Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1170/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5  ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
article: art. 138  par. 1  pkt 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Lenart asesor WSA Agnieszka Miernik (spr.) Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi P. S.A. w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Sygn. I SA/WA 1170/07

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa po rozparzeniu odwołania "P." S.A. od decyzji Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] października 2006 r. nr [...] stwierdzającej nabycie przez Gminę Miejską W. z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie [...] jako działka nr [...] oraz odmawiającej stwierdzenia nabycia przez Gminę Miejską W. z mocy prawa nieodpłatnie własności budynku i ogrodzenia znajdujących się na wymienionej nieruchomości gruntowej, opisanych w karcie inwentaryzacyjnej nieruchomości nr [...], umorzyła postępowanie odwoławcze.

W toku postępowania administracyjnego ustalone zostały następujące okoliczności faktyczne i prawne.

Wskazaną wyżej decyzją z dnia [...] października 2006 r. Wojewoda Dolnośląski stwierdził nabycie z dniem 27 maja 1990 r. prawa własności przedmiotowej działki przez Gminę Miejską W. oraz odmówił stwierdzenia nabycia przez Gminę Miejską W. prawa własności budynków znajdujących się na wymienionej nieruchomości. W uzasadnieniu wskazano, że spis inwentaryzacyjny mienia państwowego obejmujący nieruchomość opisaną w karcie inwentaryzacyjnej nieruchomości nr [...] był wyłożony do publicznego wglądu w siedzibie Urzędu Miejskiego W. od dnia 23 listopada 2005 r. do dnia 23 grudnia 2005 r., o czym zostały powiadomione zainteresowane jednostki i osoby przez wywieszenie ogłoszeń.

Organ pierwszej instancji ustalił, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r., to jest w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zmianami), stanowiła własność Skarbu Państwa i pozostawała we władaniu Dolnośląskiej Dyrekcji [...] w W. Ustalono także, że na mocy decyzji Urzędu Miejskiego w W. z dnia [...] kwietnia 1988 r. przedsiębiorstwo zostało zobowiązane do ponoszenia opłat z tytułu zarządu przedmiotową nieruchomością. W oparciu o tę decyzję Wojewoda Dolnośląski decyzją z dnia [...] stycznia 2001 r. stwierdził nabycie z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r., przez P. w W., prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu zabudowanego stanowiącego własność Skarbu Państwa oraz prawa własności budynków i urządzeń znajdujących się na tym gruncie. Wojewoda Dolnośląski stwierdził, że fakt uwłaszczenia przedsiębiorstwa powoduje, że zabudowania stanowiące części składowe gruntu będącego mieniem ogólnonarodowym, stały się odrębnym od gruntu przedmiotem własności przysługującej tylko przedsiębiorstwu, zatem utraciły one charakter mienia państwowego. W związku z tym stwierdzono nabycie na rzecz Gminy W. jedynie prawa własności przedmiotowego gruntu, pozostającego w użytkowaniu wieczystym osoby fizycznej, gdyż P. aktem notarialnym z dnia 29 kwietnia 2004 r. Rep. [...] sprzedały swe prawa.

Odwołanie od decyzji Wojewody wniosły P. S.A. Oddział Gospodarowania w W. zarzucając naruszenie art. 5 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przez wadliwe zastosowanie, art. 11 ust. 1 pkt 2 wymienionej ustawy przez jego niezastosowanie, art. 16 ustawy ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym PKP (Dz. U. Nr 26, poz. 138 ze zm.) przez jego niezastosowanie, art. 7 i 77 k.p.a. przez zaniechanie rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) przez jego niezastosowanie, art. 2, 3 i 6 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17) przez ich nieuwzględnienie oraz § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w spawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120). W uzasadnieniu odwołujący podkreślił, że przedmiotowa nieruchomość nie może podlegać komunalizacji, ponieważ nie zostały spełnione przesłanki ustawowe, według których następuje stwierdzenie nabycia z dniem 27 maja 1990 r. z mocy prawa mienia na rzecz właściwych gmin (art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych), gdyż przedmiotem skarżonej decyzji na dzień 27 maja 1990 r. były składniki mienia ogólnonarodowego państwowego, które nie stały się mieniem komunalnym, ponieważ należały do przedsiębiorstwa państwowego P., wykonującego zadania o charakterze ogólnokrajowym.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. po rozparzeniu odwołania "P." S.A umorzyła postępowanie odwoławcze.

Organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że odwołującemu nie przysługuje przymiot strony postępowania komunalizacyjnego. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stronami tego postępowania są Skarb Państwa, reprezentowany przez właściwego starostę, oraz właściwa gmina. W niniejszej sprawie odwołujący się twierdzi, że przysługuje mu zarząd nieruchomości. W ocenie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, nawet gdyby wcześniej odwołującemu się przysługiwał przymiot strony, to utracił go z chwilą sprzedaży osobie fizycznej użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu wraz z własnością znajdujących się na gruncie budynków i innych urządzeń. W tej sytuacji, w ocenie organu, nie zachodziła konieczność wykazywania, dlaczego odwołującemu nie przysługuje przymiot strony przed zawarciem umowy sprzedaży z dnia 29 kwietnia 2004 r. Rep. [...].

Skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyły P. Spółka Akcyjna i zarzuciły naruszenie przepisów art. :

- 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 1989 r. Nr 26, poz. 138) poprzez jego niezastosowanie i w następstwie przyjęcie, iż skarżącej nie przysługuje przymiot strony postępowania w powołanym postępowaniu komunalizacyjnym,

- art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) poprzez jego zastosowanie i przyjęcie, iż sporna nieruchomość stanowi mienie Gminy Miejskiej W., w sytuacji gdy przedmiotowa nieruchomość stanowi mienie P. S.A.

- art. 11 ustawy ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych z zw. z art. 1 ustawy z 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe", w brzmieniu obowiązującym w dniu 27 maja 1990 r. poprzez jego pominięcie w wyniku przyjęcia, że skarżąca nie posiada tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości w postaci prawa użytkowania lub zarządu, w sytuacji, gdy z analizy ww. przepisów wynika, że skarżąca została powołana do wykonywania m. in. zadań z zakresu obronności i bezpieczeństwa państwa, zatem posiadane przez nią mienie, w tym sporna nieruchomość, podlega wyłączeniu spod komunalizacji jako służące wykonaniu zdań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej.

Strona skarżąca, podobnie jak w odwołaniu podkreśliła, że organ administracyjny pominął w całości uregulowania wynikające z przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe". W szczególności pominął uregulowania objęte art. 16 tej ustawy, zgodnie z którym, mienie PKP stanowi wydzieloną część mienia ogólnonarodowego. Przepis ust. 2 tego artykułu stanowił, że mienie PKP stanowią środki będące w jego dyspozycji w dniu wejścia w życie ustawy (tj. 9 maja 1989 r.) oraz środki nabyte przez PKP w toku jego działalności. Kolejny ustęp stanowił, że PKP, gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem zapewnia jego ochronę oraz racjonalne wykorzystanie. Natomiast w ustępie 4 wskazano, że PKP wykonuje wszelkie uprawnienia w stosunku do mienia będącego w jego dyspozycji, z wyjątkiem uprawnień wyłączonych w przepisach ustawowych.

Ponieważ w sprawie bezspornym jest, że strona skarżąca dysponowała przedmiotową nieruchomością w dniu wejścia w życie powołanej ustawy, to nieruchomość ta stała się jej mieniem, co do którego odwołująca się wykonywała wszelkie uprawnienia. W związku z powyższym nieruchomość ta nie mogła należeć do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, jak błędnie przyjmuje to organ pierwszej instancji. Nie została więc spełniona przesłanka przewidywana w normie art. 5 ust. 1 powołanej ustawy.

Do akt sprawy wpłynęło też pismo z dnia 17 grudnia 2007 r. skarżącej Spółki P. w W. stanowiące uzupełnienie zarzutów skargi, w którym zarzucono naruszenie art. 28 k.p.a. w następstwie wadliwego uznania, że art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm.) nie stanowi źródła interesu prawnego skarżącej w postępowaniu komunalizacyjnym oraz naruszenie art. 7 i 77 1 k.p.a. w wyniku zaniechania rozważenia, od kiedy P. S.A. dysponuje sporna nieruchomością, w sytuacji, gdy na mocy przepisu art. 7 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu Przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe, w brzmieniu obowiązującym od dnia 5 grudnia 1930 r., skarżąca legitymowała się prawem użytkowania i zarządu w stosunku do wszelkich nieruchomości nabytych do użytku kolei w okresie obowiązywania ww. rozporządzenia.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko i wniosła o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Skarga wniesiona w rozpatrywanej sprawie jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania.

Z ustaleń organów wynika, że skarżące P., decyzją Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] stycznia 2001 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, nabyły prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej działki wraz z prawem własności znajdujących się na niej budynków i urządzeń. Następnie aktem notarialnym z dnia 29 kwietnia 2004 r. Rep. [...] sprzedały prawo użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu wraz z własnością znajdujących się na gruncie budynków i innych urządzeń.

W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych są tylko dwa podmioty biorące udział w postępowaniu komunalizacyjnym, natomiast inne podmioty mogą brać udział w postępowaniu komunalizacyjnym, jeżeli wykażą, że postępowanie to jest bezprzedmiotowe, gdyż mienie stanowi ich własność i nie podlega komunalizacji.

Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie P. nie przysługuje przymiot strony. Ponadto skarżąca Spółka nie wykazała, że nieruchomość położona w W. przy ul. [...], oznaczona w ewidencji gruntów w obrębie [...] jako działka nr [...], stanowi mienie ogólnonarodowe należące - przez co należy rozumieć tytuł prawny do tego mienia - do przedsiębiorstwa państwowego, dla którego organem założycielskim był inny organ niż rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego, nie podlegało komunalizacji w trybie przepisu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). Z akt sprawy wynika też, że P. nie legitymowało się tytułem prawnym do przedmiotowej nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r., z którym ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, wiąże przejście na właściwe gminy prawa do mienia ogólnonarodowego spełniającego przesłanki określone wart. 5 ust. 1 i 2 tej ustawy. Nieruchomość przedmiotowa w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa. Tym samym podmioty praw obciążających komunalizowane nieruchomości nie mogą co do zasady być uznane za strony postępowania komunalizacyjnego, postępowanie to bowiem nie dotyczy bezpośrednio ich praw lub obowiązków (art. 28 k.p.a.). Prawa i obowiązki związane z użytkowaniem wieczystym komunalizowanych nieruchomości przechodzą ze Skarbu Państwa na gminy zgodnie z art. 9 cytowanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r. (tak NSA w wyroku z dnia 23 maja 1994 r. I SA 979/93, ONSA 1995/1/50).

Wskazać należy, że nawet, gdyby P. nadal pozostawało użytkownikiem wieczystym przedmiotowej działki, to skoro komunalizacja gruntów państwowych, przeprowadzana w trybie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych dotyczy stosunków własności pomiędzy Skarbem Państwa a gminami, to ze swej istoty nie dotyka bezpośrednio ograniczonych praw rzeczowych obciążających nieruchomość (w tym użytkowania), a także użytkowania wieczystego, ustanowionych na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.) lub ustaw przez nią uchylonych.

Jakakolwiek dokumentacja odnośnie do przedmiotowej nieruchomości nie została przez skarżącą okazana ani w postępowaniu administracyjnym, ani też w postępowaniu sądowoadministracyjnym, dlatego można przyjąć, że stosowne dokumenty nie istnieją.

Dodatkowo należy wskazać, że strona skarżąca wywodzi tytuł prawnorzeczowy do spornej nieruchomości z powszechnie obowiązujących aktów normatywnych, nie przedkładając żadnego dokumentu, z którego wynikałoby prawo zarządu do przedmiotowej działki na dzień 27 maja 1990 r. Wskazać jednak należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy prawnorzeczowy tytuł P. co do przedmiotowej nieruchomości nie wynika z mających charakter ogólny aktów normatywnych dotyczących przedsiębiorstwa państwowego "Polski Koleje Państwowe". Obowiązująca ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 ze zm.) przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób, co oznacza, że prawa do gruntu takie, jak zarząd, użytkowanie, użytkowanie wieczyste nie mogły powstać w sposób dorozumiany. Sam fakt posiadania nieruchomości nie decydował o powstaniu prawa zarządu.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa zasadnie przyjęła zatem, że P. S.A. nie przysługuje interes prawny w postępowaniu komunalizacyjnym.

Mając powyższe na względzie, Sąd, działając na podstawie przepisów art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.