Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 469/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 28 ust. 3 pkt 3 i 4
journal: Dz.U. 2013 poz 1442
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.) Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Protokolant asystent sędziego Agata Brolik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę naliczonych z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącego M. D. kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. nakazuje zwrócić z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz skarżącego M. D. kwotę 2000 (dwa tysiące) złotych, zaksięgowaną w dniu 13 kwietnia 2015 r. pod pozycją 1647, uiszczoną tytułem nadpłaconego wpisu sądowego od skargi.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...], w związku z wnioskiem M.D. z dnia 21 listopada 2014 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 121) utrzymał w mocy decyzję Zakładu z dnia [...] (znak [...]) w części dotyczącej odmowy umorzenia:

odsetek za zwłokę naliczonych (na dzień 17 lipca 2013 r.) z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych niebędących równocześnie płatnikami składek w części finansowanej przez tych ubezpieczonych za okres: 10. 2002 r. - 12. 2002 r., 02. 2003r., 04. 2003 r. - 07. 2003 r., 09. 2003 r., 11. 2003 r., 12. 2003 r., 01. 2004 r. - 12. 2004 r. w kwocie 83.898,00 zł,

odsetek za zwłokę naliczonych (na dzień 17 lipca 2013 r.) z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne ubezpieczonych niebędących równocześnie płatnikami składek za okres: 12. 2002 r., 01. 2003 r., 03. 2003 r. - 07. 2003 r., 11. 2003 r., 12. 2003 r., 02. 2004 r. - 12. 2004 r., 02. 2005 r. w kwocie: 27.294,05 zł.

Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o następujący stan faktyczny:

Wnioskiem z dnia 13 lipca 2013 r. M.D. reprezentowany przez radcę prawnego M.B. wystąpił z wnioskiem o umorzenie zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Wskazał, że na dzień dzisiejszy nie jest w stanie unieść ciężaru nałożonych obowiązków. Uzyskuje bowiem minimalne wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę. Wyraził obawę, że nieopłacone składki mogą być problemem w razie podjęcia innego zatrudnienia. Majątek pozostały po likwidacji prowadzonego przez zobowiązanego przedsiębiorstwa nie był wystarczający do zaspokojenia wszystkich wierzycieli. Od momentu ogłoszenia upadłości nie posiada żadnej nieruchomości ani jakichkolwiek wartościowych rzeczy. Gospodarstwo domowe prowadzi sam. Podkreślił, że powstałe zaległości nie są wynikiem zaniedbania.

Decyzją z dnia [...] znak [...] organ pierwszej instancji stwierdził zaistnienie stanu nieściągalności wynikającego z art. 28 ust. 3 pkt 3 i 4 powołanej wyżej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Pomimo stwierdzenia, iż w przedmiotowej sprawie wystąpiła przesłanka do umorzenia należności z tytułu składek Zakład postanowił odmówić umorzenia zaległych składek. W ocenie organu M.D. ma szansę uzyskiwania wyższych dochodów niż obecnie. Był bowiem do 08. 2012 r. zatrudniony na podstawie umowy cywilnoprawnej z podstawą składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 7.120 zł. Jest analitykiem finansowym i ukończył kilka kursów podnoszących jego kwalifikacje.

Wnioskiem z dnia 19 września 2013 r. pełnomocnik skarżącego wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie zobowiązań. Stwierdził, że decyzja nie uwzględniła interesu publicznego, który w ocenie skarżącego ZUS rozumie wyłącznie w aspekcie fiskalnym. Zarzucił ponadto niewłaściwe rozumienie instytucji uznania administracyjnego przez organ. W ocenie pełnomocnika, Zakład rażąco naruszył również przepisy prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie norm prawnych regulujących kwestie umorzenia. Nie ocenił też należycie wszystkich dla sprawy okoliczności, nie skonfrontował bowiem sytuacji materialnej strony z wysokością zaległej należności i nie wskazał dochodów, które byłyby wystarczające do pokrycia zadłużenia.

Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy pod kątem przesłanek umorzenia organ drugiej instancji zgodził się z organem pierwszej instancji, że nie zaistniał stan nieściągalności należności określony przepisami art. 28 ust. 3 pkt 2, 4a, 5 i 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wskazano, że obecnie przeciwko skarżącemu jest prowadzone postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. Przedmiotowe postępowanie uległo zawieszeniu w związku ze złożeniem wniosku o umorzenie należności w trybie ustawy z dnia 09.11.2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność. Powyższe oznacza, że nie został w sprawie stwierdzony przez właściwy organ egzekucyjny brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Ponadto prowadzenie przedmiotowej egzekucji przy jednoczesnym spłacaniu rat kredytowych wyklucza możliwość stwierdzenia w sposób oczywisty i jednoznaczny, że w postępowaniu egzekucyjnym nie się uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Wysokość nieopłaconej kwoty odsetek za zwłokę przekracza zaś kwotę kosztów upomnienia. Z kolei umorzenie należności na podstawie art. 28 ust. 3 pkt 2 ustawy może nastąpić w przypadku, gdy sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłość dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe, co w tym przypadku nie nastąpiło.

W przedmiotowej sprawie stwierdzono jednak zaistnienie stanu całkowitej nieściągalności określonego w art. 28 ust. 3 pkt 3 i 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Pomimo zaistnienia przesłanek umorzenia określonych przepisami art. 28 ust. 3 pkt i 4 ustawy systemowej organ drugiej instancji w pełni zaaprobował stanowisko organu pierwszej instancji o odmowie umorzenia. Uznał za niezasadne zarzuty strony skarżącej. Jednocześnie stwierdził, że w przypadku skarżącego podjęcie spłaty zaległości nie spowoduje konieczności sięgania przez zobowiązanego z powodu braku możliwości zaspokojenia swoich potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa. W aktualnym stanie faktycznym wskazano na obiektywną zdolność do spłaty zadłużenia wyznaczoną wysokością płaconych rat kredytowych. Jednocześnie podkreślone zostało, że interes dłużnika przejawiający się w umorzeniu długu nie może przesłaniać interesu publicznego. Organ wskazał, że M.D. posiada potencjalnie dużą zdolność do spłaty zadłużenia. Świadczy o tym nawet jego aktualne zatrudnienie na stanowisku prezesa spółki, wiedza ekonomiczna i uprzednie zatrudnienie. Nie zostały zaś wskazane żadne przeciwwskazania, które tą potencjalną zdolność by ograniczały. Tym samym organ stwierdził, że istnieje szansa na spłatę przynajmniej części zadłużenia.

Organ wskazał, że nie można zgodzić się ze skarżącym w kwestii naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie norm prawnych regulujących kwestie umorzenia. Przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31.07.2003 r. (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) nie mogły mieć zastosowania w sprawie, gdyż przedmiotem decyzji (zgodnie ze złożonym wnioskiem) są wyłącznie składki za pracowników, do których przepisów rozporządzenia nie stosuje się.

W dniu 10.02.2014 r. do Oddziału ZUS w T. wpłynęła skierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarga na ww. decyzję z dnia 03.01.2014 r.

Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 09.06.2014 r. (sygn. akt III SA/Łd 218/14) uchylona została zaskarżona decyzja z dnia 03.01.2014 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności i poprzedzającą ją decyzje Zakładu z dnia [...] (znak [...]). Sąd stwierdził, że Zakład nie dokonał dogłębnej oceny sytuacji majątkowej i zdrowotnej skarżącego, a uzasadnienie odmowy umorzenia należności nie jest wystarczające. W ocenie sądu Zakład nie wyjaśnił w sposób nie budzący wątpliwości, że możliwe jest egzekwowanie zaległych należności z minimalnego wynagrodzenia otrzymywanego przez zobowiązanego. Założenie Zakładu dotyczące możliwości znalezienia przez zobowiązanego innej pracy i uzyskania wyższych dochodów jako zdarzenie przyszłe i niepewne, Sąd uznał za niewystarczające dla oceny możliwości egzekwowania zaległych należności. W wyroku wskazano również, że Zakład nie odniósł się zupełnie do argumentów skarżącego dotyczących przyczyn upadłości i oceny jego postawy w toku postępowania upadłościowego. W ocenie Sądu Zakład przy wydawaniu decyzji nie dokonał rzetelnej analizy wszelkich okoliczności pozwalających na odmowę umorzenia w ramach uznania administracyjnego. Podniesiony został zarzut nie dokonania wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego, przy jednoczesnym podkreśleniu istotnego znaczenia obowiązku uwzględnienia słusznego interesu obywateli. Wskazano, że uznaniowy charakter decyzji mógłby przemawiać za odmową uwzględnienia wniosku strony jedynie w sytuacji wykazania przez organ istnienia ważnego interesu publicznego. Sytuacja, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego pozbawionego możliwości zaspokajania swoich potrzeb materialnych do środków pomocy państwa nie jest zgodna ani z interesem obywatela, jak i interesem publicznym.

Odnosząc się do uregulowań zawartych w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych Sąd wskazał, że organ nie wyjaśnił czy skarżący był również ubezpieczonym zobowiązanym do opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, a w zaskarżonej decyzji wskazał, że skarżącego obciążają wyłącznie składki za pracowników oraz, że wyrejestrował się jako płatnik składek 16.02.2005 r. i dlatego nie mają zastosowania przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Skarżący twierdzi, że w/w przepisy mają w jego przypadku zastosowanie, gdyż do lutego 2005 r. był ubezpieczonym i nie opłacał składek, a z decyzji w sposób klarowny i precyzyjny nie wynika dlaczego należności z tytułu składek nie dotyczą skarżącego jako ubezpieczonego nieopłacąjącego składek na własne ubezpieczenia.

W trakcie postępowania prowadzonego po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi decyzji Zakładu w przedmiocie odmowy umorzenia składek pismem dnia 26.09.2014 r. pełnomocnik skarżącego wskazał, że przedmiotem wniosku o umorzenie należności mają być wszystkie figurujące na koncie M.D. nieopłacone należności z tytułu składek.

Decyzją z dnia [...] znak [...] organ pierwszej instancji umorzył należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy i FGŚP za ubezpieczonego będącego równocześnie płatnikiem składek oraz ubezpieczonych niebędących płatnikami składek w części finansowanej przez płatnika składek, a także na ubezpieczenie zdrowotne za ubezpieczonego będącego równocześnie płatnikiem składek, stwierdzając zaistnienie stanu nieściągalności wynikającego z art. 28 ust. 3 pkt 3 i 4 powołanej wyżej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a także zaistnienie przesłanki określonej w§ 3 ust. 1 pkt. 1 powołanego powyżej rozporządzenia. Umorzenie objęło zadłużenie z tytułu składek w łącznej w wysokości 173.264,21 zł.

Pomimo stwierdzenia, iż w przedmiotowej sprawie wystąpiła przesłanka do umorzenia należności z tytułu składek Zakład postanowił odmówić umorzenia należności z tytułu odsetek naliczonych od nieopłaconych w terminie składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek w łącznej kwocie 111.192,05 zł.

Organ stwierdził, że skarżący nie znalazł się w sytuacji, z której wynikałoby, że nie jest w stanie opłacić nawet części należności, skoro płaci w ratach zobowiązania wobec banku. Organ pierwszej instancji wskazał również, że należności, co do których odmówiono umorzenia stanowią odsetki za zwłokę od nieopłaconych w terminie składek na ubezpieczenia społeczne oraz zdrowotne ubezpieczonych niebędących równocześnie płatnikami składek w części finansowanej przez tych ubezpieczonych tj. składek, do których nie stosuje się art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Organ wskazał na sankcyjną funkcję odsetek za zwłokę.

Pismem z dnia 21.11.2014 r. w pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w części dotyczącej odmowy umorzenia odsetek. Wydanej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. przepisów art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z § 3 ust. l pkt. l rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne poprzez jego niewłaściwie zastosowanie, a w rezultacie odmowę umorzenia odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne ubezpieczonych niebędących równocześnie płatnikami składek w części finansowanej przez tych ubezpieczonych. W ocenie strony organ prawidłowo ustalił, iż " w sprawie aktualnie zachodzi przesłanka umorzenia należności [...], gdyż zobowiązany nie jest w stanie opłacić wszystkich należności, ponieważ pozbawiłoby go to możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych "jednak odmówił umorzenia odsetek wskazanych w pkt II decyzji i nie umorzył ich nawet w części, co dawałoby zobowiązanemu możliwość spłaty pozostałej części. Zarzuciła także naruszenie przepisów postępowania poprzez prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z dyspozycja art. 8 i 11 ustawy kodeks postępowania administracyjnego.

Wskazując powyższe naruszenia, pełnomocnik wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej odmowy umorzenia odsetek i orzeczenie w tym zakresie o umorzeniu. Stwierdziła również nieuwzględnienie interesu publicznego. Zwróciła uwagę na fakt, że wnioskodawca wielokrotnie informował o trudnej sytuacji, która w ostatnim czasie uległa dodatkowemu pogorszeniu. Ponadto poinformowała, że zobowiązany był i jest w dalszym ciągu pracownikiem jednoosobowej Spółki A. Sp. z o. o., w której jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę i otrzymuje z tego tytułu wyłącznie minimalne wynagrodzenie, bez szans na premię, awans lub podwyżkę. Wszelkie próby poprawy warunków bytowych są bezskuteczne. Dodatkowe utrudnienie dla zobowiązanego stanowią pogłębiające się problemy zdrowotne. Koszty leczenia i rehabilitacji stale wzrastają. Przy posiadanych przez wnioskodawcę dochodach, braku jakiegokolwiek majątku i oszczędności, zaprzestania świadczenia pomocy finansowej przez członków rodziny, przy ponoszonych kosztach utrzymania i leczenia, nie ma on jakiejkolwiek realnej możliwości spłaty zadłużenia wobec ZUS. Ponadto wskazała, iż aktualny wiek zobowiązanego, a jednocześnie tzw. wiek produkcyjny wynosi ok. 15 lat, tj. 180 miesięcy. Gdyby w tym okresie wnioskodawca mógł ewentualnie spłacać swoje zobowiązania, miesięczna "rata" wynosiłaby równowartość pieniężną 1.145,84 zł - przy spłacie zobowiązania głównego wraz z odsetkami, natomiast kwotę 528,10 zł - w sytuacji spłaty wyłącznie należności głównej bez odsetek za zwłokę. Z zestawienia wskazanych kwot wyciągnięto konkluzję, że w interesie publicznym nie jest nałożenie na M.D. spłaty całej kwoty (gdyż tej nie może on zrealizować z przyczyn od siebie niezależnych) a ukształtowanie takiego stanu, który umożliwi mu spłatę tylko takiej części, która znajduje się w granicach jego możliwości finansowych.

Ponownie prowadząc postępowanie organ ustalił, że M.D. z dniem 16.02.2005 r. wyrejestrował się jako płatnik składek. Od dnia 01.06.2010 r. jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę z miesięcznym wynagrodzeniem w wysokości najniższego wynagrodzenia, to jest 1.750,00zł brutto, (1.286,71zł netto). Prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Miesięczne koszty związane z opłatą czynszu oraz mediów wynoszą 667,00zł. Poza zadłużeniem wobec Zakładu posiada także zadłużenie wobec banków, które jest spłacane od miesiąca 02/2012 wyłącznie w zakresie odsetek karnych w miesięcznej wysokości 1.727,00zł. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym poinformował, że zawarł ugodę z bankiem. Musiał dokonać spłaty należności głównej oraz koszty egzekucyjne. Obecnie do spłaty pozostały jedynie odsetki karne. Ponadto jest zadłużony z tytułu zobowiązań związanych z działalnością gospodarczą, a nieuregulowanych w toku prowadzonego postępowania upadłościowego w łącznej kwocie 494.198,81 zł. Zobowiązany nie posiada majątku ruchomego i nieruchomego.

Postanowieniem Sądu Rejonowego w Piotrkowie Tryb. z dnia 10.02.2006 r. sygn. akt [...] ogłoszona została upadłość dłużnika M.D. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Firma B. w R. Wierzytelność ZUS uznana przez Sąd została w kategorii drugiej w wysokości 1.746,83zł (zaspokojenie w 100%), w kategorii trzeciej w kwocie 298.142,02zł (zaspokojenie w 37,9389%) i w kategorii czwartej w kwocie 33.170,00zł. Łącznie kategoria trzecia obejmowała zadłużenie w wysokości 720.137,79zł. Postanowieniem z dnia 21.11.2008 r. Sąd stwierdził ukończenie postępowania upadłościowego i oddalił wniosek o umorzenie zobowiązań upadłego niezaspokojonych w postępowaniu upadłościowym.

W toku prowadzonego postępowania o umorzenie zadłużenia zobowiązany poinformował, że choruje. Nie przedłożył jednak dokumentów, z których wynikałoby ograniczenie, co do podjęcia jakiegokolwiek rodzaju zatrudnienia.

Celem wyegzekwowania zadłużenia z tytułu nieopłaconych w terminie składek prowadzone jest przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Na poczet zadłużenia na przestrzeni sześciu ostatnich miesięcy nie zostały wyegzekwowane żadne wpłaty.

Decyzją z dnia [...] znak [...] Zakład umorzył postępowania w odniesieniu do składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne w łącznej kwocie 95.058,37 zł.

Dyrektor Oddziału ZUS w T. po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wydał decyzję utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...]. W uzasadnieniu powołał brzmienie art. 28 ust. 2 i 3 i 3a oraz art. 32 u.s.u.s. Wskazał że szczegółowe zasady umarzania w związku z art. 28 ust. 3a regulowane są rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31.07.2003r. (Dz. U. Nr 141, póz. 1365).

Podstawą umorzenia zaległości jest zatem obiektywnie istniejący stan nieściągalności, którego granice wyznacza przepis art. 28 ust. 3 ustawy, a w sytuacji braku stanu nieściągalności określona sytuacja majątkowa i rodzinna, z powodu której płatnik nie ma zdolności do spłaty należności składkowych. Oran zaznaczył, że przewidziana w/w rozporządzeniem możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne dotyczy tylko zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie własne płatnika. Oznacza to, że ustalanie istnienia uzasadnionego przypadku umorzenia należności z tytułu składek, innego niż całkowita nieściągalność może nastąpić wyłącznie w razie rozpoznawania wniosku o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek. Podkreślił uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia należności ZUS.

Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy pod kątem przesłanek umorzenia organ zgodził się z organem pierwszej instancji, że w przedmiotowej sprawie zachodzi stan całkowitej nieściągalności określony w art. 28 ust. 3 pkt 3 i 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Pomimo zaistnienia przesłanek pozwalających na umorzenie organ podzielił stanowisko organu pierwszej instancji o umorzeniu należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy za ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek oraz należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy i FGŚP ubezpieczonych niebędących płatnikami składek w części finansowanej przez płatnika składek wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami upomnienia w łącznej kwocie 173.361,01zł i jednocześnie utrzymał w mocy decyzję w zakresie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek na społeczne i zdrowotne ubezpieczonych niebędących równocześnie płatnikami składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie 111.192,05zł. W obecnej sytuacji M.D. nie jest bowiem w stanie opłacić wszystkich należności, ponieważ pozbawiłoby go to możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Jest natomiast w stanie spłacić pozostałą część zobowiązania.

W ocenie organu nie można natomiast przyjąć za organem pierwszej instancji, że wnioskodawca nie jest w stanie opłacić nawet części należności, skoro z osiąganych dochodów jest w stanie wygospodarować środki na spłacenie w ratach zobowiązań wobec banku i na tej podstawie odmówić umorzenia odsetek za zwłokę w kwocie 111.192,05zł. Organ bowiem w tym zakresie w żaden sposób nie wykazał, że ta kwota jest możliwa do spłaty. Nie zaakceptował również stanowiska organu pierwszej instancji o odmowie umorzenia ze względu na konieczność ochrony interesu ubezpieczonych wyrażającego się w przekazaniu do otwartych funduszy emerytalnych części składki na ubezpieczenie emerytalne wraz z odsetkami za zwłokę, które traktowane są jako rekompensata dla ubezpieczonego w przypadku, gdy należna składka została opłacona po terminie. Wskazał, że odmowa umorzenia odsetek za zwłokę dotyczy również odsetek związanych ze składkami na ubezpieczenie zdrowotne, a ponadto tylko część odsetek od składek na ubezpieczenie społeczne związana jest z funduszem emerytalnym.

M.D. jest obecnie zatrudniony, jako prezes zarządu z najniższym wynagrodzeniem, które obecnie wynosi 1.750,00zł brutto, tj. 1.286,17zł netto. Przy osiąganym dochodzie ponosi wydatki związane z opłatami oraz kosztami leczenia w łącznej wysokości ok. 800,00zł miesięcznie. Od miesiąca lutego 2012 r. dokonuje spłaty zadłużenia wobec banku w kwocie 1.727,00zł. Przy tej wysokości raty w ciągu dwóch lat zapłacił na rzecz banku kwotę około 41.448,00 zł. Odnosząc się do stwierdzenia pełnomocnika, że bez odsetek za zwłokę przy piętnastoletnim okresie spłaty miesięczna wysokość raty płatnej na rzecz ZUS wynosiłaby 528,10 zł, a z odsetkami ta rata wynosiłaby 1.145,84 zł. Przy aktualnej zdolności finansowej skrzącego do spłaty zobowiązań w wysokości 1.727,00 zł w ocenie organu nie można stwierdzić, że hipotetycznie posiada on zdolność do spłaty należności głównej w łącznej wysokości 95.058,37 zł, a nie jest zdolny do zapłaty kwoty odsetek za zwłokę. Zdolność płatnika do spłaty zadłużenia ocenia się na dzień wydania decyzji, a w tym zakresie M.D. posiada niewątpliwą zdolność do zapłaty swoich zobowiązań w łącznej wysokości 1.727,00 zł, skoro w takiej wysokości dokonuje spłaty długu wobec banku. Wysokość ponoszonych opłat oraz miesięcznej raty znacznie przewyższa dochody uzyskiwane ze stosunku pracy. Oznacza to, że zobowiązany może posiadać inne źródła dochodów, gdyż jak wskazano aktualnie nie korzysta on z pomocy finansowej rodziny. Tym samym zasadne jest stwierdzenie, że posiada zdolność do spłaty zadłużenia wyznaczoną wysokością miesięcznej raty, w jakiej spłacane jest zadłużenie wobec innego wierzyciela. W toku postępowania nie wskazano żadnych okoliczności, które z jakichś powodów obniżałyby zdolność i możliwość podjęcia dodatkowego zatrudnienia umożliwiającego spłatę należności wobec ZUS. Skarżący zdaniem organu z uwagi na swoje wykształcenie dysponuje potencjalną możliwością zmiany swojej sytuacji materialnej i finansowej. Posiada określone umiejętności, a tym samym nie jest wykluczone, że w przyszłości jego sytuacja życiowa ulegnie poprawie. Co istotne we wniosku o umorzenie wskazana została możliwość spłaty należności głównej ustawowo nie podlegającej umorzeniu w wysokości 95.058,37zł w przypadku umorzenia odsetek za zwłokę. Pozwala to na stwierdzenie, że w dłuższym okresie jest możliwa spłata zadłużenia w/w kwoty wraz z odsetkami za zwłokę. W aspekcie już ponoszonych wydatków na ratalną spłatę odsetek na rzecz banku i deklaracji spłaty należności głównej przyjęcie takiego założenie przestaje być zdarzeniem niepewnym. Ocenę stanu przyszłego co do możliwości spłaty zadłużenia Zakład ocenił bowiem w odniesieniu do stanu obecnego, z którego jednoznacznie wynika, że skarżący posiada zdolność do spłaty swoich zobowiązań w wysokości 1.727zł miesięcznie.

Organ podkreślił, że spłata zobowiązań kredytowych nie powinna być przeszkodą regulowania należności z tytułu składek, a jednocześnie bank nie może zostać, poprzez umorzenie całości zadłużenia wobec ZUS (z wyłączeniem składek ustawowo nie podlegających umorzeniu), postawiony w pozycji uprzywilejowanej. Nie do przyjęcia jest przez Zakład sytuacja poprawy sytuacji finansowej dłużnika poprzez umorzenie podlegających umorzeniu należności z tytułu składek, przy jednoczesnym dokonywaniu zapłaty innych zobowiązań, chyba że są to zobowiązania związane z zaspokajaniem potrzeb życiowych, czego skarżący nie wykazał.

Zakład wskazał, iż umorzył skarżącemu dług w łącznej wysokości 173.264,21 zł uznając, że spłata całości zadłużenia nie byłaby możliwa. W aspekcie płaconej raty na rzecz banku organ uznał natomiast, że możliwa jest spłata pozostałego zadłużenia. Skoro bowiem dłużnik od dwóch lat ponosi ciężar finansowy na rzecz jednego wierzyciela, to nie można uznać, że nie jest możliwa spłata zadłużenia wobec ZUS, zwłaszcza, gdy jak wyliczył to pełnomocnik w okresie najbliższych 15 lat miesięczna rata płacona na rzecz ZUS byłaby i tak kwotą znacznie niższą niż obecnie płacona na rzecz banku. W ocenie organu nie wykazano również, dlaczego możliwa byłaby spłata długów ustawowo nie podlegających umorzeniu w łącznej kwocie 111.193,43zł, a nie byłaby możliwa spłata należnych od tej kwoty odsetek za zwłokę. Umorzenie całości możliwego do umorzenia zadłużenia przy aktualnie istniejącej zdolności do spłaty długów zweryfikowanej płaconymi na rzecz banku ratami byłoby działaniem sprzecznym z interesem publicznym. Stwierdzić w tym miejscu należy, że argumentacji o nieracjonalności postępowania ZUS z powodu odmowy umorzenia odsetek za zwłokę strona nie używa wobec banku, godząc się na zapłatę, jak sam w oświadczeniu o stanie majątkowym poinformował, karnych odsetek za zwłokę.

W sprawie istotne znaczenie ma przyczyna powstałej niewypłacalności skarżącego. Z postanowienia Sądu Rejonowego w Piotrkowie Tryb. z dnia 21.11.2008r. sygn. akt [...] wynika bowiem, że przyczyną powstania niewypłacalności upadłego było niewywiązywanie się przez Szpital Powiatowy w R. ze swoich zobowiązań polegających na zapłacie za usługi. Zasadniczym majątkiem masy upadłości były wierzytelności szpitala, które stanowiły 97% funduszów masy. Tak więc niewątpliwie zadłużenie było wynikiem działania podmiotu publicznego - Szpitala Powiatowego w R. Z przedmiotowego postanowienia wynika również, że co najmniej od listopada 2004 r. M.D. był zobowiązany do złożenia wniosku o upadłość. W listopadzie 2004 r. rozwiązał umowę ze szpitalem. Na ten miesiąc, jak wynika z postanowienia sądu upadłościowego miał 3 miesięczne zaległości w wypłacie wynagrodzeń pracowniczych oraz zobowiązania wobec dostawców paliwa i części oraz zaległości wobec ZUS i Urzędu Skarbowego. Skuteczny wniosek o ogłoszenie upadłości wniesiony został przez skarżącego dopiero 30.09.2005 r., gdyż wcześniejszy z dnia 09.08.2005 r. z przyczyn formalnych został przez sąd upadłościowy zwrócony.

Sąd upadłościowy na gruncie rozpatrywanej sprawy przyjął, że M.D. od co najmniej od 11.2004 r. był zobowiązany złożyć wniosek o upadłość. Jego zobowiązania na dzień 30.09.2005 r. wynosiły kwotę 737.332,04 zł, a ich termin wymagalności upływał w 2002 r., 2003 r. i 2004 r. Powyższe wskazuje, że data niewypłacalności nastąpiła już wcześniej, przy czym sąd dokładnej daty nie musiał wykazywać, że względu na to, że był on zobowiązany zbadać, czy M.D. nie przekroczył dwutygodniowego terminu na złożenie wniosku o upadłość.

Co najmniej dziewięciomiesięczna zwłoka w złożeniu wniosku o upadłość niewątpliwie skutkowała powstaniem wyższego zadłużenia wobec wierzycieli z powodu biegnących odsetek za zwłokę. W okresie od listopada 2004 r. do 30.09.2005 r. stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych kształtowały się na poziomie od 12% do 16% w stosunku rocznym, co oznacza, że o taki procent zwiększyło się zadłużenie. Wzrost zadłużenia z tytułu odsetek skutkował zaś mniejszym zaspokojeniem należności głównej, gdyż w przypadku składek ZUS kategoria druga w stanie prawnym wówczas obowiązującym obejmowała niepodlegające zaspokojeniu w kategorii pierwszej należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne należne za ostatni rok przed datą ogłoszenia upadłości wraz z należnymi od nich odsetkami i kosztami egzekucji.

Ponadto każde opóźnienie w złożeniu wniosku o upadłość jest niekorzystne dla wierzycieli. Im wcześniej bowiem następuje ogłoszenie upadłości dłużnika, tym rośnie szansa ma większe i szybsze zaspokojenie wierzyciela. Nastąpić wtedy może choćby szybsza sprzedaż posiadanych ruchomości, czego skutkiem może być uzyskanie wyższej ich ceny. W przypadku skarżącego nie można wykluczyć możliwości uzyskania wyższej ceny z należących do niego ruchomości to jest dwóch samochodów marki Mercedes Benz, dwóch komputerów, drukarki, skanera, kserokopiarki, kamery, centrali abonenckiej czy aparatu cyfrowego, są to bowiem maszyny i urządzenia grupy 4, 5 i 8 Klasyfikacji Środków Trwałych (KŚT), poddane szybkiemu postępowi technicznemu.

Niezrozumiałym jest też rozwiązanie w listopadzie 2004 r. umów ze Szpitalem Powiatowym w R., w sytuacji gdy obsługa transportowa Szpitala była głównym przedmiotem działalności oraz zwolnienie większości pracowników na przełomie 2004-2005 r. przy nieskładaniu wniosku o upadłość do 09.08.2005 r.

Z powyższego wynika, że pomimo tego, że nie wykonywanie przez podmiot publiczny zobowiązań doprowadziło do stanu niewypłacalności skarżącego, to jego spóźniony wniosek o ogłoszenie upadłości mógł skutkować niższą kwota zaspokojenia. Ponadto decyzje biznesowe podejmował samodzielnie. W sytuacji, gdy częste problemy finansowe szpitali publicznych nie były tajemnicą jego oczekiwanie, że akurat Szpital Powiatowy w R. będzie wiarygodnym partnerem biznesowym nie mogło znaleźć uzasadnienia. Jednocześnie oparcie działalności gospodarczej na jednym usługodawcy przy możliwość używania posiadanych środków transportu wyłącznie do wykonywania usług transportu sanitarnego wskazywało, że skarżący sam pozbawił się możliwości szybkiego zareagowania na niewypłacalność szpitala, który był jego jedynym zleceniodawcą.

Odnosząc się do podniesionego zarzutu naruszenia przepisów wynikających z § 3 ust. l pkt. l rozporządzenia stwierdzić należy, że zgodnie z art.28 ust.3a przepisy te mają zastosowanie wyłącznie do należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami. Takiego charakteru nie mają odsetki za zwłokę naliczone od nieopłaconych składek w części finansowanej przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek.

Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do WSA w Łodzi zaskarżając ją w całości. Zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 30 u.s.u.s. poprzez jego niezastosowanie, co skutkowało pominięciem przez organ ustalenia, iż wskazany w treści tego przepisu przedmiotowy zakres pojęcia "składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek" nie obejmuje pozostałych elementów należności z tytułu składek od zatrudnionego pracownika, w tym również samych odsetek od składek, co skutkowało naruszeniem art. 28 ust. 2, 3 i 4 u.s.u.s., w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności (...), w zw. z art. 30 u.s.u.s., poprzez jego błędna wykładnię a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie, skutkujące odmowa umorzenia odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne ubezpieczonych niebędących równocześnie płatnikami składek, mimo prawidłowego ustalenia przez organ stanu całkowitej nieściągalności składek w całości. Ponadto zarzucił naruszenie przepisów postępowania – art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wyrażającym się w przyjęciu, że skarżący dokonuje spłaty długu wobec banku mimo, iż oświadczył on, że spłaty tej nie dokonuje z uwagi na trudności finansowe począwszy od września 2014 r. oraz art. 8 i 11 k.p.a. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji , zasądzenie kosztów postepowania według norm przepisanych oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie popierając stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2015 r. WSA odmówił skarżącemu wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

W piśmie z dnia 24 czerwca 2015 r. stanowiącym odpowiedź strony skarżącej na odpowiedź na skargę zarzucono brak rzetelnej oceny stanu faktycznego poprzez mylna interpretację przepisów prawa wskazanych w skardze. Do pisma załączono wezwanie z Banku z dnia 19 czerwca 2015 r. d spłaty 25.923,49 zł, bo nawet ograniczenie raty do 400 zł nie było możliwe do regulowania przez skarżącego. Co do kosztów stałych wskazano, że ograniczono powierzchnię najmu do 25 m2 i cenę miesięcznie do 50 zł czynszu, ogrzewania i innych do 50 zł maksymalnie. Stan zdrowia skarżącego ponownie ustalono w dniu 24 czerwca 2015 r., wskazuje on na wady układu ruchowego i utrudnienie normalnego funkcjonowania w życiu. Skarżącego nie stać na zakup środka lokomocji, co jest wymogiem około 70% stanowisk. Wskazano, iż nie ma szans na zatrudnienie analityka finansowego, którego przychody są objęte egzekucją z tytułu niezapłaconych zobowiązań. Dokonano szacunkowego wyliczenia kwoty, którą skarżący zobowiązany byłby spłacać do 65 roku życia.

Na rozprawie, która odbyła się przed Sądem w dniu 30 czerwca 2015 r. skarżący popierał skargę. Złożył do akt sprawy zaświadczenie lekarskie, opisujące jego aktualny stan zdrowia po złamaniu dalszej nasady kości udowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 170 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Przepis ten statuuje moc wiążącą prawomocnego orzeczenia sądu jako aktu władzy państwowej. Jej swoistość wyraża się w tym, że obejmuje także inne sądy (w tym Naczelny Sąd Administracyjny) i inne organy państwowe, w tym także orzekające w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym, które muszą brać pod uwagę nie tylko fakt istnienia, ale i treść prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego. Podmioty te są więc związane faktem i treścią prawomocnego orzeczenia sądu, co implikuje w sposób bezwzględny uwzględnienie powyższego w wydawanych przez nie rozstrzygnięciach. Ratio legis powołanego przepisu polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (por. wyr. NSA z 19 maja 1999 r., IV SA 2543/98, niepubl).

W myśl art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Wskazania co do dalszego postępowania dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. S. Hanausek [w:] W. Siedlecki (red.) System prawa procesowego cywilnego. Zaskarżanie orzeczeń sądowych, Ossolineum 1986, s. 319).

W rozpoznawanej sprawie wiąże wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 czerwca 2014 r. sygn., akt III SA/Łd 218/14, uchylający wcześniejszą decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia M.D. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz odsetek za zwłokę.

W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził, że Zakład nie dokonał dogłębnej oceny sytuacji majątkowej i zdrowotnej skarżącego, a uzasadnienie odmowy umorzenia należności nie jest wystarczające. W ocenie Sądu Zakład nie wyjaśnił w sposób nie budzący wątpliwości, że możliwe jest egzekwowanie zaległych należności z minimalnego wynagrodzenia otrzymywanego przez zobowiązanego. Założenie Zakładu dotyczące możliwości znalezienia przez zobowiązanego innej pracy i uzyskania wyższych dochodów jako zdarzenie przyszłe i niepewne, Sąd uznał za niewystarczające dla oceny możliwości egzekwowania zaległych należności. W wyroku wskazano również, że Zakład nie odniósł się zupełnie do argumentów skarżącego dotyczących przyczyn upadłości i oceny jego postawy w toku postępowania upadłościowego. W ocenie Sądu Zakład przy wydawaniu decyzji nie dokonał rzetelnej analizy wszelkich okoliczności pozwalających na odmowę umorzenia w ramach uznania administracyjnego. Podniesiony został zarzut nie dokonania wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego, przy jednoczesnym podkreśleniu istotnego znaczenia obowiązku uwzględnienia słusznego interesu obywateli. Wskazano, że uznaniowy charakter decyzji mógłby przemawiać za odmową uwzględnienia wniosku strony jedynie w sytuacji wykazania przez organ istnienia ważnego interesu publicznego. Sytuacja, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego pozbawionego możliwości zaspokajania swoich potrzeb materialnych do środków pomocy państwa nie jest zgodna ani z interesem obywatela, jak i interesem publicznym.

Odnosząc się do uregulowań zawartych w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych Sąd wskazał, że organ nie wyjaśnił czy skarżący był również ubezpieczonym zobowiązanym do opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, a w zaskarżonej decyzji wskazał, że skarżącego obciążają wyłącznie składki za pracowników oraz, że wyrejestrował się jako płatnik składek 16.02.2005 r. i dlatego nie mają zastosowania przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Skarżący twierdzi, że w/w przepisy mają w jego przypadku zastosowanie, gdyż do lutego 2005 r. był ubezpieczonym i nie opłacał składek, a z decyzji w sposób klarowny i precyzyjny nie wynika dlaczego należności z tytułu składek nie dotyczą skarżącego jako ubezpieczonego nieopłacąjącego składek na własne ubezpieczenia.

Wobec powyższego Sąd stwierdził, że dla właściwego zastosowania ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych podstawowe znaczenie ma wcześniejsze, dokładne określenie jakiego rodzaju składek dotyczył wniosek skarżącego. Dopiero ustalenie czy są to wyłącznie składki pracownicze finansowane przez płatnika, czy także składki skarżącego jako ubezpieczonego pozwoli na prawidłowe zakreślenie granic postępowania dowodowego. Tymczasem organ nie wyjaśnił, w jakim dokładnie zakresie postępowanie w przedmiocie umorzenia składek nie zostało umorzone, a więc dlaczego zostały objęte nim wyłącznie składki ubezpieczonych nie będących równocześnie płatnikami tych składek. Lakoniczne stwierdzenie organu, że dłużnika obciążają wyłącznie składki pracowników Sąd uznał za niewystarczające dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Powyższe ma istotne znaczenie w sytuacji, gdy ustawodawca przewidział dodatkowe przesłanki umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, a Zakład Ubezpieczeń Społecznych w ogóle tych przesłanek nie rozważył.

Wobec powyższego, Sąd stwierdził, że ZUS nie wykazał, że istnieje realna możliwość spłaty zadłużenia przez skarżącego.

Oceniając postępowanie przeprowadzone przez organ przez pryzmat granic zakreślonych w powołanym wyżej wyroku Sąd doszedł do wniosku, iż w rozpoznawanej sprawie organ jedynie częściowo wykonał zalecenia co do dalszego postepowania, opisane w ww. orzeczeniu. Ustalając, jakiego rodzaju składek dotyczył wniosek skarżącego: czy są to wyłącznie składki pracownicze finansowane przez płatnika, czy także składki skarżącego jako ubezpieczonego, organ uzyskał informację, że wniosek ma obejmować wszystkie nieopłacone należności z tytułu składek, które figurują na koncie płatnika. Należności te organ umorzył, pozostawiając do zapłaty jedynie odsetki, co pozwała przyjąć, iż w tym zakresie wykonał zalecenie Sądu. Jednak nie może ujść uwadze, że wysokość pozostałych do spłaty odsetek jest znaczna – ponad 100.000 zł, co przy obecnym stanie majątkowym skarżącego i obiektywnie stwierdzonym stanie całkowitej nieściągalności, określonym w art. 28 ust. 3 pkt 3 i 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, faktycznie jest niemożliwe do uiszczenia.

Zauważyć również należy, iż w zaskarżonej decyzji organ szczegółowo opisał, jak kształtowała się sytuacja związana z ogłoszeniem upadłości przez skarżącego. Jednak zdaniem Sądu organ nie dokonał prawidłowej oceny tej sytuacji w kontekście zaleceń Sądu. W treści wyroku z dnia 9 czerwca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził bowiem, że organ kieruje się interesem publicznym nie biorąc jednocześnie pod uwagę, że jedynym dłużnikiem skarżącego był podmiot publicznoprawny – szpital. Organ nie uwzględnił przy tym treści postanowienia Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim, który wskazał, że brak zapłaty należności ze strony Szpitala w bardzo wysokiej kwocie około 730.000 zł należy ocenić jako okoliczność wyjątkową, niezależną od upadłego, która doprowadziła bezpośrednio do jego niewypłacalności. Ponadto podkreślono, że w czasie trwania postepowania upadłościowego nie było zastrzeżeń co do działań dłużnika.

W kontekście ww. zaleceń niezrozumiałe jest zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzenie, że w sytuacji, gdy częste problemy finansowe szpitali publicznych nie były tajemnicą, oczekiwanie skarżącego, że akurat Szpital Powiatowy w R. będzie wiarygodnym partnerem biznesowym nie mogło znaleźć uzasadnienia. Jednocześnie oparcie działalności gospodarczej na jednym usługodawcy przy możliwość używania posiadanych środków transportu wyłącznie do wykonywania usług transportu sanitarnego zdaniem organu wskazywało, że skarżący sam pozbawił się możliwości szybkiego zareagowania na niewypłacalność szpitala, który był jego jedynym zleceniodawcą. W ocenie Sądu brak jest obiektywnych przesłanek, aby – analizując powadzenie przez skarżącego działalności gospodarczej, jako podmiotu podejmującego samodzielnie decyzje biznesowe, przed ogłoszeniem jego upadłości, wysnuć aż tak daleko idące wnioski.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę przyznaje rację twierdzeniu pełnomocnika skarżącego, że obecna skala i jakość zobowiązań pozostawia kwestię przyszłego zatrudnienia M.D. pod znakiem zapytania. Dotyczy to również realnej możliwości spłacania należności z tytułu odsetek w znacznej wysokości – ponad 100.000 i jednoczesnego normalnego, codziennego funkcjonowania. Faktycznie mało prawdopodobna jest chęć zatrudnienia przez potencjalnego pracodawcę analityka finansowego, którego przychody są objęte egzekucją z tytułu niespłaconych zobowiązań a tym bardziej uzyskiwanie przez niego z tytułu zatrudnienia dochodów w takiej wysokości, która pozwoli mu spłacić zadłużenie. Ponadto w oświadczeniu o stanie majątkowym wskazano, czego organ również nie wziął pod uwagę, że upadłość pogorszyła odbiór skarżącego przez osoby trzecie - zarówno potencjalnych pracodawców jak i kontrahentów, co pogłębiają toczące się egzekucje. Skarżący nie był w stanie spłacać zadłużenia wobec banku w wysokości miesięcznej raty ponad 400 zł, co spowodowało skierowanie wniosku o czasowe zawieszenie, a następnie obniżenie raty spłacanych należności. Tym samym stanowisko organu, że M.D. w przyszłości podejmie zatrudnienie i spłaci obciążające go należności w wysokości ponad 100.000 zł Sąd upatruje jako nazbyt optymistyczne.

Uwadze organu uszła również podniesiona w oświadczeniu o stanie majątkowym okoliczność złego stanu zdrowia M.D. Skarżący wskazuje bowiem na problemy zdrowotne ze stawami, na stan po wypadku i usunięcie części prawej pięty, poza układem mięśniowo kostnym, z przyczyn odleżyn, z tego powodu odgniecenia i brak możliwości chodzenia. Taka sytuacja bez wątpienia wskazuje na konieczność leczenia i rehabilitacji. Powyższe ma istotne znaczenie w kontekście stwierdzonego przez organ stanu całkowitej nieściągalności określonego w art. 28 ust. 3 pkt 3 i 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Tymczasem sytuacji zdrowotnej skarżącego organ w ogóle nie uwzględnił przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. W aktach sprawy nie ma żadnej dokumentacji lekarskiej ani potwierdzenia, czy i jakie wydatki związane z ewentualnym leczeniem i rehabilitacją ponosi skarżący. W kolejnym oświadczeniu o stanie majątkowym skarżący wskazał, że na leczenie wydaje około 100 zł miesięcznie. Ma schorzenie układu ruchu - kolana i biodra, skrócenie prawej nogi. Bierze leki i korzysta z rehabilitacji jednak w zbyt małym zakresie. Zły stan zdrowia skarżącego po złamaniu dalszej nasady kości udowej potwierdza ponadto zaświadczenie lekarskie, złożone na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w dniu 30 czerwca 2015 r.

W takiej sytuacji organ administracji, podejmując decyzję w oparciu o uznanie administracyjne, miał obowiązek zgodnie z art. 7 k.p.a, wyważyć słuszny interes strony i interes publiczny. W ocenie Sądu organ wydając zaskarżoną decyzję ponownie naruszył granice uznania administracyjnego, które wyznacza art. 7 k.p.a, nakładający na organ administracji publicznej obowiązek uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. Tym samym organ nie rozważył właściwie wszelkich okoliczności mogących mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia w zakresie udzielenia bądź odmowy udzielenia ulgi.

Mając na uwadze powyższe okoliczności organ ponownie rozpoznając sprawę powinien realnie ocenić, czy odmowa umorzenia zaległości nie pozostaje w kolizji z interesem publicznym, na straży którego stoi ZUS podkreślając publicznoprawny charakter należności, przy jednoczesnym wystąpieniu po stronie skarżącego obiektywnie stwierdzonego stanu całkowitej nieściągalności określonego w art. 28 ust. 3 pkt 3 i 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach orzeczono stosownie do art. 200 w zw. z art. 205 § 1 ww. ustawy. Zgodnie z art. 225 ustawy Sąd zwrócił skarżącemu nadpłacony wpis od skargi.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni rozważania zawarte w uzasadnieniu i dokona ponownej analizy sytuacji życiowej i zdrowotnej skarżącego, uwzględniając stwierdzony po jego stronie stan całkowitej nieściągalności obciążających go należności. Ustalenia te dopiero pozwolą organowi na podjęcie właściwego rozstrzygnięcia w sprawie.

D.Cz.