Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 2150/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: Art. 200, art. 207
journal: Dz.U. 2012 poz 572
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity.
article: Art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Bociąga (spr.) Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Barbara Pasternak Protokolant st. ref. Justyna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia 9 stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego skargę oddala.


UZASADNIENIE

Prorektor Uniwersytetu decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...] na podstawie art. 104 § 1, art. 107 K.p.a. i art. 200 w zw. z art. 207 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2012 poz. 572), oraz §§ 14 - 21 Rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 października 2011 r. w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich (Dz.U. z 2011, poz.1351) i zarządzenia Rektora nr [...] z 1 sierpnia 2012r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu przyznawania stypendiów doktoranckich na Uniwersytecie odmówił M. B. przyznania stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2013/2014.

Uzasadniając podjętą decyzję organ stwierdził, że zgodnie z § 15 ust. 1 rozporządzenia w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich, a także z § 2 ust. 2 zarządzenia, stypendium doktoranckie może być przyznane doktorantowi, który terminowo realizuje program studiów doktoranckich oraz wykazuje się zaangażowaniem w prowadzeniu zajęć dydaktycznych w ramach praktyk zawodowych albo realizacji badań naukowych prowadzonych przez jednostkę organizacyjną uczelni.

W myśl § 5 ust. 2 zarządzenia na listach rankingowych sporządzanych przez komisje doktoranckie kolejne pozycje uzyskują doktoranci według liczby punktów przyznanych im na podstawie wniosku według systemu punktacji ustalonego przez radę jednostki prowadzącej studia doktoranckie. Organ stwierdził, że z uwagi na osiągniętą przez M. B. pozycję na liście rankingowej, nie spełnia ona warunków do przyznania stypendium doktoranckiego, uzyskała bowiem 59 punktów, a minimalna liczba uprawniająca do przyznania stypendium wynosiła 73,5 punktów

w roku akademickim 2013/2014.

M. B. złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Wskazała, że w trakcie postępowania rekrutacyjnego Komisja Rekrutacyjna nie uznała i nie przyjęły do punktacji jej artykułu, który był przygotowywany do druku w Zeszytach Naukowych Uniwersytetu [...] w S, Seria: Administracja i Zarządzanie, a którego była współautorką. W razie uwzględnienia artykułu w ramach systemu punktacji otrzymałaby dodatkowo 7,20 pkt.

Zdaniem skarżącej w ustalonych kryteriach rekrutacji na studia doktoranckie nie sformułowano definicji "publikacji", tym samym brak jest podstaw do stosowania zawężającej wykładni, ograniczającej to pojęcie do publikacji opublikowanych.

Rektor Uniwersytetu decyzją z dnia 9 stycznia 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z § 2 pkt 3 zarządzenia stypendium na pierwszym roku studiów doktoranckich przyznawane jest w oparciu o wyniki postępowania rekrutacyjnego. Na pierwszy rok stacjonarnych studiów trzeciego stopnia M. B. została przyjęta decyzją Rektora z [...] 2013 r. nr [...].

Ocena doktorantki została wystawiona w oparciu o kryteria rekrutacyjne przyjęte dla stacjonarnych studiów doktoranckich uchwałą z dnia 21 listopada 2012 r. oraz w oparciu o przyjęte przez Radę Wydziału "Zasady punktacji i oceny uczestników studiów doktoranckich na Wydziale [...] Uniwersytetu, wykorzystywane w procedurze przyznawania stypendiów doktoranckich". Organ wskazał, że kwestionowany przez M. B. termin "publikacja" oznacza "rzecz opublikowaną". Zatem tekst, który nie jest publicznie dostępny nie jest opublikowany i nie można określić go mianem publikacji. Dopiero w momencie wydania tekstu doktorantki będzie mógł on zostać uwzględniony w ocenie jej dorobku naukowego podczas składania wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego.

M. B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższą decyzję wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Rektora Uniwersytetu. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

- art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. w związku z art. 207, art. 175 ust. 3 i art. 176 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez brak uzasadnienia sposobu przyznawania stypendiów doktoranckich;

- pkt 2.3. załącznika nr 1 do uchwały nr [...] Senatu Uniwersytetu z dnia 28 listopada 2012 r. w sprawie ustalenia szczegółowych warunków i trybu naboru na pierwszy rok studiów trzeciego stopnia w tym limitów przyjęć w roku akademickim 2013/2014 w związku z § 2 ust. 3 zarządzenia Rektora nr [...] z dnia 1 sierpnia 2012 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu przyznawania stypendiów doktoranckich na Uniwersytecie poprzez błędne obliczenie punktów w postępowaniu rekrutacyjnym, które stanowią podstawę uzyskania stypendium doktoranckiego.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że kwestionowana decyzja Rektora poprzez brak uzasadnienia uniemożliwia kontrolę zawartego w niej rozstrzygnięcia. W szczególności decyzja nie odnosi się do sposobu przyznawania stypendiów doktoranckich. Ponadto organ odwołał się do opinii kierownika studiów doktoranckich, podczas gdy żaden przepis prawa nie zobowiązuje do wypowiadania się w kwestii przyznania stypendium przez ten organ. Skarżąca stwierdziła również, że władze uczelni w sposób nieuprawniony zawęziły pojęcie "publikacji". W jej ocenie terminem tym określa się nie tylko publikacje ogłoszone drukiem ale i publikacje, które zostały przyjęte wydawnictwo i oczekują na wydanie.

W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Rozpoznawanie skarg na decyzje organów administracji nie ma charakteru merytorycznego orzekania w sprawie.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej powoływana jako P.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Kontrola sądu nie obejmuje natomiast zasadniczo oceny wypełniania przez organy administracji poza systemowych kryteriów słusznościowych, w szczególności kierowania się zasadami współżycia społecznego, ani kryteriów celowościowych, takich jak realizacja określonej polityki stosowania prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z 25 września 2009 r., I OSK 1403/08).

Przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu jest decyzja Rektora Uniwersytetu, którą odmówiono M. B. przyznania stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2013/2014.

Możliwość przyznawania stypendiów doktoranckich przewiduje art. 200 ust. 1 ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, zgodnie z którym uczestnik stacjonarnych studiów doktoranckich może otrzymywać stypendium doktoranckie. Omawiane stypendium nie stanowi pomocy materialnej w rozumieniu art. 199 ust. 1 ustawy, gdyż nie zostało ujęte w zawartym w tym przepisie wykazie form takiej pomocy. Bezspornym jest, że decyzja o przyznaniu stypendium doktoranckiego jest decyzją uznaniową.

Na uznaniowy charakter wydanej w sprawie decyzji wskazuje nie tylko treść art. 200 ust. 1 ustawy, ale również treść § 15 ust. 1 rozporządzenia z dnia 5 października 2011 r. w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów, zgodnie z którym stypendium może otrzymać doktorant, który terminowo realizuje program studiów doktoranckich i wykazuje się zaangażowaniem w prowadzeniu zajęć dydaktycznych lub badawczych w ramach praktyk zawodowych albo zaangażowaniem w realizację badań naukowych prowadzonych przez jednostkę organizacyjną uczelni.

Szkoły wyższe posiadają autonomie, granice autonomii uczelni są wyznaczone przez normy prawa powszechnie obowiązującego. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 8 listopada 2000 r., SK 18/99 (OTK 2000/7/258) stwierdził, że: "przez autonomię szkół wyższych rozumieć należy konstytucyjnie chronioną sferę wolności prowadzenia badań naukowych i kształcenia, w ramach obowiązującego porządku prawnego. Oznacza to, że Konstytucja RP zakłada istnienie aktów wewnętrznych tych uczelni i że uczelnie regulują tymi aktami zakładowymi, zgodnymi z prawem - prawa i obowiązki studentów". Wewnętrzne akty normatywne organów uczelni nie mogą naruszać przepisów rangi ustawowej. Jeżeli do tego dochodzi, to mamy do czynienia w przypadkiem jaskrawego i rażącego naruszenia – wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP – zasady praworządności.

Wyrazem autonomii wyższej uczelni jest zawarte w art. 186 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym upoważnienie ustawowe dla rektora do ustalenia szczegółowego regulaminu, określającego m.in. szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, który z mocy art. 199 § 2 ustawy, ma zastosowanie do doktorantów. Uprawnienie rektora do ustanowienia szczegółowych kryteriów otrzymywania stypendium doktoranckiego, oznacza prawo do skonkretyzowania warunków jakie trzeba spełnić, aby otrzymać takie stypendium. Zgodnie z § 2 pkt 3 zarządzenia nr [...] Rektora z dnia 1 sierpnia 2012 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu przyznawania stypendiów doktoranckich na Uniwersytecie, stypendium na pierwszym roku studiów doktoranckich przyznawane jest w oparciu o wyniki postępowania rekrutacyjnego. W myśl § 5 ust. 2 zarządzenia na listach rankingowych sporządzanych przez komisje doktoranckie kolejne pozycje uzyskują doktoranci według liczby punktów przyznanych im na podstawie wniosku, według sytemu punktacji ustalonego przez radę jednostki prowadzącej studia doktoranckie. Skarżąca M. B. uzyskała 59 punktów, natomiast minimalna liczba punktów wymagana do uzyskania stypendium wynosiła 73,5. W tej sytuacji organy obu instancji prawidłowo odmówiły przyznania jej stypendium doktoranckiego, skoro nie uzyskała wymaganej ilości punktów. Wewnętrzne akty prawne wyraźnie ustaliły kryterium przyznawania stypendium, a jednocześnie nie opisano w nich żadnych wyjątkowych sytuacji, w których można byłoby odstąpić od takich wymagań przyznawania stypendium.

Kwestią sporną w rozpatrywanej sprawie jest również sposób punktowania artykułów przyjętych do druku. Argumentacja skarżącej, dotycząca tożsamości zakresu pojęć "artykuł przyjęty dodruku" oraz "publikacji" jest niezgodna z zasadą wykładni językowej, nakazującej w razie wątpliwości przyjąć potoczne rozumienie znaczenia wyrażenia, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym mogłaby być definicja legalna, ale w ustawie jej nie ma.

Sąd podziela pogląd, że potocznie przez publikację rozumie się rzecz publicznie dostępną. Jest to interpretacja prawidłowa, a nie jak sugeruje skarżąca mającą być dopiero w przyszłości przedmiotem publikacji.

Reasumując, publikacją jest artykuł opublikowany, natomiast artykuł przyjęty do druku nie jest opublikowany, zatem nie mógł być przedmiotem punktacji, której domaga się skarżąca, gdyż regulamin tego nie przewiduje.

Na marginesie należy zauważyć, że nawet przyznanie skarżącej punktów za publikację i tak nie spowodowałoby spełnienia przez nią kryterium punktowego do uzyskania stypendium doktoranckiego.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. Podstawą prawną orzeczenia jest art. 151 P.p.s.a.