Wyrok NSA oz. we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 2836/99
NSA oz. we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2000-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Powołane przepisy: article: art. 275 par. 3 pkt 1
journal: Dz.U. 1997 nr 23 poz. 117
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.
article: par. 6 ust. 1 pkt 1 lit. f
journal: Dz.U. 1997 nr 139 poz. 937
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie opłat pobieranych przez organy celne.
Teza: Stosownie do art. 275 par. 3 pkt 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny /Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zm./ i par. 6 ust. 1 pkt 1 lit. "f" rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie opłat pobranych przez organy celne /Dz.U. nr 139 poz. 937/ puste środki transportowe podlegają takiej samej opłacie manipulacyjnej jak środki transportu wypełnione towarem.

TEZY

Stosownie do art. 275 par. 3 pkt 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny /Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zm./ i par. 6 ust. 1 pkt 1 lit. "f" rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie opłat pobranych przez organy celne /Dz.U. nr 139 poz. 937/ puste środki transportowe podlegają takiej samej opłacie manipulacyjnej jak środki transportu wypełnione towarem.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi PKP - Zakład Przewozów Towarowych w L. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 30 września 1999 r. (...) w przedmiocie wymiaru opłaty manipulacyjnej - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego jest decyzja Prezesa Głównego Urzędu Ceł w W. z dnia 30 września 1999 r. (...), wydana w oparciu o art. 233 par. 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 i art. 275 par. 3 pkt 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny /Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zm./ oraz par. 6 ust. 1 pkt 1 lit. "f" -rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie opłat pobieranych przez organy celne /Dz.U. nr 139 poz. 937 ze zm./ utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w L. z dnia 03 kwietnia 1998 r. (...) w sprawie wymiaru Dolnośląskiej Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowej we W. opłaty manipulacyjnej za wykonanie kontroli celnej środków transportu w łącznej wysokości: 1.520 zł. W sprawie ustalono, iż funkcjonariusze Urzędu Celnego w L. w marcu 1998 r. dokonali kontroli celnej 152 zestawów pustych wagonów kolejowych, tworzących składy pociągów towarowych w obrocie międzynarodowym, wykazanych w załącznikach do decyzji organu I instancji. Każdy z zestawów, niezależnie od ilości wagonów, stanowi jeden środek transportu, co wynika z par. 3 pkt 16 Zarządzenia Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 23 września 1997 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych /M.P. nr 72 poz. 690/. Zgodnie z art. 275 par. 3 pkt 1 kodeksu celnego organy celne pobierają opłaty manipulacyjne za wykonywanie czynności kontroli celnej, w wysokościach określonych rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie opłat pobieranych przez organy celne /Dz.U. nr 139 poz. 137/. Stosownie do par. 6 ust. 1 pkt 1 lit. "f" powołanego wyżej rozporządzenia opłata manipulacyjna za kontrolę jednego środka transportu wynosi 10 zł.

W złożonym odwołaniu Dolnośląska Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych we W. podniosła, iż wagony próżne nie są przedmiotem obrotu gospodarczego, nie są towarem - w odróżnieniu od nowozbudowanych przeznaczonych do konkretnego odbiorcy, odprawionych za listami przewozowymi wraz z pełną dokumentacją celną. Przekazywane są one na koleje obce lub przyjmowane od tych kolei bez dokumentów przewozowych i dokumentów celnych, zgodnie z Konwencją o międzynarodowym przewozie kolejami COTIF, której postanowienia regulujące użytkowanie wagonów towarowych pomiędzy kolejami nie przewidują regulowania takich należności, jak w wyniku stosowania przepisów wewnętrznych. Ponadto odwołujący podniósł, iż czynności dokonane w zakresie kontroli środków transportu nie mają właściwego udokumentowania, które stanowiłoby podstawę zapłaty. W ocenie odwołującego załączone do decyzji zestawienia nie stanowią dowodu potwierdzającego, że czynności te były faktycznie wykonane. W szczególności nie wynika z nich, kto dokonał czynności kontroli i kto ze strony PKP był obecny przy tych czynnościach. Organ II instancji nie odstępując od wymiaru opłaty manipulacyjnej stwierdził, iż opłata za kontrolę środków transportu ma charakter obligatoryjny, a nie uznaniowy i pobiera się ją w każdym wypadku, gdy kontrola taka zostanie przeprowadzona. Natomiast rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie opłat pobieranych przez organy celne nie wprowadziło rozróżnienia na środki transportu, za kontrolę których pobiera się opłatę manipulacyjną i na te, za kontrolę, których powyższej opłaty się nie pobiera. Odnosząc się do pozostałych zarzutów odwołującego organ II instancji wyjaśnił, iż przed rozpoczęciem kontroli pustych krytych wagonów w składach pociągu w ruchu międzynarodowym, każdorazowo wzywany jest pracownik kolei w celu otwarcia, a następnie zamknięcia wagonu i uczestniczy on przy tej kontroli, co jest zgodne z par. 13 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 grudnia 1997 r. w sprawie sposobów i warunków wykonywania kontroli celnej /Dz.U. nr 154 poz. 1007 ze zm./, stanowiącym, iż zatrzymanie środków transportu, innych niż środki transportu przemieszczające się po drodze, odbywa się przy udziale służb administracji kolei państwowych. Wskazał też na par. 140 pkt 2 zarządzenia. Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 23 września 1997 r. w sprawie ewidencji towarów, wzorów rejestrów, innych dokumentów ewidencyjnych, formularzy i rodzajów dokumentów mających znaczenie dla kontroli celnej i osób zobowiązanych do ich przechowywania oraz warunków i trybu rejestrowania kwot należności /M.P. nr 70 poz. 688/, z którego wynika, iż w wypadku przeprowadzenia czynności kontrolnych w toku sprawowanego dozoru celnego sporządzą się protokół na formularzu P-10. W ocenie organu II instancji powołane wyżej zarządzenie nie stanowi samodzielnej podstawy prawnej obowiązku sporządzania protokołu z przeprowadzonych czynności kontroli celnej środków transportu, a jedynie wskazuje jaki wzór formularza należy zastosować sporządzając protokół z czynności kontroli podejmowanych w toku sprawowanego dozoru celnego. Odwołał się do par. 2 ust. 2 rozporządzenia z dnia 10 grudnia 1997 r. w sprawie sposobów i warunków wykonywania kontroli celnej /Dz.U. nr 154 poz. 1007 ze zm./, zobowiązującego organ celny do sporządzenia protokołu z przeprowadzonych czynności kontroli celnej jedynie w sytuacjach, gdy przewidują to przepisy szczególne. Natomiast powołane wyżej rozporządzenie nie przewiduje sporządzenia protokołu z kontroli pustego środka transportu, przeprowadzonej na podstawie par. 13 ust. 4 tegoż rozporządzenia.

W skardze na decyzję ostateczną strona skarżąca wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, podniosła zarzut naruszenia art. 275 par. 3 ust. 1 kodeksu celnego oraz par. 6 ust. 1 pkt 1 lit. "f" rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie opłat pobieranych przez organy celne /Dz.U. nr 139 poz. 937/ poprzez błędną i rozszerzającą interpretację tychże przepisów i przyjęcie, że kontrola środków transportu wskazana w tych przepisach, od której pobierana jest opłata manipulacyjna tożsama jest z kontrolą wagonów próżnych będących w istocie częścią środka transportu jakim jest cały skład pociągu. W szczególności strona skarżąca wywodziła, iż powołane przepisy kodeksu celnego i rozporządzenia Ministra Finansów nie wskazują jednoznacznie, że dotyczą one kontroli próżnych wagonów, wskazują natomiast, że dotyczą one kontroli środków transportu. Zdaniem strony skarżącej, wagony próżne, od których pobiera się opłatę manipulacyjną nie są środkiem transportu w rozumieniu wskazanych wyżej przepisów. Środkiem transportu jest tu bowiem cały skład pociągu, a wagony próżne nie są przedmiotem obrotu gospodarczego i nie są towarem. Prezes Głównego Urzędu Ceł w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśnił, że przepisy kodeksu celnego i rozporządzenia Ministra Finansów wyraźnie mówią o kontroli środków transportu, a takim środkiem transportu są wagony kolejowe, niezależnie od tego czy są to wagony próżne czy też wypełnione towarem, a organ celny pobiera opłaty manipulacyjne za kontrolę pustych środków transportu bez względu na to, czy wagony te są własnością prywatną czy też przewoźników kolejowych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu nakazującym zastosowanie jednej z dyspozycji art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. Ustalenia faktyczne sprawy nie budzą wątpliwości i nie są w zasadzie kwestionowane przez stronę skarżącą. Problemem spornym jest natomiast interpretacja przepisów dotyczących kontroli środków transportów dokonywanej przy kontroli celnej. Strony prezentują w tym względzie diametralnie różne stanowiska. Zdaniem strony skarżącej kontrola celna środków transportu nie dotyczy kontroli próżnych wagonów, natomiast w ocenie organów celnych środkiem transportu są wagony kolejowe, niezależnie od tego, czy są to wagony próżne, czy też wypełnione towarem. Sąd orzekający w tej sprawie podzielił pogląd organów celnych. Stosownie do art. 275 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. kodeks celny /Dz.U. nr 23 poz. 117/ za wykonywanie czynności kontroli celnej organ pobiera opłaty manipulacyjne. Przepis art. 3 par. 1 pkt 5 kodeksu celnego wskazuje, iż w trybie kontroli celnej mogą być wykonywane między innymi czynności polegające na zatrzymywaniu i kontroli środków transportu. Wydane na podstawie art. 276 par. 5 kodeksu celnego rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie opłat pobieranych przez organy celne /Dz.U. nr 139 poz. 937/ określa czynności kontroli celnej, za które pobierana jest opłata manipulacyjna oraz stawki tychże opłat. W myśl par. 6 ust. 1 pkt 1 lit. "f" wskazanego wyżej rozporządzenia ustala się stawki opłat manipulacyjnych za wykonywanie czynności kontroli celnej polegającej na kontroli środków transportu. Zarówno przepisy kodeksu celnego jak i rozporządzenia z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie opłat pobieranych przez organy celne nie zawierają legalnej definicji określającej pojęcie środka transportu. Pojęcie to zostało zdefiniowane w Zarządzeniu Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 23 września 1997 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych /M.P. nr 72 poz. 690/ wydanym w oparciu o delegację wynikającą z art. 42 par. 3, 62 par. 2, 64 par. 4, 81 par. 2 kodeksu celnego. Przepis par. 38 pkt 15 wskazanego wyżej zarządzenia precyzuje określenie środka transportu, który oznacza: pojazd drogowy, przyczepę, naczepę, wagon kolejowy, statek, samolot, kontener.

Z kolei pkt 16 par. 38 powołanego wyżej zarządzenia wskazuje, iż za jeden środek transportu traktuje się: a/ pojazd drogowy, także z jedną lub kilkoma naczepami lub przyczepami, b/ zestaw wagonów kolejowych, c/ zespół statków, które tworzą jedną całość, d/ zespół kontenerów, które zostały załadowane na jeden środek transportu. Analiza przytoczonych wyżej unormowań wskazuje na brak rozróżnienia przez prawodawcę środków transportu na puste i wypełnione towarem. W szczególności definicja ustawowa kontroli celnej zawarta w art. 3 par. 1 pkt 5 kodeksu celnego jak również wskazanie czynności kontroli celnej, za które pobierana jest opłata manipulacyjna, zawarte w rozporządzeniu z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie opłat pobieranych przez organy celne, nie specyfikują środków transportu za kontrolę których pobierana jest opłata manipulacyjna, na puste i wypełnione towarem, a zatem dotyczy ona wszystkich środków transportu w rozumieniu par. 38 pkt 15 Zarządzenia Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 23 września 1997 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych. Brak bowiem podstaw do przyjęcia w oparciu o normatywne brzmienie powołanych wyżej przepisów, aby intencją prawodawcy było objęcie opłatą manipulacyjną za wykonywanie czynności kontroli celnej środka transportu, wyłącznie środków transportu wypełnionych towarem. Z treści analizowanych przepisów wynika, iż kontrola obejmuje ogół środka transportu. A zatem puste środki transportowe podlegają takiej samej opłacie manipulacyjnej jak środki transportu wypełnione towarem na podstawie art. 275 par. 3 pkt 1 kodeksu celnego i par. 6 ust. 1 pkt 1 lit. "f" rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie opłat pobranych przez organy celne /Dz.U. nr 139 poz. 937/.

Za takim stanowiskiem przemawia również brzmienie par. 13 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 grudnia 1997 r. /Dz.U. nr 134 poz. 1007/, którego ust. 1 stanowi, iż w celu ustalenia, czy środek transportu albo towary nim przewożone zostały wprowadzone na polski obszar celny zgodnie z przepisami prawa celnego, organ może zatrzymać środek transportu i podjąć inne czynności z zakresu kontroli celnej. Z kolei pkt 4 ust. 4 par. 13 powołanego wyżej rozporządzenia stanowi, iż po zatrzymaniu środka transportu organ celny może w szczególności przeprowadzać rewizję środka transportu i towarów. Z powyższych uregulowań wynika wprost, iż czynności kontroli celnej poddawany jest także środek transportu nie wypełniony towarem /pusty/ i stanowi ona oddzielną czynność wykonywana w ramach dozoru celnego, niezależnie od dokonywanych oględzin towarów.

Trafnie zatem organy celne uznały, iż środkiem transportu są wagony kolejowe, niezależnie od tego czy są to wagony próżne, czy też wypełnione towarem. Błędnie także strona skarżąca wywodzi, iż Konwencja o międzynarodowym przewozie kolejami COTIF nie przewiduje regulowania takich należności jak w wyniku stosowania przepisów wewnętrznych.

Konwencja o międzynarodowym przewozie kolejami /COTIF/ sporządzona w Brnie w dniu 9 maja 1980 r. przyjęta i ratyfikowana przez Polskę w dniu 18 października 1984 r. /Dz.U. 1985 nr 34 poz. 158/ zawiera załącznik B obejmujący Przepisy Ujednolicone o umowie międzynarodowego przewozu towarów kolejami /CIM/, którego art. 10 par. 1 przewiduje stosowanie prawa krajowego w sprawach nie uregulowanych w Przepisach ujednoliconych, w postanowieniach dodatkowych i w taryfach międzynarodowych. Powołane Przepisy Ujednolicone o umowie międzynarodowego przewozu towarów kolejami nie regulują kwestii wykonywania czynności kontroli celnej i opłat za nią. A zatem w tym zakresie myśl art. 10 wskazanych przepisów umowy CIM mają zastosowanie przepisy kodeksu celnego i wydanych na jego podstawie przepisów wykonawczych. Reasumując powyższe stwierdzić należy, iż zarzuty skargi przedstawiają się jako bezzasadne i nie ma podstaw do usunięcia zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, co skutkować musiało oddaleniem skargi po myśli art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.