Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1499/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6551
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
article: § 6 ust. 1 pkt 1, § 19 ust. 3 pkt 2
journal: Dz.U. 2007 nr 109 poz 750
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozowju Wsi  z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z dnia 21  czerwca 2007 r.)
article: § 19 ust. 4 pkt 2
journal: Dz.U. 2010 nr 131 poz 886
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 lipca 2010 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu  przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata  2007-2013.
article: art. 21, art. 64
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Maria Myślińska (spr.) Sędzia del. WSA Wojciech Kręcisz Protokolant Piotr Suchoń po rozpoznaniu w dniu 24 października 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R. z dnia 18 kwietnia 2011 r. sygn. akt I SA/Rz 126/11 w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie renty strukturalnej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w R.; 2. zasądza od K. K. na rzecz Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. kwotę 220 (dwieście dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. wyrokiem z 18 kwietnia 2011 r., sygn. akt I SA/Rz 126/11, uwzględnił skargę K. K. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty strukturalnej, uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. z [...] października 2010 r. nr [...], z następującym uzasadnieniem.

W dniu [...] września 2010 r. K. K. złożył wniosek o przyznanie renty strukturalnej w zamian za przekazanie gospodarstwa rolnego na powiększenie innego gospodarstwa. W przedmiotowym wniosku K. K. zadeklarował do przekazania działki rolne położone w gminie O. we wsi O. o łącznej powierzchni użytków rolnych 3,0516 ha. Do wniosku dołączył załączniki, m. in. akt notarialny z [...] sierpnia 2010 r., akt notarialny z [...] września 2010 r., wypis z rejestru gruntów z [...] sierpnia 2010 r., wypis z rejestru gruntów z [...] września 2010 r. oraz odpis z ksiąg wieczystych z [...] września 2010 r., z których to dokumentów wynika, że wnioskodawca jest właścicielem działek ewidencyjnych o numerach: 652, 682, 755, 768, 792 i 793 oraz współwłaścicielem w ¼ części działki ewidencyjnej numer 1332.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L., decyzją z [...] października 2010 r., powołując się na § 16 ust. 1 w związku z § 19 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 109, poz. 750 ze zm., powoływanego dalej jako: "rozporządzenie") oraz na art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), powoływanej dalej jako: "k.p.a.", odmówił K. K. przyznania renty strukturalnej z uwagi na to, że nie jest on właścicielem gospodarstwa rolnego o minimalnej powierzchni 3 ha.

Decyzją z [...] grudnia 2010 r. Dyrektor P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 10 ust. 2 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634), oraz § 19 ust. 5 i § 19b ust. 1 rozporządzenia, utrzymał powyższą decyzję w mocy. Organ odwoławczy stwierdził, że w przedmiotowej sprawie zastosowanie mają przepisy ww. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 czerwca 2007 r. Zgodnie z § 4 pkt 5 cyt. rozporządzenia, rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną, prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli m.in. przekazał gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 6 ha, a w przypadku gospodarstw rolnych położonych w województwie małopolskim, podkarpackim, śląskim i świętokrzyskim – co najmniej 3 ha. Producent rolny wnioskujący o przyznanie renty strukturalnej, w myśl § 17 ust. 5 pkt 1 lit. a/ oraz w związku z § 18 ust. 2 ww. rozporządzenia, dołącza do wniosku dokumenty, które potwierdzają łączną powierzchnię, położenie oraz stan prawny gospodarstwa i są to w szczególności: akt notarialny, prawomocne orzeczenie sądu, wypis z księgi wieczystej, wypis z ewidencji gruntów i budynków, zaświadczenie właściwego wójta (burmistrza lub prezydenta miasta) oraz inne dokumenty, w tym oświadczenia. Powierzchnia ta jest weryfikowana przez kierownika biura powiatowego w terminie 40 dni od dnia złożenia przez producenta rolnego wniosku o przyznanie renty strukturalnej, zgodnie z § 19 ust. 2 ww. rozporządzenia. Jeśli wnioskodawca spełnia warunki określone w § 4 pkt 1-4 i § 11 oraz jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni użytków rolnych określonej w § 4 pkt 5 albo współwłaścicielem takiego gospodarstwa jest małżonek rolnika, kierownik biura powiatowego Agencji, zgodnie z § 19 ust. 5 rozporządzenia, nalicza punkty rankingowe. Jeżeli przyznane punkty zagwarantują, że wniosek zostanie zakwalifikowany do przyznania renty strukturalnej, wówczas kierownik biura powiatowego wydaje postanowienie o spełnieniu tych warunków w terminie 20 dni od dnia podania przez Prezesa do publicznej wiadomości informacji o kolejności wnioskodawców, którym będzie przysługiwała renta strukturalna (§ 19b ust. 1). Jeżeli zaś wnioskodawca nie spełnia wyżej wymienionych warunków, to w myśl § 19 ust. 4 cyt. rozporządzenia, kierownik biura powiatowego odmawia przyznania renty strukturalnej w drodze decyzji.

W oparciu o dokumenty załączone do wniosku w niniejszej sprawie, zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy uznały, że skarżący w dacie złożenia wniosku oraz w dacie wydania decyzji nie był właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni co najmniej 3 ha, wobec czego nie spełnił warunku określonego w § 4 pkt 5, o którym stanowił § 19 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia, zgodnie z którym jeżeli w wyniku weryfikacji wniosku o przyznanie renty strukturalnej zostanie ustalone, że wnioskodawca nie jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni użytków rolnych określonych w § 4 pkt 5, współwłaścicielem tego gospodarstwa nie jest małżonek rolnika, kierownik biura powiatowego ARiMR w drodze decyzji administracyjnej odmawia przyznania renty strukturalnej. W przedmiotowej sprawie K. K. do dnia wydania przez organ pierwszej instancji decyzji nie przedstawił żadnych nowych dowodów potwierdzających, że jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni użytków rolnych określonej w § 4 pkt 5 rozporządzenia. Dowód taki w postaci aktu notarialnego z [...] listopada 2010 r. dołączył dopiero w dniu [...] listopada 2010 r., a więc już po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji. W ocenie organu odwoławczego, w związku z powyższym Kierownik biura powiatowego Agencji, odmawiając skarżącemu przyznania renty strukturalnej, postąpił zgodnie z § 19 ust. 4 pkt 2 cyt. rozporządzenia.

Zdaniem organu drugiej instancji przedmiotowy wniosek o przyznanie renty strukturalnej był zgodny z formalnymi wymaganiami określonymi w rozporządzeniu, a przedłożone dokumenty nie budziły wątpliwości, wobec czego organ pierwszej instancji nie miał obowiązku wezwać skarżącego do zniesienia współwłasności działki o nr 1332, gdyż nie był to formalny wymóg wniosku. Okres 40 dni na weryfikację wniosku jest maksymalnym terminem określonym dla organu administracyjnego na załatwienie sprawy i nie jest to termin dla strony do dokonania czynności procesowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. uchylił powyższe decyzje. Sąd podkreślił, że zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, wydanego w oparciu o delegację z art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 ze zm.) warunek przekazania gospodarstwa rolnego uważa się za spełniony, jeżeli zostały przekazane wszystkie użytki rolne wchodzące w skład tego gospodarstwa, będące zarówno przedmiotem odrębnej własności rolnika i jego małżonka, jak również przedmiotem ich współwłasności. Przepis ten pozostaje w związku z § 19 ust. 3 rozporządzenia, który nakazuje wydanie decyzji o odmowie przyznania prawa do renty, w sytuacji gdy w wyniku weryfikacji wniosku o rentę zostanie ustalone, że wnioskodawca "nie jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni użytków rolnych określonej w § 4 pkt 5 lub § 6 ust. 1 pkt 2 lit. a/, współwłaścicielem tego gospodarstwa wraz z małżonkiem ani właścicielem takiego gospodarstwa nie jest małżonek rolnika". Zdaniem Sądu w powszechnie przyjmowanej wykładni powyższych pojęć (językowej, czy nawet celowościowej) uważa się, że takie sformułowanie przepisów wyłącza z kręgu beneficjentów pomocy finansowej osoby będące współwłaścicielami gruntów rolnych z innymi osobami niż małżonek.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że z uwagi na fakt, iż ograniczenie kręgu osób uprawnionych do otrzymania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych dokonane zostało w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, konieczne jest zbadanie, czy organ ten, wprowadzając powyższe ograniczenia, nie naruszył delegacji ustawowej bądź też innych norm określonych w aktach wyższego rzędu. Sąd wskazał, że przepis art. 29 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, na podstawie którego wydano szereg rozporządzeń dotyczących pomocy finansowej w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, w tym rozporządzenie z 19 czerwca 2007 r., nie może stanowić podstawy prawnej, która uzasadniałaby różnicowanie w rozporządzeniach kręgu podmiotów uprawnionych do korzystania z poszczególnych form pomocy finansowej.

W ocenie Sądu, mając na uwadze pierwotną podstawę działań, mających na celu wsparcie rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków EFRROW, którą stanowi rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE L 277) – dalej powoływane jako: "rozporządzenie nr 1698/2005", nie ma podstaw prawnych, które pozwalałyby na przyjęcie, że pomoc finansowa winna być udzielana tylko rolnikom będącym osobami fizycznymi posiadającymi gospodarstwo rolne, będące przedmiotem ich odrębnej własności lub własności małżonka, albo stanowiące przedmiot ich współwłasności z małżonkiem.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, przepisy § 6 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 19 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia z 19 czerwca 2007 r. naruszają ponadto zasady i wartości konstytucyjne, tj. art. 21 i 64 Konstytucji RP. Zgodnie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej ochrona własności i prawa dziedziczenia stanowi jedną z podstawowych zasad ustroju gospodarczego Rzeczypospolitej. Własność w art. 21 Konstytucji została ujęta szeroko, bez różnicowania, komu przysługuje prawo własności. Przepis art. 64 Konstytucji również ujmuje własność szeroko, zapewniając jej ochronę prawną, która oparta jest na równości, w ust. 2 wskazuje, że własność, inne prawa majątkowe oraz prawo dziedziczenia podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej.

Sąd wskazał, że zgodnie z art. 184 Konstytucji RP sądy administracyjne są uprawnione, a nawet zobowiązane do każdorazowej kontroli konstytucyjności przepisów rangi podstawowej, a w razie stwierdzenia, iż dany przepis prawa narusza normy ustawowe lub konstytucyjne, sąd administracyjny może w konkretnej sprawie odmówić jego zastosowania. Jest to kontrola indywidualna, która "eliminuje" dany przepis podstawowy od zastosowania jedynie w danej sprawie i nie eliminuje go – w przeciwieństwie do abstrakcyjnych orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego – w ogóle z obrotu prawnego.

Sąd podkreślił, że nie może ujść uwadze organów stan faktyczny sprawy, w którym rolnik będący samoistnym posiadaczem spornej działki nr [...] i zarazem jego współwłaścicielem wraz z bratem doprowadził do zawarcia aktu notarialnego, mocą którego zarówno on, jak i brat, darowali swe udziały w gospodarstwie wyznaczonemu przez skarżącego następcy, tj. synowi skarżącego. Następca ten stał się więc wyłącznym właścicielem przekazanego gospodarstwa w całości, a nie w jego ułamkowej części.

Reasumując, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że przepisy § 6 ust. 1 pkt 1 oraz § 19 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 czerwca 2007 r. wydane zostały z naruszeniem delegacji ustawowej zawartej w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, a w konsekwencji są sprzeczne zarówno z ustawą, jak i Konstytucją. Nie można bowiem różnicować kręgu podmiotów uprawnionych do pomocy finansowej oraz ich indywidualnej sytuacji w aktach podstawowych bez wyraźnego przyzwolenia ustawodawcy w tym zakresie. Działanie takie jest wadliwe, bowiem kwestie tak ważkie, jak określenie adresatów uprawnionych do danego rodzaju wsparcia, czy też zasadniczych warunków, po spełnieniu których możliwe jest uzyskanie wsparcia, powinny być zamieszczone wprost w ustawie.

Dyrektor P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o jego zmianę przez oddalenie skargi K. K. i zasądzenie kosztów postępowania, ewentualnie – uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1) naruszenie przepisów postępowania polegające na przyjęciu i ocenie, że przepisy § 6 ust. 1 pkt 1 oraz § 19 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia z 19 czerwca 2007 r. wydane zostały z naruszeniem delegacji ustawowej zawartej w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, a w konsekwencji są sprzeczne zarówno z ustawą, jak i Konstytucją, tj. polegające na przyjęciu i ocenie przepisu prawnego niezgodnego z rzeczywistym stanem rzeczy, gdyż organy obu instancji nie przyjęły wyżej wymienionych przepisów za podstawę prawną swych decyzji,

2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) – dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.", poprzez błędne przyjęcie w uzasadnieniu wyroku podstawy prawnej rozstrzygnięcia (§ 6 ust. 1 pkt 1 oraz § 19 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia) jako opartej na nieistniejącym stanie faktycznym i prawnym oraz jej niewłaściwe wyjaśnienie,

a uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że przepisy § 6 ust. 1 pkt 1oraz § 19 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia, aczkolwiek związane z weryfikacją wniosków i przyznaniem płatności, nie legły u podstaw prawnych decyzji organów ARiMR obu instancji, gdyż organy te oparły swoje rozstrzygnięcia głównie na przepisach § 19 ust. 4 pkt 2 w związku z § 4 pkt 5 rozporządzenia, a więc Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. przyjął i ocenił przepis prawny – abstrahując od jego "niekonstytucyjności" – niezgodny z rzeczywistym stanem rzeczy.

Autor skargi kasacyjnej podkreślił, że przepis § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia dotyka wprawdzie podobnej materii jak przyczyna odmowy przyznania renty strukturalnej wskazana w przedmiotowych decyzjach, tj. określenia kręgu beneficjentów pomocy finansowej z wyłączeniem osób będących współwłaścicielem gruntów rolnych z innymi osobami niż małżonek, jednakże dotyczy innego, nieistniejącego w przedmiotowej sprawie stanu faktycznego, tj. spełnienia warunku przekazania gospodarstwa rolnego niezbędnego do otrzymania renty strukturalnej, a więc warunku, jaki ma spełnić beneficjent już po wydaniu przez organ ARiMR postanowienia o wstępnym spełnieniu warunków, o czym mowa w § 19b rozporządzenia (tj. kolejny etap postępowania, po pozytywnej weryfikacji wniosku). Niniejsza sprawa dotyczyła innego stanu faktycznego, a mianowicie pierwszego postępowania, tzn. weryfikacji wniosku, jeszcze przed wydaniem postanowienia o wstępnym spełnieniu warunków w przypadku pozytywnej weryfikacji wniosku i jeszcze przed przekazaniem gospodarstwa rolnego lub weryfikacji wniosku i wydania decyzji o odmowie przyznania renty, w przypadku negatywnej weryfikacji wniosku, co miało miejsce w niniejszej sprawie, o czym mowa w § 19 rozporządzenia, w szczególności w ust. 4 pkt 2 rozporządzenia.

Ponadto, zdaniem kasatora, Sąd pierwszej instancji niewłaściwie wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia, gdyż nie odniósł argumentów zawartych w wyrokach NSA i WSA w Krakowie (wyrok NSA z 22 lipca 2009 r., sygn. akt II GSK 326/09, wyrok WSA w Krakowie z 20 stycznia 2010 r. sygn. akt I SA/Kr 161/09), na które się powołał w uzasadnieniu, na grunt rozpatrywanej sprawy i nie uwzględnił aktualnie obowiązujących przepisów rozporządzenia z 19 czerwca 2007 r., gdyż dawne brzmienie § 19 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia, na który powołuje się Wojewódzki Sąd Administracyjny w R., odpowiada obecnie obowiązującemu przepisowi § 19 ust. 4 pkt 2 tego aktu prawnego. W ocenie autora skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie Sąd ocenił jedynie "konstytucyjność" przepisu, jednakże wyraźnie nie odmówił jego zastosowania, a jedynie powielił fragment uzasadnienia wyroku innego sądu.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, pełnomocnik K. K. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna wbrew wymogom określonym w art. 176 p.p.s.a. nie wskazuje podstaw kasacyjnych, na których została oparta.

Skarżący, zarzucając naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przepisów postępowania, nie wskazał, które przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zostały naruszone (poza art. 141 § 4 p.p.s.a.). Treść zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania wskazuje jednak na to, że skarga kasacyjna oparta została na podstawie wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej poza nieważnością postępowania (art. 183 § 2), którą bierze pod rozwagę z urzędu, a która w niniejszej sprawie nie występuje.

Oznacza to, że zakres kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku wyznaczają podstawy i podniesione zarzuty. Podniesiona wyżej wadliwość skargi kasacyjnej nie stoi jednak na przeszkodzie jej rozpoznania.

W zaskarżonym wyroku Sąd I instancji uznał, że przepisy § 6 ust. 1 pkt 1 oraz art. 19 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 109, poz. 750 ze zm.) wydane zostały z naruszeniem delegacji ustawowej zawartej w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427), bowiem wyłączenie z kręgu beneficjentów uprawnionych do pomocy oraz określenie warunków uzyskania wsparcia zawarte zostało w akcie podstawowym zamiast w ustawie.

W ocenie Sądu I instancji przepisy te w efekcie są sprzeczne z art. 21 i 64 Konstytucji RP.

Przede wszystkim zauważyć wypada, że wniosek o przyznanie renty strukturalnej złożony został 2 września 2010 r., a więc po zmianie ww. rozporządzenia z dnia 19 czerwca 2007 r. rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 lipca 2010 r. (Dz.U nr 131, poz. 886), które weszło w życie z dniem 5 sierpnia 2010 r.

Organy orzekające stosowały w niniejszej sprawie § 19 ust. 4 pkt 2 cyt. rozporządzenia z 16 lipca 2010 r., czemu dał wyraz Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (str. 3 uzasadnienia wyroku). Również z decyzji organów obu instancji wynika, że stosowano m.in. przepis § 19 ust. 4 pkt 2 cyt. rozporządzenia z 16.07.2010 r., natomiast nie przytoczono § 19 ust. 3 pkt 2 i § 6 ust. 1 pkt 1, które Sąd I instancji uznał za sprzeczne z Konstytucją RP (art. 21 i 64).

Przepis § 19 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia z dnia 19 maja 2007 r. różni się zasadniczo od brzmienia obowiązującego na dzień złożenia wniosku i orzekania § 19 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia z dnia 16 lipca 2010 r.

Powiązanie przez Sąd przepisu § 19 ust. 3 pkt 2 bez wyraźnego powołania się na zmianę jego treści w powiązaniu z przytoczonym w całym brzmieniu § 4 świadczy o tym, że Sąd I instancji poddał ocenie nieobowiązujący stan prawny, podczas gdy dla oceny zgodności z prawem zaskarżonych decyzji był stan prawny obowiązujący po nowelizacji rozporządzenia.

Przemawia za tym również przytoczenie przez Sąd brzemienia § 4 cyt. rozporządzenia z 19 czerwca 2007 r., które w pkt 5 wymienia jako warunek uzyskania renty strukturalnej co najmniej 3 ha użytków rolnych, podczas gdy na dzień złożenia wniosku w nowym stanie prawnym wymagane było przekazanie co najmniej 6 ha użytków rolnych.

Zasadnie więc zarzuca autor skargi kasacyjnej, że Sąd I instancji nie uwzględnił zmiany stanu prawnego i w ślad za wyrokami WSA w Krakowie, które przywołał w uzasadnieniu wyroku, błędnie przypisał organom stosowanie przepisów w nieobowiązującym brzmieniu.

Art. 19 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia z 19 czerwca 2007 r. odpowiada obecnie obowiązującemu i zastosowanemu przez organy orzekające § 19 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia z dnia 15 sierpnia 2010 r., którego zastosowanie przez Sąd I instancji nie było poddane ocenie.

Przedstawione we wstępnej fazie uzasadnienia stanowisko Sądu I instancji jest całkowicie błędne. Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie w pełni podziela stanowisko wyrażone m.in. w wyroku WSA z dnia 5 lipca 2011 r. sygn. akt II GSK 715/10, w którym wyrażono pogląd, że § 4 pkt 5, § 6 ust. 1 pkt 1 i § 19 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia z dnia 19 czerwca 2007 r. nie zostały ustanowione z naruszeniem upoważnienia ustawowego zawartego w art. 29 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy z 7 marca 2007 r. i nie godzą w konstytucyjną zasadę ochrony własności i prawa dziedziczenia wyrażoną w art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 1–3 Konstytucji RP. Rozporządzenie z dnia 19 czerwca 2007 r. również nie narusza art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w Konstytucji na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania.

Sąd I instancji nie uzasadnił dostatecznie stawianych tym przepisom zarzutów naruszenia podstawowych wartości i zasad konstytucyjnych określonych w art. 21 i art. 64 Konstytucji, a nadto błędnie upatruje w przywołanych przepisach rozporządzenia ograniczeń podmiotowych w dostępie do pomocy w postaci renty strukturalnej. Ograniczenia te nie dotyczą ubiegania się o świadczenie lecz gospodarstwa, które ma być przekazane następcy. Przepisy te eliminują ubiegającego się o rentę wyłącznie dlatego, że nie pozwalają na przekazywanie nieruchomości, które stanowią współwłasność z innymi osobami niż współmałżonek.

Tak więc przedmiotem przekazania powinny być tylko takie składniki gospodarstwa rolnego, którymi przekazujący włada w taki sposób, że może je przekazać następcy do gospodarczego wykorzystania.

Inny natomiast jest status nieruchomości stanowiących współwłasność wnioskodawcy z innymi osobami niż współmałżonek.

Współwłasność gospodarstwa rolnego ma zazwyczaj (poza małżeńską wspólnością ustawową) charakter współwłasności ułamkowej, która przysługuje niepodzielnie wszystkim współwłaścicielom. Wprawdzie udział we współwłasności ułamkowej jest zbywalny (art. 195 i n. działu IV k.c.), jednak współwłasność tak ukształtowana nie służy celowi gospodarczemu i w ocenie NSA m.in. z tego powodu wyłączono możliwość zaliczenia do gospodarstwa rolnego przekazywanego za rentę strukturalną użytków rolnych stanowiących współwłasność wnioskodawcy lub jego małżonka z innymi osobami.

Z tych względów należy uznać za uzasadnione zarzuty określone w pkt 1 skargi kasacyjnej, jednak z tym zastrzeżeniem, że są to przepisy prawa materialnego, a nie przepisy postępowania, co znalazło wyraz w orzecznictwie NSA (por. wyrok z dnia 1 września 2011 r. II GSK 823/10, wyrok z dnia 3 lipca 2012 r. II GSK 2425/11).

Zarzut skargi kasacyjnej zawarty w pkt 2 pozostaje w ścisłym związku z zarzutami podniesionymi w pkt 1 i zostały zaaprobowane przez NSA z uwagi na to, że Sąd I instancji poświęcił uzasadnienie wyroku stanowi prawnemu nieobowiązującemu w dacie orzekania przez organy ARiMR, a nadto dokonał błędnej wykładni art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z § 6 ust. 1 pkt 1 i § 19 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia z dnia 19 czerwca 2007 r.

Należy jednak podkreślić, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. nie służy podważaniu wyrażonego w uzasadnieniu wyroku stanowiska w zakresie wykładni i stosowania przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie. Jedynie zbieżność zarzutów z pkt 1 i 2 pozwoliła na ocenę ich zasadności.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy ocenić legalność zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem stanu prawnego obowiązującego na dzień złożenia wniosku o przyznanie renty strukturalnej (2 września 2010 r.) i stosowanego przez organy orzekające.

Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 185 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).