Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 193/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6196 Funkcjonariusze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Biura Ochrony Rządu
659
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Zobowiązano ...i stwierdzono, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Sędzia WSA Tomasz Szmydt, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi M. K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] stycznia 2017 r. o wyłączenie stosowania przepisów ustawy 1. zobowiązuje Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do rozpoznania wniosku z dnia [...] stycznia 2017 r. w terminie 1 miesiąca od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje M. K. od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji sumę pieniężną w kwocie 2000 (słownie: dwa tysiące) złotych; 4. wymierza Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji grzywnę w wysokości 500 (słownie: pięćset) złotych.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] marca 2020 r. M. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji postępowania w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] stycznia 2017 r. o zastosowanie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej oraz ich rodzin (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 708) i wyłączenie stosowania art. 15c, 22a i 24a ustawy w stosunku do wnioskodawcy. Skarżący wniósł o zobowiązanie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do zakończenia postępowania poprzez wydanie decyzji, orzeczenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie od organu sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tytułem zadośćuczynienia za długotrwałe oczekiwanie na rozpoznanie i merytoryczne zakończenie postępowania w sprawie wniosku z dnia [...] stycznia 2017 r. oraz wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Skarżący zarzucił naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 12 § 1 w zw. z art. 35 § 1 i 3 k.p.a., poprzez rażące naruszenie terminów załatwienia sprawy, zaniechanie inicjatywy w zbieraniu materiału dowodowego i brak merytorycznego zakończenia postępowania w terminach wskazywanych przez organ - bez racjonalnego uzasadnienia.

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że postępowanie w sprawie jego wniosku winno zostać zakończone w dniu [...] lutego 2017 r., a najpóźniej w dniu [...] marca 2017 r. - tj. po upływie dwóch miesięcy od dnia wpływu do organu żądania wszczęcia postępowania. Podniósł, że w toku postępowania był kilkakrotnie zawiadamiany o braku możliwości załatwienia sprawy w terminie z uwagi na jej złożony charakter

i konieczność zgromadzenia dokumentacji mogącej mieć znaczenie dla wydania merytorycznego rozstrzygnięcia. Wskazał na pisma organu: z dnia [...] lutego 2017 r. o wyznaczeniu terminu załatwienia sprawy do dnia [...] maja 2017 r.; z dnia [...] kwietnia 2017 r. o wyznaczeniu terminu załatwienia sprawy do dnia [...] września 2017 r.; z dnia [...] września 2017 r. o wyznaczeniu terminu załatwienia sprawy do dnia [...] lutego 2018 r.; pismo z dnia [...] marca 2018 r. o wyznaczeniu terminu załatwienia sprawy do dnia [...] czerwca 2018 r.

Skarżący wskazał, że pismem z dnia [...] maja 2018 r. został poinformowany o zebraniu dokumentacji niezbędnej do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia. Jednocześnie organ wyznaczył nowy termin rozpatrzenia wniosku do dnia [...] września 2018 r. uzasadniając to koniecznością zapewnienia prawa do zapoznania się z aktami sprawy.

W trakcie postępowania wyjaśniającego prowadzonego w okresie od [...] stycznia 2017 r. do [...] maja 2018 r. (tj. 15 miesięcy i 28 dni) organ dokonał czynności polegających głownie na wymianie korespondencji z Zakładem Emerytalno - Rentowym, Agencją Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Instytutem Pamięci Narodowej, których efektem było zgromadzenie w aktach sprawy następujących dowodów: 1) pisma z dnia [...] grudnia 2017 roku z Instytutu Pamięci Narodowej wraz z kopiami z akt osobowych, 2) pisma z dnia [...] marca 2018 roku z Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego dotyczącego przebiegu i charakterystyki służby w okresie od [...] sierpnia 1990 r. do [...] lipca 2016 r. Skarżący wskazał, że jednocześnie został po raz kolejny zawiadomiony o wyznaczeniu nowego terminu rozpatrzenia wniosku - do dnia [...] grudnia 2018 r.(pismo z dnia [...] października 2018 r.)

Stwierdził, że pomimo zgromadzenia dokumentacji niezbędnej do merytorycznego zakończenia postępowania organ nie wydał decyzji we wskazanym powyżej terminie. Po upływie ponad 6 miesięcy od wyznaczonego terminu załatwienia sprawy, organ ponownie przedłużył okres wydania decyzji - do dnia [...] listopada 2019 r., powołując się na konieczność dokonania wszechstronnej

i wnikliwej analizy sprawy (pismo z dnia [...] lipca 2019 r.)

Skarżący wskazał, że w związku z bezskutecznym upływem wymienionego terminu, w dniu 4 lutego 2020 r., na podstawie art. 37§1 k.p.a. wniósł do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji pismo "wezwanie do usunięcia naruszenia prawa". Podał, że w odpowiedzi otrzymał informację o zwróceniu się przez organ do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej o przesłanie kopii akt osobowych. Jednocześnie organ ponownie przedłużył termin rozpatrzenia wniosku do dnia [...] maja 2020 r. ze względu na brak zgromadzenia materiału dowodowego w sprawie (pismo z dnia [...] lutego 2020 r.).

Skarżący stwierdził, że czynności podejmowane przez organ, które powinny służyć dokładnemu wyjaśnieniu stanu faktycznego i załatwieniu sprawy mają na ogół wymiar pozorny, zmierzający jedynie do wydłużenia czasu trwania postępowania. Wskazał, że w sprawie nie znalazła zastosowania zasada z art. 12 k.p.a. Pierwsze pisma do Prezesa IPN i Szefa ABW o przekazanie informacji na temat przebiegu służby zostały wystosowane dopiero w dniu [...] września 2017 r. - tj. po ponad 9 miesiącach od dnia wszczęcia postępowania w sprawie. W dniu [...]marca 2018 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uzyskał wszystkie informacje, o których przekazanie zwracał się do innych organów państwa (pismo z dnia [...] września

2017 r. do Prezesa IPN; pismo z dnia [...] września 2017 r. do Szefa ABW; odpowiedź z IPN -wpływ do MSWiA w dniu [...] grudnia 2017 r.; odpowiedź z ABW-wpływ do MSWiA w dniu [...] marca 2018 r.).

Skarżący wskazał, że zupełnie niezrozumiałe jest dalsze gromadzenie materiału w sprawie, podczas gdy stosownie do treści pisma z dnia [...] maja 2018 r. organ poinformował o zebraniu dokumentacji niezbędnej do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia. Podniósł, że takie postępowanie stanowi rażące naruszenie szeregu zasad postępowania administracyjnego - m.in. art. 7, art. 8, art. 9 i 12 k.p.a., a także godzi w interes prawny skarżącego. Podał, że do dnia wniesienia skargi nie otrzymał decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji będącej odpowiedzią na jego wniosek z dnia [...] stycznia 2017 r. Wskazał, że działanie organu nacechowane jest opieszałością i prowadzi do braku możliwości realizacji przysługujących praw.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł

o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że Minister, aby wydać decyzję w przedmiocie wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) musi dokonać wszechstronnego i wnikliwego zbadania przedmiotowej sprawy, co wymaga podjęcia przez organ administracji szeregu czynności wyjaśniających. Podał, że w pierwszej kolejności na organie ciąży obowiązek wystąpienia do Zakładu Emerytalno - Rentowego MSWiA z zapytaniem czy skarżący pobiera świadczenie emerytalne/rentowe/rentowe rodzinne oraz za jakie okresy służby i w jakich formacjach. Następnie ustalenia wymaga, czy skarżący podlega (ewentualnie za jakie okresy, służba w jakich formacjach) regulacjom ww. ustawy (art. 15c, art. 22a, art. 24a).

W przypadku potwierdzenia powyższego konieczne jest wystąpienie do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - z prośbą o przekazanie informacji o przebiegu służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ww. ustawy, a także przekazanie informacji pozwalających na ocenę ustawowego wymogu dotyczącego rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności

z narażeniem zdrowia i życia. Ponadto niezbędne jest wystąpienie do formacji,

w których skarżący pełnił służbę, lub jej następcy prawnego, z prośbą o weryfikację okresów służby skarżącego pod kątem przedstawionego powyżej ustawowego wymogu dotyczącego rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu

12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Organ wskazał, że potrzebuje - realnego w okolicznościach sprawy czasu do przeanalizowania stanu prawnego i faktycznego sprawy oraz wydania i uzasadnienia rozstrzygnięcia w sprawie. Właściwy czas na wydanie i uzasadnienie rozstrzygnięcia w sprawie jest bardzo istotny ze względu na materię, którą obejmuje emerytalnego/rentowego/ rentowego rodzinnego funkcjonariuszy i ich rodzin. Konstrukcja przepisów ustawy uniemożliwia zastosowanie art. 8a bez wcześniejszego ustalenia, czy skarżący w ogóle podlega reżimowi art. 15c, 22a czy art. 24a ww. ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Zatem w przedmiotowej sprawie okoliczności zwalniające organ administracji publicznej z zarzutu bezczynności mają charakter prawny i proceduralny, a nie faktyczny, a tylko takie okoliczności zwalniają organ administracji publicznej z zarzutu bezczynności (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 13 czerwca 2013 r. II SAB/Lu 105/13, LEX nr 1333599).

Na marginesie wskazano, że do organu wpłynęła znaczna ilość spraw (na dzień sporządzenia odpowiedzi na skargę około 4 900 spraw) wniesionych na podstawie przywołanego wyżej art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r.

o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...). Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie ma do czynienia z rażącym naruszeniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a obiektywnie weryfikowalnymi czynnikami, które wpływają na terminy rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji.

Organ zakwestionował żądanie wymierzenia grzywny. Przywołał poglądy prezentowane w orzeczeniach sądowoadministracyjnych w kwestii wymierzania grzywny i przyznawania sumy pieniężnej. Podniósł też, że zasądzenie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, zatem możliwością, z której należy korzystać, jeżeli realia rozpoznawanej sprawy są niemożliwe do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony. Samo ujęcie wskazanego przepisu jednoznacznie potwierdza, że zasądzanie grzywny lub sumy pieniężnej nie jest bezpośrednią konsekwencją bezczynności, a to oznacza, że w każdym przypadku sąd musi rozważyć zasadność takich żądań w kontekście działań organu (v. wyrok NSA z dnia 3 lutego 2017 r. sygn. akt II GSK 1695/16, Lex nr 2237160)".

Organ, na wezwanie Sądu, pismem z dnia [...] maja 2020 r. poinformował, że nie wydano decyzji administracyjnej. Także w piśmie z dnia [...] czerwca 2020 r. organ wskazał, że postępowanie z wniosku strony nie zostało zakończone poprzez wydanie decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest dopuszczalna. Skarżący przed jej wniesieniem wystąpił do organu z ponagleniem.

Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.).

Zgodnie z art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257), zwanej dalej k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Stosownie zaś do art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania.

Bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce wówczas, gdy

w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu,

lub nie podjął stosownej czynności.

Pojęcie przewlekłego prowadzenia postępowania obejmuje takie działanie organu, które nacechowane jest opieszałością i nieskutecznością. Ma ono miejsce

w sytuacji, gdy formalnie organowi nie można postawić zarzutu niepodejmowania czynności w sprawie, jednakże nieefektywne wykonywanie tych czynności prowadzi

w konsekwencji do braku możliwości realizacji przez stronę jej praw. Instytucja skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej, tak jak skarga na bezczynność organu, ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Kontrola Sądu zmierza zatem do ustalenia, czy istotnie organ administracji publicznej postępowanie w sprawie prowadzi przewlekle

i bezpodstawnie nie kończy go wydaniem rozstrzygnięcia.

W doktrynie przyjmuje się, że o przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić, gdy organ administracji w jego toku podejmuje czynności zbędne lub też powstrzymuje się od podjęcia czynności niezbędnych do rozpoznania

i rozstrzygnięcia sprawy, co prowadzi do nieracjonalnego przedłużenia terminu jej załatwienia (J.P.Tarno "Bezczynność organu a przewlekłe prowadzenie postępowania, Casus 2013 r., str. 11).

Sytuacja taka zachodzi w niniejszej sprawie, albowiem nie ulega wątpliwości, że termin określony w przepisie art. 35 k.p.a., a także kolejne terminy wyznaczone przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, tj. do dnia [...] maja 2017 r., do dnia [...] września 2017 r., do dnia [...] lutego 2018 r., do dnia [...] czerwca 2018 r., do dnia [...] września 2018 r., do dnia [...] grudnia 2018 r., do dnia [...] listopada 2019 r. i do dnia [...] maja 2020 r. nie zostały dotrzymane. Jest bezsporne, że postępowanie z wniosku z dnia [...] stycznia 2017 r. o zastosowanie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej

i Służby Więziennej oraz ich rodzin (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 132 ze zm.) nie zostało przez organ zakończone w tym czasie w wymaganej przez przepisy prawa formie.

W ocenie Sądu postępowanie prowadzone było przez organ przewlekle. Ustawodawca wymaga, aby załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego nastąpiło nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Organ sprawy nie załatwił nie tylko w terminie ustawowym ale nie załatwił jej do chwili obecnej, tj. przez okres ponad 3 lat, w żadnym wyznaczanym dodatkowo przez siebie terminie.

Zauważyć należy, na co zwrócił uwagę skarżący, że samo pismo do Prezesa IPN i Szefa ABW o przekazanie informacji na temat przebiegu służby wystosowane zostały dopiero w dniu [...] września 2017 r., a zatem po 8 miesiącach od dnia wszczęcia postępowania w sprawie. Odpowiedź z z IPN wpłynęła do MSWiA w dniu [...] grudnia 2017 r.; odpowiedź z ABW wpłynęła do organu w dniu [...] marca 2018 r. Pomimo to organ nie rozpatrzył sprawy i nie zakończył postępowania. Potem jeszcze kilka razy organ zawiadamiał o nowym terminie załatwienia sprawy, mimo że dysponował materiałem pozwalającym na zakończenie postępowania, o czy zawiadomił stronę pismem z dnia [...] maja 2018 r. Wyznaczenie kolejnego terminu zakończenia sprawy za 4 miesiące organ uzasadnił realizacją prawa strony do zapoznania się z aktami sprawy. Tego rodzaju działanie wskazuje na niezrozumienie istoty art. 36 k.p.a. Także kolejne pisma wystosowywane przez organ na podstawie art. 36 k.p.a. nie usprawiedliwiają braku właściwego działania, ale także nie zwalniają organu od zarzutu przewlekłego prowadzenia postępowania z wniosku strony.

Biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, Sąd stwierdził,

że organ prowadził postępowanie z wniosku M. K. z dnia [...] stycznia 2017 r. w sposób przewlekły i niezasadnie nie kończył go wydaniem decyzji, mimo braku przeszkód prawnych i faktycznych. Obowiązek wszechstronnej i wnikliwej analizy materiału dowodowego stanowi podstawową czynność organu przy rozpatrywaniu sprawy i nie uzasadnia wydłużania terminu zakończenia postępowania o kolejne miesiące, tak jak i prawo zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Z akt sprawy nie wynika przy tym żadna przyczyna, którą można byłoby usprawiedliwić brak działania organu w postaci podjęcia rozstrzygnięcia, gdy było to już możliwe w 2018 r. Nadto, w toku samego postępowania działania organu, choć podejmowane w celu zgromadzenia materiału dowodowego, podejmowane były z opóźnieniem. Okoliczność potrzeby gromadzenia materiału dowodowego w innych sprawach także nie stała na przeszkodzie rozstrzygnięciu sprawy z wniosku skarżącego. Ustalenia Sądu, co do przewlekłego prowadzenia przez organ postępowania nie zmienia spełnienie obowiązku zawiadamiania strony o przyczynie zwłoki i wyznaczanie nowego terminu załatwienia sprawy, albowiem organ nie zmierzał w istocie do wydania decyzji w kolejnych wyznaczanych terminach.

Okoliczność wystosowania w dniu [...] stycznia 2020 r. dodatkowego pisma do IPN o przesłanie kopii kompletnych akt osobowych dotyczących przebiegu służby strony, stanowi jedynie dodatkową czynność, która w żaden sposób nie usprawiedliwia dotychczasowego przewlekłego prowadzenia postępowania. Zresztą, organ – jeszcze zanim wystosował to dodatkowe wezwanie – już pismem z dnia [...] lipca 2019 r. zawiadomił stronę, że sprawy w poprzednio wyznaczonym terminie nie zakończy i wskazał, że nastąpi to do [...] listopada 2020 r. Działaniem swoim organ potwierdza tylko, że postępowanie prowadzi przewlekle. Skoro bowiem w ocenie organu konieczne stało się w postępowaniu z wniosku strony uzupełnienie materiału dowodowego, to odkładanie tego w czasie od dnia wpływu wniosku z [...] stycznia 2017 r. na okres trzech lat stanowi działanie, którego nie można zaakceptować ani usprawiedliwić.

W związku z tym, że organ nie rozpatrzył sprawy z wniosku strony do dnia dzisiejszego konieczne stało się zobowiązanie Ministra Spraw Wewnętrznych

i Administracji do rozpoznania wniosku z dnia [...] stycznia 2017 r. w terminie 1 miesiąca od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

W ocenie Sądu w sprawie tej przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało charakter rażącego naruszenia prawa. Rozpoczęcie gromadzenia materiału dowodowego od innych organów w tym w szczególności do IPN i Szefa ABW nastąpiła późno, albowiem już po upływie ustawowego terminu na zakończenie postępowania. Na gruncie stanu faktycznego tej sprawy nie sposób stwierdzić, aby istniała jakakolwiek prawna czy faktyczna przeszkoda do zakończenia postępowania. Zauważyć należy, że do marca 2020 r., kiedy to ogłoszono stan zagrożenia epidemicznego a następnie stan epidemii, organ przez okres 3 lat nie zdołał, bez istotnej przeszkody, zakończyć postępowania.

Taki sposób działania organu bezsprzecznie narusza w sposób rażący zasadę pogłębiania zaufania strony do władzy publicznej. Sąd wziął przy tym pod uwagę przepis art. 15 zzs ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0V1D-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, z późń. zm.), zgodnie z którym w okresie stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg terminów procesowych i sądowych w innych postępowaniach administracyjnych -

nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Także uwzględnienie art. 15zzs ust. 10 pkt 1 tej ustawy nie zmienia stanowiska Sądu co do stwierdzonego w tej sprawie przewlekłego prowadzenia przez organ postępowania. Przewlekłe prowadzenie postępowania istniało już przed wprowadzeniem stanu zagrożenia epidemicznego. Także po uchyleniu art. 15zzs powołanej ustawy przepisem art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r., poz. 875) organ do dnia rozstrzygania niniejszej sprawy decyzji nie wydał.

W sprawie tej organ naruszył w sposób rażący przepis art. 35 § 1 i 3, jak również przepis art. 8 k.p.a. i art. 12 § 1 k.p.a. Obowiązek działania w sprawie wnikliwie i szybko (art. 12 k.p.a.) oznacza konieczność poszanowania praw strony do rozpatrzenia sprawy bez zbędnej zwłoki, czego w tej sprawie organ nie dopełnił.

Z akt sprawy nie wynika, aby opieszałość w gromadzeniu materiału dowodowego

i samym podjęciu rozstrzygnięcia była usprawiedliwiona.

Zgodnie z art. 149 § 2 P.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny

w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

W sprawie tej Sąd uwzględnił wniosek skarżącego o przyznanie od organu sumy pieniężnej, choć przyznał tę sumę w innej wysokości niż żądana w skardze. Powołany wyżej przepis nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej. Przyjąć należy, że kwota ta ma znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, że jej przyznanie ma na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła na skutek wadliwie działającej administracji publicznej. Użycie przez ustawodawcę w powołanym przepisie zwrotu "sąd (...) może" oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie m.in. przyznania od organu sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, że przyznanie skarżącemu od organu sumy pieniężnej stanowi nie tyle sankcję dla organu za wadliwe prowadzenie postępowania, co rekompensatę dla strony za wszelkiego rodzaju dolegliwości i niedogodności, jakich doznała na skutek bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania (v. wyrok NSA z dnia 11 maja 2018 r. sygn. akt I OSK 2230/17, wyrok NSA z dnia 29 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 1615/18, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Za przyznaniem skarżącemu sumy pieniężnej w niniejszej sprawie w wysokości 2.000 zł przemawiał czas trwania postępowania administracyjnego, które nadal nie zakończyło się wydaniem decyzji. Na początku marca 2020 r., a zatem jeszcze przed wprowadzeniem stanu zagrożenia epidemicznego, upłynęły 3 lata od złożenia przez stronę wniosku do organu. Tak długi okres opieszałych działań uzasadniał zrekompensowanie skarżącemu negatywnych przeżyć poprzez przyznanie sumy pieniężnej we wskazanej wysokości. Brak decyzji uniemożliwia stronie dochodzenie swych praw. Zaznaczyć jednocześnie należy, że przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie nie była kwestia obniżenia wysokości świadczenia emerytalnego. Suma pieniężna nie ma charakteru odszkodowawczego, nie zastępuje odszkodowania z tytułu bezczynności organu administracji publicznej, czy przewlekłego prowadzenia postępowania. Z tych względów Sąd przyznał sumę pieniężną we wskazanej wyżej wysokości, jako odpowiednią w okolicznościach sprawy.

W sprawie tej Sąd uwzględnił także żądanie wymierzenia organowi grzywny. Grzywna jest środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach, wskazujących, że bez tej dodatkowej sankcji (dolegliwości finansowej) organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. Grzywna jest środkiem mającym służyć przymuszeniu (zmobilizowaniu) organu do wydania aktu administracyjnego. W ocenie Sadu, grzywna w wysokości 500 zł. (pięćset złotych) złotych spełni swoją rolę dyscyplinująco-represyjną i przyczyni się do załatwienia przez organ wniosku strony. Grzywna w tej wysokości jest w ocenie Sądu wystarczająca, aby skłonić organ do właściwego procedowania i uwzględnienia zasady prowadzenia przez organ postępowania w sposób budzący zaufanie jednostki do władzy publicznej.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W punkcie 3 i 4 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 2 powołanej ustawy.