Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 99/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2006-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk (spr.), Sędziowie NSA Ewa Gdulewicz,, NSA Anna Kwiatek, Protokolant asyst. Anna Strzelec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi A. SA w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania egzekucyjnego - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 144 kpa i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu administracyjnym w administracji (Dz. U. z 2002r. nr 110, poz. 968 z późn. zm.), po rozpatrzeniu zażalenia A. S.A. na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...] października 2005r. nr [...] w sprawie kosztów egzekucyjnych w kwocie 21.302,45 zł – utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazał, iż Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego, jako organ egzekucyjny otrzymał do egzekucyjnej realizacji tytuł wykonawczy nr [...] ([...]) wystawiony na A S.A. Centrala Zakład Gospodarowania Nieruchomościami przez Wójta Gminy. Tytułem tym objęty był zaległy podatek od nieruchomości za okres V-VII 2002r. w kwocie 335.204 zł oraz odsetki za zwłokę. W celu realizacji tego tytułu zawiadomieniem z dnia 12 lutego 2004r. dokonano zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego w BS w C. Oddział w J. Oraz zawiadomieniem z dnia 5 lutego 2005r. zajęcia wierzytelności pieniężnej w S.A. A CARGO w W. W okresie od 9 lipca 2004r. do 26 lutego 2005r. należności objęte tytułem wykonawczym zostały wyegzekwowane w całości.

W dniu 8 sierpnia 2005r. zobowiązany wystąpił do organu egzekucyjnego o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych.

Postanowieniem z dnia [...] października 2005r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego określił wysokość kosztów egzekucyjnych obciążających zobowiązanego z tytułu realizacji ww. tytułu wykonawczego SW 1/145661 w kwocie 21.302,45 zł.

W zażaleniu na to postanowienie zobowiązany zarzucił naruszenie art. 64c § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( powoływanej dalej jako "ustawa egzekucyjna") poprzez bezpodstawne naliczenie i pobranie od A S.A. kosztów postępowania egzekucyjnego, pomimo że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem. Organ egzekucyjny nie był właściwy do prowadzenia egzekucji, bowiem A S.A. spełnia kryteria uznania jej za duży podmiot (art. 5 ust. 9b ustawy z dnia 21 czerwca 1996r. o urzędach i izbach skarbowych), stąd od 1 stycznia 2004r. właściwym do prowadzenia egzekucji był inny organ. Ponadto tytuł egzekucyjny zawiera wady formalne skutkujące naruszeniem art. 27 § 1 pkt. 5, a w konsekwencji art.29 § 2 ustawy egzekucyjnej. Wierzyciel powinien wskazać podstawę pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej (art. 115 § 1 pkt. 4 tej ustawy).

Dyrektor Izby Skarbowej rozpatrując zażalenie wskazał, iż potwierdzenie odbioru odpisu tytułu wykonawczego oraz zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego w BS w C. Oddział w J. przez zobowiązanego nastąpiło w dniu 20 lutego 2004r. Doręczony odpis tytułu wykonawczego w części G. zawiera pouczenie o przysługującym zobowiązanemu prawie wniesienia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w terminie 7 dni. Wskazywane przez zobowiązanego okoliczności stanowią podstawę zarzutów wymienioną w art. 33 pkt. 9 i 10 ustawy egzekucyjnej. Termin do wniesienia zarzutów upłynął jednak z dniem 27 lutego 2004r. Zarzuty zgłoszone w zażaleniu w sprawie kosztów egzekucyjnych nie mogą wywołać zamierzonego skutku, nie mogą być rozpoznane.

W celu wyegzekwowania należności organ egzekucyjny zastosował środki egzekucyjne przewidziane w art. 1a pkt 12 ustawy egzekucyjnej. Na koszty egzekucyjne w sprawie składa się opłata manipulacyjna w kwocie 3.350,41 zł oraz opłata za zajęcie rachunku bankowego – 17.752,04zł. Wysokość opłat naliczona została w oparciu o treść art. 64 § 1 pkt. 4 i 6 oraz § 7 ustawy egzekucyjnej. Stosownie zaś do art. 64 § 9 i 10 tej ustawy obowiązek uiszczenia opłaty za zajęcie wierzytelności pieniężnych u dłużnika zajętej wierzytelności powstaje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, zaś uiszczenia opłaty manipulacyjnej z chwilą doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego. Jeżeli pierwszą czynnością egzekucyjną jest zajęcie wierzytelności pieniężnej u dłużnika zajętej wierzytelności, obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje równocześnie z obowiązkiem uiszczenia opłaty za zajęcie. W niniejszej sprawie obowiązek uiszczenia kosztów egzekucyjnych powstał więc w dniu 18 lutego 2004r.

Zgodnie z art. 64c § 1 ustawy egzekucyjnej, koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego, wobec czego obciążenie Spółki tymi kosztami było uzasadnione.

W tych okolicznościach faktycznych i prawnych Dyrektor Izby Skarbowej orzekł jak w postanowieniu.

Na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniosły A. S.A. w W.

Żądając uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji strona skarżąca zarzucała wydanie ich z naruszeniem:

I.

1/ art. 64c § 3 ustawy egzekucyjnej przez przyjęcie, iż naruszenie art. 19, art. 22 § 2 i 3, art. 27 § 1 i art. 29 § 2 tej ustawy może być tylko podstawą zarzutów z art. 33, zaś nie świadczy o niezgodnym z prawem prowadzeniu egzekucji, czyli nie stanowi przesłanki, o której mowa w art. 64c § 3;

2/ naruszeniem art. 124 § 2 w zw. z art. 107 § 1 i 3 kpa, poprzez nie ustosunkowanie się do zarzutu naruszenia art. 19,22,27 i 29 ustawy egzekucyjnej;

3/ naruszeniem art. 6 kpa, poprzez wydanie rozstrzygnięcia, które nie zostało oparte na obowiązujących przepisach prawa;

4/ naruszeniem art. 7 i 8 kpa, poprzez uznanie za dopuszczalne czerpanie przez organ egzekucyjny – kosztem majątku zobowiązanego – zysków z postępowania egzekucyjnego wszczętego i prowadzonego z naruszeniem prawa, podczas gdy ustawa w art. 64c § 3 wyraźnie stwierdza, że koszty te, jako że postępowanie prowadzone było niezgodnie z prawem, nie mogą obciążać zobowiązanego.

Żądała nadto orzeczenia, że:

II.

1/ nie podanie przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności stanowi naruszenia art. 27 § 1 pkt. 5 ustawy egzekucyjnej, a w konsekwencji stanowi przesłankę niedopuszczalności prowadzenia egzekucji, bowiem zgodnie z art. 29 § 2 wadliwy tytuł wykonawczy podlega zwrotowi do wierzyciela;

2/ właściwym do prowadzenia egzekucji wobec A S.A. jest organ wymieniony w zał. Nr 2 do rozporządzenia w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz.U.Nr 209, poz. 2027 z późn.zm.), wobec czego Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego nie jest organem właściwym w sprawie;

3/ A S.A. należy się zwrot kwot wraz z naliczonymi odsetkami od dnia ich pobrania, pobranych z tytułu kosztów egzekucyjnych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wnosił o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Przede wszystkim wskazać należy, iż sąd administracyjny, stosownie do swojej kognicji dokonuje kontroli zaskarżonych doń aktów pod względem ich zgodności z prawem – art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), nie jest zaś trzecią instancją w postępowaniu administracyjnym i nie orzeka merytorycznie w sprawie rozpatrzonej przez organ administracji.

Stąd żądania sformułowane w pkt. II 1- 3 nie mogły być, nawet w razie stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie niezgodne jest z prawem, uwzględnione przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.

Dokonując zaś kontroli zaskarżonego postanowienia w oparciu o powołane wyżej przepisy prawa Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie prawa nie narusza.

Celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do wykonania ciążącego na zobowiązanym obowiązku poprzez zastosowanie określonych w ustawie środków. W tym celu organ egzekucyjny podejmuje działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środków egzekucyjnych (czynności egzekucyjne).

Za czynności te organ egzekucyjny pobiera opłaty oraz opłatę manipulacyjną - art. 64 ustawy egzekucyjnej.

Stosownie do art. 64 c § 1 ustawy egzekucyjnej, opłaty o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne, co do zasady obciążają zobowiązanego.

Zasada, że to zobowiązany ponosi odpowiedzialność za powstałe koszty egzekucji nie może budzić wątpliwości, gdyż całe postępowanie egzekucyjne i związana z nim konieczność funkcjonowania organów egzekucyjnych jest następstwem uchylania się zobowiązanego od wykonania nałożonego na niego obowiązku (patrz: Postępowanie egzekucyjne w administracji – Komentarz pod red. R. Hauser, Z. Leoński, Wyd. C.H. Beck, W-wa 2004, str. 180 v.).

Od zasady tej ustawodawca przewiduje jednak wyjątki wskazane w art. 64c § 3 zd. 2 ustawy egzekucyjnej.

I tak: zobowiązanego nie obciążają koszty egzekucyjne, gdy spowodowane one zostały niezgodnym z prawem wszczęciem lub prowadzeniem postępowania egzekucyjnego.

Na tę przesłankę powołuje się strona skarżąca w rozpatrywanej sprawie.

Analizując przesłankę "niezgodnego z prawem wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego" należy odwołać się do zasad Kpa, który w myśl art. 18 ustawy egzekucyjnej, ma odpowiednie zastosowanie w sprawach nie uregulowanych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Zgodnie z art. 262 § 1 pkt. 1 kpa stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z jej winy. Przy odpowiednim zastosowaniu tej zasady w postępowaniu egzekucyjnym należy zatem przyjąć, iż nie można obciążyć zobowiązanego kosztami egzekucyjnymi, jeżeli nie wynikły one z jego winy (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 1998 I SA/Sz 1758/98, wyrok SN z dnia 8 maja 1998 III RN 27/98 opubl. Lex 36376).

Wskazać zatem należy, iż w niniejszej sprawie egzekucja administracyjna była dopuszczalna, postępowanie egzekucyjne wszczęte zostało na podstawie wystawionego przez wierzyciela tytułu wykonawczego, którego odpis wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego w BS w C\e Oddział w J. doręczony został zobowiązanemu w dniu 20 lutego 2004r. wraz z pouczeniem o przysługującym zobowiązanemu prawie wniesienia w terminie 7 dni zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, co nie jest w sprawie kwestionowane.

Strona skarżąca dla wywiedzenia przesłanki "niezgodnego z prawem wszczęcia i prowadzenia egzekucji" powołuje się na okoliczności stanowiące podstawę wniesienia przez zobowiązanego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, o których mowa w art. 33 pkt. 9 i 10 ustawy egzekucyjnej i wywodzi, iż nie jest profesjonalnym podmiotem zajmującym się egzekucjami, stąd mimo pouczenia zawartego w odpisie tytułu wykonawczego nie wniosła zarzutów.

Okoliczności podane przez skarżącą co do przyczyn z jakich nie wniosła zarzutów nie zmieniają faktu, że przesłanki wskazywane przez nią mogły być przedmiotem badania na zarzut zgłoszony w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego ( art. 27 §1 pkt. 9 ustawy egzekucyjnej), który - jak trafnie ustalił Dyrektor Izby Skarbowej - upłynął w dniu 27 lutego 2004r.

Przedmiotem postępowania w rozpoznawanej sprawie była kwestia kosztów postępowania egzekucyjnego ( art. 64c § 7), stąd rozpatrzenie wyartykułowanych w żądaniu o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych przez zobowiązanego zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji prowadziłoby do naruszenia tego przepisu prawa. Trafnie zatem wskazał Dyrektor Izby Skarbowej, iż zarzuty te nie mogły podlegać badaniu w toku postępowaniu w sprawie kosztów egzekucyjnych, a więc zarzut naruszenia art. 124 § 2 w zw. z 107 § 1 i 3 kpa uznać należało za chybiony.

Reasumując, w sprawie niniejszej nie można uznać, iż skarżąca wykazała, że nie można obciążyć jej kosztami egzekucyjnymi, bowiem nie wynikły one z jej winy.

Tak więc i zarzut naruszenia art.7 i 8 kpa sformułowany w skardze uznać należało za chybiony.

Strona skarżąca formułując zarzut naruszenia art. 6 kpa "poprzez wydanie rozstrzygnięcia, które nie zostało oparte na obowiązujących przepisach prawa" nie wskazuje o jakie przepisy chodzi. Należy zatem wskazać, iż zaskarżone postanowienie prawidłowo wskazuje podstawę prawną rozstrzygnięcia z podaniem obowiązujących na dzień jego wydania przepisów prawa.

Złożone do akt "dowody" w postaci rozstrzygnięć organów administracji w innych sprawach, gdzie skarżąca była stroną postępowania, nie spełniają kryteriów wynikających z art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W takich zaś okolicznościach, uznając iż zaskarżone postanowienie prawa nie narusza, na podstawie art. 151 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.