Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 6/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1 pkt 1 i  ust. 3
journal: Dz.U. 2005 nr 239 poz 2019
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - tekst jednolity
article: art. 7, art. 8, art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 ust. 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędziowie Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...] maja 2012 roku nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącej T. B. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. (dalej SKO) z [...] listopada 2012 r. znak: [...] utrzymano w mocy decyzję Burmistrza i Gminy P. z [...] maja 2012 r nr [...] znak: [...] odmawiającą wydania decyzji nakazujące właścicielom domów jednorodzinnych w zabudowie szeregowej przy ulicy [...] nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] w P. przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie oraz zbudowania urządzeń zapobiegających szkodom powodowanym przez wody opadowe z ulicy [...] i [...], działce nr. [...] w P. przy ulicy [...].

Stan faktyczny w niniejszej sprawie przedstawiał się następująco.

T. B. (dalej Skarżąca) 25 marca 2008 r. złożyła wniosek o uregulowanie stosunków wodnych na jej działce nr. [...] w P. jako, że jej zdaniem na skutek zabudowy działki sąsiedniej i wybudowaniu na niej budynków w zabudowie szeregowej doszło do zachwiania stosunków wodnych, co przejawia się ciągłym zalewaniem jej działki. W sprawie wydanych było już kilka decyzji administracyjnych w których organ umarzał postępowanie w sprawie wprowadzania wód ściekowych - decyzja z [...] września 2008 r. Burmistrza Miasta i Gminy P. znak: [...], uchylona decyzją SKO z [...] września 2009 r, znak: [...] lub odmawiał wydania decyzji nakazującej - decyzja z [...] listopada 2009 r. Burmistrza Miasta i Gminy P. nr. [...], utrzymana w mocy decyzją SKO z [...] lutego 2010 r. następnie obie uchylone wyrokiem WSA z 25 listopada 2009 r.

WSA wskazał w uzasadnieniu do tego wyroku iż konieczne jest przeprowadzenie rozprawy administracyjnej na gruncie z udziałem wszystkich stron i biegłego w celu dokonania oględzin muru oporowego oraz nieruchomości skarżącej, wraz z biegłym i ustalenie czy doszło do naruszenia stosunków wodnych na gruncie.

Po uchyleniu decyzji przez WSA decyzją z [...] stycznia 2011 r. nr [...] r znak: [...] Burmistrz Miasta i Gminy P. odmówił wydania decyzji nakazującej właścicielom domów jednorodzinnych w zabudowie szeregowej przy ulicy [...] [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] w P. przywrócenia poprzedniego stanu wody na gruncie oraz zbudowania urządzeń zapobiegających szkodom powodowanym przez wody opadowe z ulicy [...] i [...] na działkę skarżącej. Decyzją z [...] września 2012 r SKO uchylił decyzję organu I instancji. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Burmistrz Miasta i Gminy P. decyzją z [...] maja 2012 r. nr [...] znak [...] odmówił wydania decyzji nakazującej. Na skutek odwołania Skarżącej SKO wydało [...] listopada 2012 r zaskarżoną decyzję.

SKO uznało, że organ I instancji w sposób prawidłowy i wyczerpujący ustalił stan faktyczny, przeprowadził wizję lokalną, sporządzone zostały również opinie biegłych z zakresu stosunków wodnych. Zgodnie z zaleceniami WSA została przeprowadzona rozprawa administracyjna na gruncie 3 lutego 2012 r. z udziałem biegłego W. R. Ustalono, że "teren nieruchomości wnioskodawczyni ma spadek od strony wschodniej w kierunku ogrodzenia natomiast od strony [...] teren jest obniżony w stosunku do terenu przy budynku mieszkalnym wnioskodawczyni". Dokonano oględzin muru oporowego wybudowanego pomiędzy obiema nieruchomościami a stwierdzony na tym murze zaciek był w ocenie biegłego wynikiem zalegania śniegu a zaciek nie dochodzi do powierzchni gruntu i nie może mieć wpływu na stan wody na działce Skarżącej. Mur stanowi przeszkodę uniemożliwiającą ewentualny powierzchniowy spływ wód na działkę Skarżącej, wykonana została ponadto w ulicy [...] kanalizacja deszczowa - co łącznie wyklucza możliwość spływu wód opadowych na Jej działkę. Poza tym przeprowadzone roboty budowlane związane z poprawą opaski wokół Jej domu spowodowały że teren działki od domu obniża się w kierunku ogrodzenia z działką przy ulicy [...] i tam zalega woda. Nie dochodzi również do odprowadzania ścieków z ulicy [...] na grunty sąsiednie. Na tej podstawie organ uznał, że nie zachodzą przesłanki z art. 29 ust. 1 pkt. 1 i ust. 3 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. D.U. Nr. 239, poz.2019 z 2009 r ze zm.) - dalej P.w. i nie ma konieczności nakazania właścicielom działek sąsiednich wykonania urządzeń zapobiegających szkodom czy przywrócenia stanu poprzedniego.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wywiodła T. B.

Zarzuciła naruszenie:

-art. 6,7, 8, 7 § 1 i 80 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy a szczególności zarzutów Skarżącej podniesionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji;

- naruszenie art. 29 ustawy prawo wodne poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w stanie faktycznym sprawy.

Wniosła o uchylenie decyzji.

W uzasadnieniu Skarżąca zarzuciła organowi II instancji nie przeprowadzenie postępowania dowodowego we własnym zakresie a oparcie się jedynie na ustaleniach poczynionych przez organ I instancji, które były wadliwe. Jej zdaniem organ powinien ustalić jaki był stan wód na jej działce przed i po wybudowaniu budynków w zabudowie bliźniaczej oraz czy utwardzenie i podniesienie poziomu gruntu o 60 cm w stosunku do terenu istniejącego przed realizacją tej zabudowy mogło mieć wpływ na stosunki wodne. Powinien także sprawdzić czy wykonany mur spełnia wymogi techniczne a jeżeli tak, co zresztą także skarżąca kwestionuje, czy spełnia swą rolę - co powinien z kolei ustalić biegły obecny na oględzinach. Biegły natomiast dokonał pobieżnych oględzin muru z uwagi na to, że oględziny były przeprowadzone w lutym kiedy jest zimno, ziemia jest zamarznięta i nie ma możliwości ustalenia czy mur został wykonany zgodnie ze sztuką budowlaną. Biegły nie ustalił co jest przyczyną zalewania działki Skarżącej wodą, co jest przyczyną powstałych na murze zacieków i odprysków a tym samym nie dokonał należytej oceny istniejącego na gruncie stanu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Ocenie podlega konkretna sprawa, rozpoznawana wcześniej przez organ administracji publicznej, pod kątem prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa i trafności rozstrzygnięcia.

Kompetencje sądu administracyjnego nakładają na niego obowiązek oceny przebiegu postępowania administracyjnego i to zarówno czynności podejmowanych w toku tego postępowania jak i treści i podstaw wydanej decyzji administracyjnej. Działanie sądu ma bowiem na celu ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji czy postanowienia, które w jakikolwiek sposób naruszałyby obowiązujące prawo. (por. wyrok NSA Warszawa z 20 stycznia 2010 r. I GSK 982/08 LEX nr 594803).

Oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że narusza ona prawo tj. art. 7. 8 i 77 § 1 i 80, 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogący mieć wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem sprawy jest ustalenie czy na skutek działania właścicieli działek położonych przy ulicy [...][...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]w P. doszło do zakłócenia stanu wody na gruncie skarżącej. Zgodnie bowiem z art. 29 ustawy prawo wodne właściciel gruntu nie może zmieniać stanu wody na gruncie a gdy zmieni i zmiany te są szkodliwe dla gruntów sąsiednich ma obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego. Nie wystarczy zatem ustalenie że doszło do zmian stanu wody na gruncie ale koniecznej jest wykazanie, że zmiany te szkodliwie wpływają na grunt sąsiedni - o czym organ doskonale wie a co wynika z treści jego uzasadnienia.

Jak wynika z treści tego uzasadnienia organ na podstawie wyników przeprowadzonej rozprawy administracyjnej na gruncie z oględzinami ustalił, że zastosowane przez właścicieli działek sąsiednich rozwiązanie polegające na postawieniu muru w granicy nieruchomości skarżącej uniemożliwia przenikanie wód z ich działek na działkę Skarżącej, co potwierdził obecny na tych oględzinach biegły W. R. Poza tym wykonana w ulicy [...] kanalizacja deszczowa uniemożliwia odprowadzanie wód na jej działkę a wykonane przez Skarżącą prace przy opasce wokół jej domu doprowadziły do podwyższenia tego terenu i jednocześnie jego spadku w kierunku działki sąsiedniej. To, zdaniem organu, jest wystarczające do przyjęcia, że nie zachodzą przesłanki z art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 prawa wodnego.

Oceniając tę decyzję WSA uznał, że organy zarówno I jak i II instancji nie zebrały w sposób prawidłowy materiału dowodowego i nie wyjaśniły w sposób nie budzący wątpliwości że zalewanie działki Skarżącej nie ma związku z inwestycją na działce sąsiedniej. Poza tym organy nie przeprowadziły żadnego postępowania dowodowego na okoliczność jaki jest obecnie stan wód na działce Skarżącej. Dowód w postaci oględzin przeprowadzony w lutym kiedy ziemia była zamarznięta nie można uznać za wystarczający. Na podstawie tak przeprowadzonych oględzin nie można było stwierdzić jaki jest stan wód na działce Skarżącej i czy wybudowany mur oporowy spełnia swe cele. Po pierwsze aby można było stwierdzić czy mur ten uniemożliwia przepływ wód należałoby ustalić czy został on wykonany zgodnie z warunkami określonymi w decyzji Burmistrza Gminy P. z [...] maja 1998 r. którą nakazano jego wykonanie (w tym czy został wykonany przez wykonawcę z uprawnieniami budowlanymi i zgodnie ze sztuką budowlaną). Tego organy nie ustaliły. Po drugie nie zostało ustalone czy został on wykonany na całej długości wschodniej granicy posesji skarżącej - na zdjęciach wydaje się że chyba nie. Po trzecie nie zostało ustalone za pomocą biegłego jaki jest stan wód na gruncie Skarżącej w porównaniu do stanu sprzed wybudowania domów na działce sąsiedniej. W ocenie Sądu przeprowadzona rozprawa miała, z powodu pory roku i braku przekonujących argumentów biegłego, charakter iluzoryczny i nie wniosła nic istotnego do sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylając poprzednie decyzje jasno wskazał, że celem tej rozprawy jest ustalenie czy doszło do naruszenia stosunków wodnych na gruncie i czy wybudowany mur oporowy spełnia swe cele. Tym samym WSA w obecnym składzie uznał, że organy ponownie rozpoznając sprawą nie wykonały wytycznych wynikających z poprzedniego wyroku a do czego były zobowiązane dyspozycją art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. D.U. z 2012, poz. 270) - dalej p.p.s.dr. Co prawda organ powołał się na opinie w sprawie - wydaje się że chodzi o opinię dr hab. H. P. z 1998 r. na temat oceny warunków wodnych. Już choćby z tego powodu, że opinia została wydana 14 lat temu nie może być ona aktualna i na jej podstawie organ nie może obecnie dokonywać ustaleń faktycznych w odniesieniu do obecnie panujących na gruncie stosunków wodnych. Może ona natomiast stanowić dowód pozwalający na ustalenie jak te stosunki się kształtowały w tamtym czasie (art. 75 § 1 k.p.a.). Z opinii tej wynika, że była ona sporządzana w trakcie budowy segmentów a opiniujący stwierdził, że woda z budynków i przyległej ulicy spływa na działkę skarżącej jak również, że występuje spływ powierzchniowy opadów atmosferycznych z zabudowań posesji przy ulicy [...] na teren działki Skarżącej i że może temu zapobiec będący w budowie mur oporowy. Wskazał również na konieczność wykonania drenażu wokół budynku skarżącej - co zostało wykonane.

W podobny sposób jak wskazany wyżej - może być oceniona opinia Ośrodka Rzeczoznawców i Techniki Budowlanej z 7 lipca 2003 r. Niestety ani organ l ani organ II instancji mimo że powołał się na opinie (choć nie wskazał konkretnie jakie) nie ocenił ich w sposób prawidłowy. Z uzasadnień wynika, że dał opiniom rzeczoznawców wiarę, choć przecież co najmniej jedna z nich wskazywała jako przyczynę zakłócenia stosunków wodnych - budowę segmentów na działce sąsiedniej. Tak skonstruowane uzasadnienie nie spełnia wymogu art. 107 § 3 k.p.a.

Wbrew temu co wynika z treści uzasadnienia decyzji organu II instancji w sprawie nie został przeprowadzony dowód z opinii biegłych a jedynie rozprawa z jego udziałem. Stwierdzenia biegłego co do przyczyn przemakania muru oporowego nie zostały poparte żadnymi innymi ustaleniami na podstawie których biegły doszedł do takich a nie innych wniosków. Nie sposób zatem na podstawie jedynie subiektywnych twierdzeń biegłego ustalić, że okoliczność dotycząca przyczyn powstałych zacieków i odprysków na murze oporowym została udowodniona - art. 80 k.p.a.

Ma więc rację skarżąca, że organy administracji publicznej nie ustaliły przyczyn zalegania wody opadowej na jej działce, nie zebrały wyczerpującego materiału dowodowego w szczególności nie ustaliły jaki był stan wód przed pobudowaniem segmentów i po ich pobudowaniu. Skarżąca, działając w zaufaniu do organów, ma prawo liczyć na to, że w przypadku gdy wydana w 1998 r. opinia była szczegółowa i konieczna, że i obecnie zostanie przeprowadzony podobny dowód w celu ustalenia czy doszło do zakłócenia stosunków wodnych, tym bardziej, że od tamtego czasu wybudowano już segmenty i urządzono infrastrukturę towarzyszącą na działce sąsiedniej oraz przeprowadzono prace na działce skarżącej. Udział w oględzinach biegłego miał jedynie mu pomóc w wydaniu tego rodzaju opinii, wymagającej niewątpliwie wiedzy specjalistycznej. W ocenie Sądu ustalenie czy doszło do zakłócenia stosunków wodnych na działce skarżącej wymaga zasięgnięcia opinii biegłego ds. stosunków wodnych, który ustali czy istotnie doszło do ich zakłócenia, a jeżeli tak to z jakich przyczyn i czy zastosowane przez właścicieli działek sąsiednich rozwiązania (mur oporowy) uniemożliwia przenikanie wód opadowych na działkę skarżących czy też wody opadowe na działce Skarżącej są wynikiem działania Jej samej - jak twierdzi organ wynikiem prac remontowych i przesunięcia ziemi).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ, mając na uwadze powyższe oceny w sposób prawidłowy zbierze materiał dowodowy poprzez przeprowadzenie oględzin z biegłym w okresie pozwalającym na ocenę przede wszystkim tego czy mur oporowy został wybudowany na całej długości wschodniej granicy działki skarżącej, zgodnie ze sztuką budowlaną a jeżeli tak to czy spełnia swe cele a następnie zobowiązanie biegłego do wydania opinii w której (podobnie jak biegły powołany w 1998 r) ustali panujące na gruncie stosunki wodne i porówna je z tymi wynikającymi z poprzedniej opinii z 1998 r. Po przeprowadzeniu tych dowodów organ je należycie oceni i ustali czy zachodzą przesłanki do zastosowania art. 29 ust 1 pkt. 1 i ust. 3 prawa wodnego tj nakazania właścicielom działek położonych przy ulicy [...] doi wykonania urządzeń zapobiegających szkodom czy przywrócenia stanu poprzedniego.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 ust.1 c i 200 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.