Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1926/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 65 pkt 1
journal: Dz.U. 2015 poz 615
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant sekr. sąd. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę adwokatów 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz W. K. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W. K. (dalej zwanym też "Skarżącym") złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję z dnia [...] maja 2015 r., Nr [...], którą Minister Sprawiedliwości sprzeciwił się wpisowi W. K. na listę adwokatów [...] Izby Adwokackiej w G. dokonanemu uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w G. z dnia [...] lutego 2015 r., Nr [...].

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 104 i art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.) w związku z art. 69a oraz w związku art. 65 pkt 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2015 r., poz. 615).

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia faktyczne:

W. K. złożył [...] stycznia 2015 r. w Okręgowej Radzie Adwokackiej w G. wniosek o wpis na listę adwokatów tej Izby. Do wniosku dołączył:

- oświadczenie z 19 stycznia 2015 r. o korzystaniu w pełni z praw publicznych oraz posiadaniu pełnej zdolności do czynności prawnych;

- kwestionariusz osobowy;

- życiorys;

- oświadczenie z 16 lutego 2015 r. o złożeniu oświadczenia lustracyjnego w związku z wykonywaniem funkcji sędziego;

- oryginał dyplomu Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu G., z którego wynika, że [...] czerwca 1986 r. wnioskodawca uzyskał tytuł magistra prawa;

- odpis dyplomu z [...] września 1988 r. potwierdzający, że wnioskodawca w dniach [...],[...] sierpnia i [...] września 1988 r. złożył egzamin sędziowski z wynikiem ogólnym dobrym;

- odpis aktu mianowania wnioskodawcy asesorem sądowym w okręgu Sądu Wojewódzkiego w G. z [...] października 1988 r.;

- odpis powołania wnioskodawcy na stanowisko sędziego Sądu Rejonowego w G. z [...] czerwca 1990 r.;

- odpis powołania wnioskodawcy na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego w G. z [...] czerwca 1999 r.;

- rekomendację adwokata R. N. z 8 stycznia 2015 r.;

- rekomendację adwokata G. B. z 14 stycznia 2015 r.;

- rekomendację adwokata M. H. z 7 stycznia 2015 r.;

- rekomendację adwokata K. S. z 23 września 2014 r.;

- rekomendację adwokata M. S. z 23 września 2014 r.;

- rekomendację adwokata M. S. z 15 października 2014 r.;

- rekomendację adwokata K. P. z 7 stycznia 2015 r.;

- rekomendację adwokata H. K. z 7 stycznia 2015 r.;

- rekomendację adwokata J. M. z 8 stycznia 2015 r.;

- referencję adwokata B. G. z 22 października 2014 r.;

- zaświadczenie z Krajowego Rejestru Karnego z [...] stycznia 2015 r., z którego wynika, że wnioskodawca nie figuruje w Kartotece Karnej tego rejestru;

Do akt osobowych dołączony został protokół z rozmowy przeprowadzonej z W. K. przed Wicedziekanem i Sekretarzem [...] Izby Adwokackiej w G. w dniu [...] lutego 2015 r. stwierdzający, że ubiegający się o wpis na listę adwokatów daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata.

Uchwałą z dnia [...] lutego 2015 r. Okręgowa Rada Adwokacka w G. wpisała pana W. K. na listę adwokatów tej Izby.

Minister Sprawiedliwości pismem z 2 marca 2015 r., na podstawie art. 69 ust. 2 w związku z art. 66 ust. 1 pkt 3 i w związku z art. 68 ust. 3 pkt 2 ustawy Prawo o adwokaturze, zwrócił akta osobowe wnioskodawcy, nadesłane wraz z uchwałą o wpisie w celu uzupełnienia materiału dowodowego poprzez załączenie do akt postępowania administracyjnego informacji o złożeniu przez pana W. K. oświadczenia lustracyjnego, o której mowa w art. 7 ust. 2 i 5 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2013 r., poz. 1388), według wzoru przewidzianego w załączniku nr 2a do cytowanej ustawy.

Okręgowa Rada Adwokacka w G. nadesłała uzupełnione akta osobowe [...] kwietnia 2015 r., wraz z poświadczonym za zgodność z oryginałem odpisem oświadczenia lustracyjnego wnioskodawcy i poświadczonym za zgodność z oryginałem odpisem wyroku Sądu Najwyższego - Sądu Dyscyplinarnego z dnia 27 kwietnia 2011 r., sygn. akt SNO 17/11, wymierzającego wnioskodawcy karę dyscyplinarną złożenia z urzędu sędziego.

Minister Sprawiedliwości powołując się na powyższe ustalenia, podstawę prawną swojego działania: art. 69a ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze wskazał, że podstawą złożenia sprzeciwu może być niespełnienie przez kandydata kryteriów wymienionych w art. 65 ww. ustawy, w tym pkt 1, zgodnie z którym na listę adwokatów może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata.

Oceniając sytuację prawną W. K. ustalił, że w dniu [...] czerwca 1986 r. ukończył on wyższe studia magisterskie na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu G. uzyskując tytuł magistra prawa. Aplikację sędziowską odbył w dniach [...],[...] sierpnia i [...] września 1988 r. i złożył egzamin sędziowski z wynikiem ogólnym dobrym. Dnia [...] października 1988 r. został mianowany asesorem sądowym w okręgu Sądu Wojewódzkiego w G.. Na stanowisko sędziego Sądu Rejonowego w G. został powołany [...] czerwca 1990 r., a z dniem [...] października 1990 r., na własny wniosek, został przeniesiony na stanowisko sędziego Sądu Rejonowego w W.. Obowiązki sędziego Sądu Okręgowego w G. pełnił od dnia [...] września 1999 r. do dnia [...] kwietnia 2011 r., tj. do czasu złożenia z urzędu sędziego wyrokiem Sądu Najwyższego - Sądu Dyscyplinarnego, sygn. akt SNO 17/11.Ustalił, że Wnioskodawca korzysta z pełni praw publicznych oraz ma pełną zdolność do czynności prawnych. Nie figuruje w Kartotece Karnej Krajowego Rejestru Karnego.

W ocenie Ministra Sprawiedliwości W. K. nie spełnia jednak przesłanki, o jakiej mowa w art. 65 pkt 1 ustawy Prawo o adwokaturze, ponieważ ustalono, że przeciwko niemu toczyło się postępowanie dyscyplinarne.

Sąd Apelacyjny - Sąd Dyscyplinarny w B. rozpoznał sprawę pana W. K. obwinionego o to, że w dniu [...] września 2004 r., w G. przy ul. [...], znajdując się w stanie nietrzeźwości - 1,0 promila, prowadził samochód osobowy marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] oraz, w tym samym dniu, znajdując się w stanie nietrzeźwości, podjął obowiązki służbowe w ten sposób, że przewodniczył w wyznaczonych na ten dzień sprawach [...] i [...], czym dopuścił się uchybień godności urzędu sędziego, to jest popełnienia czynów z art. 107 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych - dalej usp (Dz. U. z 2015 r., poz. 133).

Wyrokiem z dnia [...] stycznia 2011 r., sygn. akt [...], Sąd Dyscyplinarny uznał pana W. K. winnym popełnienia pierwszego zarzucanego czynu, za co wymierzył karę dyscyplinarną przeniesienia na inne stanowisko służbowe. Na mocy art. 108 § 2 usp w związku z art. 128 usp i w związku z art. 17 § 1 pkt 6 kpk umorzył postępowanie w zakresie drugiego zarzucanego czynu.

Od powyższego rozstrzygnięcia wnieśli odwołania: Rzecznik Dyscyplinarny, Krajowa Rada Sądownictwa oraz Minister Sprawiedliwości.

Sąd Najwyższy-Sąd Dyscyplinarny wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2011 r., sygn. akt SNO 17/11, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że na podstawie art. 109 § 1 pkt 5 usp w miejsce kary przeniesienia na inne miejsce służbowe, wymierzył obwinionemu karę dyscyplinarną złożenia z urzędu. Wyrok ten znajduje się w aktach osobowych na podstawie art. 124 § 2 usp (nie usuwa się z akt osobowych wyroków, w których orzeczono karę złożenia sędziego z urzędu).

Minister Sprawiedliwości negatywnie ocenił dotychczasową postawę W. K.. Za okoliczności przemawiające za brakiem nieskazitelności charakteru oraz wiarygodności uznał jego zachowanie, będące przedmiotem postępowania dyscyplinarnego, wyczerpujące jednocześnie znamiona czynu, za który skazanie uległo zatarciu, jak i deliktu dyscyplinarnego. Dyskwalifikuje to kandydata w sferze etyczno-moralnej, podważa jego odpowiedzialność i wiarygodność. Podniósł, że Sąd Najwyższy-Sąd Dyscyplinarny wymierzył skarżącemu najwyższą możliwą karę - karę złożenia sędziego z urzędu.

Ponadto zauważył, że fakt uprzedniej karalności dyscyplinarnej nie został ujawniony przez W. K. w punkcie 24 b kwestionariusza osobowego załączonego do wniosku o wpis na listę adwokatów. Z protokołu Okręgowej Rady Adwokackiej w G., sporządzonego z rozmowy kwalifikacyjnej przeprowadzonej z kandydatem w dniu [...] lutego 2015 r. również nie wynika, aby kwestia ta była poruszana. W. K. oświadczył jedynie, iż aktualnie nie toczą się przeciwko niemu postępowania dyscyplinarne lub karne. Informację o karalności dyscyplinarnej kandydata Okręgowa Rada Adwokacka w G. powzięła z jego akt osobowych, nadesłanych na wniosek Rady przez Sąd Okręgowy w G..

Minister Sprawiedliwości nie zgodził się z oceną dokonaną przez Okręgową Radę Adwokacką w G., że kandydat daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Wskazał, że pojęcie "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata" ma charakter klauzuli generalnej - to uroczyste poręczenie, zagwarantowanie, zapewnienie, że z racji posiadanych cech zawód zaufania publicznego, w tym wypadku adwokata, będzie wykonywany prawidłowo. Powołane przez organ orzecznictwo sądowe definiuje "rękojmię", jako zespół cech osobistych charakteru i zachowań składających się na wizerunek osoby zaufania publicznego, na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność.

W rozumieniu art. 65 pkt 1 ustawy Prawo o adwokaturze przedmiotem oceny rękojmi do wykonywania zawodu adwokata jest nieskazitelność charakteru i dotychczasowe zachowanie kandydata, czyli jego takie przymioty osobiste jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialności za własne słowa i czyny, stanowczość, odwaga cywilna, samokrytycyzm, czyli cechy wartościujące kandydata w sferze etyczno – moralnej. Zdaniem Ministra oznacza to pełną wiarygodność kandydata oraz brak jakichkolwiek okoliczności negatywnych ją podważających, bowiem wyrażenie ustawowe "dotychczasowe zachowanie" oznacza zachowanie - postępowanie osoby ubiegającej się o wpis na listę adwokacką do czasu wpisania na tę listę. Takie, które, odpowiadając ocenom moralnym i etycznym, gwarantuje właściwe wykonywanie zawodu adwokata.

Pan W. K. przedłożył wraz z wnioskiem o wpis na listę adwokatów rekomendacje wystawione przez praktykujących adwokatów: pana R. N., pana G. B., pana M. H., pana K. S., pana M. S., pana M. S., pana K. P., pana H. K., pana J. M. i pana B. G., którzy pozytywnie oceniają osobę i postawę, a także wiedzę prawniczą pana W. K..

Zdaniem Ministra Sprawiedliwości pozytywne opinie nie mają jednak wpływu na zmianę oceny dawania przez wymienionego rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Ocenił bowiem, że prowadzenie pojazdu samochodowego w stanie nietrzeźwości naraża na niebezpieczeństwo innych uczestników ruchu drogowego i stanowi rażącą oznakę lekceważenia porządku prawnego. W związku z tym trudno uznać takie zachowanie za rozważne oraz świadczące pozytywnie o nieskazitelności charakteru kandydata. Z kolei zatajenie przez pana W. K. faktu uprzedniej karalności dyscyplinarnej wskazuje na jego ujemne cechy w sferze etyczno-moralnej, brak odwagi cywilnej odzwierciedlający się w unikaniu ponoszenia odpowiedzialności za własne czyny.

Jednocześnie, w kontekście zbyt krótkiego okresu, jaki minął od złożenia wymienionego z urzędu sędziego wskazał, że naganne zachowanie pana W. K. istnieje nadal jako fakt społeczny i oddziałuje na ocenę kandydata w zakresie przesłanki z art. 65 ustawy Prawo o adwokaturze. Podkreślił, że jest uprawniony do dokonania samodzielnej oceny postawy kandydata pod kątem spełniania przesłanek rękojmi, przy uwzględnieniu wszelkich okoliczności.

Uznał zatem, że ujawnione w toku rozpoznania sprawy zachowania pana W. K. w ocenie Ministra Sprawiedliwości podważają jego odpowiedzialność, wiarygodność oraz nieskazitelny charakter, dyskwalifikują go w sferze etyczno-moralnej. Brak tych cech po stronie kandydata podważa jego przydatność do wykonywania zawodu adwokata.

W. K. złożył skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości do tut. Sądu wnosząc o uchylenie jej w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej. Zarzucił naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 65 pkt 1 ustawy Prawo o adwokaturze poprzez jego błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, skutkujące wydaniem przez organ administracji decyzji sprzeciwiającej się wpisowi skarżącego na listę adwokatów.

W uzasadnieniu skargi podnosił m.in., że przepisy art. 65 pkt 1 ustawy Prawo o adwokaturze zostały zastosowane przez organ administracji nieprawidłowo, a wręcz mechanicznie, nawet bez podjęcia próby głębszej weryfikacji toku postępowania dyscyplinarnego. Podniósł mianowicie, że po pierwsze, spełnia wszelkie wymogi formalnoprawne do wpisu na listę adwokatów przez Okręgową Radę Adwokacką w G., a odmowa wpisu w oparciu o kryteria czysto uznaniowe, które w sposób obiektywny, w odniesieniu do określonej osoby mogą zostać zweryfikowane jedynie w praktyce wykonywania zawodu adwokata, prowadzi do oceny wyłącznie subiektywnej, co w konsekwencji skutkuje rażącą niesprawiedliwością dla kandydata. Zarzucił zatem, że przepis art. 65 pkt 1 ustawy Prawo o adwokaturze został nieprawidłowo zastosowany.

Po drugie, nawet gdyby uznać, że w niniejszej sprawie może znaleźć zastosowanie art. 65 pkt 1 ustawy Prawo o adwokaturze, to stosowanie tego przepisu nie może być automatyczne i bezrefleksyjne.

Sprzeciw Ministra Sprawiedliwości, jest środkiem niezwykle rygorystycznym - swoistym ultima ratio - gdyż skutkuje niewpisaniem kandydata na listę adwokatów, stosowanym wyłącznie wówczas, gdy nie można racjonalnie oczekiwać, że dany kandydat będzie wykonywał zawód adwokata z zachowaniem zasad natury etyczno-moralnej, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Powołując się na przesłanki określone w art. 65 ustawy Prawo o adwokaturze i uprawnienie Ministra oparte o art. 69a ust. 1 wskazał, że zestawienie ww. przepisów, wskazuje na to, że podpisanie przez Ministra Sprawiedliwości sprzeciwu dokonuje się nie w każdym przypadku zidentyfikowania pojedynczej okoliczności, która czysto hipotetycznie mogłaby zostać uznana za świadczącą o braku nieskazitelności charakteru, lecz w przypadku stwierdzenia negatywnego dotychczasowego zachowania w oparciu o cały dotychczasowy okres życia kandydata na adwokata.

Według skarżącego, podobne stanowisko wynika z wyroków NSA i WSA w Warszawie, które zacytował w uzasadnieniu skargi uwypuklając obowiązek organu, przy ocenie rękojmi w rozumieniu art. 65 pkt 1 ustawy Prawo o adwokaturze, brania pod uwagę i ocenianie wszystkich dostępnych danych, a nie tylko jednej okoliczności. Ocena kandydata powinna się opierać z założenia na rozważeniu całokształtu dotychczasowej postawy kandydata (jego cech charakteru i zachowania). Jest to zwykle istotny warunek poprawnego interpretowania wskazanego przepisu. Zakłada on brak możliwości ograniczenia w ocenie sylwetki kandydata tylko do jednostkowych wydarzeń z jego życia, ale jej przeprowadzenie z uwzględnieniem wszystkich zachowań i cech ubiegającego się o wpis na listę korporacji zawodu zaufania publicznego.

Innymi słowy, skarżącemu chodzi zatem nie o pojedyncze, incydentalne zdarzenia, lecz o takie zachowania danego kandydata, któremu nie można przypisać cechy nieskazitelności charakteru z uwagi na całokształt jego postępowania. Natomiast interpretacja Ministra Sprawiedliwości nie odpowiada treści przywołanych przepisów, bowiem prowadzi do zastosowania środków nieproporcjonalnych do czynu i zbyt restrykcyjnych.

Jego zdaniem, sam fakt ukarania skarżącego w postępowaniu dyscyplinarnym nie musi automatycznie implikować konieczności przyjęcia, że nie spełnia on wymagań z art. 65 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze. Minister Sprawiedliwości poprzestał w istocie na wzięciu pod uwagę tylko zachowania skarżącego z dnia [...] września 2004 r. i w ogóle nie rozważał w pozostałym zakresie dotychczasowej postawy kandydata do wpisu na listę adwokatów. Świadczy to o posługiwaniu się art. 65 pkt 1 ustawy prawo o adwokaturze bez poprawnego odtworzenia jego znaczenia.

Wskazał na dwie kategorycznie sprzeczne ze sobą oceny spełnienia przez skarżącego wymogów zawartych w art. 65 pkt 1 ustawy prawo o adwokaturze, dokonanych z wynikiem pozytywnym przez Okręgową Radę Adwokacką w G. oraz z wynikiem negatywnym przez Ministra Sprawiedliwości. Twierdzenie o zbyt krótkim okresie czasu, który upłynął od złożenia skarżącego z urzędu sędziego i to, że naganne zachowanie kandydata na adwokata istnieje nadal jako fakt społeczny w zakresie przesłanki z art. 65 ustawy Prawo o adwokaturze jest nie do pogodzenia z poglądem wyrażonym w powołanym przez niego wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny. Jeżeli kandydat do wpisu na listę adwokatów w dalszej perspektywie czasowej, przestrzegając zasad, będzie wykazywał zachowanie wskazujące, że daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu, to wówczas może ponownie ubiegać się o wpis na listę osób wykonujących zawód zaufania publicznego.

Skarżący podniósł, że w przedmiotowej sprawie minęło 11 lat od zdarzenia zaś od wyroku Sądu Najwyższego - Sądu Dyscyplinarnego upłynęły ponad 4 lata. W tym okresie skarżący bezwarunkowo przestrzegał wszelkich normom etyczno-moralnych, stanowiących o nieskazitelności charakteru oraz rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu zaufania publicznego.

Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Stosownie do dyspozycji art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.").

Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie.

Nie ulega wątpliwości, że Minister Sprawiedliwości ma prawo do badania, w ramach przyznanej mu kompetencji do wyrażenia sprzeciwu od wpisu na listę adwokatów, tego wpisu z punktu widzenia wszystkich wymagań określonych w art. 65 p.o.a. (podobnie wyrok NSA z 26 maja 2015 r., sygn. akt II GSK 804/14, publ. Baza Orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak podkreślono w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 marca 2013 r., sygn. akt II GPS 1/13 (publ. ONSAiWSA 2013/4/60), przy reglamentacji wykonywania zawodów zaufania publicznego, niezależnie od przyjmowanych rozwiązań, należy uwzględniać dwie przesłanki. Po pierwsze, należy mieć na względzie, że wiąże się to z wolnością wykonywania zawodu, czyli decydowaniem o uprawnieniach i obowiązkach podmiotów indywidualnych, stanowi zatem przejaw realizacji zadań z zakresu administracji publicznej. Z drugiej zaś strony, przy reglamentacji tej nie można pomijać charakteru samorządów zaufania publicznego, do których kompetencji należy sprawowanie pieczy nad właściwym wykonywaniem zawodu.

Istota spornego w sprawie zagadnienia sprowadzała się do rozumienia art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze i oceny, czy został on właściwie zastosowany w konkretnym, stanie faktycznym niniejszej sprawy. Przepis ten stanowi, że na listę adwokatów może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Należy dodać, że przesłanka rękojmiowa jest wymagana w toku wykonywania wszystkich zawodów prawniczych zaufania publicznego.

Rzecz sprowadza się do odpowiedzi na kluczowy zarzut skarżącego, czy Minister Sprawiedliwości dokonał wadliwej wykładni art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze całkowicie pomijając, bez jakichkolwiek rozważań, ważnych kwestii, niezbędnych przy precyzowaniu oceny dotychczasowego zachowania kandydata. Nie można bowiem zignorować, że w sytuacji nieostrych i niedookreślonych terminów użytych w art. 65 pkt 1 ustawy o adwokaturze znaczenie i rola wykładni tej normy w okolicznościach danej sprawy jest niezmiernie istotna.

Dlatego nie można odmówić racji skarżącemu, który akcentuje w skardze, że to, czy dana osoba daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, w ujęciu art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze, powinno się opierać z założenia na rozważeniu całokształtu dotychczasowej postawy kandydata (jego cech charakteru i zachowania), a nie jedynie jednorazowego zdarzenia, które miało miejsce 11 lat temu.

Kwestia nieskazitelnego charakteru kandydata i jego "dotychczasowego zachowania", dającego rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata jest niezwykle istotnym warunkiem poprawnego interpretowania wskazanego przepisu. Zakłada on brak możliwości ograniczenia w ocenie sylwetki kandydata tylko do jednostkowych wydarzeń z jego życia, ale jej przeprowadzenie z uwzględnieniem wszystkich zachowań i cech ubiegającego się o wpis na listę korporacji zawodu zaufania publicznego. Jest zresztą wskazówką uniwersalną w wykładni terminu dawania rękojmi prawidłowego zawodu co do wszystkich zawodów prawniczych zaufania publicznego (por. np. wyrok NSA z dnia 18 października 2007 r. sygn. akt II GSK 162/07).

Na gruncie niniejszej sprawy, Minister Sprawiedliwości w uzasadnieniu sprzeciwu - jak wynika z jego treści - poprzestał w istocie na wzięciu pod uwagę tylko zachowania skarżącego z dnia [...] września 2004 r. I chociaż od tego zdarzenia – niewątpliwie nagannego, ale jednokrotnego, za które poniósł sankcje karne i dyscyplinarne - minęło 11 lat do złożenia przedmiotowego wniosku, w ogóle nie rozważał - w całokształcie okoliczności – przesłanki "dotychczasowej" postawy kandydata do wpisu na listę adwokatów – w tej przestrzeni czasowej. Świadczy to o posługiwaniu się art. 65 pkt 1 Prawa o adwokaturze bez poprawnego odtworzenia jego znaczenia.

Należy podkreślić, że przedmiotem kontroli w postępowaniu sądowym jest decyzja szczególnego rodzaju, bo kasująca pozytywne rozstrzygnięcie o wpisie dokonane po zakończeniu tzw. postępowania "wpisowego". Decyzja Ministra Sprawiedliwości o sprzeciwie nie jest przedłużeniem postępowania "wpisowego", a sui generis postępowaniem nadzorczym, różniącym się jednak od klasycznego (w ujęciu k.p.a.) postępowania nadzorczego. Organem wpisowym jest zaś tylko organ samorządu zawodowego, który uwzględnił wniosek skarżącego odmiennie oceniając przesłankę rękojmiową.

W ocenie Sądu, w takiej sytuacji ingerencja władzy państwowej, którą reprezentuje Minister Sprawiedliwości, musi być szczególnie rozważna, skoro eliminuje z obrotu prawnego postanowienie co do wpisu podjęte przez właściwe organy samorządu zawodowego, upoważnione z mocy norm konstytucyjnych (art. 17 Konstytucji RP) do sprawowania pieczy nad należytym wykonaniem zawodu w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 lutego 2008 r. II GSK 325/07 decyzje "o sprzeciwie, które świadczą o niedostatecznie wnikliwym zbadaniu sprawy winny być uchylane przez sąd administracyjny. Pominięcie przez Ministra Sprawiedliwości zajęcia się w decyzji o sprzeciwie oceną całokształtu dotychczasowej postawy kandydata nie mogło być sanowane przez Sąd I instancji poprzez wskazywanie, że organ ten nie zanegował dokonań skarżącego jako sędziego".

Na gruncie niniejszej sprawy Minister Sprawiedliwości wydał decyzję o sprzeciwie, w której w ogóle nie wziął pod uwagę dotychczasowej postawy skarżącego, jako kandydata do zawodu adwokata - poza jednorazowym zachowaniem sprzed 11 laty - ocenionym w wyroku dyscyplinarnym przez Sąd Najwyższy incydentem z dnia 8 września 2004 r. Ta okoliczność stanowi istotną wadę procesową zgłoszonego przez Ministra Sprawiedliwości sprzeciwu, która może mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 lutego 2008 r. II GSK 325/07 stwierdził przy tym, że "pojęcie "nieskazitelności" zastosowane w art. 65 pkt 1 nie może być pojmowane jako brak jakiejkolwiek skazy, czy też brak negatywnych okoliczności w dotychczasowej postawie kandydata do zawodu adwokata. Takie podejście uznać trzeba za zbyt restrykcyjne".

Skarżący został bowiem już ukarany za zdarzenie z [...] września 2004 r. Poniósł konsekwencje swojego czynu, które w ocenie Sądu były dla niego bardzo dotkliwe. Nie można pominąć jednak, że "zachowanie", o którym mówi przesłanka rękojmiowa to zachowanie ocenione i rozważone w całokształcie działalności skarżącego. Okoliczność, że czyn ten był przedmiotem wyroku Sądu Najwyższego jeszcze w 2011 roku nie stanowi przeszkody, by wziąć pod uwagę okoliczność upływu czasu, jaki minął od daty czynu skarżącego. Jedenaście lat to okres wystraczający, by dokonać oceny jego zachowania przez pryzmat złożonych we wniosku dowodów. Tym bardziej, że stanowią one także o postawie skarżącego w przedziale czasowym podlegającym ocenie w ramach przesłanki rękojmiowej.

Organ sprzeciwowy, uzupełniając w toku ponownego rozpoznania sprawy postępowanie dowodowe, obowiązany jest do ustalenia, czy czyn z [...] września 2004 r. miał charakter incydentalny, jednorazowy i czy od tego zdarzenia skarżący odbudował zaufanie uprawniające go do wykonywania zawodu adwokata.

Wszak organ wpisowy uwzględniając wniosek skarżącego dysponował jego aktami osobowymi z Sądu Okręgowego w G.. Skarżący mimo zachowania jakie miało miejsce [...] września 2004 r., czyli znajdując się w stanie nietrzeźwości (1,0 promila) prowadził samochód - przed tym zdarzeniem prowadził nienaganny tryb życia, przez ponad 25 lat wykonywał czynności sędziego. Złożenie go z urzędu sędziego przez Sąd Najwyższy Sąd Dyscyplinarny wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2011 r. w sprawie SNO 17/11 nie oznacza, że nie podlega ocenie cały okres jego "zachowania" po zdarzeniu za które poniósł odpowiedzialność.

Inne rozumienie przesłanki "rękojmiowej" oznaczałoby pominięcie wszelkiej gradacji przewinień – w porównaniu z osobami podlegającymi w podobnych wypadkach odpowiedzialności karnej i zatarciu skazania.

Minister Sprawiedliwości nie dokonał zatem rzetelnej oceny przedłożonych rekomendacji, nie wziął pod uwagę, że niektóre z nich stanowią o postawie skarżącego jaką prezentował przez ostatnie lata, czyli po incydencie z 2004 r.

Odnośnie argumentu Ministra Sprawiedliwości, że skarżący w kwestionariuszu osobowym zataił fakt karalności, przyznać należy, że wadliwie wypełnił wymienioną rubrykę. Należy jednak poddać ocenie jego wyjaśnienie (przedstawione na rozprawie przed Sądem), że wobec zatarcia skazania i wątpliwości co do wpisu w rubryce 24, zasięgał informacji i zarówno dziekan i sekretarz ORA uznali, że nie ma potrzeby adnotacji na wyroku wobec zatarcia skazania, które obejmuje również karę dyscyplinarną. Zasięgał także porady innych osób, które zajęły podobne stanowisko.

Powyższe oznaczać może, że nie znajduje potwierdzenia ocena organu co do zatajenia okoliczności ukarania. Taka okoliczność nie została potwierdzona. Z całą pewnością skarżący źle ocenił swoją sytuację prawną, natomiast organ był w posiadaniu dokumentacji sądowej. Źle wypełniona rubryka w kwestionariuszu nie może dyskwalifikować skarżącego jako kandydata na adwokata. Na tej przesłance nie można oprzeć zarzutu nieprzydatności do zawodu adwokata w sytuacji, gdy poza sporem jest kwestia dostępności w aktach wyroku Sądu Najwyższego Sądu Dyscyplinarnego, a akta zostały organowi samorządu przesłane. Twierdzenie skarżącego jest o tyle przekonywujące, że skoro przedstawiciele organu samorządu uwzględnili okoliczność zatarcia skazania za czyn sprzed 11 lat – przesłanka ta została uwzględniona przy badaniu rękojmi. Oświadczenie złożone przez skarżącego na rozprawie korelują z oceną organu samorządu, skoro jego przedstawiciele wydali skarżącemu rekomendacje, uwzględnione przez organ wpisowy, a pominięte w analizie rękojmi przez Ministra Sprawiedliwości.

Ponownie rozpoznając sprawę Minister Sprawiedliwości oceni cały materiał dowodowy złożony na okoliczność przesłanki rękojmiowej. Uwzględni, że zarzut nieprzydatności do zawodu dotyczy byłego sędziego, który przed czynem z [...] września 2004 r. przez ponad 20 lat był czynnie orzekającym sędzią w sprawach karnych, ostatnio w Sądzie Okręgowym w G..

Nie ulega wątpliwości, że czyn skarżącego był naganny, ale kara uległa zatarciu, czyn miał miejsce w znacznej odległości czasowej od daty złożenia wniosku – 11 lat i tyle lat jest poza zawodem. Nie można zatem pominąć obecnego głosu członków samorządu adwokackiego, którzy uznali, że ten dorobek zawodowy jako sędziego i obecnie prezentowana postawa predestynuje go do wykonywania zawodu adwokata.

Stanowisko Ministra ograniczone do oceny wyroku SN stanowi poniekąd kolejną karę po 11 latach od czynu z [...] września 2011 r.

Akceptacja braku rzetelnej oceny całego materiału dowodowego oznacza, że jeden czyn zdyskwalifikowałby skarżącego na całe życie zawodowe. Skarżący jest osobą dojrzałą, niewątpliwie do czasu zdarzenia z 8 września 2004 r. posiadał rękojmię jako sędzia Sądu Okręgowego i ten wątek przejawiał się w złożonych rekomendacjach pominiętych przez organ. Budzi wątpliwości przyznanie zasadniczej wagi rubryce 24 w sytuacji, gdy w aktach osobowych była pełna dokumentacja.

Z powyższych względów Sąd orzekł jak w wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ppsa o kosztach postępowania orzekając po myśli 200 ppsa.