Wyrok NSA oz. w Gdańsku, sygn. akt SA/Gd 2279/93
NSA oz. w Gdańsku
Data orzeczenia: 1994-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Powołane przepisy: article: art. 24, art. 31 ust. 3, art. 36, art. 37, art. 38 ust. 3
journal: Dz.U. 1989 nr 75 poz. 445
law: Ustawa z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne.
Teza: 1. Złożenie towaru w składzie celnym następuje w celach ustanowionych w art. 31 ust. 3ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne, Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./ i nie jest równoznaczne z jego wywozem za granicę.

2. Zezwolenie na złożenie towaru w składzie celnym /art. 37 Prawa celnego/ nie zastępuje decyzji o odprawie celnej /art. 24 Prawa celnego/.

TEZY

1. Złożenie towaru w składzie celnym następuje w celach ustanowionych w art. 31 ust. 3ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne, Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./ i nie jest równoznaczne z jego wywozem za granicę.

2. Zezwolenie na złożenie towaru w składzie celnym /art. 37 Prawa celnego/ nie zastępuje decyzji o odprawie celnej /art. 24 Prawa celnego/.


SENTENCJA

oddala skargę.


UZASADNIENIE

Na podstawie złożonego przez Spółkę Toyota wniosku o wszczęcie postępowania celnego Dyrektor Urzędu Celnego w G. decyzją z 14.5.1992 r. zawartą w Jednolitym Dokumencie Administracyjnym SAD dokonał odprawy celnej przywozowej 35 sztuk samochodów osobowych marki Toyota Corolla.

W odpowiedzi na wniosek złożony przez prowadzącego Skład Celny Toyota o powtórne przyjęcie do składu celnego Toyoty w W. dwóch samochodów marki Toyota Corolla, Dyrektor Urzędu Celnego w W. zezwolił na złożenie tych samochodów w składzie celnym /podstawa prawna decyzji - art. 37 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne, Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./. Toyota, powołując się na art. 20 Prawa celnego wystąpiła do Urzędu Celnego w G. z wnioskiem o zwrot cła i podatku obrotowego pobranego od wywiezionego w powrotnym wywozie za granicę samochodu marki Toyota Corolla o oznaczonych numerach, odprawionego w przywozie 14.5.1992 r., w związku z tym, że samochód ten został przyjęty do składu celnego.

Dyrektor Urzędu Celnego w G. odmówił zwrotu cła za wymieniony samochód. Powołując się na art. 20 i art. 69 Prawa celnego wyjaśnił, że zwrotu cła dokonuje się, jeżeli nastąpił powtórny wywóz towaru za granicę poza obrotem czasowym, gdy tożsamość towaru została ustalona w sposób nie budzący wątpliwości na podstawie przedstawionych dokumentów pierwotnej odprawy celnej.

W ocenie organu celnego złożenie towaru w składzie celnym nie oznacza wywozu towaru poza granicę państwową, w związku z tym brak podstaw do zwrotu cła.

W odwołaniu pełnomocnik Spółki zarzucił decyzji błąd w ustaleniach faktycznych oraz obrazę przepisów prawa materialnego. Według odwołującego się bezpodstawne jest stwierdzenie, że nie nastąpił faktyczny wywóz samochodów za granicę, bowiem okoliczność ta wynika z dowodów dot. złożenia towaru w składzie celnym. Ocena zawarta w decyzji, że skład celny nie jest zagranicą, narusza art. 20 i art. 31, stosownie do których skład celny jest wyodrębnioną częścią państwa polskiego, traktowaną jako zagranica.

Posługiwanie się przez organ celny pojęciem granicy państwowej jest bezpodstawne, bowiem Prawa celnego nie operuje tym określeniem.

Powołując się na powyższe odwołujący się wniósł o zmianę decyzji i zwrot cła.

Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, podzielając argumentację organu I instancji. Według Prezesa Głównego Urzędu Ceł wprowadzone na skład celny towary traktowane są jako pozostające poza granicą celną, a nie za granicą państwową /art. 36 Prawa celnego/. Przedmiotowy samochód został wprowadzony do składu celnego z polskiego obszaru celnego, brak jest zatem uzasadnienia do zwrotu cła, bowiem nie nastąpił faktyczny wywóz samochodu za granicę państwową.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik Spółki zarzucił naruszenie prawa materialnego, w szczególności: art. 20, art. 24, art. 31 ust. 1 i 3, art. 36 i art. 69 Prawa celnego przez bezprecedensowe tworzenie interpretacji powołanych przepisów Prawa celnego polegających na przyjęciu, że powrotny wywóz towaru za granicę winien być dokonany poza granicę państwową, a nie poza granicę składu celnego i wniósł o uchylenie decyzji obydwu instancji.

Skarżący zarzucił, że Prezes Głównego Urzędu Ceł wykazuje nieznajomość sprawy, pisząc w decyzji o samochodzie, podczas gdy sprawa dotyczy dwu samochodów, co wynika z odwołania. Według skarżącego interpretacja przepisów zastosowana w decyzjach organów celnych podważałaby celowość funkcjonowania wolnych obszarów celnych i składów celnych.

Prezes Głównego Urzędu Ceł w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 24 Prawa celnego towar może być wywieziony za granicę po dokonaniu odprawy celnej. Spełnieniem tej odprawy jest złożenie wniosku o wszczęcie postępowania celnego według odpowiedniego formularza i dokonanie odprawy przez graniczny urząd celny.

Wniosek o przyjęcie towaru do składu celnego nie spełnia tych wymogów i nie wszczyna postępowania w sprawie odprawy wywozowej, stanowiącej w świetle art. 20 Prawa celnego podstawę do zwrotu cła. Dla uzyskania zwrotu cła należy wywieźć towar za granicę państwa, a nie za granicę celną.

Na rozprawie w sądzie administracyjnym pełnomocnik skarżącego poparł skargę i złożył do akt uzasadnienie projektu ustawy Prawo celne.

Ponadto w terminie publikacyjnym pełnomocnik skarżącego wniósł pismo procesowe z 15.11.1994 r. jako załącznik do protokołu rozprawy, w którym zarzucił, że organy celne kierowały się przy załatwieniu sprawy zaleceniami zawartymi w okólniku nr 3 Prezesa GUC z 24.5.1992 r., który przewiduje możliwość zwrotu cła od towaru złożonego w składzie celnym po wywozie tego towaru za granicę państwową.

Polemizując ze stanowiskiem Prezesa Głównego Urzędu Ceł przedstawionym w odpowiedzi na skargę co do powiązania wywozu towaru za granicę z koniecznością dokonania odprawy wywozowej, pełnomocnik skarżącego wywodził, że art. 20 Prawa celnego przewiduje wyjątek od zasady koniecznego powtórnego dokonania odprawy celnej połączonej ze sporządzeniem tzw. SAD-u.

Zdaniem skarżącego powrotny wywóz towaru za granicę nie może odbywać się w oparciu o nowe dokumenty odprawy celnej, lecz na podstawie dokumentów pierwotnej odprawy celnej. Wreszcie skarżący podniósł, że zastosowana przez organy celne interpretacja prawa nie respektuje postanowień Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu /GATT/, do którego Polska przystąpiła, nie wskazując konkretnych postanowień Układu naruszonych rozstrzygnięciami wydanymi w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle materiałów dowodowych znajdujących się w aktach sprawy należy uznać, że organy celne prawidłowo rozpatrzyły wniosek o zwrot cła odnośnie jednego samochodu Toyota Corolla, a nie dwu samochodów tej marki złożonych w dniu 31.8.1992 r. w składzie celnym. Zastrzeżenia zgłaszane w tym zakresie przez stronę skarżącą nie są zasadne, bowiem jak wyżej nadmieniono, wniosek z 3.8.1992 r. o zwrot cła uiszczonego przy przywozie towaru z zagranicy odnosił się do jednego samochodu Toyota Corolla AE 92 L, odprawionego według Jednolitego Dokumentu Administracyjnego SAD z 14.5.1992 r., zatem sprawę rozpatrzono w granicach żądania strony.

Skarżący opiera swoje roszczenie na uregulowaniu zawartym w art. 20 ust. 2 w zw. z art. 31 Prawa celnego, wywodząc, że powtórne złożenie towaru w składzie celnym za zgodą dyrektora urzędu celnego jest równoznaczne z faktycznym wywozem towaru za granicę.

Stosownie do art. 20 ust. 2 Prawa celnego w przypadku powrotnego wywozu towaru za granicę /w sytuacji, gdy tożsamość towaru została ustalona w sposób nie budzący wątpliwości na podstawie przedstawionych dokumentów pierwotnej odprawy celnej/ podmiotowi, który uprzednio dokonał przywozu z zagranicy towaru, będącego przedmiotem powrotnego wywozu zwraca się pobrane cło w całości /pkt 1/ lub w 50 procent /pkt 2/.

Rozważyć należy zatem zagadnienie, czy złożenie towaru uprzednio odprawionego w przywozie, w składzie celnym może być uznane za wywóz towaru za granicę.

W świetle art. 31 ust. 3 Prawa celnego składem celnym jest wyodrębniona część polskiego obszaru celnego, traktowana jako zagranica, na której terenie podmioty gospodarcze mające siedzibę na terytorium Polski mogą składać i przechowywać towary oraz dokonywać ich konsygnacji i konfekcjonowania. Od pozostałej części polskiego obszaru celnego skład celny odgraniczony jest granicą celną /art. 2 pkt 5 Prawa celnego/.

W ocenie Sądu traktowanie obszaru składu celnego jako zagranicy jest regulacją mającą zastosowanie w wypadkach wskazanych w ustawie Prawo celne.

Z postanowień art. 36 i art. 38 ust. 3 Prawa celnego wynika, że ustawodawca nie uznaje obrotu między pozostałą częścią polskiego obszaru celnego a składem celnym jako obrotu towarowego z zagranicą /por. art. 2 pkt 3 ustawy/.

Przewiduje się, że do obrotu tego stosuje się odpowiednio zakazy i ograniczenia /art. 5 i art. 6 ustawy/ obowiązujące w obrocie towarowym z zagranicą.

Przepisy te /art. 36 i art. 38 ust. 3 ustawy/ przewidują też, że towary ze składu celnego mogą być podjęte do obrotu na pozostałym polskim obszarze celnym lub do wywozu za granicę. Samo złożenie towaru w składzie celnym nie oznacza więc jego wywiezienia za granicę.

Jak trafnie zauważył Prezes Głównego Urzędu Ceł w odpowiedzi na skargę, towar może być podjęty do obrotu na polskim obszarze celnym lub do wywozu za granicę tylko po dokonaniu odprawy celnej.

Z uregulowania zawartego w art. 37 Prawa celnego wynika, że złożenie towaru w składzie celnym nie jest powiązane z odprawą celną przywozową lub wywozową, lecz odbywa się za zgodą dyrektora urzędu celnego i uzależnione jest od złożenia zabezpieczenia majątkowego.

O tym, że taka była intencja ustawodawcy, świadczy uzasadnienie do projektu ustawy złożone do akt przez pełnomocnika strony skarżącej /cz. III - Rozwiązanie proceduralne pkt 1/.

Skoro złożenie towaru w składzie celnym nie jest związane z odprawą celną, tj. decyzją organu celnego o dopuszczeniu towaru do wywozu za granicę lub do obrotu na polskim obszarze celnym należy uznać, że złożenie towaru krajowego w składzie celnym, mimo że wiąże się z przekroczeniem granicy celnej, nie oznacza wywozu towaru za granicę.

Jak to wynika z definicji składu celnego, podmioty gospodarcze mogą na jego terenie składać i przechowywać towary, dokonywać ich konsygnacji i konfekcjonowania. Taki też cel złożenia towaru /konsygnacja/ przedstawiła strona skarżąca we wniosku z 31.8.1992 r. o złożeniu towaru w składzie celnym.

Podmiot gospodarczy, który zdecyduje się na podjęcie towaru ze składu celnego w celu wywozu za granicę, ma obowiązek - w świetle art. 50 ust. 1 - Prawa celnego w zw. z par. 1 ust. 1 i 4 pkt 2 zarządzenia Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 12 września 1991 roku w sprawie wniosków o wszczęcie postępowania celnego /M.P. nr 31 poz. 225/ złożyć wniosek o wszczęcie postępowania celnego na Jednolitym Dokumencie Administracyjnym - SAD.

Do wniosku tego ma obowiązek załączyć dokumenty wskazane w ww. zarządzeniu, w sprawach dotyczących powrotnego wywozu towaru za granicę należy dołączyć dowód odprawy celnej przywozowej w celu umożliwienia ustalenia tożsamości towaru.

Nie znajdują więc uzasadnienia w świetle obowiązującego stanu prawnego rozważania pełnomocnika skarżącego w kwestii odprawy celnej przy powrotnym wywozie towaru. Odprawa wywozowa odbywa się na zasadach obowiązujących w tym zakresie, oprócz dokumentów dołączonych do wniosku o dokonanie odprawy wywozowej wymienionych w powołanych wyżej przepisach, dodatkowo należy dołączyć dokumenty pierwotnej odprawy celnej.

W tym miejscu należy zauważyć, że w świetle dokumentów załączonych przez skarżącego do wniosku o zwrot cła ustalenie tożsamości przedmiotowego samochodu z jednym z samochodów odprawionych według SAD z 14.5.1992 r. byłoby poważnie utrudnione.

Decyzją tą dopuszczono do obrotu na polskim obszarze celnym 35 samochodów osobowych marki Toyota Corolla AE (...) o pojemności 1.587 cm 3. W dokumencie tym odesłano do dwóch faktur dotyczących 221 i 99 samochodów, bez wyszczególnienia samochodów objętych tym konkretnym zgłoszeniem celnym. O tym, że kwestia ta nie była oczywista dla samej strony skarżącej świadczy fakt, że we wniosku o złożenie towaru w składzie celnym odnośnie samochodu, którego dotyczy sprawa o zwrot cła, podano inną datę i oznaczenie decyzji o odprawie celnej.

Okoliczność ta nie została zauważona w postępowaniu instancyjnym, nie ma to jednakże wpływu na wynik sprawy, wobec tego, że żądanie zwrotu cła jest niezasadne, z przyczyn, o których mowa wyżej, w szczególności z powodu ustalenia, że złożenie towaru w składzie celnym nie jest równoznaczne z jego wywozem za granicę.

Za nieuzasadniony uznał Sąd zarzut zgłoszony w dodatkowym piśmie procesowym wydania decyzji w oparciu o okólnik Prezesa Głównego Urzędu Ceł, a nie na podstawie przepisów o charakterze instrukcyjnym.

W ocenie Sądu rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło w oparciu o prawidłowo powołane przepisy prawa celnego. Zastrzeżenie budzi lakoniczność uzasadnienia decyzji organów obydwu instancji. Pod tym względem decyzje nie spełniają wymogów przewidzianych w art. 107 par. 3 Kpa.

Mimo wadliwości uzasadnienia decyzji samo rozstrzygnięcie wydane w sprawie należało uznać za trafne, bowiem brak było podstawy prawnej do zwrotu cła w związku ze złożeniem towaru w składzie celnym. Nie ma tu znaczenia, czy jest to pierwsze czy powtórne złożenie towaru w tym składzie. Każdorazowe bowiem złożenie powinno się odbyć za zgodą dyrektora urzędu celnego. Zezwolenie na złożenie towaru w składzie celnym jest odrębnym rozstrzygnięciem, wyłącznie w tym przedmiocie - nie zastępuje decyzji o odprawie celnej. Dla uzyskania zwrotu cła niezbędne jest dokonanie wywozowej odprawy celnej, w trakcie której należy wykazać - poprzez przedstawienie dokumentów pierwotnej odprawy celnej - że towar był odprawiony w przywozie i że uiszczono cło ustalone w decyzji /por. art. 20 ust. 1 i 2 - Prawa celnego/ o dopuszczeniu towaru do obrotu na polskim obszarze celnym.

Za bezprzedmiotowe uznał Sąd zarzuty w sprawie naruszenia układu GATT z uwagi na to, że układ ten nie został do tej pory przez Polskę ratyfikowany.

W świetle powyższych rozważań zarzuty skargi należało uznać za nieuzasadnione. Naruszenie art. 107 par. 3 Kpa polegające na niedokonaniu wnikliwej analizy stanu prawnego nie miało w ocenie Sądu wpływu na wynik sprawy.

Rozstrzygnięcie co do istoty jest zgodne z przepisami prawa materialnego, w związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 5 Kpa orzekł o oddaleniu skargi.