r., II OSK 871/17, LEX nr 2475441). Natomiast istnienie sporu o położenie znaków zgodnie z art. 39 ust. 1 zd. 2 cyt. ustawy daje stronom uprawnienia do wystąpienia do sądu powszechnego o rozstrzygnięcia sprawy (tak słusznie wyrok WSA w Krakowie z 16.04.2008 r., III SA/Kr 109/08, LEX nr 510287).

Stosownie do art. 66 § 3 kpa, "Jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.". Mając na uwadze powyższe, stwierdzić trzeba, że organ I instancji zasadnie zwrócił Skarżącym ich podanie z [...] .06.2020 r. z uwagi na to, że organ administracji nie był właściwy do rozpoznania sprawy o wznowienie znaków granicznych, a ewentualne rozstrzygnięcie sporu o płożenie znaków granicznych należy do właściwości sądu powszechnego.

Mając na uwadze powyższe, skarga podlegała na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325).

Natomiast, jeśli chodzi o wniosek Skarżących o nakazanie Burmistrzowi B. wszczęcia postępowania o zwrot poniesionej przez ponad 30 lat nadpłaty z w związku ze złym ustaleniem opłaty za użytkowanie wieczyste, to Sąd nie był władny rozstrzygać w tym zakresie, ponieważ zaskarżone postanowienie dotyczyło jedynie zwrotu podania o wznowienie znaków granicznych.

Na podstawie art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.

Cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query.