Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1754/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 34 par 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski Sędziowie: WSA Jacek Bursa (spr.) WSA Mirosław Bator Protokolant: Anna Pałasz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi M.T. na decyzję Wojewody [....] z dnia 15 września 2011 r., nr [....] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala


UZASADNIENIE

UZASADNINIE

wyroku z dnia 16 kwietnia 2012r.

Starosta K. po rozpatrzeniu wniosku M.T. o zwrot nieruchomości wydał decyzję w dniu [...] kwietnia 2011r. nr [...], którą orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako części działek ewidencyjnych: nr [...] ,[...] [...] poł. w obrębie [...] m. K. , w granicach parcel: l. kat. [...], l. kat. [...] i l. kat. [...]b. gm. kat. G. , na rzecz M.T. .

Odwołanie od w/w decyzji złożyła w dniu 4 maja 2011r. (data wpływu do Starostwa Powiatowego w K. ) M.T. , reprezentowana przez pełnomocnika adwokata A.B. .

Wojewoda decyzją z dnia [...] września 2011r. znak: [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty K. z dnia 6 kwietnia 2011r.

W uzasadnieniu napisano, że przedmiotem postępowania odwoławczego była kwestia zwrotu nieruchomości oznaczonej jako części działek ewidencyjnych: nr [...], nr [...] i nr [...], poł. w obrębie [...] m. K. , w granicach parcel: l. kat. [...] ,[...] [...] . gm. kat. G.

Dalej wskazano, że Starosta K. po ustaleniu na podstawie decyzji Naczelnika Dzielnicy K.-S. z dnia [...] maja 1983r. nr [...] osób uprawnionych do wystąpienia z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości (tj. M.K. M.S. J.S. s.K. i F. , M.z. B. , P.B. , J.S. s M. i E. , B.S. F.S. s.M. i E. E.S. ,L.S. F.S. W.O. P.S. I.K. oraz F.S. , ) pismem z dnia 12 maja 2010r. nr [...] poinformował skarżącą M.T. , reprezentowaną przez pełnomocnika adwokata A.B. , o konieczności uzupełnienia wniosku o zwrot wywłaszczonych parcel o oświadczenia woli pozostałych współwłaścicieli (lub ich spadkobierców) wywłaszczonej nieruchomości. Ponowne pismo wzywające do uzupełnienia powyższego braku (wraz z ustosunkowaniem się do wniosku złożonego przez M.T. , reprezentowaną przez pełnomocnika adwokata A.B. w sprawie wyznaczenia w oparciu o art. 34 § 1 k.p.a. przedstawiciela dla osoby nieobecnej) organ I instancji skierował w dniu 12 sierpnia 2010r.

Wobec niedopełnienia przez wnioskodawczynię w/w wymogu, organ I instancji orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako części działek ewidencyjnych: nr [...] ,[...] [...] , poł. w obrębie [...] m. K. , w granicach parcel: l. kat. [...] ,[...] [...] . gm. kat. G. , na rzecz M.T.

Następnie Wojewoda odnosząc się do zarzutu odwołania nieprzestrzegania prawa przez organ orzekający - Starostę K. w szczególności przez niezastosowanie art. 34 k.p.a. poprzez odmowę wyznaczenia kuratora dla osób nieznanych z miejsca pobytu (kwestia ta była także przedmiotem zażalenia wniesionego przez M.T. w dniu 24 marca 2011r. - data wpływu do [...]Urzędu Wojewódzkiego w K. ) organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji w tej kwestii, tzn., że przedstawiciel dla osoby nieobecnej (nieznanej z miejsca pobytu) jest przedstawicielem o charakterze wyłącznie procesowym ustanawianym w ramach i na czas toczącego się postępowania administracyjnego. W związku z tym nie jest on uprawniony do podejmowania w imieniu nieobecnego czynności procesowych lub pozaprocesowych o charakterze materialnoprawnym.

W dalszej kolejności organ odwoławczy ustosunkowując się do zarzutu, iż w rozdzielniku decyzji z dnia 6 kwietnia 2011r. obok pełnomocnika wnioskodawczyni, pełnomocnika "[...]" S.A. z siedzibą w W. oraz Prezydenta Miasta K. , zostały wymienione wraz z adresami do doręczeń: M.F. J.F. W.B. oraz Ł.F. , tj. zdaniem skarżącej - spadkobiercy osób wymienionych w decyzji o wywłaszczeniu z dnia 5 maja 1983r. w stosunku do których organ orzekający musiał poczynić własne ustalenia, Wojewoda wskazał, iż podmiotom tym przysługuje przymiot stron postępowania z uwagi na treść przepisu art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Z powyższą decyzją Wojewody z dnia [...] września 2011r. znak: [...] nie zgodziła się M.T. i reprezentowana przez adwokata A.B. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości, a także o nakazanie organowi I instancji ponownego rozpatrzenia sprawy zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działek nr [...] ,[...] [...] położonych w obrębie [...] jedn. ewid. Ś. , w granicach dawnych parcel katastralnych l. kat. [...], l. kat. [...] oraz l. kat. [...]. gm. kat [...], zgodnie z treścią złożonego wniosku, z dnia 16 grudnia 2009r.

Ponadto wniesiono o nakazanie organowi I instancji stosownie do art. 34 k.p.a. wystąpienia do sądu z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla osób nieobecnych tj. współwłaścicieli w/w nieruchomości, którzy byli nieznani z miejsca pobytu już w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu celem prawidłowego przeprowadzenia postępowania o zwrot w/w wywłaszczonej nieruchomości.

W uzasadnieniu skargi przedstawiono przebieg dotychczasowych wydarzeń w sprawie oraz podniesiono, że w wydając decyzję w dniu 6 kwietnia 2011r. Starosta K. zakończył sprawę bez merytorycznego orzeczenia co do istoty wniosku z dnia 16 grudnia 2009r. i spowodował tym samym brak możliwości rozpatrzenia przez Wojewodę zażalenia złożonego przez pełnomocnika wnioskodawczyni w dniu 24 marca 2011r. (zażalenie pełnomocnika skarżącej złożony w [...] Urzędzie Wojewódzkim w K. na nieprzestrzeganie prawa przez organ orzekający - Starostę K. , w szczególności na niestosowanie art. 34 k.p.a. poprzez odmowę wyznaczenia kuratora dla osób nieznanych z miejsca pobytu, skutkującej naruszeniem interesów M. T).

Zdaniem pełnomocnika skarżącej negatywna przesłanka zwrotu wywłaszczonej nieruchomości została spełniona jedynie dlatego, iż Starosta K. bezzasadnie odmówił powołania dla nieznanych z miejsca pobytu współwłaścicieli kuratora (przedstawiciela), który mógłby reprezentować ich prawa w postępowaniu administracyjnym. Pełnomocnik dodał również, że na uwagę zasługuje okoliczność, iż w "rozdzielniku" decyzji z dnia 6 kwietnia 2011r. obok pełnomocnika wnioskodawczyni, pełnomocnika "[...]" S.A. z siedzibą w W. oraz Prezydenta Miasta K. i Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w K. , zostały wymienione wraz z adresami do doręczeń następujące osoby: M.F. , J.F. , W.B. oraz Ł.F. . Pełnomocnik zaznaczył, że nie wskazywał on tych osób jako stron postępowania, a zatem w jego ocenie organ orzekając musiał w tym zakresie poczynić własne ustalenia, iż osoby te są spadkobiercami osób wymienionych w decyzji o wywłaszczeniu z dnia 5 maja 1983r. Wobec faktu, iż organ orzekający poczynił takie ustalenia, tym bardziej nie zasadną była zdaniem adw. A. B. argumentacja powołana przez Starostę K. w uzasadnieniu decyzji o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

W skardze podniesiono również, że niezrozumiałym jest uwzględnione przez Wojewodę stanowisko Starosty K. co do argumentacji iż przedstawiciel ustanowiony na podstawie art. 34 k.p.a. jest jedynie przedstawicielem o charakterze procesowym i nie ma on możliwości działania w sferze prawa materialnego, albowiem instytucja przedstawiciela z art. 34 k.p.a. została w opinii pełnomocnika skarżącej wprowadzona do postępowania po to, aby w sytuacjach, gdy nie da się ustalić m.in. miejsca pobytu wszystkich stron postępowania, były one należycie reprezentowane. W tym miejscu pełnomocnik zwrócił uwagę, iż kuratorzy ustanawiani przez Sąd zarówno w postępowaniu cywilnym jak i w postępowaniu administracyjnym we wszystkich sprawach zawiązanych z działaniami za osoby dla których zostali ustanowieni w sferze prawa materialnego zwracają się do Sądu, który ich ustanowił o wyrażenie zgody przez ten Sąd na dokonanie stosownych czynności. W związku z powyższym, zdaniem pełnomocnika skarżącej, w sprawie nie ma przeszkód, aby przedstawiciel ustanowiony przez Sąd na podstawie art. 34 k.p.a. dla: M.K. s. J. i Z. , M.S. s. K. i K. , M. z B.M. j c. A, P.B. s. A. , J.S. s. M. i E. , B.S. c. M. i E. F.S. s. M.E. , L.S. , P.S. s. K.i K. , F.S. , J.S.K. i F. , E.S. , F.S. i W.O. , nie mógł zwrócić się do Sądu o wyrażenie przez ten Sąd zgody na przystąpienie do postępowania wszczętego z wniosku M.T. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, szczególnie, że wydanie przez organ orzekający decyzji uwzględniającej w/w wniosek spowodowałoby przyrost korzyści majątkowej po ich stronie.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania powyższej decyzji. Sąd administracyjny nie ocenia decyzji organu pod kątem jej słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Stosownie jednak do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 - dalej zwaną p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, gdy jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie jej przez sąd administracyjny następuje tylko w przypadku: uchybienia przepisom prawa materialnego, jeżeli uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.), w przypadku rozstrzygnięcia dotkniętego wadą uzasadniającą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), jak również w przypadku wad postępowania, jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy lit. "c").

Przechodząc na grunt przedmiotowej spawy stwierdzić należy, ze nie można zarzucić zaskarżonej decyzji czy poprzedzającej ją decyzji organu I instancji naruszenie prawa.

Istotą w niniejszej sprawie jest kwestia możliwości wystąpienia na zasadzie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010r., Nr 102, poz. 651) dalej jako "u.g.n.", o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przez przedstawiciela ustanowionego zgodnie z art. 34 k.p.a.

Przede wszystkim wskazać należy, iż na podstawie art. 136 ust 3 u.g.n. "Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140."

Oznacza to, że z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości muszą wystąpić wszyscy uprawnieni tzn. wszyscy współwłaściciele lub ich spadkobiercy, natomiast brak takiego wniosku uniemożliwia wydanie decyzji o zwrocie nieruchomości. Stanowisko składu orzekającego w przedmiotowej sprawie znajduje także potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, czego przykładem są wyroki: NSA z dnia 5 stycznia 2001r., sygn. akt IV SA 2217/9, LEX nr 53398, gdzie stwierdzono, że " Jeżeli nieruchomość wywłaszczana należała poprzednio do kilku współwłaścicieli, względnie gdy po poprzednim właścicielu pozostało kilku spadkobierców to zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z 1997r. o gospodarce nieruchomościami wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości musi pochodzić od nich wszystkich.", w wyroku WSA w Warszawie z dnia 28 września 2005r., sygn. akt I SA/Wa 1371/04, LEX nr 192900, w którym wskazano, iż "W postępowaniu administracyjnym o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wniosek musi pochodzić od wszystkich poprzednich właścicieli (współwłaścicieli), bądź od wszystkich spadkobierców poprzednich właścicieli wywłaszczonej nieruchomości. Tym samym osoby te są stronami postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości."

W związku z powyższym zwrócić należy uwagę również, że z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, nie może wystąpić przedstawiciel ustanowiony zgodnie z art. 34 § 1 k.p.a. (czego domaga sie skarżąca), który stanowi, że "organ administracji publicznej wystąpi do sądu z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych, o ile przedstawiciel nie został już wyznaczony". Słusznie wypowiedziały się w tej kwestii organy administracyjne, stwierdzając, że przedstawiciel dla osoby nieobecnej (nieznanej z miejsca pobytu) jest przedstawicielem o charakterze wyłącznie procesowym ustanowiony w ramach toczącego się postępowania i wobec tego nie jest on uprawniony do podejmowania czynności procesowych lub pozaprocesowych o charakterze materialnoprawnym.

W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, iż przewidziane w art. 34 § 1 k.p.a. wystąpienie organu administracji do sądu z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej ma na celu zapewnienie stronie należytej reprezentacji. Wystąpienie to należy odnosić do sytuacji, w której osoba będąca stroną w sprawie przed organem administracji, opuściła miejsce stałego zamieszkania i miejsce jej nowego pobytu nie jest znane. Wystąpienie z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela jest czynnością z zakresu postępowania administracyjnego i ma procesowy charakter. Jej celem jest zapewnienie prawidłowego toku postępowania administracyjnego, które prowadzone jest z udziałem nieobecnej strony i zmierza do zagwarantowania stornie tej należytej reprezentacji (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 2 listopada 1999r., sygn. akt II SA/Kr 78/98, wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 listopada 2006r, sygn. akt I SA/Wa 1370/06).

Odnosząc się do wniosku o odroczenie rozprawy, który nie został uwzględniony, należy zaznaczyć, że podano w nim sygnaturę jakoby kolizyjnej sprawy [...]. Była to sygnatura błędnie podana albowiem postępowanie w tej sprawie zostało zakończone w dniu 5 marca 2012 roku i nie występował w nim jako strona J.P. . i J.P jako strona występował w innym postępowaniu, o sygnaturze [...], w którym rozprawa odbyła się w dniu 3.04.2012 roku, niemniej jednak o godzinie 11.00, co nie kolidowało z udziałem w rozprawie przed tut. Sądem. Ponadto tut. Sąd ustalił, że w dniu 3.04.2012 roku, o godzinie 14.00, pełnomocnik skarżącej uczestniczył w jeszcze innym postępowaniu przed Sądem Rejonowym dla K. [...], niemniej jednak dopiero na tej rozprawie przedłożył pełnomocnictwo i dopiero wtedy zaczął uczestniczyć jako pełnomocnik jednej ze stron. Ponadto zadaniem pełnomocnika jest właściwe zorganizowanie pracy kancelarii, szczególnie że zawiadomienie o rozprawie przed WSA zostało doręczone 15.03.2012 roku, sprawa już raz na wniosek pełnomocnika skarżącej była odraczana, a kolejny wniosek nie spełniał wymogów formalnych i wskazywał błędną sygnaturę jakoby kolizyjnej sprawy.

W tym stanie rzeczy skoro dokonana kontrola nie wykazała aby zaskarżona decyzja, czy poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszały prawo, na podstawie art. 151 p.p.s.a należało orzec jak w sentencji.