Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1151/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-07-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 6o ust. 1
journal: Dz.U. 1996 nr 132 poz 622
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Kurasz, Sędziowie sędzia del. SO Agnieszka Baran (sprawozdawca), sędzia WSA Beata Sobocha, Protokolant sekretarz sądowy Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2020 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz M. S. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez M. W. (dalej "skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] kwietnia 2019 r. w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:

Decyzją z [...] listopada 2018 r. Wójt Gminy P. określił wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w kwocie 18,00 zł miesięcznie w okresie od 1 lipca 2013 r. do 31 grudnia 2016 r. oraz 22,00 zł miesięcznie od 1 stycznia 2017 r., wyznaczył termin zapłaty w wysokości 1.218,00 zł zgodnie z art. 47 § 1 O.p. w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji, a także zobowiązał do dokonania wpłaty za IV kwartał w wysokości 66,00 zł w terminie zgodnym z uchwałą nr [...] Rady Gminy P. z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie terminów, częstotliwości i trybu uiszczania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi (Dziennik Urzędowy Województwa Mazowieckiego z 2016 r., poz. 1700).

Ww. decyzja została wydana, z uwagi na to, że skarżąca złożyła deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi ([...]) niezgodnie ze stanem faktycznym.

Od ww. decyzji skarżąca złożyła odwołanie, w którym zakwestionowała dane zawarte w decyzji, tzn. ustalenie opłaty od 4 osób zamieszkałych w K. przy ul. [...]. Skarżąca stwierdziła, że pod tym adresem zamieszkuje ona wraz z córką, a pozostałe dzieci (dwoje) zamieszkują z ojcem w K. przy ul. [...]. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej jako: "SKO", "organ odwoławczy"), decyzją z [...] kwietnia 2019 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało, że w omawianym przypadku organ pierwszej instancji nabrał uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji znak: [...], którą skarżąca złożyła 15 maja 2013 roku. W deklaracji wskazano 2 osoby (skarżąca i jedno z dzieci) pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym w K. przy ul. [...], gmina P. Tymczasem, zdaniem organu odwoławczego, z zebranych przez organ pierwszej instancji dowodów, tj. zaświadczeń z 27 kwietnia 2018 r. Urzędu Gminy P. o zameldowaniu pod ww. adresem skarżącej, oświadczenia dyrektora Zespołu Szkolno - Przedszkolnego w P. z 27 kwietnia 2018 r. wynika, że skarżąca wraz z trójką dzieci (A., K. i S.), są zameldowani pod ww. adresem, a ww. dzieci uczęszczają do ww. szkoły. Zatem, zdaniem organu, nieprawdziwe okazało się oświadczenie męża skarżącej – A. W., że wraz z ww. dwojgiem dzieci (A. i S.) zamieszkuje w miejscowości K. ul. [...].

SKO wskazało, że organ pierwszej instancji zwrócił się też do Wspólnoty Mieszkaniowej ww. nieruchomości w K., jednak uzyskał informację, że ww. osoby nie zamieszkują pod tym adresem, ale prawdopodobnie pod adresem K. ul. [...]. Stąd organ pierwszej instancji zwrócił się do Wspólnoty Mieszkaniowej tej nieruchomości i uzyskał informację, że państwo W. mają podpisaną deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami tylko i wyłącznie na jedną osobę. Ponadto organ pierwszej instancji ustalił, że państwo W. mają założoną Kartę Dużej Rodziny, a we wniosku złożonym do Wójta w tej sprawie podali jako stały adres zamieszkania dla całej pięcioosobowej rodziny: K. ul. [...].

Organ odwoławczy skonstatował, że z ww. materiału dowodowego zebranego przez organ pierwszej instancji wynika, że dane przedstawiane przez skarżącą (deklaracja) i A. W. (oświadczenie), nie znajdują potwierdzenia w pozostałych dowodach zebranych przez ten organ.

Ponadto, zdaniem SKO, należy też wziąć pod uwagę dowód z kontroli w terenie z dnia 27 września 2018 r. (protokół w aktach), w czasie której sąsiedzi państwa W. stwierdzili, że pod adresem K. ul. [...] zamieszkują ww. rodzice i trójka ich dzieci. Jednakże, ponieważ Wspólnota Mieszkaniowa poinformowała organ pierwszej instancji, że za nieruchomość przy ul. [...] w K. została złożona deklaracja na jedną osobę, a skarżąca zadeklarowała 2 osoby (nieruchomość w K., ul. [...]), zatem zaskarżoną decyzją została określona wysokość zobowiązania na 2 brakujące osoby – co, zdaniem organu, należało uznać za prawidłowe.

Na powyższe rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzuciła stronnicze zebranie materiału dowodowego w sprawie oraz jego błędną interpretację. Skarżąca zakwestionowała dane zawarte w decyzji, tzn. ustalenie opłaty od 4 osób zamieszkałych w K. przy ulicy [...]. Skarżąca stoi na stanowisku, że pod tym adresem zamieszkuje wraz z córką, natomiast dwójka pozostałych dzieci zamieszkuje z ojcem w K. przy ul. [...].

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 ustawy z z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako "ppsa") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...).

Skarga jest zasadna, jednakże z innych przyczyn niż wskazane przez stronę skarżącą.

Zgodnie z treścią art. 6o ust. 1 ustawy z 13 września 1996 roku o utrzymaniu porządku i czystości w gminach (w brzmieniu obowiązującym od 1 lutego 2015 roku) w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku - uzasadnione szacunki, w tym w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości określonej w decyzji, o której mowa w ust. 1, obowiązuje do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym następuje zmiana danych niezbędnych do określenia wysokości tej opłaty (ust.2). Po doręczeniu decyzji, o której mowa w ust. 1, złożenie deklaracji nie jest dopuszczalne, jeżeli nie następuje zmiana danych niezbędnych do określenia wysokości tej opłaty, w tym stawki opłaty (ust. 3). Właściciel nieruchomości wobec którego została wydana decyzja, o której mowa w ust. 1, w przypadku zmiany danych jest obowiązany do złożenia deklaracji, dotyczy to również przypadku zmiany stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (ust. 4).

Ponieważ w sprawie niniejszej wysokość opłaty została określona za okres od 1 lipca 2013 roku, należy przypomnieć treść ww. przepisu obowiązującą w tym okresie.

W okresie do 1 lutego 2015 roku, przepis art. 6o ww. ustawy miał następujące brzmienie: w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę uzasadnione szacunki, w tym średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze.

Z sytuacją przedstawioną w powyższych przepisach mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W związku z tym, że – w ocenie organu I instancji – dane zawarte w deklaracji złożonej przez skarżącą budziły uzasadnione wątpliwości organu, zostało wszczęte postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, a następnie została wydana decyzja w tym przedmiocie.

Odwołując się do treści powołanych przepisów art. 6o ustawy należy wskazać, że w razie wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji, odpowiedni, wskazany w przepisie organ określa w decyzji wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Zgodnie z treścią art. 6j ust. 1 ustawy, w przypadku nieruchomości, o której mowa w art. 6c ust. 1, opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi iloczyn:

1)liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość, lub

2)ilości zużytej wody z danej nieruchomości, lub

3)powierzchni lokalu mieszkalnego

- oraz stawki opłaty ustalonej na podstawie art. 6k ust. 1.

W niniejszej sprawie zastosowanie ma przepis art. 6j ust. 1 pkt 1 ustawy, bowiem w myśl przepisów obowiązujących w gminie P., opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest powiązana z ilością mieszkańców zamieszkujących na danej nieruchomości.

W ocenie sądu, z zestawienia przytoczonych wyżej przepisów ustawy wynika, że decyzja wydana na podstawie art. 6o (zarówno w jego aktualnym, jak i poprzednim brzmieniu) winna uwzględniać wszystkich mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość. Przepis stanowi bowiem, że organ określa wysokość "opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi" a ta – zgodnie z regulacją zawartą w art. 6j ust. 1 pkt 1 ustawy - stanowi iloczyn stawki opłaty i liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji (jak i uzasadnienia decyzji organu I instancji) zamiarem organów było ustalenie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z uwzględnieniem pięciu osób zamieszkujących na nieruchomości skarżącej w K., przy ul. [...]. Organy obu instancji ustaliły bowiem, że – wbrew treści deklaracji złożonej przez skarżącą – przedmiotową nieruchomość zamieszkuje pięć osób. W złożonej deklaracji skarżąca wskazała, że nieruchomość zamieszkują dwie osoby.

Wbrew wskazanej "intencji" organów, oraz wbrew treści powołanych wyżej przepisów, organ pierwszej instancji (a za nim – organ odwoławczy) ustalił wysokość opłaty z uwzględnieniem jedynie dwóch osób zamieszkujących na nieruchomości. Dokonując takiego ustalenia tej opłaty organy dokonały niejako "uzupełnienia" złożonej przez skarżącą deklaracji. Jednoznacznie dał temu wyraz organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na trzeciej stronie zostało bowiem wskazane, że "(...) zaskarżoną decyzją została określona wysokość zobowiązania na 2 brakujące osoby – co należało uznać za prawidłowe". Dodatkowo, organu uwzględniły, że za nieruchomość przy ul. [...] w K. została złożona deklaracja na jedną osobę.

W ocenie sądu, zastosowanie takiego mieszanego "deklaracyjno – decyzyjnego" sposobu ustalenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie znajduje umocowania w przepisach ustawy, w szczególności stoi w sprzeczności z treścią powołanego wyżej przepisu art. 6j ust. 1 pkt 1 ustawy.

Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w treści prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 27 lutego 2019 roku w sprawie sygn. akt I SA/Wr 1253/18. Orzeczenie to zapadło w sprawie dotyczącej podatku od nieruchomości, ale rozważania w nim zawarte w pełni znajdują zastosowanie w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, odnosząc się do orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego powołanych przez organ, stwierdził, że nie dają one podstaw do częściowego modyfikowania niektórych elementów złożonej przez podatnika deklaracji, przy równoczesnym nie odnoszeniu się do zadeklarowanego w niej zobowiązania do zapłaty. Prowadziłoby to – stwierdził sąd w omawianym orzeczeniu - do nieprzewidzianej w przepisach i niedopuszczalnej w ramach systemu podatkowego sytuacji, gdy jedno i to samo zobowiązanie wynika z deklaracji i jednocześnie w części - z decyzji podatkowej.

Zdaniem sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, w świetle przedstawionych okoliczności, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżona decyzja narusza także powołany wyżej przepis art. 6j ust. 1 pkt 1 ustawy. Ustalona w niej opłata nie stanowi bowiem iloczynu ustalonej przez organ liczby osób zamieszkujących nieruchomość w K., przy ul. [...] i stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu. Organ dokona również ponownie oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, uwzględniając, że odnoszą się one do różnych okresów ustalanej opłaty. Przykładowo, zaświadczenie dyrektora Zespołu Szkolno – Przedszkolnego w P. z 27 kwietnia 2018 roku, dotyczyć musi roku szkolnego 2017/2018. Nie można – zdaniem sądu – dokonywać na jego podstawie ustaleń dotyczących okresu po zakończeniu tego roku szkolnego, tj. po końcu czerwca 2018 roku.

W tym miejscu należy przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 6q ustawy, w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa, z tym, że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta. Konsekwencją powyższego uregulowania jest konieczność uwzględnienia w niniejszym postępowaniu przepisów art. 120 i art. 121 § 1 ordynacji podatkowej. W myśl tych regulacji organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa, zaś postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Organy orzekające w niniejszej sprawie winny były kierować się także wskazaniem wynikającym z art. 122 ordynacji podatkowej, zgodnie z którym w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Obowiązane były również zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy – w myśl art. 187 § 1 ordynacji podatkowej.

Przy czym w odniesieniu do zagadnienia materiału dowodowego istotne jest również wskazanie zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2015 roku, w sprawie sygn. akt I FSK 1148/14. Sąd wyjaśnił w nim, że materiał dowodowy jest zupełny, jeżeli zebrano i rozpatrzono wszystkie dowody, przeprowadzono wnioski dowodowe, a udowodniony stan faktyczny stanowi pełną, spójną i logiczną całość. Organ, rozpatrując materiał dowodowy, nie może pominąć żadnego istotnego dowodu. Pominięcie dowodu może nasuwać wątpliwości co do zgodności z rzeczywistością ustalonego stanu faktycznego oraz może wzbudzać wątpliwości co do trafności oceny innych dowodów.

Dodatkowo, jedynie informacyjnie należy przypomnieć, że skarżąca, jako właścicielka nieruchomości w K. winna złożyć nową deklarację w sytuacji zmiany danych będących podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, stosownie do treści art. 6m ust. 2 ustawy. Taką zamianę danych stanowi np. zmiana ilości osób zamieszkujących nieruchomość (np. w związku z zakończeniem, czy rozpoczęciem okresu wakacyjnego). Zapewne pozwoli to uniknąć konieczności żmudnego ustalania stanu faktycznego sprawy (w tym ilości mieszkańców nieruchomości) za odległy, wsteczny okres.

Mając na uwadze wskazane powyżej okoliczności, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) i c) ppsa, sąd orzekł jak w punkcie 1) sentencji wyroku.

O kosztach postępowania sąd orzekł jak w punkcie 2) sentencji wyroku. Kwotę zasądzoną z tego tytułu na rzecz skarżącej stanowi uiszczony przez nią wpis od skargi.

Orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym www.orzeczenia.gov.pl.