Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 819/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 39, art. 41
journal: Dz.U. 2020 poz 1876
law: Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Dnia 28 kwietnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska –Tylewicz (spr.) Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 kwietnia 2022 roku sprawy ze skargi G. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego i zasiłku celowego specjalnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta P. (dalej jako Prezydent lub organ I instancji) decyzją z dnia [...] maja 2021 r. nr [...], działając na podstawie art. 2 ust.1, art. 3, art. 7 pkt 5, 6 art. 8 ust. 1 pkt.1 , art. 39 ust. 1 i 2, art. 41 pkt 1 i 2 , art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz.U. z 2020r., poz. 1876 i zm. dalej u.p.z.) art. 15o ust. 1 ustawy z dnia 02 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 1842 ze zm. dalej ustawa covid) w związku z § 1 uchwały Nr [...] Rady Miasta P. z dnia [...] stycznia 2014 r. w sprawie zasad zwrotu wydatków za posiłki oraz zasiłki okresowe i zasiłki celowe, przyznane pod warunkiem zwrotu będące w zakresie zadań własnych gminy (tj. Dz. Urz. Woj. Wlkp. z 2015r., poz. 5254, dalej uchwała [...] ) § 1 pkt 1 lit. a Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2018r., poz. 1358) oraz art. 104 ustawy z dnia [...] czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021r. poz. 735, dalej k.p.a.), odmówił G. M. (dalej jako strona lub skarżąca) przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego, celowego specjalnego i celowego pod warunkiem zwrotu części lub całości zasiłku na: leki w wys. [...] zł, ciśnieniomierz w wys. [...] zł, pulsoksymetr w wys. [...] zł, rozebranie i postawienie nowego domu, zapewnienie opłaconego hotelu z wyżywieniem w [...] lub [...], rehabilitację w wys. [...] zł, odzież i obuwie w wys. [...] zł, okulary w łącznej wys. [...] zł oraz odkurzacz dla alergika w wys. [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2021 r. skarżąca zwróciła się o przyznanie pomocy na miesiąc maj 2021 r. Zawnioskowała o pomoc finansową na leki w wys. [...] zł, ciśnieniomierz w wys. [...] zł, pulsoksymetr w wys. [...] zł, rozebranie i postawienie nowego domu, zapewnienie opłaconego hotelu z wyżywieniem w [...] lub [...], rehabilitację w wys. [...] zł, odzież i obuwie w wys. [...] zł, okulary w łącznej wys. [...] zł oraz odkurzacz dla alergika w wys. [...] zł.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 15o ust. 1 ustawy covid istnieje możliwość przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego na podstawie rozmowy telefonicznej.

W związku z powyższym w dniu [...] maja 2021 r. została przeprowadzona rozmowa telefoniczna mająca na celu zaktualizowanie sytuacji życiowej i materialnej skarżącej. Rozmowa ta została kontynuowana w dniu [...] maja 2021 r. podczas której skarżąca doprecyzowała swój wniosek o pomoc i zgłosiła m.in. potrzebę pomocy na zakup żywności w wys. [...] zł na miesiąc maj 2021 r. W trakcie rozmowy skarżąca zadeklarowała, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, przebywa na emeryturze, jest osobą długotrwale chorującą. Wyrokiem sądu sygn. akt VI U [...] z dnia [...].10.2013r. została zaliczona do osób z lekkim stopniem niepełnosprawności na stałe, utrzymuje się z emerytury.

Prezydent wskazał, że w myśl art.8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (...) przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty [...]zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-9, 11-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej"."

Za dochód zgodnie z art. 8 ust. 3 uważa się "sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeśli ustawą nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób."

Dochód skarżącej w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku tj. marzec 2021 r. stanowiło świadczenie ZUS w wys. [...] zł. w związku z czym nie kwalifikuje się do pomocy w formie zasiłków celowych w myśl art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s.

Z uwagi na przekroczenie w/w kryterium dochodowego organ rozpoznał wniosek na podstawie art. 41 pkt 1 i 2 u.p.s.. Zgodnie z tym przepisem w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany:

1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi,

2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową.

Prezydent stwierdził, że pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" o którym mowa w art. 41 u.p.s. nie jest jednak ściśle sformułowane i wymaga konkretyzacji w okolicznościach faktycznych każdej indywidualnej sprawy. Bez wątpienia o możliwości przyznania specjalnego zasiłku celowego, decyduje sytuacja życiowa, w której znalazła się strona. Jednak, aby można było ocenić czy w danej sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek", organ administracji winien wnikliwie ustalić sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową, w tym faktyczny dochód miesięczny, wydatki związane z utrzymaniem - z uwzględnieniem stanu zdrowia strony. Jednocześnie użyty w tym artykule zwrot ,,może być przyznany" wskazuje, że decyzja przyznająca zasiłek podejmowana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że świadczenie nie przysługuje z mocy samego prawa, tylko organ rozważa możliwość przyznania pomocy biorąc pod uwagę różne okoliczności. Organ wskazał, że musi kierować się nie tylko potrzebami wnioskodawcy, lecz również własnymi ograniczonymi możliwościami finansowymi i nie ma za zadanie wyręczanie wnioskodawcy z każdych napotykanych trudności życiowych.

Mając to na uwadze Prezydent stwierdził, że strona zawnioskowała o środki finansowe na zakup leków w wys. [...] zł. Poinformowała podczas rozmowy telefonicznej, iż dostarczyła do Ośrodka wycenę leków z Apteki Centrum Leków. Oświadczyła, iż są to leki przepisane przez specjalistów na jeden miesiąc, są to leki ratujące życie, zapobiegające rozwojowi chorób, a także uzupełniające braki witamin w organizmie. Analizując dokumentację zgromadzoną w sprawie leków organ wskazał, że część leków to leki na receptę, znaczna jednak część to leki bez recepty oraz suplementy, leki wspomagające tj. [...]. Ponadto konieczność zakupu leków nie została potwierdzona, bowiem skarżąca nie przedstawiła recept, zaświadczeń lekarskich potwierdzających konieczność ich zakupu. Organ wskazał, że skarżąca posiada swój dochód w postaci emerytury w kwocie [...]zł, z którego może zakupić najniezbędniejsze leki. Ponadto celem ustawy o pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W ocenie organu nie wykorzystuje Pani własnych możliwości do przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej.

Dalej Prezydent stwierdził, że strona zawnioskowała o pomoc finansową na zakup ciśnieniomierza [...] w kwocie [...]zł oraz pulsoksymetru w kwocie [...]zł. Poinformowała przy tym, iż chciałaby mieć takie urządzenia do pomiaru parametrów ciała. Niemniej jednak skarżąca nie dostarczyła zalecenia od lekarza wskazującego konieczność korzystania z w/w urządzeń. Organ podkreślił, iż wskazane urządzenia są ogólnodostępne w cenach niższych niż te, które strona wskazała. Prezydent zwrócił uwagę, że lekarz podstawowej opieki medycznej po otrzymaniu informacji, że u pacjenta zdiagnozowano Covid-19 kwalifikuje pacjenta do objęcia programem telemonitoringu. Pacjenci z Covid-19, którzy ukończyli 55 lat są automatycznie włączeni do programu domowej opieki medycznej. Brak podstaw, aby opłacać zakup pulsometru skoro bezpłatny dostęp do niego daje wskazany wyżej program.

Skarżąca zawnioskowała również o rozebranie starego domu i postawienie nowego wraz z umeblowaniem przez MOPR w ciągu tego roku (7 miesięcy). Podczas rozmowy z pracownikiem socjalnym poinformowała, iż ma być to dom nowej generacji z trzema łazienkami, panelami słonecznymi i kamerami, ponieważ za zły stan nieruchomości, w której zamieszkuje odpowiada MOPR, dlatego też wnosi naprawy domu. W tym zakresie Prezydent wskazał, że rolą pomocy społecznej nie jest podnoszenie stopy życiowej, a jedynie wspieranie w zaspokajaniu niezbędnych potrzeb życiowych. Potrzeba, o którą wnioskuje w ocenie organu nie mieści się w katalogu niezbędnych potrzeb życiowych, a kwestia wyrządzonych szkód przez Ośrodek jest jedynie subiektywną opinią. Z ewentualnym powództwem skarżąca winna wystąpić do Sądu Cywilnego.

Odnosząc się do wniosku o zapewnienie na czas trwania prac remontowych opłaconego hotelu z wyżywieniem w [...] lub [...] organ wskazał, iż zapewnienie hotelu z wyżywieniem nie mieści się w katalogu niezbędnych potrzeb i nie stanowi najważniejszych potrzeb bytowych.

W zakresie wniosku o środki finansowe na rehabilitację w wys. [...] zł. Organ ustalił, że leczenie z zakresu rehabilitacji znajduje się w wykazie świadczeń gwarantowanych z zakresu nieodpłatnej i refundowanej rehabilitacji leczniczej. Zatem w istnieje możliwość skorzystania z zabiegów rehabilitacyjnych w ramach NFZ. Nie ma zatem przeszkód, by posiadając ważne skierowanie na rehabilitacje strona skorzystała z zabiegów w ramach NFZ, stąd też brak zasadności opłacenia prywatnej rehabilitacji. Ponadto organ pomocy społecznej nie ma obowiązku zaspokajania każdej potrzeby, która jest zgłaszana przez świadczeniobiorcę, nawet jeśli z punktu widzenia klienta ta pomoc jest mu niezbędna. W związku z powyższym tut. Ośrodek nie jest zobligowany do opłacania swoim klientom prywatnych zabiegów rehabilitacji medycznej.

Dalej organ wskazał, że strona zawnioskowała również o pomoc finansową na zakup odzieży i obuwia w łącznej wys. [...] zł, ponieważ potrzebuje nowych ubrań na wiosnę/lato. Dodatkowo poinformowała Pani, iż jako osoba wyjątkowo uczulona na przeróżne artykuły sztuczne musi nosić rzeczy naturalne. W ocenie organu sukcesywnie zakupując odzież oraz gospodarując racjonalnie posiadanym dochodem jest w stanie zaspokoić własnymi możliwościami w/w potrzebę. Odnosząc się do wniosku o środki finansowe na zakup dwóch par okularów w łącznej wysokości [...] zł. Strona dostarczyła Pani do Ośrodka wycenę okularów z Salonu Optycznego ERGO-MED. Poinformowała, iż potrzebuje okularów do czytania z uwagi na pogorszenie stanu zdrowia oraz okularów przeciwsłonecznych z filtrem UV 400, ponieważ te, które miała zostały ukradzione. Organ wskazał, że okulary zostały wycenione na kwotę [...]zł, natomiast strona zawnioskowała o kwotę [...]zł. Przy tym strona nie przedstawiła zlecenia od okulisty o konieczności zaopatrzenia w wyroby medyczne tj. okulary korekcyjne. Dodatkowo wskazano, iż osobom zainteresowanym przysługuje refundacja wyrobów medycznych w ramach określonych limitów.

Dalej organ wskazał, że skarżąca zawnioskowała o środki finansowe na zakup odkurzacza dla alergików w wys. [...] zł. W ocenie organu finansowanie zakupu odkurzacza dla alergików nie mieści się w pojęciu "niezbędnej potrzeby bytowej".

Prezydent stwierdził, że strona ma możliwość zmiany sytuacji materialno-bytowej jednak tego nie wykorzystuje. Jej zasobami i możliwościami jest duży dom jaki posiada. Może np. sprzedać dom i za otrzymaną kwotę kupić mieszkanie, które będzie w stanie wyposażyć oraz na utrzymanie którego będzie ją stać. Ponadto może też wynająć część domu, a pieniądze z wynajmu przeznaczyć stopniowy remont domu, zaspokojenie innych ważnych dla Pani potrzeb życiowych. Dobrą wolą ośrodka jest wspomaganie strony w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych co z dużym powodzeniem przy większej chęci do przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej mogłaby czynić bez pomocy Organu. Świadczenia przewidziane w ramach pomocy społecznej maja charakter wyłącznie pomocniczy, wspierający osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do samodzielnego pozyskania środków finansowych.

G. M. odwołała się od ww. decyzji, w którym podkreśliła, ze nie zgadza się rozstrzygnięciem. Jej zdaniem decyzja odmowna nie została w pełni umotywowana.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] września 2021 r. nr [...], działając podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U.2018.570.t.j.), art. 127 § 1 i 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 41 u.p.s. orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.

Motywując decyzję Kolegium wskazało, że organ w zaskarżonej decyzji odniósł się do wszystkich zgłoszonych przez wnioskodawczynię potrzeb. Zgłoszone przez panią M. potrzeby należy więc podzielić na te, które są niezbędne, jak i te, które są zbędne.

Zdaniem organu zarówno I, jak i II instancji rozebranie i budowa nowego domu na koszt pomocy społecznej całkowicie odbiega od celów i możliwości pomocy społecznej. Z pewnością zapewnienie schronienia jest podstawową potrzebą człowieka, jednakże pani M. jest właścicielką domu. Potrzeba ta jest więc zabezpieczona. Dom wprawdzie wymaga remontu, jednak całkowity remont, czy też wybudowanie nowego domu, nic mieści się w zakresie możliwości pomocy społecznej. Zatem również wynajem na czas budowy nowego domu hotelu z wyżywieniem w [...], [...] czy innym miejscu na świecie, nie mieści się w zakresie możliwości pomocy społecznej. Pani M. z uwagi na niski dochód nie jest w stanie utrzymać domu w należytym stanie, jednak wnioskodawczyni nie zamierza domu ani sprzedać ani zamienić, co było wielokrotnie podnoszone w toku różnych postępowań.

Analizując potrzebę w zakresie leków organ I instancji stwierdził, że zaledwie część z żądanej przez wnioskodawczynię leków stanowią leki ratujące życie, pozostałe leki to suplementy oraz leki bez recepty. Co ważne jednak, pani M. przedstawiła tylko wycenę z apteki, bez zaświadczeń lekarskich o konieczności ich zażywania, np. recept. Konieczność więc zażywania tych leków nie została przez panią M. potwierdzona. Odnosząc się do wniosku w zakresie ciśnieniomierza oraz pulsoksymetru organ stwierdził, że brak zaleceń lekarskich zaświadczających o konieczności używania ciśnieniomierza, jak również wskazał, że na rynku dostępne są w cenach niższych niż podała wnioskodawczym. Podał również, że pacjenci z dodatnim wynikiem testu na Covid-19 mający powyżej 55 roku życia mają prawo do darmowego pulsoksymetru, po wypełnieniu formularza. Brak jest więc podstaw do przyznawania środków na zakup urządzenia, które może zostać uzyskane za darmo w ramach programów rządowych.

W kwestii pomocy na sfinansowanie rehabilitacji organ wskazał, że leczenie z zakresu rehabilitacji znajduje się w wykazie świadczeń gwarantowanych z zakresu nieodpłatnej i refundowanej rehabilitacji leczniczej, nie ma więc podstaw do udzielania pomocy w wysokości [...] zł na ten cel. Organ odwoławczy podzielił to stanowisko. Podobnie organ I instancji uzasadnił odmowę zakupu okularów wskazując, że pani M. nie przedstawiła zaświadczenia lekarskiego o konieczności używania okularów, jak również, że zakup okularów także może być refundowany w ramach określonych limitów.

Jeśli chodzi o zakup odkurzacza dla alergików w wysokości [...] zł Kolegium również podzieliło stanowisko organu, że nie jest to niezbędna potrzeba bytowa, a w kwestii zakupu odzieży i obuwia na kwotę [...]zł Kolegium stwierdziło, że z posiadanego dochodu pani M. może w zależności od pory roku sukcesywnie zakupywać części garderoby i obuwie.

Końcowo organ zwrócił uwagę, że rozpatrując wniosek pani M. o środki na zakup żywności na maj br. organ decyzją z dnia 21 maja br. przyznał kwotę [...]zł.

Mając na uwadze powyższe Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że część zgłoszonych przez panią M. potrzeb nie może być uznana za niezbędne, część może zaspokoić ona sama w ramach posiadanych środków, zaskarżona decyzja jest więc zgodna z prawem, w związku z czym utrzymano ją w mocy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu G. M. podała, że zaskarża w całości decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2021 r. i wskazała, ze potrzeby bytowe osoby zdrowiej i niepełnosprawnej różnią się, organ nie bierze tego pod uwagę odmawiając jej wnioskowanej pomocy. Wniosła o przyznanie jej wnioskowanych kwot.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje;

Na wstępie Sąd wyjaśnia, że sprawa niniejsza została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na które została skierowana w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tj. Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.). W świetle tego przepisu przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Zgoda strony na rozpoznanie w tym trybie nie jest zatem konieczna. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu z dnia [...] października 2021 r. (k. 1v akt sąd.) sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne w trybie wyżej opisanym. Jednocześnie do stron postępowania Sąd skierował informację o możliwości przedstawienia, w terminie 14 dni, stanowiska w sprawie (uzupełnienie dotychczasowego stanowiska).

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej zwana także "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Przeprowadzając kontrolę sądowoadministracyjną zgodnie z przedstawionymi wyżej zasadami, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Rozpoczynając rozważania prawne w tym zakresie należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jak wynika z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w zw. z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1358), prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty [...]zł.

W rozpoznawanej sprawie organy rozstrzygające w sprawie prawidłowo wskazały, że dochód skarżącej w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w marcu 2021 r. przekraczał kryterium dochodowe uprawniające do przyznania skarżącej zasiłku celowego na podstawie art. 39 u.p.s. Z ustaleń organów wynika, że świadczenie emerytalne skarżącej wynosiło w marcu 2021 r. kwotę [...]zł.

Organy rozstrzygające w niniejszej sprawie w sytuacji braku podstaw – ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego - do przyznania skarżącej świadczenia w formie zasiłku celowego w trybie art. 39 u.p.s zasadnie również oceniły, czy okoliczności sprawy uzasadniają przyznanie jej specjalnego zasiłku celowego lub zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu, o których mowa w art. 41 pkt 1 i 2 tej ustawy. Przepis ten stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi (pkt 1), a także zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową (pkt 2). Powołany przepis w sposób niebudzący wątpliwości przesądza o zupełnie wyjątkowym charakterze specjalnego zasiłku celowego, względnie zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu. Przypadek powodujący przyznanie świadczenia na podstawie art. 41 u.p.s. nie może należeć do przypadków zwykłych, powszechnych, zazwyczaj występujących. "Szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu powołanego przepisu to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów kwalifikacyjnych w stosunku do istniejącego stanu rzeczy pozwala stwierdzić, że tak drastyczne, czy tak dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych, ale do zdarzeń nadzwyczajnych. Są to zdarzenia występujące okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów okoliczności, czy wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości (por. W. Maciejko, P. Zaborniak, Ustawa o pomocy społecznej, Komentarz, Warszawa 2008 r., s. 202). O tym, czy w sprawie zaistniał "szczególnie uzasadniony przypadek" każdorazowo rozstrzyga organ orzekający w sprawie, po rozważeniu wszystkich istotnych okoliczności, w oparciu o wszechstronnie zebrany materiał dowodowy (por. wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 1077/16 – wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia dostępne są na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Specjalny zasiłek celowy powinien być zatem traktowany jako wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe, a nie jest możliwe uzyskanie potrzebnych środków w ramach własnych działań strony i zwyczajnych świadczeń z pomocy społecznej. Przyznanie tego rodzaju zasiłku powinno uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy (w tym indywidualną sytuację strony i ogólną sytuację pozostałych potrzebujących) oraz cele i zadania pomocy społecznej (art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 1 u.p.s.). Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy takim osobom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wyjątkowych okoliczności.

Zdaniem Sądu decyzja odmawiająca przyznania skarżącej pomocy finansowej na leki w wys. [...] zł, ciśnieniomierz w wys. [...] zł, pulsoksymetr w wys. [...] zł, rozebranie i postawienie nowego domu, zapewnienie opłaconego hotelu z wyżywieniem w [...] lub [...], rehabilitację w wys. [...] zł, odzież i obuwie w wys. [...] zł, okulary w łącznej wys. [...] zł oraz odkurzacz dla alergika w wysokości [...] zł nie została podjęta z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne obejmuje prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozpoznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nie żądań. Rozpoznając wniosek organ obowiązany jest wziąć pod uwagę nie tylko sytuację materialną skarżącej, ale również sytuację życiową innych osób i rodzin, często bez żadnego dochodu, zgłaszających się w tym samym czasie po pomoc na zaspokojenie najpilniejszych potrzeb bytowych. Osoby ubiegające się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej muszą zatem liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, gdyż rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie tej pomocy. Zwłaszcza, że organy pomocy społecznej są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, które muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 1866/19).

Wskazywana przez skarżącą sytuacja życiowa (z jednej strony trudna ze względu na stan zdrowia i niepełnosprawność, a z drugiej strony stabilna z uwagi na posiadanie stałego dochodu przekraczającego kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej), nie jest sytuacją, która – jako taka – może zostać zakwalifikowano jako "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 41 pkt 1 u.p.s. Sytuacja skarżącej od wielu lat nie zmienia się. W sytuacji skarżącej nie zaistniały żadne nowe nadzwyczajne okoliczności uzasadniające przyznanie pomocy w oparciu o art. 41 u.p.s.

Pokreślenia wymaga, że przyznanie bądź odmowa przyznania specjalnego zasiłku celowego uzależniona jest nie tylko od tego, w jakim stopniu podstawowe potrzeby wnioskodawcy mogą zostać zaspokojone z jego własnych środków, ale przede wszystkim od wystąpienia szczególnych okoliczności, w związku z którymi konieczne jest udzielenie wsparcia pomimo przekroczenia kryterium dochodowego. Tym niemniej, jak słusznie zauważyły organy rozstrzygające w sprawie, skarżąca ma możliwość zaspokojenia swoich potrzeb, lub zgłaszane we wniosku potrzeby nie mają charakteru podstawowego, objętego środkami z pomocy społecznej.

I tak, w zakresie wnioskowanej pomocy na zakup leków, podkreślić należy, że za niezbędną potrzebę bytową nie można uznać kosztu zakupu suplementów diety, natomiast za taką potrzebę uznać należy leki przepisane skarżącej przez lekarza w związku z różnymi schorzeniami, na które cierpi, czyli jak ujęły to organy tak zwane "leki na receptę". Jednakże, w związku z wnioskowym charakterem pomocy społecznej, obowiązek wykazania, że konkretny suplement diety jest wymagany w leczeniu zdrowia skarżącej, ciąży na niej samej. W tym kontekście Sąd nie dopatrzył się przekroczenia granic uznania administracyjnego przy formułowaniu przez organ argumentacji odnoszącej się do odmowy przyznania skarżącej pomocy finansowej na zakup leków. Zdaniem Sądu organy rozstrzygające w sprawie prawidłowo oceniły, że z posiadanego dochodu jakim jest emerytura wnioskodawczyni jest w stanie zabezpieczyć wskazaną potrzebę. Jej sytuacja życiowa nie znamionuje "szczególnie uzasadnionego przypadku", który stanowiłby jedyną możliwość na zaspokojenie podstawowych, elementarnych potrzeb życiowych uchodzących za niecierpiących zwłoki.

Odnosząc się do odmowy przyznania skarżącej zasiłku celowego na rehabilitację, Sąd wskazuje, że stanowisko organów w tym zakresie należało również uznać za prawidłowe. Słusznie wskazano, że skarżąca może realizować te potrzeby w ramach bezpłatnych świadczeń z Narodowego Funduszu Zdrowia, ponieważ znajdują się one w wykazie świadczeń gwarantowanych z zakresu rehabilitacji leczniczej. W związku z tym jeżeli skarżąca okaże ważne skierowanie lekarskie będzie mogła skorzystać z zabiegów rehabilitacyjnych bez ponoszenia dodatkowych opłat.

W kwestii środków finansowych na zakup odzieży organ I instancji zasadnie wskazał, że sukcesywnie zakupując odzież oraz gospodarując racjonalnie posiadanym dochodem skarżąca jest w stanie zaspokoić własnymi możliwościami wskazaną potrzebę. Zadaniem pomocy społecznej jest jedynie wspomaganie w działaniach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, a nie zagwarantowania stałego źródła utrzymania i bezwarunkowego zaspokajania wszystkich żądań wnioskodawców.

Odnosząc się do wniosku o pomoc finansową na zakup ciśnieniomierza [...] w kwocie [...]zł oraz pulsoksymetru w kwocie [...]zł słusznie organ I instancji podkreślił, iż wskazane urządzenia są ogólnodostępne w cenach niższych niż te, które strona wskazała. Ponadto pacjenci z Covid-19, którzy ukończyli 55 lat są automatycznie włączeni do programu domowej opieki medycznej. Brak podstaw, aby opłacać zakup pulsometru skoro bezpłatny dostęp do niego daje wskazany wyżej program.

Zasadnie także organy rozstrzygające w sprawie uznały, że w zakresie "niezbędnej potrzeby bytowej" nie mieści się pokrycie zgłoszonej przez skarżącą potrzeby zakupu odkurzacza za kwotę [...]zł, czy też rozebranie i budowa nowego domu. Z pewnością zapewnienie schronienia jest podstawową potrzebą człowieka, jednakże pani M. jest właścicielką domu, potrzeba ta jest więc zabezpieczona. Dom wprawdzie wymaga remontu, jednak całkowity remont, czy też wybudowanie nowego domu ani wynajem na czas budowy nowego domu hotelu z wyżywieniem w [...], [...] czy innym miejscu na świecie w żadnym razie nie mieści się w zakresie możliwości ani obowiązków pomocy społecznej.

Reasumując, Sąd nie przeczy, że sytuacja finansowa skarżącej jest trudna, jednak wobec uzyskiwanych dochodów i posiadanego majątku nie można dopatrzeć się, aby znajdowała się ona w okolicznościach szczególnie dotkliwych, które uzasadniałyby przyznanie jej świadczeń wymienionych w zaskarżonej decyzji. Stanowisko organów, że przedstawiona przez skarżącą sytuacja nie stanowi "szczególnie uzasadnionego przypadku", zostało odpowiednio umotywowane. Decyzja odmowna została należycie uzasadniona i rozstrzygnięcie to nie narusza przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. Sąd nie dopatrzył się przy tym jakichkolwiek uchybień w przeprowadzonym postępowaniu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), oddalił skargę.