Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1951/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Przejęcie mienia
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis (spr.) WSA Elżbieta Lenart Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania M. S. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...], którą organ stwierdził, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1998 r., nr [...] została wydana z naruszeniem prawa, oraz odmówił jej uchylenia z uwagi na upływ terminu określony w art. 146 § 1 k.p.a.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

J. S. zwróciła się do Wojewody [...] z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w T. Wydział [...] z dnia [...] czerwca 1963 r. nr [...] o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha wraz z zabudowaniami stanowiącej własność J. K., położonej we wsi W.

Organ po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego decyzją z dnia [...] października 1997 r., nr [...] stwierdził nieważność powyższej decyzji organu powiatowego w części dotyczącej działek nr [...] położonych w obrębie W., oraz w części dotyczącej działek nr [...] położonych w obrębie W. stwierdził, że została wydana z naruszeniem prawa z uwagi na zaistniałe nieodwracalne skutki prawne, to jest sprzedaż tych działek na rzecz osób trzecich.

Następnie Wojewoda [...], po rozpatrzeniu wniosku R. S. decyzją z dnia [...] listopada 1998 r. nr [...] orzekł o przyznaniu na jej rzecz odszkodowania w kwocie [...] zł.

R. S., powołując się na art. 190 ust. 4 Konstytucji RP i wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 września 2003 r. sygn. akt K 20/02, zwróciła się do Wojewody [...] o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1998 r., na podstawie art. 145a k.p.a. wskazując, że rozpoznając wniosek organ przyznał jej odszkodowanie w granicach rzeczywistej szkody, natomiast w jej ocenie powinien orzec również w zakresie utraconych korzyści.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2003 r., nr [...] na podstawie art. 149 § 3 w związku z art. 145 a § 1 k.p.a., odmówił wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1998 r. stwierdzając, iż. odszkodowanie zostało przyznane w granicach określonych w art. 160 § 1 k.p.a, tj. za poniesioną rzeczywistą szkodę. Organ powołał się na to, że w dacie wydania decyzji z dnia [...] listopada 1998 r., przepis art. 160 § 1 k.p.a. określał zakres odszkodowania wskazując, że stronie służy roszczenie o odszkodowanie za poniesioną rzeczywistą szkodę, o ile nie ponosi ona szkody za powstanie okoliczności wymienionych w tym przepisie.

Na skutek odwołania Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2003 r. i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia zarzucając błędne zastosowanie art. 149 § 3 k.p.a.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] odmówił uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1998 r., a Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 września 2008 r. sygn. akt IV SA/Wa 1195/08 uchylił decyzje organów obu instancji zarzucając im wadliwość polegającą na błędnej wykładni art. 145 a w związku z art. 160 k.p.a. poprzez przyjęcie, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 września 2003 roku sygn. akt K 20/02 nie ma zastosowania w sprawie. Wskazał, że Trybunał Konstytucyjny stwierdził w powołanym wyroku, iż art. 160 k.p.a. po wejściu w życie Konstytucji RP, tj. po dniu 17 października 1997 r., stanowi podstawę prawną do dochodzenia odszkodowania za szkody wyrządzone przez organy administracji publicznej nie tylko z tytułu szkody rzeczywistej, ale i z tytułu utraconych korzyści.

R. S. w piśmie skierowanym do Wojewody [...] zawiadomiła, że w prowadzonym postępowaniu administracyjnym w jej miejsce wstąpił M. S. na mocy umowy darowizny zawartej pomiędzy nimi w dniu [...] lutego 2009 r.

Rozpatrując ponownie wniosek o uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1998 r. i wydanie nowej decyzji w sprawie odszkodowania Wojewoda [...] wskazał na związanie oceną prawną Sądu wyrażoną w art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153. poz. 1270 ze zm.). W związku z czym kwestie związane z interpretacją przepisu art. 160 § 1 k.p.a, jak również skutki związane z zapadłym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 września 2003 r. sygn. akt K 20/02 oparł posiłkując się wskazówkami zamieszczonymi w wyroku. Zgodnie z wyrokiem w przypadku powstania szkody przed dniem 17 października 1997 r. na skutek niezgodnego z prawem działania organów władzy publicznej nie można kwestionować konstytucyjności ograniczenia odszkodowania tylko do rzeczywistej szkody, bowiem art. 160 § 1 k.p.a., był przepisem szczególnym wobec Kodeksu cywilnego regulującego odpowiedzialność odszkodowawczą organów władzy publicznej, natomiast po tej dacie z uwagi na orzeczoną niezgodność art. 160 § 1 k.p.a. z Konstytucją w zakresie ograniczenia odszkodowania, nie ma podstaw do nieuwzględniania odszkodowania także za utracone pożytki. Decydujące znaczenie dla określenia zakresu odszkodowania za szkody wyrządzone przez organy władz publicznych ma data powstania szkody względem daty wejścia w życie Konstytucji RP. Wojewoda [...] zauważył, że art. 160 k.p.a. został uchylony ustawą z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 162, poz. 1692), która weszła w życie z dniem 1 września 2004 r. Ustawa ta stanowi, że do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem jej wejścia w życie tj. przed 1 września 2004 r., stosuje się przepis art. 160 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym przed tą datą. W świetle powyższego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 września 2003 r. sygn. akt K 20/02 istotne znaczenie ma ustalenie, kiedy została wyrządzona szkoda oraz wpływ wyroku Trybunału na zakres szkody. Przyczyną powodującą szkodę jest określone zdarzenie prawne lub faktyczne, z którym ustawa wiąże odpowiedzialność odszkodowawczą za wyrządzoną szkodę. Organ pierwszej instancji zauważył, że nieruchomość rolna stanowiąca własność J. K. położona we wsi W. została przejęta na własność Skarbu Państwa decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w T. z dnia [...] czerwca 1963 r. Stwierdzenia wadliwości tej decyzji dokonał Wojewoda [...] w trybie nadzoru decyzją z dnia [...] października 1997 r., a zatem zdarzeniem powodującym powstanie szkody było przejęcie przedmiotowej nieruchomości przez Skarb Państwa na mocy wadliwej decyzji. Tym samym szkoda powstała z dniem, w którym decyzja organu powiatowego o przejęciu nieruchomości stała się ostateczna, a najpóźniej z dniem faktycznego objęcia tej nieruchomości przez Skarb Państwa w posiadanie. W dacie złożenia przez stronę wniosku o odszkodowanie za przejętą nieruchomość rolną tj. 7 stycznia 1998 r., oraz w dacie wydania przez Wojewodę [...] decyzji o przyznaniu odszkodowania, tj. [..] listopada 1998 r., nie był znany fakt niezgodności art. 160 § 1 k.p.a. w części ograniczającej zakres odszkodowania z art. 77 ust. 1 Konstytucji RP, bowiem Trybunał Konstytucyjny orzekł w tej sprawie w terminie późniejszym, tj. w dniu 23 września 2003 r. Mając na uwadze treść art. 160 § 1 k.p.a., w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania, Wojewoda [...] orzekł o przyznaniu odszkodowania tylko w granicach poniesionej rzeczywistej szkody. W ocenie organu w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 września 2003 r. odszkodowanie za szkodę spowodowaną przejęciem nieruchomości rolnej na mocy wadliwej decyzji organu powiatowego winno obejmować szkodę rzeczywistą za okres od dnia powstania szkody do dnia 16 października 1997 r. oraz ponadto obejmować utracone pożytki od dnia 17 października 1997 r. - do dnia wydania decyzji o odszkodowaniu. W ocenie organu decyzja Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1998 r. w zakresie rzeczywistej szkody podlegałaby uchyleniu na podstawie art. 151 § 1 pkt. 2 k.p.a., a sprawa odszkodowania winna być rozstrzygnięta nową decyzją uwzględniającą wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Organ wskazał również, że zgodnie z art. 146 § 1 k.p.a. uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145a k.p.a., a więc między innymi w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Decyzja Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1998 r. o odszkodowaniu została doręczona stronie w dniu 15 grudnia 1998 r. Zatem pięcioletni termin do uchylenia tej decyzji upłynął z dniem 15 grudnia 2003 r., co powoduje że wniosek o uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1998 r i ponowne rozstrzygnięcie sprawy odszkodowania nie może być obecnie uwzględniony z uwagi na znaczny upływ czasu przekraczający ustawowy okres pięciu lat.

Mając na uwadze powyższe Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] stwierdził, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1998 r., nr [...] została wydana z naruszeniem prawa, oraz odmówił uchylenia powyższej decyzji Wojewody [...] z uwagi na upływ terminu do jej uchylenia określony w art. 146 § 1 k.p.a.

Na skutek odwołania wniesionego przez M. S. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w toku postępowania wskazał, że podstawą wznowienia jest art. 145 a § 1 k.p.a. zgodnie, z którym można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją umową międzynarodową lub z ustawą na podstawie, którego została wydana decyzja. Organ odwoławczy powtórzył ustalenia co do treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 września 2003 r. (sygn. akt K 20/02) poczynione przez organ pierwszej instancji oraz co do charakteru samego odszkodowania. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zgodził się, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego może mieć w niniejszej sprawie zastosowanie do części roszczenia z tytułu utraconych korzyści za okres od wejścia w życie Konstytucji RP. Dlatego też odszkodowanie przyznane decyzją Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1998 r. nie obejmowało, choć powinno było obejmować - oprócz rzeczywistej szkody - utracone korzyści od dnia 17 października 1997 r. Organ podkreślił, że w sprawie występuje więc przesłanka z art. 145 a k.p.a., która dawałaby podstawę do uchylenia decyzji z dnia 27 listopada 1998 r. oraz przeprowadzenia postępowania co do istoty sprawy z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego, a następnie wydania stosownej decyzji. Jednak jak zauważył stosownie do treści przepisu art. 146 § 1 k.p.a. uchylenie decyzji z przyczyny określonej w art. 145a nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Ta negatywna przesłanka ma charakter bezwarunkowy tj. niezależny od okoliczności, które to spowodowały i ma charakter materialny, co oznacza, że jego upływ powoduje, że decyzja ostateczna nie może być uchylona, choćby wydana została z naruszeniem prawa. Termin ten nie może być przywrócony, gdyż nie jest on terminem, do zachowania którego obowiązana jest strona, lecz jego adresatem jest organ i jednocześnie bieg terminu z art. 146 § 1 k.p.a. nie może ulec przerwaniu, gdyż możliwości takiej ustawodawca nie przewidział. Upływ okresu przedawnienia oznaczonego w przepisie art. 146 § 1 k.p.a. oznacza bezwzględny zakaz merytorycznego orzekania w sprawie (wyrok NSA z dnia 18 lutego 2010 r" I OSK 561/09). Ponadto upływ pięcioletniego terminu od doręczenia decyzji wskazanego w art. 146 § 1 k.p.a. powoduje także, że nie ma podstaw do prowadzenia postępowania co do istoty sprawy (wyrok NSA z dnia 28 września 2010 r., I OSK 1604/09). Z tej przyczyny Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odstąpił od przeprowadzania postępowania dowodowego na okoliczność istnienia i zakresu szkody z tytułu utraconych pożytków. Organ zauważył, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1998 r. została doręczona R. S. w dniu 15 grudnia 1998 r. Zatem pięcioletni termin do jej uchylenia upłynął z dniem 15 grudnia 2003 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, że zgodnie z art. 151 § 2 k.p.a. w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146 k.p.a., organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.

Mając na uwadze powyższe Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [..] lipca 2009 r. nr [...].

Na powyższą decyzję M. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego domagając się jej uchylenia. Wydanemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucił naruszenie art. 146 § 1 k.p.a. poprzez mylne rozumienie jego znaczenia i przyjęcie, że upływ pięcioletniego terminu uniemożliwiający uchylenie decyzji wadliwej, stanowi negatywną przesłankę także w przypadku rażącego przekroczenia owego terminu wyłącznie na skutek zawinionej opieszałości organów państwa w toku ustawowego załatwienia sprawy administracyjnej, oraz naruszenie art. 160 § 1 k.p.a. poprzez mylne rozumienie jego znaczenia i przyjęcie, że szkoda w postaci utraconych korzyści z tytułu pożytków naturalnych, będąca następstwem wydania decyzji administracyjnej, której nieważność następnie stwierdzono, nie powstaje w chwili niemożności uzyskania utraconych korzyści, lecz w dniu stwierdzenia nieważności decyzji wadliwej.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że zaprezentowana wykładnia pozostaje w rażącej sprzeczności z art. 2 i art. 7 Konstytucji RP. W jego ocenie skoro do przekroczenia terminu z art. 146 §1 k.p.a. doszło z oczywistej i wyłącznej winy organów państwa, a samo postępowanie administracyjne wszczęto przed upływem pięcioletniego terminu, to przepis art. 146 §1 k.p.a. winien być stosowany na korzyść strony, przez przyjęcie, że rozstrzygającą jest data wszczęcia postępowania, nie zaś data doręczenia lub ogłoszenia decyzji wadliwej. Skarżący zauważył również, że zgodnie z uchwałą z dnia 5 grudnia 2008 r. Sądu Najwyższego III CZP 123/08: szkoda w postaci utraconych korzyści z tytułu czynszu najmu, będąca następstwem wydania decyzji administracyjnej, której nieważność następnie stwierdzono, powstaje w chwili niemożności uzyskania czynszu w terminie płatności, nie zaś w dniu stwierdzenia nieważności decyzji wadliwej, co przez analogię do niniejszej sprawy oznacza, że szkoda w postaci utraconych korzyści z tytułu pożytków naturalnych, będąca następstwem wydania decyzji administracyjnej, której nieważność następnie stwierdzono, powstaje w chwili niemożności uzyskania utraconych korzyści, nie zaś w dniu stwierdzenia nieważności decyzji wadliwej. M. S. podkreślił, że to nie on dopuścił do bezskutecznego upływu pięcioletniego okresu, ale urzędnicy. Dodał, że gdyby urzędnicy postępowali zgodnie z prawem, tj. załatwili sprawę w ustawowym maksymalnie dwumiesięcznym terminie, czyli do 6 grudnia 2003 r. nie doszłoby do przekroczenia pięcioletniego terminu z art. 146 § 1 k.p.a. i tym samym możliwym byłoby uchylenie decyzji wydanej z naruszeniem prawa. Skarżący zauważył również, że wbrew temu co wywodzą urzędnicy, szkoda powstała już w dacie obowiązywania Konstytucji (dzień stwierdzenia wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa), a jej rozmiar obejmuje utracone pożytki z lat 1963 - 1997. Należne odszkodowanie winno być obliczone, nie za rok 1997, a za cały okres 1963 -1997. Przyjęcie odmiennej wykładni, wiążącej czas powstania całej szkody wyłącznie z chwilą wydania wadliwej decyzji administracyjnej, w oderwaniu od daty wydania decyzji nadzorczej, prowadzi do uznania sentencji wyroku i Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 września 2003 r., K 20/02, za niezrozumiałą i wewnętrznie sprzeczną. Zdaniem skarżącego nie można zanegować stanowiska, że chociaż bezpośrednim źródłem sprawczym szkody jest wydanie wadliwej, ostatecznej decyzji administracyjnej, której nieważność stwierdzono, to jednak dopiero wydanie ostatecznej decyzji nadzorczej, stwierdzającej tę nieważność, było końcowym elementem złożonego zdarzenia prawnego pozwalającym na dochodzenie roszczenia odszkodowawczego w odpowiednim postępowaniu, także sądowym. Uprawomocnienie się zatem decyzji nadzorczej jest tym decydującym, końcowym elementem takiego złożonego zdarzenia i jeśli nastąpiło przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, tj. przed dniem 1 września 2004 r., to stosuje się przepisy w brzmieniu obowiązującym w dniu wejścia tej ustawy w życie, bez względu na to, kiedy ostateczna decyzja stała się wadliwa. Dodał również, że w art. 160 § 6 k.p.a. związano powstanie stanu wymagalności roszczeń odszkodowawczych nie z chwilą powstania zobowiązania do naprawienia szkody, ale z chwilą, gdy stała się ostateczna decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wyrządzającej szkodę. Tym samym powstanie stanu wymagalności roszczenia o naprawienie szkód powstałych po dniu 17 października 1997 r. nie może być wiązane wyłącznie z wydaniem decyzji administracyjnej wyrządzającej szkodę, lecz z chwilą uprawomocnienia się decyzji nadzorczej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2002. Nr 153. poz. 1269 ) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną

Przedmiotem kontroli w przedmiotowej sprawie jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...], którą organ stwierdził, że decyzja Wojewody [...] z dnia[...] listopada 1998 r., nr [...] została wydana z naruszeniem prawa, oraz odmówił jej uchylenia z uwagi na upływ terminu określony w art. 146 § 1 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie postępowanie zostało wszczęte na skutek wniosku R. S. o wznowienie o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 a k.p.a. w sprawie przyznania odszkodowania i o uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1998 r. nr [...] oraz o wydanie nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy poprzez przyznanie odszkodowania obejmującego utracone pożytki za lata 1963-1997, a także zadośćuczynienie za bezprawne pozbawienie prawa własności.

Ponieważ dla rozpoznania sprawy i wydania rozstrzygnięcia miał zastosowanie przepis art. 146 § 1 k.p.a., jak również sposób zastosowania tego trybu stał się głównym zarzutem procesowym skargi i kluczowym zagadnieniem w przedmiotowej sprawie, dlatego też rozważania należy rozpocząć od wyjaśnień dotyczących istoty i wykładni wskazanego przepisu.

W myśl art. 146 § 1 k.p.a. uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145 a i art. 145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Nie uchyla się decyzji także w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej (§ 2).

W doktrynie prawa administracyjnego podkreśla się, że przesłanka terminu określona w art. 146 § 1 k.p.a. wprowadzona została po nowelizacji Kodeksu Postępowania Administracyjnego z 1980 r., a uzasadnieniem dla takiego rozwiązania jest dążenie do zapewnienia stabilności stosunków prawnych, ukształtowanych decyzją administracyjną, ich nienaruszalności, gdy przetrwały już pewien czas, a ponadto jest wyrazem kompromisu pomiędzy zasadą praworządności a zasadą trwałości decyzji administracyjnej na rzecz zasady trwałości decyzji. Taka też jest motywacja ograniczenia tą przesłanką dopuszczalności uchylenia decyzji wydanej w oparciu o akt normatywny, co do którego Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą (por. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeksu postępowania administracyjnego, Komentarz, wydanie 7,Wydawnictwo C.H. Beck, str. 658). Z kolei w orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że "upływ okresu przedawnienia oznaczonego w przepisie art. 146 § 1 k.p.a. oznacza bezwzględny zakaz merytorycznego orzekania w sprawie. Po upływie okresu przedawnienia w sprawie rozpoznawanej w trybie wznowienia postępowania, organ administracji publicznej traci kompetencję nie tylko do uchylenia decyzji, ale i do odmowy uchylenia decyzji dotychczasowej wydanej w postępowaniu zwyczajnym, z powodu stwierdzenia przez organ administracji braku podstaw do jej uchylenia, gdyż jest to rozstrzygnięcie co do istoty sprawy" (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 2005 r. VII SA/Wa 463/05, LEX nr 198863). Sądy administracyjne akcentują również, że termin ten nie może być przywrócony na ogólnych zasadach zawartych w art. 58 k.p.a., dotyczy on bowiem czynności organu, nie zaś czynności strony (porównaj wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 marca 2008 r., IV SA/Wa 1149/07, LEX nr 477604). Akcentują ponadto, że treść art. 146 § 1 k.p.a. jednoznacznie wskazuje, iż upływ określonych w nim terminów, jako negatywnej przesłanki do uchylenia w trybie wznowieniowym decyzji, jest bezwarunkowy, tj. niezależny od okoliczności, które go spowodowały (wyr. NSA z dnia 25 czerwca 1999 r., IV SA 1018/97, LEX nr 47227).

W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że decyzją wobec, której zastosowano regulację przepisu art. 146 § 1 k.p.a. była decyzja Wojewody Gdańskiego z dnia [...] listopada 1998 r., nr [...] o przyznaniu odszkodowania za nieruchomość rolną położoną w obrębie W., stanowiąca własność J. K., przejęta na własność Skarbu Państwa. Również bezsporną okolicznością jest to, że przedmiotowa decyzja została doręczona stronie postępowania R. S. w dniu 15 grudnia 1998 r. Tym samym zgodzić należy się z organem pierwszej i drugiej instancji, że pięcioletni termin, o którym mowa w przepisie art. 146 § 1 k.p.a. upłynął z dniem 15 grudnia 2003 r., a w konsekwencji brak było możliwości rozstrzygnięcia we wznowionym postępowaniu co do istoty wniosku R. S. z dnia 23 września 2003 r. o wznowienie postępowania w sprawie przyznania odszkodowania.

W świetle powyższych ustaleń za niezasadny należy uznać zarzut skarżącego błędnej wykładni przepisu art. 146 § 1 k.p.a. Jak wskazano wyżej, orzecznictwo sądów administracyjnych i doktryna prawa administracyjnego są w tej kwestii zgodne i reprezentują spójne stanowisko. Odnosząc się do kwestii uchybień urzędników w zakresie terminowości rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania, Sąd nie kwestionuje zarzutu przekroczenia terminów wynikających z kodeksu postępowania administracyjnego, jednak okoliczność ta nie mogła mieć wpływu na sposób rozpoznania sprawy, skoro upływ terminu jest niezależny od okoliczności, które go spowodowały. Ponadto wskazać należy, że kodeks postępowania administracyjnego przewiduje instrumenty prawne, które należy uruchomić w sytuacji, gdy organ pozostaje w zwłoce lub bezczynności.

Również za niezasadny należy uznać zarzut dotyczący rozumienia przez organ przepisu art. 160 § 1 k.p.a. Kwestie te zostały wyjaśnione w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 września 2008 r., sygn. akt I V SA/Wa 1195/08 i uwagi zawarte w tym wyroku, stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. zostały prawidłowo przez organy obu instancji zinterpretowane.

W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.