Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1387/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: uchylono decyzję w zaskarżonej części
Powołane przepisy: article: art. 31zo ust. 1, art. 31zq ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 180, art. 7, art. 79a, art. 10 par. 1, art. 9, art. 12 par. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Dąbek Sędziowie WSA Maja Chodacka WSA Agnieszka Jakimowicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. T. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] z dnia 15 października 2020 r. nr [...] w części utrzymującej w mocy decyzję z dnia 29 września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należnych składek ubezpieczeniowych za miesiąc kwiecień 2020 r. uchyla decyzję w zaskarżonej części.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 15 października 2020 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] utrzymał w mocy decyzję tego organu z dnia 29 września 2020 r. nr [...] w części dotyczącej odmowy J. T. prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu należnych składek za miesiąc kwiecień 2020 r. oraz uchylił tę decyzję w części dotyczącej składek za miesiąc maj 2020 r., w tym zakresie orzekając o zwolnieniu z opłacania należności składkowych w wysokości 1.431,48 zł.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z dnia 13 kwietnia 2020 r., złożonym w oparciu o przepisy ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw, J. T. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zwolnienie z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za miesiące od marca do maja 2020 r.

Decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 lipca 2020 r. nr [...] umorzono jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie zwolnienia z opłacania należności składkowych za kwiecień i maj 2020 r. Rozstrzygnięcie to uzasadniono niezłożeniem dokumentów rozliczeniowych za kwiecień i maj 2020 r. w terminie do 30 czerwca 2020 r.

W dniu 3 sierpnia 2020 r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Wyjaśnił, że w dniach od 16 marca do 3 kwietnia 2020 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim, a następnie zapadła decyzja, że w związku z pandemią nie może wykonywać usług. Skarżący nie miał świadomości, że w tej sytuacji ma obowiązek składać deklaracje i nie był o tym obowiązku informowany przez pracowników organu. W chwili obecnej wszystkie deklaracje zostały przez niego uzupełnione.

Decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 września 2020 r. nr [...] uchylono poprzednią decyzję z dnia 21 lipca 2020 r. i orzeczono o odmowie prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek należnych za kwiecień i maj 2020 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ustalono, że deklarację rozliczeniową za maj 2020 r. skarżący złożył dopiero 22 lipca 2020 r. W tej sytuacji, powołując się na art. 31zq ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 z późn. zm.) organ odmówił wnioskowanego zwolnienia wskazując, że warunkiem zwolnienia jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r.

W następstwie notatki służbowej z dnia 5 października 2020 r. wskazującej na zasadność umorzenia składek ubezpieczeniowych za maj 2020 r., opisaną na wstępie decyzją z dnia 15 października 2020 r. uchylono decyzję z 29 września 2020 r. w części dotyczącej odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za maj 2020 r. i w tym zakresie zwolniono skarżącego z obowiązku opłacania składek, podtrzymując negatywne rozstrzygnięcie co do składek za kwiecień 2020 r.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że po ponownej analizie, zwolniono skarżącego z opłacania składek za maj 2020 r., ponieważ na koncie skarżącego "utworzył się wymiar z urzędu z prawidłową podstawą na ubezpieczenia za w/w miesiąc."

J. T. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższą decyzję z dnia 5 października 2020 r. w części dotyczącej odmowy prawa do zwolnienia z opłacenia należności za miesiąc kwiecień 2020 r. W uzasadnieniu zapewnił o tym, że dołożył należytej staranności, wielokrotnie rozmawiając na infolinii z pracownikami organu w sprawie złożonego przez siebie wniosku inicjującego postępowanie. Nikt nie poinformował go jednak o obowiązku złożenia deklaracji. Skarżący zarzucił, że gdyby nie opieszałość organu, miałby szansę na uzupełnienie dokumentacji rozliczeniowej w wymaganym terminie.

Organ wniósł w odpowiedzi o oddalenie skargi. Raz jeszcze powołał się na złożenie przez skarżącego deklaracji za kwiecień w spóźnionym terminie, co uniemożliwiło zwolnienie go od obowiązku zapłaty składek za ten miesiąc.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd co do zasady rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonego aktu niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej opisane zasady, orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że narusza ona prawo w sposób powodujący konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego, a zatem skarga jest zasadna.

Art. 31zo ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych stanowi, że na wniosek płatnika składek zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony, jako płatnik składek:

1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r.,

2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r.,

3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r, do dnia 31 marca 2020 r, i na dzień 30 kwietnia 2020 r.

- zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych.

Warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie, w myśl art. 31zq ust. 3 tej ustawy, deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r. w przypadku, o którym mowa w art. 31zo ust. 8, należnych za lipiec, sierpień, wrzesień 2020 r. - do dnia 31 października 2020 r., a w przypadku, o którym mowa w art. 31zo ust. 10, należnych za listopad 2020 r. - do dnia 31 grudnia 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.

W zaskarżonej decyzji organ stwierdził, że płatnik tego obowiązku nie spełnił. Dokumenty rozliczeniowe skarżący bowiem złożył po obowiązującym ustawowo terminie. Strona natomiast wskazuje, że pomimo, iż złożyła je po terminie, nie poinformowano jej w sposób wymagany o skutkach prawnych takiego złożenia, nadto o możliwości wniesienia brakujących deklaracji w odpowiednim czasie, podczas gdy wniosek złożono 6 kwietnia 2020 r., a termin upływał dopiero 13 kwietnia 2020 r.

Zatem w okolicznościach sprawy kwestią sporną jest niedopełnienie przez stronę obowiązku terminowego złożenia dokumentów rozliczeniowych za okres, za który ubiegała się o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek.

Analizując powyższe, podkreślić należy, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją z mocy art. 180 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.) mają zastosowanie przepisy tej ustawy, a w tym zasady ogólne, stanowiące między innymi, że organy administracji publicznej winny stać na straży praworządności (art. 7), prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1), wypełniać wobec stron obowiązki informacyjne (art. 9), zapewnić stronom udział w postępowaniu (art, 10 § 1), a także działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1). Ponadto należy zauważyć, że stosownie do art. 77 § 1 cyt. kodeksu organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, co oznacza, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie w sprawie. Ze wskazanego przepisu wynika obowiązek podjęcia przez organ stosownych działań, między innymi przeprowadzenia z urzędu dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego sprawy i zażądania od strony przedstawienia dowodów na poparcie jej twierdzeń lub wystąpienia do innych organów albo instytucji o zajęcie stanowiska w sprawie. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80).

W realiach niniejszej sprawy istotny był art. 7 k.p.a., zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia i sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ winien uwzględnić także treść art. 9 kodeksu stosownie do którego organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Istotne znaczenie ma w sprawie również art. 79a k.p.a., zgodnie z którym w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony.

Oceniając postępowanie prowadzone przez organ rozpoznający wniosek strony o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, stwierdzić należy, że nie spełnia ono wymogów wynikających z wyżej powołanych przepisów. Należy podkreślić, że celem ustawodawcy wprowadzającego przepisy ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych było umożliwienie przedsiębiorcom przetrwania trudnego czasu pandemii i związanych z nią ograniczeń w prowadzeniu działalności gospodarczej. W tym czasie wielu przedsiębiorców znalazło się w sytuacji dla nich nowej, wymagającej zadbania o zaspokojenie środków podstawowej egzystencji, ale również dopełnienia formalności dotychczas im nieznanych, wprowadzonych nowymi regulacjami prawnymi, z których uprzednio nie korzystali.

W tych okolicznościach szczególne znaczenie ma wynikający z art. 9 k.p.a. obowiązek wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwania nad tym, by osoby uczestniczące w tym postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że realizacja obowiązków wynikających z omawianego przepisu polega między innymi na powinności organu administracji poinformowania strony w sposób szczegółowy o tym, od jakich okoliczności zależy rozstrzygnięcie sprawy i jakie dowody powinny być przedstawione, aby zostało wydane rozstrzygniecie o treści żądanej przez stronę. Ponadto obowiązek udzielania stronie informacji powinien być rozumiany w jak najszerszy sposób, jego naruszenie zaś należy traktować, jako wystarczającą przesłankę do uchylenia decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 2001 r. sygn. akt V SA 44/01, LEX nr 50158, teza pierwsza wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 1997 r. sygn. akt SA/Lu 2087/95, LEX nr 30816).

W rozpoznawanej sprawie organ nie wywiązał się z obowiązku wynikającego z art. 9 k.p.a. W następstwie złożenia przez stronę wniosku doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego, w którym organ mając na uwadze zasadę informowania stron zawartą w powyższym przepisie, powinien był udzielić stronie skarżącej należytego i wyczerpującego wyjaśnienia m. in. o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organ, kierując się treścią art. 9 k.p.a., powinien czuwać nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielić jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek w sprawie, a więc konkretnie wskazać, jakich dokumentów niezbędnych do pozytywnego załatwienia wniosku brakuje.

Tymczasem wbrew nakazowi wynikającemu z omawianego przepisu organ, pomimo iż - jak wynika z akt sprawy - wniosek złożono 13 kwietnia 2020 r. nie poinformował strony w wymaganym terminie, jeszcze przed terminem wynikającym z ustawy z dnia 30 czerwca 2020 r., o ewentualnym braku deklaracji rozliczeniowych mających wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a także nie wezwał o te braki, co skutkowało tym, iż pomimo wskazania, że wymagane dokumenty złożono, stwierdzono jednocześnie niezachowanie terminu ustawowego. Zatem organ pomimo obowiązku nie wezwał strony w odpowiednim czasie do złożenia wymaganych dokumentów, które miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i nie czuwał tym samym, aby strona nie poniosła szkody na skutek swojej niewiedzy prawnej. W aktach sprawy brak jest nadto jakichkolwiek dowodów, które mogłyby świadczyć o tym, że organ podjął starania, by w porę poinformować stronę skarżącą, że bez złożenia brakujących dokumentów jej wniosek nie będzie pozytywnie rozpatrzony, organ nie odniósł się także do twierdzeń skarżącego o złożeniu przez niego wymaganych dokumentów po wezwaniu organu.

W następstwie wpływu wniosku organ winien był zweryfikować, czy jest on kompletny i czy zostały spełnione wszystkie wymogi formalne wniosku, przy czym zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. zobligowany był działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Niewątpliwie organ w niniejszej sprawie tej zasadzie uchybił, co ostatecznie spowodowało negatywne rozpatrzenie wniosku strony.

Wskazać należy, że organ I instancji przed wydaniem decyzji odmownej nie umożliwił stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, co stanowi o naruszeniu art. 10 § 1 k.p.a. W konsekwencji organ naruszył również obowiązek wynikający z art. 79a § 1 kodeksu, zgodnie z którym w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepis ten stanowi konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 § 1 k.p.a., a jego celem jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. Zgodnie z intencją ustawodawcy strona nie powinna zostać zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy oraz zostać zmuszona do kwestionowania decyzji i przedstawiania tych dodatkowych dowodów dopiero na etapie zaskarżania rozstrzygnięć (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego: w Poznaniu z dnia 19 maja 2021 r. sygn. akt III SA/Po 211/21, w Szczecinie z dnia 23 maja 2019 r. sygn. akt II SA/Sz 239/19). W niniejszej sprawie organ nie wyjaśnił stronie przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, co skutkowało w stanie faktycznym sprawy wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony skarżącej.

Naruszenie wyżej wskazanych przepisów uniemożliwiło zatem stronie skarżącej uzyskanie wiedzy, że nieprzedłożenie dokumentów rozliczeniowych w wymaganym terminie wyłączy jej prawo do uzyskania zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek i w konsekwencji doprowadziło do negatywnego rozstrzygnięcia.

Ponownie rozpatrując sprawę organ przeprowadzi postępowanie zgodnie z wymogami wynikającymi z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, mając na uwadze, że strona skarżąca nie może ponosić negatywnych skutków wadliwego działania organu. Ponadto, uwzględniając cel zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek, jakim jest zniwelowanie skutków kryzysu gospodarczego oraz trwający nadal stan epidemii, organ rozważy zastosowanie instytucji przewidzianej w obowiązujących od 16 grudnia 2020 r. przepisach art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy, dodanych ustawą z 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 2255 z późn. zm.). Wskazane przepisy nakazują, by w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, organ administracji publicznej zawiadomił stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu tym organ wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Powołane przepisy weszły w życie 16 grudnia 2020 r., lecz obejmują zdarzenia, które miały miejsce "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19". Stan epidemii ogłoszono od 20 marca 2020 r. (§ 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii - Dz.U. poz. 491). Uwzględniając powyższą regulację w ponownie prowadzonym postępowaniu organ będzie miał na względzie obowiązek zawiadomienia strony o uchybieniu terminu i wyznaczenia jej terminu 30 dni na złożenie wniosku o jego przywrócenie.

Abstrahując od powyższych kwestii związanych z brakiem należytego pouczenia strony oraz pominięciem przepisów dotyczących skutków uchybienia terminom w czasie epidemii, należy wytknąć organowi również inne naruszenia.

Mianowicie w przedmiocie wniosku skarżącego z dnia 13 kwietnia 2020 r. organ wydał trzy rozstrzygnięcia. Pierwotna decyzja z dnia 21 lipca 2020 r. umarzająca postępowanie, została uchylona decyzją z dnia 29 września 2020 r., w której odmówiono skarżącemu zwolnienia z opłacenia należnych składek. Decyzja ta była bez wątpienia decyzją ostateczną, nie służył bowiem od niej żaden zwykły środek odwoławczy. Na skutek swego rodzaju wewnętrznej kontroli, wystosowano do oddziału, będącego autorem decyzji ostatecznej notatkę służbową z dnia 5 października 2020 r., w której zalecono zmianę wydanego rozstrzygnięcia. W efekcie, organ wydał zaskarżoną decyzję z dnia 15 października 2020 r., modyfikując rozstrzygnięcie na korzyść skarżącego. W tym miejscu należy wskazać, że w kodeksie postępowania administracyjnego istnieje wprawdzie możliwość zmiany decyzji ostatecznej, o czym mówi art. 154 i art. 155 tej ustawy, jednakże organ w podstawie prawnej swojej decyzji nie wskazał przepisu, który jego zdaniem pozwala mu na wzruszenie ostatecznego rozstrzygnięcia, które zgodnie z zasadą trwałości decyzji administracyjnych co do zasady nie powinno już ulegać zmianie. Takim przepisem nie mógł być powołany przez organ art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Tym samym doszło do naruszenia art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z § 3 k.p.a. w zakresie braku powołania i uzasadnienia prawidłowej podstawy prawnej rozstrzygnięcia.

Również uzasadnienie faktyczne decyzji nie spełnia wymogów z art. 107 § 3 k.p.a., zgodnie z którym powinno zawierać w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że w szczególności decyzje odmowne (negatywne) dla wnioskodawcy powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi zatem wynikać między innymi, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego (wyrok NSA z 25 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 96/10).

Tymczasem uzasadnienie decyzji zostało sporządzone przez organ w sposób niezwykle lakoniczny, a w rezultacie motywy podjętego rozstrzygnięcia są niezrozumiałe. W szczególności organ wyjaśnił wyłącznie, że na koncie skarżącego w zakresie składek za maj "utworzył się wymiar z urzędu z prawidłową podstawą ubezpieczenia". To niezrozumiałe dla strony i Sądu stwierdzenie nie pozwala nawet domyślać się powodów odmowy zwolnienia. Nie wiadomo w szczególności, dlaczego złożenie deklaracji w spóźnionym terminie stanęło na przeszkodzie udzieleniu zwolnienia z obowiązku opłacenia składek za kwiecień 2020 r., gdy jednocześnie udzielono ulgi za kolejny miesiąc. Śladów rozumowania w tym zakresie można dopatrywać się w notatce służbowej z 5 października 2020 r., nie stanowi ona jednak części decyzji, która winna zawierać całość uzasadnienia, pozwalającego w sposób jasny prześledzić powody podjętego przez organ rozstrzygnięcia.

W ramach ponownego rozpatrzenia sprawy organ zatem wyda rozstrzygnięcie z uwzględnieniem wszystkich powyższych wskazań co do obowiązku należytego informowania stron oraz skutków uchybienia terminom w czasie epidemii, a finalną decyzję należycie uzasadni w sposób pozwalający na zrozumienie motywów rozstrzygnięcia i z podaniem właściwej jego podstawy prawnej.

Z uwagi na powyższe, stwierdzając naruszenie wyżej powołanych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję w zaskarżonym zakresie.

Wyrok w sprawie Sąd wydał na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 133 § 1 zdanie drugie tej ustawy w zw. z art. 15 zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 z późn. zm.). Uznać należało, że rozpoznanie sprawy jest konieczne, a nie można było przeprowadzić rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, albowiem organ oświadczył, że wnosi o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Sąd zaniechał natomiast orzeczenia o kosztach postępowania, z uwagi na to, że skarżący z mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. e tej ustawy zwolniony był z obowiązku uiszczania kosztów sądowych w niniejszej sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych, zaś w sprawie występował osobiście bez profesjonalnego pełnomocnika.