Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1658/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.89 , art.54 par.1
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Przybysz (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska, Protokolant starszy referent Monika Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2016 r. sprawy ze skargi P. B. i M. B. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę


UZASADNIENIE

Jak wynika z akt sprawy, Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku Skarżących – P.B. i jego żony M.B. na podstawie na podstawie własnych tytułów wykonawczych o numerach: [...], obejmujących zaległości w podatku od towarów i usług oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych, tytułów wykonawczych o numerach: [...] wystawionych przez Burmistrza [...] i obejmujących zaległości w podatku od środków transportowych, w podatku rolnym i w podatku od nieruchomości - oraz o numerach [...] i [...] wystawionych przez Wójta Gminy [...], a obejmujących zaległości w podatku rolnym i podatku od nieruchomości.

Zawiadomieniem z dnia 6 marca 2014r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank - to jest w Urzędzie Gminy [...] z tytułu zwrotu podatku akcyzowego. Powyższe zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone zarówno dłużnikowi zajętej wierzytelności, jak też P.B. i M.B. w dniu 12 marca 2014r.

Pismem z dnia 25 marca 2014r. Skarżący wnieśli skargę na powyższą czynność egzekucyjną, w której zawarli również wniosek o umorzenie prowadzonej egzekucji. Według Skarżąceych utracili oni płynność finansową nie z własnej winy, wskazując, że organ egzekucyjny oczekuje pieniędzy w sytuacji, gdy egzekwowana kwota może być skompensowana ze wzajemnym zobowiązaniem wynikającym z prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 maja 2005r. Zdaniem Skarżących zajęcie i egzekwowanie kwot z tytułu zwrotu podatku akcyzowego jest "nie prawne". Zwrot podatku akcyzowego jest bowiem przeznaczony na paliwo, które służy do uprawy gruntów rolnych, a jego zajęcie spowoduje problemy z pracami rolniczymi i wywiązaniem się z umów unijnych.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014r. Dyrektor Izby Skarbowej w P. oddalił powyższą skargę uznając, że zaskarżona czynność egzekucyjna została dokonana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Dyrektor Izby Skarbowej odwołał się do treści art. 54 § 1, § 3 i § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014r., poz. 1619) dalej – "u.p.e.a.". Wskazał ponadto na art. 1a pkt 2 u.p.e.a.

W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej zajęcie przedmiotowej wierzytelności dokonane zostało prawidłowo, tj. zgodnie z art. 89 u.p.e.a., sporządzone zostało na właściwym formularzu i zawierało wszystkie niezbędne informacje i pouczenia. Organ podkreślił przy tym, że działanie wierzyciela, jak również organu egzekucyjnego w podejmowaniu czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych w przypadku uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku, nie jest działaniem dowolnym, ale jest obowiązkiem narzuconym z mocy prawa.

Odnosząc się do podnoszonej przez Skarżących kwestii kompensacji oraz przewidywanych skutków przedmiotowego zajęcia w postaci problemów z pracami rolniczymi i wywiązywaniem się z umów unijnych, Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, iż powyższe argumenty nie mogą stanowić przedmiotu niniejszego postępowania, prowadzonego w oparciu o art. 54 u.p.e.a., ponieważ w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w kontekście przepisów regulujących sposób i formę dokonania zaskarżonej czynności.

W zażaleniu z dnia 9 maja 2014r. Skarżący wnieśli o uchylenie powyższego postanowienia. W ich ocenie Urząd Skarbowy w K. po raz kolejny nie dopełnił swojego obowiązku dotyczącego weryfikacji poprawności różnych dokumentów, w tym m.in. tytułu wykonawczego. Skarżący podnieśli również, iż organ egzekucyjny, wystawiający tytuł wykonawczy, sam ma zaległości płatnicze wobec Skarżących, co zostało potwierdzone prawomocnym wyrokiem WSA w Poznaniu z dnia 1 grudnia 2010r. Skarżący zauważyli, że nikt nie podjął decyzji egzekucyjnych wobec organów państwowych ani decyzji co do kompensaty wzajemnych zobowiązań. Tym samym interes prawny Skarżących postał naruszony w wyniku niewykonania podstawowych obowiązków urzędniczych. W konsekwencji Skarżący zarzucili brak bezstronności i obiektywizmu, a nawet tuszowanie sprawy i kierowanie się dobrem instytucji państwowych, a nie literą prawa i dobrem podatnika.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015r. Minister Finansów utrzymał w mocy powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] kwietnia 2014r.

Minister Finansów w wyniku dokonania analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie stwierdził nieprawidłowości i naruszenia prawa przez organ egzekucyjny. Według Ministra, w toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnej, do której upoważniła go ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zastosowany środek egzekucyjny - zajęcie prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca lub organ rentowy, jest wymieniony w katalogu środków określonych w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. Zgodnie z art. 89 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności pieniężnej innej, niż określona w art. 72-85, przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego.

W ocenie Ministra z akt sprawy wynikało ponadto, że wszystkie wymogi formalnoprawne wymienione w art. 89 u.p.e.a. zostały przez organ egzekucyjny spełnione. Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z dnia 6 marca 2014r. doręczono zarówno Skarżącym, jak i dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 12 marca 2014r. Zawiadomienie o zajęciu zostało podpisane przez uprawnionego pracownika, a forma tego zawiadomienia odpowiadała formie przewidzianej w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.). Zgodnie zaś z § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014r. w sprawie dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2014r., poz. 655), wzory dokumentów stanowiące załączniki nr 12-24 do ww. rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001r. mogły być stosowane przez organy egzekucyjne przez 6 miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z dnia 16 maja 2014r. Zastosowanie przedmiotowego środka egzekucyjnego było więc zgodne z przepisami prawa regulującymi powyższą kwestię.

Minister podkreślił, że w trybie skargi na czynności egzekucyjne nie podlegają rozpatrzeniu kwestie materialno-prawne stanowiące podstawę uruchomienia odrębnego postępowania administracyjnego. Postępowanie skargowe nie może być traktowane jako uniwersalny środek zaskarżenia, w ramach którego można podnosić kwestie podlegające rozpoznaniu w odrębnych trybach postępowania. Skarżący nie mogą zatem oczekiwać, że w ramach postępowania dotyczącego skargi na czynność egzekucyjną zostaną zweryfikowane kwestie dotyczące poprawności wystawienia tytułu wykonawczego oraz przewidywanych przez nich skutków przedmiotowego zajęcia w postaci problemów z pracami rolniczymi i wywiązywaniem się z umów unijnych, a także kwestie związane z kompensatą egzekwowanych należności w związku z wyrokiem WSA w Poznaniu z dnia 10 maja 2005r. o sygn. akt I SA/Po 727/03 zasądzającym od Dyrektora Izby Skarbowej w P. na rzecz Skarżącego kwotę 17.200 zł oraz pozostałymi wyrokami WSA w Poznaniu wskazanymi przez niego w skardze. Minister podkreślił przy tym, że omawiana kwota 17.200 zł została w dniu 6 października 2005r. przelana na konto P.B. w Banku [...] we W.

W skardze z dnia 20 maja 2015r. Skarżący wnieśli o uchylenie w całości powyższego postanowienia. Skarżący wyjaśnili, iż są świadomi powstałego zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług oraz podatku od nieruchomości i podatku rolnego, którego nie unikają. Jednak taki sam obowiązek ma Skarb Państwa, Urząd Skarbowy w K., Burmistrz [...] oraz Wójt Gminy [...], aby respektować prawomocny wyrok WSA w Poznaniu. W ocenie Skarżących omawiane zobowiązanie może być zatem kompensowane. Skarżący poinformowali ponadto, iż pozostałe zaległości płatnicze w stosunku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] uregulują po wyegzekwowaniu odszkodowania za nieprawne zamknięcie firmy.

W odpowiedzi z dnia 16 czerwca 2015r. na skargę z dnia 16 kwietnia 2015r. Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2014r., poz. 1647 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r., poz. 718) – dalej "p.p.s.a." Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa.

Przedmiotem sprawy jest skarga na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca lub organ rentowy (art. 89 u.p.e.a.).

Skarga na czynności egzekucyjne jest wnoszona na podstawie art. 54 u.p.e.a. Skarga ta służy ochronie praw zobowiązanego w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym i ma za zadanie chronić go przed naruszeniami przepisów postępowania egzekucyjnego ze strony organu egzekucyjnego lub egzekutora wykonującego konkretną czynność egzekucyjną. Wobec tego składając skargę w związku z podjętą czynnością zobowiązany może podnosić jedynie zarzuty odnoszące się do prawidłowości zakwestionowanej czynności egzekucyjnej organu egzekucyjnego lub egzekutora.

Skarżący w skardze do sądu nie podnoszą żadnych zarzutów odnoszących się do prawidłowości zajęcia prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności, lecz wskazują na możliwość kompensaty oraz deklarują uregulowanie zaległości płatniczych wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. po wyegzekwowaniu odszkodowania za nieprawne zamknięcie firmy. Podobnie w skardze na czynności egzekucyjne oraz w zażaleniu Skarżący sformułowali szereg zarzutów pod adresem organów, między innymi tuszowanie sprawy i kierowanie się dobrem instytucji państwowych, a nie literą prawa i dobrem podatnika, jednakże nie przywołali okoliczności wskazujących na wadliwość zakwestionowanych czynności. Stwierdzenie zawarte w skardze na czynności egzekucyjne, iż zajęcie i egzekwowanie kwot z tytułu zwrotu podatku akcyzowego "jest nie prawne", ponieważ zwrot podatku akcyzowego jest przeznaczony na paliwo, które służy do uprawy gruntów rolnych, a jego zajęcie spowoduje problemy z pracami rolniczymi i wywiązaniem się z umów unijnych, nie świadczy o wadliwości czynności egzekucyjnych, a jedynie o tym, że Skarżący nie akceptują skutków zajęcia.

Sąd po analizie akt administracyjnych sprawy podziela ocenę organów, że kwestionowane czynności egzekucyjne zostały dokonane z zachowaniem wymogów wynikających z art. 89 u.p.e.a.

Zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. pod pojęciem czynności egzekucyjnej należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania środka egzekucyjnego. Natomiast wszelkie działania, o których stanowi ten przepis, obejmują działania faktyczne oraz oświadczenia woli lub wiedzy organu egzekucyjnego. Należy również podkreślić, że przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne nie mogą być takie działania zmierzające do zastosowania środka egzekucyjnego, od których przysługuje środek zaskarżenia inny, niż skarga na czynności egzekucyjne. W ramach skargi na czynności egzekucyjne nie można zatem kwestionować prawidłowości tytułu wykonawczego, bowiem okoliczność ta może być rozpatrywana wyłącznie w ramach zarzutu podniesionego na podstawie art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. Analogicznie nie można badać kwestii niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego, bo są to okoliczności rozpatrywane wyłącznie w ramach zarzutu podniesionego na podstawie art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. Podobnie kwestia kompensaty nie może być rozpatrywana w ramach skargi na czynności egzekucyjne, jako że dotyczy ona kwestii istnienia obowiązku (zarzut z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.).

Przewidziane art. 54 § 1 u.p.e.a. prawo zobowiązanego do złożenia skargi na czynność egzekucyjną ograniczać się musi do określonych, faktycznych działań organu egzekucyjnego lub niezaskarżalnych zażaleniem oświadczeń woli lub wiedzy organu egzekucyjnego. Jak już wskazano powyżej, Skarżący nie ponieśli żadnego zarzutu dotyczącego czynności zajęcia prawa majątkowego. Analiza akt administracyjnych wykazuje, ze działania organu były zgodne z prawem. Wspomnianego zajęcia dokonano zgodnie z treścią art. 89 u.p.e.a. Zajęcie było również właściwe pod względem formalnym ze względu na zastosowanie prawidłowego druku zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego w postaci wierzytelności, który odpowiada wzorowi ustalonemu w rozporządzeniu Ministra Finansów z 22 listopada 2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541, z późn. zm.).

W związku z powyższym Sąd uznał, że zaskarżona czynność egzekucyjna dokonana została zgodnie z obowiązującymi w tej mierze przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zaś organy rozpatrujące skargę na czynności egzekucyjne dopełniły ciążących na nich obowiązków w zakresie kontroli prawidłowości kwestionowanej czynności egzekucyjnej.

Mając na uwadze wszystkie wskazane okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako niezasadną.