Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 713/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 21, art. 30 ust. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
article: par. 2, par. 3 ust. 1, par. 5 ust. 2
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 73
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 30 poz 16 art. 15 ust. 1, art. 17
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla  rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr  1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 3 ust. 3, art. 16, art. 7, art. 10, art. 11, art. 22
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Dnia 10 października 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, , Protokolant specjalista Aneta Brzezińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2013 roku sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2012 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego w Ł. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej w uzasadnieniu jako "ARiMR"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., w dalszej części uzasadnienia, jako "K.p.a."), art. 15 ust. 1, art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE z 31 stycznia 2009r., Nr L 030, str. 16 - 99, dalej zwane "rozporządzeniem Rady (WE) Nr 73/2009"), art. 3 ust. 3, art. 16, art. 7, art. 10, art. 11 i art. 22 rozporządzenie Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. L 25 z 28.1.2011, str. 8 dalej zwane "rozporządzeniem Komisji (UE) Nr 65/2011"), art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu v wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.Urz. UE z 2 grudnia 2009r., Nr L 316, str. 65, dalej zwane "rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 1122/2009"), art. 21, art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2007r. Nr 64, poz. 427, ze zm. – dalej zwana "ustawą"), § 2, § 3 ust. 1, § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objęte Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz.U. z 2009r. Nr 40 poz. 329 ze zm. – dalej zwane "rozporządzeniem ONW"), po rozpatrzeniu odwołania M. K., w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2012 – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję nr [...] z dnia[...], wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. odmawiającą przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2012.

Organ odwoławczy wskazał, iż jak wynika z akt sprawy, we wniosku o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2012, nadanym w dniu 11 maja 2012r. strona wpisała 26 działek rolnych, w tym działkę rolną RZ o powierzchni 220,00ha, położoną na działce ewidencyjnej nr 499/1 o powierzchni całkowitej 472,8345ha. Do wniosku strona dostarczyła 13 załączników graficznych oraz kartę informacyjną. Na załącznikach graficznych nie znajdowała się działka RZ z powodu zadeklarowania jej po raz pierwszy do powyższej płatności. W dniu 11 czerwca 2012r. strona zmieniła wniosek dopisując trzy nowe działki ewidencyjne:

- działkę położoną w obrębie [...] , gm. P. o numerze 164/1, o powierzchni całkowitej 0,6200ha i o powierzchni gruntów rolnych 0,62ha,

- działkę położoną w obrębie [...] , gm. P. o numerze 205/23, o powierzchni całkowitej 426,8600ha i o powierzchni gruntów rolnych 210,00ha,

- działkę położoną w obrębie [...], gm. L. o numerze 154/16, o powierzchni całkowitej 342,3200ha i o powierzchni gruntów rolnych 200,00ha.

W sekcji VIII wniosku – "oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych", strona dopisała działki rolne:

- RA – JPO o powierzchni 0,62ha (położona na działce 164/1),

- RB o powierzchni 210,00 ha (położona na działce 205/23),

- RC – JPO o powierzchni 200,00ha (położona na działce 154/16).

Następnie pismem z dnia 18 czerwca 2012r. organ poinformował stronę o maksymalnym kwalifikowanym obszarze PEG działki ewidencyjnej nr 449/1, który wynosi 2,58ha. W dniu 22 czerwca 2012r. strona wniosła do organu podanie w sprawie wyznaczenia powierzchni ewidencyjno – gospodarczej PEG dla działki ewidencyjnej nr 449/1. W dniu 18 września 2012r. strona wycofała części wniosku tj. działki rolne położone na działkach ewidencyjnych o nr 205/23 i 154/16, a następnie w dniu 30 października 2012r. złożyła skargę na bezczynność organu. W dniu 16 listopada 2012r. strona wniosła o wyznaczenie PEG dla działki 449/1 oraz powołała treść ogłoszenia o przetargu zamieszczonego na stronie internetowej i załączyła m.in. protokół odbioru z dnia 31 lipca 2012r. w sprawie wykoszenia i wywiezienia trawy z nawierzchni darniowej lotniska w Ł., w treści którego wskazano, że "Pan M. K. w terminie 15.06 – 3.07.2012r., zgodnie z zawartą umową nr[...], z dnia 24.04.2012 roku, wykonał na zlecenie Jednostki Wojskowej 1158 [...] usługę polegającą na wykoszeniu i wywiezieniu traw z 220ha nawierzchni darniowej lotniska". Dołączono również wydruk z ortofotomapą spornej działki.

Dalej organ wskazał, iż mając na uwadze zgromadzony materiał, decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. odmówił przyznania wnioskowanych płatności ONW i nałożył sankcję w wysokości 18.369,92zł oraz umorzył postępowanie w zakresie działki rolnej RC i RB. Organ l instancji wskazał m. in., że strona nie posiadała deklarowanej działki rolnej RZ na dzień 31 maja 2012r.

Z zachowaniem ustawowego terminu strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji, w treści którego zakwestionowała wyłączenie z płatności powierzchni działki RZ, a tym samym odmowę przyznania płatności i nałożenie sankcji. Strona m.in. nie zgodziła się z organem, który w następstwie kontroli z początkowo zadeklarowanej powierzchni 220ha wykluczył 220ha. W ocenie strony takie działanie nie jest usprawiedliwione, skoro już w dniu 30 października 2012r. organ potwierdził informację o powierzchni ewidencyjno – gospodarczej dla kwestionowanej działki podając powierzchnię PEG na 2,58ha. A zatem nie jest możliwe, z jednej strony wykluczenie 220,00ha i jednocześnie uznawanie 2,58ha, gdyż z matematycznego i ewidencyjnego punktu widzenia powinno być uznane 2,58ha i wykluczone 217,42ha. Nadto, iż organ podniósł, iż strona nie była posiadaczem na dzień 31 maja 2012r. działki, w związku z którą wnioskował o płatności. Należy natomiast zauważyć, iż pismo z dnia 15 listopada 2012r. stanowisko wniosek strony o weryfikację PEG i przedłożone dokumenty należało w tym kontekście badać.

W odwołaniu wskazano nadto, iż organ podniósł, że strona nie była posiadaczem na dzień 31 maja 2012r. działki, w związku z którą wnioskowana była płatności. W tym zakresie podniesiono, iż w żadnym razie strona nie wskazywała, ze nie była posiadaczem przedmiotowej działki na dzień 31 maja 2012r.. Strona wyraźnie wskazała, iż usługa wykoszenia była dokonana w tym okresie, ale żadna ze stron protokołu nie wskazała, że działka była w posiadaniu wnioskodawcy wyłącznie w tym terminie. Organ nie podjął się wyjaśnienia w zakresie dokumentów złożonych do sprawy, czy wskazane w protokole terminy odnoszą się do okresu posiadania zależnego, czy też dotyczą samej usługi wykaszania. Stosownie zaś do art. 7 ust. 6 ustawy, w przypadku gdy działka rolna stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, płatności obszarowe przysługują posiadaczowi zależnemu.

Strona zaznaczyła, iż do wyjaśnienia sprawy należy wykorzystać środki jakie przyznaje prawo do ustalenia stanu faktycznego, czego zaniechano. Dodała, iż organ wskazuje na to, że usługa wykaszania i wywiezienia traw nie jest równoznaczna z prowadzeniem działalności rolniczej, niemniej w żadnym przepisie nie ma mowy o prowadzeniu działalności rolniczej, a o utrzymaniu gruntów rolnych zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności oraz rolnik przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym złożył wniosek.

Przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, iż zasady i tryb przyznawania rolnikom pomocy finansowej w ramach działania wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. z 2009 roku, nr 40 poz. 329 ze zm.). Zgodnie z § 2 tegoż rozporządzenia płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009,

1) który podjął zobowiązanie, o którym mowa w:

a) art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, str. 80, ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391, ze zm.) albo

b) art. 37 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, ze zm.). 2) jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65), zwanych dalej "działkami rolnymi", lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;

3) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300,00ha;

4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

5) jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21 października 2005r., str.1, ze zm.).

Dalej organ wskazał, iż w myśl § 5 ust. 2 rozporządzenia ONW płatności ta jest przyznawana na wniosek rolnika, natomiast wysokość płatności w danym roku kalendarzowym ustala się zgodnie z postanowieniem § 3 ust. 1 rozporządzenia ONW. Wysokość płatności ONW w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn stawek płatności na 1ha gruntu rolnego i powierzchni tego gruntu kwalifikującej się do płatności ONW, nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (rozporządzeniem nr 1122/2009), określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności.

Organ odwoławczy wskazał następnie, iż z przywołanych regulacji wynika, że składając wniosek rolnik wskazuje powierzchnię, w stosunku do której ubiega się o przyznanie płatności ONW na dany rok. Powierzchnia ta jest następnie weryfikowana przez organ I instancji w toku postępowania administracyjnego i dopiero tak ustalony obszar użytkowany rolniczo oraz sposób jego zagospodarowania stanowi podstawę przyznania płatności. Narzędziem służącym weryfikacji podanych przez stronę w treści wniosku informacji są kontrole administracyjne i kontrole na miejscu, co potwierdza art. 11 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 stanowiący, iż wszystkie wnioski o wsparcie, wnioski o płatność i inne deklaracjo, które beneflcjent lub osoba trzecia muszą złożyć, poddaje się kontrolom administracyjnym, obejmującym wszystkie elementy, których kontrola za pomocą środków administracyjnych jest możliwa i stosowna. Procedury te zapewniają rejestrację podjętych działań kontrolnych, wyników weryfikacji i środków podjętych w odniesieniu do rozbieżności. Kontrole administracyjne obejmują kontrole krzyżowe tam, gdzie jest to możliwe i stosowne.

Dalej organ wskazał, iż kwestią sporną w niniejszej sprawie jest niezakwalifikowania do płatności działki rolnej "RZ" położonej na działce ewidencyjnej o nr 449/1 o powierzchni 220,00ha, na której mieści się lotnisko jednostki wojskowej w Ł. Organ odwoławczy stwierdził, że Kierownik Biura Powiatowego wydał decyzję prawidłową co do zasady, jednakże dokonując oceny zaskarżonej decyzji pod względem formalnym stwierdził, że decyzja organu I instancji nie spełnia wszystkich wymogów określonych w art. 107 § 3 K.p.a., który stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Z uwagi jednak na fakt, iż uchybienia te nie miały wpływu na wynik sprawy, brak było podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy utrzymał zatem w mocy zaskarżoną decyzję. Jednocześnie uzasadniając swoją decyzję zgodnie z wymogami – sanował decyzję organu I instancji.

Przechodząc do meritum organ odwoławczy ustalił, że M. K. wykonywał na zlecenie jednostki wojskowej w Ł. koszenie i wywiezienie traw z nawierzchni darniowej lotniska w terminie od 15 czerwca 2012r. do 31 lipca 2012r., w związku z wygranym przez stronę przetargiem na wykonywanie tej usługi (ogłoszenie o przetargu z dnia 2 kwietnia 2012r. i zawiadomienie o wyborze najkorzystniej oferty z dnia 17 kwietnia 2012r.). Potwierdzeniem tego jest pismo strony z dnia 15 listopada 2012r., do którego dołączono protokół odbioru z dnia 31 marca 2012r., w treści którego wskazano na wykonanie usługi koszenia traw i ich wywiezienia z nawierzchni darniowej lotniska w terminie 15 czerwca 2012r. do 31 lipca 2012r., zgodnie z umową [...] z dnia 24 kwietnia 2012r..

Dalej organ wskazał, iż jednym z podstawowych warunków do przyznania wnioskowanej płatności, zgodnie z § 2 pkt 2 rozporządzenia ONW jest posiadanie gruntów w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności. Organ I instancji w toku postępowania zobowiązany jest do wyjaśnienia kto posiada działkę rolną objętą deklaracją we wniosku. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji błędnie przyjął, że strona była w posiadaniu spornej działki w terminie od 15 czerwca 2012r. do 31 lipca 2012r., ale uchybienie to nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia. Wyjaśniając swoje stanowisko organ odwoławczy wskazał, iż ustawa nie zawiera definicji posiadania, natomiast zgodnie z dotychczasowym stanowiskiem sądów administracyjnych (vide: wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2006r., w sprawie sygn. akt II OSK 30/06, http://orzeczenia.nsa.gov.pl) pojęcie "posiadania działek rolnych" w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy nie może być utożsamiane wyłącznie z posiadaniem w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego. Przyznawanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w ramach wspólnej polityki rolnej UE ma na celu poprawę efektywności ekonomicznej i produktywności gospodarstw rolnych oraz ma umożliwić utrzymywanie gruntów rolnych przez producentów w dobrej kulturze rolnej, zgodnie z wymogami ochrony środowiska. Środki te winny zatem trafić do osób, które konkretne grunty uprawiają powodując w ten sposób również rozwój własnych gospodarstw, w świetle uregulowań prawa wspólnotowego, jak i prawa krajowego, obowiązujących w tym zakresie. Posiadanie gruntów rolnych, będące przesłanką do przyznania płatności bezpośrednich należy wiec rozumieć nie tylko w kategoriach prawa rzeczowego, lecz bardziej w znaczeniu funkcjonalnym, związanym z uprawą danego gruntu przez konkretnego producenta rolnego i utrzymywaniem do w dobrej kulturze rolnej". Organ wskazał, iż tym samym posiadanie w ujęciu cywilistycznym nie sanowi wystarczającej przesłanki do ubiegania się o płatności obszarowe, a samo pojęcie posiadania na gruncie ustawy należy interpretować w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów. Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem sądów administracyjnych pojęcie posiadania gruntów rolnych, w rozumieniu ustawy, należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych (vide: wyroki NSA z dnia 13 czerwca 2012r., w sprawie sygn. akt II GSK 734/11; z dnia 16 maja 2012r., w sprawie sygn. akt II GSK 537/11; wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 listopada 2005r., w sprawie sygn. akt IV SA/Wa 1524/05).

W świetle powyższego organ odwoławczy stwierdził, iż ustawa wiąże posiadanie z produkcją rolną i pozwala na przyznawanie płatności podmiotom, które faktycznie uprawiają grunty, decydują o rodzaju upraw i zabiegów agrotechnicznych, podejmują działania organizacyjne, kierownicze i zarządcze. Choć podmioty te nie muszą osobiście i bezpośrednio angażować się w tę produkcję, niezbędne jest dokonywanie przez nie nakładów i czerpanie ewentualnych korzyści. Płatności przysługują więc rolnikowi, który faktycznie uprawia grunty rolne, utrzymuje je zgodnie z normami i spełnia inne przesłanki wymagane przepisami prawa krajowego i unijnego. Za takim rozumieniem pojęcia posiadania gruntów rolnych przemawia to, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. Zatem, aby zostać beneficjentem pomocy w ramach mechanizmu bezpośredniego wsparcia nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale należy je również rolniczo użytkować.

Dalej organ wskazał, iż zgodnie z art. 7 ust. 6 ustawy, w przypadku gdy działka rolna stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, płatności obszarowe przysługują posiadaczowi zależnemu. W niniejszej sprawie strona nie była ani w posiadaczem zależnym, a tym bardziej posiadaczem samoistnym spornej działki. Wykonanie usługi wykaszania na zlecenie jednostki wojskowej w Ł. nie spełnia przesłanek posiadania, w rozumieniu art. 336 Kodeksu cywilnego. Na posiadanie składają się dwa elementy: element fizyczny oraz element psychiczny. Element fizyczny oznacza, że pewna osoba znajduje się w sytuacji, która daje jej możliwość władania rzeczą w taki sposób, jak mogą to czynić osoby, którym przysługuje do rzeczy określone prawo, przy czym nie jest konieczne efektywne wykonywanie tego władztwa (vide: postanowienia SN z dnia 5 listopada 2009r., w sprawie sygn. akt I CSK 82/09, Lex nr 578034 oraz z dnia 30 września 2010r., w sprawie sygn. akt I CSK 586/09, Lex nr 630169). Element psychiczny zaś oznacza wolę wykonywania względem rzeczy określonego prawa dla siebie. Wola ta wobec otoczenia wyraża się w takim postępowaniu posiadacza, które wskazuje na to, że uważa się on za osobę, której przysługuje do rzeczy określone prawo (vide: J. Ignatowicz (w:) Kodeks cywilny. Komentarz, tom I, 1972, s. 768 i n.; A. Kunicki (w:) System prawa cywilnego, t. II, 1977, s. 830; postanowienie SN z dnia 25 marca 2011r., w sprawie sygn. akt IV CK 1/11, Lex nr 989138). W niniejszej sprawie strona wykonując usługę koszenia i wywozu pokosu z nawierzchni darniowej lotniska wojskowego w Ł., nie działała we własnym imieniu, lecz na zlecenie jednostki wojskowej. W tym przypadku strona była dzierżycielem działki rolnej RZ. Dzierżenie jest bowiem najczęściej następstwem określonego stosunku prawnego łączącego posiadacza i dzierżyciela rzeczy; dzierżenie rzeczy przez przedstawiciela (ustawowego lub pełnomocnika), przez ustanowionego zarządcę, przez pracownika, zleceniobiorcę, przechowawcę, przewoźnika, spedytora (vide: E. Gniewek, Kodeks cywilny. Komentarz, uwagi do art. 338 K.c., Zakamycze 2001).

Dalej organ wskazał, iż ustawodawca wprowadził obowiązek posiadania deklarowanych do płatności działek rolnych na dzień 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyrannie płatności. Wykonując usługę koszenia i wywiezienia traw z nawierzchni darniowej lotniska wojskowego w Ł., strona nie była posiadaczem deklarowanej do płatności działki rolnej, gdyż wykonywała jedynie usługę na zlecenie. Zatem była jedynie dzierżycielem zgłoszonej działki w okresie od 15 czerwca do 31 lipca 2012r., działając na jej zlecenie udzielone w drodze publicznego przetargu z dnia 2 kwietnia 2012r. Strona nie decydowała o rodzaju upraw czy terminie i sposobie wykonywania zabiegów agrotechnicznych. Możliwość wejścia na działkę była również ograniczona przez jednostkę wojskową, gdyż zgodnie z postanowieniami ogłoszenia o przetargu każde wejście na teren działki ewidencyjnej o nr 449/1 wymagało wcześniejszego uzgodnienia z osobami upoważnionymi (vide: pkt 2.3.5 ogłoszenia o przetargu z dnia 2 kwietnia 2012r.). Strona nie wykonywała wobec spornych gruntów władztwa faktycznego, nie wykonywała określonego prawa dla siebie, o czym świadczy choćby udział w przetargu ogłoszonym przez jednostkę wojskową.

Organ podkreślił, że o ile posiadacz włada rzeczą dla siebie, o tyle dzierżyciel czyni to w imieniu innej osoby, wykazując wolę władania rzeczą za kogo innego (vide: J. Ignatowicz (w:) Kodeks cywilny. Komentarz, tom I, 1972, s. 776; A. Kunicki (w:) System prawa cywilnego, t. II, 1977, s. 838; S. Rudnicki, Kodeks cywilny. Komentarz, 2007, s. 543), stąd M. K. nie był posiadaczem spornej działki rolnej. Co więcej ustawodawca wprowadził dzień, na który ustala się posiadanie danej działki rolnej. Dniem tym jest 31 maja roku, w którym składa się wniosek o przyznanie płatności na dany rok. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że na dzień 31 maja 2012r., strona nie mogła być w posiadaniu deklarowanej działki "RZ", bowiem zgodnie z ogłoszeniem o przetargu i protokołem odbioru z dnia 31 lipca 2012r. usługa była wykonywana w okresie od 15 czerwca do 31 lipca 2012r..

Zdaniem organu odwoławczego nietrafny jest pogląd zaprezentowany w treści odwołania o braku obowiązku prowadzenia działalności rolniczej, w przypadku warunku utrzymywania działek rolnych zgodnie z normami i przestrzegania wymogów. Warunki te należy odczytywać zgodnie z brzmieniem art. 7 ust. 1 ustawy, ponieważ to rolnikowi przyznawana jest płatności, jeżeli utrzymuje grunty zgodnie z normami i przestrzega wymogów. Warunki te należy odczytywać zgodnie z brzmieniem § 2 rozporządzenia ONW, ponieważ to rolnikowi przyznawana jest płatności, jeżeli utrzymuje grunty zgodnie z normami i przestrzega wymogów. Zatem, aby otrzymać płatność trzeba być rolnikiem, czyli osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz która prowadzi działalność rolniczą (art. 2 pkt a) rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Natomiast przez działalność rolniczą rozumie się produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (art. 2 pkt c) rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009). W przypadku terenu wojskowego trudno mówić o wykonywaniu działalności rolniczej, obszar zajmowany przez tereny wojskowe z zasady służy innym celom niż uprawa roślin. Zdaniem organu odwoławczego pomimo konieczności wykonywania pewnych zabiegów agrotechnicznych na terenie lotniska ich celem nie jest działalność rolnicza, lecz utrzymanie nawierzchni darniowej w stanie odpowiednim dla wykonywania zadań lotniska wojskowego. Teren lotniska wojskowego ze swojego przeznaczenia nie jest obszarem użytkowanym rolniczo.

Dalej organ podał, iż przesłanką przyznania jednolitej płatności obszarowej, określoną w § 2 pkt 5 rozporządzenia ONW jest utrzymywanie wszystkich gruntów rolnych zgodnie z normami i przestrzeganie wymogów określonych w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności. Co oznacza, że przez cały rok kalendarzowy rolnik, który wnioskował o przyznanie jednolitej płatności obszarowej musi utrzymywać grunty zgodnie z nomami i przestrzegać wymogów określonych w innych przepisach. Okoliczność, że strona wykonywała usługę koszenia i wywozu pokosu z nawierzchni darniowej lotniska wojskowego w Ł. w terminie ściśle określonym umową tj. od 15 czerwca 2012r. do 31 lipca 2012r. oznacza, że poza tym terminem strona nie miała możliwości dokonywania jakichkolwiek prac na spornej działce rolnej. Szczególnie, że w 2012r. był organizowany jeszcze jeden przetarg na wykonanie usługi koszenia do dnia 15 października 2012r. (ogłoszenie o przetargu z dnia 22 sierpnia 2012r.), który został wygrany przez inny osobę. Stąd nie można uznać, że strona mogła w pozostałym okresie roku kalendarzowego spełnić wymogi z określone w załączniku do obwieszczenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009r. (M. P. z 2009r., nr 17, poz. 224 ze zm.) w sprawie wykaz wymogów określonych w przepisach unii europejskiej z uwzględnieniem przepisów krajowych wdrażających te przepisy.

Organ zgodził się natomiast ze stroną, że do utrzymywania gruntów rolnych zgodnie z nomami wystarczy, w przypadku trwałych użytków zielonych, zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010r. w sprawie minimalnych norm (Dz. U. z 2010r, nr 39, poz. 211 ze zm.), że okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana co najmniej raz w roku, w terminie do dnia 31 lipca, lub są na nich wypasane zwierzęta w okresie wegetacyjnym traw.

Organ wskazał także, że ustalenie maksymalnego kwalifikowanego obszaru (PEG) w rozumieniu § 3 ust. 1 rozporządzenia ONW, na działce ewidencyjnej 449/1 nie ma znaczenia dla rozpatrywanej sprawy w sytuacji, gdy strona nie spełnia podstawowych warunków do przyznania płatności, niezależnie od tego ile wynosi powierzchnia ewidencyjno – gospodarcza. Stąd błędny jest zarzut strony, że organ I instancji winien wykluczyć z płatności 217,42ha, gdyż powierzchnia PEG wynosiła 2,58ha (o czym rolnik został poinformowany pismem z dnia 18 czerwca 2012r.). Bowiem wykluczeniu podlega cała powierzchnia deklarowanej działki rolnej "RZ" z uwagi na niespełnienie warunku posiadania jej na dzień 31 maja 2012r.

Dalej organ zauważył, że ustawodawca stanowiąc w art. 21 ust. 2 ustawy, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w przepisie art. 7 K.p.a., nakazującej organom administracji podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 K.p.a. Stosownie do powyższego przepisu, na organ administracji publicznej nałożony został obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, przy czym obowiązek ten należy rozumieć w ten sposób, że organ albo czyni to z własnej inicjatywy, jeżeli uważa za konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy albo gromadzi w aktach sprawy dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy. Zatem to organy administracji publicznej "podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy", aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. W art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy, obowiązek ten został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego (całego), wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Na ARiMR nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. Strona kwestionując ustalenia organu winna przedstawić dowody przeciwne, bowiem zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Dodatkowo zgodnie art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Dodać trzeba, że art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy stanowi samodzielną podstawę udzielania stronom wyjaśnień i nie jest poprawne odwoływanie się w tej kwestii do przepisu K.p.a., który wobec szczególnej regulacji nie znajduje zastosowania (vide: wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012r., w sprawie sygn. akt II GSK 863/11, http://orzeczenia.nsa.gov.pl)). Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia powyższych przepisów.

Przechodząc do ustalenia płatności organ wskazał, iż powierzchnia działek rolnych zgłoszona we wniosku o przyznanie płatności ONW wynosiła 640,97ha, powierzchnia działek rolnych objętych kontrolą administracyjną wynosiła 230,97ha, w związku z wycofaniem przez producenta rolnego działek rolnych RC i RB o łącznej powierzchni 410ha.. Powierzchnia stwierdzona przez organ w toku postępowania administracyjnego wyniosła 10,97ha.. Różnica między powierzchnią zgłoszoną o powierzchnią stwierdzoną wynosiła 220ha, co stanowi powyżej 50% powierzchni stwierdzonej, (stwierdzona różnica 220ha x 100%) / powierzchnia stwierdzona 10,97 ha = 2005,47%. Zgodnie z art. 16 ust. 5 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 "w przypadku, o którym mowa w ust. 3 akapit drugi, pomoc oblicza się na podstawie zatwierdzonego obszaru pomniejszonego o podwojoną różnicę, którą stwierdzono, jeżeli różnica ta przekracza albo 3% albo dwa hektary, ale nie więcej niż 20% zatwierdzonego obszaru. Jeśli wspomniana różnica przekracza 20% zatwierdzonego obszaru, dla danej grupy upraw nie przyznaje się pomocy. Jeżeli wspomniana różnica przekracza 50%, beneficjenta wyklucza się ponownie z uzyskania pomocy do różnicy między obszarem zadeklarowanym we wniosku o płatność a zatwierdzonym obszarem". Konkludując organ wskazał, iż wobec przedeklarowania o więcej niż 50%, płatność należało odmówić i nałożyć sankcję w wysokości 18 369,92zł..

Organ wskazał następnie, że płatność ONW do powierzchni działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW jest przyznawana w wysokości:

1) 50 % stawki podstawowej – za powierzchnię powyżej 50ha do 100ha;

2) 25 % stawki podstawowej – za powierzchnię powyżej 100ha do 300ha.

Stawka płatności ONW strefa I nizinna – wynosi 179,00zł.. Zgodnie z § 4. rozporządzenia ONW kwotę płatności ONW oblicza się, biorąc pod uwagę działki rolne lub ich części położone na obszarach ONW, dla których obowiązują stawki podstawowe – w kolejności od najwyższej do najniższej. Stąd do obliczenia sankcji wymagane jest ustalenie średniej stawki płatności ONW na jeden hektar. Stąd stawka średnia wynosi 83,49962zł/ha., a zatem sankcja została nałożona w kwocie 18.369,92zł (220ha x 83,49962zł).

Organ wskazał także, że zgodnie z art. 16 ust. 5. rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 kwota wynikająca z wykluczeń przewidzianych w ust. 5 akapit trzeci oraz ust. 6 akapit drugi zostaje odliczona zgodnie z art. 5b rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006. Jeśli niemożliwe jest odliczenie tej kwoty w całości zgodnie ze wspomnianym artykułem w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, saldo należności zostaje anulowane.

Ponadto wskazano, iż zgodnie z art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 obniżek i wykluczeń, przewidzianych w rozdziałach I i II, nie stosuje się w przypadku gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy. W ocenie organu odwoławczego powyższe postanowienie nie znajduje zastosowania w rozpoznawanej sprawie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M. K. zarzucił naruszenie art. 7 ustawy i art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r., art. 6, 7, 8 K.p.a. i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, a także orzeczenie o kosztach postępowania według norm przepisanych. Wywodząc jak w odwołaniu skarżący podkreślił, iż w dniu 24 kwietnia 2012r. zawarł z właścicielem gruntu umowę, tak więc w dniu 31 maja 2012r. bez wątpienia dysponował już tytułem uprawniającym go, jeśli nie – jak chce organ – do posiadania przedmiotowej powierzchni w ścisłym rozumieniu przepisów prawa cywilnego, to z cała pewnością do ich użytkowania. Nadto strona już w okresie kwiecień – maj 2012 wizytowała kilkukrotnie objętą użytkowaniem działkę i przeprowadziła jej wstępne oczyszczenie z zalęgających śmieci, okoliczność tych wstępnych prac jest udokumentowana.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., nr 270, powoływana dalej jako P.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Kontrola sądu nie obejmuje natomiast zasadniczo oceny wypełniania przez organy administracji tzw. pozasystemowych kryteriów słusznościowych, w szczególności kierowania się zasadami współżycia społecznego, ani kryteriów celowościowych, takich jak realizacja określonej polityki stosowania prawa administracyjnego (vide: wyrok NSA z dnia 25 września 2009r., w sprawie sygn. akt I OSK 1403/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 P.p.s.a.).

Analizując legalność działań organów administracji w niniejszej sprawie wypada stwierdzić, iż nie wzbudza uwag krytycznych poprawność oparcia wydanego rozstrzygnięcia na przepisach ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329) oraz rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316). Zresztą w tym zakresie brak jest kontrowersji formułowanych, tak w skardze do sądu, jak i we wcześniejszym odwołaniu.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny poprawności uznania, że wnioskodawca nie spełnił określonych przez prawo przesłanek, warunkujących możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia. Nie ulega wątpliwości, iż zasady i tryb przyznawania rolnikom pomocy finansowej w ramach działania wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. z 2009 roku, nr 40 poz. 329 ze zm.), które wskazuje m.in., iż wnioskowana płatność przysługuje rolnikowi do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300,00ha, jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21 października 2005r., str.1, ze zm.).

Jak z powyższego wynika podstawowym warunkiem uzyskania wymienionej płatności jest posiadanie w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych lub ich części. Jak zasadnie wskazywały organy, pojęcie posiadania nie zostało uregulowane w przepisach dotyczących przyznawania płatności ONW, zaś posiadanie w ujęciu cywilistycznym nie stanowi wystarczającej przesłanki do ubiegania się o płatności obszarowe. Posiadanie na gruncie ustawy o płatnościach bezpośrednich należy interpretować w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych, a zatem należy je rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych (vide: wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2012r., w sprawie sygn. akt II GSK 734/11; wyrok NSA z dnia 16 maja 2012r., w sprawie sygn. akt II GSK 537/11; wyrok NSA z dnia 18 lipca 2012r., w sprawie sygn. akt II GSK 932/11, wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 listopada 2005r., w sprawie sygn. akt IV SA/Wa 1524/05, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Za takim rozumieniem pojęcia posiadania gruntów rolnych przemawia przede wszystkim fakt, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty. Zatem, aby zostać beneficjentem pomocy z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale należy je również rolniczo użytkować (vide: wyrok NSA z dnia 18 lipca 2012r., w sprawie sygn. akt II GSK 932/11, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podobnie wypada zgodzić się z organem odwoławczym gdy wskazuje, iż sposób sprawowania przez skarżącego władztwa nad gruntami oddanymi mu do wykaszania i wywozu traw wypełnia jedynie pojęcie dzierżenia rzeczy nieruchomej, nie zaś jej posiadania, choćby zależnego. Ukształtowanie praw i obowiązków skarżącego podczas wykonywania usługi wykaszania i wywozu traw z terenu lotniska wyraźnie wskazuje, że po stronie skarżącego istniało co najwyżej animus possidendi pro alieno, a więc stan świadomości charakterystyczny dla dzierżyciela, w którym władanie rzeczą następuje w imieniu innej osoby, nie zaś we własnym imieniu, jak ma to miejsce przy posiadaniu. Skonstatowanie powyższego faktu deprecjonuje zupełnie zarzuty skargi tyczące nieuwzględnienia przez organy okoliczności, iż już w kwietniu 2012r. poprzez inspekcje terenów przyszłego wykaszania oraz zbieranie śmieci skarżący rozpoczął władanie lotniskiem. Nawet gdyby tak było, co samo w sobie wydaje się niemożliwe, to brak po stronie skarżącego animus rem sibi habendi, a więc koniecznego elementu świadomości posiadacza, uniemożliwia potwierdzenie faktu posiadania przez skarżącego terenu lotniska w dniu 31 maja 2012r.. Tezy tej w żadnym razie nie zmienia swoboda skarżącego w dysponowaniu skoszoną i wywiezioną trawą (pożytkami).

Powyższa argumentacja, jednoznacznie wskazująca na niespełnienie przez skarżącego przesłanki posiadania gruntu rolnego, czyni zbędnym odnoszenie się do kwestii utrzymywania zgodnie z normami wszystkich gruntów rolnych zgłoszonych do płatności przez cały rok kalendarzowy, podobnie jak i do kwestii niekonsekwentnego ustalenia maksymalnego kwalifikowanego obszaru (PEG) na działce ewidencyjnej 449/1. Choć należy zgodzić się ze skarżącym, iż z formalnego punktu widzenia koszenie i usuwanie pokrywy na gruntach będących użytkami zielonymi co najmniej raz w roku w terminie do 31 lipca stanowi o utrzymywaniu tych gruntów zgodnie z normami, o których mowa w ustawie z dnia 26 stycznia 2007r., to jednak okoliczność, iż na terenie lotniska wojskowego, które utrzymywane jest w należytym stanie technicznym, dochodzi do wykonywania zabiegów agrotechnicznych pokrywających się z wymogami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej, nie może samodzielnie uzasadniać przyznania wnioskowanej płatności ONW.

Stwierdzone nieprawidłowości w zakresie działki RZ uzasadniały nie tylko odmowę przyznania płatności ale także stosowanie wobec skarżącego sankcji, o których mowa w art. 16 ust. 5 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 uwzględniając, iż powierzchnia zadeklarowana przekraczała 50% powierzchni stwierdzonej i łącznie wynosiła 2005,47%. Mając na uwadze, iż wyliczenia organów w zakresie proporcji pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną i zatwierdzoną, a także w zakresie wysokości nałożonych sankcji nie zostały objęte zarzutami skargi, a także nie wzbudziły uwag krytycznych Sądu, kontrolującego zaskarżone rozstrzygnięcie także poza zakresem zgłoszonych zarzutów, to kwestie te wypada pominąć w dalszych rozważaniach uznając prawidłowość działań organów w powyższym zakresie.

Zarzutem skargi objęta była natomiast prawidłowość zastosowania przepisu art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, w zakresie nieuwzględnienia przez organy, że stwierdzone nieprawidłowości są następstwem braku winy skarżącego. Z uzasadnienia powyższego zarzutu wynika, że skarżący braku swej winy upatruje w kontrowersyjności sytuacji faktycznej i prawnej występującej w niniejszej sprawie, wynikającej z – odmiennej od organu – interpretacji okoliczności faktycznych sprawy, którą samą w sobie skarżący uważa za racjonalną. Dokonując analizy powyższych okoliczności należy przyznać rację organowi odwoławczemu, który wykazując skalę rozbieżności pomiędzy obszarem zadeklarowanym, a obszarem zatwierdzonym wyraźnie wskazał, iż to autor wniosku odpowiada za jego treść. Jednocześnie autor ten nie wykazał w toku postępowania administracyjnego okoliczności wskazujących na brak jego winy w nieprawidłowym skonstruowaniu wniosku.

Posłużenie się przez skarżącego argumentacją, mającą na celu zaliczenie obszaru lotniska wojskowego do kategorii gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, którą sam skarżący nazywa "kontrowersyjną", wyraźnie wskazuje, iż autor wniosku co najmniej liczył się lub powinien był się liczyć z tym, że obszar zadeklarowany we wniosku może różnić się od obszaru zatwierdzonego, bowiem zastosowana argumentacja jest niejednoznaczna, wzbudza sprzeczne reakcje, jest dyskusyjna. Skoro pojęcie winy wskazuje na stosunek psychiczny do podejmowanego działania, to sformułowanie wniosku o płatność na podstawie okoliczności nie spełniających warunku posiadania w dniu 31 maja 2012r. gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, jednoznacznie wskazuje na zawinione działanie. Upatrywanie przez skarżącego faktu posiadania lotniska wojskowego w tym, że wykonywał na tym lotnisku – w oparciu o tytuł obligacyjny – usługę koszenia i wywozu traw, stanowi co najmniej o lekkomyślności skarżącego, a to będąc postacią nieumyślnego zawinienia nie pozwala uwolnić go od zarzutu winy za dysproporcję pomiędzy obszarem zadeklarowanym we wniosku, a zatwierdzonym w toku przeprowadzonej weryfikacji.

Z tych wszystkich względów skargę jako niezasadną należało oddalić (art. 151 P.p.s.a.).

d.j.