Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 1668/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 par. 4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 122, art. 187 par. 1 art. 191, art. 199a par. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 86 ust. 1, art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a
journal: Dz.U. 2004 nr 54 poz 535
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
journal: Dz.U.UE.L 1977 nr 145 poz 1 art. 17 ust. 6, art. 22 ust. 3 lit. b
law: Szósta Dyrektywa Rady z dnia 17 maja 1977 r. Nr 77/388/EWG w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do  podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Kołaczek (spr.), Sędzia NSA Artur Mudrecki, Sędzia WSA (del.) Roman Wiatrowski, Protokolant Marek Wojtasiewicz, po rozpoznaniu w dniu 26 października 2011 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. J. S. Spółka jawna z siedzibą we W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 lipca 2010 r. sygn. akt I SA/Wr 505/10 w sprawie ze skargi P. J. S. Spółka jawna z siedzibą we W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 8 marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do sierpnia oraz październik i listopad 2005 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od P. J. S. Spółka jawna z siedzibą we W. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej we W. kwotę 3.600 (słownie: trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

1. Wyrok Sądu pierwszej instancji oraz przedstawiony przez ten Sąd przebieg postępowania przed organami podatkowymi.

1.1. Wyrokiem z dnia 22 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Wr 505/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę "P." J. S. Spółka jawna w W. (dalej również jako Strona, Podatnik, Spółka lub Skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 8 marca 2010 r., w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do sierpnia oraz za październik i listopad 2005 r.

1.2. Przedstawiając stan faktyczny Sąd pierwszej instancji podał, że w kontrolowanym okresie Skarżąca w ewidencji zakupu VAT zaksięgowała faktury dotyczące świadczenia usług transportowych, wystawione przez kontrahenta "D." D. D., oraz ich wartości wykazała w składanych do urzędu skarbowego deklaracjach VAT-7 za miesiące od stycznia do sierpnia 2005 r. oraz październik i listopad 2005 r.

W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania podatkowego za sporny okres, Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W. w dniu 10 grudnia 2009 r. wydał decyzję, którą określił Podatnikowi kwotę podatku od towarów i usług do zwrotu za poszczególne miesiące 2005 r.

Zdaniem organu wystawione przez D. D. na rzecz skarżącej Spółki faktury sprzedaży nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Ustalono bowiem m.in., że kontrahent Strony nie dysponował wymaganym dla wykonania zafakturowanych usług transportu mięsa i żywności, jak też usług wywozu gruzu, zapleczem technicznym, a firmy, które wskazywał D. D. jako podwykonawców nie prowadziły w okresie objętym kontrolą działalności gospodarczej.

Wobec powyższego w pierwszoinstancyjnej decyzji z dnia 10 grudnia 2009 r., na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze zm., dalej również jako ustawa o VAT), zakwestionowano prawo Podatnika do pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur wystawionych przez "D." D. D.

1.3. Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Skarbowej zaskarżoną do Sądu decyzją dnia 8 marca 2010 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wskazał, że przysługujące podatnikowi VAT prawo do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego jest związane z nabyciem towarów i usług na warunkach zgodnych z treścią faktury VAT. Jeśli czynności wskazanej w fakturze nie wykonał podmiot wymieniony jako jej sprzedawca, to tym samym nie doszło do nabycia towarów lub usług od tego podmiotu. Według organu odwoławczego zebrany w sprawie materiał dowodowy wykazał, że kontrahent spółki firma "D." nie miała możliwości technicznych wykonania usług transportu ciężarowego, wykazanych w fakturach samodzielnie, ani z wykorzystaniem wskazanych w toku postępowania podwykonawców. Zdaniem organu Spółka podpisując umowę z niesprawdzoną na rynku firmą powinna była wiedzieć, iż może uczestniczyć w transakcjach wykorzystywanych do popełnienia przestępstwa.

2. Skarga do Sądu pierwszej instancji.

2.1. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Podatnik wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:

- art. 86 ust. 1 i 2 ustawy o VAT oraz § 14 ust. 2 pkt 4 lit. a) rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 97, poz. 970 ze zm., dalej również jako rozporządzenie Ministra Finansów z 27 kwietnia 2004 r.) - poprzez odmowę prawa do odliczenia podatku naliczonego VAT z tytułu nabycia usług służących działalności opodatkowanej, co narusza naczelną zasadę cechującą system podatku od wartości dodanej - zasadę neutralności opodatkowania podatkiem VAT podmiotów uczestniczących w obrocie;

- art. 17 ust. 1 i 2 oraz art. 18 ust. 1 Szóstej Dyrektywy Rady z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji przepisów Państw Członkowskich dotyczących podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (77/388/EEC) – dalej również jako VI Dyrektywa - poprzez odmowę przez organy kontroli skarbowej uwzględnienia w rozliczeniu podatku VAT, podatku naliczonego zapłaconego dostawcy;

- art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1 i art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U z 1997 r., Nr 137, poz. 926 ze zm., dalej również jako Ordynacja podatkowa lub O.p.), poprzez:

a). gromadzenie w sposób wybiorczy i bezkrytyczny materiałów dowodowych, w celu udowodnienia niesłusznej i arbitralnie przyjętej tezy, że kontrolowana Spółka odliczyła podatek od faktur dokumentujących fikcyjne usługi w zakresie transportu,

b). skoncentrowanie się w postępowaniu kontrolnym i w uzasadnieniu decyzji na sprawdzaniu rzetelności funkcjonowania firm trzecich, podwykonawców firmy "D." D. D.,

c). błędną ocenę okoliczności faktycznych sprawy wynikających z umowy zawartej pomiędzy skarżącą Spółką a firmą "D." D. D. przyjmując, że stosunki łączące strony były pozorne w sytuacji, gdy zamiarem stron umowy było wywołanie skutków prawnych w postaci zawarcia zobowiązania i jego wykonania zgodnie z treścią umowy,

d). pominięcie faktu, że zobowiązania skutecznie zaciągnięte przez strony w/w umowy, to jest zobowiązanie D. D. do wykonania określonych usług oraz Spółki - do zapłaty wynagrodzenia za te usługi, zostały przez strony w całości wykonane zgodnie z treścią umowy oraz przepisami prawa cywilnego, podatkowego oraz bilansowego;

- naruszenie art. 193 § 1 i § 6 Ordynacji podatkowej, poprzez stwierdzenie fikcyjności transakcji z D. D. i jednocześnie nieorzeczenie o nierzetelności ksiąg;

- art. 120, art. 121 § 1 oraz art. 139 O.p., poprzez prowadzenie postępowania w sposób przewlekły, uciążliwy i niebudzący zaufania do organów podatkowych;

- art. 120, art. 121 § 1 oraz art. 139 i art. 140 O.p., poprzez bezprawne przedłużanie czasu trwania postępowania kontrolnego;

- art. 121 oraz art. 210 §1 pkt 6 w związku art. 235 O.p. poprzez nieustosunkowanie się Dyrektora Izby Skarbowej w Wrocławiu w zaskarżonej decyzji do wielu kwestii poruszonych w odwołaniu.

3. Uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji.

3.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddali wniesiony przez Stronę środek zaskarżenia, uznając go za bezzasadny.

3.2. W pisemnych motywach wyroku WSA, odnosząc się w pierwszej kolejności do podniesionych w skardze zarzutów naruszenia prawa procesowego stwierdził, że nie zasługują one na uwzględnienie. W szczególności zdaniem tego Sądu nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut dotyczący braku protokołu badania ksiąg podatkowych. Sąd zgodził się z organem odwoławczym, że w myśl art. 290 § 5 O.p. w protokole kontroli mogą być zawarte również ustalenia dotyczące badania ksiąg w zakresie przewidzianym w art. 193 tej ustawy i w takim wypadku nie sporządza się odrębnego protokołu badania ksiąg, o którym mowa w art. 193 § 6 O.p. Dalej wskazano, że w protokole kontroli z dnia 3 stycznia 2008 r. wprawdzie brak powołania się na art. 193 O.p., jednakże wyraźnie wskazano na naruszenie przez Skarżącą zasad prowadzenia ewidencji w zakresie podatku od towarów i usług, przez ujęcie w niej wskazanych faktur nieodzwierciedlających faktycznych czynności. Ponadto Sąd dodał, że w niniejszej sprawie spór dotyczył tylko takich faktur, o których mowa wyżej, zatem, jego zdaniem, nie można było uznać, że Spółka nie wiedziała, w jakim zakresie i za jaki okres jest kwestionowana rzetelność prowadzonej ewidencji VAT, gdyż protokół kontroli, doręczony stronie, jednoznacznie wskazywał kwestionowane faktury.

3.3. Za niezasadny uznał Sąd również zarzut dotyczący odmowy przeprowadzenia dowodu z ponownego przesłuchania K. D. oraz D. D. Z akt sprawy wynika, że ponowne przesłuchanie wskazanych osób miałoby, zdaniem Strony, potwierdził, że skarżąca Spółka rozpoczynając współpracę z firmą D. D. sprawdziła wszystkie informacje dotyczące rzetelności tego kontrahenta. Natomiast jak wskazał organ z akt sprawy wynika, że Skarżąca zapoznała się z dokumentami rejestracyjnymi tego pomiotu gospodarczego oraz dokumentami dotyczącymi realizacji zobowiązań, a K. D. był już przesłuchiwany na wskazane we wniosku dowodowym okoliczności. Sąd zasygnalizował ponadto, że organ nie kwestionował, iż Skarżąca dokonała sprawdzeń w zakresie dopełnienia formalności przez firmę "D." dotyczących zgłoszenia działalności, rejestracji w podatku od towarów i usług w składania deklaracji.

3.4. Odnosząc się do kolejnego zarzutu WSA podniósł, że z zebranych dowodów wynika, że firma "D." nie mogła wykonać wskazanych w fakturach usług, bowiem D. D. nie dysponował w 2005 r. żadnym środkiem transportu nadającym się do przewozu żywności, w szczególności mięsa, ponieważ był w posiadaniu jedynie dwóch samochodów osobowych nienadających się do wykonania spornych usług. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego m.in. z zeznań świadków J. N., A. T., Z. S., J. S., również niezbicie świadczy o tym, że firma D. nie mogła korzystać z usług wskazanych przez D. D. podwykonawców.

3.5. Następnie WSA uznał za zasadne ,że uchylając pierwszą decyzję wydaną w sprawie, organ odwoławczy wskazał na konieczność powiązania świadczonych przez D. D. usług z naprawami samochodów Spółki i zakupionym przez nią paliwem. Dokonując analizy w tym zakresie organ oparł się na danych dostarczonych przez samą Stronę. Z przedstawionych przez Spółkę zestawień napraw samochodów i wydatków ponoszonych na paliwo w poszczególnych miesiącach wynika, że serwisowanie samochodów po szkodach nie wpływało w sposób znaczący na zmniejszenie zakupu paliwa, a wydatki na naprawy samochodów nie były skorelowane z kosztami zakupu paliwa. Ilość i wartość napraw w danym miesiącu nie wpływała też na wartość usług zakupionych od "D." stąd też, zdaniem Sądu, słusznie konkludował organ, że zakupu usług od firmy "D." nie można powiązać z brakiem dostępności własnych środków transportu. W ocenie Sądu przeprowadzona w tym zakresie analiza jest kolejnym dowodem, potwierdzającym to, co wynika także z innych zebranych w sprawie dowodów, że firma "D." nie świadczyła w 2005 r. usług transportowych, wynikających z rozliczonych przez Skarżącą faktur.

3.6. Odnosząc się do kolejnego zarzutu WSA stwierdził, że sprawdzenie kontrahenta pod kątem zarejestrowania i bycia czynnym podatkiem VAT, składającym deklaracje podatkowe należało uznać za działania niewystarczające w świetle poczynionych przez organ ustaleń co do działania firmy D. D., a także mając na uwadze przedmiot zakupionych od tego pomiotu usług i związane z tym wymagania. Ponadto Sąd podał, że z zebranego materiału dowodowego (co potwierdziła sama Strona w toku postępowania) wynika jeszcze, że nie były podjęte żadne działania, mające na celu ustalenia, jakimi samochodami dysponuje D. D., czy dysponuje sprzętem własnym, czy też należącym do podwykonawców, który miał być utrzymywany w gotowości i czy sprzęt ten spełnia warunki transportu towarów Skarżącej.

3.7. Końcowo WSA podniósł jeszcze, że Skarżąca jest dużą firmą, działającą od 15 lat na rynku, wobec czego może dziwić podpisanie umowy, z której wynikają zobowiązania do zapłaty znacznych kwot, z firmą, której wiarygodność i zaplecze sprzętowe nie były w jakikolwiek sposób sprawdzone.

4. Skarga kasacyjna.

4.1. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł J. S. Kwestionując w całości orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, na podstawie art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej również jako P.p.s.a.) zarzucił mu:

1. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, a mianowicie art. 86 ust. 1 i 2 ustawy o VAT oraz § 14 ust. 2 pkt 4 lit. a) rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004 roku w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług - poprzez odmowę prawa do odliczenia podatku naliczonego VAT z tytułu nabycia usług służących działalności opodatkowanej, co narusza naczelną zasadę cechującą system podatku od wartości dodanej — zasadę neutralności opodatkowania podatkiem VAT podmiotów uczestniczących w obrocie - dotyczy okresu od stycznia do maja 2005 roku;

2. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, a mianowicie art. 86 ust. 1 i 2, art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT - poprzez odmowę prawa do odliczenia podatku naliczonego VAT z tytułu nabycia usług służących działalności opodatkowanej, co narusza naczelną zasadę cechującą system podatku od wartości dodanej — zasadę neutralności opodatkowania podatkiem VAT podmiotów uczestniczących w obrocie - dotyczy okresu od czerwca do listopada 2005 roku;

3. naruszenie wspólnotowego prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, a mianowicie art. 17 ust. 1,2,6 oraz art. 18 ust. 1 VI Dyrektywy Rady Unii Europejskiej w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (77/338/EEC) - poprzez odmowę przez organy skarbowe uwzględnienia w rozliczeniu naliczonego podatku VAT zapłaconego dostawcy;

4. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 141 § 4 P.p.s.a., poprzez nie ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze oraz istnienia wewnętrznej sprzeczności w treści uzasadnienia;

5. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 188 Ordynacji podatkowej poprzez:

a). gromadzenie przez organy skarbowe w sposób wybiórczy i bezkrytyczny materiałów dowodowych, mających na celu udowodnienie niesłusznej i arbitralnie przyjętej tezy, że kontrolowana Spółka odliczyła podatek z faktur dokumentujących fikcyjne usługi w zakresie transportu,

b). skoncentrowanie się w postępowaniu kontrolnym i w uzasadnieniu decyzji na sprawdzaniu rzetelności funkcjonowania firm trzecich, podwykonawców firmy "D." D. D.,

c). błędną wykładnię okoliczności faktycznych sprawy wynikających z umowy zawartej pomiędzy "P." J. S. Spółka jawna, a firmą "D." D. D. przyjmując, że stosunki łączące strony były pozorne w sytuacji, gdy zamiarem stron umowy było wywołanie skutków prawnych w postaci zawarcia zobowiązania (umownego) stosunku cywilnoprawnego, a następnie wykonanie tego zobowiązania zgodnie z jego treścią,

d). pominięcie faktu, że skutecznie zaciągnięte zobowiązania przez strony umowy, tj. po stronie firmy "D." D. D. - zobowiązanie do wykonania określonych usług oraz po stronie firmy "P." J. S. Spółka jawna - zobowiązanie do zapłaty wynagrodzenia za te usługi, zostały przez strony umowy w całości wykonane zgodnie z treścią stosunku umownego oraz zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa cywilnego, podatkowego oraz bilansowego;

- co mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania;

6. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 193 § 1 i § 6 Ordynacji podatkowej, poprzez stwierdzenie fikcyjności transakcji z podmiotem "D." D. D. i jednoczesne nieorzeczenie o nierzetelności ksiąg, co mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania;

7. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 120, art. 121 § 1 i art. 139 O.p., poprzez prowadzenie przedmiotowego postępowania w sposób przewlekły, uciążliwy i niebudzący zaufania do organów podatkowych, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania;

8. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 120, 121 § 1 oraz art. 139 i art. 140 Ordynacji podatkowej, poprzez bezprawne przedłużanie czasu trwania postępowania kontrolnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania;

Dodatkowo, z daleko posuniętej ostrożności procesowej, reprezentujący Stronę radca prawny, wyrokowi Sądu pierwszej instancji zarzucił:

I. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie wydanie wyroku w oparciu o niekonstytucyjny przepis § 14 ust. 2 pkt 4 lit. a) rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004 roku w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 97, poz. 970 ze zm.), obowiązujący do dnia 31 maja 2005 roku, co stanowi naruszenie art. 2, art. 7, art. 32, art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej;

II. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 199a § 1 oraz art. 199a § 3 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie, polegające na przyjęciu przez organy skarbowe, że stosunki łączące strony umowy były pozorne i strony nie łączył jakikolwiek stosunek prawny bez wystąpienia organu podatkowego do sądu powszechnego o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania.

Wskazując na powyższe naruszenia w skardze kasacyjnej wniesiono o:

- uchylenie zaskarżonego wyroku w całości;

- zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz Strony skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych;

- rozpoznanie sprawy również pod nieobecność strony przeciwnej.

4.2. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ podatkowy, po szczegółowym ustosunkowaniu się do podniesionych przez Stronę zarzutów, stwierdził, że nie zasługują one na uwzględnienie i w związku z tym wniósł o:

- oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie od Strony skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

5.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

5.2. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 183 § 1 zd. pierwsze P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która w niniejszej sprawie nie występuje.

5.3. Autor skargi kasacyjnej oparł ją na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 P.p.s.a., zarzucając zarówno naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie jak i naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W takiej sytuacji, co do zasady, w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlegają zarzuty procesowe, gdyż dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo, że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd przepis prawa materialnego.

5.4. W pierwszej kolejności, wśród zarzutów naruszenia przepisów postępowania, autor skargi kasacyjnej postawił zarzuty naruszenia art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 188 O.p. Do powyższych naruszeń miało dojść m.in. poprzez błędną wykładnię okoliczności faktycznych sprawy wynikających z umowy zawartej pomiędzy "P." J. S. Spółka jawna, a firmą "D." D. D. i przyjęcie że stosunki łączące strony były pozorne w sytuacji, gdy zamiarem stron umowy było wywołanie skutków prawnych w postaci zawarcia zobowiązania (umownego) stosunku cywilnoprawnego, a następnie wykonanie tego zobowiązania zgodnie z jego treścią.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji powołał jednak obszerne argumenty, znajdujące odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowy, z których wynika, że firma "D." nie mogła wykonać usług transportowych ani w zakresie wywozu gruzu, ani w zakresie dostawy towarów handlowych Skarżącej.

Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej organy podatkowe nie skoncentrowały się jedynie na sprawdzaniu rzetelności funkcjonowania firm trzecich, podwykonawców firmy "D.". W pierwszej kolejności w sprawie wykazane zostało, że usług tych nie mógł wykonać D. D. osobiście, tj. przy wykorzystaniu pozostającego w jego dyspozycji samochodu ciężarowego (własnego, użyczonego lub wynajętego). Nie dysponował on bowiem w 2005 r. żadnym środkiem transportu nadającym się do przewozu żywności, w szczególności mięsa. Natomiast nabyty przez niego, 28 grudnia 2004 r., używany samochód ciężarowy AVIA, nie był samochodem typu chłodnia, tymczasem z zeznań świadków jednoznacznie wynikało, że nawet, gdy dostawy towarów odbywały się samochodami nieoznaczonymi logo "P.", to były to samochody - chłodnie.

W dalszej kolejności wykazane zostało, że sporne usługi nie zostały wykonane przez podwykonawców firmy "D.". Z materiału dowodowego wynika, że firma "B." L. Z. była czynnym podatnikiem VAT w okresie od 29 września 1999 r. do 15 sierpnia 2001 r. i decyzją Urzędu Gminy w M. została wykreślona z ewidencji działalności gospodarczej (pismo, z dnia 28 kwietnia 2006 r., Naczelnika Urzędu Skarbowego w C.), a L. Z. nie posiadał żadnego pojazdu (pismo MSWIA z dnia 2 listopada 2006 r.). Firma "E." J. N. składała deklaracje VAT-7 za miesiące od września do grudnia 2000 r., następnie dnia 4 maja 2004 r. została wykreślona z rejestru czynnych podatników VAT i nie prowadziła działalności gospodarczej pod wskazanym adresem. Firma "C." P. S., nie prowadziła działalności gospodarczej. P. S. przyznał się do wystawiania fikcyjnych faktur VAT, za co otrzymywał część pieniędzy pochodzących ze zwrotu VAT i wśród podmiotów na rzecz których wystawiał fikcyjne faktury wymienił też firmę "D." D. D.. Wskazać należy również, za Sądem pierwszej instancji, w odniesieniu do wywozu gruzu z terenu Z. w O. przez firmę "D.", że mimo iż przesłuchani: J. N. i J. S., potwierdzili fakt wywozu gruzu przez firmę D. D., to biorąc pod uwagę przedstawioną wyżej sytuację D. D. w zakresie posiadanych środków transportu, słusznie, organ podatkowy uznał, iż wbrew zeznaniom tych świadków, wywozu gruzu nie mogła dokonać firma "D." ani żadna z firm wskazanych przez D. D. jako podwykonawca. Zwłaszcza, że zeznania świadków i wyjaśnienia Strony są także niespójne w zakresie określenia terminu, w jakim miało dojść do wywozu gruzu.

Powyższa argumentacja została wsparta dokonaną przez organ podatkowy analizą wydatków poniesionych przez Spółkę na zakup paliwa oraz z tytułu napraw samochodów używanych w działalności gospodarczej. Przeprowadzona analiza wskazała, iż wydatki ponoszone na naprawy samochodów nie są skorelowane z kosztami z tytułu zakupu paliwa, oznacza to, iż Strona nie miała znacząco ograniczonej możliwości korzystania z własnych środków transportu, a co za tym idzie nie występowała konieczność korzystania z usług firm zewnętrznych. Ponadto przeprowadzona analiza wydatków Spółki "P." z tytułu napraw samochodów służbowych przeprowadzona na podstawie szczegółowych zestawień za poszczególne miesiące sporządzonych przez stronę potwierdziła brak związku pomiędzy ilością napraw samochodów a wartością zakupu usług transportowych od firmy D. D. w poszczególnych miesiącach.

Powyższe przeczy stanowisku autora skargi kasacyjnej, że zamiarem stron umowy zawartej pomiędzy "P." J. S. Spółka jawna, a firmą "D.", było wywołanie skutków prawnych w postaci zawarcia zobowiązania (umownego) stosunku cywilnoprawnego, a następnie wykonanie tego zobowiązania zgodnie z jego treścią. Nie zmienia tej oceny podnoszona w skardze kasacyjnej okoliczność, że Sąd pierwszej instancji, w niektórych miejscach wyroku, fakt niewykonania spornych usług odnosił do 2004 r. Jednoznaczne podsumowanie tej części uzasadnienia WSA, która odnosi się do oceny postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organy, w której również Sąd pierwszej instancji odnosi się do podniesionych w skardze zarzutów naruszenia prawa procesowego, o następującej treści "(...) Przeprowadzona analiza w ocenie Sądu, jest zatem kolejnym dowodem, potwierdzającym to, co wynika także z innych zebranych w sprawie dowodów - że firma "D." D. D. nie świadczyła w 2005 r. usług transportowych, wynikających z rozliczonych przez Skarżącą faktur (...).", bez wątpienia świadczy do jakiego okresu odnosiły się ustalenia WSA.

5.5. Nie znalazł również potwierdzenia zarzut, że do naruszenia omawianych przepisów procesowych mogło dojść w ten sposób, że organy podatkowe nie przeprowadziły dowodu z przesłuchania D. D. i K. D. Jak wynika z akt sprawy, w piśmie z dnia 2 listopada 2009 r. Skarżąca wniosła o przesłuchanie świadka D. D., a w piśmie z dnia 13 listopada 2009 r., o ponowne przesłuchanie świadka K. D. wskazując, że dowody te mają potwierdzić, iż Skarżąca spółka, podejmując współpracę z firmą D. D., sprawdziła czy jest zarejestrowanym podatnikiem VAT i czy składa deklaracje podatkowe, a także czy występowały trudności we współpracy z tą firmą. Postanowieniami z dnia 13 i 18 listopada 2009 r. organ odwoławczy odmówił przeprowadzenia tych dowodów, ponieważ z zebranych już dowodów wynikało, że Skarżąca spółka zapoznała się z dokumentami rejestrowymi podmiotu gospodarczego "D." D. D. oraz dokumentami dotyczącymi realizacji zobowiązań, zaś K. D. został już przesłuchany na wskazane we wniosku dowodowym okoliczności w dniu 27 marca 2008 r.

W tych okolicznościach prawidłowe pozostaje stanowisko Sądu, że nie doszło w sprawie do naruszenia art. 188 O.p. Zgodnie z art. 188 O.p. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uznać jeśli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te są w sposób wystarczający stwierdzone innymi dowodami.

5.6. Zgodzić się należy również, że stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że wskazani przez Stronę świadkowie nie potwierdzili faktu wykonania usług przez firmę "D." D. D. W skardze kasacyjnej Strona kwestionując takie stanowisko Sądu pierwszej instancji wywodzi, że upłynęło już 4 lata i świadkowie mogli nie pamiętać wszystkich szczegółów.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego świadkowie rzeczywiście nie potwierdzili wykonania usług przez firmę "D.", ponieważ ich zeznania były zbyt ogólnikowe i lakoniczne. Sąd pierwszej instancji nie uznał tych zeznań, za okoliczność przemawiającą na niekorzyść Strony skarżącej, a jedynie stwierdził, że nie przemawiają one również na korzyść Strony. Dlatego też należało wyjaśnić powstałe w sprawie wątpliwości za pomocą innych dowodów. W tym celu dokonano właśnie wspomnianej wyżej analizy napraw samochodów i wydatków ponoszonych na paliwo i na tej podstawie organ zajął stanowisko, że Spółka nie miała w znaczący sposób ograniczonej możliwości korzystania z własnej bazy transportowej w 2005 r.

5.7. Uwzględniony nie mógł zostać również zarzut naruszenia przepisów art. 120, art. 121 § 1 i art. 139 Ordynacji podatkowej, poprzez prowadzenie przedmiotowego postępowania w sposób przewlekły, uciążliwy i niebudzący zaufania do organów podatkowych.

W rozpatrywanej sprawie autor skargi kasacyjnej w żaden sposób nie uzasadnił jaki istotny wpływ na wynik sprawy mogła mieć okoliczność ewentualnie przewlekłego postępowania. Samoistna okoliczność prowadzenia postępowania w sposób przewlekły w ogóle nie może mieć istotnego wpływu na wynik sprawy i w konsekwencji nie stanowi samoistnej przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji. Sam fakt przedłużania postępowania podatkowego, choć nie jest zjawiskiem pożądanym, to jednak w określonych sytuacjach jest konieczny dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego oraz zachowania uprawnień strony do czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu podatkowym. W skardze kasacyjnej jej autor natomiast sam wskazuje, że powodem skierowania sprawy do ponownego rozpatrzenia była potrzeba przygotowania "bardzo żmudnych i czasochłonnych zestawień". Subiektywne przekonanie Strony o braku przydatności i wykorzystania tych zestawień nie może zostać uznane jako przesłanka wskazująca na przewlekłość postępowania.

Podobnie nie można uznać za zarzutu naruszenia art. 120, art. 121 § 1 i art. 139 O.p., poprzez prowadzenie w sposób przewlekły, uciążliwy i niebudzący zaufania do organów podatkowych postępowania kontrolnego. Również w tym przypadku w skardze kasacyjnej w żaden sposób nie uzasadniono jaki wpływ na wynik sprawy miało przedłużanie postępowania kontrolnego. Uzasadnienie skargi kasacyjnej w zakresie tego zarzutu sprowadza się jedynie do wskazania, że Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W. kilkukrotnie zawiadomił Spółkę o przeprowadzeniu postępowania kontrolnego.

Tymczasem, art. 174 pkt 2 P.p.s.a. nakłada na wnoszącego skargę kasacyjną obowiązek wykazania nie tylko tego, że zaskarżony wyrok narusza przepisy postępowania, lecz również tego, że naruszenie to mogło mieć wpływ, i to istotny, na wynik sprawy. W orzecznictwie, jak i w piśmiennictwie przyjmuje się, że skuteczne podniesienie takiego zarzutu wymaga wykazania istnienia związku przyczynowego między wspomnianym naruszeniem a treścią rozstrzygnięcia polegającego na tym, że gdyby do tego uchybienia nie doszło, to treść rozstrzygnięcia byłaby inna. W rezultacie użyte w treści tego przepisu pojęcie "mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy", należy wiązać tylko z hipotetycznymi następstwami uchybień przepisom postępowania, co oznacza, że skarżący powinien uzasadnić, że następstwa stwierdzonych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2006, str.368; wyrok SN z 21 marca 2007 r., I CSK 459/06, niepubl.; wyrok NSA z 30 listopada 2004 r., FSK 440/04, niepubl.).

5.8. Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał również zarzutu dotyczącego naruszenia zaskarżonym wyrokiem przepisu art. 199a § 1 oraz art. 199a § 3 O.p., poprzez uznanie, polegające na przyjęciu przez organy skarbowe, że stosunki łączące strony umowy były pozorne i strony nie łączył jakikolwiek stosunek prawny, bez wystąpienia organu podatkowego do sądu powszechnego o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego.

Co prawda przepis art. 199a § 3 O.p. ma charakter procesowy, czyli może mieć zastosowanie w postępowaniach podatkowych prowadzonych do stanów faktycznych zaistniałych przed jego wejściem w życie, jednak w niniejszej sprawie nie było przesłanek do jego zastosowania. Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że organy podatkowe oceniły stan faktyczny ustalony w sprawie zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów i wyjaśnił dlaczego doszedł do takiego wniosku. Organy podatkowe mają prawo do oceny skutków transakcji handlowych w aspekcie podatkowym na podstawie przepisów art. 191, art. 122, i art. 187 § 1 O.p. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, przepis art. 199a § 3 O.p. stanowi dopełnienie przepisów regulujących postępowanie podatkowe, które determinują kierunek oraz sposób prowadzenia przez organ podatkowy postępowania dowodowego. W myśl tych przepisów organ podatkowy jest zobowiązany do wszechstronnego zbadania sprawy tak pod względem faktycznym jak i prawnym w celu ustalenia stanu rzeczywistego sprawy (art. 122 O.p.), co oznacza również obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego (art. 187 O.p.), a następnie dokonania swobodnej jego oceny (art. 191 O.p.). To powoduje, że organ podatkowy pomimo wprowadzonej regulacji art. 199a § 3 O.p., nie został zwolniony z obowiązku kwalifikowania zdarzeń na gruncie prawa podatkowego oraz oceny skutków prawno-podatkowych, jakie one wywierają. Z tych powodów, obowiązek wystąpienia do sądu powszechnego na podstawie tego przepisu powstaje jedynie wówczas, gdy zgromadzony materiał dowodowy pozostawia wątpliwości co do istnienia stosunku prawnego bądź prawa. Wątpliwości takie istnieją, gdy zebrany przez organ materiał dowodowy nie pozwala na dokonanie nie budzącej wątpliwości wykładni oświadczeń woli stron czynności prawnej (np. gdy zeznania stron są rozbieżne) oraz ustalenia jej rzeczywistej treści, a tym samym nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego sprawy (pod. wyrok NSA z dnia 6 maja 2009 r., II FSK 240/08). W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zaistniała. W szczególności takich wątpliwości nie wskazano w skardze kasacyjnej. Autor skargi kasacyjnej podniósł jedynie, co jak wyżej wskazano zostało wykluczone przez zebrany w sprawie materiał dowodowy, że zamiarem stron umowy zawartej pomiędzy "P." J.S. Spółka jawna, a firmą "D." było wywołanie skutków prawnych w postaci zawarcia zobowiązania (umownego) polegającego na świadczeniu usług transportowych.

5.9. Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., poprzez nie ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze oraz istnienia wewnętrznej sprzeczności w treści uzasadnienia.

W pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wewnętrznej sprzeczności, której strona upatruje w tym, że z jednej strony Sąd pierwszej instancji stwierdził, że świadkowie nie potwierdzili jednoznacznie wykonania usług, a z drugiej strony stwierdził, że ze zgromadzonego materiału jednoznacznie wynika, że czynności te miały charakter pozorny i nie miały miejsca. Zauważyć bowiem należy, że w rozpatrywanej sprawie dowody z przesłuchania świadków nie były jedynymi dowodami przeprowadzonymi w sprawie.

5.10. Nie można również podzielić, wyrażonego w skardze stanowiska, że Sąd nie ustosunkował się do argumentacji przedstawionej na str. 17 i 18 skargi na Decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 8 marca 2010 roku, zgodnie z którą w rozpatrywanej sprawie, w toku postępowania kontrolnego, nie został sporządzony protokół badania ksiąg o którym mowa w art. 193 § 6 O.p.

Sąd odniósł się do tego zarzutu na stronie 11 wyroku stwierdzając, że wystarczające dla spełnienia przesłanek określonych w art. 193 § 1 i § 6 było zawarcie w protokole kontroli wskazania naruszenia przez Skarżącą zasad prowadzenia ewidencji w zakresie podatku od towarów i usług, o jakiej mowa w art. 109 ust. 3 ustawy o VAT, przez ujęcie w niej wskazanych faktur, wystawionych przez firmę "D." D. D., które nie dokumentują faktycznie wykonanych przez ten podmiot usług transportowych na rzecz Skarżącej spółki. Ewentualny natomiast brak spełnienia warunków określonych art. 193 § 1 i § 6 O.p., choć z pewnością stanowi uchybienie procesowe, to jednak nie mógł w rozpatrywanej sprawie stanowić przesłanki uchylenia zaskarżonej decyzji. Autor skargi kasacyjnej nie wyjaśnił bowiem w jaki sposób brak sporządzenia protokołu badania ksiąg miał wpływ na wynik sprawy. Jak wyżej już podniesiono taki obowiązek spoczywał na sporządzającym skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest natomiast uprawniony do uzupełniania podstaw kasacyjnych, czy też ich uzasadniania w zastępstwie strony, która tego nie uczyniła.

Nie mógł zatem zostać uwzględniony również zarzut naruszenia art. 193 § 1 i § 6 O.p., poprzez stwierdzenie fikcyjności transakcji z podmiotem "D." D. D. i jednoczesne nieorzeczenie o nierzetelności ksiąg nie mógł mieć istotnego wpływu na wynik sprawy w konsekwencji również brak pełnego ustosunkowania się do tego zarzutu nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy.

5.11. Przystępując zatem do oceny sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego, trzeba na wstępie przypomnieć, iż wobec nieskuteczności zarzutu odnoszącego się do naruszenia przepisów postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny za miarodajny dla jego oceny przyjmuje stan faktyczny, uznany za prawidłowy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Przyjąć bowiem w takiej sytuacji należy, że stan faktyczny sprawy, na tle którego wyrokował Sąd pierwszej instancji został ustalony w sposób bezsporny. Ustalenia faktyczne sprawy stanowiące podstawę jej rozstrzygnięcia, mogą zostać podważone jedynie zarzutami wskazującymi na naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.).

Tym samym, za niepodważone należy uznać ustalenia, że w okresach rozliczeniowych, które są przedmiotem rozpoznania w tej sprawie Strona skarżąca – obniżając podatek należny o naliczony – posługiwała się fakturami VAT wystawionymi przez firmę "D." D. D., dokumentującymi transakcje, które nie miały faktycznie miejsca pomiędzy wykazanymi w nich stronami, z uwagi na stwierdzenie, że D. D. nie miał możliwości wykonania wynikających z faktur usług transportowych ani osobiście, ani też przez wskazanych przez niego podwykonawców tj. E. J. N., C. P.S. i B. Ł. Z.

5.12. Zatem, mając na uwadze powyższe, nie można podzielić zarzutów naruszenia art. 86 ust. 1 i 2 ustawy o VAT oraz § 14 ust. 2 pkt 4 lit. a) rozporządzenia z dnia 27 kwietnia 2004 r. i art. 17 ust. 1 i 2 oraz art. 18 ust. 1 VI Dyrektywy do których miało dojść poprzez naruszenie zasady neutralności i brak uwzględnienia w rozliczeniu naliczonego podatku VAT zapłaconego dostawcy. To samo również tyczy się zarzutu naruszenia art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT, którym zasadniczo przeniesiono z dniem 1 czerwca 2005 r., treść § 14 ust. 2 pkt 4 lit. a rozporządzenia MF z dnia 27 kwietnia 2004 r. do ustawy o VAT.

Bezskuteczność powyższych zarzutów naruszenia prawa materialnego wynika przede wszystkim z ich wadliwego sformułowania wskazującego w ich treści oraz w uzasadnieniu skargi, iż na tle przesłanek przepisów prawa materialnego, które zostały zdaniem Strony skarżącej naruszone, kwestionowane są jednak ustalenia faktyczne poczynione w tej sprawie. Autor skargi kasacyjnej bowiem dowodzi, że do naruszenia wskazanych przepisów prawa materialnego doszło w wyniku błędnego ustalania stanu faktycznego sprawy, poprzez przyjęcie, że sporne usługi nie zostały wykonane oraz że strona Skarżąca zachowała należytą staranność sprawdzając swojego kontrahenta.

Jednak odnośnie wadliwości tego ustalenia, jak wyżej wykazano, nie sformułowano skutecznych zarzutów kasacyjnych naruszenia przepisów postępowania, które podważałyby prawidłowość poczynionego w tym zakresie ustalenia. Tymczasem w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że zarzutami naruszenia prawa materialnego nie można zwalczać ustaleń faktycznych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 2004 r., sygn. akt GSK 811/04, opubl. w ONSAiWSA z 2005 r., nr 4, poz.68 i z dnia 14 października 2004 r., sygn. akt FSK 568/04, opubl. tamże pod poz. 67).

5.13. Nie można przy tym zgodzić się z zaprezentowanym w skardze kasacyjnej poglądem, że dla prawa do odliczenia podatku naliczonego na podstawie art. 86 ust. 1 ustawy o VAT z zakwestionowanych przez organy podatkowe faktur dokumentujących transakcje, które nie miały faktycznie miejsca pomiędzy wykazanymi w nich stronami, istotnymi są okoliczności czy podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć, że nabywając towar uczestniczył w transakcji wykorzystanej do popełnienia oszustwa (nadużycia prawa) w podatku od towarów i usług.

Oczywistym jest, że na tle VAT kardynalną zasadą, której należy przestrzegać jest zasada neutralności, która od 1 maja 2004 r. wynika z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, stanowiącego normatywną zasadę, że w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

Konieczność przestrzegania tej zasady wyrażają również orzeczenia ETS, w tym przytoczone w skardze kasacyjnej. Jednak zasada neutralności nie oznacza przyznania prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego ze sfałszowanej faktury VAT, co do podmiotu ją wystawiającego i realizującego wykazaną w niej czynność, niezależnie od tego, czy odbiorca faktury wiedział, czy też nie wiedział, o fakcie tego oszustwa.

Zgodnie z art. 86 § 1 i 2 pkt 1 lit a) ustawy o VAT podatnik może korzystać z prawa do odliczenia podatku od towarów i usług przewidzianego w tej ustawie z tytułu dostaw towarów lub świadczenia usług przez innego podatnika wyłącznie w odniesieniu do podatku wynikającego z faktury, dokumentującej faktycznie zrealizowaną przez jej wystawcę czynność podlegającą opodatkowaniu tym podatkiem. W przypadku gdy kwota wskazana jako podatek wynika jedynie z faktury, która nie dokumentuje faktycznego zdarzenia rodzącego obowiązek podatkowy u jej wystawcy – faktura taka nie daje uprawnienia do odliczenia wykazanej w niej kwoty. Dysponowanie w tym przypadku przez nabywcę fakturą wystawioną przez zbywcę stanowi jedynie formalny warunek skorzystania z tego uprawnienia, który nie stanowi per se uprawnienia do odliczenia podatku, jeżeli nie towarzyszy mu spełnienie warunku w postaci wykonania rzeczywistej czynności rodzącej u wystawcy faktury obowiązek podatkowy z tytułu jej realizacji na rzecz nabywcy.

To samo wynika zresztą z przywołanego w skardze kasacyjnej art. 17 ust. 2 lit. a VI Dyrektywy, który także stanowi, że podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia od podatku przypadającego do zapłaty podatku od wartości dodanej należnego lub zapłaconego na terytorium kraju od towarów lub usług dostarczanych, lub które mają być dostarczone podatnikowi przez innego podatnika. Przepis ten jednoznacznie wskazuje, że odliczenie przysługuje jedynie odnośnie podatku powstałego w wyniku czynności wykonanej przez innego podatnika, a dla realizacji tego prawa – stosownie do art. 18 ust. 1 pkt a tej Dyrektywy - podatnik musi posiadać fakturę wystawioną zgodnie z art. 22 ust. 3 Dyrektywy.

5.14. Faktura VAT otrzymana przez podatnika od innego podmiotu daje prawo do odliczenia podatku gdy:

– są spełnione materialne przesłanki do odliczenia, tzn. czynność udokumentowana fakturą została przez dostawcę (usługodawcę) faktycznie wykonana i wykorzystana przez podatnika (odbiorcę faktury) do realizacji czynności opodatkowanej,

– podatek z tej faktury został przez odbiorcę faktury zapłacony jej wystawcy,

– faktura zawiera faktyczne informacje wymagane przez art. 22 ust. 3 lit. b) VI Dyrektywy (obecnie art. 226 Dyrektywy 2006/112/WE), co do podmiotu wystawiającego fakturę, będącego dostawcą (usługodawcą), pozwalające na jednoznaczne ustalenie jego tożsamości (por. wyrok ETS z dnia 22 grudnia 2010 r., w sprawie C-438/09 Bogusław Juliusz Dankowski przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej w Łodzi).

Tylko zatem faktura rzetelna od strony podmiotowej i przedmiotowej, tzn. dokumentująca rzeczywistą czynność opodatkowaną podatnika, przez niego wykonaną i udokumentowaną tą fakturą, daje jej odbiorcy uprawnienie do odliczenia wykazanego w niej podatku. Nie jest taką faktura podmiotu jedynie stwarzającego pozory podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, faktycznie nim niebędącego.

5.15. Odnosząc się natomiast do dobrej wiary którą rzekomo Podatnik zachował w rozpatrywanej sprawie, to podnieść należy, że materiał dowodowy zebrany w sprawie pozwala przyjąć, że podatnik co najmniej powinien przypuszczać, że uczestniczy w oszustwie podatkowym. W rozpatrywanej sprawie organy podatkowe nie tylko wykazały, że sporne usługi nie zostały wykonane przez D. D., ani też przez jego podwykonawców ale organy podatkowe przedstawiły również dowody świadczące o tym, że w Spółce nie zachodziła konieczność korzystania z usług firm zewnętrznych. O zachowaniu dobrej wiary nie może natomiast świadczyć zachowanie zewnętrznych pozorów staranności. Nie mogło mieć przesądzającego znaczenia powołanie się przez Podatnika, że dokonał sprawdzenia, czy kontrahent był zarejestrowanym podatnikiem podatku VAT, czy uzyskał wpis do ewidencji działalności gospodarczej, czy składał organom podatkowym stosowne deklaracje VAT.

Bez znaczenia przy tym, dla rozstrzygnięcia tej sprawy, jest przywołane w skardze kasacyjnej orzeczenie ETS, odnoszące się do całkiem odmiennych okoliczności faktycznych od tych, które zostały ustalone w niniejszej sprawie. W szczególności brak podstaw do wywodzenia przez składającego skargę kasacyjną pozytywnych skutków z tego orzeczenia, które dotyczyły tzw. "karuzeli podatkowej", z możliwością odliczenia podatku naliczonego z faktury podmiotu nie prowadzącego faktycznej działalności gospodarczej. Stwierdzenie, jak w rozpatrywanej sprawie, że zakwestionowane faktury zostały sfałszowane, stanowi obiektywną przesłankę do podważenia prawa do odliczenia wykazanego w nich podatku, niezależnie od tego, czy Skarżący miał świadomość tego faktu. Fałszywa bowiem faktura, co do określenia podmiotu realizującego wykazaną w niej czynność, w celu wyłudzenia od odbiorcy wykazanej w niej kwoty jako podatek, lub w celu uniknięcia jego zapłacenia Skarbowi Państwa, nie może stanowić jakiejkolwiek podstawy do realizacji przez jej odbiorcę uprawnienia co do odliczenia wykazanej w niej kwoty jako podatek, gdyż oznaczałoby to przyzwolenie na realizację przynależnych podatnikom uprawnień przy pomocy sfałszowanych dokumentów, nieodzwierciedlających rzeczywistych zdarzeń – w tym zakresie odnośnie strony podmiotowej.

Nie zasługują zatem na uwzględnienie zarzuty naruszenia art. 86 ust. 1 i 2 ustawy o VAT, ani też art. 17 ust. 1 i 2 oraz art. 18 ust. 1 VI Dyrektywy.

5.16. Wprawdzie trafnie podniesiono w skardze, że § 14 ust. 2 pkt 4 lit a) rozporządzenia z dnia 27 kwietnia 2004 r. pozostawał w niezgodności z art. 84 i art. 217 Konstytucji RP i nie mógł stanowić podstawy prawnej decyzji w tej sprawie, jednak uchybienia te nie są istotne dla prawidłowego rozstrzygnięcia w tej sprawie, gdyż brak prawa podatnika do odliczenia podatku naliczonego z zakwestionowanych, w tym przypadku, faktur wynika (należy go wywieść) nie z przepisu tegoż rozporządzenia, czy też z art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT z 2004 r., a z ogólnej zasady konstytuującej to prawo, określonej w art. 86 ust. 1 i 2 ustawy o VAT z 2004 r. – bez konieczności odwoływania się w tym zakresie do jakichkolwiek regulacji specjalnych.

5.17. Skoro brak prawa do odliczenia z zakwestionowanych w niniejszej sprawie faktur wynika już bezpośrednio z art. 86 ust. 1 i 2 ustawy o VAT, to istotne dla prawidłowego rozstrzygnięcia, nie było podnoszone w skardze kasacyjnej uchybienie w postaci pominięcia przez organy podatkowe oraz Sąd pierwszej instancji zmiany z dniem 1 czerwca 2005 r. przepisów, polegającej na przeniesieniu treści § 14 ust. 2 pkt 4 lit. a) rozporządzenia z dnia 27 kwietnia 2004 r., do art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT z 2004 r.

5.18. Końcowo ocenić należy, że zupełnie błędnie autor skargi kasacyjnej podnosi niezgodność regulacji § 14 ust. 2 pkt 4 lit. a) rozporządzenia z dnia 27 kwietnia 2004 r. oraz art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT z 2004 r. z klauzulą stand still, zawartą w art. 17 ust. 6 VI Dyrektywy, zgodnie z którą, państwa członkowskie (w tym Polska) mogły utrzymać wyłączenia prawa do odliczenia podatku naliczonego zawarte w prawie krajowym, w dniu wejścia w życie dyrektywy, (dla Polski był to 1 maja 2004 r.). Nie należy bowiem problematyki zakazu odliczenia z faktury niedokumentującej rzeczywistych zdarzeń gospodarczych rozpatrywać z punktu widzenia kontynuacji wyłączeń w odliczeniu podatku naliczonego przed i po przyjęciu VI Dyrektywy, ile ze względu na immanentną cechę prawa do odliczenia, które odnosi się do faktycznego nabycia (obrotu ) towarami czy usługami, nie zaś do obrotu fakturami (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 12 sierpnia 2010 r., sygn. akt I SA/Wr 453/10, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

5.19. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1 P.p.s.a.