Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2632/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 106 par. 3, art. 145 par. 3, art. 145a par. 1, art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit c, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 8, art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3, art. 10, art. 78
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 734 par. 1, art. 627, art. 65 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 66 ust. 1 pkt 1 lit e
journal: Dz.U. 2016 poz 1793
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant st. sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2015 r.; 2. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącej P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia ("Prezes NFZ", "organ odwoławczy") decyzją z dnia [...] października 2017 r. nr [...] , na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 oraz na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1793, ze zm.), zwanej dalej "ustawą o świadczeniach" oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935), po rozpatrzeniu odwołania P. sp. z o.o. ("strona", "płatnik", "spółka", "skarżąca"), od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] stwierdzającej, że M. K. podlegał w okresach od 5 lipca 2011 r. do 29 lipca 2011 r., od 2 sierpnia 2011 r. do 29 sierpnia 2011 r., od 2 września 2011 r. do 29 września 2011 r., od 4 października 2011 r. do 28 października 2011 r., od 3 listopada 2011 r. do 29 listopada 2011 r., od 2 grudnia 2011 r. do 29 grudnia 2011 r., od 2 stycznia 2012 r. do 30 kwietnia 2012 r., od 2 maja 2012 r. do 29 czerwca 2012 r., od 2 lipca 2012 r. do 31 sierpnia 2012 r., od 3 września 2012 r. do 28 września 2012 r., od 1 października 2012 r. do 31 października 2012 r., od 2 listopada 2012 r. do 30 listopada 2012 r., od 3 grudnia 2012 r. do 31 grudnia 2012 r., od 2 stycznia 2013 r. do 31 stycznia 2013 r., od 4 lutego 2013 r. do 27 lutego 2013 r., od 4 marca 2013 r. do 28 marca 2013 r., od 2 kwietnia 2013 r. do 22 kwietnia 2013 r., od 1 maja 2013 r. do 23 maja 2013 r., do 3 czerwca 2013 r. do 28 czerwca 2013 r., od 3 lipca 2013 r. do 14 lipca 2013 r., od 3 sierpnia 2013 r. do 20 sierpnia 2013 r., od 3 września 2013 r. do 21 września 2013 r., od 3 października 2013 r. do 18 października 2013 r., od 25 października 2013 r. do 31 października 2013 r., od 4 listopada 2013 r. do 20 listopada 2013 r., od 2 grudnia 2013 r. do 24 grudnia 2013 r., od 7 stycznia 2014 r. do 24 stycznia 2014 r., od 7 lutego 2014 r. do 24 lutego 2014 r., od 7 marca 2014 r. do 20 marca 2014 r., od 7 kwietnia 2014 r. do 22 kwietnia 2014 r., od 5 maja 2014 r. do 23 maja 2014 r., od 6 czerwca 2014 r. do 23 czerwca 2014 r. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów o świadczenie usług, do których zgodnie z kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, zawartych z P. Sp. z o.o., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Do wydania niniejszej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w [...] , pismem z dnia 14 kwietnia 2015 r., zwrócił się do [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z wnioskiem o rozpatrzenie sprawy w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym M. K. ("zainteresowany", "ubezpieczony", "uczestnik") z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów o świadczenie usług, zawartych z P. Sp. z o.o.

Poinformowano, że w wyniku przeprowadzonej u płatnika kontroli, stwierdzono, że zainteresowany świadczył na rzecz płatnika pracę na podstawie umów o świadczenie usług, do których zgodnie z kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia.

Wnioskodawca przekazał przy tym następujące dowody:

kopie umów o dzieło zawartych pomiędzy P. Sp. z o.o. a zainteresowanym zawartych na okresy od 5 lipca 2011 r. do 29 lipca 2011 r., od 2 sierpnia 2011 r. do 29 sierpnia 2011 r., od 2 września 2011 r. do 29 września 2011 r., od 4 października 2011 r. do 28 października 2011 r., od. 3 listopada 2011 r. do 29 listopada 2011 r., od 2 grudnia 2011 r. do 29 grudnia 2011 r., od 2 stycznia 2012 r. do 30 kwietnia 2012 r., od 2 maja 2012 r. do 29 czerwca 2012 r., od 2 lipca 2012 r. do 31 sierpnia 2012 r., od 3 września 2012 r. do 28 września 2012 r., od 1 października 2012 r. do 31 października 2012 r., od 2 listopada 2012 r. do 30 listopada 2012 r., od 3 grudnia 2012 r. do 31 grudnia 2012 r., od 2 stycznia 2013 r. do 31 stycznia 2013 r., od 4 lutego 2013 r. do 27 lutego 2013 r., od 4 marca 2013 r. do 28 marca 2013 r., od 2 kwietnia 2013 r. do 22 kwietnia 2013 r., od 1 maja 2013 r. do 23 maja 2013 r., do 3 czerwca 2013 r. do 28 czerwca 2013 r., od 3 lipca 2013 r. do 14 lipca 2013 r., od 3 sierpnia 2013 r. do 20 sierpnia 2013 r., od 3 września 2013 r. do 21 września 2013 r., od 3 października 2013 r. do 18 października 2013 r., od 25 października 2013 r. do 31 października 2013 r., od 4 listopada 2013 r. do 20 listopada 2013 r., od 2 grudnia 2013 r. do 24 grudnia 2013 r., od 7 stycznia 2014 r. do 24 stycznia 2014 r., od 7 lutego 2014 r. do 24 lutego 2014 r., od 7 marca 2014 r. do 20 marca 2014 r., od 7 kwietnia 2014 r. do 22 kwietnia 2014 r., od 5 maja 2014 r. do 23 maja 2014 r., od 6 czerwca 2014 r. do 23 czerwca 2014 r. W przedmiotowych umowach, jako rodzaj czynności do wykonania wskazano wykonanie projektów graficznych akcji promocyjnych, obróbka DTP materiałów promocyjnych;

protokół kontroli przeprowadzonej u płatnika z [...] listopada 2014 r. Z powyższego dokumentu wynika, że zakresem kontroli objęto m. in. prawidłowość i rzetelność obliczania składek na ubezpieczenie społeczne oraz innych składek, do których pobierania zobowiązany jest ZUS oraz zgłaszanie do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. Z ustaleń kontroli przeprowadzonej u płatnika P. sp. z o.o. wynika również, iż w okresie objętym kontrolą płatnik zawarł m. in. z M. K. umowy o dzieło. Zgodnie z ustaleniami zawartymi w protokole kontroli zawarte przez strony umowy nie stanowią umów rezultatu w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego, dlatego w opinii wnioskodawcy nie można tych umów uznać za umowy o dzieło;

zastrzeżenia do protokołu kontroli z [...] grudnia 2014 r., w których płatnik składek P. sp. z o.o. złożył wyjaśnienia dotyczące zakwalifikowania umów wykonywanych na jego rzecz, jako umów o dzieło. W wyjaśnieniach wskazano w szczególności, że w odniesieniu do umów o dzieło będących utworem nie znajdzie zastosowania reguła powoływana przez ZUS, zgodnie z którą jednym z elementów konstytutywnych umowy o dzieło jest możliwość zastosowania przepisów o odpowiedzialności za wady. Kryterium to nie powinno zatem przesądzać o charakterze umów zawartych przez P. sp. z o.o. z przyjmującym zamówienie. Ponadto zaznaczono, iż umowę o dzieło należy zaliczyć do kategorii umów o rezultat usługi oraz przeciwstawić umowie o pracę ze względu na brak podporządkowania i jednocześnie przeciwstawić umowie zlecenia jako umowie starannego wykonania usługi;

informacje o sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń do protokołu kontroli z [...] grudnia 2014 r., w której ZUS stwierdza m.in., iż osoby, które wielokrotnie zawierały umowy cywilnoprawne, w długim okresie czasu wykonywały na rzecz płatnika składek cykliczne, systematyczne obowiązki. Czynności wykonywane przez te osoby związane były z bieżącą, branżową działalnością spółki. W zawieranych umowach nie zostało określone kryterium sprawdzalności wykonania dzieła, a przedmiot dzieła nie został skonkretyzowany, aby móc mówić o indywidualnym charakterze tegoż dzieła.

[...] Oddział Wojewódzki NFZ pismami z 23 kwietnia 2015 r., poinformował strony postępowania o wszczętym na wniosek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w [...] postępowaniu oraz o tym, że na podstawie art. 10 § 1 k.p.a. mają prawo brać czynny udział w każdym jego stadium, a przed wydaniem decyzji wypowiedzieć się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Rozpatrując ww. wniosek dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r., stwierdził, że M. K. podlegał we ww. okresach obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów o świadczenie usług, do których zgodnie z kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia zawartych z płatnikiem P. sp. z o.o.

Odwołanie od ww. decyzji wniósł pełnomocnik płatnika składek w dniu 9 lipca 2014 r. zarzucając organowi:

naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach, poprzez nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania wyjaśniającego oraz analizy materiału dowodowego w postaci umów o dzieło zawartych przez P. z ubezpieczonym, wyników pracy wykonanych na podstawie tych umów, zeznań R. K. złożonych w charakterze strony w postępowaniu prowadzonym przez ZUS w związku z kontrolą mającą miejsce w P. sp. z o.o. w dniach od 13 października 2014 r. do 5 listopada 2014 r., polegające na pominięciu okoliczności, że zgodnym zamiarem stron tych umów, objętym ich świadomością, było zawarcie umów o dzieło, przedmiotem tych umów było osiągnięcie określonego weryfikowalnego rezultatu, zaś czynności zmierzające do jego osiągnięcia były wykonywane bez nadzoru ani podporządkowania ze strony P. oraz z wykorzystaniem urządzeń i sprzętu ubezpieczonego, co skutkowało dokonaniem ustaleń sprzecznych ze stanem faktycznym, to jest ustaleniem, iż umowy zawarte pomiędzy P. a ubezpieczonym były w rzeczywistości umowami o świadczenie usług, zaś zawarcie umów o dzieło było czynnością pozorną i w konsekwencji stwierdzeniem, że ubezpieczony podlegał obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresach wykonywania tych umów;

naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach, poprzez brak prawidłowego uzasadnienia faktycznego zaskarżonej decyzji, polegający na niewskazaniu w szczególności dowodów, na których organ się oparł, dla których w szczególności dowodowi z zeznań R. K. złożonych w charakterze strony organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;

naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 78 k.p.a. w zw. z art. 109 ust. 6 ustawy o świadczeniach, poprzez pominięcie przez organ, zawartego w zastrzeżeniach z dnia 3 grudnia 2014 r. do protokołu kontroli ZUS, żądania P. w przedmiocie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania L. G., R. K. i L. O., pomimo że przedmiotem tego dowodu były okoliczności mające istotne znaczenie dla sprawy, tj. zasady współpracy P. z ubezpieczeniowym, intencje stron co do charakteru zawartych umów, rodzaj czynności wykonywanych na podstawie tych umów, sposób ich wykonywania, sposób ustalania i utrwalania dzieła, brak podporządkowania służbowego i merytorycznego oraz tryb i sposób wykonywania prac przez ubezpieczonego;

naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 65 § 2 kodeksu cywilnego, poprzez dokonanie błędnej wykładni postanowień umów zawartych przez P. z ubezpieczonym, polegające na pominięciu zgodnego zamiaru i celu stron przy zawieraniu tych umów;

naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 734 kodeksu cywilnego, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w miejsce art. 627 kodeksu cywilnego, który powinien znaleźć zastosowanie w niniejszej sprawie, co spowodowało błędne przyjęcie, że P. zawierał z ubezpieczonym umowy o świadczenie usług, podczas gdy umowy zawarte przez P. z ubezpieczonym były umowami o dzieło;

naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej "ustawa o systemie") w zw. z art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach w zw. z art. 13 pkt 2 ustawy o systemie, a w konsekwencji także art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach, przez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że ubezpieczony podlegał obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresach wykonywania umów zawartych z P., gdy tymczasem umowy zawarte pomiędzy ubezpieczonym a P.były umowami o dzieło, które nie rodzą obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym, a w konsekwencji również ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Mając powyższe na uwadze odwołujący się wniósł o:

uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez stwierdzenie, że ubezpieczony, jako osoba wykonująca czynności na podstawie umowy o dzieło u płatnika składek P. sp. z o.o., nie podlegał obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu we wskazanych w decyzji okresach albo uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji;

przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie poprzez:

dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z załączonego do odwołania dokumentu informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców P. na okoliczność przedmiotu działalności P.;

dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy prowadzonej przez organ, tj. umów o działo zawartych przez Plej z ubezpieczonym na okoliczność treści tych umów, treści stosunków prawnych łączących ubezpieczonego z P., rodzajów czynności i prac wykonywanych przez ubezpieczonego na podstawie umów zawartych z P., zawarcia przez ubezpieczonego z P. umów o dzieło i niepodlegania przez ubezpieczonego obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresach wykonywania tych umów;

wystąpienie do ZUS o przekazanie znajdujących się w aktach sprawy prowadzonej przez ZUS w związku z kontrolą mającą miejsce w P. w dniach od 13 października 2014 r. do 5 listopada 2014 r., efektów prac wykonanych przez ubezpieczonego, tj. projektów graficznych oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z tych dokumentów na okoliczność rodzajów czynności i prac wykonywanych przez ubezpieczonego na podstawie umów zawartych z P., zawarcia przez ubezpieczonego z P. umów o dzieło i niepodlegania przez ubezpieczonego obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresach wykonywania umów;

przesłuchania następujących osób w charakterze stron:

- R. K.;

- L. G.;

- L. O.;

- M. K. na okoliczność wykonania przez ubezpieczonego dzieł dla P., rodzajów czynności i prac wykonywanych przez ubezpieczonego na podstawie umów o dzieło, sposobu wykonywania tych czynności, okoliczności zawierania umów o działo zakwestionowanych przez organ, treści uzgodnień pomiędzy P. a ubezpieczonym, a także woli zawarcia przez P. i ubezpieczonego umów o dzieło, a nie umów o świadczenie usług.

Rozpatrując odwołanie Prezes NFZ, wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] października 2017 r., powołał się na obowiązujące w przedmiotowej sprawie przepisy, w szczególności na art. 66 ust. 1 pkt 1 lit e ustawy o świadczeniach, który określa krąg osób podlegających obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Organ uznał również, że osoby spełniające przesłanki do podlegania ubezpieczeniu społecznemu z tytułu umowy zlecenia podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Prezes NFZ wskazał, że z zawartych przez strony umów wynika, że wykonawca zobowiązał się wykonać za zamówienie zamawiającego dzieła polegające m.in. na obróbce DTP materiałów promocyjnych, stworzenie projektów graficznych akcji promocyjnych, stworzenie projektów graficznych dla promocyjnych sesji zdjęciowych, projektów reklamowych, projekt okładki, projekt graficzny prezentacji przetargowej, projekty graficzne zestawów edukacyjnych, przygotowanie prezentacji, stworzenie projektów graficznych backlightów, stworzenie projektów graficznych na potrzeby eventów. Zgodnie z treścią umów, wykonawca miał prawo powierzyć wykonanie dzieła innej osobie, jednak po zaakceptowaniu przez zamawiającego, w razie zaś nienależytego wykonania dzieła (spóźnianie się, łamanie norm i zasad powszechnie obowiązujących) zamawiający mógł odstąpić od umowy. Wraz z podpisaniem umowy wszelkie prawa autorskie przeszły na zamawiającego.

Organ odwoławczy wskazał, że płatnik na stronie internetowej [...] informuje, iż "Organizujemy gale, kongresy, konferencje, imprezy masowe, koncerty, road shows, strefy wystawiennicze, a także akcje promocyjne i sprzedażowe. Nasze projekty wielokrotnie doceniło jury konkursów branżowych, przyznając nam nagrody w wielu kategoriach, nie tylko za kreację i produkcję, lecz także za efektywność działania eventu jako narzędzia komunikacji marketingowej. (...). Jesteśmy agencją, która oferuje pełen zakres usług marketingu zintegrowanego. Nie dzielimy myślenia na digitalowe, ATL-owe, BTL-owe i eventowe. Stawiamy na całościowe i szerokie podejście do briefów oraz tworzonych kampanii". Z powyższych informacji wynika, iż płatnik trudni się działalnością marketingową. Prezes NFZ ustalił także, że zainteresowany w okresie od 1 kwietnia 2010 r. do 31 grudnia 2014 r. był zatrudniony jako pracownik u płatnika.

Odnosząc się do oceny charakteru spornych umów organ odwoławczy zaznaczył, że w orzecznictwie sądowym nie budzi kontrowersji, iż w przypadku każdej zawartej umowy decydująca jest jej treść, czyli zadania, jakie zatrudniona osoba ma do wykonania oraz istota obowiązków umownych, które na siebie zawierający umowę przyjmuje. Zatem nie nazwa umowy lecz jej cel i przedmiot decydują o charakterze współpracy. Podobnie, w judykaturze istnieje zgodność, iż umowa o dzieło należy do umów rezultatu, a więc jej przedmiotem jest indywidualnie oznaczony wytwór (rezultat). Jeśli zawarta umowa dotyczy osiągnięcia "rezultatu usługi" - co jest podstawową cechą odróżniającą ją od umowy o pracę oraz od umowy zlecenia (świadczenia usług) - konieczne jest, aby działania przyjmującego zamówienie doprowadziły w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu - w postaci materialnej bądź niematerialnej.

Po analizie zebranego materiału dowodowego Prezes NFZ stwierdził, że organ I instancji prawidłowo uznał, iż w przedmiotowej sprawie prace zlecone do wykonania przez zainteresowanego w ramach zawartych przez strony umów, przedmiotem których było stworzenie projektów graficznych materiałów promocyjnych, obróbka DTP materiałów promocyjnych, trudno uznać za wykonywanie dzieła - rezultatu, lecz są to umowy cywilnoprawne, do których należy stosować przepisy kodeksu cywilnego o zleceniu.

W przypadku dokonywania obróbki DTP, organ odwoławczy zauważył, iż charakter tych prac był odtwórczy, nie twórczy. Wskazał, iż za uznaniem tego rodzaju czynności za prace wykonywane z należytą starannością, w ramach umowy o świadczenie usług, przemawia charakter takich czynności, tj. obrabianie komputerowo materiałów, które następnie mają być poddane powielaniu poligraficznemu. Ponadto organ wskazał, iż w przypadku umów, których przedmiotem było stworzenie projektów graficznych, wykonawca musiał dokonać szeregu podobnych czynności stwarzając projekty graficzne. Współpraca z płatnikiem składek miała stały charakter.

Następnie Prezes NFZ podniósł, że w przedmiotowej sprawie trudno, dopatrzyć się indywidualizacji zamówionego dzieła - rezultatu, czyli takiego jego oznaczenia w umowie, które zdecydowanie przydałoby mu cech tylko jemu właściwych i niepowtarzalnych, pozwalających jednocześnie zweryfikować czy zostało zrealizowane zgodnie z zamówieniem. Tym bardziej, iż za zgodą zamawiającego, wykonawca mógł powierzyć wykonanie umowy osobie trzeciej. Co potwierdza, że przedmiotowe umowy mogłaby wykonywać osoba posiadająca podobną wiedzę i umiejętności, co zainteresowany.

Zatem zainteresowany nie posiada cech indywidulanych, który umożliwiałyby tylko jemu wykonać zakres prac objętych umowami. Powyższe potwierdza, że w tej sprawie mamy do czynienia z pracami wykonywania w ramach świadczenia usług, a nie wykonywania umów o dzieło.

Analizując przedmiotowe umowy Prezes NFZ zwrócił uwagę, że - poza ogólnym zapisem w umowie o stworzeniu materiałów promocyjnych i obróbce DTP materiałów promocyjnych (DTP - przygotowanie materiałów do publikacji) - domniemane dzieło nie zostało w umowie wyodrębnione w sposób pozwalający sprawdzić czy zostało ono wykonane zgodnie z zapotrzebowaniem płatnika. Tymczasem rezultat umowy o dzieło powinien być określony z góry w momencie zawarcia umowy, dokładnie i w sposób konkretny, jako rezultat indywidualny i weryfikowalny według obiektywnie sprawdzalnych cech. Analiza spornych umów zawartych pomiędzy zainteresowanym, a płatnikiem składek nie spełnia ww. wymagań. Tym samym organ odwoławczy zgodził się z organem I instancji, że nie ma możliwości zakwalifikowania zawartej umowy, jako umowy rezultatu w myśl przepisów o umowie o dzieło.

Zlecone do wykonania prace wymagały od wykonawcy starannego działania opartego na posiadanej wiedzy i odpowiednich kwalifikacjach, lecz nie odznaczają się cechami twórczości charakterystycznymi dla wykonawcy dzieła. Wykonywanie spornych umów dotyczyło powtarzalnych czynności faktycznych związanych z cykliczną i ciągłą (j. z miesiąca na miesiąc) pracą. Zatem wykonywane przez zainteresowanego prace związane były z profilem bieżącej działalności komercyjnej firmy, która zajmuje się świadczeniem usług marketingowych.

Ponadto organ odwoławczy zauważył, iż umowy realizowane przez zainteresowanego na rzecz płatnika składek miały charakter powtarzający się. Zainteresowany w okresie od lipca 2011 r. do czerwca 2014 r. zawarł z płatnikiem składek kilkadziesiąt umów o dzieło, charakter tej współpracy - zdaniem Prezesa NFZ - należy określić jako wykonywanie usług zakwalifikowanych jako usługi wynajmowania się do pracy. Powyższe przemawia za zakwalifikowaniem zawartych przez strony umów o dzieło jako umów o świadczenie usług, do których zastosowanie mają przepisy kodeksu cywilnego o zleceniu.

Z przedstawionych okoliczności wynika, zdaniem Prezesa NFZ, że od wykonawcy wymagano starannego wykonania powtarzalnych czynności, co oznacza, że w spornych umowach ich efekt nie mógł być uznany za dzieło stanowiące konkretny, indywidualnie oznaczony w momencie zawarcia umowy rezultat, który zamawiający chce (jest zobowiązany) osiągnąć. Wykonywane czynności musiały podlegać weryfikacji, ale trudno oprzeć się wrażeniu, że ich przedmiotem mogło być nie tyle sprawdzenie pod kątem wad "dzieła", jak przede wszystkim kontrola, czy wykonawca nie zaniechał dołożenia należytej staranności podczas podejmowanych prac.

Również chybiony jest - zdaniem Prezesa NFZ - argument strony odwołującej, z którego miałoby wynikać, że ze względu na treść art. 1 ustawy o prawie autorskim, zawarta umowa była umową o dzieło. Utwór autorski nie jest bowiem dziełem w myśl umowy o dzieło w oparciu o k.c. Zgodnie z treścią ww. przepisu ustawy o prawie autorskim, przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia. Umowy o dzieło autorskie nie są jednak tożsame z umowami o dzieło w ujęciu przepisów prawa cywilnego. Przedmiotem umów o dzieło autorskie jest dzieło oznaczone jako utwór w rozumieniu prawa autorskiego, które zawiera inne uregulowania np. w przedmiocie odpowiedzialności, zawarte w art. 55 ust. 1 ustawy o prawie autorskim, który zawiera regulacje dotyczące usterek utworu, a nie wad, jak przy umowie o dzieło.

W konsekwencji pomimo nadanego tytułu "umowa o dzieło" przedmiotowe umowy – w ocenie organu odwoławczego - są w rzeczywistości umowami o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy kodeksu cywilnego o zleceniu.

Odnosząc się do zarzutu odwołującego dotyczącego naruszenia art. 7 oraz art. 80 k.p.a. Prezes NFZ wskazał, iż w jego ocenie, podjęte zostały odpowiednie czynności zmierzające do zebrania pełnego materiału dowodowego. Rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie zostało wydane na podstawie zebranego w sprawie materiału ze szczególnym uwzględnieniem treści zawartych umów, protokołu kontroli wraz z zastrzeżeniami, w oparciu o mające w sprawie zastosowanie przepisy prawa materialnego i procesowego oraz z uwzględnieniem przytoczonego w podobnych sprawach orzecznictwa sądów. Tym samym zarzut naruszenia art. 6, art. 7 i art. 80 k.p.a. nie jest uzasadniony.

Następnie odnosząc się do zarzutu zaniechania przeprowadzenia dowodów z przesłuchania stron organ odwoławczy podniósł, że przez organ I instancji podjął odpowiednie czynności zmierzające do zebrania pełnego materiału dowodowego. Rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie zostało wydane na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego i w oparciu o mające w sprawie zastosowanie przepisy prawa materialnego i procesowego oraz przywołane w podobnych sprawach orzecznictwo sądów. Organ I instancji, w związku ze zgromadzonym materiałem dowodowym, w tym dowodami przedstawionymi przez wnioskodawcę, z czym zgadza się Prezes NFZ, nie dostrzegł potrzeby przeprowadzenia kolejnych dowodów. W związku z tym, iż zgodny zamiar stron i cel umowy był organowi znany już na podstawie zgromadzonej dokumentacji organ nie przesłuchał strony. Ewentualne przeprowadzenie dowodu z przesłuchania mogłoby jedynie potwierdzić fakt już znany, iż zainteresowany oraz płatnik składek świadomie i zgodnie zawarli umowę o dzieło, czego skutkiem było niezgłoszenie zainteresowanego do ubezpieczenia zdrowotnego oraz w konsekwencji nieopłacanie składek na ubezpieczenie zdrowotne. W związku z powyższym nie jest uzasadniony zarzut naruszenia art. 80 k.p.a. Zebrany materiał dowodowy pozwolił organowi I instancji ocenić, że okoliczności sprawy zostały udowodnione.

Opierając się zatem na zgromadzonym materiale dowodowym w sprawie organ II instancji uznał, że przedmiotowe umowy zawarte pomiędzy płatnikiem składek a zainteresowanym, zasadnie zostały zakwalifikowane przez ZUS [...] Oddział w [...] oraz organ I instancji, jako umowy cywilnoprawne, do których stosuje się przepisy o zleceniu. Z tytułu zaś wykonywania pracy na podstawie tych umów, zainteresowany w ww. okresach podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

Ponadto odnosząc się do przekazanego przy piśmie z dnia 27 stycznia 2016 r. wyroku z dnia [...] grudnia 2015 r. Sądu Okręgowego w [...] , sygn. akt [...] , organ zauważył, że wyrok ten nie dotyczy zainteresowanego, tym samym nie może stanowić podstawy do zmiany stanowiska NFZ w przedmiotowej sprawie.

Ponadto organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach, sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych. Oznacza to, iż organem zobowiązanym do prawidłowego ustalenia wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne dla zainteresowanego jest ZUS.

Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając organowi odwoławczemu:

1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 32 ustawy o systemie w zw. z art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach, poprzez:

a) nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania wyjaśniającego, w tym brak przesłuchania ubezpieczonego oraz członków zarządu spółki;

b) brak dokonania wszechstronnej analizy materiału dowodowego w postaci umów o dzieło zawartych z ubezpieczonym oraz wyników prac wykonanych na podstawie tych umów, polegające na pominięciu okoliczności, że (i) zgodnym zamiarem stron tych umów, objętym ich świadomością, było zawarcie umów o dzieło, (ii) przedmiotem tych umów było osiągnięcie określonego weryfikowalnego rezultatu zaś czynności zmierzające do jego osiągnięcia były (iii) wykonywane bez nadzoru ani podporządkowania ze strony P. w miejscu i czasie, a także za pośrednictwem narzędzi wybranych przez ubezpieczonego, co skutkowało dokonaniem ustaleń sprzecznych ze stanem faktycznym, to jest ustaleniem, że umowy zawarte pomiędzy Plej a ubezpieczonym były w rzeczywistości umowami o świadczenie usług, zaś zawarcie umów o dzieło było czynnością pozorną i w konsekwencji stwierdzeniem, że ubezpieczony podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania prac wynikających z tych umów;

2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 78 k.p.a. w zw. z art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach, poprzez pominięcie przez organ II instancji żądania P. w przedmiocie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania L. G., R. K. i L. O. oraz ubezpieczonego, pomimo że przedmiotem tego dowodu byty okoliczności mające istotne znaczenie dla sprawy, tj. zasady współpracy P. z ubezpieczonym, intencje stron co do charakteru zawartych umów, rodzaj czynności wykonywanych na podstawie tych umów, sposób ich wykonywania, sposób ustalania i utrwalania dzieła, brak podporządkowania służbowego i merytorycznego oraz tryb i sposób wykonywania prac przez ubezpieczonego;

3) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 65 § 2 kodeksu cywilnego, przez dokonanie błędnej wykładni postanowień umów zawartych przez P. z ubezpieczonym, polegające na pominięciu zgodnego zamiaru i celu stron przy zawieraniu tych umów;

4) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 734 kodeksu cywilnego, przez jego niewłaściwe zastosowanie w miejsce art. 627 k.c., który powinien znaleźć zastosowanie w niniejszej sprawie, co spowodowało błędne przyjęcie, że P. zawierał z ubezpieczonym umowy o świadczenie usług, podczas gdy umowy zawarte przez P. z ubezpieczonym były umowami o dzieło;

5) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie w zw. z art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach w zw. z art. 13 pkt 2 ustawy o systemie, a w konsekwencji także art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach, przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że ubezpieczony podlegał obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresach wykonywania umów zawartych z P., gdy tymczasem umowy zawarte pomiędzy ubezpieczonym a P. były umowami o dzieło, które nie rodzą obowiązku podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu.

W świetle powyższego strona skarżąca wniosła o:

uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym zwrotu kosztów zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika według norm przepisanych;

dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z załączonego do skargi dokumentu w postaci informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z rejestru przedsiębiorców Plej na okoliczność przedmiotu działalności P.;

dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z następujących dokumentów znajdujących się w aktach sprawy prowadzonej przez organ II instancji:

umów o dzieło zawartych przez P. z ubezpieczonym na okoliczność treści tych umów, treści stosunków prawnych łączących ubezpieczonego z P., rodzajów czynności i prac wykonywanych przez ubezpieczonego na podstawie umów zawartych z P., zawarcia przez Ubezpieczonego z P. umów o dzieło i niepodlegania przez ubezpieczonego obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresach wykonywania tych umów;

efektów prac wykonanych przez ubezpieczonego (tj. koncepcje graficzne, obróbki DTP materiałów promocyjnych) na okoliczność rodzajów czynności i prac wykonywanych przez ubezpieczonego na podstawie umów zawartych z P. zawarcia przez ubezpieczonego z P. umów o dzieło i niepodlegania przez ubezpieczonego obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresach wykonywania tych umów.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca szczegółowo rozwinęła i uzasadniła podniesione zarzuty.

Wskazała m. in., że wszystkie zakwestionowane umowy, posiadają cechy typowe dla umowy o dzieło. Rezultaty powstałe w związku z zawarciem umów o dzieło miały bowiem charakter: (i) przyszły, (ii) z góry określony i zindywidualizowany, (iii) samoistny, (iv) niematerialny jednakże w każdym przypadku ucieleśniony w rzeczy, (v) obiektywnie osiągalny i pewny, a także (vi) uzależniony od umiejętności przyjmującego zamówienie. Nadto same umowy miały charakter odpłatnych umów rezultatu, uwieńczonych konkretnym i sprawdzalnym dziełem. Nie można zatem - zdaniem strony skarżącej - zakwestionowanych umów zakwalifikować jako umów o świadczenie usług, do których zastosowanie znajdą przepisy kodeksu cywilnego o zleceniu.

W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2018 r. pełnomocnik skarżącej poparł skargę oraz zawarte w niej wnioski dowodowe. Uzupełnił jednocześnie wnioski zawarte w skardze wnosząc o uchylenie na podstawie art. 135 p.p.s.a. także decyzji organu I instancji oraz o umorzenie postępowania w trybie art. 145 § 3 p.p.s.a. ewentualnie o nakazanie organowi wydania w ciągu 14 dni decyzji o niepodleganiu uczestnika obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Dodatkowo wniósł o przeprowadzenie dowodu z wyroku Sądu Apelacyjnego w [...] w sprawie o sygn. akt [...] , którego odpis złożył do akt.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016, poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej "p.p.s.a.".

Analizowana pod tym kątem skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja Prezesa NFZ z dnia [...] października 2017 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z dnia [...] czerwca 2015 r. naruszają prawo.

Zdaniem Sądu, wydając przedmiotowe decyzje organy obu instancji dopuściły się przede wszystkim - mogącej mieć zasadniczy wpływ na ostateczny wynik sprawy - obrazy przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. - polegającej na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonaniu dowolnej oceny dowodów, bez wyraźnego wskazania przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń i zarzutów strony skarżącej.

Według Sądu powyższe uchybienia proceduralne polegały przede wszystkim na tym, że organy obu instancji rozstrzygając w niniejszej sprawie, nie wskazały na podstawie jakich dowodów przyjęły, iż sporne umowy cywilnoprawne zawarte pomiędzy stroną skarżącą a uczestnikiem postępowania stanowią umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia (art. 750 kodeksu cywilnego), a w konsekwencji dlaczego - pomimo nieprzeprowadzenia jednoznacznych ustaleń - przyjęły, że w sprawie niniejszej zachodzą podstawy do uznania, iż uczestnik postępowania podlegał w okresach szczegółowo wskazanych w decyzjach, obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu na podstawie przepisu art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach.

Tym samym organy administracji, rozstrzygając w niniejszej sprawie, dopuściły się naruszenia przepisu art. 8 k.p.a. i wyrażonej w nim zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.

Naruszenie wspomnianych przepisów procedury administracyjnej mogło mieć - w ocenie Sądu - istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy, a więc stanowi uzasadnioną podstawę do uchylenia przez Sąd zarówno zaskarżonej decyzji Prezesa NFZ, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Wskazać należy, że w rozpatrywanej sprawie podstawowy problem sprowadza się do oceny charakteru prawnego umów zawartych pomiędzy płatnikiem a uczestnikiem i rozstrzygnięcia czy umowy te, jak twierdzi skarżąca, są umowami o dzieło, które nie dają podstaw do objęcia uczestnika obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, czy też są to, zgodnie z poglądami organów NFZ i ZUS, umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia, a których zawarcie i wykonywanie daje podstawy do objęcia wykonawcy obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego. Prawidłowa kwalifikacja spornych w niniejszej sprawie umów jest zatem warunkiem właściwego zastosowania przepisu art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o świadczeniach.

Zgodnie z ww. przepisem obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, którymi są m.in. osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, lub osoby z nimi współpracujące.

Charakter prawny zawartych przez strony umów należało oceniać na podstawie przepisów kodeksu cywilnego uwzględniając przy tym zasadę wynikającą z art. 3531 k.c., tj. że strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.

I tak, zgodnie z art. 627 kodeksu cywilnego przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Jak zaś wynika z art. 734 § 1 kodeksu cywilnego przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonych czynności prawnej lub czynności wykonywanej w ramach świadczenia usług dla dającego zlecenie. Z kolei, jak stanowi przepis art. 750 kodeksu cywilnego, do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.

Wskazać należy, że umowa o dzieło to umowa rezultatu, jej cechą jest m.in. konkretny i sprawdzalny wynik pracy oraz umiejętności wykonawcy dzieła; stosuje się ją tam, gdzie jedna ze stron za wynagrodzeniem zobowiązuje się do osiągnięcia konkretnego rezultatu. Przyjmuje się przy tym, że rezultat, o który umawiają się strony - a będący wynikiem umiejętności, wiedzy, doświadczenia czy też osobistych właściwości przyjmującego zamówienie - musi być z góry określony, mieć samoistny byt oraz być obiektywnie osiągalny i pewny. Wykonanie dzieła najczęściej przybiera postać wytworzenia rzeczy albo dokonania zmian w rzeczy już istniejącej (naprawienie, przerobienie, uzupełnienie). Tego rodzaju postacie dzieła są rezultatami materialnymi umowy zawartej między stronami, weryfikowalnymi ze względu na istnienie wad (por. także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada 1999 r., IV CKN 152/00, OSNC 2001, Nr 4, poz. 63).

Umowa zlecenia (odpowiednio umowa o świadczenie usług) to z kolei umowa starannego działania. Chociaż sama umowa zakłada dążenie do osiągnięcia określonego rezultatu - dokonania czynności prawnej, jednakże w razie jego nieosiągnięcia, ale jednoczesnego dołożenia wszelkich starań w tym kierunku, przy zachowaniu należytej staranności, zleceniobiorca nie ponosi odpowiedzialności za niewykonanie zobowiązania (tak m.in. K. Kołakowski /w:/ G. Bieniek (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, 2006, s. 387; podobnie: M. Nesterowicz /w:/ J. Winiarz (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, 1989, s. 685). Innymi słowy, odpowiedzialność kontraktowa przyjmującego zlecenie powstanie wówczas, gdy przy wykonaniu zlecenia nie zachował wymaganej staranności, niezależnie od tego, czy oczekiwany przez dającego zlecenie rezultat nastąpił, czy nie.

O rodzaju umowy nie decyduje zatem jej nazwa, ale cel umowy oraz elementy dominujące w treści umowy.

Organy w niniejszej sprawie przyjmując, że sporne umowy nazwane przez strony "o dzieło" są w istocie umowami o świadczenie usług, kierowały się głównie ich treścią. Należy jednak odnotować, że organy, oceniając umowy, nie wyjaśniły w ogóle charakteru prawnego stosunków łączących strony spornych umów. Nie ustaliły na czym w istocie polegało tworzenie projektów graficznych oraz obróbka DTP materiałów promocyjnych. Nie ustaliły jakie były w związku z tym obowiązki uczestnika jako wykonawcy oraz czego oczekiwała spółka jako zmawiający. A kwestie te były istotne do ustalenia, czy w analizowanym przypadku mamy do czynienia z konkretnym rezultatem pracy człowieka, wykazującym określoną samodzielność (samoistność) w stosunku do działania, z którym ten rezultat się wiąże.

Organ odmówił przy tym przeprowadzenia dowodów wskazanych przez spółkę, w tym dowodu z przesłuchania stron, uznając go z góry za nieistotny. W orzecznictwie sądowym dotyczącym sporów na tle określenia podstawy prawnej zatrudnienia podnoszono wielokrotne, że w takich sprawach mają zastosowanie reguły wykładni oświadczeń woli określone w art. 65 § 1 i 2 kodeksu cywilnego. W ramach tej wykładni należy zatem uwzględnić również zgodny zamiar stron (np. wyrok SN z 4.03.1999 r., I PKN 616/98, wyrok SN z 18.07.2012 r., I UK 90/12). Autonomia woli stron zawierających umowę nie jest oczywiście nieograniczona, nie pozwala bowiem na dowolne określenie natury zawartego zobowiązania, wbrew rzeczywistej jego treści i wbrew prawu. Nie oznacza to jednak, że w sytuacjach wątpliwych o woli i zamiarze stron można przesądzać poza tymi stronami.

Skarżąca przedstawiając - pominięte przez organ dowody - dążyła do wykazania okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy, tj. zasad współpracy spółki P. z ubezpieczonym, intencji stron co do charakteru zawartych umów, rodzaju czynności wykonywanych na podstawie tych umów, sposobu ich wykonywania, sposobu ustalania i utrwalania dzieła, brak podporządkowania służbowego i merytorycznego oraz tryb i sposób wykonywania prac przez ubezpieczonego.

Wskazać należy, że żądanie przeprowadzenia dowodu jest podstawową gwarancją procesową strony, urzeczywistniającą wyrażoną w art. 10 k.p.a. zasadę jej czynnego udziału w postępowaniu. Uniemożliwienie stronie efektywnego działania poprzez odmowę przeprowadzenia wnioskowanych dowodów prowadzi do pozbawienia jej podstawowego instrumentu, za pomocą którego realizuje ona swoje prawa w postępowaniu administracyjnym.

A zatem, zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na zasadzie art. 78 § 1 k.p.a. na ważne dla niej okoliczności, stanowi uchybienie przepisom postępowania administracyjnego, oznaczające wadliwość wydanej w sprawie decyzji.

Dokonując oceny legalności przyjętego zarówno przez Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego NFZ, jak również przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia należy także zauważyć, iż organy obu instancji, nie odniosły się w żaden sposób do zarzutów i argumentacji strony skarżącej, wskazującej na twórczy charakter rezultatu przedmiotowych umów. Nie odniesiono się do zarzutów strony skarżącej, że czynności uczestnika były twórczym działaniem grafika komputerowego, które zmierzało do wykonania dzieła. Każdorazowo rezultat pracy uczestnika postępowania był wynikiem indywidualnych cech, umiejętności oraz doświadczenia twórcy oraz szczególnej aktywności umysłowej o indywidualnej specyfice. Pominięto także przy dokonywaniu oceny charakteru spornych umów okoliczności, że ubezpieczony jako doświadczony grafik, realizujący szereg projektów dla skarżącej, znał ogólne standardy pracy na rzecz jej stałych klientów, a ustalenia co do sposobu wykonania dzieła i oczekiwanego rezultatu bywały doprecyzowywane pomiędzy ubezpieczonym a skarżącą w toku tworzenia tego dzieła.

Sąd przy tym wyraża pogląd, że cykliczny charakter zawieranych umów, wynikający z potrzeb zamawiającego i przedmiotu umowy - sam w sobie jeszcze nie przesądza ich charakteru jako umów, do których stosuje się przepisy kodeksu cywilnego o zaleceniu.

Także nietrafna jest argumentacja organu oparta na okolicznościach związanych z brakiem obowiązku uczestnika osobistego wykonania dzieła. Otóż, zasadniczym obowiązkiem przyjmującego zamówienie jest wykonanie dzieła. Niewątpliwie, przyjmujący zamówienie odpowiada za jakość dzieła. Metodologia wykonania dzieła należy do uznania przyjmującego zamówienie, dzieło powinno jednakże posiadać cechy określone w umowie lub wynikające z charakteru danego dzieła. Wykonanie dzieła zwykle wymaga określonych kwalifikacji, umiejętności i środków. Na przyjmującym zamówienie - co do zasady - nie spoczywa jednak obowiązek osobistego wykonania dzieła, chyba że wynika to z umowy o dzieło lub charakteru dzieła. Przyjmujący zamówienie ma jednak obowiązek osobistego kierowania osobami, którymi zgodnie z art. 474 k.c. przy wykonywaniu dzieła się posługuje i za które odpowiada (por. G. Kozieł, komentarz do art.627 kodeksu cywilnego, stan prawny na dzień 1 sierpnia 2014 r., wyd. LEX).

Niewątpliwie odróżnienie umowy o dzieło od umowy zlecenia (umowy o świadczenie usług) nie jest proste. Dlatego też organ wykonujący to zadanie powinien z dużą starannością rozważyć wszystkie istotne okoliczności danej sprawy, dochodząc do konkluzji, która jest zgodna z regułami logicznego rozumowania i znajduje pełne odzwierciedlenie w materiale dowodowym.

Zdaniem Sądu, obie wydane w sprawie skarżącej decyzje nie spełnia tych wymagań. Z tego względu Sąd podzielił zarzuty skargi co do tego, że organy obu instancji naruszyły wskazane w jej petitum przepisy procesowe. Organy bowiem nie ustaliły stanu faktycznego sprawy w sposób pełny i wnikliwy oraz nie ustosunkowały się do podnoszonych przez stronę okoliczności i dowodów.

Stwierdzenie zaś ww. nieprawidłowości w działaniu organów uniemożliwia przeprowadzenie przez Sąd pełnej oceny legalności spornych decyzji administracyjnych pod względem materialnoprawnym. Niedokonanie przez organ pełnych ustaleń faktycznych uniemożliwiał także zastosowanie w sprawie przez Sąd art. 145 § 3 oraz 145a § 1 p.p.s.a.

Na koniec wskazać należy, że Sąd - w oparciu o przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. - oddalił wnioski dowodowe zgłoszone przez skarżącą. Ww. przepis stanowi, że Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Należy zwrócić uwagę, iż postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym i w konsekwencji dokonywanie przez ten sąd ustaleń faktycznych jest dopuszczalne w zakresie uzasadnionym celami postępowania administracyjnego i powinno umożliwiać sądowi dokonywanie ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że sąd nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją. Stąd żądanie przeprowadzenia dowodów dla wykazania okoliczności, które mają istotne znaczenie w sprawie powinno zostać zgłoszone w postępowaniu administracyjnym, które toczyć się będzie od początku wobec uchylenia przez Sąd decyzji organów obu instancji. Z kolei zgłoszone jako dowód wyroki sądu powszechnego - wydane w sprawach dotyczących umów łączących skarżącą z innymi osobami niż uczestnik - z natury rzeczy nie mogą stanowić dowodu w niniejszej sprawie. Niemniej Sąd potraktował tezy sformułowane w tych wyrokach jako część stanowiska merytorycznego samej strony.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 p.p.s.a., postanowiono jak sentencji. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ww. ustawy. Sprawa jest wolna od wpisu sądowego, zatem w tym zakresie Sąd wziął pod uwagę tylko wysokość kosztów zastępstwa procesowego, które ustalił w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804) z uwzględnieniem przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1667), a także wysokość poniesionej opłaty od dokumentu pełnomocnictwa.