Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 594/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 594/06 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 lipca 2007r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Michna, Sędziowie: NSA Józef Gach, Asesor WSA Maja Chodacka (spr), Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2007r., sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Nowym Sączu - Inspektorat w Tarnowie, na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie, z dnia 15 lutego 2006r Nr [...], w przedmiocie zwrotu tytułów wykonawczych, skargę oddala


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Nowym Sączu Inspektorat w Tarnowie skierował do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Tarnowie tytuły wykonawcze o nr [...] - [...] wystawione na Pana S. F., celem wszczęcia postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2005r. znak: [...] Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Tarnowie przekazał powyższe tytuły wykonawcze właściwemu miejscowo organowi, a to Naczelnikowi Pierwszego Urzędu Skarbowego w Tarnowie.

Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Tarnowie postanowieniem z dnia [...] grudnia 2005r. znak: [...] zwrócił wierzycielowi przywołane tytuły wykonawcze ze względu na naruszenie art. 19 § 4 i art. 27 § 1 pkt 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) - zwaną dalej ustawą egzekucyjną.

W treści uzasadnienia postanowienia organ egzekucyjny pierwszej instancji wskazał, iż zgodnie z art. 19 § 4 ustawy egzekucyjnej dyrektor oddziału ZUS jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia, społecznego, renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez ten oddział, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń.

Stosownie natomiast do postanowień § 6 ust 1, 2, 3 i 5 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, bezzwłocznie stosuje środek egzekucyjny. Jeżeli natomiast prowadzona przez niego egzekucja okazała się w całości lub w części bezskuteczna lub też nie jest mu znany majątek zobowiązanego, niezwłocznie kieruje tytuł wykonawczy do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego celem prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

W przypadku wierzyciela będącego jednocześnie organem egzekucyjnym, skierowanie tytułu wykonawczego, może nastąpić dopiero po podjęciu czynności egzekucyjnych tj. po skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji (nadaniu klauzuli organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej oraz dokonaniu przez organ egzekucyjny ustaleń, iż zastosowane środki egzekucyjne są bezskuteczne lub że brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję). W niniejszej sprawie czynności tych nie wykonano.

Na powyższe postanowienie Wierzyciel złożył zażalenie z dnia [...] grudnia 2005r. znak: [...], w którym wniósł o uchylenie postanowienia, zarzucając błędną interpretację art. 19 ustawy egzekucyjnej.

Zdaniem wierzyciela Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jako administracyjny organ egzekucyjny ma ograniczone uprawnienia do prowadzenia egzekucji, zgodnie z art. 19 § 4 ustawy egzekucyjnej. Rozważania organu egzekucyjnego w przedmiocie obowiązków wierzyciela będącego równocześnie organem egzekucyjnym jest całkowicie odmienne do stanowiska Ministerstwa Finansów - Departamentu Systemu Podatkowego, które w piśmie z dnia 07.04.2005 r., znak: SP2-218/033-60/531/05/DO, stwierdza, iż "zgodnie z § 6 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22.11.20001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (...) wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym bezzwłocznie stosuje środek egzekucyjny, chyba że nie jest mu znany znajdujący się na terenie jego działania majątek zobowiązanego, z którego można prowadzić egzekucję. W takim przypadku wierzyciel nie podejmuje działań egzekucyjnych we własnym zakresie, lecz kieruje tytuł wykonawczy, na analogicznych zasadach jak wierzyciel nie będący jednocześnie organem egzekucyjnym, do organu egzekucyjnego uprawnionego do dochodzenia tego samego rodzaju należności pieniężnych, na którego terenie znajduje się majątek zobowiązanego. Przepis nie wymaga od wierzyciela udowadniania organowi egzekucyjnemu, do którego kieruje tytuł wykonawczy, że nie posiada wiedzy o majątku zobowiązanego. Jeżeli zatem w opinii naczelnika urzędu skarbowego wierzyciel jest w posiadaniu informacji o majątku zobowiązanego, do którego może skierować egzekucję, ciężar udowodnienia tej okoliczności spoczywa na tym organie.

Stwierdzenie przez naczelnika urzędu skarbowego, iż dyrektor ZUS nie wykorzystał w pełni uprawnień wynikających z art. 19 ustawy egzekucyjnej nie może być oparte na domniemaniu, lecz powinno każdorazowo być stwierdzone w wyniku kontroli. Kontrolę taką natomiast mogą przeprowadzić dyrektorzy izb skarbowych, którzy na podstawie art. 23 § 4 ustawy sprawują kontrolę przestrzegania w toku czynności egzekucyjnych przepisów ustawy przez wierzycieli i nadzorowane organy egzekucyjne. Niezależnie od powyższego należy wyjaśnić, że zakres badania przeprowadzonego przez organ egzekucyjny przed nadaniem tytułowi wykonawczemu klauzuli o skierowaniu go do egzekucji został uregulowany w art. 29 ustawy egzekucyjnej. Oceniając zatem czy tytuł wykonawczy kwalifikuje się do realizacji, organy egzekucyjne w ramach swych uprawnień powinny badać czy należność nim objęta wymieniona jest w art. 2 ustawy, czy zostały spełnione dodatkowe warunki określone w art. 3 - art. 4 ustawy oraz czy tytuł wykonawczy zawiera elementy wskazane w art. 27 § 1 i 2 ustawy. Pozostałe kwestie nie podlegają kontroli organu egzekucyjnego. Wydawanie przez naczelników urzędów skarbowych postanowień o zwrocie tytułów wykonawczych i odmowie wszczęcia postępowania egzekucyjnego z uwagi na nie podjęcie przez wierzyciela będącego jednocześnie organem egzekucyjnym czynności zmierzających do ustalenia składników majątkowych zobowiązanego, a w konsekwencji nie zastosowanie środków egzekucyjnych jest niedopuszczalne."

W przypadku Pana S. F. wierzyciel nie miał możliwości prowadzenia egzekucji we własnym zakresie, gdyż zobowiązany nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty, nie pobiera innych świadczeń z ubezpieczenia społecznego, nie został zgłoszony do ubezpieczenia z tytułu zatrudnienia i nie pobiera wynagrodzenia za pracę, a także egzekucja z rachunku bankowego w [...] w Tarnowie, okazała się nieskuteczna.

Dyrektor Izby Skarbowej w Krakowie, po rozpoznaniu zarzutów zawartych w treści zażalenia działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postanowieniem z dnia 15 lutego 2006r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu postanowienia podniesiono, iż zgodnie z art. 19 § 4 ustawy egzekucyjnej Dyrektor oddziału ZUS-u występuje w postępowaniu egzekucyjnym w podwójnej roli: wierzyciela oraz organu egzekucyjnego. Do niego zatem odnosi się przepis art. 26 § 4 ustawy egzekucyjnej, zgodnie z którym jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, to przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego.

Należy mieć przy tym na uwadze, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zawiera przepisów, które pozwalałyby wierzycielowi będącemu jednocześnie organem egzekucyjnym zwolnić się od obowiązku prowadzenia egzekucji i które jednocześnie nakładałyby ten obowiązek na inny organ.

Dopiero bowiem w sytuacji, gdy egzekucja prowadzona przez wierzyciela będącego jednocześnie organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania środków egzekucyjnych w ograniczonym zakresie, okazała się w całości lub w części bezskuteczna, to zgodnie z § 6 ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.) niezwłocznie kieruje on tytuł wykonawczy do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego celem prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Treść tego przepisu w powiązaniu z treścią art. 26 § 4 ustawy egzekucyjnej pozwala stwierdzić, że wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym może skierować tytuły wykonawcze do właściwego naczelnika urzędu skarbowego tylko w przypadku, gdy podjęte przez niego czynności egzekucyjne okazały się bezskuteczne w całości lub w części. Skoro bowiem ustawodawca przyznał uprawnienia do prowadzenia postępowania egzekucyjnego innym (poza naczelnikiem urzędu skarbowego) organom, to jego intencją było, aby wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym podjął postępowanie egzekucyjne we własnym zakresie i wykorzystał przyznane mu uprawnienia na każdym etapie tego postępowania, w tym środki egzekucyjne.

Wierzyciel w złożonym zażaleniu podniósł, że występował do urzędu skarbowego o udzielenie informacji odnośnie rachunku bankowego Zobowiązanego Pana S. F. Prowadził także w stosunku do Zobowiązanego egzekucję z rachunku bankowego, która okazała się bezskuteczna.

Powyższe nie znalazło potwierdzenia w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie. Co prawda ZUS O/Nowy Sącz Inspektorat w Tarnowie prowadził egzekucję z rachunku bankowego Pana S. F., ale postępowanie to prowadzone było w latach 2002-2003, na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w tym czasie. Zatem wszelkie podejmowane w tym okresie czynności pozostawały bez związku z tytułami wykonawczymi będącymi przedmiotem rozpoznania mniejszej sprawy, a które wystawione zostały w roku 2005.

Należy mieć bowiem na uwadze, że postępowanie egzekucyjne prowadzi się na podstawie konkretnego tytułu wykonawczego. Oznacza to, iż nie można faktu podjęcia postępowania egzekucyjnego w stosunku do danego zobowiązanego (w tym zastosowania środków egzekucyjnych) odnosić do wszystkich tytułów jakie wystawiono lub jakie będą wystawione w przyszłości wobec tego zobowiązanego. Dlatego też argumenty Wierzyciela należy uznać za nieuzasadnione.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie błędne jest również stanowisko Wierzyciela, że podstawą prawną do przekazania tytułów wykonawczych właściwym naczelnikom urzędów skarbowych jest przepis § 6 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego. Przepis ten daje możliwość zmiany właściwości miejscowej organu egzekucyjnego z uwagi na kryterium położenia majątku zobowiązanego. Jednakże skorzystanie z tego przepisu zdeterminowane jest posiadaniem wiedzy o rzeczywistym istnieniu majątku na obszarze działania innego organu egzekucyjnego.

W rozpatrywanej sprawie, Dyrektor ZUS-u O/Nowy Sącz Inspektorat w Tarnowie nie prowadził postępowania egzekucyjnego, o czym świadczy brak w tytułach wykonawczych klauzuli organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej. Brak takiej klauzuli stanowi podstawę do zwrotu tytułu wykonawczego na podstawie art. 29 § 2 w związku z art. 27 § 1 pkt 10 ustawy.

Podkreślono, że przedstawione powyżej poglądy znajdują odzwierciedlenie w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 1 września 2005r. sygn. akt I SA/Kr 342/03

W skardze wniesionej na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie Strona Skarżąca zarzuciła:

- Błędną wykładnię art. 26 § 4 w związku z art. 27 § 1 pkt 10 oraz art. 19 § 4 ustawy egzekucyjnej,

- Rażące naruszenie przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Strona Skarżąca podniosła zarzuty analogiczne jak w zażaleniu na postanowienie, wskazując dodatkowo, iż ustawa z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1998, Nr 137, poz. 887 ze zm.) w art. 3 stanowi, iż zadania z zakresu ubezpieczeń społecznych określone ustawą wykonuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Zakres ustawy został szczegółowo wskazany w art. 2. W ramach zadań jakie należą do ZUS, można jednoznacznie wyodrębnić zadania o charakterze wierzycielskim z zakresu ubezpieczeń społecznych, do których upoważniony jest Zakład, a nie Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Co więcej żadna z ustaw i żaden z aktów wykonawczych regulujących system ubezpieczeń społecznych nie przyznaje jakichkolwiek uprawnień wierzyciela Dyrektorowi Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Powyższa analiza obowiązującego stanu prawnego jednoznacznie wskazuje, iż wyodrębnienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako organu egzekucyjnego nie daje jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia, iż jest on wierzycielem w rozumieniu art. 1a pkt 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji należności z tytułu składek. Stwierdzenie takie stanowi z pewnością rażące naruszenie obowiązującego prawa i należy je wyeliminować z obrotu prawnego.

Rozróżnienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w świetle przytoczonych przepisów wskazuje, iż tryb postępowania stosowany przez ZUS w niniejszej sprawie nie stanowi jakiegokolwiek naruszenia obowiązujących przepisów. Zakład Ubezpieczeń Społecznych skierował zwrócone tytuły wykonawcze do organu egzekucyjnego, działając w charakterze wierzyciela i żądanie wszczęcia w tym wypadku egzekucji przez Dyrektora Oddziału ZUS jest bezzasadne. Brak jest bowiem w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i przepisach wykonawczych nakazu kierowania przez ZUS egzekucji za pośrednictwem Dyrektora Oddziału ZUS, w razie stwierdzenia braku majątku podlegającego egzekucji w ramach przyznanych Dyrektorowi Oddziału ZUS. ZUS jako wierzyciel został wyposażony przez ustawodawcę w uprawnienia, pozwalające mu ustalić składniki majątkowe dłużnika przed formalnym wszczęciem egzekucji. W ramach swoich ustawowych obowiązków ZUS ma dostęp do informacji o zatrudnieniu, dłużnika, pobieraniu świadczeń z ubezpieczenia społecznego itp. Należy w tym miejscu podkreślić, iż w/w uprawnienia zostały przyznane ZUS jako wierzycielowi. Nie są to uprawnienia Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Analiza w/w uprawnień wyraźnie wskazuje, iż wolą ustawodawcy było umożliwienie Zakładowi dochodzenia swoich należności ze wszystkich dostępnych źródeł. Przy czym z uwagi na wagę ubezpieczeń społecznych konieczne jest szybkie zaspokojenie należności. Najszybszymi sposobami egzekucji należności jest egzekucja ze wszystkich świadczeń pieniężnych wypłacanych zobowiązanemu. W tym też celu powołano organ egzekucyjny - Dyrektora Oddziału ZUS, który z przyczyn oczywistych prowadzi egzekucję ze wszelkich świadczeń pieniężnych. Dlatego też ZUS ma tak szerokie uprawnienia w ustalaniu składników majątkowych dłużników. W razie stwierdzenia przez ZUS - wierzyciela źródeł egzekucji, z których egzekucję może prowadzić Dyrektor Oddziału egzekucją kierowana jest do "własnego" organu egzekucyjnego ZUS. Natomiast w przypadku stwierdzenia przez ZUS braku takich źródeł, ZUS - wierzyciel kieruje egzekucję stosownie do postanowień art. 26 § i ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ze względów celowościowych tryb taki jest logiczny i prawidłowy.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Krakowie podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Przedmiotem sporu pomiędzy stronami była możliwość przekazania naczelnikowi urzędu skarbowego (działającemu jako organ egzekucyjny) przez dyrektora oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (będącego jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym) tytułów wykonawczych dotyczących należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne bez uprzedniego nadania klauzuli wykonalności i bez uprzedniego wszczęcia postępowania egzekucyjnego przez tegoż dyrektora oddziału ZUS.

Poza sporem pozostawało, że zgodnie z art. 19 ustawy naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z zastrzeżeniem, że dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez ten oddział, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń.

Jak wynika z powyższych unormowań, dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych występuje w podwójnej funkcji wierzyciela - podmiotu uprawnionego do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym oraz organu egzekucyjnego - organu uprawnionego do stosowania w części określonych w ustawie środków egzekucyjnych w celu wyegzekwowania ciążących na zobowiązanych należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i należności pochodnych.

Organ egzekucyjny administracji podatkowej (Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Tarnowie) powołując się m.in. na powyższe uregulowania zwrócił tytuły wykonawcze obejmujące należności z tytułu składek ZUS i ich pochodnych wierzycielowi, uznając za niedopuszczalne przekazywanie tytułów wykonawczych do realizacji innemu organowi egzekucyjnemu bez uprzedniego wszczęcia postępowania egzekucyjnego i podjęcia próby wyegzekwowania należności we własnym zakresie w ramach posiadanych uprawnień.

Stanowisko powyższe zdaniem Sądu, należy uznać za uzasadnione w świetle art. 26 § 4 ustawy egzekucyjnej w związku z § 6 ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.) określanego dalej rozporządzeniem wykonawczym.

Wierzyciel - dyrektor oddziału ZUS będąc jednocześnie organem egzekucyjnym na podstawie art. 26 § 4 ustawy egzekucyjnej przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego.

Postępowanie egzekucyjne jest zorganizowanym ciągiem czynności organu egzekucyjnego oraz innych podmiotów (uczestników) tego postępowania, przy czym są to czynności, które nie mają jednolitego charakteru prawnego. W postępowaniu egzekucyjnym możemy wyróżnić czynności procesowe i wykonawcze (por. D. Jankowiak, Zobowiązany kontra organ egzekucyjny, 2003, str.322-325 ).

Przez czynności procesowe należy uważać czynności odnoszące się do samego wszczęcia postępowania oraz czynności dokonywane w toku postępowania. W ramach tych czynności organ egzekucyjny będący także wierzycielem po wystawieniu tytułu wykonawczego podejmuje czynności wstępne, których zadaniem jest zbadanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej. Gdy organ egzekucyjny zaopatrzy tytuł wykonawczy w klauzule o skierowaniu go do egzekucji, organ egzekucyjny podejmuje czynności rozpoznawcze w celu ustalenia sytuacji majątkowej i faktycznej zobowiązanego. Do czynności wykonawczych organ przystępuje po doręczeniu zobowiązanemu tytułu wykonawczego.

Z treści art. 26 § 4 ustawy egzekucyjnej jednoznacznie wynika, że w przypadku, gdy wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym wystawi tytuł wykonawczy jest obowiązany podjąć czynności w ramach postępowania egzekucyjnego.

Wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje przez doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenie dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

Co istotne, ustawa egzekucyjna nie zawiera przepisów, które pozwalałby wierzycielowi będącemu jednocześnie organem egzekucyjnym zwolnić się od obowiązku prowadzenia egzekucji i które jednocześnie nakładałyby ten obowiązek na inny organ egzekucyjny.

Częściowo tę kwestie regulują przepisy § 6 rozporządzenia wykonawczego do ustawy egzekucyjnej.

Kluczowe znaczenie ma przepis § 6 ust. 5 rozporządzenia wykonawczego, który stanowi, że jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania środków egzekucyjnych w ograniczonym zakresie, ale prowadzona przez niego egzekucja okazała się w całości lub w części bezskuteczna, niezwłocznie kieruje odpis tytułu wykonawczego zaopatrzonego w klauzulę skierowania go do egzekucji do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego celem prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Brzmienie powyższego przepisu w zestawieniu z treścią art. 26 § 4 ustawy egzekucyjnej pozwala wyciągnąć jedyny możliwy wniosek interpretacyjny, że tylko w przypadku, gdy podjęte czynności egzekucyjne okazały się bezskuteczne, wierzyciel będący organem egzekucyjnym może skierować tytuły wykonawcze do właściwego naczelnika urzędu skarbowego.

Nie jest przy tym tak, że przepis § 6 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego zwalnia wierzyciela będącego jednocześnie organem egzekucyjnym z obowiązku wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 1 ustawy egzekucyjnej to ta ustawa określa prowadzone przez organy egzekucyjne postępowanie i stosowane przez nie środki przymusu służące doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych obowiązków, o których mowa w art. 2, a także sposób zabezpieczenia wykonania tych obowiązków. W konsekwencji przepisy wykonawcze nie mogą naruszać ram postępowania egzekucyjnego wyznaczonego ustawą. Przepisy wykonawcze jedynie "wypełniają" zakres postępowania określany przez ustawę. Stąd stosowanie § 6 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego z pominięciem treści art. 26 § 4 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest nieuzasadnione.

W rozpoznawanych sprawach bezspornym jest, że Strona Skarżąca przed przekazaniem tytułów wykonawczych naczelnikowi urzędu skarbowego nie prowadziła postępowania egzekucyjnego (czynności wstępnych, rozpoznawczych i wykonawczych ), o czym świadczy m.in. brak w przekazanych tytułach wykonawczych klauzuli organu egzekucyjnego (Dyrektora Oddziału ZUS) o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej.

Przy czym brak takiej klauzuli stanowi podstawę do zwrotu tytułu wykonawczego na podstawie art. 29 § 2 w związku z art. 27 § 1 pkt 10 ustawy egzekucyjnej.

Treść § 6 ust. 5 rozporządzenia wykonawczego wskazuje na konieczność wykazania przez dyrektora oddziału ZUS, że podjęte przez niego czynności egzekucyjne w toku postępowania egzekucyjnego okazały się bezskuteczne.

W ocenie składu orzekającego Strona Skarżąca nie wykazała w sposób wiarygodny, że podejmowane były jakiekolwiek czynności rozpoznawcze z wykorzystaniem posiadanych uprawnień (np. na podstawie art. 36, art. 71 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), w ramach prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w roku 2005 postępowania egzekucyjnego.

Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd, że skoro ustawodawca przyznał uprawnienia do prowadzenia postępowania egzekucyjnego innym poza naczelnikiem urzędu skarbowego organom, to jego intencją było, aby wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym podjął postępowanie egzekucyjne we własnym zakresie i wykorzystał przyznane mu uprawnienia na każdym etapie postępowania egzekucyjnego w tym środki egzekucyjne. Dopiero, gdy prowadzona przez niego egzekucja okaże się bezskuteczna może przekazać tytuły wykonawcze do realizacji właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego.

Przy tym nie zasługują na uwzględnienie również zarzuty zawarte w treści skargi, a dotyczące rozróżnienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, co miało na celu wykazać, iż w niniejszej sprawie wyodrębnienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jako organu egzekucyjnego nie daje podstaw do stwierdzenia, że jest on wierzycielem w rozumieniu art. 1a pkt 13 ustawy egzekucyjnej.

Zgodnie z treścią § 12 ust 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 4 października 1999 r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (wydanego na podstawie art. 74 ust. 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych) terenowymi jednostkami organizacyjnymi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych są oddziały oraz podlegające im inspektoraty i biura terenowe.

Oddziałem kieruje dyrektor, a inspektoratem i biurem terenowym - kierownik (art. 12 ust. 2 cyt. rozporządzenia).

Na podstawie § 14 ust. 1 pkt 5 cyt. rozporządzenia zakres rzeczowy działania terenowych jednostek organizacyjnych Zakładu obejmuje bezpośrednią obsługę klientów Zakładu, a w szczególności dochodzenie należnych składek i opłat.

Zatem Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych realizuje zadania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jako podmiot kierujący oddziałem terenowym, znajdującym się w ramach struktury Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Stąd Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych obok funkcji organu egzekucyjnego (co wprost wynika z treści art. 19 § 4 ustawy egzekucyjnej), pełni również funkcję wierzyciela - jak już wskazano powyżej - jako podmiot kierujący oddziałem terenowym, znajdującym się w ramach struktury Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) orzekł jak w sentencji.