Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 403/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6291 Nacjonalizacja przemysłu
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 i 5, art. 6 ust. 1
journal: Dz.U. 1946 nr 3 poz 17
law: Ustawa z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie WSA Bożena Marciniak (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant referent stażysta Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2015 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...]L.dz. [...], po rozpatrzeniu wniosku K. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Gospodarki utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] L.dz. [...], mocą której organ nie stwierdził nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstw, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. Huta Szkła i Kryształów "[...]"- R., ul. M. [...].

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Podaniem do Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2008 r. K. K. wniósł o opinię i decyzję dotyczącą zwrotu w naturze (lub odszkodowania) następujących nieruchomości zabranych po 1945 r. jego wujkowi B. M.: (i) Huta Szkła i Kryształów [...] w R., ul. M. [...], (ii) nieruchomość o pow. 7015 m w R., ul. [...] [...], (iii) nieruchomość o pow. 3 ha 3592 m w R., ul. Św. B. i ul. C. oraz (iv) łąka o pow. 4 morgi w Kolonii R. II pow. R..

Pismem z dnia [...] lipca 2011 r. K. K. wycofał powołany wniosek oraz wniósł, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, o stwierdzenie nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstw, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. Huta Szkła i Kryształów "[...]"- R., ul. M. [...].

Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., znak: [...],[...]. dz. [...], Minister Gospodarki nie stwierdził nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstw, w część dotyczącej przedsiębiorstwa pn. Huta Szkła i Kryształów "[...]"- R., ul. M. [...].

W uzasadnieniu ww. decyzji organ podniósł, że przedsiębiorstwo pn. Huta Szkła i Kryształów "[...]"- R., ul. M. [...] spełniało kryteria nacjonalizacji określone w ustawie z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17 ze zm.). Z uwagi na powyższe, organ stwierdził, że orzeczenie nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.

Z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy wystąpił K. K. zarzucając ww. decyzji naruszenie art. 7, 77 § 1, 80, art. 107 § 3 kpa oraz naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa w zw. z art. 3 ust. 1 pkt B ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej. Ponadto, zarzucił organowi nieuwzględnienie, że Huta Szkła i Kryształów "[...]., biorąc pod uwagę jej możliwości techniczne oraz obniżoną w porównaniu z okresem przedwojennym produkcję na dzień [...] lutego, 1946 r., nie mogła zatrudniać powyżej 50 pracowników produkcyjnych na jedną zmianę, a także to, że z preliminarza budżetowego na 1946 r. pośrednio wynikało, że tylko jedna wanna spośród dwóch wanien znajdujących się w hucie była "czynna produkcyjnie".

Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. znak: [...],[...]. dz. [...], Minister Gospodarki utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] czerwca 2013 r.

Wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 263/14, po rozpoznaniu skargi K. K. na ww. decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził jej nieważność jako skierowanej do osoby nieżyjącej, która w chwili wydawania decyzji nie miała już przymiotu strony.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] L.dz. [...], Minister Gospodarki utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2013 r.

W uzasadnieniu powołanej decyzji wskazał, iż orzeczeniem z [...] lutego 1948 r. Minister Przemysłu i Handlu, na podstawie art. 3 ust. 1 i 5 oraz art. 6 ust. 1 ustawy z 3 stycznia 1946 r. oraz § 65 ust. 1 pkt a i § 71 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. R. P. Nr 16, poz. 62), wydał orzeczenie nr [...]. Na mocy tego orzeczenia na własność Państwa przejęto m.in. przedsiębiorstwo "Huta Szkła i Kryształów "[...]"- R., ul. M. [...]". Składniki majątkowe ww. przedsiębiorstwa zostały ujęte w protokole zdawczo-odbiorczym z dnia [...] czerwca 1949 r., który po zatwierdzeniu orzeczeniem Ministra Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] lutego 1955 r. stał się integralną częścią ww. orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu. W ww. protokole zdawczo-odbiorczym ujęto jako składnik majątkowy przedsiębiorstwa nieruchomość położoną w R., przy ul. M. [...], składającą się z 3 działek o pow. kolejno 1 ha 9,970 m2, 2747 m2 + 890 m2 oraz 905 m2, które oznaczono na planie dołączonym do tego protokołu oraz nieruchomość przy ul. R. [...] o pow. 7015 m2.

Organ odwoławczy podniósł, iż w ramach postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej konieczne było ustalenie zaistnienia kryteriów upaństwowienia, wskazanych w przepisach ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, dalej jako "ustawa nacjonalizacyjna".

Organ wskazał, iż z art. 3 ust. 1 lit. B ustawy nacjonalizacyjnej oraz § 1 lit. A pkt 7 rozporządzenia Rada Ministrów z 19 grudnia 1946 r. o podwyższeniu dolnej granicy zdolności zatrudnienia w niektórych rodzajach przedsiębiorstw przemysłowych (Dz. U. z 1947 r. Nr 2, poz. 7) wynika, że na własność Państwa zostają przejęte huty szkła, które w dniu wejścia w życie ww. ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. tj. 5 lutego 1946 r., posiadały więcej niż jedną wannę hutniczą i zdolność zatrudnienia powyżej 50 pracowników na jedną zmianę lub huty szkła jedno-wannowe, których zdolność zatrudnienia wynosiła powyżej 100 pracowników na jedną zmianę. Ponadto, przez "zdolność zatrudnienia", o której stanowi art. 3 ust. 1 lit. B ustawy nacjonalizacyjnej, należy rozumieć "rzeczywistą zdolność zatrudnienia" w danym przedsiębiorstwie w dniu [...] lutego 1946 r., przy uwzględnieniu pełnego parku maszynowego, znajdującego się na wyposażeniu tego przedsiębiorstwa w ww. dacie, jego stanu technicznego, niezależnie od tytułu własności do niego (por. wyrok WSA w Warszawie w wyroku z dnia 5 listopada 2004 r., sygn. akt IV SA/Wa 253/04).

Organ podniósł, iż z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że na stanie przedsiębiorstwa znajdowały się dwie wanny, co wynika jednoznacznie z protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia [...] czerwca 1949 r., gdzie stwierdzono, że "według stanu na dzień przejęcia przez Państwo przedsiębiorstwo posiadało dwie wanny szklarskie". Okoliczność, że huta była wyposażona w więcej niż jedną wannę wynika także z "Tabeli amortyzacyjnej wartości majątkowych ww. przedsiębiorstwa na dzień 31 grudnia 1948 r", gdzie wymieniono m.in. "wanny do topienia szkła", a także z dokumentu zatytułowanego "Objaśnienia do preliminarza budżetowego na 1946 r." W dokumencie tym znajduje się wzmianka, iż "wanny nie będą remontowane, gdyż są nowe i szamotowe".

Ponadto, organ wskazał, iż w "Objaśnieniach do preliminarza budżetowego na 1946 r.", przy wydatkach osobowych ujęto "robociznę - jak dotychczas przy obsadzie 1 wanny, tj. 230 osób". Z "Objaśnień do planu finansowego na 1946 r.", wynika, że do [...] sierpnia 1946 r. "czynna była tylko jedna mniejsza wanna - druga w remoncie". W ocenie organu, fakt że jedna z dwóch wanien znajdujących się na wyposażeniu huty była okresowo remontowana nie oznacza, iż omawiana huta była jednowannowa. Remont i konserwacja maszyn i urządzeń są zwykłymi czynnościami występującymi w toku produkcji, a większość urządzeń i maszyn wymaga okresowych napraw i remontów. Z faktu, że jedna z wanien była remontowana, nie można wnioskować, że ta wanna nie znajdowała się na wyposażeniu przedsiębiorstwa i huta posiadała tylko jedną wannę. Tym niemniej ustawodawca nie uzależnił podwyższenia zdolności zatrudnienia od ilości wanien wykorzystywanych w toku produkcji, a jedynie wskazał na ich ilość. Oznacza to, że istotna jest ilość wanien wytopowych na stanie przedsiębiorstwa, nie zaś czynne wykorzystywanie tych wanien w procesie produkcyjnym.

Oceniając zaś kryterium zdolności zatrudnienia powyżej 50 pracowników produkcyjnych na jedną zmianę roboczą w dacie [...] lutego 1946 r. Minister podniósł, iż w tym wypadku należy uwzględnić w szczególności stan techniczny maszyn, którymi przedsiębiorstwo dysponowało i realia jego funkcjonowania, wpływające na wielkość zatrudnienia pracowników, pracujących bezpośrednio przy produkcji, na dzień wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej. Ponadto, co wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych, przy ocenie wystąpienia kryterium nacjonalizacyjnego należy uwzględnić, poza pracownikami zatrudnionymi bezpośrednio przy obsłudze maszyn i urządzeń produkcyjnych, także - majstrów, kierowników technicznych, technologów, transport międzyoperacyjny, magazynierów i pracowników obsługujących składy, pracowników kotłowni, ekipę remontowo-konserwatorską, tj. osoby wprost związane z bezpośrednią produkcją i bez których prawidłowe funkcjonowanie linii produkcyjnej byłoby niemożliwe (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 października 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 1381/10). W ocenie organu, nie może tego zmienić odmienny pogląd wnioskodawcy.

Organ następnie wskazał, iż dokumenty archiwalne zgromadzone w aktach sprawy nie wskazują w sposób bezpośredni zdolności zatrudnienia w przedmiotowym przedsiębiorstwie w dniu [...] lutego 1946 r. Jednakże, ich analiza pozwala na ustalenie, że w dacie [...] lutego 1946 r. faktyczne zatrudnienie w omawianej hucie było wysokie i kształtowało się na poziomie 230 pracowników (do obsługi jednej wanny). Organ powołał się na dokument pt. "Objaśnienia do preliminarza budżetowego na 1946 r.", sporządzony w dniu [...] stycznia 1946 r., a zatem bezpośrednio przed datą nacjonalizacji. Z dokumentu tego wynika, że w tej dacie faktyczna wielkość zatrudnienia w tym przedsiębiorstwie wynosiła 230 osób - do obsługi jednej wanny. Ponadto, z pisma Huty Szkła [...] skierowanego do Zjednoczenia Przemysłu Szklanego w P. z dnia [...] listopada 1946 r. wynika, że spółka wystąpiła o podwyższenie budżetu na październik, listopad i grudzień, ze względu na zatrudnienie 300 pracowników. Stwierdzono przy tym, że w czasie sporządzania planu finansowego w hucie zatrudnionych było 260 pracowników.

W ocenie organu, zdolność zatrudnienia jest wartością co najwyżej równą faktycznemu zatrudnieniu lub wyższą, w żadnym wypadku jednak rzeczywista zdolność zatrudnienia nie może być niższa niż stan faktyczny zatrudnienia w danym okresie. Zatem, skoro faktyczne zatrudnienie pracowników w tym przedsiębiorstwie w okresie bardzo zbliżonym do daty nacjonalizacji, tj. dnia [...] lutego 1946 r., kształtowało się na poziomie 230 pracowników do obsługi tylko jednej wanny, to ta okoliczność w ocenie organu dowodzi, że zdolność zatrudnienia w ww. przedsiębiorstwie nie mogła być niższa od kryterium jego nacjonalizacji, tj. 50 pracowników zatrudnionych przy produkcji na jedną zmianę. Zwłaszcza, że jesienią 1946 r. nastąpił wzrost zatrudnienia z 260 pracowników do 300 osób.

Oceniając wartość dowodową artykułów prasowych załączonych do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ wskazał, iż dane w nich zawarte dotyczą faktycznego zatrudnienia w omawianej hucie w latach 1938 - 1940, a zatem pochodzą z okresu 6 lub 8 lat przed datą wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej. Ponadto, wskazują na faktyczne zatrudnienie, które mogło być niższe od rzeczywistej zdolności zatrudnienia. Dlatego większą moc dowodową przyznał organ powołanym dokumentom z 1946 r. wskazującym na faktyczne zatrudnienie 230 osób do obsługi jednej wanny, czy też od 260 do 300 pracowników. Za dowolne gdyż nie znajdujące potwierdzenia w materiale dowodowym uznał ponadto organ twierdzenie wnioskodawcy, że na podstawie wielkości wanien można przyjąć, że w przedsiębiorstwie mogło pracować nie więcej niż 35-40 pracowników produkcyjnych.

Minister wskazał, iż na podstawie dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy nie można jednoznacznie stwierdzić czy liczba ta stanowi zatrudnienie w zakładzie na jedną zmianę. Jednakże, w ocenie organu, nawet gdyby przyjąć, że liczba ta stanowi ilość pracowników na 3 zmiany, w 8 godzinnym czasie , a nawet w systemie 4 - zmianowym, w 6 godzinnym dniu pracy to i tak zdolność zatrudnienia na jedną zmianę, w ww. hucie znacznie przekraczałaby kryterium upaństwowienia tego przedsiębiorstwa, tj. wynosiła powyżej 50 pracowników na jedną zmianę. Ponadto, w ocenie organu, dane zawarte w przedstawionym przez Krzysztofa Kempę artykule prasowym "[...]" jako pochodzące z okresu po roku 1950 r. gdy nastąpiło połączenie omawianej huty z hutą E. w jedno przedsiębiorstwo nie mogą być brane pod uwagę przy ustalaniu w jaki sposób w omawianej hucie odbywała się produkcja w dacie [...] lutego 1946 r. W aktach sprawy brak jest ponadto jakiegokolwiek dokumentu źródłowego, który wskazywałby na niższą zdolność zatrudnienia przedmiotowej huty niż 50 pracowników na jedną zmianę przy produkcji w dacie [...] lutego 1946 r. lub choćby w okresie do tej daty zbliżonym.

Odnosząc się do zarzutu nieprzeprowadzenia dowodu z opinii biegłego Minister podniósł, iż pozyskał materiał źródłowy, pozwalający na stwierdzenie w sposób niebudzący wątpliwości, iż przejęcie przedmiotowej huty nastąpiło zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami prawa, w tym przede wszystkim, że w dacie nacjonalizacji huta posiadała dwie wanny oraz zdolność zatrudnienia powyżej 50 pracowników na jedną zmianę. W niniejszej sprawie, w ocenie organu, podstawą opinii opracowanej na zlecenie organu byłaby analiza tego samego materiału dowodowego, którego wartość dowodową ocenił Minister Gospodarki wskazując na konkretne wnioski z niego wynikające. Zatem, wobec wystarczającego do ustalenia spełniania przez ww. przedsiębiorstwo kryterium upaństwowienia, materiału dowodowego przeprowadzanie dowodu z opinii biegłego byłoby, w ocenie Ministra Gospodarki, nieuzasadnione i prowadziłoby do zbędnego przedłużania w czasie zakończenia niniejszej sprawy.

Organ podniósł również, iż załączona przez wnioskodawcę do akt opinia prywatna z dnia [...] maja 2014 r., sporządzoną przez S. D., technika technologii szkła, "dyrektora operacyjnego" jest dla organu mało przekonywująca i mało wiarygodna, jako w sposób wyraźny sprzeczna z materiałem archiwalnym zgromadzonym w niniejszej sprawie. Z materiału tego wynika, iż faktyczne zatrudnienie w hucie w dacie wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej wynosiło 230 osób do obsługi jednej wanny, czy też 260 do 300 pracowników. Rzeczoznawca stwierdził, że w hucie mogło pracować razem 144 pracowników, w tym na jednej zmianie 94 pracowników, na II zmianie 29 pracowników i na III zmianie 21 pracowników. Wskazał również, że do procesu wytopu masy, jak i odprężenia uformowanego szkła w piecach do odprężania (tutaj do hartowania szkła) potrzeba "4 osoby pracujące na 2 zmiany po 12 godzin". W ocenie organu, do tak skomplikowanego procesu nielogicznym wydaje się przypisanie zaledwie 4 osób pracujących na 2 zmiany po 12 godzin". Nie można bowiem wymagać od pracowników aby pracowali przy wytapianiu szkła po 12 godzin i aby ci sami pracownicy pracowali na zmianę po 12 godzin. Następnie, rzeczoznawca stwierdził, że 4 warsztaty: szmelcarni, obejmującej odlewanie, szlifowanie i polerowanie form żeliwnych, warsztatu ślusarskiego, warsztatu stolarskiego, stanowiącego tokarnię i kuźni, mogły obsługiwać jedynie 4 osoby - każda jeden warsztat.

Organ podniósł, iż powołane twierdzenia rzeczoznawcy nie są dla niego wiarygodne. Wskazał, iż ww. opinia stanowi tzw. "prywatną ekspertyzę" wydaną na zlecenie strony, która nie może być uznana za dowód z art. 84 k.p.a. Organ powinien był uznać ją za uzupełnienie wyjaśnień strony poparte stanowiskiem uwzględniającym wiadomości specjalne. Oparcie ustaleń na takiej "opinii" stanowi uchybienie procesowe. Może ona natomiast uzasadniać dopuszczenie dowodu zgodnie z przepisami kpa gdy wystarczająco uprawdopodobni zasadność stanowiska strony, która ją złożyła /wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2007 r., sygn. akt: II OSK 1682/06/. W przedmiotowej sprawie, w ocenie Ministra, dokumenty archiwalne są na tyle przekonywujące, że przedstawienie prywatnej opinii nie uzasadnia dopuszczenia dowodu z opinii biegłego zgodnie z przepisami kpa.

Minister dodał, że skoro przedmiotowa huta posiadała dwie wanny, co oznacza, że mogła zostać znacjonalizowana, gdy posiadała jednocześnie zdolność zatrudnienia powyżej 50 pracowników produkcyjnych na jedną zmianę roboczą w dacie 5 lutego 1946 r., to uzyskany w ww. opinii prywatnej wynik - 94 pracowników na I zmianie przy kryterium upaństwowienia powyżej 50 pracowników oznacza, że przedmiotowa huta została znacjonalizowana zgodnie z prawem. W ocenie organu, skoro faktyczne zatrudnienie pracowników w hucie w okresie bardzo zbliżonym do daty nacjonalizacji, tj. dnia 5 lutego 1946 r., kształtowało się na poziomie 230 pracowników do obsługi tylko jednej wanny, to ta okoliczność dowodzi, że zdolność zatrudnienia w ww. przedsiębiorstwie nie mogła być niższa od kryterium jego nacjonalizacji, tj. 50 pracowników zatrudnionych przy produkcji na jedną zmianę. Zwłaszcza, że jesienią 1946 r. nastąpił wzrost zatrudnienia z 260 pracowników do 300 osób. Zdaniem organu, twierdzenie rzeczoznawcy, że przedmiotowa huta była mała i stanowiła niewielki zakład produkcyjny jest niewiarygodne, stronnicze i sprzeczne z materiałem archiwalnym zgromadzonym w przedmiotowej sprawie.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł K. K. zarzucając zaskarżonej decyzji:

1) rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na wynik sprawy - art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 75 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez:

a) błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego z pominięciem

dowodów mających istotne znaczenie dla ustalenia zdolności zatrudnienia w przedmiotowym przedsiębiorstwie na dzień [...] lutego 1946 r.:

• rysunków huty dołączonych do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] lipca 2013 r.,

• protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia [...] czerwca 1949 r., w zakresie wyposażenia przedsiębiorstwa w maszyny, urządzenia i środki natury technicznej,

• objaśnienia do preliminarza budżetowego z dnia [...] stycznia 1946 r. i ekspertyzy prywatnej sporządzonej przez S. D., z których wynika, że na dzień [...] lutego 1946 r. przedmiotowa huta miała tylko jedną wannę produkcyjną,

b) błędne ustalenie, na podstawie objaśnienia do preliminarza budżetowego z dnia [...] stycznia 1946 r. oraz pisma skierowanego do Zjednoczenia Przemysłu Szklanego w P., że faktyczne zatrudnienie w przedmiotowej hucie było wysokie i kształtowało się na poziomie 230 pracowników do obsługi jednej wanny, bez ustalenia ile pracowników pracowało na poszczególne zmiany,

ponadto z całkowitym pominięciem ekspertyzy prywatnej S. D., z której wynika, że mając na uwadze zaplecze techniczne oraz wielkość huty mogło w niej realnie pracować w sumie na wszystkie zmiany produkcyjne 144 pracowników oraz, że była ona hutą jednowannową ze zdolnością zatrudnienia poniżej 100 pracowników na jedną zmianę;

2) rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na wynik sprawy - art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 75 § 1, art. 84 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia wnioskowanej przez skarżącego opinii biegłego, na okoliczność ilości wanien, ilości zmian produkcyjnych oraz ilości osób zatrudnionych na jednej zmianie przy wannie produkcyjnej w przedmiotowej hucie na dzień [...] lutego 1946 r.

Opinia biegłego, biorąc pod uwagę inne dowody z dokumentów, w tym ekspertyzę prywatną sporządzoną przez S. D. zgromadzone w przedmiotowej sprawie, była dowodem kluczowym, niezbędnym do wykazania zdolności zatrudnienia na dzień [...] lutego 1946 r.,

3) rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na wynik sprawy - art. 156 § 1 pkt 2) k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 1 lit. B ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki z uwzględnieniem przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1946 r. o podwyższeniu dolnej granicy zdolności zatrudnienia przejmowanych na własność Państwa przedsiębiorstw w przemysłach wyrobów niepowszechnego użytku, bądź mało zmechanizowanych, bądź o charakterze pionierskim i sezonowym poprzez ich niezastosowanie i odmowę stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstw w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. Huta Szkła i Kryształów "[...]" – R., ul. M. [...], mimo, iż z analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że zaskarżona decyzja zapadła z rażącym naruszeniem prawa, gdyż huta nie podpadała pod ustawę nacjonalizacyjną,

4) rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na wynik sprawy - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji o odmawiającej stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstw w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. Huta Szklą i Kryształów "[...]" –R., ul. M. [...], pomimo, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa,

5) błąd w ustaleniach faktycznych będących podstawą wydania zaskarżonej decyzji, polegający na nieuwzględnieniu przez organ, że:

• przedmiotowa huta szkła, biorąc pod uwagę jej możliwości techniczne oraz obniżoną w porównaniu z okresem przedwojennym produkcję na dzień [...] lutego 1946 r., nie mogła zatrudniać powyżej 50 pracowników produkcyjnych na jedną zmianę (w przypadku dwóch aktywnych wanien), a gdyby uznać, że była hutą jednowannową nie mogła realnie zatrudniać powyżej 100 pracowników na jedną zmianę,

• z dokumentacji zgromadzonej w sprawie (preliminarz budżetowy na 1946 r.) oraz z pojemność wanny dużej (na 8500 kg szkła) oraz wanny małej (na 850 kg szkła), pośrednio wynika, że tylko jedna wanna spośród dwóch wanien znajdujących się w hucie szklą była faktycznie "czynna produkcyjnie" na dzień [...] lutego 1946 r.,

• biorąc pod uwagę cel nacjonalizacji ustawodawca uzależnił podwyższenie zdolności zatrudnienia od ilości wanien wykorzystywanych w toku produkcji w dniu [...] lutego 1946 r., a nie od ich ogólnej ilości.

Wskazując na powyższe, K. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął powołane w niej zarzuty. Podniósł, iż specyfika przedmiotowego postępowania powoduje, iż organowi nie wolno poprzestać na stwierdzeniu, że wydane przed laty orzeczenie nacjonalizacyjne nie było poprzedzone przeprowadzeniem takiego postępowania dowodowego, które - dzisiaj - pozwoliłoby w sposób nie budzący wątpliwości na ustalenie liczby osób, które, potencjalnie rzecz biorąc, mogły być zatrudnione na jedną zmianę w przedmiotowej hucie według stanu na dzień [...] lutego 1946 r. Wskazał, iż przy orzekaniu o nacjonalizacji należało przede wszystkim w pierwszej kolejności ustalić, ile wanien służących do produkcji szkła przedmiotowa huta posiadała w dniu [...] lutego 1946 r. Wbrew twierdzeniu organu, znaczenie ma okoliczność, iż jak wynika z dokumentów archiwalnych druga mniejsza wanna była w remoncie. W tego typu hutach szkła w latach czterdziestych XX w. regułą była bowiem praca jednej wanny tj. wanny większej, "zasadniczej", lokalizowanej w centralnym miejscu huty. Drugą wannę (to jest wannę mniejszą, sytuowaną w innym miejscu huty) traktuje się bowiem jako zastępczą, w szczególności na czas dalej idących remontów, sprowadzających się niekiedy do budowy od podstaw, wanny większej.

Ponadto, skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem Ministra Gospodarki, iż ustawodawca nie uzależnił podwyższenia zdolności zatrudnienia od ilości wanien wykorzystywanych w toku produkcji, a jedynie wskazał ogólnie na ich ilość. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż w analogicznych przypadkach jakim mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie huta była jednowannowa, a mimo iż w dokumentacji jest mowa o dwóch wannach, to mając na uwadze ich wielkość i charakter produkcji dwóch wanien równocześnie nigdy nie używano. A druga mniejsza wanna miała charakter zastępczy, była używana podczas remontu wanny dużej (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 października 2009 r., IV SA/Wa 1214/09).

Skarżący podniósł ponadto, iż biorąc pod uwagę rozmiary i wyposażenie huty faktyczne zatrudnienie wskazane przez organ w zaskarżonej decyzji jest zdecydowanie zawyżone, co z resztą zostało przyznane przez S. D. w sporządzonej przez niego ekspertyzie prywatnej. Zadaniem organu nadzoru było wskazanie nie globalnej ilości pracowników, ale ilości zmian i co z tym idzie pracowników pracujących na zmianę. Skarżący wskazał również, iż istotne ustalenia zostały poczynione na podstawie niewiarygodnych dokumentów wydanych przez wydanych przez osoby pracujące/zarządzające hutą po [...] stycznia 1945 r., a więc w czasie gdy huta była zarządzana przez samozwańcze kierownictwo, sprzyjające ówczesnej władzy, które naciągało fakty w celu doprowadzenia do upaństwowienia własności prywatnej. Wskazał ponadto, iż olbrzymie różnice pomiędzy rzekomą globalną liczbą zatrudnionych w przedmiotowej hucie (230 osób) a realnymi możliwościami zatrudnienia wynikającymi z wielkości huty oraz ilości narzędzi i sprzętu produkcyjnego (144 osób) wymagały weryfikacji na podstawie wiadomości specjalnych i stosownego doświadczenia. Tym samym Minister Gospodarki powinien skorzystać z dowodu z opinii biegłego powołanego do określenia przede wszystkim ilości wanien, ilości zmian produkcyjnych a co za tym idzie kwestii zatrudnienia przy jednej zmianie, czego zaniechał naruszając przepisy kpa, a zaskarżona decyzja zapadła w oparciu o niekompletny materiał dowodowy.

W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki wniósł o jej oddalenie obszernie odnosząc się do zarzutów skarżącego podniesionych w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "ppsa", Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Gospodarki z [...] grudnia 2014 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję tego samego organu z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...], mocą której organ nie stwierdził nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstw, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. Huta Szkła i Kryształów "[...]"- R., ul. M. [...].

Kontrola Sądu w przedmiotowej sprawie dotyczy zatem decyzji administracyjnej wydanej w jednym z nadzwyczajnych trybów wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej, a mianowicie w trybie przewidzianym w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Poza sporem pozostaje okoliczność, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Postępowanie nadzorcze prowadzone jest na podstawie art.156-158 kpa i podlega takim samym regułom procesowym, jak postępowanie zwykłe z tym, że odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja (z reguły ostateczna) i ustalenie, czy została ona wydana z kwalifikowanymi wadami, o których stanowi art.156 § 1 kpa.

Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określone są enumeratywnie w art. 156 § 1 kpa. W przypadku ich ustalenia organ ma obowiązek stwierdzić nieważność decyzji, chyba, że zachodzi sytuacja, o której mowa w art. 156 § 2 kpa. Z uwagi jednak na fakt, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 kpa), może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Z tego też powodu wykładnia tych przesłanek winna mieć charakter ścieśniający. Instytucję stwierdzenia nieważności zalicza się do nadzwyczajnych trybów wzruszania decyzji i stanowi ona odstępstwo od ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych określonej w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każdy (nawet uzasadniony) zarzut naruszenia prawa może być skuteczną podstawą wzruszenia decyzji w tym trybie. Z powyższego wynika, iż wyeliminowanie z obrotu prawnego orzeczenia w trybie art. 156 § 1 pkt. 2 kpa wymaga bezspornego ustalenia, że decyzja ta w sposób oczywisty naruszała w chwili jej wydania przepis prawa.

Kwestionowane orzeczenie nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. zostało wydane - jak wynika z jego treści - na podstawie art. 3 ust. 1 i 5 oraz art. 6 ust. 1 ustawy z 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17), zwanej dalej "ustawą nacjonalizacyjną" oraz § 65 ust. 1 pkt a i § 71 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. R. P. Nr 16, poz. 62).

Zatem, w aspekcie zgodności z przepisami powołanej ustawy oraz rozporządzenia wykonawczego w wersji obowiązującej w dacie wydania powołanego orzeczenia oraz stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie orzekania należy ocenić wskazane wyżej orzeczenie.

Stosownie do art. 3 ust. 1 lit. B ww. ustawy nacjonalizacyjnej, za odszkodowaniem przechodzą na własność państwa przedsiębiorstwa, jeżeli zdolne są zatrudnić przy produkcji na jedną zmianę więcej niż 50 pracowników. Zaś zgodnie z § 1 lit. A pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z 19 grudnia 1946 r. (Dz. U. z 1947 r. Nr 2, poz. 7), dolna granica zdolności zatrudnienia przewidziana w art. 3 ust. 1 lit. B ww. ustawy została podwyższona w hutach szkła, o ile posiadają nie więcej niż jedną wannę, do 100 pracowników na jedną zmianę.

Zatem, na własność Państwa mogły zostać przejęte huty szkła, które w dniu wejścia w życie ww. ustawy tj. w dniu [...] lutego 1946 r. posiadały więcej niż jedną wannę hutniczą i zdolność zatrudnienia powyżej 50 pracowników na jedną zmianę lub huty szkła jedno-wannowe, których zdolność zatrudnienia wynosiła powyżej 100 pracowników na jedną zmianę. W konsekwencji, dla oceny prawidłowości orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r., a tym samym oceny wydanych w sprawie decyzji nadzorczych, decydujące znaczenie ma jednoznaczne wyjaśnienie czy w niniejszej sprawie zostały spełnione powołane przesłanki nacjonalizacji.

Z akt sprawy wynika, iż w celu ustalenia czy ww. przesłanki upaństwowienia zostały spełnione organ nadzoru pozyskał z archiwów i instytucji państwowych, między innymi z Archiwum Akt Nowych w W. (zespół akt: Ministerstwo Finansów, sygn. [...]) oraz Archiwum Państwowego w P.(zespół akt: Zjednoczenie Hut Szklanych w P., sygn. [...]) szereg dokumentów archiwalnych wskazujących bezpośrednio lub pośrednio na ilość wanien hutniczych w przedmiotowym przedsiębiorstwie oraz zdolność zatrudnienia huty w dacie nacjonalizacji tj. dacie [...] lutego 1946 r.:

1) Tabelę amortyzacyjną wartości majątkowych ww. przedsiębiorstwa na dzień [...] grudnia 1948 r.

2) Preliminarz budżetowy na 1946 r.;

3) Objaśnienia z dnia [...] stycznia 1946 r do preliminarza budżetowego na 1946 r.;

4) Objaśnienia do planu finansowego na III kwartał 1946 r.;

5) Plan finansowy Huty Szkła [...]na II kwartał 1947 r.;

6) Plan finansowy Huty Szkła [...]na III kwartał 1947 r.

7) Bilans Huty Szkła [...]na [...] grudnia 1948 r.;

8) Pismo Huty Szkła [...]z dnia [...] listopada 1946 r. skierowane do Zjednoczenia Przemysłu Szklanego w P.;

9) Protokół zdawczo-odbiorczy z dnia [...] czerwca 1949 r. i załączniki do tego protokołu.

W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniu skarżącego, z powyższego materiału dowodowego wynika, iż na stanie przedmiotowej huty znajdowały się w dacie nacjonalizacji, tj. w dacie [...] lutego 1946 r. dwie wanny. I tak, w aktach sprawy znajduje się protokół zdawczo-odbiorczy z dnia [...] czerwca 1949 r., gdzie stwierdzono, że "według stanu na dzień przejęcia przez Państwo przedsiębiorstwo posiadało dwie wanny szklarskie". W aktach sprawy znajduje się również "Tabela amortyzacyjna wartości majątkowych ww. przedsiębiorstwa na dzień [...] grudnia 1948 r", gdzie wymieniono m.in. "wanny do topienia szkła". W aktach zgromadzono ponadto "Objaśnienia do preliminarza budżetowego na 1946 r.", gdzie zawarto zapis, iż "wanny nie będą remontowane, gdyż są nowe i szamotowe". Mając powyższe na względzie, w ocenie Sądu, prawidłowo przyjął organ nadzoru – na podstawie analizy powołanych dokumentów archiwalnych – iż na stanie przedmiotowego przedsiębiorstwa znajdowały się dwie wanny.

Ponadto, w "Objaśnieniach do preliminarza budżetowego na 1946 r.", przy wydatkach osobowych ujęto: "robociznę - jak dotychczas przy obsadzie 1 wanny, tj. 230 osób". Z "Objaśnień do planu finansowego na 1946 r.", wynika zaś, że do [...] sierpnia 1946 r. "czynna była tylko jedna mniejsza wanna - druga w remoncie". Zgodzić się trzeba ze stanowiskiem organu nadzoru, iż fakt że jedna z dwóch wanien znajdujących się na wyposażeniu huty była okresowo remontowana nie oznacza, iż omawiana huta była jednowannowa. Trafny jest wniosek Ministra, iż remont i konserwacja maszyn i urządzeń są zwykłymi czynnościami występującymi w toku produkcji, a większość urządzeń i maszyn wymaga okresowych napraw i remontów. Z faktu, że jedna z wanien była remontowana, nie można zatem wnioskować, jak czyni to skarżący, że ta wanna nie znajdowała się na wyposażeniu przedsiębiorstwa i przedmiotowa huta posiadała tylko jedną wannę. Zauważyć trzeba, iż zapis § 1 lit. A pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z 19 grudnia 1946 r. stanowi o podwyższeniu dolnej zdolności zatrudnienia w hutach szkła, o ile posiadają nie więcej niż jedną wannę. W ocenie Sądu, z powołanej normy nie wynika aby ustawodawca uzależniał podwyższenie zdolności zatrudnienia od ilości wanien wykorzystywanych w toku produkcji. W przepisie tym ustawodawca wskazał jedynie na ilość wanien posiadanych przez hutę szkła, o czym świadczy sformułowanie "posiadają nie więcej niż jedną wannę". W konsekwencji, dla ustalenia spełnienia przesłanki ilości wanien w przedsiębiorstwie na datę nacjonalizacji decydujące znaczenie ma ilość wanien hutniczych na stanie danej huty szkła, nie zaś czynne wykorzystywanie tych wanien w procesie produkcyjnym.

Nie można przy tym zgodzić się z podniesioną w skardze argumentacją, iż w tego rodzaju hutach szkła w latach czterdziestych XX-go wieku regułą była praca jednej wanny, a wannę mniejszą traktowano jako zastępczą. W przedmiotowej sprawie ocenie podlega okoliczność czy zaistniały przesłanki upaństwowienia dla konkretnego przedsiębiorstwa - Huty Szkła i Kryształów "[...]" w R. Dokumentacja archiwalna zgromadzona w niniejszej sprawie nie zawiera informacji aby jedna z wanien znajdujących się na stanie tej huty miała charakter zastępczy czy rezerwowy. Ponadto, powołane wyżej przepisy ustawy nacjonalizacyjnej i rozporządzenia Rady Ministrów z [...] grudnia 1946 r. nie przewidują aby znaczenie dla oceny kryterium upaństwowienia miała wielkość jednej z wanien pozostających na stanie przedsiębiorstwa czy też okoliczność częstszego wykorzystywania jednej wanny niż drugiej.

Ponadto, za prawidłowe uznał Sąd stanowisko organu, iż w sprawie została spełniona kolejna przesłanka upaństwowienia w postaci posiadania przez hutę zdolności zatrudnienia powyżej 50 pracowników na jedną zmianę. Zauważyć trzeba, iż pojęcie "zdolność zatrudnienia", użyte w art. 3 ust. 1 lit. B ustawy nacjonalizacyjnej nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę. W orzecznictwie przyjmuje się, iż przez ""zdolność zatrudnienia" należy rozumieć "rzeczywistą zdolność zatrudnienia" w danym przedsiębiorstwie w dniu [...] lutego 1946 r. przy uwzględnieniu pełnego parku maszynowego, znajdującego się na wyposażeniu tego przedsiębiorstwa w ww. dacie, jego stanu technicznego, niezależnie od tytułu własności do niego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w wyroku z dnia 5 listopada 2004 r., sygn. akt IV SA/Wa 253/04). Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż przy ocenie wystąpienia kryterium zdolności zatrudnienia należy uwzględnić, poza pracownikami zatrudnionymi bezpośrednio przy obsłudze maszyn i urządzeń produkcyjnych, także - majstrów, kierowników technicznych, technologów, transport międzyoperacyjny, magazynierów i pracowników obsługujących składy, pracowników kotłowni, ekipę remontowo-konserwatorską, tj. osoby wprost związane z bezpośrednią produkcją i bez których prawidłowe funkcjonowanie linii produkcyjnej byłoby niemożliwe (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 października 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 1381/10). Powołane poglądy skład orzekający w całości podziela.

Skład orzekający podziela również stanowisko organu, iż przy ocenie kryterium zdolności zatrudnienia powyżej 50 pracowników produkcyjnych na jedną zmianę roboczą w dacie [...] lutego 1946 r. nie można abstrahować w szczególności od stanu technicznego maszyn, którymi przedsiębiorstwo dysponowało i realiów jego funkcjonowania, wpływających na wielkość zatrudnienia pracowników, pracujących bezpośrednio przy produkcji, na dzień wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej.

Zgodzić się trzeba z organem nadzoru, iż dokumenty archiwalne zgromadzone w aktach sprawy nie wskazują w sposób bezpośredni zdolności zatrudnienia w przedmiotowej hucie w dniu [...] lutego 1946 r. Jednakże, w ocenie Sądu, zgromadzony w aktach materiał dowodowy jest wystarczający aby stwierdzić, że w hucie zdolność zatrudnienia przekraczała kryterium upaństwowienia wskazane w ustawie nacjonalizacyjnej. Z analizy tego materiału wynika bowiem, iż że w dacie [...] lutego 1946 r. faktyczne zatrudnienie w omawianej hucie było wysokie i kształtowało się na poziomie 230 pracowników (do obsługi jednej wanny). I tak, ze znajdującego się w aktach archiwalnych dokumentu "Objaśnienia do preliminarza budżetowego na 1946 r.", sporządzonego w dniu [...] stycznia 1946 r. wynika, że w tej dacie, a więc bezpośrednio przed datą nacjonalizacji, faktyczna wielkość zatrudnienia w przedmiotowej hucie wynosiła 230 osób - do obsługi jednej wanny. Ponadto, w aktach archiwalnych znajduje się pismo Huty Szkła [...]skierowane do Zjednoczenia Przemysłu Szklanego w Piotrkowie w dniu [...] listopada 1946 r. Z powołanego pisma wynika, że Huta wystąpiła o podwyższenie budżetu na październik, listopad i grudzień, ze względu na zatrudnienie 300 pracowników. W powołanym piśmie wskazano ponadto, iż w czasie sporządzania planu finansowego w hucie zatrudnionych było 260 pracowników.

Zgodzić się trzeba z organem, iż powołane dokumenty nie wskazują liczby pracowników na jedną zmianę roboczą w dacie [...] lutego 1946 r. Wskazują one jedynie faktyczny stan zatrudnienia w dacie przejęcia, który wynosił 230 pracowników. Uznać jednak trzeba, iż w oparciu o zgromadzony materiał archiwalny Minister wysnuł, w odniesieniu do kryterium zdolności zatrudnienia, logiczny wniosek, iż skoro faktyczny stan zatrudnienia w dacie przejęcia wynosił 230 pracowników (do obsługi tylko jednej wanny), to zdolność zatrudnienia w rozumieniu ustawy nacjonalizacyjnej i rozporządzenia Rady Ministrów z [...] grudnia 1946 r. nie mogła być niższa od kryterium upaństwowienia wynoszącego 50 pracowników na jedną zmianę roboczą. Za logiczne uznał Sąd wnioski organu, iż nawet gdyby przyjąć, że liczba 230 pracowników stanowi ilość pracowników na 3 zmiany, w 8 godzinnym czasie, a nawet w systemie 4 - zmianowym, w 6 godzinnym dniu pracy - to i tak zdolność zatrudnienia na jedną zmianę, w przedmiotowej hucie znacznie przekraczałaby kryterium upaństwowienia tego przedsiębiorstwa, tj. wynosiła powyżej 50 pracowników na jedną zmianę. W ocenie Sądu, istotna jest przy tym okoliczność, iż w aktach archiwalnych brak jest jakiegokolwiek dokumentu, który wskazywałby na niższą zdolność zatrudnienia przedmiotowej huty niż 50 pracowników na jedną zmianę przy produkcji w dacie [...] lutego 1946 r. lub choćby w okresie do tej daty zbliżonym. Takiego dokumentu źródłowego nie przedstawił również skarżący.

Mając powyższe na względzie, w ocenie Sądu, zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy jest wystarczający aby stwierdzić, że w przedmiotowej hucie zdolność zatrudnienia przekraczała kryterium upaństwowienia określone w ustawie nacjonalizacyjnej.

Sąd nie podzielił zarzutu naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 75 § 1 w zw. z art. 107 § 3 Kpa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa polegającego na błędnej ocenie materiału dowodowego, z pominięciem rysunków huty, protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia [...] czerwca 1949 r. w zakresie wyposażenia przedsiębiorstwa, objaśnień do preliminarza budżetowego z dnia [...] stycznia 1946 r. i ekspertyzy prywatnej sporządzonej przez S. D. W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom skargi, organ nadzoru przeanalizował wszystkie zgromadzone w sprawie dokumenty i w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szczegółowo wyjaśnił, dlaczego część z nich uznał za wiarygodne, natomiast innym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. W szczególności, Minister dokonał wyczerpującej oceny wartości dowodowej ekspertyzy prywatnej sporządzonej przez S. D. i wyjaśnił w zaskarżonej decyzji, dlaczego, w jego ocenie, wynik przedstawiony w przedmiotowej opinii dotyczący rzeczywistej ilości pracowników produkcyjnych na jednej zmianie pozostaje w sprzeczności z treścią dokumentów archiwalnych dotyczących faktycznego zatrudnienia w przedmiotowej hucie, z których pośrednio wynika zdolność zatrudnienia tego przedsiębiorstwa. Sąd podziela stanowisko organu nadzoru, iż przedstawienie prywatnej opinii biegłego przez stronę jest w rzeczywistości przedstawieniem własnego poglądu strony, a oparcie zaś ustaleń na takiej opinii stanowiłoby uchybienie procesowe. Podzielić trzeba stanowisko Ministra, iż w przedmiotowej sprawie dokumenty archiwalne są na tyle przekonujące, iż przedstawienie prywatnej opinii nie uzasadnia dopuszczenia dowodu z opinii biegłego zgodnie z przepisami kpa. Podsumowując, w ocenie Sądu, przedstawionym powyżej działaniom organu nadzoru nie sposób zarzucić naruszenia powołanych wyżej przepisów postępowania administracyjnego.

Ponadto, nietrafny okazał się podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 84 § 1 kpa poprzez nieprzeprowadzenie przez organ nadzoru dowodu z opinii biegłego. Jak wskazano powyżej, w celu ustalenia czy zaistniały przesłanki upaństwowienia konieczne było pozyskanie dokumentów archiwalnych zgromadzonych w toku postępowania nacjonalizacyjnego i ich kompleksowa ocena przez organ nadzoru. W ocenie Sądu, organ nadzoru obowiązkom tym sprostał. Pozyskał bowiem materiał dowodowy ze wszystkich możliwych źródeł. Materiał ten pozwolił organowi na stwierdzenie w sposób nie budzący wątpliwości, iż przejęcie przedmiotowej huty nastąpiło zgodnie z kryteriami nacjonalizacji określonymi w ustawie nacjonalizacyjnej i rozporządzeniu Rady Ministrów z 19 grudnia 1946 r. Zauważyć trzeba, iż art. 84 § 1 kpa pozostawia organowi administracji swobodę w korzystaniu ze środka dowodowego jakim jest przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. W ocenie Sądu, przeprowadzenie tego dowodu zasadne byłoby wówczas, gdyby po przeprowadzeniu postępowania dowodowego co do okoliczności faktycznych okazało się, że pełna ocena wyników tego postępowania wymaga wiadomości specjalnych oraz bliższego poznania reguł istniejących w danej dziedzinie. Innymi słowy mówiąc, przeprowadzenie wspomnianego dowodu byłoby zasadne gdyby zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie był wystarczający do ustalenia spełniania przez przedmiotową hutę kryteriów upaństwowienia. Prawidłowo uznał organ nadzoru, iż taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Podstawą opinii opracowanej na zlecenie organu byłaby bowiem analiza tego samego materiału dowodowego, którego wartość dowodową ocenił Minister Gospodarki wskazując na konkretne wnioski z tego materiału wypływające.

Podsumowując, w ocenie Sądu, dokumenty archiwalne zgromadzone w aktach sprawy pozwalają na ustalenie, iż zostały spełnione przesłanki nacjonalizacji określone w ustawie z 3 stycznia 1946 r. i rozporządzeniu Rady Ministrów z 19 grudnia 1946 r. W związku z powyższym, trafnie organ nadzoru uznał, iż orzeczenie nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstw, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. Huta Szkła i Kryształów "[...]"- R., ul. M. [...] zostało wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Skoro zatem przy przejęciu na własność Państwa omawianej huty orzeczeniem nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. nie doszło do rażącego naruszenia prawa, a z zachowanych akt archiwalnych nie wynika, aby kontrolowane w postępowaniu nadzorczym orzeczenie obciążone było inną kwalifikowaną wadą prawną, o której mowa w art. 156 § 1 k.p.a., to uznać trzeba, iż organ nadzoru prawidłowo odmówił stwierdzenia nieważności powołanego orzeczenia. To zaś, wobec niestwierdzenia istotnych naruszeń procedury administracyjnej w toku prowadzonego postępowania nadzorczego oznacza, że skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu.

Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.