Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2387/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6313 Cofnięcie zezwolenia na broń
Hasła tematyczne: Broń i materiały wybuchowe
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15 ust. 1 pkt 6,  art. 18 ust. 1 pkt 2;
journal: Dz.U. 2004 nr 52 poz 525
law: Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Protokolant Patrycja Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2009 r. sprawy ze skargi Z. P. T. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2008 r. Komendant Główny Policji utrzymał w całości w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r., którą cofnięto Z. T. (skarżącemu) pozwolenie na broń myśliwską.

Wojewódzki Komendant Policji w uzasadnieniu swojej decyzji podał, że wobec prawomocności wyroku Sądu Rejonowego w [...], którym skarżący został uznany winnym popełnienia czynu z art. 178 a § 1 k.k. oraz w świetle przepisu art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tekst jednolity Dz. U. 2004 r. nr 52, poz. 525 z późn. zm), dalej jako u.b.a., obowiązany był cofnąć skarżącemu pozwolenie na broń myśliwską, gdyż należy on do kręgu osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a., tj. co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Organ I instancji wskazał, że pozwolenie na broń należy od uprawnień szczególnych, ściśle reglamentowanych z uwagi na skutki – często nieodwracalne, jakie powoduje niewłaściwe użycie broni, a to ma ogromne znaczenie dla stanu bezpieczeństwa i porządku publicznego. Dlatego organy policji oczekują od osób posiadających broń nieskazitelnej postawy, a w szczególności przestrzegania przepisów prawa. W ocenie organu w niniejszej sprawie zachowanie skarżącego dowodzi szczególny brak odpowiedzialności i lekceważący stosunek, co prawda względem przepisów prawa o ruchu drogowym i względem innych uczestników ruchu drogowego, ale może mieć to zachowanie przełożenie także na kwestię posiadania i używania z należytą starannością przez niego broni. Organ przyjął, że osoby prowadzące pojazdy mechaniczne w ruchu drogowym pod wpływem alkoholu nie dają rękojmi posiadania i używania broni zgodnie z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Komendant podał przy tym, że skarżący w latach [...] był ukarany czterema mandatami karnymi za wykroczenia w ruchu drogowym, co w jego przekonaniu stanowi dodatkową okoliczność potwierdzającą nieprzestrzeganie przez skarżącego przepisów prawa. Jednocześnie organ I instancji podkreślił, że pozytywne opinie o skarżącym: w miejscu zamieszkania; w Kole Łowieckim, do którego należy; wynikająca z protokołu przesłuchania świadka w dniu zatrzymania, jak również fakt, przechowywania broni zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa oraz to, że w czasie popełnienia przestępstwa skarżący nie miał przy sobie broni nie podważają ustaleń ww. wyroku. Dlatego też Komendant uznał, że stan faktyczny sprawy oraz cel poszanowania idei porządku publicznego w pełni pozwalał na cofnięcie rzeczonego pozwolenia w oparciu o ww. przepisy u.b.a.

W odwołaniu skarżący zarzucił rozstrzygnięciu pierwszoinstancyjnemu niemerytoryczność, brak uzasadnienia, niewłaściwość oraz to, że godzi zarówno w interes indywidualny, jak i społeczny oraz wniósł o umorzenie postępowania. W ocenie odwołującego się Komendant całkowicie błędnie i bezpodstawnie zaliczył go do kręgu osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a., gdyż w sprawie nie wystąpiły żadne okoliczności dające asumpt do powzięcia uzasadnionej obawy, że może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W przekonaniu skarżącego istnieje szereg przesłanek dowodzących, że nie należy on do ww. kręgu osób. Sam fakt jednostkowego popełnienia przestępstwa nie może stanowić w jego odczuciu podstawy wystarczającej do cofnięcia mu pozwolenia na broń. Gdyby taka była wola i założenia ustawodawcy, to z pewnością umieściłby on wprost taką postawę jako jeden z punktów art. 15 ust. 1 u.b.a. Tymczasem prawodawca użył w pkt 6 zwrotu nieostrego, niedookreślonego nakładając tym samym na organy policji obowiązek szczegółowego i dogłębnego analizowania każdego indywidualnego przypadku pod kątem rzeczywistego istnienia niebezpieczeństwa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W ocenie skarżącego Komendant Wojewódzki Policji cofając rzeczone pozwolenie nie zbadał wystarczająco wszystkich okoliczności sprawy i opierając się jedynie na fakcie skazania prawomocnym wyrokiem sądu, pomijając szereg dowodów wywiódł hipotezę, że może mieć to jakieś przełożenie i wpływ na bliżej nieskonkretyzowane negatywne tendencje w zakresie posiadania i korzystania przez niego z broni w sposób należyty i staranny w przyszłości. Jak podniósł skarżący jest on osobą o nieposzlakowanej opinii w swojej okolicy, a przestępstwo za które został skazany było zdarzeniem incydentalnym w jego życiu. Broń posiada od dziesięciu lat i zawsze używał jej zgodnie z przepisami prawa. Nie jest osobą nadużywającą alkoholu zatem w jego odczuciu rozstrzygnięcie organu jest zwykłą niegodziwością. Nadto wskazał, że przed dniem zdarzenia nigdy wcześniej nie prowadził samochodu będąc pod wpływem alkoholu. Tego dnia został, jak stwierdził niejako zmuszony do prowadzenia samochodu pomimo spożycia alkoholu, co Sąd wydający wyrok skazujący wziął pod uwagę przy wyrokowaniu. Nadto w przekonaniu skarżącego powołanie się przez Komendanta na fakty ukarania mandatami karnymi jest absolutnie bez znaczenia i dowodzi jedynie o arbitralności organu oraz o złej woli i braku obiektywizmu w rozpoznawaniu niniejszej sprawy. Dowodząc, że decyzja stoi w sprzeczności z interesem społecznym odwołujący się podał, że wskutek jego działań jako myśliwego uchronił on szereg gospodarstw od strat, które wyrządza zwierzyna łowna. Na koniec skarżący wskazał, że w jego odczuciu w toku postępowania administracyjnego pozbawiono go prawa skutecznej obrony bowiem nie przeprowadzono wnioskowanych przez niego dowodów z przesłuchania świadków twierdząc, że to nic nie da i nie ma na to czasu. O przeprowadzenie ww. dowodów wniósł do organu odwoławczego.

Komendant Główny Policji w wyniku przeprowadzenia postępowania odwoławczego uznał, że w zakresie ustalania przesłanek faktycznych i prawnych istotnych dla przyznania lub zachowania tak szczególnego uprawnienia, jakim jest prawo do posiadania broni, prawomocny wyrok sądu, potwierdzający fakt popełnienia przestępstwa wiąże organy Policji w postępowaniu administracyjnym. Wobec tego, że skarżący został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu za przestępstwo z art. 178 a § 1 k.k., tj. za czyn o wysokim stopniu szkodliwości społecznej, w wyniku czego stwarzał zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzkiego organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji. Wskazał, że skarżący dopuszczając się powyższego czynu dowiódł, że jest osobą nieodpowiedzialną, mającą lekceważący stosunek do obowiązujących przepisów prawa i z tego tytułu nie daje gwarancji zgodnego z prawem posiadania i używania broni. Nie ma przy tym znaczenia, że popełnione przez niego przestępstwo nie miało związku z bronią. Jak podkreślił organ od osób legitymujących się prawem do broni wymagana jest nieskazitelna postawa, przejawiająca się przede wszystkim poszanowaniem porządku prawnego. Wobec powyższego, w ślad za Komendantem Wojewódzkim Komendant Główny Policji uznał, że powołane przez skarżącego w odwołaniu okoliczności nie mogły przesądzić o odmiennym rozstrzygnięciu sprawy. Nadto wskazał, że powołanie się na fakty ukarania skarżącego mandatami karnymi dowodzą, iż nie pierwszy raz naruszył on przepisy w ruchu drogowym. Odnosząc się do wniosku o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków na okoliczność uzyskania opinii o skarżącym oraz na okoliczność posługiwania się przez niego bronią Komendant wskazał, że realizacja tego dowodu nie miałaby wpływu na wynik sprawy bowiem organy nie kwestionują dotychczasowego posługiwania się przez skarżącego bronią ani nie wskazują, że ma on problemy z alkoholem. Organ II instancji nie uwzględnił także wniosku skarżącego o umorzenie postępowania administracyjnego, wskazując, że w sprawie nie zaistniały przesłanki stanowiące o jego bezprzedmiotowości, wskazane w art. 105 k.p.a.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący, podtrzymując argumentację zawartą w odwołaniu, wniósł o uchylenie w całości decyzji organów Policji obu instancji, zarzucając im rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a.

W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), cytowana dalej jako p.u.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 cytowanego artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia skarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego.

Na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), cytowana dalej jako p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji był art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. Zgodnie z przepisem art. 18 ust. 1 pkt 2 u.b.a. właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń jeżeli osoba, której pozwolenie takie wydano, należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 u.b.a. Przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. stanowi, iż pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw.

Zdaniem Sądu, mając na uwadze przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a., należy przyjąć, iż zaskarżona decyzja Komendanta Głównego Policji oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, mają w pewnym zakresie charakter zbliżony do tzw. decyzji uznaniowej mimo, że należą, co do zasady do rozstrzygnięć związanych. W powołanym przepisie przy opisie stanu faktycznego uzasadniającego cofnięcie pozwolenia na broń ustawodawca posługuje się bowiem zwrotami nieostrymi (niedookreślonymi) (vide: zwrot "interes bezpieczeństwa lub porządku publicznego", "w szczególności"). Takie sformułowanie przez ustawodawcę treści przepisu art. 15 ust.1 pkt 6 u.b.a. nie oznacza jednak dowolności w działaniu organów Policji i zobowiązuje Sąd do rozważenia, czy dokonana przez organ administracji ocena okoliczności sprawy nie nosi cech owej dowolności lub nie przekroczyła dopuszczalnej granicy swobody interpretacji tych niesprecyzowanych określeń na tle konkretnego stanu faktycznego.

W ocenie Sądu na kanwie niniejszej sprawy podkreślenia wymaga, że prawo posiadania broni nie należy w Polsce do praw obywatelskich gwarantowanych w Konstytucji RP. Prawa tego nie gwarantują również przepisy prawa międzynarodowego, w tym również prawa europejskiego. Zasadne są, zatem zdaniem Sądu, poglądy według których - w warunkach ustawowej reglamentacji wydawania pozwolenia na broń palną, podyktowanej względami bezpieczeństwa i porządku publicznego - organy Policji nie mogą dowolnie interpretować przepisów aktów normatywnych regulujących omawianą materię.

Art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. nakazuje uprawnionym organom cofnąć pozwolenie na broń, gdy istnieje uzasadniona obawa, że broń może być użyta w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Obawa ta jednak musi być realna i wynikać z rzeczywistych przesłanek. W sprawie bezsprzecznym jest, że skarżący wyrokiem Sądu Rejonowego został skazany za popełnienie przestępstwa z art. 178 a § 1 k.k. Zdaniem sądu administracyjnego stan nietrzeźwości, stopień społecznej szkodliwości czynu (stworzenie zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi) oraz ewentualne następstwa (kalectwo lub śmierć, czy zniszczenie mienia) muszą być uznane za niewskazaną przez ustawodawcę przesłankę, o której mowa w art. 15 ust 1 pkt 6 u.b.a., ponieważ z woli legislatora wystarczające jest domniemanie takiego zachowania ("(...)może użyć(...)"), a nie udowodnienie, iż faktycznie posiadacz pozwolenia tak postąpił lub postąpi. Zachowanie więc w niniejszym przypadku prawa do broni byłoby sprzeczne z interesem społecznym, któremu ustawodawca poprzez obligatoryjny charakter art. 18 ust. 1 pkt 2 u.b.a. przyznał bezwzględne pierwszeństwo i prymat nad interesem indywidualnym. Ww. zachowanie skarżącego świadczy o jego skrajnej nieodpowiedzialności, a także o braku wyobraźni, które to cechy mają szczególne znaczenie u osób ubiegających się lub posiadających prawo do broni. Z pełną świadomością godził się na ewentualne tragiczne - także dla siebie – skutki swojego zachowania. Nie można zanegować, iż skarżący pozytywnie postrzegany jest w miejscu zamieszkania, a także w środowisku myśliwskim. Nie zmienia to jednak faktu, iż postawa skarżącego wobec ładu prawnego wzbudza obawę, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a., chociaż popełniony przez niego czyn karalny nie miał bezpośredniego związku z bronią, a broń jest przechowywana przez niego prawidłowo.

Zdaniem skarżącego nie można uznać, że należy on do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. W ocenie Sądu przy wydawaniu zaskarżonych decyzji przez organy Policji nie doszło, jak to zarzucał skarżący, do naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego w stopniu mogącym mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy. Organy Policji słusznie przyjęły, że interpretacja przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. musi uwzględniać fakt, że od osób posiadających pozwolenie na broń należy wymagać bezwzględnego przestrzegania przepisów prawa. W stosunku do takich osób obowiązuje miernik najwyższej staranności. Oznacza to, że każde naruszenie przepisów prawa, a zwłaszcza prawa karnego, musi podlegać ocenie z punktu widzenia istnienia uzasadnionej obawy użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Popełnienie przez skarżącego przestępstwa jest zachowaniem skierowanym wbrew obowiązującemu porządkowi prawnemu niezależnie od tego, czy przestępstwo to jest przestępstwem przeciwko życiu, zdrowiu i mieniu, czy też nie. Świadczy o tym użycie w cytowanym przepisie zwrotu "w szczególności", który pozwala na objęcie jego mocą nie tylko osoby skazane za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu ale osoby, wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Jedną z takich kategorii osób są osoby, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego w szczególności zaś skazanym prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo z użyciem przemocy lub groźby bezprawnej, albo wobec których toczy się postępowanie przygotowawcze w takiej sprawie. Z literalnego brzmienia cytowanego przepisu wynika, w sposób bezsprzeczny, iż nie chodzi tylko o sytuacje, gdy doszło do skazania za przestępstwo określone w tym przepisie, ale o każdą inną sytuację wskazującą na to, że istnieje uzasadniona obawa, że broń może być użyta w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.

Zdaniem Sądu ustalenia dokonane przez oba organy Policji, co do istnienia powyższej przesłanki do zastosowania art. 18 ust. 1 pkt 2 u.b.a. są trafne. Posiadanie broni z uwagi na skutki, często nieodwracalne, jakie powoduje jej użycie, ma ogromne znaczenie dla stanu bezpieczeństwa i porządku publicznego. Wszelkie działania skutkujące naruszeniem porządku prawnego wymagają zatem wnikliwej oceny z punktu widzenia art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. i takiej oceny organy dokonały zasadnie uznając, iż wobec twierdzenia skarżącego, zachodzi przesłanka do cofnięcia pozwolenia na broń, o której mowa w tym przepisie prawa.

Niezależnie od powyższego trzeba podkreślić, że ocena, czy w konkretnym przypadku takie szczególne obawy występują i czy są one uzasadnione, należy do organów Policji, zaś rolą Sądu jest kontrola, czy ocena ta nie nosi cech dowolności oraz czy przy wydawaniu decyzji nie zostały naruszone przepisy prawa.

Organy uprawnione do wydawania pozwoleń na broń muszą brać pod uwagę nie tylko subiektywnie pojmowany interes konkretnego obywatela, ale także mieć wzgląd na interes bezpieczeństwa i porządku publicznego. Ten wzgląd zaś dyktuje konieczność ścisłej reglamentacji pozwoleń na broń (zwłaszcza palną, której użycie w każdym przypadku zagraża zdrowiu lub życiu innych osób), a więc wydawanie ich tylko w sytuacjach uznanych za szczególne, oraz cofanie pozwoleń w sytuacjach, w których powyższy interes jest zagrożony. Organy te, dokonując oceny przepisów i oceny stanu faktycznego, muszą realizować swoje zadania w sposób odpowiadający uzasadnionemu interesowi obywatela, chyba że wchodzi on w konflikt z interesem ogólnym. Z takim właśnie przypadkiem organy obu instancji miały do czynienia w niniejszej sprawie i dokonując oceny materiału dowodowego, podjęły decyzje kierując się celami wskazanymi w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a., przedkładając interes społeczny nad interes skarżącego.

Ponadto organy Policji nie mogą dowolnie interpretować przepisów aktów normatywnych regulujących omawianą materię. Ma to szczególne znaczenie w rozpatrywanej sprawie z uwagi na użyte w treści art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. sformułowanie "w szczególności". Sprawia to, że wymienione grupy przestępstw (przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu) traktowane powinny być jako wytyczne, którymi powinien kierować się organ przy ocenie, czy dana osoba daje rękojmię zgodnego z prawem posługiwania się posiadaną bronią. Jednakże wbrew zarzutom skarżącego, w rozpatrywanej sprawie brak jest uzasadnionych podstaw, aby skutecznie zarzucić organom obu instancji, że dokonały dowolnej oceny osoby i postawy skarżącego.

Z orzecznictwa sądów administracyjnych jednoznacznie wynika, iż uzasadniona obawa, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a., dotyczy przewidywanych zachowań posiadacza broni. Może ją uzasadniać dotychczasowe postępowanie danej osoby (np. nadużywanie alkoholu, dopuszczanie się czynów nagannych), czy też ujemne cechy charakteru (nieopanowanie, porywczość, niezrównoważenie psychiczne i inne) (tak m.in. w: wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2005 r., sygn. akt II OSK 128/05, nie publik.).

Sąd w pełni podziela wyrażone przez organy zarówno I jak i II instancji stanowisko, że osoby posiadające pozwolenie na broń powinny w sposób szczególny unikać wchodzenia w kolizję z prawem, zaś od posiadacza broni wymagać należy nieskazitelnej postawy. Bezspornym jest, że skarżący naruszając obowiązujący ład prawny takiej postawy nie okazał. Z kolei fakt popełnienia przez skarżącego czynu stwierdzonego prawomocnym wyrokiem karnym, świadczy o braku poszanowania dla obowiązującego porządku prawnego. Charakter popełnionego przestępstwa z całą pewnością uprawnia do stwierdzenia, że ma ono wpływ na ocenę, wskazanej w powołanym przepisie u.b.a., przesłanki negatywnej zezwolenia na posiadanie broni.

Z przytoczonych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.