Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SA/Go 675/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2008-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.59
journal: Dz.U. 1966 nr 24 poz 151
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Skupień (spr.) Asesor WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska Protokolant Referent Danuta Chorabik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2008 r. sprawy ze skargi T.P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

T.P. wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z [...].06.2008r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:

W dniu [...] listopada 2006r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego wystawił tytuł wykonawczy Nr [...], obejmujący zobowiązanie podatkowe Pani T.P. z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000r. w kwocie 550.703,00 zł., ustalone decyzją Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Nr [...] z dnia [...] października 2006r., a następnie skierował go do wykonania w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zmierzając do przymusowego wykonania obowiązku, organ egzekucyjny zawiadomieniem Nr [...] z dnia [...] grudnia 2006r., doręczonym dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu [...] grudnia 2006r., dokonał zajęcia rachunku bankowego Zobowiązanej w [...]. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę prawną egzekucji doręczono Zobowiązanej w dniu 7 grudnia 2006r. Natomiast w dniu [...] grudnia 2006r. poborca skarbowy Drugiego Urzędu Skarbowego dokonał zajęcia samochodu osobowego, pozostawiając zajętą ruchomość pod dozorem Zobowiązanej. W dniu [...] lutego 2007r. organ egzekucyjny, na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wydał postanowienie Nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego skierowanego do majątku Pani T.P.. z uwagi na wstrzymanie z mocy prawa, wykonania decyzji Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Nr [...] z dnia [...] października 2006r., stanowiącej podstawę prawną egzekwowanego obowiązku.

W dniu [...] czerwca 2007r. Dyrektor Izby Skarbowej wydał decyzję Nr [...], mocą której uchylił wskazaną powyżej decyzję Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w części i orzekł, że podatek dochodowy za 2000r. od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów stanowi kwotę 540.534,00 zł. Powyższa decyzja organu drugiej instancji w dniu [...] czerwca 2007r. została doręczona Pani T.P.. W dniu [...] czerwca 2007r., z uwagi na zmianę stanu zaległości w wyniku częściowego uchylenia decyzji wymiarowej, Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego wystawił aktualizację tytułu wykonawczego Nr [...], a następnie na jej podstawie, zawiadomieniem Nr [...] z dnia [...] czerwca 2007r. zaktualizował zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w [...].

Pani T.P. reprezentowana przez Pana A.J. pismem z [...] września 2007r. wystąpiła do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego . Nr [...] z dnia [...] listopada 2006r., zaktualizowanego w dniu [...] czerwca 2007r. Jako okoliczności uzasadniające umorzenie postępowania egzekucyjnego wskazała:

- naruszenie przepisu art. 26 § 5 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez dokonanie zajęcia rachunku bankowego przed doręczeniem zobowiązanej odpisu tytułu wykonawczego.

- niedopuszczalność zastosowanego w dniu [...] grudnia 2006r. środka egzekucyjnego - zajęcia samochodu osobowego, z uwagi na fakt, że przedmiotowa ruchomość stanowi współwłasność Zobowiązanej oraz Banku.

- zaniechanie przez organ egzekucyjny wydania postanowienia o podjęciu, zawieszonego od dnia [...] lutego 2007r. postępowania egzekucyjnego,

- błędne określenie egzekwowanego obowiązku, poprzez wskazanie wadliwego sposobu naliczania odsetek od należności głównej,

- naruszenie przepisu § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 137, póz. 1541 ze zm.), poprzez wskazanie powołanego przepisu w aktualizacji tytułu wykonawczego, jako podstawy prawnej braku obowiązku doręczenia upomnienia.

W związku z w/w zarzutami Pani T.P. wystąpiła o wyeliminowanie z obrotu prawnego tytułu wykonawczego Nr [...] z dnia [...] listopada 2006r. oraz jego aktualizacji z dnia [...] czerwca 2007r., uchylenie wszelkich podjętych w sprawie czynności egzekucyjnych i zastosowanych środków egzekucyjnych, zniesienie wszystkich skutków wadliwie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, zwrot wyegzekwowanych kwot wraz z odsetkami ustawowymi oraz wydanie i doręczenie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. W dniu [...] października 2007r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego wydał postanowienie Nr [...], mocą którego odmówił umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego. W wyniku rozpoznania zażalenia Pani T.P. z dnia [...] października 2007r. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem Nr [...] z dnia [...] listopada 2008r. uchylił w/w postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w dniu [...] marca 2008r. wydał postanowienie Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. W dniu [...] kwietnia 2008r. Pani T.P., reprezentowana przez Pana A.J. wniosła zażalenie na w/w postanowienie. Skarżąca, podtrzymując zarzuty zgłoszone we wniosku z dnia [...] września 2007r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz kolejnych pismach w sprawie, wniosła o uchylenie postanowienia organu pierwszej instancji w całości i umorzenie postępowania. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem Nr [...] z dnia [...] czerwca 2008r. powyższe postanowienie utrzymał w mocy.

Strona skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na w/w postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej .

Strona Skarżąca zarzuciła wydanie zaskarżonego postanowienia z naruszeniem przepisów art. 59 § 1 pkt 3, 7 i 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, polegającym na przyjęciu niezgodnie ze stanem faktycznym i prawnym sprawy, że określone powołanymi wyżej przepisami prawa okoliczności, warunkujące obligatoryjne umorzenie postępowania egzekucyjnego, nie wystąpiły w przedmiotowej sprawie. Niezależnie od powyższego Strona skarżąca podnosząc zaniechanie przez organ odwoławczy ustosunkowania się do poszczególnych kwestii, uważanych za istotne z punktu widzenia ochrony jej praw, zarzuca naruszenie przepisów art, 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 11 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego.

Uzasadniając poczynione zarzuty Strona Skarżąca podniosła, że organ drugiej instancji wbrew obowiązującym przepisom prawa uznał, iż kwestie dotyczące sposobu przeprowadzenia przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych mogą podlegać ocenie wyłącznie w trybie skargi na czynności egzekucyjne, przewidzianej przez ustawodawcę w art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a nie mogą zostać merytorycznie ocenione w postępowaniu w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Utożsamiając wady czynności wykonawczych postępowania egzekucyjnego z niedopuszczalnością zastosowanego środka egzekucyjnego Strona Skarżąca wywodzi, że każde uchybienie w toku postępowania egzekucyjnego kwalifikuje to postępowanie do umorzenia. Natomiast okoliczność, że umorzenie postępowania egzekucyjnego wywiera korzystniejsze dla zobowiązanego skutki prawne, niż w wyniku skorzystania z ochrony prawnej w trybie art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w ocenie Strony Skarżącej dodatkowo uzasadnia zastosowanie art. 59 cytowanej ustawy. Strona Skarżąca wskazuje, że na zobowiązanym nie ciąży prawny obowiązek czuwania nad przestrzeganiem przez organ egzekucyjny zasady praworządności, bowiem zapewnieniu poszanowania przez organy egzekucyjne w/w zasady służyć ma instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Ponadto jako okoliczność uzasadniającą umorzenie postępowania egzekucyjnego Strona Skarżącą wskazuje podjęcie przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego czynności zmierzających do zastosowania środka egzekucyjnego, stanowiącego zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, przed doręczeniem skarżącej odpisu tytułu wykonawczego. Wywodzi przy tym, że w świetle art. 26 § 5 pkt 2 cytowanej ustawy podjęcie czynności egzekucyjnych dopuszczalne jest dopiero od momentu skutecznego doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, stanowiącego podstawę prawną egzekucji. Fakt, iż w przedmiotowej sprawie Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego , zmierzając do zaspokojenia należności objętej tytułem wykonawczym Nr [...] z dnia [...] listopada 2006r, w dniu [...] grudnia 2006r. skierował jednocześnie do dłużnika zajętej wierzytelności - [...] i do Zobowiązanej, zawiadomienie Nr [...] z dnia [...] grudnia 2006r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, przy czym do Zobowiązanej w/w zawiadomienie przesłał łącznie z odpisem tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę prawną egzekucji, w ocenie Strony Skarżącej dowodzi niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego.

Strona Skarżąca kwestionuje ponadto stanowisko organu odnośnie trybu, w jakim następuje ocena realizacji zajęcia ruchomości, będącej przedmiotem współwłasności i ewentualnych skutków uznania, iż czynność ta dokonana została z naruszeniem przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W ocenie Strony Skarżącej naruszenie normy art, 97 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi o niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego, uzasadniając tym samym umorzenie całego postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 w/w ustawy.

Kolejną okolicznością uzasadniającą w ocenie Strony Skarżącej umorzenie postępowania egzekucyjnego jest podjęcie przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego zawieszonego postępowania egzekucyjnego, z pominięciem obowiązku wydania stosownego postanowienia, który określony został przez ustawodawcę przepisami art. 17 § 1 i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarżąca zarzuca tym samym, że postępowanie egzekucyjne zawieszone z dniem [...] lutego 2007r., z uwagi na brak w/w postanowienia do chwili obecnej nie zostało skutecznie podjęte i w związku z powyższym podlegało umorzeniu, stosownie do brzmienia art. 59 § 1 pkt 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Strona Skarżąca podniosła także, że w zaskarżonym postanowieniu organ odwoławczy nie ustosunkował się do zarzutu prowadzenia egzekucji w oparciu o wadliwie wystawiony tytuł wykonawczy w zakresie obowiązku upominawczego. Natomiast odnośnie zawartego w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stanowiska organu drugiej instancji, zgodnie z którym okoliczności dotyczące wadliwego określenia egzekwowanego obowiązku w zaktualizowanym tytule wykonawczym mogłyby podlegać ocenie wyłącznie w trybie zarzutów na aktualizację, a nie w trybie określonym przepisami art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Strona Skarżąca wywodzi, iż organ egzekucyjny w dacie wystawienia aktualizacji dysponował danymi niezbędnymi do prawidłowej aktualizacji tytułu wykonawczego. Ponadto Skarżąca wskazuje, iż wadliwe dokonanie aktualizacji tytułu wykonawczego, stanowiącego prowadzonej egzekucji administracyjnej, poprzez błędne wskazanie okresów przerw w naliczaniu odsetek od objętej tytułem zaległości podatkowej, winno skutkować umorzeniem postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 w/w ustawy. Ponadto Strona Skarżąca zarzuca naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, poprzez brak merytorycznego ustosunkowania się przez organ odwoławczy do każdego ze zgłoszonych w postępowaniu zarzutów,

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie należy zwrócić uwagę, że sąd rozpoznawał sprawę w przedmiocie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, nie dokonywał natomiast oceny prawidłowości podejmowanych przez organy wszystkich czynności egzekucyjnych. W sprawie należało skoncentrować się na regulacji art. 59§1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. Nr 110 poz. 968 z późn. zm. Zwanej w skrócie u. p. e. a.) i rozstrzygnąć czy wskazane przez stroną skarżącą nieprawidłowości w rzeczywistości nastąpiły oraz czy były to te wskazane w art. 59§1 u. p. e .a.

W punkcie I zarzutów, wskazano naruszenie art. 59§1 pkt 3, 7, 8 u. p. e .a., natomiast uzasadnienie w swojej początkowej treści dotyczyło rozważań odnoszących się do wzajemnych regulacji art. 54 i art. 59 u. p. e .a., które to nie mają znaczenia dla rozstrzyganej sprawy, albowiem istota polega na ustaleniu czy zaistniała przesłanka z art. 59 u. p. e .a., a nie jaka jest różnica pomiędzy tymi instytucjami. Przypomnieć jedynie należy, że art. 54 tej ustawy dotyczy skargi na czynności egzekucyjne, a art. 59 u. p. e .a. odnosi się do umorzenia całego postępowania egzekucyjnego, na które składa się wiele czynności egzekucyjnych. Nieprawidłowe dokonanie jednej czynności nie rodzi jeszcze skutków umorzenia całego postępowania egzekucyjnego, nieprawidłowość musi być jedną z tych ale wskazanych w art. 59 u. p. e .a. a nie art. 54 u. p. e .a. .

W dalszej części uzasadnienia wniesionej skargi wynika, że skarżący zakwestionował jako niespełniającą wymogi art. 26§5 pkt 2 czynność w postaci zajęcia rachunku bankowego podnosząc, że doszło do tego przed doręczeniem stronie skarżącej tytułu wykonawczego. Wskazał, że doręczenia stronie skarżącej tytułu wykonawczego nastąpiło [...].12.2006r., natomiast zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego zostało "rzekomo doręczone [...].12.2006 r." i to do [...].

W konkluzji tego zarzutu, strona podniosła, że doszło do zastosowania środka egzekucyjnego niedopuszczalnego z mocy prawa, bo przed podjęciem postępowania egzekucyjnego, co stanowi podstawę do obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Z tym zarzutem nie można się zgodzić, otóż co sama przyznaje strona, tytuł wykonawczy został jej doręczony [...] grudnia 2006r., natomiast zawiadomienie datowane na [...] grudnia 2006r. nr [...] zostało doręczone do banku prowadzącego rachunek bankowy [...] grudnia 2006r. (k. 174, 175 akt administracyjnych). Zajęcie rachunku bankowego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu – art. 80§2 u. p. e .a. Oznacza to, że decyduje nie data wystawienia zawiadomienia a data jego doręczenia. W tej sprawie doręczenie nastąpiło po doręczeniu stronie skarżącej tytułu wykonawczego, co miało bezspornie miejsce [...] grudnia 2006r. Nie doszło więc do naruszenia regulacji art. 26§5 pkt 1 u. p. e .a. tym samym art. 59§1 pkt 7 u. p. e .a.

Kolejny zarzut jako spełniający dotyczył nieprawidłowości w zajęciu samochodu. Strona skarżąca podniosła, że zastosowany środek był niedopuszczalnym środkiem egzekucyjnym. Ten zarzut, również nie mógł zostać uwzględniony albowiem niedopuszczalnym środkiem egzekucyjnym jest środek, który nie został przewidziany w ustawie. W tej sprawie środek egzekucyjny w postaci zajęcia ruchomości jest przewidziany w art. 1a pkt 12 lit.a. u. p. e .a., organy słusznie uznały, że ewentualne zajęcie ruchomości z naruszeniem art. 97§4 u. p. e .a. może spowodować jedynie uchylenie kwestionowanej czynności egzekucyjnej, a nie umorzenie całego postępowania egzekucyjnego.

Następny podniesiony w uzasadnieniu zarzut dotyczył braku wydania postanowienia o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Strona skarżąca powołując się na art. 17§1 w zw. Z art. 18 u. p. e .a. stwierdziła, że istnieje konieczność wydania i doręczenia zobowiązanemu postanowienia o podjęciu postępowania egzekucyjnego, co jest wyrazem poinformowania go o dalszym biegu postępowania egzekucyjnego. Z braku wydania takiego postanowienia, strona wywodzi przesłankę umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego z art. 59§1 pkt 7 u. p. e .a.

Przedstawione powyżej wnioski strony skarżącej, nie można było także uwzględnić, gdyż kwestia dotycząca wydania lub jego braku postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania nie mieści się w zakresie regulacji art. 59§1 pkt 7. Zgodzić należy się ze stroną skarżącą, że podstawowym zadaniem wydania postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania jest poinformowanie strony o dalszym biegu postępowania egzekucyjnego. W rozpoznawanej sprawie strona Skarżąca dokonywała wiele czynności, składała określone pisma z czego wynika, że wiedziała o prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Nie była zaskoczona podejmowanymi przez organ czynnościami, a nawet sama składała wnioski o podjęcie określonych czynności (np. kwestie dotyczące zmiany nieruchomości obciążonych hipoteką przymusową).

Nie można było również podzielić zarzutu, że w tej sprawie wystąpiła przesłanka z art. 59§1 pkt 8 u. p. e .a. , albowiem zawieszenie postępowania egzekucyjnego nastąpiło z urzędu na skutek wstrzymania wykonania decyzji z mocy prawa – art. 56§1 pkt 1 w zw. z art. 56§3 u. p. e .a., a nie na wniosek wierzyciela.

Kolejny zarzut odnosił się do prowadzenia egzekucji w oparciu o wadliwie wystawiony tytuł wykonawczy w zakresie obowiązku upominawczego. Skarżący podniósł, że organ egzekucyjny wprost przyznaje, że wadliwie wypełnił dokument urzędowy jakim jest tytuł wykonawczy (vide: s. 9 pkt 5 uzasadnienia postanowienia). Odnosząc się do tego zarzutu, zauważyć należy, że organ I i II instancji prawidłowo uznały, że w przypadku aktualizacji tytułu wykonawczego nie przewidziano obowiązku ponownego doręczenia upomnienia. A aktualizacji dokonano na podstawie §9 pkt 1b Rozporządzenia Ministra Finansów z 22 listopada 2001r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Ponadto zarzut dotyczący nieprawidłowego wystawienia tytułu wykonawczego, polegający na niewłaściwym naliczeniu okresu odsetek nie odnosi się do tytułu wykonawczego, który spełnia wymogi art. 27§1 u. p. e .a., ale odnosi się do jego aktualizacji, ponadto tytuł wykonawczy został wystawiony [...].11.2006r., a nie [...] czerwca 2007r., co podniosła strona w piśmie z [...] sierpnia 2008r. Aktualizację tytułu wykonawczego należy traktować jako czynność egzekucyjną w rozumieniu art. 1a pkt 2 u. p. e .a., ,którą można zaskarżyć wnosząc skargę na czynności egzekucyjne, nie ma natomiast podstaw do składania w tym zakresie wniosku o umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę należało oddalić.

Asesor WSA Anna Sędzia WSA Krystyna Sędzia WSA Dariusz Skupień

Juszczyk-Wiśniewska Skowrońska-Pastuszko