Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2513/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2
journal: Dz.U. 1957 nr 39 poz 174
law: Ustawa z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska – Jaroszewicz (spr.) Sędziowie WSA Gabriela Nowak WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] , ponownym rozpatrzeniu niniejszej sprawy odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelniku Gminy w S. z dnia [...] lutego 1978 r. - znak: [...] o przejściu na Skarb Państwa bez odszkodowania, w stanie wolnym od obciążeń na rzecz osób trzecich, nieruchomości położonych we wsiach S. i P. o łącznej powierzchni [...] ha, zapisanych w księdze wieczystej nr [...] i nr [...], oznaczonych w rejestrze ewidencji gruntów wsi S. numerami działek: [...] i w obrębie P. numerem działki [...].

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r., znak: [...], Wojewoda [...], po rozpatrzeniu wniosku H. K. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy w S. z dnia [...] lutego 1978 r., stwierdził nieważność wyżej wymienionej decyzji w części dotyczącej przejęcia na Skarb Państwa nieruchomości położonych: we wsi S., oznaczonej jako działka nr [...], część działek nr [...] i nr [...] oraz we wsi P. oznaczonej jako działka nr [...], jako wydanej bez podstawy prawnej oraz stwierdził, że decyzja Naczelnika Gminy w S. w części dotyczącej przejścia na Skarb Państwa nieruchomości położonej we wsi S., oznaczonej jako działki nr [...], nr [...], części działek nr [...] i nr [...] została wydana z naruszeniem prawa, lecz z uwagi na to, że wywołała nieodwracalne skutki prawne, odmówił stwierdzenia jej nieważności w tej części.

Na skutek złożonego odwołania przez Nadleśnictwo Nowe R. i Nadleśnictwo J. – Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że w decyzji Naczelnika Gminy w S. z dnia [...] lutego 1978 r. podano błędną podstawę prawną, istniały bowiem materialno-prawne przesłanki do przejścia nieruchomości na własność Państwa. Organ odwoławczy wskazał również, że gospodarstwo zostało opuszczone i tym samym, stan ten wypełniał przesłanki z art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159). Ponadto w jego ocenieni w decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r. wskazano, że błędnie organ stwierdził, iż przejęcie nieruchomości nastąpiło z mocy samego prawa z dniem wyjazdu z kraju jej właściciela, a właściwym organem do ujawnienia Skarbu Państwa w księdze wieczystej był sąd powszechny. Zgodnie bowiem z art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r., gospodarstwa rolne i działki, jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955 r., mogły być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym. W związku z powyższym, organ pierwszej instancji został zobowiązany zbadać, czy przedmiotowa decyzja Naczelnika Gminy w S. odpowiada normom wynikającym z ustawy o zmianie dekretu z 18 kwietnia 1955 r., a następnie określić, czy decyzja Naczelnika Gminy z dnia [...] lutego 1978 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Ponownie rozpatrując sprawę Wojewoda odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelniku Gminy w S. z dnia [...] lutego 1978 r. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że decyzją Naczelnika Gminy w S. z dnia [...] lutego 1978 r., o której stwierdzenie nieważności wystąpił H. K., została wydana na podstawie art. 3, art. 6 i art. 7 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1961 r. Nr 22, poz. 159), które stanowiły o przekazywaniu w użytkowanie lub użytkowanie wieczyste terenów państwowych oraz o możliwości ich dzierżawy i ustalaniu stawek czynszu dzierżawnego. Natomiast w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji stwierdzono, iż właściciel przejętej nieruchomości – H. K. wyjechał na pobyt stały do [...], przy czym nieruchomości te nie zostały rozdysponowane. W związku z powyższym Wojewoda podkreślił, że w decyzji Naczelnika Gminy w S. podano błędną podstawę prawną przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Organ w uzasadnieniu swojej decyzji przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1369/06, w którym to Sąd podniósł, że decyzja, która ogólnikowo lub błędnie powołuje podstawę prawną nie jest decyzją wydaną "bez podstawy prawnej" w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.. Wydanie decyzji bez podstawy prawnej oznacza, że albo nie ma przepisu prawnego, który umocowuje administrację publiczną do działania, albo też przepis jest ale nie spełnia wymagań działania tej administracji, polegającego na wydawaniu decyzji administracyjnych rozumianych jako indywidualne akty administracyjne zewnętrzne.

Mając powyższe na uwadze Wojewoda wskazał, że wnioskiem z dnia 25 października 2006 r. H. K. zwrócił się o stwierdzenie nieważności wyżej wskazanej decyzji Naczelnika Gminy w S., podając iż została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa - art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ przytoczył jednocześnie w uzasadnieniu swojej decyzji treść powyższego przepisu oraz wskazał, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęty jest pogląd, iż rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego zachodzi wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu, a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Istotą zatem niniejszego postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji jest ustalenie, czy w sprawie wystąpiła bądź nie wystąpiła przesłanka powodująca jej nieważność. Organ rozpoznający sprawę stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, kontrolując zgodność z prawem decyzji rozstrzygającej żądanie stwierdzenia nieważności obowiązany jest przeprowadzić wszechstronną ocenę zgromadzonego w postępowaniu zwykłym materiału dowodowego, który dał podstawę do wydania decyzji o przejęciu nieruchomości rolnych na własność Skarbu Państwa.

W związku z tym, w ocenie organu I instancji przedmiotowa decyzja podlegała badaniu pod względem spełnienia norm określonych w ustawie z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. i 1961 r. Nr 32, poz. 161). Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r., gospodarstwa rolne i działki określone w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1959 r. Nr 14, poz. 78), jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955 r. oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogą być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostanie za niezbędne. Ustęp 2 tego artykułu stanowi, że o przejęciu gospodarstwa rolnego lub działki na własność Państwa oraz o utrzymaniu ciążących na tym gospodarstwie rolnym lub działce służebności gruntowych orzeka właściwy do spraw rolnych organ prezydium powiatowej rady narodowej.

Organ wskazał również, że z dokumentów zgromadzonych w tej sprawie, opisane wyżej nieruchomości zostały pozostawione przez H. K. w związku z wyjazdem do [...]. Fakt ten potwierdza informacja Wójta Gminy S. z dnia [...] listopada 2013 r. o wymeldowaniu się byłego właściciela w dniu [...] listopada 1977 r. z pobytu stałego w związku z wyjazdem do [...]. Z kserokopii akt paszportowych przesłanych przez Oddziałowe Biuro Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów w B. Instytutu Pamięci Narodowej wynika, że H. K, ubiegał się już w 1971 r. o wydanie zezwolenia na wyjazd do [...] na stałe, co nastąpiło to dopiero w 1977 r.

Wojewoda podniósł ponadto, że stosownie do § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198) za gospodarstwo rolne opuszczone uważało się gospodarstwo, na którym nie zamieszkiwał właściciel ani jego małżonek, dzieci ub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie było w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę.

Mając na uwadze powyższe przepisy, organ I instancji wskazał, że potwierdzeniem faktu, że gospodarstwo położone w S. nosiło cechy opuszczonego, w rozumieniu § 1 ww. rozporządzenia, jest protokół sporządzony w dniu [...] grudnia 1977 r., w którym stwierdzono, że nie dokonano zasiewów na jesień 1977 r., a stan zagospodarowania użytków rolnych jest niższy od średniego.

Reasumując Wojewoda uznał, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, należało stwierdzić, że przesłanki przepisu art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. zostały spełnione i brak jest podstaw do uznania wydania z rażącym naruszeniem prawa decyzji Naczelnika Gminy w S. z dnia [...] lutego 1978 r., a tym samym do stwierdzenia jej nieważności.

Na skutek złożonego odwołania H. K. – Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podtrzymując w całości stanowisko organu I instancji.

Dodatkowo Minister wskazał, że ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że gospodarstwo nosiło cechy opuszczonego. Z protokołu z dnia [...] grudnia 1977 r. dotyczącego opisu gospodarstwa opuszczonego przez H. K., sporządzonego przez trzyosobową komisję wynika, że w skład gospodarstwa wchodziły zabudowania, tj. dom mieszkalny ze stodołą i chlewikiem, których stan został oceniony jako zły. Komisja oceniła, że stan zagospodarowania użytków rolnych był niższy od średniego. Ponadto z protokołu wynika, że jesienią 1977 r. nie dokonano zasiewów. Z kolei z decyzji Naczelnika Gminy w S. wynika, że właściciel nieruchomości – H. K. wyjechał wraz z całą rodziną w grudniu na pobyt stały do [...]. Nieruchomości nie rozdysponował i została ona włączona do zasobów Państwowego Funduszu Ziemi. Z pisma Urzędu Gminy S. z dnia [...] listopada 2013 r., wynika, że H. K. wymeldował się z pobytu stałego w S. w dniu [...] listopada 1977 r. w związku z wyjazdem do [...]. Z dokumentów nadesłanych przez Oddziałowe Biuro Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów w B. z dnia 15 stycznia 2014 r., wynika, że H. K. uzyskał zezwolenie na wyjazd na stałe do [...] w 1977 r. Dodatkowo organ zaznaczył, że H. K. we wniosku z dnia [...] października 2006 r. o stwierdzenie nieważności decyzji sam przyznał, ze gospodarstwo zostało opuszczone. W piśmie tym zaznaczył, że w grudniu 1977 r. wyjechał wraz z rodziną do [...]. Dodał, że zgodę na wyjazd uzyskał "w ostatniej chwili" i w związku z tym nie miał możliwości sprzedaży czy rozdysponowania pozostawionej nieruchomości.

W ocenie Ministra przepisy omawianej ustawy i rozporządzenia jako przesłankę do przejęcia gospodarstwa wskazują jedynie m. in. fakt nieuprawiania i nie poddawania właściwym zabiegom agrotechnicznym gospodarstwa przez właściciela, użytkownika albo dzierżawcę. Istnienie tych okoliczności jest istotne na datę wydania decyzji i nie jest uzależnione od okresu opuszczenia gospodarstwa. Ponadto Minister zaznaczył, że w prowadzonym obecnie postępowaniu nadzorczym nie ma proceduralnej możliwości poszerzenia materiału dowodowego sprawy. Zaistnienie przesłanek stwierdzenia nieważności ocenia się według stanu faktycznego i prawnego sprawy istniejącego w dacie wydania kwestionowanego w trybie nieważności aktu. Obowiązkiem organu orzekającego w kwestii stwierdzenia nieważności decyzji nie jest ustalenie, czy gospodarstwo mogło zostać przejęte na rzecz Skarbu Państwa, lecz czy podjęta prawie 40 lat temu decyzja w tej kwestii dotknięta jest wadą nieważności - czy została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie organu odwoławczego materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania wskazuje, iż przedmiotowe gospodarstwo było gospodarstwem opuszczonym w rozumieniu przepisów omawianej ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. W jego ocenie zostały spełnione łącznie wszystkie przesłanki kwalifikujące omawiane gospodarstwo rolne do przejęcia na rzecz Państwa. W sprawie niekwestionowany jest bowiem fakt, iż przed przejęciem omawianego gospodarstwa na własność Państwa w spornym gospodarstwie nikt nie zamieszkiwał, a przy tym gospodarstwo to nie było uprawiane ani poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę. W związku z powyższym Minister uznał, że nie można stwierdzić, że badana w niniejszej sprawie decyzja Naczelnika Gminy w S. z dnia [...] lutego 1978 r., została wydana z rażącym naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.. Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia jej nieważności.

Odnosząc się do podniesionego zarzutu, że skarżący nie otrzymał decyzji orzekającej o przejęciu, Minister wskazał, że omawiany zarzut nie może zostać uznany za skuteczny. Przedmiotowe postępowanie toczy się w trybie stwierdzenia nieważności, zaś wskazane przez stronę uchybienie sprowadza się w istocie do określonej w art. 145 k.p.a. przesłanki wznowienia postępowania (brak udziału strony w postępowaniu). A zatem tego rodzaju uchybienie nie może być brane przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy.

Rozpatrując kolejny podniesiony zarzut, że organ stopnia wojewódzkiego wydając zaskarżoną decyzję naruszył art. 7 i 77 § 1 kpa poprzez wydanie decyzji bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego sprawy i oparcie się jedynie na dokumentach stwierdzających fakt wyjazdu skarżącego z kraju, nie badając okoliczności tego wyjazdu, Minister wskazał, że w niniejszej sprawie został zgromadzony materiał dowodowy, zachowały się akta archiwalne dotyczące przejęcia gospodarstwa na rzecz Państwa. Z dokumentów tych wynika, że prowadzone było postępowanie dotyczące opuszczonego gospodarstwa, co potwierdza protokół w sprawie opisu opuszczonego gospodarstwa. Niezasadny jest zarzut, że wojewoda nie rozpatrzył całego materiału dowodowego i oparł się tylko na dokumentach stwierdzających fakt wyjazdu skarżącego z kraju, gdyż z zaskarżonej decyzji wynika, że wojewoda odniósł się do całości zgromadzonego w sprawie materiału. W ocenie Ministra za zupełnie niezasadny jest podniesiony zarzut, że organ powinien badać okoliczności wyjazdu skarżącego z kraju, gdyż zgodnie z omawianymi przepisami w sprawie istotne było zamieszkiwanie w gospodarstwie oraz uprawianie gospodarstwa i poddawanie go właściwym zabiegom agrotechnicznym. Istnienie tych okoliczności jest istotne na datę wydania decyzji. Tym samym niezasadny jest zarzut naruszenia art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez brak w uzasadnieniu decyzji wyczerpującego przedstawienia stanu faktycznego I prawnego dotyczącego okoliczności wyjazdu skarżącego do [...], umożliwiających przyjęcie, że gospodarstwo zostało przez skarżącego opuszczone.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył H. K.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego

a. art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39, poz. 174 ze zm.) w zw. art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym ( Dz. U. Nr. 18, poz. 107) poprzez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, że przedmiotowe gospodarstwo rolne zostało nabyte na podstawie przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej lub o ustroju rolnym i osadnictwie, podczas gdy w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki umożliwiające przejęcie nieruchomości w trybie powołanych przepisów;

b. § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198), poprzez jego błędne zastosowanie w niniejszej sprawie i przyjęcie, że przedmiotowe gospodarstwo rolne zostało opuszczone, podczas gdy materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie nie daje podstaw do takich ustaleń;

2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

a) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego niniejszej sprawy i oparcie się jedynie na dokumentach stwierdzających fakt wyjazdu skarżącego z kraju, nie badając w tamtym okresie okoliczności tego wyjazdu oraz przesłanek pozwalających w sposób nie budzący wątpliwości stwierdzić, że gospodarstwo zostało przez skarżącego opuszczone, podczas, gdy zgromadzony materiał dowodowy nie dawał podstaw do takich ustaleń, nie uwzględniając tym samym słusznego interesu stron oraz obywateli;

b) art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez brak w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji wyczerpującego przedstawienia stanu faktycznego i prawnego, dotyczącego okoliczności wyjazdu skarżącego do [...], umożliwiających przyjęcie, że gospodarstwo zostało przez skarżącego opuszczone,

c) art. 109 § 1 k.p.a poprzez niedoręczenie stronie decyzji pozbawiającej skarżącego prawa własności przedmiotowej nieruchomości, skutkujące niemożnością realizacji prawa do zaskarżenia przedmiotowej decyzji i podjęcia w tamtym okresie działań zmierzających do odzyskania nieruchomości,

d) art. 156 k.p.a. poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji, mimo, iż została ona wydana bez podstawy prawnej w trybie przepisów ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. nieprzewidujących wydania decyzji administracyjnej stwierdzającej przejście własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, a innych przesłanek podczas wydawania decyzji z [...] lutego 1978 r. nie badano.

Wobec powyższego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody z dnia [...] marca 2014 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego oraz rozwinął powyższe zarzuty mające uzasadniać uwzględnienie skargi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270).

W ocenie Sądu skarga jest niezasadna, gdyż zarówno zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa.

Przedmiotem kontroli Sądu jest orzeczenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymujące w mocy odmowną decyzję Wojewody [...] odnośnie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w S. z dnia [...] lutego 1978 r.

Skarżący zarzucił naruszenie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. w związku z art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. poprzez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, że przedmiotowe gospodarstwo rolne zostało nabyte na podstawie przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej lub o ustroju rolnym i osadnictwie, podczas gdy w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki umożliwiające przejęcie nieruchomości w trybie powołanych przepisów. Podniósł, że gospodarstwo zostało wyłączone spod działania przepisów dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej oraz dekretu z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska.

W pierwszej kolejności należy podnieść, że w treści kontrolowanej decyzji Naczelnika Gminy w S. z dnia [...] lutego 1978 r. jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano regulację zawartą w art. 3, 6 i 7 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach. Art. 3 powołanej ustawy regulował oddawanie terenów państwowych w użytkowanie wieczyste. Z kolei art. 6 i 7 ustawy normował oddawanie terenów państwowych w dzierżawę oraz ustalenie czynszu z tytułu dzierżawy.

Z treści uzasadnienia wskazanej decyzji wynika natomiast, że przejęcie na rzecz Państwa nieruchomości skarżącego nastąpiło bez odszkodowania w stanie wolnym od obciążeń na rzecz osób trzecich, w konsekwencji jej opuszczenia przez właściciela i jego wyjazdu na stałe do [...].

Organy obu instancji, po przeprowadzeniu postępowania w sprawie trafnie wywiodły, że faktyczną podstawą przejęcia spornego gospodarstwa stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. Nr 39, poz. 174 z późn. zm.).

Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej prezentuje stanowisko, że powołanie wadliwej podstawy prawnej przez organ administracji, jeżeli podstawa taka w istocie istniała nie stanowi dowodu, że decyzja została wydana bez podstawy prawnej. W dacie wydania zaskarżonej decyzji Naczelnika Gminy w S. obowiązywała bowiem ustawa z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym. Zgodnie z art. 2 tej ustawy gospodarstwa rolne i działki określone w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. , jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955r., oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogły być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostanie za niezbędne.

Wbrew zarzutom skargi z cytowanego przepisu wprost wynika, że przejęciu jako opuszczone podlegały gospodarstwa rolne i działki określone w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. oraz wszystkie inne gospodarstwa opuszczone przez właścicieli. Nie zasługuje zatem na akceptację pogląd skarżącego, że gospodarstwo nie zostało nabyte na podstawie przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Jako bezpodstawne ocenić należy także twierdzenie, że zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy, a raczej jego brak, nie dawał organom administracji podstawy do ustalenia, że w dacie wydawania kontrolowanej decyzji gospodarstwo skarżącego było opuszczone, co przesądza, że naruszono przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego z 1961 r.

Należy zauważyć bowiem, że ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że niniejsze gospodarstwo nosiło cechy opuszczonego. Protokół sporządzony w dniu [...] grudnia 1977 r. zawierający opis gospodarstwa H. K., został sporządzony przez trzyosobową komisję. Dokumentuje on, że w skład gospodarstwa wchodziły zabudowania, tj. dom mieszkalny ze stodołą i chlewikiem, których stan został oceniony jako zły. Komisja oceniła także, że stan zagospodarowania użytków rolnych był niższy od średniego, a jesienią 1977 r. nie dokonano zasiewów. Podobnie z samej decyzji Naczelnika Gminy w S. wynika, że właściciel nieruchomości H. K. wyjechał wraz z całą rodziną w grudniu na pobyt stały do [...]. Nieruchomości nie rozdysponował i została ona włączona do zasobów Państwowego Funduszu Ziemi. Okoliczność tą potwierdza również pismo Urzędu Gminy z dnia [...] listopada 2013 r, z którego treści wynika, że skarżący wymeldował się z pobytu stałego w S. w dniu [...] listopada 1977 r. w związku z wyjazdem do [...], oraz dokumenty nadesłane przez Oddziałowe Biuro Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów w B. z dnia [...] stycznia 2014 r potwierdzające, że H. K. uzyskał zezwolenie na wyjazd na stałe do [...] w 1977 r. Niezależnie od powyższego sam skarżący H. K. we wniosku z dnia 25 października 2006 r. o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji przyznał, że gospodarstwo zostało opuszczone. W piśmie tym zaznaczył bowiem, że w grudniu 1977 r. wyjechał wraz z rodziną do [...]. Dodał, że zgodę na wyjazd uzyskał "w ostatniej chwili" i w związku z tym nie miał możliwości sprzedaży czy rozdysponowania pozostawionej nieruchomości.

Zdaniem Sądu, wydając zaskarżoną decyzję organ nie dopuścił się naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Chybiony jest zarzut, że decyzja zapadła bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego zaś organ oparł się jedynie na dokumentach stwierdzających fakt wyjazdu skarżącego z kraju, nie badając okoliczności tego wyjazdu.

Prowadzące postępowanie organy administracji zgromadziły dostępny materiał dowodowy, w tym zachowane dokumenty z akt archiwalnych, które wprost dotyczą przejęcia gospodarstwa skarżącego na rzecz Skarbu Państwa. Z dokumentów tych wynika, że prowadzone było postępowanie zmierzające do ustalenia faktu jego opuszczenia przez właściciela. Potwierdzeniem powyższego jest cytowany wyżej protokół z dnia [...] grudnia 1977 r. i wymienione dokumenty.

Sąd podziela także pogląd Ministra, że w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji prowadzonej w trybie nadzoru niedopuszczalne jest gromadzenie i przeprowadzanie nowych dowodów.

Zaistnienie przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji ocenia się według stanu faktycznego i prawnego sprawy istniejącego w dacie wydania kwestionowanego w trybie nieważności aktu. W postępowaniu nadzorczym obowiązkiem organu nie jest ustalenie, czy gospodarstwo mogło zostać przejęte na własność Państwa, lecz czy podjęta decyzja w tej kwestii dotknięta jest wadą nieważności tj. czy została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Zdaniem Sądu nieuzasadniony jest zarzut skarżącego że organ nadzoru powinien w toku postępowania badać okoliczności jego wyjazdu z kraju. Wbrew temu stanowisku okoliczności wyjazdu ocenić należy jako wtórne w stosunku do faktu opuszczenia gospodarstwa i pozostające bez wpływu na treść kontrolowanej decyzji. Z punktu widzenia organu, który wydał decyzję istotne było bowiem jedynie jego rzeczywiste zamieszkiwanie w gospodarstwie oraz jego uprawianie w sensie poddawania go właściwym zabiegom agrotechnicznym, istniejące w dacie wydania decyzji.

Jako niezasadny ocenić należy także zarzut naruszenia przez organ art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Zaskarżona decyzja zawiera, zdaniem Sądu, wszystkie konieczne elementy wymienione w tym przepisie w tym ustalenie stanu faktycznego sprawy i podstawy prawnej rozstrzygnięcia.

Zarzut skargi, że skarżący nie otrzymał decyzji orzekającej o przejęciu gospodarstwa na własność Państwa nie może skutkować stwierdzeniem jej nieważności. Trafnie wywiódł Minister, że wskazane uchybienie sprowadza się w istocie do określonej w art. 145 k.p.a. przesłanki wznowienia postępowania z uwagi na brak udziału strony w postępowaniu. A zatem nie wpływa na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.

Kontrolowana decyzja orzekająca o przejęciu gospodarstwa H. K. pomimo wskazania wadliwie przepisów na podstawie, których została wydana została poprzedzona przeprowadzeniem postępowania dowodowego na okoliczność opuszczenia nieruchomości, a następnie prawidłowo uzasadniona . Wbrew stanowisku skarżącego nie była jednak decyzją uznaniową. Użycie w art. 2 ust. 1 ustawy z 1957 r. sformułowania "mogą być przejęte", nie ma znaczenia dla badania legalności zaskarżonej decyzji. Zarówno przepisy omawianej ustawy z 1957 r. jak i rozporządzenia z 1961 r. nie określały sytuacji od których uzależnione było przejęcie opuszczonego gospodarstwa na własność Państwa. Przesłanką niezbędną do przejęcia gospodarstwa rolnego na własność Państwa konieczne było wykazanie, że gospodarstwo nosiło cechy opuszczonego.

Mając te okoliczności na uwadze Sąd na postawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.