Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 220/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 61 ust. 1 pkt 5 i 6, art. 81 ust. 1 pkt 1, art. 85
journal: Dz.U. 2018 poz 2081
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - tekst jedn.
article: art. 6 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 799
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.
article: art. 6 i 7, art. 11, art. 77, art. 80, art. 107 par. 1 i 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 7, art. 65, art. 74 ust. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant: st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2019 r. sprawy ze skargi S. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: Kolegium; organ II instancji; organ odwoławczy), po rozpatrzeniu sprawy w drugiej instancji na skutek wniesienia odwołania przez S. C. (dalej: inwestor; strona; skarżący), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] (dalej: Wójt; organ I instancji) z dnia [...] października 2018 r. znak [...], którą organ I instancji odmówił ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na "budowie fermy drobiu wraz z infrastrukturą towarzyszącą na działce o nr ewid. gr. [...], obręb [...] [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...]".

Przywołane decyzje zostały wydane następującym stanie sprawy.

Planowane przedsięwzięcie dotyczy inwestycji polegającej na "chowie brojlerów kurzych lub indyków wraz z niezbędną infrastrukturą, na którą składają się: cztery kurniki, budynek kotłowni z pomieszczeniami socjalno-biurowymi i magazynowymi, 3 silosy paszowe (do 30 m3), konfiskator na padłe zwierzęta, 2 zbiorniki na ścieki technologiczne o pojemności 20 m2 każdy, studnia głębinowa. Inwestor dla tego przedsięwzięcia przewidział posadowienie maksymalnie 8 naziemnych zbiorników na gaz płynny o pojemności 6700 I każdy". W ramach przedmiotowej inwestycji planowany jest tucz brojlerów kurzych o łącznej obsadzie 872 996,36 DJP w cyklu do 5 tygodni i 727,5 DJP w cyklu po 5. tygodniu lub hodowla indyków (indyczek) o łącznej obsadzie 1421,688 DJP.

Planowana inwestycja będzie źródłem zorganizowanej i niezorganizowanej emisji zanieczyszczeń do powietrza oraz źródłem emisji technologicznej, a także źródłem emisji substancji odorowych.

W ocenie organu I instancji przedsięwzięcie jest inwestycją emitującą uciążliwości zapachowe, a raport przedstawiony przez inwestora nie obejmuje analizy emisji wszystkich gazów do powietrza, które zidentyfikowano jako emitowane z ferm indyków (np. azotany, azotyny, dwutlenek węgla, aldehydy, ketony, węglowodory alifatyczne i aromatyczne), a objęte analizą gazy mimo, że spełniają ogólne normy stężeń nie chronią przed uciążliwością zapachową. Wójt podniósł, że mimo iż z raportu wynika, że nie zostaną przekroczone stężenia normatywne poszczególnych gazów, to zwrócono uwagę, czy w określonych warunkach będzie zapewnione dotrzymanie obowiązku przestrzegania standardu jakości środowiska i ochrony wszystkich elementów przyrodniczych, w tym standardu zapachowej jakości powietrza o czym mówi art. 82 ustawy P.o.ś.

Odmawiając pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku inwestora, Wójt w uzasadnianiu decyzji z dnia [...] października 2018 r. stwierdził, że w raporcie przedstawionym przez inwestora brak jest opisu racjonalnego wariantu alternatywnego ani wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, ani nie określono ich oddziaływania na środowisko.

W odwołaniu od powyższej decyzji inwestor zarzucił przede wszystkim naruszenie art. 81 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko [wersja na dzień orzekania przez organy obydwu instancji: Dz.U. z 2018 r., poz. 2081, z późn. zm. – dalej: u.u.i.ś.] poprzez odmowę określenia uwarunkowań środowiskowych, mimo braku przesłanek do takiej decyzji. Wskazał także na naruszenie art. 6 ust. 1-2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska [wersja na dzień orzekania przez organy obydwu instancji: Dz.U. z 2018 r., poz. 799, z późn. zm. – dalej: P.o.ś.] oraz przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) i Konstytucji.

Kolegium, motywując swoje rozstrzygnięcie zawarte w decyzji z dnia [...] stycznia 2019 r., wskazało jako jego materialnoprawną podstawę przepisy art. 71 ust. 1 i 2, art. 72 ust. 1 pkt 1 i 3 u.u.i.ś. oraz § 2 ust. 1 pkt 37, 51 i 70 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2016 r. poz. 71) i stwierdziło, że rozważana inwestycja odpowiada przywołanym przepisom, wobec czego w sprawie zastosowanie znajduje art. 59 ust. 1 pkt 1 u.u.i.ś., zgodnie z którym przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, zaś cenę tę przeprowadza się w myśl art. 61 ust. 1 pkt 1 u.u.i.ś. w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Odwołując się do treści art. 62 ust. 1, art. 66 ust. 1 pkt 5, art. 74 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 p-kt 2 art. 77 ust. 1 i 3 oraz art. 80 ust. 1 pkt 2 i art. 81 u.u.i.ś., organ II instancji wskazał na warunki, jakie powinien spełniać raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, jeżeli inwestycja zalicza się do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko. Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. jednoznacznie stanowi, iż raport o oddziaływaniu danego przedsięwzięcia na środowisko musi zawierać opis analizowanych wariantów, a dotyczy to nie tylko wariantu proponowanego przez wnioskodawcę, lecz także racjonalnego wariantu alternatywnego jak i wariantu najkorzystniejszego dla środowiska łącznie oczywiście z uzasadnieniem ich wyboru.

Organ odwoławczy, wskazując na stan faktyczny sprawy, zwrócił uwagę na to, że w złożonym w przedmiotowej sprawie raporcie został przedstawiony wariant proponowany przez wnioskodawcę, oraz racjonalny wariant alternatywny, zgodnie z którym "wariant alternatywny był wariantem rozpatrywanym do realizacji przez inwestora i porzuconym na etapie przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko. Jest to wariant mniej korzystny środowiskowo. W wariancie alternatywnym inwestor zamierzał wybudować dodatkowe dwie kotłownie na węgiel kamienny o mocy 450 KW. Byłoby to rozwiązanie korzystniejsze ekonomicznie jednakże mniej korzystne ze względów ekonomicznych dla inwestora jednakże mniej korzystne środowiskowo ze względu na wzrost emisji ze źródeł ogrzewania o około 75-80% przy takim samym efekcie energetycznym" (strona 21 raportu z lipca 2015 r.). Zdaniem Kolegium przedstawiony w niniejszej sprawie raport zawiera w istocie tylko analizę jednego wariantu, który przez inwestora został uznany – i dla tego wariantu określono jego oddziaływanie na środowisko. W tym względzie organ podniósł, że art. 66 ust. 1 pkt 6 u.u.i.ś wymaga także określenia przewidywanego oddziaływania na środowisko w aspekcie każdego z analizowanych wariantów i wskazanie racjonalnego wariantu alternatywnego jest zasadniczo niezbędne, gdyż na gruncie obowiązujących przepisów wybór wariantu do realizacji przedsięwzięcia należy do organu, co wynika wprost z art. 81 ust. 1 u.u.i.ś., który stanowi, że jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, za zgodą wnioskodawcy, wskazuje w decyzji wariant dopuszczony do realizacji lub w razie braku zgody wnioskodawcy odmawia zgody na realizację przedsięwzięcia.

Organ odwoławczy stwierdził, że w świetle art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. nie jest wystarczające przedstawienie w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jedynie wariantu wnioskodawcy oraz wariantu polegającego na tym, że przedsięwzięcie nie będzie podejmowane, gdyż wariant polegający na niepodejmowaniu przedsięwzięcia nie może być uznany za racjonalny wariant alternatywny wobec wariantu wnioskodawcy. W tym względzie wyjaśnił, że inwestor jest obowiązany przedłożyć taki raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w którym zostanie rzetelnie przedstawiona analiza wszystkich wariantów, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś,, a nie tylko wariantu, którym inwestor jest zainteresowany, a warianty przedsięwzięcia powinny się różnić przede wszystkim pod względem sposobu, w jaki przedsięwzięcie w każdym z tych wariantów będzie oddziaływać na środowisko, ponieważ ich rolą jest wskazanie alternatywnych rozwiązań pozwalających to środowisko chronić w jak najpełniejszym wymiarze.

W ocenie Kolegium, przedstawiony w raporcie z lipca 2015 r. wariant alternatywny jest wariantem pozornym, gdyż nie różni się zasadniczo od wariantu proponowanego przez wnioskodawcę, a różnica między wariantami polega jedynie na dobudowaniu dwóch kotłów na węgiel kamienny o mocy 450 kW. Dlatego też organ uznał, że nie jest to racjonalny wariant alternatywny. Zwrócił też uwagę na to, że organ I instancji, stwierdziwszy braki w raporcie w zakresie wariantu alternatywnego, w toku postępowania wzywał inwestora do jego uzupełnienia, w tym w zakresie dotyczącym m.in. przedstawienia racjonalnego wariantu alternatywnego, jednakże inwestor w odpowiedzi na te wezwania stwierdził, iż żądanie ujednolicenia raportu jest bezzasadne, gdyż złożony w toku postępowania raport oraz jego uzupełnienia stanowiły wystarczający materiał dowodowy.

Kolegium podniosło, że podobnie jak organ I instancji nie dopatrzyło się należycie opracowanego wariantu alternatywnego zarówno w sporządzonym raporcie, jak również w znajdujących się w aktach sprawy jego uzupełnieniach. Nie zgodził się z inwestorem co do tego, że informacje dotyczące wariantów przedsięwzięcia odpowiadają wymaganiom sformułowanym w art. 66 ust. 1 pkt 5 i 6 u.u.i.ś. W tym względzie organ wyjaśnił, że o ile wariant proponowany przez inwestora może się pokryć z wariantem najkorzystniejszym dla środowiska, to nigdy wariant proponowany przez inwestora nie może się pokryć z wariantem alternatywnym; nadto wariant alternatywny – racjonalny – musi być konkretny, powinien zawierać elementy pozwalające na jego identyfikację, wyróżnienie cech charakteryzujących go i w efekcie pozwalających na porównanie z wariantem proponowanym przez inwestora.

Ponadto organ II instancji stwierdził, że pozytywne uzgodnienie raportu przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (dalej również: RDOŚ) nie zwalnia organu od przeprowadzenia samodzielnej oceny, czy raport jest spójny i kompletny oraz czy spełnia ustawowe wymagania co do jego zawartości w rozumieniu dyspozycji art. 66 u.u.i.ś. Z kolei co do opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (dalej również: PPIS) wyjaśnił, że opinia taka jest tylko oceną faktów i nie wiąże organu rozstrzygającego sprawę.

W ocenie Kolegium organ I instancji rzetelnie zweryfikował braki raportu, co zasadnie skutkowało odmową ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia określonego we wniosku inwestora. Wobec tego organ II instancji uznał za bezzasadne zarzuty przedstawione w odwołaniu. W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, że tego rodzaju uchybienie raportu, jak brak opisu racjonalnego wariantu alternatywnego oraz brak wskazania argumentacji pozwalającej na uznanie danego wariantu za najkorzystniejszy dla środowiska, każdorazowo będzie musiało być uznane za wadę pozbawiającą tego rodzaju dowód przydatności dla postępowania, natomiast w przypadku oparcia się przez organy na tego rodzaju wadliwym dowodzie za uchybienie mogące mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, już chociażby tylko z powodu naruszenia zasady przezorności wynikającej z art. 6 ust. 1 P.o.ś.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] lutego 2019 r. S. C. wniósł o uchylenie decyzji Kolegium z dnia [...] stycznia 2019 r. Decyzji tej zarzucił naruszenie następujących przepisów:

1) art. 81 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na odmowie wydania decyzji dla określenia uwarunkowań środowiskowych pomimo spełniania wszystkich przesłanek do jej wydania i zastosowania wykładni a contario;

2) art. 80 powołanej ustawy polegające na błędnej wykładni poprzez uznanie, że nie uwzględniono stanowiska zawartego w postanowieniu RDOŚ w [...] z dnia [...] listopada 2015 r.;

3) art. 6 ust. 1-2 ustawy Prawo ochrony środowiska polegające na niewłaściwym zastosowaniu zasad przezorności i prewencji skutkujących wykluczeniem realizacji przedsięwzięcia.

Ponadto skarżący zarzucił przedmiotowej decyzji naruszenie art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie "w uzasadnieniu decyzji, jakie przesłanki spowodowały całkowite odrzucenie postanowień organów (...) [uzgadniających]", a w konsekwencji "wydanie decyzji odmownej, utrzymanej w całości" przez organ II instancji.

W uzasadnieniu m.in. podniósł, że przedstawiony przez inwestora raport o odziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko nie został podważony przez organy uzgadniające i "nawet po przedłożeniu przez Wójta kontrraportu nie znalazły one podstawy do jego negowania i wydania opinii negatywnej". Nie zgodził się też z konkluzją organu odwoławczego, że w raporcie brak jest wariantu alternatywnego, gdyż ten przedstawiony jest w istocie wariantem pozornym. Podniósł, że wybudowanie dwóch kotłowni na węgiel kamienny, o mocy 450 kW, w tej samej lokalizacji nie jest niewielką różnicą technologiczną względem wariantu inwestora, a ponadto różne są wysokości emisji dla chowu indyków, a inne dla brojlerów kurzych i w raporcie dokonano oceny środowiskowej różnych wariantów chowu i tuczu drobiu. Inwersor nie zgodził się również z organem odwoławczym co do braku związania stanowiskiem (pozytywnym uzgodnieniem) Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] i (opinią sanitarną) Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...]. Zarzucił również, że organ II instancji miał możliwość, a jednak nie skorzystał z regulacji wskazanej w art. 81 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, który wskazuje, że jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę, to organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, za zgodą wnioskodawcy, wskazuje w decyzji wariant dopuszczony do realizacji lub, w razie braku zgody wnioskodawcy, odmawia zgody na realizację przedsięwzięcia.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, jednocześnie podtrzymując w całości swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji,.

Na rozprawie w dniu [...] listopada 2019 r skarżący, podtrzymując wnioski i żądania skargi, oświadczył, że w 2019 r. został uchwalony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, który m.in. dotyczy nieruchomości, na której planował inwestycję, i obecnie plan przewiduje na tej nieruchomości "rolę" z ograniczeniami w zakresie produkcji drobiu. Ponadto skarżący oświadczył, że jego sąsiad dla nieruchomości bezpośrednio przy granicy ze sporną nieruchomością otrzymał decyzję o warunkach zabudowy domu mieszkalnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna.

Przedmiotem skargi jest decyzja Kolegium, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia skarżącego.

Na wstępie należy podkreślić, że tutejszy Sąd podziela ten podstawowy wyjściowy pogląd, że jeżeli raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko nie spełnia wymogów z art. 66 u.i.ś., organ może odmówić ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia. Innymi słowy, argument, który był doprowadził do odmowy pozytywnego uwzględnienia wniosku inwestora, może stanowić podstawę takiej decyzji. Z art. 66 ust. 1 pkt 5 i 6 u.u.i.ś. wynika, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać informacje umożliwiające analizę kryteriów wymienionych w art. 62 ust. 1 oraz zawierać:

- (pkt 5) opis wariantów uwzględniający szczególne cechy przedsięwzięcia lub jego oddziaływania, w tym: a) wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego, b) racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska – wraz z uzasadnieniem ich wyboru;

- (pkt 6) określenie przewidywanego oddziaływania analizowanych wariantów na środowisko, w tym również w przypadku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej i katastrofy naturalnej i budowlanej, na klimat, w tym emisje gazów cieplarnianych i oddziaływania istotne z punktu widzenia dostosowania do zmian klimatu, a także możliwego transgranicznego oddziaływania na środowisko, a w przypadku drogi w transeuropejskiej sieci drogowej, także wpływu planowanej drogi na bezpieczeństwo ruchu drogowego.

Organ odwoławczy w rozpoznawanej sprawie stwierdził, że w raporcie z lipca 2015 r. został przedstawiony wariant proponowany przez wnioskodawcę oraz racjonalny wariant alternatywny, zgodnie z którym "wariant alternatywny był wariantem rozpatrywanym do realizacji przez inwestora i porzuconym na etapie przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko. Jest to wariant mniej korzystny środowiskowo. W wariancie alternatywnym inwestor zamierzał wybudować dodatkowe dwie kotłownie na węgiel kamienny o mocy 450 KW. Było by to rozwiązanie korzystniejsze ekonomicznie jednakże mniej korzystne ze względów ekonomicznych dla inwestora jednakże mniej korzystne środowiskowo ze względu na wzrost emisji ze źródeł ogrzewania o około 75-80% przy takim samym efekcie energetycznym" (strona 21). W takich okolicznościach, z odpowiednim odniesieniem się do kwestii emisji związanych chowem i tuczem drobiu w zaproponowanych przez inwestora wariantach, Kolegium stwierdziło, że raport zawiera w istocie tylko analizę jednego wariantu, który przez inwestora został uznany – i dla tego wariantu określono jego oddziaływanie na środowisko, a przedstawiony wariant alternatywny jest wariantem pozornym. Skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem organu, jednakże w ocenie Sądu podnoszone przez niego zarzuty są nieuzasadnione. Jednoznaczna treść analizowanych przez organ przepisów wprost nakazuje, aby raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko zawierał opis analizowanych – co do zasady – co najmniej trzech wariantów jego realizacji. Dotyczy to zatem nie tylko wariantu proponowanego przez wnioskodawcę, lecz także racjonalnego wariantu alternatywnego, jak i wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, łącznie oczywiście z uzasadnieniem ich wyboru. Natomiast w sprawie poddanej kontroli sądowej raport zawiera w istocie tylko analizę jednego wariantu przedsięwzięcia, który przez inwestora został uznany za "wariant optymalny" pod względem ekonomicznym i środowiskowym – i dla tego wariantu określono jego oddziaływanie na środowisko. Tymczasem dyspozycja art. 66 ust. 1 pkt 6 u.u.i.ś. wymaga także określenia przewidywanego oddziaływania na środowisko w aspekcie każdego z analizowanych wariantów, przy czym za żaden z wymaganych ustawowo wariantów nie może być uznany tzw. "wariant zerowy" polegający na niepodejmowaniu przedsięwzięcia – rezygnacji z jego realizacji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2013 r. sygn. akt II OSK 1376/12 i 17 stycznia 2017 r. sygn. akt: II OSK 89/16 oraz z 29 stycznia 2015 r. sygn. akt II OSK 1605/13 i 27 kwietnia 2018 r. sygn. akt II OSK 2849/17 – wyroki dostępne w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd w składzie rozstrzygającym przedmiotową sprawę w pełni podziela stanowisko organu odwoławczego, że wskazanie racjonalnego wariantu alternatywnego jest zasadniczo niezbędne, gdyż na gruncie obowiązujących przepisów wybór wariantu do realizacji przedsięwzięcia należy do organu. Aby to było możliwe konieczne jest szczegółowe opisanie w raporcie nie tylko wariantu proponowanego przez wnioskodawcę, ale i racjonalnego wariantu alternatywnego jak i wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, tak aby organ mógł sam dokonać porównania, a nawet wyboru innego niż zaproponowany przez inwestora wariant realizacji przedsięwzięcia. Powyższe wynika wprost z art. 81 ust. 1 u.u.i.ś., który stanowi, że jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, za zgodą wnioskodawcy, wskazuje w decyzji wariant dopuszczony do realizacji lub, w razie braku zgody wnioskodawcy, odmawia zgody na realizację przedsięwzięcia.

W świetle art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. nie jest wystarczające przedstawienie w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jedynie wariantu wnioskodawcy oraz wariantu polegającego na tym, że przedsięwzięcie nie będzie podejmowane. Wariant polegający na niepodejmowaniu przedsięwzięcia nie może być uznany za racjonalny wariant alternatywny wobec wariantu wnioskodawcy. Trzeba mieć przy tym na względzie, że środowisko stanowi dobro publiczne, natomiast jego ochrona, zgodnie z art. 74 ust. 2 Konstytucji jest obowiązkiem władz publicznych. Dlatego inwestor jest obowiązany przedłożyć taki raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w którym zostanie rzetelnie przedstawiona analiza wszystkich wariantów, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś., a nie tylko wariantu, którym inwestor jest zainteresowany (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 29 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Po 190/14 – orzeczenie dostępne jw.). Co za tym idzie, tego rodzaju uchybienie raportu jak brak opisu racjonalnego wariantu alternatywnego oraz brak wskazania argumentacji pozwalającej na uznanie danego wariantu za najkorzystniejszy dla środowiska każdorazowo będzie musiało być uznane za wadę pozbawiającą tego rodzaju dowód przydatności dla postępowania, natomiast w przypadku oparcia się przez organy na tego rodzaju wadliwym dowodzie za uchybienie mogące mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Natomiast argumentacja strony skarżącej obarczona jest w tym zakresie błędem polegającym na faktycznym przyjęciu założenia, że w raporcie został przedstawiony wariant najkorzystniejszy dla środowiska, a w konsekwencji przedstawienie wariantów alternatywnych nie będzie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia, podczas gdy istota stwierdzonych uchybień polega właśnie na tym, że ze względu na wady raportu nie sposób ocenić, czy faktycznie przyjęty wariant planowanego przedsięwzięcia jest optymalny z punktu widzenia proporcjonalnego wyważenia interesów inwestora oraz wymogów wynikających z potrzeby ochrony środowiska (obowiązek ten ma swoje najszersze umocowanie w przepisie art. 5 Konstytucji). Jest to tym bardziej istotne z uwagi na fakt, że przedmiotowe przedsięwzięcie z uwagi na jego rozmiar i pobliskość budynków mieszkalnych budzi sprzeciw lokalnej społeczności.

Wobec powyższego, w ocenie tutejszego Sądu, zarzuty podnoszone w treści skargi nie znajdują uzasadnienia, w szczególności te dotyczące naruszenia art. 80 i art. 81 u.u.i.ś. Kolegium jednoznacznie odniosło się do przedstawionej w raporcie propozycji realizacji inwestycji, wyjaśniając, że przedstawiony wariant alternatywny jest pozorny i nie może być uznany za racjonalny wariant alternatywny. Tego rodzaju "wariant" nie różni się zasadniczo od wariantu proponowanego przez wnioskodawcę, gdyż różnica między wariantami polega tylko na dobudowaniu dwóch kotłów na węgiel kamienny o mocy 450 kW. Warto dodać, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że przy przedsięwzięciu polegającym na hodowli zwierząt można zaproponować wariant, który stanowi modyfikację tego samego rodzaju przedsięwzięcia także w zakresie powodującym mniejsze oddziaływania na środowisko, na przykład z zastosowaniem różnej generacji urządzeń, zmniejszeniem obsady hodowli, usytuowaniem inwestycji, zastosowaniem innej technologii. Niemniej jednak nie można przyjąć, by sposób, w jaki autor raportu przedstawił "racjonalny wariant alternatywny" mógł zostać uznany za wyczerpujący. W świetle treści raportu (str. 21) – zgodnie z którym "w wariancie alternatywnym inwestor zamierzał wybudować dodatkowe dwie kotłownie na węgiel kamienny o mocy 450 kW", co stanowiłoby "rozwiązanie korzystniejsze ekonomicznie, jednakże mniej korzystne ze względów ekonomicznych dla inwestora, jednakże mniej korzystne środowiskowo ze względu na wzrost emisji ze źródeł ogrzewania o około 75-80% przy takim samym efekcie energetycznym" – przedstawiona propozycja nie może być uznana za opis racjonalnego wariantu alternatywnego. Opisu tego w żadnym razie nie sposób uznać za rzetelny i dokładny, umożliwiający organowi zbadanie, czy przedsięwzięcie powinno być realizowane w wariancie proponowanym przez inwestora czy też w wariancie alternatywnym. W tych warunkach Sąd zgadza się z organem odwoławczym, który uznał tenże wariant za pozorny. Należy też podkreślić, że przedstawiony "wariant alternatywny był wariantem rozpatrywanym do realizacji przez inwestora i porzuconym na etapie przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko". Skoro zatem sam skarżący od razu zaznaczył, że już nie rozważa takiego wariantu, nie można go uznać za spełniający wymogi ustawowe realnej alternatywy dla zaproponowanego kształtu przedsięwzięcia. Nie jest bowiem zadaniem organu prowadzącego postępowanie i organów współdziałających wykorzystywanie swoich środków i posiadanego zaplecza do pozyskiwania od inwestora dalszych informacji o szczegółach takiego wariantu alternatywnego i następnie analizowanie go w sytuacji, gdy sam skarżący już z góry wyraźnie wskazuje, że wariantu tego nawet nie rozważa. Taki wariant nie jest w żadnym razie realny. Obowiązkiem organu nie jest też analizowanie hipotetycznych rozwiązań, by tylko formalnie wypełnić wymogi wynikające z ustawy, lecz ochrona środowiska jako obowiązek nałożony na władze publiczne w art. 74 ust. 2 Konstytucji. Innymi słowy, inwestor nie przedstawił organowi takich informacji raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, które pozwoliłoby organowi na zastosowanie art. 81 ust. 1 u.u.i.ś.

Skarżący zarzucił organowi również naruszenie art. 107 § 1 i 3 k.p.a., poprzez brak wskazania przesłanek całkowitego odrzucenia stanowisk organów współdziałających w wydaniu decyzji i wydania decyzji odmownej. Zdaniem Sądu, Kolegium prawidłowo odnosiło się do kwestii związania organów rozstrzygających sprawę opinią Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] oraz postanowieniem uzgadniającym Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...]. Z uzasadnienia decyzji organu II instancji wynika wyraźnie, że omawiane braki raportu obejmowały kwestie opisu racjonalnego wariantu alternatywnego, racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska (wraz z uzasadnieniem ich wyboru) oraz określenia przewidywanego oddziaływania analizowanych wariantów na środowisko. Nie sposób również zgodzić się ze skarżącym co do tego, że organ niedostatecznie odniósł się do stanowisk RDOŚ i PPIS, skoro przyczyna wydania decyzji odmownej tkwiła w samym raporcie (tzn. w jego brakach), których skarżący nie uzupełnił.

Warto w tym miejscu także odnieść się do pozostałych zarzutów przedstawionych w odwołaniu, a które nie zostały wprost przedstawione w skardze. Ze względu na treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji i sposób argumentacji organu Sąd nie znalazł podstaw do przypisania organowi naruszenia art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez wydanie orzeczenia z odstąpieniem od stanowisk organów współdziałających i konkretnych danych zawartych w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Treść raportu nie pozwalała na odstąpienie od reguły przedstawienia racjonalnego wariantu alternatywnego lub racjonalnego wariantu najkorzystniejszego dla środowiska. Odnosząc się do powyższych uwag, jeszcze raz należy podkreślić, że niekwestionowaną zasadą jest konieczność przedstawienia przez inwestora trzech wariantów inwestycji, a w orzecznictwie jedynie wyjątkowo dopuszcza się odstąpienie od tego wymogu. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 2017 r. sygn. akt: II OSK 1729/16 (dostępnym jw.) wskazano na taką sytuację w przypadku braku możliwości określenia wariantu alternatywnego z uwagi na specyfikę zamierzonej inwestycji. W rozpoznawanej sprawie nic jednak nie wskazuje na to, by planowana inwestycja miała jakieś specyficzne cechy (szczególne warunki), uniemożliwiające jej zrealizowanie w inny, choć zarazem racjonalny sposób.

Zdaniem Sądu, również zarzut naruszenia przez organ art. 11 k.p.a. w zw. z art. 85 u.u.i.ś., podobnie jak zarzut dotyczący naruszenia art. 80 ust. 1 pkt 1 u.u.i.ś., okazały się chybione. W sprawie nie zachodziła potrzeba "uzgodnienia stanowiska zawartego w decyzji ze stanowiskiem Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...], w sytuacji, gdy w okolicznościach przedmiotowej sprawy treść postanowienia Regionalnego Dyrektora była wiążąca dla organu prowadzącego postępowanie", gdyż ustalenia zawarte w stanowiskach organów współdziałających nie zostały przez organ uznane za niewiarygodne. Organy nie podważyły "merytorycznych ustaleń postępowania uzgodnieniowego", w tym ustaleń odnoszących się do raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko i ewentualnych uciążliwości zapachowych. Jak już bowiem to zostało wcześniej podkreślone, przyczyną odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia było niewypełnienie przez skarżącego art. 66 ust. 1 pkt 5 i 6 u.u.i.ś. (mimo wezwań). Rozstrzygnięcie administracyjne wydane w rozpoznawanej sprawie, uwarunkowane wyjaśnieniem kwestii, które bada bezpośrednio organ niezależnie do stanowisk organów współdziałających w wydaniu decyzji, w ogóle nie miało związku ze stanowiskami zajętymi przez inne podmioty w sprawie. Podobnie należało odnieść się do zarzutów odwołania dotyczących naruszenia art. 65 i art. 7 Konstytucji w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez częściowe oparcie rozstrzygnięcia na przesłankach nieprzewidzianych w ustawie (dezaprobata części lokalnej społeczności wobec przedsięwzięcia).

Na koniec Sąd stwierdza, że wydanie pozytywnej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, z oparciem się na ustaleniach wynikających z raportu niespełniającego wymagań formalnych (por. wyrok NSA z dnia 25 lipca 2019 r. sygn. akt II OSK 2320/17, dostępny jw.), byłoby wadliwe już chociażby tylko z powodu naruszenia zasady przezorności wynikającej z art. 6 ust. 1 P.o.ś. Stąd też zarzuty skargi i w tym zakresie nie mogły zostać uznane za usprawiedliwione.

Wobec powyższego, skoro Sąd w ustalonych okolicznościach sprawy nie doszukał się po stronie organu II instancji naruszenia prawa uzasadniającego uchylenie zaskarżonej decyzji (lub wyeliminowanie jej w inny sposób z obrotu prawnego), zasadne było oddalenie skargi.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, z późn. zm.) orzekł, jak sentencji.