Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1309/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 1 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2021 poz 137
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 7, art.8 art. 11, art. 28, art. 77 § 1 i at 80, art. 105 § 1, art. 134 § 1, art. 156 § 1, art. 157 § 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 3 § 1 i art. 3 § 2 pkt 1, art. 141 § 4, art. 145 §1  pkt 1 lit a  b i cm, art. 151, art. 153, art. 170
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 3 ust. 1 , art. 5, art. 6 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2204
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - t.j.
article: art 60 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Dnia 29 listopada 2022 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Piotr Niczyporuk sędzia NSA Piotr Przybysz po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 2300/19 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 września 2019 r. nr DAP-WPK-727-2-5/2019/MSte w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 2300/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 września 2019 r. nr DAP-WPK-727-2-5/2019/MSte w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Zaskarżoną do Sądu I instancji decyzją Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku [...], umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Małopolskiego dnia z dnia 30 listopada 1999 r. nr GG.VI.7242/IV/61/1/99/OR, w części dotyczącej nabycia przez Województwo Małopolskie z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r. własności nieruchomości położonej w Krakowie, jedn. ew. [...] obr. 31, oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0637 ha. W ocenie organu wnioskodawczyni występując z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody Małopolskiego z dnia 30 listopada 1999 r., w części dotyczącej działki nr [...], nie wykazała, że postępowanie to dotyczy jej interesu prawnego, a tym samym, że posiada legitymację do zainicjowania postępowania w trybie art. 156 k.p.a. Minister uznał, że wnioskodawczyni nie posiadała tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości 1 stycznia 1999 r., jak również nie posiada go obecnie. Tymczasem, stronami postępowania komunalizacyjnego jest jedynie Skarb Państwa i właściwa jednostka samorządu terytorialnego, na której rzecz nastąpiło to przekształcenie. Tylko bowiem te dwa podmioty mają interes prawny w niniejszym postępowaniu.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniosła [...].

Sąd I instancji uznał, że skarga jest nieuzasadniona. Sąd podzielił stanowisko organu wskazując, że prawidłowo organ nadzoru ustalił, że skarżąca nie legitymowała się 1 stycznia 1999 r., ani obecnie tytułem prawnorzeczowym do skomunalizowanej działki nr [...]. Należy więc podzielić stanowisko Ministra, że skarżąca nie posiada przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa w zw. z art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. w zw. z art. 157 § 2 k.p.a. do skutecznego żądania weryfikacji decyzji komunalizacyjnej.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiodła [...] zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:

I.Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1/ naruszenie art. 1 § 1 i art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku — Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 roku, poz. 1066, dalej "p.u.s.a,.") oraz art. 3 § 1 i art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. polegające na wadliwym wykonaniu obowiązku kontroli zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 września 2019 r., pod względem jej zgodności z prawem, tj. m.in. z art 153 p.p.s.a., 28 i 105 § 1 k.p.a., art. 3 u.k.w.h., art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., art 60 ust 1 i ust. 3 ustawy z 13 października 1998 roku Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną i art. 21 ust. 1 i 2 i 64 ust. 1 i 3 Konstytucji RP;

2/ naruszenie art. 1 § 1 i art. 1 § 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 1 i art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z naruszeniem art. 28 i art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 141 § 4 i 151 p.p.s.a., poprzez nienależyte wykonanie kontroli zaskarżonej decyzji i oddalenie skargi w wyniku nieprawidłowej wykładni art 28 i 105 § 1 k.p.a., tj. bezzasadne pominięcie, że Skarżąca [...], jako następczyni prawna materialnoprawnej właścicielki nieruchomości posiada interes prawny w uzyskaniu decyzji stwierdzającej oczywistą bezprawność dokonanej komunalizacji jej prywatnego gruntu, co doprowadziło do bezzasadnego umorzenia postępowania zwłaszcza, że:

- wzruszalne domniemanie z art. 3 ust. 1 u.k.w.h. nie może zamykać stronie drogi do rozpoznania sprawy, zwłaszcza w sytuacji, gdy wpis prawa własności działki [...] w księdze wieczystej w świetle treści wiążącego w niniejszej sprawie wyroku NSA z dnia 26 marca 2013 roku I OSK 2468/12 jest oczywiście wadliwy;

- rzekoma "wyłączność" drogi cywilnej (pozwu o uzgodnienie treści księgi wieczystej lub wydanie nieruchomości) na którą powołuje się WSA w zaskarżonym wyroku w realiach niniejszej sprawy nie może znaleźć zastosowania wobec faktu, że Skarżąca już wiele lat temu złożyła pozew o wydanie m.in, nr [...]. (a w ramach postępowania o wydanie badane są również przesłanki uzgodnienia treści księgi wieczystej) i sprawa dotychczas jest zawieszona - (vide sprawa przed Sądem Rejonowym dla Krakowa - Podgórza, w Krakowie IC 176/14/P (po częściowym podjęciu XII C 279/15/P) do czasu wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji komunalizacyjnej, na co zwrócono uwagę WSA na rozprawie dnia 21 sierpnia 2020 roku i która to okoliczność została zupełnie zignorowana przez sąd orzekający w zaskarżonym wyroku;

3/ naruszenie art. 1 § 1 i art. 1 § 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 1, art. 3 § 2 pkt 1 oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 8, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz 153 p.p.s.a. polegające na niedostrzeżeniu, że organ (MSWiA) zaniechał wszechstronnego rozważenia stanu faktycznego sprawy oraz zebranego w sprawie materiału dowodowego, oraz zaniechał zrealizowania zaleceń NSA z wyroku z dnia 04.12.2018 roku, a w szczególności, poprzez:

• pominiecie nowych dowodów i argumentów wskazanych w piśmie Skarżącej z

dnia 26 lipca 2019 roku obalających domniemanie prawdziwości wpisu w KW własności Skarbu Państwa wynikające z art. 3 u.k.w.h. tj.:

- wyroku NSA z dnia 26 marca 2013 roku, I OSK 2468/12 oraz wyroku NSA z

dnia 09 kwietnia 2019 roku, I OSK 1552/17;

- decyzji Naczelnika Dzielnicy Kraków - Podgórze z dnia 19 lipca 1983 r.;

- oraz bezprawnie "przerobionej" (sfałszowanej) decyzji Naczelnika Dzielnicy

Kraków - Podgórze z dnia 19 lipca 1983 roku z odręcznymi poprawkami - w aktach sprawy;

- Postanowienia Państwowego Biura Notarialnego z dnia 09.12.1985 toku

(oryginał z sądu wieczystoksięgowego w załączeniu) - dowodzącego, iż podstawą wpisu w księdze wieczystej na który powołuje się błędnie organ była nie-decyzja - tj. dokument pokreślony samowolnie przez urzędnika nie mający waloru decyzji, a w szczególności nigdy nie doręczony stronie (brak było jakiejkolwiek podstawy prawnej wpisu);

- umowy sprzedaży z 1946 roku w formie aktu notarialnego, nr rep. 25/1946;

- zaświadczenia Urzędu Miasta Bydgoszczy z dnia 19.02.2019 roku;

- notatki służbowej z dnia 31.10.2007 roku wraz z pismem przewodnim Wnioskodawczyni;

• zaniechanie zebrania i rozpatrzenia dowodów dotyczących niedochowania

przez Wojewodę Małopolskiego podstawowych aktów staranności przy wydawaniu w dniu 30 listopada 1999 roku decyzji w części dotyczącej nabycia przez Województwo Małopolskie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 roku własności mienia Skarbu Państwa, będącego we władaniu Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej - Szpital Specjalistyczny im. Józefa Dietla w Krakowie, znak: GG.VI/7242/IV/61/1/99/ OR,

• zaniechanie niezbędnej analizy dokumentów stanowiących podstawę wpisu

Skarbu Państwa do księgi wieczystej nr KW 105986 jako właściciela nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr 122/6, obr. 31 Podgórze;

• oraz całkowity brak odniesienia się do wyżej wymienionych zarzutów w

uzasadnieniu zaskarżonego wyroku;

co w konsekwencji doprowadziło sąd do błędnego utrzymania w mocy decyzji MSWiA z 2 września 2019 r.;

4/ naruszenie art. 1 § 1 i art. 1 § 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 1 i art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 80 i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., polegające na niedostrzeżeniu, że organ (MSWiA) zaniechał wszechstronnego rozważenia stanu faktycznego sprawy oraz zebranego w sprawie materiału dowodowego, co doprowadziło do zaakceptowania błędów w ustaleniach faktycznych polegających na uznaniu, że Wojewoda Małopolski wydając w dniu 30 listopada 1999 roku decyzję komunalizacyjną prawidłowo ustalił stan prawny nieruchomości i działał z wymaganą starannością,

podczas gdy już pobieżna analiza dokumentów stanowiących podstawę wpisu Skarbu Państwa do księgi wieczystej nr KW 105986 jako właściciela nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr 122/6, obr. 31 Podgórze, powinna doprowadzić Wojewodę Małopolskiego do wniosku, że decyzja wywłaszczeniowa stanowiąca podstawę wspomnianego powyżej wpisu nosiła odręczne poprawki fałszujące jej treść merytoryczną a zatem co najmniej budziła poważne wątpliwości jej zgodności z prawem i podważała domniemanie wynikające z art. 3 u.k.w.h.:

5/ naruszenie art. 1 § 1 i art. 1 § 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 1 i art. 3 § 2 piet 1 p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 i art. 11 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. polegające na niedostrzeżeniu, że MSWiA w sposób niepełny rozpoznał sprawę, co przełożyło się na braki uzasadnienia decyzji, tj. niedostrzeżenie, że organ zaniechał odniesienia się do podstawowych poniżej opisanych okoliczności sprawy i precyzyjnego wyjaśnienia przesłanek, którymi kierował się przy wydawaniu decyzji, a w szczególności poprzez:

• pominięcie odniesienia się do okoliczności dotyczących działań Wojewody

Małopolskiego poprzedzających wydanie decyzji z dnia 30 listopada 1999 r. w części dotyczącej nabycia przez Województwo Małopolskie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 toku własności mienia Skarbu Państwa, będącego we władaniu Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej - Szpital Specjalistyczny im. Józefa Dietla w Krakowie, a w szczególności zaniechania analizy dokumentów stanowiących podstawę wpisu Skarbu Państwa do księgi wieczystej nr KW 105986 jako właściciela nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr 122/6, obr, 31 Podgórze,

podczas gdy już pobieżna analiza dokumentów stanowiących podstawę wpisu Skarbu Państwa do księgi wieczystej nr KW 105986 jako właściciela nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr 122/6, obr. 31 Podgórze, powinna doprowadzić Wojewodę Małopolskiego do wniosku, że decyzja wywłaszczeniowa stanowiąca podstawę wspomnianego powyżej wpisu nosiła odręczne i budzące poważne wątpliwości poprawki, co uzasadniało podejrzenie, iż wpis Skarbu Państwa jawny z księgi wieczystej obarczony jest błędem (oparty jest na decyzji nieistniejącej);

• pominięcie ustaleń Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartych w wyroku

z dnia 26 marca 2013 r., sygn. akt: I OSK 2468/12, a dotyczących faktu, iż do obrotu prawnego został wprowadzona jedynie decyzja Naczelnika Dzielnicy Kraków-Podgórze z dnia 19 lipca 1983 r. w zakresie wadliwości wywłaszczenia nieruchomości położonej w Krakowie oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...], obr. 31 Podgórze, a w szczególności prawomocnego ustalenia w zakresie wywłaszczenia działki ewidencyjnej nr [...],

a nie całej działki nr [...],

podczas gdy z powyższych ustaleń jednoznacznie wynika, że działka nr [...] nigdy nie została wywłaszczona, w konsekwencji czego nigdy nie mogła zostać skomunalizowana,

• pominięcie ustaleń Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartych w prawomocnym wyroku z dnia 09 kwietnia 2019 roku, sygn. akt: I OSK 1552/17, w zakresie w jakim wyrok ten potwierdza brak wywłaszczenia nieruchomości położonej w Krakowie oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...], obr. 31 Podgórze,

podczas gdy z powyższych ustaleń jednoznacznie wynika, że działka nr [...] nigdy nie została wywłaszczona, w konsekwencji czego nigdy nie mogła zostać skomunalizowana.

6/ naruszenie art. 151 p.p.s.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi, mimo iż wobec licznych naruszeń prawa przy wydawaniu zaskarżonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 września 2019 roku, Sąd I instancji winien był uchylić ww. decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji;

7/ naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a. poprzez ich błędne niezastosowanie, i zaniechanie uchylenia zaskarżonej decyzji MSWiA z dnia 2 września 2019 roku podczas gdy liczne wskazywane w skardze naruszenia prawa materialnego i procesowego przy jej wydawaniu powinny były skłonić Sąd I instancji do ich zastosowania;

8/ naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. poprzez:

(a) ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na bezzasadnym oddaleniu

skargi, w wyniku błędnie wykonanej kontroli działalności organów administracji publicznej i nieprawidłowego uznania, że zaskarżona decyzja MSWiA z dnia 2 września 2019 roku jest w pełni prawidłowa, podczas gdy właściwie wykonana kontrola tej decyzji winna była doprowadzić Sąd I instancji do uchylenia tej decyzji w całości na podstawie odpowiednio art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b c p.p.s.a.; oraz

(b) nie odniesienie się w uzasadnieniu wyroku do istotnych zarzutów i nowej

argumentacji prawnej podniesionej przez pełnomocnika Skarżącej na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2019 roku odnoszących się do okoliczności, iż w szczególnych okolicznościach niniejszej sprawy nie jest prawdą twierdzenie organów jakoby Skarżącej przysługiwał prosty sposób wyjaśnienia stanu prawnego działki [...] w drodze powództwa cywilnego, gdyż:

• Skarżąca już wiele lat temu złożyła pozew o wydanie m.in. działki nr [...] (a

w ramach postepowania o wydanie badane są również przesłanki uzgodnienia treści księgi wieczystej) i sprawa dotychczas jest zawieszona – vide-sprawa przed Sądem Rejonowym dla Krakowa-Podgórza w Krakowie XII C 279/15/P – dowód w załączeniu,

• uzasadnieniem dla zawieszenia w/w sprawy cywilnej o wydanie działki [...]

(analogicznie sądy orzekają w sprawach o uzgodnienie treści księgi wieczystej) była treść uchwały 7 sędziów SN z dnia 9.10.2007 toku, III CZP 46/07 zgodnie z którą sąd cywilny, w sprawie o uzgodnienie stanu prawnego nieruchomości (więc także o wydanie) - ujawnionego w księdze wieczystej na podstawie ostatecznej decyzji komunalizacyjnej z rzeczywistym stanem prawnym, jest związany tą decyzją, innymi słowy, sądy cywilne nie czują się kompetentne do oceny ważności decyzji komunalizacyjnych,

•powyższe wnioski potwierdził także w niniejszej sprawie w toku sprawy

nadzorczej już w 2015 roku WSA w Warszawie w wyroku z dnia 13 maja 2015 roku. I SA/Wa 356/15, który Skarżąca przytoczyła na rozprawie w dniu 21.08.2020 roku, a z którego wynika iż WSA nie miał cienia wątpliwości, iż w oparciu o treść wyroku NSA dnia 26 marca 2013 roku I OSK 2468/12, organy administracyjne są władne i zobowiązane w niniejszej sprawie do wyeliminowania decyzji komunalizacyjnej, gdyż stwierdza ona stan nieprawdziwy i właściwą kolejnością jest uprzednie wyeliminowanie z obrotu decyzji komunalizacyjnej, a następnie uzgodnienie treści księgi wieczystej;

9/ naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a, poprzez:

- ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi, w wyniku błędnie wykonanej kontroli działalności organów administracji publicznej i nieprawidłowego uznania, że zaskarżona decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 września 2019 r. jest w pełni prawidłowa, podczas gdy właściwie wykonana kontrola tej decyzji winna była doprowadzić Sąd I instancji do uchylenia tej decyzji na podstawie odpowiednio art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.;

- nieodniesienie się w uzasadnieniu wyroku do wszystkich zarzutów i obszernej argumentacji zawartej w skardze, i poprzestanie na przedstawieniu oceny wyłącznie wybranych kwestii, które nie oddają jednak całości istotnych okoliczności sprawy;

a mimo to bezzasadne oddalenie skargi, podczas gdy, w myśl art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd i instancji winien był zawrzeć w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odniesienie się do wszystkich zarzutów skargi i dokonać ich pełnej analizy i w sposób wyczerpujący wyjaśnić, dlaczego nie mogą one zostać uwzględnione, a niedopełnienie powyższych obowiązków świadczy o nienależytym wykonaniu obowiązku kontroli zaskarżonej decyzji, wydanej przez MSWiA.

Przedmiotowe naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż brak wyczerpującego odniesienia się przez WSA do zarzutów skarżącej oznacza, że część okoliczności istotnych w sprawie została przez ten Sąd pominięta i w ogóle nie była rozpatrywana, co świadczy również o wadliwości wydanego rozstrzygnięcia, tym bardziej że zarzuty te dotyczą naruszenia w zaskarżonej decyzji przepisów, którego stwierdzenie winno doprowadzić do jej uchylenia,

10/ naruszenie art. 141 § 4 w związku z art. 151 p.p.s.a. poprzez:

(a) sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób niezgodny z art.

141 § 4 p.p.s.a., polegające na przedstawieniu w nim rozważań o charakterze fragmentarycznym, braku wynikania logicznego pomiędzy niektórymi zawartymi w nim stwierdzeniami, a nawet ich całkowitej sprzeczności, a w konsekwencji oddalenie skargi, a tym samym utrudnienie dokonania kontroli tak uzasadnionego wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny;

(b) liczne zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku uproszczenia i

stwierdzenia o charakterze arbitralnym, a także pominięcia, co skutkuje powstaniem luk w argumentacji przedstawionej przez Sąd i instancji, a tym samym niejasnością uzasadnienia, a w konsekwencji oddalenie skargi;

podczas gdy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku powinno było znaleźć podstawienie kompletnej analizy prawnej, z odniesieniem się do stanu faktycznego podmiotowej sprawy, w tym również oczywiste a nie jedynie pozorne wyjaśnienie powstałych w sprawie wątpliwości.

Przedmiotowe naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż fragmentaryczność, brak spójności i liczne pominięcia w uzasadnieniu oznaczają, że kluczowe kwestie prawne i faktyczne nie zostały w sprawie rozpoznane, co świadczy również o wadliwości wydanego rozstrzygnięcia, tym bardziej że zarzuty te dotyczą naruszenia w zaskarżonej decyzji przepisów, którego stwierdzenie winno było doprowadzić do jej uchylenia.

11/ naruszenie aft. 153 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na błędnym przyjęciu, iż związanie sądu wyrokiem NSA obejmuje także błędnie ustalone elementy stanu faktycznego, podczas gdy, wytyczne sformułowane przez Naczelny Sąd Administracyjny nie wiążą w zakresie oceny dotyczącej stanu faktycznego sprawy, albowiem ocena ta nie jest wykładnią przepisów prawa, a także błędy w ustaleniu stanu faktycznego mogą być uznane za nową okoliczność w sprawie (vide: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. Prof. Dr hab. T. Woś, Lexis Nexis, Warszawa 2011), a wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 maja 2017 roku (sygn. akt: II SA/Kr 1388/16), wyjaśnia, iż "pojęcie "ocena prawna" w rozumieniu popisu art. 153 p.p.s.a. oznacza wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą", czego bynajmniej nie można uznać za ustalenie stanu faktycznego sprawy;

12/ naruszenie art. 153 PPSA polegające na błędnym przyjęciu przez organ I instancji - Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, iż był on związany wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 04 grudnia 2018 roku, sygn. akt: I OSK 1/17 w zakresie zarzutu naruszenia art. 3 u.k.w.h. oraz wydania przez Wojewodę Małopolskiego decyzji z dnia 30 listopada 1999 r. w czyści dotyczącej nabycia przez Województwo Małopolskie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własności mienia Skarbu Państwa, będącego we władaniu Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej - Szpital Specjalistyczny im. Józefa Dietla w Krakowie z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).

podczas gdy skarżące kasacyjnie Województwo Małopolskie nie podnosiło takich zarzutów, a zatem NSA wyszedł w zakresie rozważań na temat art. 3 u.k.w.h. oraz oceny wystąpienia przesłanki rażącego naruszenia prawa poza granice skargi kasacyjnej, a zatem nie mógł wydawać wiążących wskazówek i interpretacji w tym zakresie, z czego wynika, że a zatem organ ponownie analizując materiał dowodowy, w tym nowe dowody i argumenty miał swobodę decyzyjna i mógł orzec ponownie prawidłowo o stwierdzeniu nieważności decyzji komunalizacyjnej.

13/ naruszenie art. 153 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na błędnym przyjęciu, że:

(a) związanie organów administracji oceną prawną i wskazaniami co do

dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu sądu uprawnia do pominięcia przy wydawaniu decyzji pozostałych, zgromadzonych wcześniej dowodów w sprawie,

podczas gdy wytyczne zawarte w wyroku sądu nadają jedynie kierunek dalszego postępowania, nie determinując jednocześnie konkretnego rozstrzygnięcia w sprawie, które należy do organu,

(b) zastosowanie się do oceny prawnej zawartej w wyroku przez organ

administracji i sąd wyłącza poddanie zawartych tam wytycznych stosownej interpretacji, która pozwoli na wnikliwe i szczegółowe, a nie pobieżne ustalenie ich znaczenia w sprawie,

podczas gdy powierzchowna ocena wytycznych prowadzi do ich niewłaściwego zrozumienia, wypaczenia ich sensu, i błędnego rozstrzygnięcia, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie,

(c) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, zawarte w

wyroku sądu, mają charakter prawie absolutny,

podczas gdy orzekający w sprawie organ każdorazowo powinien poddać je stosownej wykładni i uwzględnić w prowadzonym postępowaniu, łącznie z innymi istotnymi okolicznościami faktycznymi i prawnymi,

(d) wskutek sformułowania przez sąd w wyroku oceny prawnej i wskazań co do

dalszego postępowania, postępowanie administracyjne prowadzone ponownie wskutek uchylenia decyzji ma charakter fasadowy, a organ jest uprawniony zaniechać dalszego wnikliwego wyjaśniania stanu faktycznego i prawnego w sprawie,

podczas gdy art. 153 p.p.s.a. nie ma charakteru tak daleko idącego, a związanie organu wytycznymi nie polega na zaniechaniu wyczerpującego zbadania wszystkich dowodów w sprawie.

Powyższe naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy. Gdyby Sąd I instancji prawidłowo zinterpretował znaczenie wytycznych i oceny prawnej, o których mowa w art. 153 p.p.s.a., poddałby rzeczywistej a nie jedynie pozornej ocenie treść wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w wyroku NSA z dnia 4 grudnia 2018 roku, sygn. akt: I OPS 1/17, i dostrzegł, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji błędnie zinterpretował ww. wytyczne jako podstawę do zaniechania jakichkolwiek dalszych rozważań w sprawie. W konsekwencji, Sąd I instancji nie mógłby zaakceptować umorzenia postępowania z uwagi na brak interesu prawnego [...], całkowicie sprzecznego z ww. wytycznymi, a tym samym oddalić skargi.

Jednocześnie skarżąca kasacyjnie wyjaśnia, iż z najdalej posuniętej ostrożności procesowej zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. został sformułowany zarówno jako zarzut naruszenia prawa procesowego, a równocześnie poniżej w punkcie II powtórzony jako zarzut naruszenia prawa materialnego, z uwagi na rozbieżne orzecznictwo (wyrok NSA z dnia 18 listopada 2014 r.. sygn. akt: II FSIC 2773/12 oraz z 11.04.2014 r.. sygn. akt: II GSK 224/13).

14/ naruszenie art. 170 p.p.s.a. polegające na całkowitym pominięciu ustaleń Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartych w wyroku z dnia 26 marca 2013 roku, sygn. akt: I OSK 2468/12 oraz w prawomocnym wyroku z dnia 09 kwietnia 2019 roku, sygn. akt: I OSK 1552/17 a dotyczących faktu, iż do obrotu prawnego została wprowadzona jedynie decyzja Naczelnika Dzielnicy Kraków - Podgórze z dnia 19 lipca 1983 roku, znak: DZGT- 8221/1/04/26/83 wywłaszczająca działkę nr [...] (!), ale nigdy nie wywłaszczono całej działki nr [...], w tym w szczególności nie wywłaszczono działki nr [...],

podczas gdy orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał lecz również inne sądy i inne organy państwowe;

15/ naruszenie art. 170 p.p.s.a. a to poprzez:

(a) brak rzeczywistego uwzględnienia przez Sąd I instancji zasady związania

sądów i organów państwowych prawomocnym orzeczeniem, polegający na pominięciu treści wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 2013 roku, sygn. akt: I OSK 2468/12 i z dnia 9 kwietnia 2019 roku, sygn. akt: I OSK 1552/17,

(b) wybiórczą analizę treści wiążącego wyroku Naczelnego Sądu

Administracyjnego z dnia 26 marca 2013 roku, sygn. akt: I OSK 2468/12, i jego nadinterpretację polegającą na uznaniu, że samo zawarcie w tym wyroku wskazania, iż sposobem wzruszenia domniemania z art. 3 u.k.w.i.h. jest przeprowadzenie postępowania przez sądem powszechnym, miałoby być równoznaczne z pierwszeństwem tego postępowania przed postępowaniem nieważnościowym w stosunku do wpisanych w księdze wieczystej błędnie decyzji administracyjnych,

podczas gdy stanowisko to nie wynika z w. wyroku NSA, a jedynie stanowi nadinterpretację jego treści, sprzeczną ponadto z ugruntowanym stanowiskiem orzecznictwa, w tym uchwałą Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 9 października 2007 roku, III CZ.P 46/07;

(c) uchylenie się od dokonania oceny wzajemnej relacji wyroku Naczelnego

Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 2013 roku, sygn. akt: I OSK 2468/12 i wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 2018 roku, sygn. akt: I OSK 1/17 i ich znaczenia dla postępowania zakończonego decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 września 2019 roku, nr DAP-WPK-727-2-5/2019MSte, mimo, iż ocena w ww. zakresie miała istotne znaczenie dla sprawy, a to wobec wykluczających się stanowisk w w/w. wyrokach NSA;

(d) powołanie się na ustalenia zawarte w wyroku Naczelnego Sądu

Administracyjnego z dnia 26 marca 2013 roku, sygn. akt: I OSK 2468/12, w tym na wiążące ustalenia dotyczące dokonania wpisu w księdze wieczystej w oparciu o decyzję wywłaszczeniową noszącą odręczne poprawki, a jednocześnie uznanie przysługiwania prawa własności działki nr [...] Skarbowi Państwa,

podczas gdy powyższe stoi ze sobą w rażącej sprzeczności, i świadczy o faktycznym pominięciu przez WSA w Warszawie zasady związania wyrokiem niezgodnie z art. 170 p.p.s.a.

Powyższe naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy. Gdyby Sąd I

instancji zastosował się do zasady określonej w art. 170 p.p.s.a., musiałby

jednocześnie rozważyć wzajemną relację (i sprzeczność) wyroków NSA powołanych powyżej. W konsekwencji, obowiązany byłby poddać ocenie jej zastosowanie przez MSWiA, a tym samym konieczne byłoby uchylenie decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 września 2019 roku, nr DAP-WPK-727-2-5/2019MSte, zamiast oddalenia skargi.

16/ naruszenie art. 151 oraz art 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 157 § 2 k.p.a., (a także art. 28 k.p.a. i art. 60 ust. 1 i ust. 3 Przepisów Wprowadzających)

poprzez bezzasadne oddalenie skargi będące skutkiem błędnego uznania, że

skarżąca [...] nie posiada przymiotu strony, uprawniającego ją do

złożenia skutecznego wniosku o wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 30 listopada 1999 r.,

podczas gdy jako spadkobierczyni i córka [...], która była właścicielką działki nr [...] w dacie wydania tej decyzji (a to wobec braku objęcia decyzją wywłaszczeniową z 1983 r. całej działki nr [...]) posiada ona niewątpliwy interes prawny do wszczynania postępowań w trybach nadzwyczajnych w stosunku do decyzji dotyczących przedmiotowej nieruchomości.

Powyższe naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż błędna ocena co do legitymacji skarżącej [...] skutkowała oddaleniem skargi i zaakceptowaniem decyzji umarzającej postępowanie, wydanej przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, a prawidłowa analiza sprawy winna była doprowadzić do uchylenia ww. decyzji, co uprawnia również tym samym do postawienia zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit a i lit. b p.p.s.a., które błędnie nie zostały przez WSA zastosowane, a także odpowiada zarzutowi naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. poprzez nienależyte 'wykonanie przez WSA obowiązku kontroli legalności działalności administracji publicznej.

17/ naruszenie art. 151 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a. (a także art. 28 k.p.a. i art. 60 ust. 1 i ust. 3 Przepisów Wprowadzających)

poprzez bezzasadne oddalenie skargi będące skutkiem błędnego uznania, że skarżąca [...] nie posiada przymiotu strony, uprawniającego ją do złożenia występowania w charakterze strony postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 30 listopada 1999 r., znale GG.VL7242/IV/61/99/OP, a tym samym błędne uznanie przez MSWiA że istniały podstawy do umorzenia postępowania, podczas gdy

- jako spadkobierczyni i córka [...], która była właścicielką działki nr

[...] w dacie wydania tej decyzji (a to wobec braku objęcia decyzją wywłaszczeniową z 1983 roku całej działki nr [...]) posiada ona niewątpliwy interes prawny do wszczynania postępowań w trybach nadzwyczajnych w stosunku do decyzji dotyczących przedmiotowej nieruchomości;

- kwestia wpisów w księdze wieczystej zarówno na dzień 1 stycznia 1999 roku,

jak i aktualnie, nie ma żadnego wpływu na ocenę interesu prawnego skarżącej [...], wobec treści pozostałych dokumentów zgromadzonych w sprawie, w tym wyroku NSA z dnia 23 marca 2013 roku, sygn. akt: I OSK 2468/12;

- brak było podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego, i

zastosowania przez MSWiA art. 105 § 1 k.p.a.

Powyższe naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż błędna ocena co do dopuszczalności zastosowania przez MSWiA art. 105 § 1 k.p.a. doprowadziła do oddalenia skargi, i zaakceptowania braku merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez organ, a prawidłowa analiza doprowadziłaby z pewnością do uchylenia zaskarżonej decyzji. Uprawnia to tym samym do postawienia zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. b p.p.s.a., które błędnie nie zostały przez WSA zastosowane, a także odpowiada zarzutowi naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. poprzez nienależyte wykonanie przez WSA obowiązku kontroli legalności działalności administracji publicznej.

18/ naruszenie art. 151 oraz art 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 7, art, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. (oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.)

poprzez bezzasadne oddalenie skargi będące skutkiem przyjęcia za prawidłowy stanu faktycznego sprawy, ustalonego przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji i niedostrzeżenie przez Sąd I instancji istotnego naruszenia w, przepisów przy jego ustalaniu, polegającego na tym, że:

(a) Minister nie przeprowadził w sposób wyczerpujący postępowania

wyjaśniającego w sprawie, pod kątem zbadania przesłanek nieważności decyzji, a w konsekwencji nie dostrzegł, że niezależnie od kwestii braku przysługiwania prawa własności działki nr [...] Skarbowi Państwa, nie była spełniona druga przesłanka z art. 60 ust. 1 Przepisów Wprowadzających, w postaci "władania" nieruchomością;

(b) Minister skupił się wyłącznie na zbadaniu prawidłowości decyzji z dnia 30

listopada 1999 roku w aspekcie przysługiwania własności Skarbowi Państwa, mimo, iż kontrola decyzji w postępowaniu nadzorczym powinna była być prowadzona z uwzględnieniem wszystkich przesłanek jej wydania;

(c) Minister nie zauważył oczywistego i rzucającego się w oczy (rażącego)

naruszenia prawa przy wydawaniu decyzji z dnia 30 listopada 1999 roku, tj. braku spełnienia przesłanki "władania nieruchomością na dzień 1 stycznia 1999 roku", mimo iż brak spełnienia tej przesłanki wynika wprost z treści uzasadnienia decyzji Wojewody Małopolskiego (uznanie contra legem, iż Szpital dysponuje prawem użytkowania działki nr [...], mimo, iż do powstania tego prawa konieczne jest oświadczenie właściciela w formie aktu notarialnego, którego nie był - wskazuje na to wprost treść decyzji);

(d) Minister nie zauważył, że Wojewoda Małopolski wydając decyzję z dnia 30

listopada 1999 r. stwierdził nabycie nieruchomości przez Województwo, mimo braku przysługiwania Szpitalowi ani trwałego zarządu (o czym w decyzji Wojewody jest mowa, bo wspomina się w niej o przysługiwaniu trwałego zarządu w przeszłości, tj. jeszcze przed przekształceniem w SPZOZ), ani też użytkowania;

(e) Minister nie zauważył, że Wojewoda Małopolski wydając decyzję z dnia

30 listopada 1999 roku stwierdzając nabycie nieruchomości przez Województwo pominął wygaśnięcie trwałego zarządu nieruchomości w oparciu o art. 49 ust. 1 w zw. z art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami ("UGN"), jak i brak ustanowienia na rzecz Szpitala użytkowania nieruchomości, które dopiero było w planach, co wynika wprost z uzasadnienia tej decyzji;

(f) Minister nie dokonał całościowej oceny decyzji z dnia 30 listopada 1999 roku,

a jedynie jej części, mimo iż niespełnienie przesłanki władania stanowiło samodzielną

przesłankę stwierdzenia jej nieważności (do wydania decyzji z art, 60 ust. 1 Przepisów Wprowadzających przesłanki te musiały być spełnione łącznie);

podczas gdy prawidłowa analiza sprawy powinna była doprowadzić WSÀ w Warszawie do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w całości, co uprawnia tym samym do postawienia zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., który błędnie nie został przez WSA zastosowany, a także odpowiada zarzutowi naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. poprzez nienależyte wykonanie przez WSA obowiązku kontroli legalności działalności administracji publicznej.

Przedmiotowe naruszenia przepisów prawa procesowego miały kluczowy

wpływ na wynik sprawy. Dokonując kontroli decyzji wydanej w postępowaniu nadzorczym WSA powinien był ją przeprowadzić w pełnym zakresie, tj. w szczególności dokonać sprawdzenia, czy przy badaniu decyzji z dnia 30 listopada 1999 toku Minister rozważył wszystkie przesłanki stwierdzenia nieważności, oraz wszystkie podstawy stwierdzenia rażącego naruszenia prawa, nie zaś ograniczyć się do kontroli wyłącznie w zakresie jednej z nich. Ograniczenie kontroli tylko w zakresie przysługiwania własności działki nr [...] Skarbowi Państwa świadczy o zbadaniu tylko połowy decyzji Wojewody, i nieuwzględnieniu literalnej treści art. 60 ust. 1 Przepisów Wprowadzających.

20/ naruszenie art. 134 §1 p.p.s.a. poprzez niedokonanie przez WSA kontroli zaskarżonej decyzji MSWiA, zgodnie ze wskazaniami tego przepisu w całości, tj. w granicach sprawy i niezależnie od zarzutów skargi, które doprowadziło w szczególności do pominięcia, że decyzja Wojewody rażąco narusza prawo wobec dokonania "komunalizacji" mimo braku spełnienia przesłanki władania nieruchomością, o której mowa w art. 60 ust. 1 ab initio Przepisów Wprowadzających

podczas gdy Sad I instancji był uprawniony i obowiązany do dokonania całościowej kontroli sprawy, niezależnie także od zarzutów skargi, w granicach sprawy, i nie był związany ani zarzutami ani wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną.

Przedmiotowe naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, bo gdyby WSA dostrzegł, iż w sprawie zachodzi jeszcze druga przesłanka nieważnosciowa, w postaci braku władania nieruchomością w rozumieniu art. 60 ust. 1 Przepisów Wprowadzających ab initio, musiałby uchylić zaskarżoną decyzję, zamiast oddalenia skargi.

a także, z najdalej posuniętej ostrożności procesowej ponadto

21/ naruszenie art. 151 p.p.s.a. oraz art. 141 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 97 § 1 k.p.a. (oraz art.153 p.p.s.a.) poprzez niedostrzeżenie przez WSA, że Minister zaniechał zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności do czasu ukończenia postępowania o wydanie nieruchomości, toczącego się przed Sądem Rejonowym dla Krakowa – Podgórze w Krakowie XII C 279/15/P, skoro uznał, że wytyczne NSA zawarte w wyroku z dnia 4 grudnia 2018 roku, sygn. akt: I OSK 1/17 uniemożliwiają mu zaprzeczenie domniemaniu z art. 3 u.k.w.h., podczas gdy Sąd I instancji, posiadając wiedzę o toczącym się postępowaniu o wydanie nieruchomości j. w., winien był zauważyć, iż istnieje w związku z tym przesłanka do zawieszenia postępowania nieważnościowego z uwagi na prejudycjalność.

Przedmiotowe naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, bo gdyby WSA nie pominął toczącego się postępowania cywilnego o wydanie (które jest równoznaczne w skutkach, a nawet dalej idące postępowanie o uzgodnienie księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, którego przeprowadzenie sam WSA uznał za koniczne w okolicznościach niniejszej sprawy), to nie mógłby uznać prawidłowej decyzji z dnia 2 września 2019 roku, i musiałby uchylić zaskarżoną decyzję zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., zamiast oddalenia skargi.

Powyższe naruszenia prawa procesowego miały istotny wpływ na wynik sprawy. Gdyby sąd I instancji należycie wykonał obowiązek kontroli zaskarżonej decyzji MSWiA dostrzegł by, iż decyzja ta naruszała podniesione w skardze przepisy KPA, jak i art. 153 PPSA, a takty przypisy prawa materialnego, w tym w szczególności art. 21 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP, art. 3 u.k.w.h., art. 60 ust. 3 ustawy - wprowadzającej reformę administracji publicznej oraz art. 156 § 1 pkt 2, art. 28 i 105 § 1 k.p.a., co doprowadziłoby do uchylenia zaskarżonej decyzji zgodnie z wnioskami skargi. Niewątpliwie niedostrzeżone braki w postępowaniu dowodowym, brak rozważenia zarzutów skargi, błędna interpretacja przepisów prawa materialnego i zastąpienie uzasadnienia wyroku rozważaniami niepowiązanymi ze stanem faktycznym sprawy oraz zignorowanie nowej argumentacji podniesionej na rozprawie dnia 21.08.2020 roku miały kluczowy wpływ na błędne oddalenie skargi.

II. naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe

zastosowanie, tj.:

1/ naruszenie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 toku o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2019 roku, poz. 2204 ze zm., dalej u.k.w.h.) poprzez jego błędną wykładnię, nadającą normie prawnej statuującej jedynie domniemanie zgodności stanu prawnego jawnego z księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym moc wywłaszczająca, gdyż Wnioskodawczym nie została pozbawiona własności przedmiotowej działki nr [...] mocą żadnej decyzji wywłaszczeniowej (żadnej takiej decyzji nie było w obrocie prawnym) a utrata własności według błędnej interpretacji organu (MSWiA), utrzymanej w mocy zaskarżonym wyrokiem, nastąpiła jedynie wskutek oczywiście błędnego wpisu w księdze wieczystej, podczas gdy wpis w księdze wieczystej własności ma jedynie skutek deklaratoryjny, a zatem nie może powodować utraty własności po stronie Skarżącej),

co przekłada się także na zarzut błędnej wykładni art. 3 u.k.w.h. poprzez nadanie wpisowi do księgi wieczystej skutku konstytutywnego (i wywłaszczającego), wbrew ugruntowanym poglądom orzecznictwa o jedynie deklaratoryjnym skutku wpisu w księdze wieczystej (!)

2/ naruszenie art. 3 ust. 1 u.k.w.h. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż domniemanie, o którym mowa w tym przepisie, w przypadku ewidentnie błędnego wpisu do księgi wieczystej jest równoznaczne z nabyciem wpisanego prawa, podczas gdy oznacza ono jedynie powstanie niezgodności między stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym;

3/ naruszenie art. 5 u.k.w.h. w związku z art. 6 ust. 1 u.k.w.h. poprzez ich błędne niezastosowanie, a tym samym pominięcie, że w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi rozstrzyga na korzyść tego który nabył własność lub inne prawo rzeczowe, ale wyłącznie gdy nabycie ma miejsce w drodze czynności prawnej, i dotyczy czynności odpłatnych.

podczas gdy nabycie działki nr [...] przez Województwo Małopolskie mogło mieć miejsce z mocy prawa, względnie w oparciu o decyzje administracyjna, i miało charakter nieodpłatny, a tym samym Województwo Małopolskie nie jest chronione rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych;

4/ naruszenie art. 60 ust. 1 i ust. 3 ustawy z 13 października 1998 roku - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 roku Nr 133, poz. 872 ze zm, dalej "Przepisy Wprowadzające") w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez:

(a) ich niezastosowanie polegające na pominięciu oczywiście wiadomej wszystkim sądom i organom . orzekającym w sprawie okoliczności, iż doszło do wywłaszczenia i następnie skomunalizowania prywatnego gruntu [...] (a nie gruntu Skarbu Państwa), co przesądza o rażącym naruszeniu prawa i co skutkowało w konsekwencji błędnym wydaniem zaskarżonej decyzji umarzającej postępowanie,

podczas gdy organy orzekające w sprawie, co bezzasadnie zaakceptował WSA w

zaskarżonym wyroku przeoczyły fakt, iż Wojewoda Małopolski nie miał żadnych podstaw faktycznych aby stwierdzić nabycie z mocy prawa przez Województwo Małopolskie nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] (obręb 31 Podgórze) z dniem 1 stycznia 1999 roku, gdyż właścicielką tej nieruchomości była [...] (matka i poprzedniczka prawna Skarżącej) zatem ww. nieruchomość w dacie komunalizacji nie stanowiła mienia Skarbu Państwa, o czym przesadził wiążąco Naczelny Sad Administracyjny w wyroku z dnia 26 marca 2013 roku IOSK 2468/12:

(b) a także poprzez błędne niezastosowanie polegające na uznaniu, iż przy wydaniu decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 30 listopada 1999 r. znak: GG.VI/7242/IV/61/l/99/OR w czyści dotyczącej nabycia przez Województwo Małopolskie z moty prawa z dniem 1 stycznia 1999 roku własności mienia Skarbu Państwa, będącego we władaniu Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej - Szpital Specjalistyczny im, Józefa Dietla w Pankowie nie doszło do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a..

podczas gdy Wojewoda Małopolski nie mógł stwierdzić nabycia z mocy prawa przez Województwo Małopolskie nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] (obręb 31 Podgórze), gdyż nieruchomość ta była mieniem prywatnym, co było łatwe do ustalenia dla Wojewody w dacie wydawania decyzji komunalizacyjnej - gdyż organ zobowiązany był zbadać nic tylko treść jawną wpisu w księdze wieczystej, ale także powinien był zbadać akta księgi wieczystej, w których brak jest jakiejkolwiek podstawy prawnej wpisu Skarbu Państwa jako właściciela - co do działki nr [...] nigdy nie wydano żadnej decyzji wywłaszczeniowej, a zatem wpis w księdze wieczystej jest oczywiście bezprawny i wadliwy:

5/ naruszenie art, 28 k.p.a. (w związku z art. 60 ust, 1 oraz art. 60 ust. 3 Przepisów Wprowadzających) poprzez błędną wykładnię polegającą na bezpodstawnym przyjęciu, że:

(a) interes prawny do występowania jako strona postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej na podstawie art. 60 ust. 3 Przepisów Wprowadzających jest wyłącznie pochodną brania udziału w postępowaniu pierwotnym, zakończonym wydaniem decyzji z art. 60 ust. 3 i ust. 1

Przepisów “wprowadzających, a w konsekwencji błędne uznanie, iż skoro skarżąca [...] nie brała udziału w tym postępowaniu, to nie może również być stroną postępowania nieważnościowego,

podczas gdy krąg stron postępowania zwykłego, prowadzonego w oparciu o art. 60 ust. 3 Przepisów Wprowadzających, nie jest tożsamy z kręgiem stron postępowania w trybie nadzwyczajnym, i brak jest podstaw do ograniczania go wyłącznie do stron postępowania zwykłego;

(b) w każdym postępowaniu w sprawie wydania decyzji w oparciu o art. 60 ust. 3 i ust. 1 Przepisów Wprowadzających stronami są wyłącznie podmioty publicznoprawne między którymi następuje przejęcie własności, oraz ewentualnie inne osoby, które (ale wyłącznie w oparciu o treść księgi wpisów w księdze wieczystej), wykażą że "1 stycznia 1999 r. przysługiwał im tytuł prawny do spornej nieruchomości, który wyłączał komunalizację mienia lub że taki tytuł przysługuje im obecnie"

podczas gdy żaden przepis prawa nie wprowadza takiego ograniczenia kręgu stron postępowania w postępowaniu zwykłym, a więc każdorazowo trzeba kwestię przysługiwania interesu prawnego badać z uwzględnieniem art. 28 k.p.a.,

- w sytuacji, gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że nie istnieje w obrocie prawnym jakakolwiek podstawa prawna w postaci decyzji, innego orzeczenia czy innego zdarzenia, która potwierdzałaby tytuł prawny Skarbu Państwa do spornej nieruchomości, a jednocześnie znana jest osoba fizyczna, która była faktycznym właścicielem nieruchomości w dniu 1 stycznia 1999 roku, następczyni prawna i córka posiada interes prawny w występowaniu w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym,

- brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do utożsamiania interesu prawnego z art. 28 k.p.a. do inicjowania postępowania nieważnościowego w sprawie zakończonej decyzją z art. 60 ust. 3 Przepisów Wprowadzających, z wpisem do księgi wieczystej, w sytuacji bowiem gdyby skarżąca była wpisana do księgi wieczystej, oznaczałoby to, że decyzja Wojewody Małopolskiego z dnia 30 listopada 1999 r. nigdy nie została wydana, przez co całe postępowanie nieważnościowe byłoby bezprzedmiotowe,

- tego rodzaju interpretacja jest dodatkowo sprzeczna z tym, jaki był krąg stron w postępowaniu zakończonym decyzją Wojewody Małopolskiego z dnia 30 listopada 1999 roku, w którym stroną był również Szpital Specjalistyczny im. Józefa Dietla, mimo iż nie legitymował się on ani w dniu 1 stycznia 1999 roku, ani w dacie wydawania tej decyzji jakimkolwiek tytułem prawnym do działki nr [...].

Powyższe naruszenia miały istotny, a wręcz kluczowy wpływ na wynik sprawy.

Gdyby Sąd I instancji nie zawęził kręgu stron postępowania nieważnościowego do wyłącznie Skarbu Państwa i Województwa Małopolskiego, wówczas musiałby uchylić zaskarżoną decyzję, co uprawnia tym samym do postawienia zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit a i lit. b p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. poprzez nienależyte wykonanie przez WSA obowiązku kontroli legalności działalności administracji publicznej.

6/ naruszenie art. 28 k.p.a. w z w. z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji przyjęcie, iż w sprawie zaistniała przesłanka bezprzedmiotowości postępowania z uwagi na rzekomy brak interesu prawnego skarżącej w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 30 listopada 1999 r. znak: GG.VI/7242/XV/61/l/99/OR w części dotyczącej nabycia przez Województwo Małopolskie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 roku własności mienia Skarbu Państwa, będącego we władaniu Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej — Szpital Specjalistyczny im. Józefa Dietla w Krakowie,

podczas gdy skarżąca [...] posiada legitymację w przedmiotowym postępowaniu, gdyż jako następczyni prawnej [...] przysługuje jej prawo do nieruchomości odpowiadającej działce ewidencyjnej nr [...], gdyż:

- nieruchomość oznaczona jako działka ewidencyjna nr [...], obr. 31 Podgórze

nigdy nie została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa (co zostało prawomocnie stwierdzone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 2013 roku I OSK 2468/12). w konsekwencji, nie mogła zostać skomunalizowana na podstawie art 60 ust. 1 i ust. 3 ustawy z 13 października 1998 roku Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, w związku z czym skarżąca przez cały czas była i ciągle jest właścicielką nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], a obalane domniemanie wynikające z art. 3 u.k.w.h. nie może zamykać stronie prawa do rozpoznania

- interes prawny w występowaniu z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji w rozumieniu art. 28 k.p.a. nie ogranicza się do przypadków, kiedy wnioskodawcy służy aktualnie tytuł prawno-rzeczowy do nieruchomości, ani też do sytuacji, gdy wnioskodawca brał udział w postępowaniu zwykłym, zakończonym decyzją mającą podlegać wzruszeniu w trybie nadzwyczajnym (art. 156 KPA), lecz należy go konstruować w każdym przypadku indywidualnie, z wnikliwym rozpatrzeniem okoliczności sprawy:

7/ naruszenie art. 153 p.p.s,a. poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na:

- błędnym przyjęciu, że związanie organów administracji oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu sądu uprawnia do pominięcia przy wydawaniu decyzji pozostałych, zgromadzonych wcześniej dowodów w sprawie, podczas gdy wytyczne zawarte w wyroku sądu nadają jedynie kierunek dalszego postępowania, nie determinując jednocześnie konkretnego rozstrzygnięcia w sprawie, które należy do organu,

- błędnym uznaniu, że zastosowanie się do oceny prawnej zawartej w wyroku przez organ administracji i sąd wyłącza poddanie zawartych tam wytycznych stosownej interpretacji, która pozwoli na wnikliwe i szczegółowe, a nie pobieżne ustalenie ich znaczenia w sprawie, podczas gdy powierzchowna ocena wytycznych prowadzi do ich niewłaściwego zrozumienia, wypaczenia ich sensu, i błędnego rozstrzygnięcia, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie,

- błędnym przyjęciu absolutnego charakteru oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w wyroku sądu, podczas gdy orzekający w sprawie organ każdorazowo powinien poddać je stosownej wykładni i uwzględnić w prowadzonym postępowaniu, łącznie z innymi istotnymi okolicznościami faktycznymi i prawnymi,

- błędnym uznaniu, że wskutek sformułowania przez sąd w wyroku oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, postępowanie administracyjne prowadzone ponownie wskutek uchylenia decyzji ma charakter fasadowy, a organ jest uprawniony zaniechać dalszego wnikliwego wyjaśniania stanu faktycznego i prawnego w sprawie, podczas gdy art. 153 p.p.s.a. nie ma charakteru tak daleko idącego, a związanie organu wytycznymi nie polega na zaniechaniu wyczerpującego zbadania wszystkich dowodów w sprawie.

Powyższe naruszenia miały istotny wypływ na wynik sprawy. Gdyby Sąd I instancji prawidłowo zinterpretował znaczenie wytycznych i oceny prawnej, o których mowa w art. 153 p.p.s.a., poddałby rzeczywistej a nie jedynie pozornej ocenie treść wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w wyroku NSA z dnia 4 grudnia 2018 roku, sygn. akt: I OPS 1/17, i dostrzegł, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji błędnie zinterpretował ww. wytyczne jako podstawę do zaniechania jakichkolwiek dalszych rozważań w sprawie. W konsekwencji, Sąd I instancji nie mógłby zaakceptować umorzenia postępowania z uwagi na brak interesu prawnego [...], całkowicie sprzecznego z w. wytycznymi, a tym samym oddalić skargi.

8/ naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (w związku z art. 60 ust. 1 i ust. 3 Przepisów Wprowadzających), a to poprzez:

(a) błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że nie stanowi rażącego naruszenia prawa wydanie decyzji stwierdzającej nabycie własności mienia na podstawie art. 60 ust. 1 i ust. 3 Przepisów Wprowadzających, w sytuacji gdy z szeregu dokumentów urzędowych oraz prawomocnych wyroków sądowych wynika, iż Skarb Państwa nie nabył własności działki objętej postępowaniem z art. 60 ust. 3 Przepisów Wprowadzających, a tym samym działka ta nie stanowiła w dniu 1 stycznia 1999 roku własności Skarbu Państwa,

podczas gdy art 60 ust. 1 Przepisów Wprowadzających wyraźnie wskazuje, że nabycie z mocy prawa dotyczy wyłącznie mienia Skarbu Państwa, a tym samym wydanie decyzji potwierdzającej nabycie w takim przypadku jest wprost sprzeczne z przepisem art. 60 ust. 1 j.w.

(b) błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że wyłącznie z powodu omyłkowego, bezprawnego wpisu w księdze wieczystej prawa własności Skarbu Państwa, organ prowadzący postępowanie nieważnościowe względem decyzji wydanej na podstawie art. 60 ust. 1 i ust. 3 Przepisów Wprowadzających, jest uprawniony stwierdzić brak rażącego naruszenia prawa, podczas gdy taka wykładnia prowadzi do utrzymania w mocy decyzji administracyjnej potwierdzającej nabycie nieruchomości osób fizycznych rażąco naruszającej prawo, której dalsze funkcjonowanie w obrocie prawnym jest sprzeczne z podstawowymi zasadami praworządności,

7/ naruszenie art 245 § 1 i § 2 k.c. (w związku z art. 60 ust. 1 Przepisów Wprowadzających) poprzez ich błędne niezastosowanie, a w konsekwencji całkowite pominięcie ich treści przy wydawaniu Zaskarżonego Wyroku, i uznanie za prawidłową zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 września 2019 roku, w której pominięto niespełnienie drugiej przesłanki nabycia mienia określonej w art. 60 ust. 1 Przepisów Wprowadzających, w postaci zgodnego z prawem władania jednostek organizacyjnych o których mowa w tym przepisie,

podczas gdy

- jak wynika z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, "władanie" prowadzące do nabycia na podstawie art. 60 ust. 1 Przepisów Wprowadzających, dotyczyło tylko władania we właściwej, przewidzianej prawem formie (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2020 roku, sygn. akt: I OSK 1186/19), tj. w przypadku jednostki organizacyjnej można by ewentualnie brać pod uwagę np. trwały zarząd, czy w niektórych przypadkach użytkowanie,

- Szpital Specjalistyczny im. Józefa Dietla nie legitymował się na dzień 1 stycznia 1999 roku (ani nawet na dzień wydawania decyzji Wojewody) tytułem prawnym we wskazanej formie, zarząd bowiem wygasł w oparciu o stosowne przepisy UGN, a do ustanowienia użytkowania konieczne było oświadczenie właściciela w formie aktu notarialnego, który to warunek nie został spełniony, co wynika wprost z treści decyzji z dnia 30 listopada 1999 roku.

Powyższe naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy. Gdyby bowiem Sąd I instancji wziął pod uwagę i zastosował art. 245 § 1 i § 2 k.c., musiałby jednocześnie zauważyć, że druga przesłanka nabycia określona w art. 60 ust. 1 Przepisów Wprowadzających nie została spełniona, Szpital nie legitymował się bowiem jakimkolwiek tytułem prawnym do nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] (ani użytkowaniem, ani trwałym zarządem (zarządem)). W konsekwencji, musiałby uchylić zaskarżoną decyzję w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit a i lit. c p.p.s.a., w związku z naruszeniem prawa materialnego polegającym na niestwierdzeniu nieważności decyzji z dnia 30 listopada 1999 roku, mimo iż nie została spełniona (także) druga przesłanka nabycia w postaci władania nieruchomością.

8/ naruszenie aft. 60 ust. 1 ab initio Przepisów Wprowadzających poprzez jego błędną wykładnię polegającą na zawężeniu analizy jego treści wyłącznie w odniesieniu do kwestii przysługiwania własności nieruchomości na dzień 1 stycznia 1999 roku, Skarbowi Państwa, z całkowitym pominięciem drugiej, równorzędnej przesłanki nabycia, tj. władania na podstawie tytułu prawnego

podczas gdy ustalenie spełnienia również ww. przesłanki nabycia, o której mowa w art. 60 ust. 1, jest warunkiem sine qua non potwierdzenia prawidłowości nabycia, a niespełnienie tej przesłanki świadczy o rażącym naruszeniu tego przepisu, tale jak to miało miejsce przy wydawaniu decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 30 listopada 1999 roku, a co oznacza nieważność ze skutkiem ex tum tej decyzji, skutkującą koniecznością jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Odpowiedź na skargę kasacyjną wywiódł Szpital Specjalistyczny im. Józefa Dietla w Krakowie wnosząc o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.). Zgodnie z art. 15zzs4 ust. 1 powołanej ustawy w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID–19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany żądaniem strony o przeprowadzenie rozprawy.

Przewodniczący Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej zarządzeniem z dnia 21 lipca 2022 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

W myśl art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 376, dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej.

W rozpoznawanej sprawie powołano się na obie podstawy kasacyjne, co generalnie wymusza rozpoznanie w pierwszej kolejności zarzutów prezentowanych w ramach podstawy naruszenia przepisów postępowania. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż uchybienia tym przepisom były wynikiem wadliwej wykładni przepisów prawa materialnego, dlatego w pierwszej kolejności zajął się oceną zasadności tej podstawy.

Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie należy stwierdzić, iż nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach.

Zanim Naczelny Sąd Administracyjny oceni wzmiankowaną zasadność zarzutów naruszenia prawa materialnego, należy odnieść się do sformułowanego w środku odwoławczym nieusprawiedliwionego zarzutu naruszenia przez zaskarżony wyrok art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z innymi wskazywanymi wyżej przepisami p.p.s.a. oraz k.p.a. Wyjaśnić trzeba, że uregulowanie zawarte w art. 141 § 4 p.p.s.a. określa elementy, które powinny znaleźć się w uzasadnieniu wyroku. Zgodnie z dyspozycją przywołanej powyżej regulacji uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie przyjmuje się, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. jeżeli nie wiadomo jaki stan faktyczny Sąd I instancji przyjął jako podstawę wyrokowania, a także w sytuacji, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku.

Brak przekonania strony skarżącej o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym do oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, której rezultat nie koresponduje z oczekiwaniami strony skarżącej, nie oznacza jeszcze wadliwości uzasadnienia wyroku, i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego - co należy podkreślić - polemika z merytorycznym stanowiskiem Sądu I instancji nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać, ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa (por. wyroki NSA: z dnia 26 listopada 2014 r. sygn. akt II OSK 1131/13, z dnia 20 stycznia 2015 r. sygn. akt I FSK 2081/13, z dnia 12 marca 2015 r. sygn. akt I OSK 2338/13, z dnia 18 marca 2015 r. sygn. akt I GSK 1779/13 oraz z dnia 27 sierpnia 2021r. sygn. akt I OSK 474/21 i I OSK 604/21, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi określone w art. 141 § 4 p.p.s.a. Przedstawiono w nim stan faktyczny sprawy, podano zarzuty sformułowane w skardze, stanowisko organu oraz wskazano podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. Z wywodów Sądu I instancji wynika dlaczego, w ocenie składu orzekającego, decyzja organu jest prawidłowa. Okoliczność, że strona skarżąca kasacyjnie kwestionuje prawidłowość rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie oznacza, że uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wskazanych w art. 141 § 4 p.p.s.a., a zatem takie stanowisko Sądu nie mogło być skutecznie zwalczane przez podniesienie zarzutu naruszenia powyższego przepisu.

Zaskarżoną do WSA decyzją z dnia 2 września 2019 r., nr DAP-WPK-727-2-5/2019/MSte Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. - po rozpatrzeniu wniosku [...] - umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 30 listopada 1999 r., nr GG.VI/7242/IV/61/1/99/OR, w części dotyczącej nabycia przez Województwo Małopolskie z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r. własności nieruchomości położonej w Krakowie, jedn. ew. Podgórze obr. 31, oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0637 ha. W rezultacie wniesionej skargi przez [...] do WSA na w/w ostateczną decyzje administracyjną Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Sąd I instancji wydał wyrok, który został zaskarżony środkiem odwoławczym (skargą kasacyjną) przez [...] do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Na gruncie niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego koniecznym jest podkreślenie, że merytoryczne załatwienie sprawy administracyjnej przez organ administracji publicznej wymaga w pierwszej kolejności ustalenia, czy żądanie wydania stosownej decyzji administracyjnej (rozstrzygnięcia) pochodzi od osoby uprawnionej do bycia stroną postępowania administracyjnego, w którym wnioskowane orzeczenie (rozstrzygnięcie) miałoby być wydane przez organ. Tym samym w rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawie kluczowe znaczenie ma rozstrzygniecie zagadnienia: czy skarżąca kasacyjnie ma status strony postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. w związku z art. 157 § 2 k.p.a. i art. 60 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872), dalej ustawy.

Jak wiadomo w sprawach rozstrzyganych w trybie art. 60 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną stronami postępowania są podmioty publicznoprawne między którymi następuje przejęcie prawa własności - Skarb Państwa, właściwa jednostka samorządu terytorialnego oraz inne osoby, które wykażą, że 1 stycznia 1999 r. przysługiwał im tytuł prawny do spornej nieruchomości, który wyłączał komunalizację mienia lub, że taki tytuł prawny przysługuje im obecnie (zob. wyroki NSA z dnia: z dnia 29 września 1998 r. sygn. akt I SA 57/98; z dnia 18 września 2001r. sygn. akt I SA 694/00; z 19 lipca 2006 r. sygn. akt I OSK 1079/05; z 13 kwietnia 2007 r. sygn. akt I OSK 770/06; z 11 sierpnia 2020 r. sygn. akt I OSK 3342/19; z 24 lutego 2022 r. sygn. akt I OSK 800/21, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ponadto uwypuklić należy, że to na podmiocie (stronie) wnioskującym o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej spoczywa obowiązek wykazania posiadania tytułu prawnego do spornej nieruchomości. Prawa takiego nie można domniemywać.

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy - przede wszystkim w kwestii ustalenia statusu skarżącej jako strony w rozumieniu art. 28 k. p. a. - trzeba również mieć na względzie, iż źródłem sytuacji prawnych w prawie administracyjnym, jak wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny, mogą być tylko normy prawne i jedynie bezpośredni związek interesu indywidualnego z tymi normami pozwala kwalifikować go jako interes prawny. Znamiona (cechy) interesu prawnego, ogniskujące się w istocie w cesze jego bezpośredniości, uzasadniają wniosek, że skutki czynności prawnej dokonanej przez podmioty prawa cywilnego samoistnie nie stanowią źródła interesu prawnego w przestrzeni prawa administracyjnego. Jeśli ustawodawca widzi potrzebę ścisłego związania w przestrzeni prawa administracyjnego sytuacji prawnej określonego podmiotu z aktami i czynnościami z zakresu prawa cywilnego, to ustanawia odrębną normę prawną, w której treści bezpośrednio nawiązuje do tych aktów lub czynności (zob. uchwała NSA z dnia 30 czerwca 2022 r. sygn. akt I OPS 1/22, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). O tym, kto jest stroną postępowania administracyjnego rozstrzyga art. 28 k.p.a., z którego wynika, że jest nią każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Istoty interesu prawnego należy z kolei upatrywać w jego związku z konkretną normą prawa materialnego, na podstawie której w postępowaniu administracyjnym określony podmiot, w określonym stanie faktycznym, może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków, bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu w celu ochrony jego sfery praw i obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem. Stwierdzenie interesu prawnego wymaga więc ustalenia istnienia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą, a sytuacją prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. W przedmiocie istoty interesu prawnego wielokrotnie wypowiadały się sądy administracyjne wskazując, że cechami tego interesu są jego indywidualność, konkretność, aktualność, obiektywna sprawdzalność, zaś jego istnienie znajdować musi potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego (zob. m. in. wyroki NSA: z dnia 12 stycznia 2012r. sygn. akt II OSK 2035/10; 29 sierpnia 2022 r. sygn. akt I OSK 2034/20; z dnia 6 października 2022r. sygn. akt I OSK 999/21, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W realiach rozpoznawanej sprawy należy również pamiętać, że zaskarżona do Sądu I instancji decyzja została wydana po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1/17. Naczelny Sąd Administracyjny wskazanym wyżej orzeczeniem, uchylił wyrok Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 września 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 803/16 oraz zaskarżoną decyzję i decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia 16 września 2015r. stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 30 listopada 1999r., w części dotyczącej działki nr [...].

Tym samym na gruncie rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawy należy wskazać, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Piśmiennictwo i judykatura jednolicie przyjmują, że w świetle treści art. 153 p.p.s.a. ocena prawna wyrażona w prawomocnym orzeczeniu wiąże nie tylko ten sąd oraz organ, lecz także NSA rozpoznający skargę kasacyjną od kolejnego wyroku wydanego w tej sprawie. Ustanowiona w art. 153 p.p.s.a. zasada związania oceną prawną powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak i wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej (T. Woś, Komentarz do art. 153, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, T. Woś, H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska. Redakcja naukowa T. Woś, Warszawa 2016, s. 895; zob. wyroki NSA: z dnia 16 maja 2007 r. sygn. akt I FSK 857/06; z dnia 16 października 2014 r. II FSK 2506/12, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z powyższym orzecznictwo trafnie akcentuje, że związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 i 170 p.p.s.a. oznacza, że ani organ administracji ani sąd administracyjny nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy zaistniałych po wydaniu wyroku, a także w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego przedmiotową ocenę (wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2022r. III FSK 1531/21, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przenosząc powyższe rozważania w okoliczności rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny - realizując w ramach przynależnych mu kompetencji - kontrolę zaskarżonego wyroku Sądu I instancji stwierdza, że pozostaje związany oceną prawną wyrażoną we wskazywanym wyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1/17 stwierdził w szczególności, że "(...). Z tych względów, zważywszy na wyżej już wskazaną treść księgi wieczystej dotyczącej spornej nieruchomości na dzień wydania decyzji komunalizacyjnej - w niniejszej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że właścicielem spornej nieruchomości w dniu wydania tej decyzji nie był Skarb Państwa, co miałoby uzasadniać rażącą niezgodność z prawem tej decyzji. Przeciwnie dane ujawnione w tej księdze wieczystej wskazują, że Skarb Państwa w dniu 30 listopada 1999 r. był właścicielem tej nieruchomości. (...)".

Mając na względzie powyższe Sąd odwoławczy w pełni podziela ustalenie WSA, że 1 stycznia 1999 r. Skarb Państwa był ujawniony, jako właściciel działki nr [...], w księdze wieczystej kw. nr 105986. Wpis ten nie został podważony w żadnym postępowaniu przed sądem powszechnym. Organ nadzoru wydając zaskarżoną decyzję miał na względzie - zgodnie z oceną prawną wyrażoną w wyroku NSA z dnia 4 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1/17 - treść wpisu w księdze wieczystej. Wpis w księdze wieczystej o wskazanej powyżej treści oznacza, że na datę istotną dla komunalizacji, to Skarb Państwa - a nie skarżąca lub jej poprzedniczka prawna - był właścicielem nieruchomości. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 4 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1/17 kwestia przeprowadzenia dowodu przeciwko domniemaniu wynikającemu z treści wpisu ujawnionego w księdze wieczystej jest zagadnieniem prawa cywilnego. Z akt sprawy nie wynika, aby domniemanie to zostało obalone.

Natomiast z akt sprawy i przeprowadzonych przez Naczelny Sąd Administracyjny rozważań jednoznacznie wynika, że skarżąca kasacyjnie nie posiadała i nie posiada tytułu prawnego – tytułu prawnorzeczowego do przedmiotowej nieruchomości dlatego nie mogła uzyskać statusu strony postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. w związku z art. 157 § 2 k.p.a. i art. 60 ust. 1 ustawy. Tym samym Sąd I instancji zasadnie zaakceptował ostateczną decyzję organu, w rezultacie której nastąpiło umorzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 30 listopada 1999 r., nr GG.VI/7242/IV/61/1/99/OR, w części dotyczącej nabycia przez Województwo Małopolskie z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r. własności nieruchomości położonej w Krakowie, jedn. ew. Podgórze obr. 31, oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0637 ha.

W tym stanie rzeczy, mając na względzie poczynione ustalenia, należy stwierdzić, że zarzuty skargi kasacyjnej są nieuzasadnione.

Wobec powyższego należy uznać, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.