Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1485/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-11-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędzia WSA Joanna Skiba Protokolant referent Radosław Fijałkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2022 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o. o. w [...] na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 23 lutego 2022 r. nr DP-III.025.1.65.2018.PM/22 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Wa 1485/22

UZASADNIENIE

Minister Rozwoju i Technologii decyzją nr DP-III.025.1.65.2018.PM/22 z dnia 23 lutego 2022 r. po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy spółki [...] i S-ka Sp. z o.o. z siedzibą w [...], reprezentowanej uchylił w całości decyzję Ministra Rozwoju i Finansów nr DP-II-461-33-14-MD/17, IK 188072, z dnia 1 marca 2017 r. i umorzył w całości postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] kwietnia 1958 r. wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo - odbiorczego przedsiębiorstwa: [...] i S-ka sp. z o.o. - [...], ul. [...], w zakresie dotyczącym ogrodzenia nieruchomości - wilii dyrektora, płotu w ogrodzie, bruku z kostek betonowych sześciokątnych (trylinki) o pow. 440 m2.

Przedmiotowa decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:

Minister Rozwoju i Finansów (poprzednik prawny Ministra Rozwoju i Technologii), decyzją z 1 marca 2017 r., po rozpatrzeniu wniosku z 26 listopada 2014 r. spółki [...] i S-ka sp. z o.o. z siedzibą w [...], w sprawie o "stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Przemyślu Lekkiego z dnia [...] kwietnia 1958 r. wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo – odbiorczego przedsiębiorstwa: [...] "[...] i S-ka" sp. z o.o. w [...], w części dotyczącej ogrodzenia nieruchomości - willi dyrektora, płotu w ogrodzie, bruków, wyposażenia willi dyrektora, samochodu [...], 4 koni wraz z uprzężą i bryczki model [...], należących do byłych właścicieli fabryki".

- w pkt I stwierdził, że orzeczenie Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] kwietnia 1958 r. wydane w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo - odbiorczego przedsiębiorstwa: [...] "[...]" i S-ka sp. z o.o. w zakresie dotyczącym części ogrodzenia ujętego w załączniku nr [...] do ww. protokołu zdawczo - odbiorczego pod poz. 28, tj.:

- ogrodzenia granicznego, dzielącego ogród od fabryki wykonanego z siatki drucianej między słupami betonowymi na podmurowaniu betonowym - 39,6 mb. - w 14 udziału,

- płotu w ogrodzie wykonanego z siatki drucianej między słupami żelaznymi 40 mm grubości na podmurowaniu betonowym o długości 18,5 mb

zostało wydane z naruszeniem prawa,

- w pkt II nie stwierdził nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] kwietnia 1958 r. wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo - odbiorczego przedsiębiorstwa: [...] "[...] i S-ka sp. z o.o." w zakresie:

- części ogrodzenia ujętego w załączniku nr [...] do ww. protokołu zdawczo - odbiorczego pod poz. 28,

tj. "ogrodzenia o powierzchni 5,260 m2 wykonanego z siatki drucianej w ramach żelaznych między słupami betonowymi, na podmurowaniu betonowym o długości 310 mb";

- części bruku z kostek betonowych sześciokątnych (trylinki) o pow. 440 m2 (z całkowitej pow. 2216,25 m2), ujętego w załączniku nr [...] do ww. protokołu zdawczo - odbiorczego pod poz. 29.

Pismem z 26 marca 2017 r. spółka [...] i S-ka sp. z o.o. z siedzibą w [...] wniosła, o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Rozwoju i Finansów z 1 marca 2017 r.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Minister Rozwoju i Technologii, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z 1 marca 2017 r. i umarzył w całości postępowanie z wniosku spółki [...] i S-ka sp. z o.o. z siedzibą w [...] z dnia 26 listopada 2014 r.

Organ wskazał, że z dniem 16 września 2021 r. weszła w życie ustawa z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 1491, dalej: "ustawa nowelizująca").

Na podstawie art. 1 ww. ustawy nowe brzmienie uzyskał art. 156 § 2 k.p.a., zgodnie z którym nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Natomiast do art. 158 k.p.a. dodano § 3 w brzmieniu: "Jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji".

Jednocześnie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej stanowi, że postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie tej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem umarza się z mocy prawa. Przy czym zgodnie z ust. 1 ww. art. 2 przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem.

Organ wskazał, że przedmiotem niniejszego postępowania jest ocena, w trybie art. 156 k.p.a., orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] kwietnia 1958 r. wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo – odbiorczego przedsiębiorstwa: [...] "[...]" i S-ka sp. z o.o. w ww. zakresie.

Ustalił, że w aktach sprawy nie ma potwierdzenia doręczenia, orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z [...] kwietnia 1958 r. nr [...], wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa [...] "[...]" i S-ka sp. z o.o. - [...], ul. [...], stanowiącego (w części) przedmiot decyzji Ministra Rozwoju i Finansów z 1 marca 2017 r., co wynika z przepisów szczególnych dotyczących postępowań nacjonalizacyjnych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa z dnia 30 stycznia 1947 r. (Dz.U. Nr 16, poz. 62, z późn. zm.).

Organ wskazał, że materialnoprawną podstawą wydania ww. orzeczenia jest § 75a rozporządzenia Rady Ministrów z 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. Nr 16, poz. 62, ze zm. - dalej: rozporządzenie Rady Ministrów z 30 stycznia 1947 r ), który stanowił, że osoba lub organizacja gospodarcza wyznaczona do sporządzenia protokołu zdawczo-odbiorczego winna przedstawić właściwemu ministrowi do zatwierdzenia protokół zdawczo - odbiorczy wraz ze zgłoszonymi uwagami i zarzutami; z kolei zatwierdzając protokół zdawczo-odbiorczy, właściwy minister rozpatrzy zgłoszone uwagi i zarzuty i ustali w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, które składniki majątkowe objęte protokołem zdawczo-odbiorczym stanowią część składową przedsiębiorstwa i przechodzą lub zostają przejęte wraz z nim na własność Państwa albo osób prawnych prawa publicznego; zatwierdzony protokół zdawczo-odbiorczy jest integralną częścią orzeczenia właściwego ministra o przejściu lub przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa albo osób prawnych prawa publicznego.

Organ wskazał, że w niniejszej sprawie orzeczeniem wywołującym skutki rzeczowe jest orzeczenie Nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z [...] lutego 1948 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa w części dotyczącej przedsiębiorstwa [...] "[...]" i S-ka sp. z o.o. ogłoszone w Monitorze Polskim Nr [...], poz [...] z [...] kwietnia 1948 r.

Zgodnie z § 73 rozporządzenia Rady Ministrów z [...] stycznia 1947 r. ogłoszenie o terminie sporządzenia protokołu zdawczo - odbiorczego z [...] października 1949 r., zatwierdzonego orzeczeniem Ministra Przemysłu Lekkiego z [...] kwietnia 1958 r., nastąpiło poprzez publikację w [...] Dzienniku Wojewódzkim z dnia [...] września 1949 r. Nr [...]. Właściciel ww. przedsiębiorstwa nie brał udziału przy jego sporządzeniu, a przekazującym znacjonalizowaną garbarnię był jego dotychczasowy zarządca państwowy.

Organ zwrócił uwagę, że z uwagi na upływ czasu i procedurę brakowania dokumentów archiwalnych utrudnione (lub wręcz niemożliwe) jest wykazanie dnia doręczenia decyzji min. nacjonalizacyjnych. Brak bezpośrednich dokumentów potwierdzających doręczenie decyzji wydanej w 1958 r. nie może oznaczać, że takiego doręczenia nie było, a decyzja nie weszła do obrotu prawnego.

Organ mając na uwadze wskazane wyżej regulacje prawne dotyczące doręczeń w toku postępowania nacjonalizacyjnego oraz okoliczność wszczęcia postępowania (data wpływu wniosku 4 kwietnia 1958 r. , że w sprawie niniejszej ma zastosowanie art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy – kpa i umorzenie postępowania z mocy prawa - z dniem 16 września 2021 r.

Podkreślił, że z akt sprawy wynika bezspornie, że ww. decyzje nacjonalizacyjne weszły do obrotu prawnego, były bowiem wykonywane przez zarządcę państwowego.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 k p a w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję i umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części.

W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że organ odwoławczy może wydać taką decyzję tylko wówczas, gdy postępowanie pierwszoinstancyjne stało się bezprzedmiotowe. Dotyczy to m.in. sytuacji, gdy bezprzedmiotowość postępowania przed organem pierwszej instancji nastąpiła już po wydaniu zaskarżonej decyzji.

W przypadku braku przepisów przejściowych przewidujących odmienne uregulowania i zgodnie z zasadą, że organ odwoławczy jest związany stanem prawnym istniejącym w dniu wydania decyzji odwoławczej, uznaje się dopuszczalność wydania przez organ odwoławczy decyzji o uchyleniu zaskarżonej decyzji i umorzeniu postępowania w pierwszej instancji.

Stosownie do dyspozycji art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.

Bezprzedmiotowość postępowania może istnieć jeszcze przed jego wszczęciem jak i może powstać w toku postępowania i niezależnie od tego, w jakim czasie zaistnieje, organ rozpoznający sprawę ma obowiązek jej uwzględnienia.

Organ biorąc pod uwagę zmianę przepisów ww. ustawą nowelizującą z 11 sierpnia 2021 r. stwierdził, że zachodzą przesłanki do stwierdzenia wystąpienia przesłanek przesądzających o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] kwietnia 1958 r. wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo - odbiorczego przedsiębiorstwa: [...] "[...]" i S-ka sp. z o.o. - [...], ul. [...], w zakresie objętym decyzją.

Skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii nr DP-III.025.1.65.2018.PM/22 z dnia 23 lutego 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła "[...] i Ska" Sp. z o.o. w [...] – [...].

Zaskarżonej decyzji zarzuciła :

1. naruszenie art. 2 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego z 11 sierpnia 2021 r. (dalej jako: ustawa zmieniająca), poprzez jego błędną wykładnię i pominięcie decyzji Ministra Gospodarki i Pracy z [...] sierpnia 2004 r., w oparciu o którą elementy takie jak: ogrodzenie, płot oraz bruk, stanowiące części składowe nieruchomości, które nie podlegały nacjonalizacji, powinny zostać wyłączone z nacjonalizacji;

2. naruszenie art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej w zw. z art. 6 k.p.a., poprzez bezzasadne odstąpienie od kontynuowania postępowania administracyjnego wskutek uznania, że doszło do umorzenia z mocy prawa postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z [...] kwietnia 1958 r. wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo - odbiorczego przedsiębiorstwa: [...] "[...] i S-ka sp. z o.o." w [...], w części dotyczącej ogrodzenia nieruchomości -willi dyrektora, bruku, płotu w ogrodzie;

3. naruszenie art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej poprzez jego niezgodność z art. 2, art. 45 ust. 1 oraz z art. 64 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 77 Konstytucji.

Skarżąca spółka wnosiła o

1 zawieszenie przedmiotowego postępowania z urzędu, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., z uwagi na to, że rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania, tj. postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie o sygn. akt: K 2/22;

2. stwierdzenie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., nieważności decyzji - orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z [...] kwietnia 1958 r. wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo - odbiorczego przedsiębiorstwa: [...] "[...] i S-ka sp. z o.o." w [...], w części dotyczącej ogrodzenia nieruchomości - willi dyrektora, bruku, płotu w ogrodzie.

Podkreśliła, że w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja Ministra Gospodarki i Pracy z [...] sierpnia 2004 r., którą stwierdził on nieważność orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z [...] kwietnia 1958 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo - odbiorczego przedsiębiorstwa: [...] "[...]" i S-ka sp. z o.o. w [...], w części dotyczącej parceli: L w.h. [...], L.Kat. [...],[...], oraz [...] o łącznej powierzchni [...] m2 oraz willi dyrektora, komórki przy willi, komórki w ogrodzie, stajni w ogrodzi i cieplarni.

Skoro elementy takie jak: ogrodzenie, płot oraz bruk stanowią części składowe nieruchomości, które nie podlegały nacjonalizacji, powinny one również być wyłączone z nacjonalizacji. Co za tym idzie, orzeczenie w zakresie ww. elementów, które stanowiły części składowe nieruchomości objętych decyzją z 17 sierpnia 2004 r., powinno być również wyeliminowane z obrotu poprzez stwierdzenie nieważności ww. decyzji.

Skarżąca podkreśliła również niezgodność decyzji Ministra z konstytucją, naruszenie zasady lex retro non agit oraz zasadę ochrony zaufania obywateli.

Organ w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie i podtrzymał w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zdaniem Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Poza sporem jest, że w niniejszej sprawie znajdował zastosowanie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491) - zwanej dalej "ustawą zmieniającą". Ustawa ta weszła w życie 16 września 2021 r. Zgodnie ze wskazanym przepisem postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Umorzenie postępowania z mocy prawa następuje w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a. Według tego przepisu gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości.

Ogłoszenie o terminie sporządzenia protokołu zdawczo - odbiorczego z [...] października 1949 r., zatwierdzonego orzeczeniem Ministra Przemysłu Lekkiego z [...] kwietnia 1958 r., nastąpiło poprzez publikację w [...] Dzienniku Wojewódzkim z dnia [...] września 1949 r. Nr [...].

Wniosek o stwierdzenie jego nieważności z 26 listopada 2014 r. s w części dotyczącej ogrodzenia nieruchomości - willi dyrektora, płotu w ogrodzie, bruków, wyposażenia willi dyrektora, samochodu Tatra, 4 koni wraz z uprzężą i bryczki model Victoria, należących do byłych właścicieli fabryki, nie został rozpoznany do dnia wejścia w życie wskazanej wyżej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem. Powyższe oznacza, że organ prawidłowo zastosował art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. i umorzył postępowanie w sprawie.

Istotą zaistniałego sporu są podniesione w skardze zarzuty naruszenia przez art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej art. 2 , art. 2 , art. 45 ust.1 , art. 64 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 77 Konstytucji RP poprzez naruszenie zakazu nie retroakcji, zasady demokratycznego państwa prawa, zasady ochrony interesów strony, zasady ochrony zaufania obywatela do Państwa i zasady proporcjonalności oraz prawa ochrony praw majątkowych skarżącej.

W sprawie niniejszej istotne jest, że prokonstytucyjne argumenty skargi muszą być rozpatrywane w powiązaniu z argumentami zawartymi w uzasadnieniu projektu ustawy zmieniającej.

Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że dokonana nowelizacja miała na celu dostosowanie systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13 (OTK ZU Nr 5A, poz. 62). Wyrokiem tym Trybunał uznał, że 156 § 2 k.p.a. ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalność stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art.2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W treści uzasadnienia wyroku Trybunał wskazał, że wyrok stwierdzający niekonstytucyjność art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie opisanym w sentencji ma charakter zakresowy o pominięciu prawodawczym. Wyrok taki nie powoduje zmiany normatywnej, w szczególności nie oznacza derogacji tego przepisu. Stwierdzenie niekonstytucyjności w zakresie pominięcia prawodawczego nakłada na ustawodawcę obowiązek rozszerzenia unormowania art. 156 § 2 k.p.a., przewidującego ograniczenia możliwości stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. Trybunał wskazał na konieczność dokonania wykładni art.156 § 2 k.p.a. w związku z art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. in fine k.p.a. nie tylko z uwzględnieniem zasady praworządności, przewidzianej w art. 7 Konstytucji, ale również z uwzględnieniem, wynikających z art. 2 Konstytucji, zasady pewności prawa oraz zasady zaufania obywatela do państwa. Z uwagi na zakres kontroli konstytucyjności, obejmujący pominięcie ustawodawcze, Trybunał nie przesądził o tym, czy właściwym sposobem realizacji tego postulatu jest przewidziany wówczas w art.156 § 2 k.p.a. dziesięcioletni termin prekluzyjny, który ogranicza stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych obarczonych niektórymi innymi wadami. To bowiem ustawodawca dysponuje swobodą w wyborze instrumentów prawnych służących realizacji wskazanych przez Trybunał wartości konstytucyjnych.

Art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej stanowi rozwiązanie ustawodawcze wskazanego wyżej problemu. Jego treść podyktowana jest założeniem, że dochodzenie praw przez obywatela nie ma charakteru absolutnego. W porządku prawnym od dawna nie jest kwestionowana konieczność ograniczenia czasowego w dochodzeniu praw. Realizują ją m. in. przepisy dotyczące przedawnienia roszczeń, zasiedzenia czy przemilczenia. Ich sens sprowadza się do uregulowania sytuacji gdy uprawniony w określonym przez ustawodawcę czasie przysługujących mu praw nie realizuje i ich nie dochodzi.

Ostatecznie ustawodawca, realizując obowiązek wynikający ze stanowiska zaprezentowanego przez Trybunał Konstytucyjny w celu realizacji wskazanych przez ten Trybunał wartości konstytucyjnych, stanął na stanowisku, żeby wszelkie wady kwalifikowane jako "rażące naruszenia prawa" objęte zostały 30-letnim terminem przedawnienia. W uzasadnieniu projektu ustawy (druk: IX.1090)podkreślono, że jest to okres skorelowany z przewidzianym w Kodeksie cywilnym terminem zasiedzenia nieruchomości w złej wierze. Zdaniem ustawodawcy, uzasadnione jest również rozciągnięcie stosowania wprowadzonego ograniczenia na postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizacyjnej.

Istotnym jest, że toczące się w dniu 16 września 2021 r. postępowania administracyjne niezakończone ostateczną decyzją lub postanowieniem, które w myśl art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. zostały umorzone z mocy prawa, organ prowadzący postępowanie zobowiązany jest formalnie "zamknąć" wydaniem orzeczenia, co oznacza , że musi wydać w tej materii deklaratoryjną decyzję administracyjną potwierdzającą umorzenie postępowania z mocy prawa.

W nawiązaniu do zarzutów skargi skoncentrowanych na niekonstucyjności przyjętego rozwiązania, wobec zastosowania retroaktywności zakwestionowanej normy, Sąd dostrzega, że dla jego adresatów może ono budzić wątpliwości, co do zgodności z obowiązującą Konstytucją. W szczególności jako naruszające zasadę demokratycznego państwa prawa w powiązaniu z takimi wartościami jak pewność prawa i jego przewidywalność.

Analiza problemu prowadzi jednakże do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Trafnie podkreśla się, że acquis constitutionnel dopuszcza możliwość wprowadzenia przez ustawodawcę zarówno retroakcji, jak i retrospekcji. Rozważając kwestię relacji zasady lex retro non agit i zasady ochrony praw nabytych ( wyrok z 15 września 1998 r., K 10/98 oraz wyrok z 8 grudnia 2009 r., SK 34/08) Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie stawał bowiem na stanowisku, że potencjalnie może zaistnieć potrzeba ochrony wartości konstytucyjnych, która będzie uzasadniała odstępstwo od zasady nieretroaktywnego działania prawa, pod warunkiem, że to odstępstwo będzie podlegać ocenie z perspektywy celowości i proporcjonalności jego wprowadzenia.

Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej w całości aprobuje pogląd, że racje konstytucyjne w aspekcie zasady praworządności, zasady zaufania obywatela do państwa, w tym zasady pewności prawa, które wynikają z art. 2 Konstytucji RP oraz zasad wymienionych w skardze mogły zostać ograniczone przez potrzebę stabilizacji stanów społeczno-gospodarczych ukształtowanych mocą aktu administracyjnego.

Potrzeba ograniczenia w czasie postępowań nieważnościowych uzasadniona jest także faktem, że po upływie kilkudziesięciu latach od dnia wydania kwestionowanych decyzji znacznie utrudniona jest ich weryfikacja wobec niekompletności dostępnych akt.

Istotnym jest ponadto, że przed 1980 r. nie funkcjonowało sądownictwo administracyjne. Standardy orzecznictwa administracyjnego były znacznie niższe od obecnych, stanowiły odzwierciedlenie ówczesnych standardów prawnych i społecznych. Z obniżonymi standardami orzecznictwa administracyjnego skorelowane były przesłanki uznania za nieważne decyzji administracyjnych. Ówczesny art. 137 k.p.a. nie przewidywał jako przesłanki uznania decyzji za nieważną wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa jako podstawę nieważności wprowadzono dopiero od marca 1980 r. Sąd podziela pogląd zawarty w orzeczeniu tutejszego Sądu z 4 kwietnia 2022r. sygn. akt I SA/Wa 3182/21, że ocenianie według obecnych standardów prawnych i orzeczniczych legalności decyzji wydanych w zupełnie innych warunkach prawnych i społecznych, z perspektywy niedookreślonej przesłanki "rażącego naruszenia prawa" przez osoby piastujące stanowiska decyzyjne w organach administracji publicznej wypacza sens nadzoru administracyjnego. W cytowanym wyroku trafnie podniesiono ponadto, że nieograniczona w czasie weryfikacja decyzji administracyjnych generuje ponadto znaczne koszty budżetowe, znacznie angażuje aparat administracyjny oraz sądownictwo i tym sensie jest sprzeczna z interesem publicznym.

Ze społecznego punktu widzenia istotna jest także ocena, że wskutek upływu od wydania decyzji administracyjnej kilkudziesięciu lat ich kontrola dokonywana jest z inicjatywy osób, które nie były adresatami tych decyzji i nie dotknęły ich w sposób bezpośredni skutki tych decyzji (np. osoby te nie poniosły uszczerbku ekonomicznego w postaci odebrania im własności nieruchomości).

Wskazane argumenty dowodzą, zdaniem Sądu, że ustawodawca prawidłowo rozważył kwestię konstytucyjności przyjętego w ustawie zmieniającej rozwiązania prawnego, w szczególności respektując zasadę proporcjonalności i pozostałe zasady Konstytucji RP wymienione w skardze. W realiach tej konkretnej sprawy prymat należało dać zasadzie stabilizacji porządku prawnego wynikającego z indywidualnych aktów administracyjnych, które wywołały skutki wiele lat temu. Zasadę trwałości decyzji ostatecznych uzasadnia zasada bezpieczeństwa prawnego, wywodzona z ogólniejszej zasady demokratycznego państwa prawnego przewidzianej w art.. 2 Konstytucji RP. Trwałość decyzji wynika też z domniemania jej zgodności z prawem, a więc z - przewidzianej w art. 7 Konstytucji RP - zasady praworządności.

Powyższe przesądza, że kwestionowane w skardze rozwiązanie normatywne spełnia zasadę proporcjonalności, w zakresie w jakim racje konstytucyjne przemawiające za retroaktywnością równoważą jej negatywne skutki.

Przed Trybunałem Konstytucyjnym z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich zawisła sprawa o sygn. K 2/22 o stwierdzenie, że art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej - w zakresie w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa jest niezgodny z art. 2 art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust.2 a także z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniu swojego wniosku Rzecznik podniósł, że jego zastrzeżenia budzi przyjęte w zaskarżonym przepisie rozwiązanie intertemporalne, które nakazuje umorzenie niektórych postępowań pozostających w toku. Powyższe oznacza, że w przypadku gdy Trybunał Konstytucyjny uzna, że regulacja z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej jest niezgodna ze wskazanymi wzorcami konstytucyjnymi, to w takim przypadku strona będzie mogła żądać wznowienia niniejszego postępowania administracyjnego w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stosownie do treści art. 145 a k.p.a.

Odnosząc się do podnoszonych w skardze argumentów dotyczących naruszenia art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej poprzez jego błędną wykładnię i pominięcie decyzji Ministra Gospodarki i Pracy z 17 sierpnia 2004 r., w oparciu o którą elementy takie jak: ogrodzenie, płot oraz bruk, stanowiące części składowe nieruchomości, które nie podlegały nacjonalizacji, powinny zostać wyłączone z nacjonalizacji, Sąd stoi na stanowisku , że są niezasadne i niezrozumiałe.

Skarżący złożył wniosek w dniu 26 listopada 2014 r. odrębny od decyzji Ministra Gospodarki i Pracy z dnia [...] sierpnia 2004 r.

W tym wniosku określił o co konkretnie wnosi , a mianowicie w jakiej części domaga się stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] kwietnia 1958 r. wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo - odbiorczego przedsiębiorstwa: [...] "[...]" i S-ka sp. z o.o. - [...], ul. [...].

Minister Rozwoju i Finansów w tym zakresie wydał decyzję w dniu 1 marca 2017 r. którą następnie Minister Rozwoju i Technologii decyzją z dnia 23 lutego 2022 r. uchylił w całości i umorzył w całości postępowanie.

Zdaniem Sądu organ administracji prawidłowo zastosował zatem w sprawie obowiązujące przepisy prawa, co do których obowiązuje zasada domniemania ich konstytucyjności.

Biorąc pod uwagę powyższe i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.