Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 169/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 59 ust. 1, art. 60 ust. 1, art. 60 ust. 2 pkt 2, art. 61 ust. 1, art. 61 ust. 1 pkt 2, art. 61 ust. 2, art. 61 ust. 2 pkt 2, art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b, art. 61 ust. 2 pkt 2b, art. 61 ust. 2d, art. 64, art. 103 ust. 2, art. 103 ust. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 2268
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 15zzs(4) ust. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 2095
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Jan Szuma (spr.) Asesor WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 stycznia 2022 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu opieki społecznej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia 29 listopada 2021 r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 10 stycznia 2022 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "Kolegium"), po rozpatrzeniu odwołania J. K., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] (zwanego dalej "Burmistrzem") z dnia 29 listopada 2021 r., [...] w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt K. K. w Domu Pomocy Społecznej w P..

Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach udokumentowanych w aktach sprawy.

Pismem z dnia 17 sierpnia 2021 r., [...] Burmistrz zawiadomił J. K. o umieszczeniu jej ojca, K. K., w dniu [...] czerwca 2021 r. w Domu Pomocy Społecznej w P. (k. [...] akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Jednocześnie wskazał, że zgodnie z art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 z późn. zm., dalej "u.p.s.") pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca. Natomiast zgodnie z art. 61 ust. 1 u.p.s. obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej – przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. W związku z powyższym Burmistrz zawiadomił J. K., że zostanie przeprowadzony z nią wywiad środowiskowy w celu ustalenia jej sytuacji rodzinnej i dochodowej jako jednej z osób zobowiązanych do wnoszenia odpłatności za pobyt K. K. w Domu Pomocy Społecznej w P..

W odpowiedzi na powyższe zawiadomienie J. K. pismem z dnia 10 września 2021 r. złożyła wniosek o całkowite zwolnienie jej z opłat za pobyt ojca w Domu Pomocy Społecznej w P. (k. [...] akt administracyjnych organu pierwszej instancji). W obszernym uzasadnieniu szczegółowo opisała swoją sytuację rodzinną i dochodową. Wskazała, że ojciec nie utrzymywał z nią kontaktu od momentu kiedy opuścił rodzinę w 1994 r. Jednocześnie w zakresie swojej sytuacji dochodowej wskazała, że ponosi duże wydatki na rehabilitację niepełnosprawnego syna, a jej miesięczne wynagrodzenie wynosi [...] zł, natomiast wynagrodzenie męża bez nadgodzin [...] zł.

Postanowieniem z dnia 17 września 2021 r., [...] Burmistrz odmówił J. K. wszczęcia postępowania w sprawie całkowitego zwolnienia z odpłatności za pobyt K. K. w Domu Pomocy Społecznej w P. (k. [...] akt administracyjnych organu pierwszej instancji). W uzasadnieniu wyjaśnił, że do dnia 13 września 2021 r., to jest dnia doręczenia powyższego wniosku do organu, nie została wydana decyzja w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt K. K. w Domu Pomocy Społecznej w P.. Tym samym wszczęcie i prowadzenie postępowania w przedmiocie zwolnienia J. K. z odpłatności byłoby przedwczesne.

Pismem z dnia 28 września 2021 r. Burmistrz przesłał J. K. propozycję zawarcia umowy ustalającej wysokość odpłatności za pobyt K. K. w Domu Pomocy Społecznej w P. na kwotę [...]zł miesięcznie (k. [...] akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

W odpowiedzi na powyższe J. K. ponownie złożyła wniosek o całkowite zwolnienie jej z opłat za pobyt ojca w Domu Pomocy Społecznej w P. (k. [...] akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

W dniu 21 października 2021 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy z J. K., w trakcie którego ustalono, że miesięczny dochód na jednego członka rodziny wynosi [...] zł (k. [...] akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Pismem z dnia 10 listopada 2021 r. Burmistrz ponownie przesłał J. K. propozycję zawarcia umowy ustalającej wysokość odpłatności za pobyt K. K. w Domu Pomocy Społecznej w P. na kwotę [...]zł miesięcznie (k[...] akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

J. K. ponownie złożyła wniosek o całkowite zwolnienie jej z opłat za pobyt ojca w Domu Pomocy Społecznej w P. (k. [...] akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Decyzją z dnia 29 listopada 2021 r., [...] Burmistrz wydał rozstrzygnięcie w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt K. K., ojca J. K., w Domu Pomocy Społecznej w P. (k. [...] akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Wysokość odpłatności została ustalona w następujący sposób:

1. K. K. wnosi miesięcznie opłatę w wysokości 70% posiadanego dochodu (dochód: [...] zł), to jest [...] zł;

2. J. K., jako osoba zobowiązana do alimentacji od [...] czerwca 2021 r. (od dnia umieszczenia K. K. w Domu Pomocy Społecznej w P.), ponosi odpłatność w wysokości [...] zł miesięcznie;

3. Gmina [...] ponosi odpłatność w wysokości [...] zł miesięcznie stanowiącej różnicę pomiędzy średnim miesięcznym kosztem utrzymania mieszkańca domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez osoby zobowiązane;

4. Gmina [...] zastępczo ponosi koszty pobytu określone w pkt. 2, to jest [...] zł miesięcznie, za J. K. jako osobę bezpośrednio zobowiązaną do alimentacji z prawem dochodzenia zwrotu tej kwoty.

Burmistrz wskazał, że zgodnie z art. 60 ust. 2 pkt 2 u.p.s. średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej o zasięgu powiatowym ustala starosta i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku. W odniesieniu do Domu Pomocy Społecznej w P., w którym przebywa K. K., koszt ten został ustalony w wysokości [...] zł miesięcznie. Odpłatność tę w pierwszej kolejności ponosi mieszkaniec domu pomocy społecznej, a w dalszej kolejności małżonek oraz zstępni przed wstępnymi. Burmistrz wszczął postępowanie wyjaśniające wobec córki K. K., J. K., mające na celu weryfikację jej sytuacji osobistej i dochodowej pod kątem partycypacji w kosztach utrzymania ojca w Domu Pomocy Społecznej w P.. W toku postępowania ustalono, że dochód rodziny w przeliczeniu na jednego członka wynosi [...] zł netto miesięcznie. Burmistrz zobowiązał J. K. do uiszczania odpłatności za pobyt ojca w wysokości [...] zł miesięcznie.

Pismem z dnia 14 grudnia 2021 r. J. K. złożyła odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o uchylenie jej w części dotyczącej punktu 2, czyli ustalenia odpłatności dla odwołującej się w wysokości [...] zł miesięcznie (k. [...] akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Wystąpiła przy tym o całkowite zwolnienie jej z odpłatności za pobyt ojca w Domu Pomocy Społecznej w P. ponawiając argumentację przedstawioną we wcześniejszych wnioskach.

Decyzją z dnia 10 stycznia 2022 r., [...] Kolegium utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Wskazało, że prawidłowo ustalono wysokość odpłatności J. K. za pobyt K. K. w Domu Pomocy Społecznej w P.. Zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b u.p.s. kwota dochodu na osobę w rodzinie pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Burmistrz prawidłowo obliczył wysokość przypadającej na odwołującą się kwotę odpłatności za pobyt ojca w domu pomocy społecznej, to jest [...] zł, jako różnicę pomiędzy wysokością dochodu na osobę w rodzinie ([...] zł) a równowartością 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie ([...] zł). Kolegium podkreśliło, że decyzja o ustaleniu wysokości odpłatności ponoszonej przez podmioty z kręgu wskazanych ustawowo zobowiązanych za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej nie ma charakteru uznaniowego i nie zależy od woli organu pomocowego. Przeciwnie, determinowana jest ona przepisami prawa, co oznacza, że przy spełnieniu określonych warunków ustawowych organ zobowiązany jest do jej podjęcia. Kolegium jednocześnie wskazało, że podnoszone przez J. K. okoliczności dotyczące jej sytuacji materialnej i życiowej mogą mieć charakter "uzasadnionych" w rozumieniu art. 64 u.p.s. i których stwierdzenie może spowodować częściowe lub całkowite zwolnienie od ponoszenia przedmiotowej odpłatności. Kwestie te jednak mogą podlegać rozpatrzeniu dopiero na dalszym etapie postępowania, to jest po zakończeniu niniejszej sprawy i uostatecznieniu się wydanej w jej toku decyzji ustalającej w ogóle istnienie obowiązku ponoszenia odpłatności i jej wysokość. W celu wszczęcia postępowania o całkowite lub częściowe zwolnienie z opłaty J. K. po doręczeniu jej niniejszej decyzji powinna zwrócić się ze stosowanym wnioskiem do Burmistrza, który będzie mógł wtedy go merytorycznie rozpoznać.

Pismem z dnia 16 lutego 2022 r. J. K., reprezentowana przez radcę prawnego B. T., zaskarżyła powyższą decyzję wnosząc między innymi o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania (k. [...] akt sądowych). Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1) art. 59 ust. 1 w zw. z art. 61 ust. 1 i 2 u.p.s. poprzez ich nieodpowiednie zastosowanie i ustalenie odpłatności za pobyt za okres poprzedzający datę wydania decyzję – wydanie decyzji ustalającej opłatę skarżącej za pobyt K. K. w Domu Pomocy Społecznej w P. z datą wsteczną, to jest od dnia przyjęcia pensjonariusza do domu opieki społecznej, w sytuacji gdy decyzja w sprawie ustalenia opłaty ze względu na konstytutywny charakter może wywierać wyłącznie skutki ex nunc;

2) art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na niewłaściwym obliczeniu wysokości opłaty za pobyt, którą powinna ponosić skarżąca, z uwagi na zawyżenie dochodu męża skarżącej;

3) art. 61 ust. 2 pkt 2b u.p.s. poprzez jego zastosowanie, podczas gdy od 1 stycznia 2022 r. nie zmaterializowała się przesłanka kryterium dochodowego;

4) art. 103 ust. 2 w zw. z art. 61 ust. 2d u.p.s., które miało wpływ na rozstrzygnięcie, poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji pominięcie przez organ sytuacji dochodowej i osobistej skarżącej przy ustalaniu wysokości odpłatności za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej;

5) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej "K.p.a.") poprzez brak kompleksowego rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego i nieustalenie wszystkich okoliczności faktycznych mających istotny wpływ na wynik postępowania, a mianowicie: zaniechanie ustalenia stanu majątkowego pensjonariusza, zaniechanie uwzględnienia sytuacji życiowej skarżącej i jej możliwości płatniczych, a także poprzez brak dokładnej weryfikacji dochodów w rodzinie skarżącej, w szczególności wysokości dochodów jej męża i ustalenie ich w zawyżonej wysokości, co doprowadziło do podtrzymania rozstrzygnięcia obciążającego skarżącą odpłatnością za pobyt ojca w domu pomocy społecznej w wysokości uniemożliwiającej zaspokojenie potrzeb życiowych skarżącej i jej rodziny.

W uzasadnieniu wskazano, że organ w sposób błędny i sprzeczny z treścią materiału dowodowego ustalił wysokość dochodu przypadającego na osobę w rodzinie J. K. w zakresie wysokości wynagrodzenia męża skarżącej. Z zaświadczenia o dochodach z dnia [...] grudnia 2021 r. załączonego do sprawy wynika, iż T. K. w listopadzie 2021 r. osiągnął dochód w wysokości [...] zł. Natomiast organ przyjął kwotę zawyżoną w wysokości [...] zł. Wobec powyższego łączny miesięczny dochód rodziny wynosi [...] zł, a w przeliczeniu na osobę [...] zł (po zaokrągleniu). W konsekwencji wysokość nałożonego na skarżącą zobowiązania powinna wynosić maksymalnie [...] zł [...] zł - (300% z kwoty [...]zł)]. Ponadto zarzucono organowi arbitralność i automatyzm w ustaleniu wysokości opłaty jako różnicy pomiędzy wysokością dochodu na osobę w rodzinie a kwotą 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Podkreślono, że powyższy wynik działania matematycznego, o ile stanowi liczbę dodatnią, powinien stanowić górną granicę opłaty jaką obciążyć można daną osobę zobowiązaną, a nie jej ostateczną wysokość. Organ powinien wziąć pod uwagę sytuację rodzinną i życiową J. K., bowiem ustalona wysokość opłaty stanowi dla niej nadmierne obciążenie. Za błędne uznano stanowisko Kolegium, które przyjęło, że koszty utrzymania i sytuacja rodzinna i inne okoliczności dotyczące osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty mogą być uwzględnione dopiero przy ewentualnym rozpoznawaniu sprawy wszczynanej na wniosek strony o zwolnienie (częściowe lub całkowite) z tej opłaty w trybie art. 64 u.p.s.

Jednocześnie wskazano, że J. K. nie powinna zostać obciążona obowiązkiem ponoszenia opłaty za pobyt ojca w domu opieki społecznej, ponieważ nie została spełniona przesłanka dochodowa, o której mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b u.p.s. Osiąganie dochodu poniżej progu 300% kwoty kryterium dochodowego dla danej grupy osób zwalnia osobę z obowiązku współponoszenia opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej. W dniu 1 stycznia 2022 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. poz. 1296), na mocy którego w myśl § 1 pkt 1 lit. b podniesiono kryterium dochodowe na osobę w rodzinie z kwoty 528,00 zł na kwotę 600,00 zł. Oznacza to, iż miesięczny dochód przypadający na członka rodziny skarżącej w wysokości [...] zł jest niższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, to jest 1800,00 zł. Mając powyższą okoliczność na uwadze, skarżąca nie powinna zostać obciążona obowiązkiem ponoszenia opłaty za pobyt rodzica w domu pomocy społecznej. Zaznaczono także, że organ w sposób nieodpowiedni zastosował przepis art. 59 ust. 1 u.p.s. poprzez ustalenie odpłatności za pobyt za okres poprzedzający datę wydania decyzji, podczas gdy naliczenie opłaty powinno nastąpić od listopada 2021 r. – miesiąca, w którym skarżąca otrzymała decyzję o odpłatności i nie powinno być naliczane wstecz, gdyż decyzja w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej stanowi decyzję zaliczaną do decyzji konstytutywnych. Konstytutywny charakter decyzji przesądza więc, że tego rodzaju rozstrzygnięcie może wywierać tylko skutki ex nunc, tj. na przyszłość.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko (k. [...] akt sądowych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zawiera usprawiedliwione podstawy.

Na wstępie Sąd zaznacza, że trafny jest zarzut skarżącej obejmujący naruszenie art. 103 ust. 2 w zw. z art. 61 ust. 2d u.p.s., które miało wpływ na rozstrzygnięcie, poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji pominięcie przez organ sytuacji dochodowej i osobistej skarżącej przy ustalaniu wysokości odpłatności za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej.

Zgodnie z art. 61 ust. 2d u.p.s. "W przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2 (małżonek, zstępni, wstępni – uw. Sądu), zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2". Art. 103 ust. 2 u.p.s. dotyczy co prawda zawieranej umowy z osobą ponoszącą odpłatności, przy czym przez pryzmat regulacji z art. 61 ust. 2d u.p.s. istotne jest, że ustalenie z małżonkiem, zstępnymi przed wstępnymi mieszkańca domu wysokość wnoszonej przez nich opłaty za pobyt tego mieszkańca w domu pomocy społecznej uwzględniać powinno "wysokość /ich/ dochodów i możliwości".

W niniejszej sprawie organy niewłaściwie zastosowały art. 103 ust. 2 w zw. z art. 61 ust. 2d u.p.s. Należy podkreślić, że skoro art. 61 ust. 2d u.p.s. obliguje organ przy ustalaniu wysokości opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej do uwzględnienia ograniczeń, o których mowa zarówno w art. 61 ust. 2 pkt 2, jak też w art. 103 ust. 2 u.p.s., to oznacza, że istotny jest nie tylko warunek dochodowy określony w art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b u.p.s., ale również możliwości osoby ponoszącej odpłatność, który to aspekt został pominięty w sprawie. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy poddał analizie ograniczenia z art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. i dokonał analizy sytuacji majątkowej rodziny skarżącej w kontekście spełniania kryterium dochodowego, czemu dano wyraz z uzasadnieniu. Poza zakresem analizy pozostały natomiast ograniczenia, o jakich mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s., a które także wymagają uwzględnienia. Z naruszeniem art. 61 ust. 2d w zw. z art. 103 ust. 3 u.p.s. organ przyjął, że kwestia możliwości ponoszenia wyliczonej opłaty pozostaje do rozważenia w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 64 u.p.s. o zwolnienie z opłaty. W piśmiennictwie wskazuje się natomiast, że w odniesieniu do możliwości zobowiązanego należy mieć na względzie różne okoliczności życiowe, rodzinne i osobiste, które mogą zmniejszać zdolność danej osoby do ponoszenia opłaty. Tym samym, mimo rygorów rządzących finansami publicznymi, należy dopuścić sytuacje, w których obciążenia podmiotów zobowiązanych będą niższe, niż wynika to z przytoczonych regulacji (zob. I. Sierpowska [w:] Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI, LEX/el. 2021, art. 103). W rezultacie do organu należy również ocena możliwości ponoszenia opłaty przez konkretnego zobowiązanego już na etapie jej określania, która to ocena powinna być poczyniona zgodnie z zasadami wynikającymi z K.p.a. Stanowisko, takie jak wyrażono powyżej, przedstawiono między innymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2022 r., I OSK 1848/21 (orzeczenia.nsa.gov.pl).

Kontynuując przedstawiony wątek Sąd stwierdza, że organy w badanej sprawie naruszyły też art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. Decyzja dotycząca odpłatności za pobyt K. K. w domu pomocy społecznej obciążająca skarżącą powinna być wydana przy uwzględnieniu sytuacji życiowej skarżącej i jej możliwości płatniczych. Należało więc poddać weryfikacji dochody w rodzinie skarżącej, w tym także takie okoliczności, jak zgłaszane obniżenie dochodów jej męża i ustalenie ich w zawyżonej wysokości, w kontekście potrzeb życiowych skarżącej i jej rodziny.

Sąd zwraca uwagę, że skarżąca zezwoliła na przeprowadzenie wobec niej wywiadu środowiskowego. Z uwagi jednak na zgłaszany przez nią obecnie szersze okoliczności, które powinny być brane pod uwagę w oparciu o art. 103 ust. 2 in fine u.p.s. (w zw. z art. 61 ust. 2d u.p.s.), wywiad ten powinien być powtórzony.

Powyższe okoliczności stały się wystarczającą podstawą do uchylenia decyzji obu instancji wydanych w niniejszej sprawie.

Nietrafny jest natomiast zarzut dotyczący naruszenia art. 59 ust. 1 w zw. z art. 61 ust. 1 i 2 u.p.s. poprzez ich nieodpowiednie zastosowanie i ustalenie odpłatności za pobyt za okres poprzedzający datę wydania decyzji. Wbrew zarzutowi skarżącej nie jest niedopuszczalnym działaniem z mocą wsteczną ustalenie opłat za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej za okres od daty umieszczenia podopiecznego w placówce do daty wydania decyzji. Z mocy ustawy o pomocy społecznej obowiązek partycypacji osób bliskich w ponoszeniu kosztów pobytu w domu pomocy społecznej, ciąży od daty umieszczenia danej osoby w placówce. Decyzja o ustaleniu opłat za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej ma charakter konstytutywny. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroków z dnia 2 marca 2016 r., I OSK 221/16, a także później z dnia 1 grudnia 2021 r., I OSK 1746/19, deklaratoryjność czy konstytutywność decyzji nie przesądza o skutkach z niej wynikających. W doktrynie i judykaturze dominuje pogląd, że kwestia, jaki skutek: ex tunc, czy ex nunc, ma określone orzeczenie, zależy od właściwości stosunku materialnoprawnego i stanu faktycznego konkretnej sprawy. Każdy akt stosowania prawa odnosi się do określonego stanu faktycznego i w związku z tym jego skutki prawne mogą być powiązane w czasie z zaistnieniem tego stanu faktycznego. Akt konstytutywny, kreujący określone prawa i obowiązki, pozostaje w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. Konstytutywna decyzja może działać zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną. W uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2018 r., I OPS 7/17 (ONSAiWSA nr 5/2018, poz. 78) wprost wskazano, że decyzja o ustaleniu opłaty powinna obejmować okres od zaistnienia zdarzenia prawnego w postaci umieszczenia osoby bliskiej w domu pomocy społecznej. O ile skonkretyzowanie i zindywidualizowanie tego ustawowego obowiązku pozwoli na ustalenie osoby obowiązanej do ponoszenia opłaty i wysokości tej opłaty, to samo zobowiązanie istnieje począwszy od dnia powstania tego obowiązku, czyli z dniem umieszczenia osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej, bo decyzja wydana na podstawie art. 59 ust. 1 w zw. z art. 61 ust. 1 i 2 u.p.s. konkretyzuje obowiązek powstający z mocy prawa z dniem zaistnienia takiego zdarzenia prawnego, jakim jest właśnie umieszczenie osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej.

Nie naruszono także art. 61 ust. 2 pkt 2b u.p.s., co skarżąca łączy z kwestią błędnie przyjętego kryterium dochodowego. W niniejszej sprawie ustalano wysokość odpłatności za pobyt K. K. w Domu Pomocy Społecznej w P. za okres od [...] czerwca 2021 r., czyli za okres, kiedy obowiązywało jeszcze kryterium dochodowe na poziomie 528 zł (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, Dz. U. poz. 1358). Z uwagi natomiast na fakt, że faktycznie od 1 stycznia 2022 r. kwota kryterium dochodowego uległa zmianie, Burmistrz ponownie orzekając w sprawie uwzględni tą okoliczność.

W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm.) uchylił decyzje obu instancji.

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 27 kwietnia 2022 r. wydanego w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 z późn. zm.).