Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1770/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone orzeczenie
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1c
journal: Dz.U. 2023 poz 1634
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz – Kluj (spr.), sędzia WSA Magdalena Durzyńska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 lutego 2022 r. sprawy ze skargi Miasta [...] na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego 1. uchyla zaskarżone orzeczenie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz Miasta [...] kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym orzeczeniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...][...] z [...] lutego 2020 r. na podstawie art. 78 ust. 2 w związku z art. 73 ust. 2a pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2018 r., poz. 121, j.t.), dalej "ugn", po zapoznaniu się z wnioskiem A. C. i P. Ł. dalej "użytkownicy wieczyści" o uznanie że wypowiedzenie wysokości opłaty rocznej z tytułu udziału w użytkowaniu wieczystym nieruchomości gruntowej położonej w [...] przy ul. [...] oznaczonej jako działka nr [...] z obrębu [...], jest nieuzasadniona bądź uzasadniona w innej wysokości, na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2019 r., poz. 270), organ umorzył postępowanie.

Stan sprawy przedstawiał się w sposób następujący.

Pismami z 18 grudnia 2018 r. Prezydent [...] wypowiedział użytkownikom wieczystym wysokość dotychczasowej opłaty rocznej z posiadanego udziału w prawie użytkowania wieczystego wyżej opisanej nieruchomości gruntowej. a co za tym idzie użytkownicy wieczyści otrzymali propozycję wnoszenia, od dnia 1 stycznia 2019 roku, opłaty rocznej w nowej wysokości.

Użytkownicy wieczyści pismami nadanymi 3 stycznia 2019 r. złożyli wnioski o ustalenie, że podwyższenie opłaty jest nieuzasadnione.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zgodnie z dyspozycją art. 77 ust. 1 i 3 ugn wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a, podlega aktualizacji nie częściej niż raz na 3 lata, jeżeli wartość tej nieruchomości ulegnie zmianie. Zaktualizowaną opłatę roczną ustala się, przy zastosowaniu dotychczasowej stawki procentowej, od wartości nieruchomości określonej na dzień aktualizacji opłaty. Aktualizacji opłaty rocznej dokonuje się z urzędu albo na wniosek użytkownika wieczystego nieruchomości gruntowej, na podstawie wartości nieruchomości gruntowej określonej przez rzeczoznawcę majątkowego.

Stosownie do art. 78 ust. 1 ugn, aktualizacji opłaty rocznej dokonuje właściwy organ, wypowiadając w formie pisemnej wysokość dotychczasowej opłaty w terminie do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego oraz przesyłając równocześnie ofertę przyjęcia nowej wysokości opłaty rocznej. W wypowiedzeniu należy wskazać sposób obliczenia nowej wysokości opłaty rocznej i pouczyć użytkownika wieczystego o sposobie zakwestionowania wypowiedzenia.

Zgodnie z art. 78 ust. 2 ugn, użytkownik wieczysty może, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia, złożyć do samorządowego kolegium odwoławczego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości, zwanego dalej "kolegium", wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości.

SKO uznało, że dla rozstrzygnięcia zapadającego w przedmiotowej sprawie przesądzające znaczenie ma przepis art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2019 r., poz. 270), który wszedł w życie z dniem 13 lutego 2019 r, dalej "ustawa zmieniająca ugn".

Stosownie do ust. 1 ww. przepisu, jeżeli postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego zostało wszczęte po dniu 5 października 2018 r., a wypowiedzenia dotychczasowej wysokości tej opłaty nie zostały skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 r., roczna opłata przekształceniowa jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywała przed aktualizacją. Postępowania, o których mowa w ust. 1, niezakończone w dniu wejścia wżycie niniejszej ustawy umarza się.

Przepis ten oznacza, że z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy umarza się postępowania w sprawie aktualizacji opłat, jeśli zostało wszczęte po dniu 5 października 2018 r., a zatem gdy wypowiedzenie zostało doręczone po dniu 5 października 2018 r.

Mając to na względzie SKO umorzyło postępowanie w sprawie wszczętej wypowiedzeniem z dnia 19 grudnia 2018 r.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie składając jednocześnie wniosek wywiodło [...] wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciło:

1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 112 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm.) zwana dalej "kpa" i art. 9 kpa poprzez wskazanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] błędnego pouczenia w orzeczeniu z dnia [...] lutego 2020r. znak [...] w postaci wskazania środka odwoławczego, tj. sprzeciwu, czego konsekwencją było uniemożliwienie Im wyczerpania drogi administracyjnej w przedmiotowej sprawie i utraty bez swojej winy prawa do oceny zaskarżonego orzeczenia SKO w [...], co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

2. naruszenie art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej ugn oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2019r., poz. 270). poprzez błędną wykładnię pojęcia "nieruchomość", a w konsekwencji powyższego jego zastosowanie polegające na przyjęciu, że przedmiotowe postępowanie powinno być umorzone,

3. naruszenie art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w istotnej dla rozstrzygnięcia kwestii, tj. nieustalenie czy postępowanie w sprawie aktualizacji wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego wszczęte po 5 października 2018 r. zostało skutecznie wypowiedziane wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 r., a w konsekwencji błędnej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wniosło o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i zwrot kosztów postępowania sądowego.

Postanowieniem WSA w Warszawie z 17 listopada 2021 r. r. przywrócono Skarżącym termin do wniesienia skargi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga jest zasadna.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2021, poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 .o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. 2019, poz. 28), dalej "ppsa" sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy ppsa przy czym stosownie do art. 135 ppsa Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Kompetencje sądu administracyjnego nakładają na niego obowiązek oceny przebiegu postępowania administracyjnego i to zarówno czynności podejmowanych w toku tego postępowania jak i treści i podstaw wydanej decyzji administracyjnej. Działanie sądu ma bowiem na celu ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji czy postanowienia, które w jakikolwiek sposób naruszałyby obowiązujące prawo. (por. wyrok NSA Warszawa z 20 stycznia 2010 r. I GSK 982/08 LEX nr 594803).

Oceniając pod tym kątem zaskarżone orzeczenie Sąd uznał, że zapadło ono z naruszeniem prawa procesowego gdyż organ nie wyjaśnił w sposób należyty czy spełnione zostały przesłanki do umorzenia postępowania administracyjnego (art. 7, 77 § 1 i 80 kpa).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze błędnie bowiem uznało, że wobec zmiany przepisów prawa materialnego ustawą z 13 czerwca 2019 r. o zmianie ustawy o Krajowym Zasobie Nieruchomości oraz niektórych innych ustaw, wprowadzone regulacje wykluczają drogę postępowania administracyjnego w sprawie ustalania opłaty za użytkowanie wieczyste.

Istota sporu w niniejszym postępowaniu sprowadza się zatem do ustalenia jaki tryb (administracyjny czy przed sądem powszechnym) ma zastosowanie w niniejszej sprawie.

W niniejszej sprawie w dacie wydawania orzeczenia użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości oznaczonej jako działka ew. [...] była Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" i poszczególni właściciele lokali z którym to prawem własności związane było prawo użytkowania wieczystego gruntu. ([...]). Właściciel Gruntu Miasto [...] pismem z 19 grudnia 2018 r. wypowiedziało dotychczasowe opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego. Wypowiedzenie zostało oparte na ustaleniu że wypowiedzenie opłaty rocznej zostało dokonane w terminie ustawowym tj. po 5 października 2018 r.

Zgodnie z pouczeniem zawartym w wypowiedzeniu o możliwości złożenia w terminie 30 dni do SKO sprzeciwu, Miasto [...]wniosło sprzeciw do Sądu Rejonowego dla [...] w [...]. Tenże Sąd postanowieniem z [...] kwietnia 2021 r, o sygn. akt [...], odrzucił sprzeciw uznając, że od opisanego orzeczenia SKO nie przysługuje przeciw do sądu powszechnego ponieważ nie jest to orzeczenie merytoryczne dt. ustalenia opłaty z tytułu użytkowania wieczystego i nie została wyczerpana droga postępowania administracyjnego.

Powołaną wcześniej ustawą z 13 czerwca 2019 r. o zmianie ustawy o Krajowym Zasobie Nieruchomości - art. 9 pkt 5 - doszło do zmiany niektórych z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jako, że ustawa zmieniająca nie zawiera przepisów przejściowych stosuje się ją wprost od daty wejścia jej w życie tj. 15 sierpnia 2019 r. a więc także do spraw nie zakończonych przed jej wejściem w życie.

Art. 4 tej ustawy, na który powołuje się SKO, wskazuje przesłanki uzasadniające umorzenie postępowania w sprawie opłaty rocznej gdy:

- postępowanie wszczęto po 5 października 2018 r.;

-wypowiedzenie dotychczasowej wysokości tej opłaty nie zostało skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym przed dniem 1 stycznia 2019r.

Przesłanki te muszą być spełnione łącznie.

Zebrany przez organ materiał dowodowy wskazuje, że postępowanie dotyczące opłaty za użytkowanie wieczyste działki o nr ew. [...] zostało wszczęte wypowiedzeniem dotychczasowej opłaty po 5 października 2018 r. (18 grudnia 2018r.) – spełniona została pierwsza z przesłanek.

Organ natomiast nie ustalił czy została spełniona druga z przesłanek tj czy wypowiedzenie zostało doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości. Jak bowiem wynika z twierdzeń Skarżącego wypowiedzenie na które powołuje się organ dotyczy udziału [...] części nieruchomości położonej przy ulicy [...] w [...] a z księgi wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości wynika, że jej użytkownikiem wieczystym była Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] i niektórzy z właścicieli wyodrębnionych lokali mieszkalnych.

Tym samym organ wydał przedmiotowe rozstrzygnięcie z naruszeniem zasad prawidłowego zebrania materiału dowodowego (art. 7, 77 § 1 i 80 kpa).

W takiej sytuacji przedwczesna jest ocena czy doszło do naruszenia przepisów art. art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej.

Organ naruszył nadto art. 107 § 1 kpa poprzez wadliwe pouczenie o środku zaskarżenia (sprzeciw do sądu powszechnego) w sytuacji w której od decyzji o umorzeniu postępowania jako rozstrzygnięciu o charakterze wyłącznie formalnym, nie przysługiwał tego rodzaju środek zaskarżenia, co zostało prawomocnie przesądzone powołanym wyżej rozstrzygnięciem sądu powszechnego.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy właściwy organ, mając na względzie dokonaną przez Sąd wykładnię prawa, dokona ustaleń faktycznych we wskazanym zakresie i w zależności od ich wyniku wyda orzeczenie odpowiadające prawu mając na względzie, że umorzenie postępowania jest możliwe tylko wtedy gdy wypowiedzenie nie zostało doręczone wszystkim użytkownikom wieczystym.

Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c i 119 pkt 3 ppsa sąd orzekł jak w wyroku.

O kosztach sąd orzekł na podstawie art. 200 ppsa zasądzając od organu na rzecz skarżącego 200 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi.