Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2518/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno  Spożywczych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 183, art. 200, art. 203 pkt 1, art. 188, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 135
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7 ust. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2014 poz 669
law: Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych - tekst jednolity.
article: art. 47
journal: Dz.U. 2010 nr 136 poz 914
law: Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia NSA Joanna Zabłocka (spr.) Sędzia del. WSA Joanna Tarno Protokolant Mateusz Rogala po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 maja 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 4280/14 w sprawie ze skargi B.S. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [..] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] marca 2013 r. nr [...], 3. zasądza od Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych na rzecz B.S. 1512 (tysiąc pięćset dwanaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 maja 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 4280/14 oddalił skargę B.S. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] października 2014 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu artykułów rolno-spożywczych o niewłaściwej jakości handlowej.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

W dniach 14 - 17 stycznia 2013 r. upoważnieni pracownicy [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych (WIJHARS) przeprowadzili kontrolę w zakresie jakości handlowej makaronów u przedsiębiorcy B.S., prowadzącego działalność pod firmą PPH "[...], w [...]. Kontrolą objęto m.in. to jak oznakowane były następujące produkty: 1) makaron świderek a' 400 g; 2) makaron krajanka a' 400 g; 3) makaron wstążka a' 400 g oraz 4) makaron nitka a' 400 g.

W wyniku kontroli zakwestionowano oznakowanie partii artykułów rolno-spożywczych z uwagi na: 1) brak podania warunków przechowywania produktów w sąsiedztwie terminu przydatności do spożycia, 2) brak informacji w nazwach makaronów o dodatku kurkumy.

W dniu 1 lutego 2013 r. MWIJHARS wydał Zalecenia pokontrolne, znak: [...], w których nakazał stronie usunięcie wykrytych nieprawidłowości. Jednocześnie w związku ze stwierdzonymi naruszeniami organ I instancji wszczął postępowanie administracyjne zakończone wydaniem dnia [...] marca 2013r. decyzji nakładającej na stronę karę pieniężną w wysokości 2.795,00 zł za wprowadzenie do obrotu czterech partii artykułów rolno - spożywczych o niewłaściwej jakości handlowej.

Po rozpatrzeniu odwołania, Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych (GIJHARS) decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.

Na powyższą decyzję strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Sąd ten wyrokiem z dnia 27 lutego 2014 r., sygn. akt. VI SA/Wa 2402/13 na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz stwierdził, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu. Zdaniem WSA, organ dokonując subsumpcji ustalonego w sprawie stanu faktycznego w świetle art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2014 r., poz. 669 ze zm.: dalej: u.j.h.a.r.s., ustawa o jakości handlowej) w zw. z art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 26 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2010 r. Nr 136, poz. 914 ze zm: dalej: u.b.ż.ż.), jest zobowiązany do jednoznacznego i wyczerpującego wyjaśnienia, czy pojęcie "makaron" uznaje za nazwę zwyczajową, czy też nie i czy wobec tego przedmiotową nazwę należy uzupełnić o opis umożliwiający konsumentowi rozpoznanie rodzaju i właściwości środka spożywczego oraz odróżnienie go od innych produktów. Ponadto Sąd odwołując się do art. 16 rozporządzenia nr 178/2002 wskazał, że nazwa towaru jest pierwszą i ważną informacją budującą wyobrażenie konsumenta o danym produkcie, w dużej mierze decydująca o podjęciu decyzji zakupu tego towaru. Wobec tego nie precyzując, jaki stopień zawartości kurkumy miałby uzasadniać uzupełnienie nazwy makaronu o ten dodatek, organ nie wziął pod uwagę możliwości wprowadzenia w błąd konsumentów zainteresowanych zakupem produktu zawierającego kurkumę ze względu na jej właściwości. Konsumenci ci mogliby oczekiwać bowiem, że makaron zawierający w nazwie kurkumę, będzie posiadał jej odpowiednią ilość, a temu aspektowi organ w ogóle nie poświęcił w swych rozważaniach miejsca. W ocenie WSA koniecznym również było wyjaśnienie dlaczego w świetle § 15 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 10 lipca 2007r. w sprawie znakowania środków spożywczych (Dz.U. z 2014, poz. 774 ze zm., dalej: rozporządzenie z 10 lipca 2007 r.) umiejscowienie informacji o warunkach przechowywania towaru i informacji o terminie przydatności do spożycia albo daty minimalnej trwałości nie odpowiada desygnatowi pojęcia "w sąsiedztwie".

Mając na względzie powyższe orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego GIJHARS w dniu [...] lipca 2014 r. wydał postanowienie o przeprowadzeniu dodatkowego postępowania dowodowego, poprzez przeprowadzenie kontroli uzupełniającej oraz odebranie od strony oświadczenia o celowości zastosowania w produkcji kurkumy.

Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych decyzją z dnia [...] października 2014 r., nr [..], utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną.

Organ wskazał, że nazwy przedmiotowych partii makaronów, powinny zawierać informację o kurkumie, która pozwoliłaby rozpoznać rodzaj i właściwości tych wyrobów, z uwagi na brak w Polsce zwyczaju, według którego do wyrobu makaronów stosuje się kurkumę. Tym samym nazwa zakwestionowanych artykułów rolno-spożywczych powinna składać się z opisu, który pozwoli rozpoznać jego rodzaj, właściwości i zarazem umożliwi konsumentowi odróżnienie go od innych makaronów jajecznych, niezawierających w składzie kurkumy.

Organ stwierdził przy tym, że producent środków spożywczych jest zobowiązany stosować nazwę, która właściwie charakteryzuje produkt i ilustruje dodatek składnika w znaczący sposób wpływającego na cechy organoleptyczne (wizualne) tego wyrobu, gdyż jest to pierwsza informacja, która trafia do świadomości konsumenta podczas procesu decyzyjnego i powinna być zrozumiała dla każdego potencjalnego nabywcy artykułu.

Nadto GIJHARS stwierdził, że strona naruszyła obowiązek umieszczenia informacji o warunkach przechowywania w bezpośrednim sąsiedztwie informacji o dacie minimalnej trwałości, rozdzielając te dane pionowym paskiem zawierającym inne oznaczenie. Organ uznał, że określenie "w bezpośrednim sąsiedztwie" nie jest tożsame z określeniem "w bliskim sąsiedztwie", czy też "w bezpośrednim polu widzenia", a wskazanie informacji o terminie przydatności do spożycia albo dacie minimalnej trwałości, w bezpośrednim sąsiedztwie oznacza, iż informacja ta winna się znajdować tuż obok informacji o warunkach przechowywania, przy czym informacje te nie mogą być w żaden sposób rozdzielone, innym napisem lub też grafiką.

Pismem z dnia 14 listopada 2014 r. B.S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję GIJHARS z dnia [...] października 2014 r., wnosząc o jej uchylenie w całości wraz z decyzją poprzedzającą oraz o zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę wyrokiem z dnia 8 maja 2015 r. podkreślił, że organ orzekający był związany oceną i wskazaniami co do dalszego postępowania przedstawionymi w wyroku WSA z dnia 27 lutego 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 2402/13 i wywiązał się z nałożonych obowiązków.

Sąd I instancji zaznaczył, że w zaskarżonej decyzji GIJHARS wskazał, że w powszechnej świadomości konsumentów, wynikającej z polskiej tradycji kulinarnej, nazwa "makaron" oznacza produkt wyprodukowany przede wszystkim z mąki pszennej i wody, z ewentualnym dodatkiem jaj. Przywołanie przez skarżącego normy PN-A-74131:1999 dotyczącej klasyfikacji makaronu, w ocenie WSA nie podważa stanowiska organu, albowiem norma ta potwierdza, że składnikami podstawowymi są: surowce pochodzące z przemiału ziarna pszenicy durum i/lub pszenicy zwyczajnej i wody, a dodatkowymi: jaja i inne składniki. W przypadku wykorzystania jaj (masy jajecznej) z zasady producenci w nazwie produktu przekazują tę informację, mimo że w świadomości konsumentów jest to składnik wykorzystywany często w wyrabianiu makaronu. Składnik ten jednak podnosi walory smakowe, a tym samym jakość makaronu.

Jak wynika z nazwy zwyczajowej "makaron", produkt tak oznaczony nie ma w swoim składzie przyprawy – kurkumy. Skoro z jednej strony w szczegółowych regulacjach prawnych definicja makaronu nie występuje, a z drugiej jest to nazwa zwyczajowa, nazwa tego artykułu rolno-spożywczego w ocenie WSA powinna składać się dodatkowo z opisu co do zawartości kurkumy, co pozwoli rozpoznać jego rodzaj, właściwości i zarazem umożliwi konsumentowi odróżnienie go od innych makaronów, odpowiadających składem zwyczajowemu rozumieniu tego produktu. Dodatek kurkumy do makaronu nadaje produktowi specyficzny posmak, ale też wpływa na jego barwę.

Ponadto jak zaznaczył Sąd I instancji, sam skarżący przyznał, że dodawanie przyprawy kurkuma służy celom przedstawionym przez organ czyli poprawiającym cechy organoleptyczne – smak i wygląd omawianego produktu, co ma wyrobić w konsumencie przekonanie, że wyrób ten posiada wyższe walory, aniżeli wynikające ze składników zastosowanych do jego produkcji. WSA zaznaczył, że skarżący po kontroli przeprowadzonej w styczniu 2013 r. wykonał jej zalecenia i oświadczył, że umieścił w nazwie makaronów informacje o dodaniu kurkumy (oświadczenia skarżącego z dnia [..] lutego 2013 r. i z dnia [..] marca 2013 r.).

WSA stwierdził, że producent, w przypadku dodania kurkumy do produktu, powinien był umieścić informację o tym także w nazwie makaronu poprzez dodanie opisu, co w świetle art. 47 ust. 1 u.b.ż.ż. jest dopuszczalne. Nie ma znaczenia, że ilość użytej przyprawy nie przekracza 2 %. Jak twierdzi sam skarżący, nawet niewielka ilość dodanej do wyrobu kurkumy zmienia walory smakowe i wizualne (czyli organoleptyczne) makaronu. Ponadto umieszczenie w nazwie informacji o dodaniu kurkumy nie będzie mylące dla konsumentów poszukujących makaronu z takim składnikiem, gdyż właśnie ze spisu składników dowiedzą się o zawartości tej przyprawy w wyrobie.

Sąd I instancji podkreślił również, że stosownie do art. 48 ust. 1 u.b.ż.ż. środki spożywcze muszą być oznakowane w sposób zrozumiały dla konsumenta. Ponadto oznakowanie środka spożywczego nie może wprowadzać konsumenta w błąd, w szczególności co do charakterystyki środka spożywczego, w tym jego nazwy, rodzaju, właściwości, składu, ilości, trwałości, źródła lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji, zgodnie z art. 46 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.b.ż.ż. Nazwa towaru, jako pierwsza i istotna informacja budująca wyobrażenie konsumenta o danym produkcie, w dużej mierze decyduje o podjęciu decyzji zakupu tego towaru. Jeżeli nazwa produktu jest myląca lub błędna, a zwłaszcza istotnie wpływa na preferencje zakupu, którymi kieruje się konsument, a nie są one spełnione, dochodzi wówczas do trudnej do zaakceptowania sytuacji nabycia towaru, którego konsument nie zamierzał zakupić. Konsument nabywając makaron o właściwościach takich jak makaron wyprodukowany przez skarżącego, bez szczegółowego zapoznania się ze spisem składników i dodatkowo bez wiedzy co do cech kurkumy, będzie przekonany o zakupie makaronu o zwyczajowej nazwie i tym samym składzie.

Sąd I instancji w pełni podzielił również stanowisko organu co do sposobu interpretacji pojęcia "w sąsiedztwie", który był zgodny z art. 9 ust. 2 i 3 dyrektywy nr 2000/13. W przypadku makaronu, jak zauważył organ, z uwagi na jego właściwości, informacja o warunkach przechowywania powinna być umieszczona w bezpośrednim sąsiedztwie (czyli bezpośrednio przed albo po) informacji o terminie przydatności do spożycia albo dacie minimalnej trwałości. Warunków tych nie spełniało umieszczenie omawianych informacji w odrębnych kolumnach odwrotnej strony opakowania, chociaż sąsiadujących, ale oddzielonych pionowym paskiem opatrzonym innym oznaczeniem.

WSA nie dopatrzył się również naruszenia przepisów prawa materialnego wskazanych w skardze ani art. 7 Konstytucji RP, który nie był w kwestionowanej decyzji stosowany z uwagi na szczegółowe uregulowania dotyczące omawianych kwestii. Nie znalazł także podstaw do kwestionowania zasadności oraz wysokości nałożonej kary pieniężnej.

B.S. w skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie, w przypadku niepodzielenia zarzutów w przedmiocie uchybień procesowych Sądu I instancji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi co do istoty, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

Wyrokowi zarzucił:

1. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 p.p.s.a. i dokonanie nieprawidłowej kontroli działalności Organu oraz nieuchylenie przez Sąd I instancji zaskarżonej przez Skarżącego decyzji i oddalenie jego skargi, pomimo tego, że zaskarżona decyzja naruszała przepis art. 153 p.p.s.a., gdyż wbrew wyraźnym wskazaniom Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego co do dalszego postępowania, zawartym w wyroku z dnia 27 lutego 2014 r. w sprawie VI SA/Wa 2402/13 nie zawierała informacji jaka ilość kurkumy powinna uzasadniać zamieszczenie informacji o użyciu kurkumy w nazwie produktu, by nazwa ta nie wprowadzała konsumentów w błąd, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

2. Naruszenie prawa materialnego tj.:

art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (w brzmieniu nadanym w Dz. U. 2014.669 - dalej jako "Ustawa o jakości handlowej") w zw. z art. 46 ust. 1 pkt 1 ppkt a) i art. 45 ust. 2 ustawy z dnia 26 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (w brzmieniu nadanym w Dz.U. z 2010 r. Nr 136, poz. 914 - dalej jako "Ustawa o bezpieczeństwie żywności") - poprzez błędną wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, że nazwa "makaron" użyta w odniesieniu do zakwestionowanych produktów wprowadza konsumenta w błąd;

art. 7 ust. 2 pkt 1 Ustawy o jakości handlowej w zw. z art. 47 ust. 1 Ustawy o bezpieczeństwie żywności - poprzez błędną wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, że zakwestionowane produkty powinny być oznaczone nazwą opisową, podczas gdy istnieje nazwa zwyczajowa umożliwiająca konsumentom rozpoznanie rodzaju i właściwości środka spożywczego oraz odróżnienie go od innych produktów;

art. 7 Konstytucji i art. 47 ust. 1 Ustawy o bezpieczeństwie żywności, poprzez ich naruszenie i błędne przyjęcie, że w odniesieniu do zakwestionowanych produktów istniał obowiązek zawierania w nazwie informacji o składniku (kurkumie);

§ 15 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 10 lipca 2007r. w sprawie znakowania środków spożywczych (Dz.U. 2014.774) poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że podanie w oznakowaniu zakwestionowanych produktów warunków przechowywania narusza ww. przepis.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jed. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Z akt sprawy nie wynika, by zaskarżone orzeczenie zostało wydane w warunkach nieważności, której przesłanki określa art. 183 § 2 ww. ustawy.

W rozpoznanej sprawie istotą sporu było ustalenie czy w stanie faktycznym sprawy nazwa towaru spożywczego jakim jest makaron musiała obejmować jeden z jej składników, to jest kurkumę.

W zbadanych partiach makaronów ustalono, i jest to okoliczność niekwestionowana, że do ich wyprodukowania zastosowano przyprawę kurkumę w ilości 0,53 kg na 1000 kg gotowego wyrobu.

Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych stwierdził, a Sąd I instancji stanowisko to zaakceptował, że w powszechnej świadomości konsumenta nazwa "makaron" oznacza produkt wyprodukowany przede wszystkim z mąki pszennej, wody i ewentualnie jaj.

GIJHARS wskazał, że dodatek kurkumy nadający złocistożółte zabarwienie sprawia, że makarony z tym dodatkiem mogą być postrzegane jako bardziej atrakcyjne od makaronów, które nie zawierają tego składnika, np. mogą sugerować konsumentowi surowiec (jaja) niestosowany w produkcji. Stwierdził również, że producent środków spożywczych jest zobowiązany stosować nazwę, która właściwie charakteryzuje produkt i ilustruje dodatek składnika w znaczący sposób wpływającego na cechy organoleptyczne tego wyrobu.

Wobec powyższego uznał, że zasadne było nałożenie na stronę kary między innymi na podstawie na podstawie art. 6 ust. 3, 7 ust. 2 pkt 2 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych i art. 46 ust. 1, 47 ust. 1 i 48 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia za wprowadzenie do obrotu partii artykułów rolno-spożywczych o niewłaściwej jakości handlowej.

WSA w zaskarżonym wyroku zaakceptował stanowisko organu i stwierdził, że nazwa produktu jest niepełna, bo nie zawiera opisu wskazującego na zawartość kurkumy. Wskazał, że umieszczenie w nazwie informacji o dodaniu kurkumy nie będzie mylące dla konsumentów poszukujących makaronu z takim składnikiem, gdyż ze spisu składników dowiedzą się o zawartości przyprawy w wyrobie.

Naczelny Sąd Administracyjny takie stanowisko Sądu I instancji uznaje za nieprawidłowe.

Jest okolicznością niesporną, że w zakresie nazewnictwa makaronów nie obowiązują szczególne regulacje prawne. W obrocie funkcjonuje nazwa zwyczajowa na określenie tego typu środka spożywczego. Nie budzi wątpliwości stanowisko WSA, że w powszechnej świadomości konsumenta nazwa "makaron" oznacza produkt wyprodukowany przede wszystkim z mąki pszennej, wody i ewentualnie jaj. Należy jednak zauważyć, że do makaronów mogą być dodawane także inne dodatkowe składniki takie jak sól, oliwa czy kurkuma, które wprawdzie zmieniają cechy organoleptyczne gotowego wyrobu, co nie oznacza jednak, że informacja o nich ma być uwidoczniona w nazwie wyrobu. W nazwie wyrobu należy umieścić informację o danym składniku, tylko jeżeli ma on charakter istotny. Jak trafnie wskazał skarżący kasacyjnie nadanie produktowi o znikomej zawartości kurkumy nazwy "makaron z kurkumą" powodowałby zakwalifikowanie produktu do makaronów smakowych, to jest takich, w których dany składnik (tu kurkuma) jest istotny dla scharakteryzowania danego środka spożywczego i wpływa na wybór dokonany przez konsumenta.

NSA wskazuje, że ustawa o bezpieczeństwie żywności i żywienia rozróżnia pojęcie nazwy towaru od oznakowania towaru. Wyraźnie wskazują na to m.in. art. 29 ust. 2 pkt 1 tej ustawy (mówiący o nazwie produktu), art. 45 ust. 1 ustawy (odnoszący się do oznakowania środka spożywczego) oraz art. 49 ust. 1 ustawy (stwierdzający, że oznakowanie środka spożywczego zawiera w szczególności nazwę, pod którą środek spożywczy jest wprowadzany do obrotu). W myśl art. 45 ust. 2 u.b.ż.ż oznakowanie środka spożywczego obejmuje wszelkie informacje w postaci napisów i innych oznaczeń, w tym znaki towarowe, nazwy handlowe, elementy graficzne i symbole, dotyczące środka spożywczego i umieszczone na opakowaniu, etykiecie, obwolucie, ulotce, zawieszce oraz w dokumentach, które są dołączone do tego środka spożywczego lub odnoszą się do niego.

Z powyższych względów, na gruncie ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia - wbrew stanowisku organu i Sądu I instancji - skarżący nie miał obowiązku zamieszczania w nazwie handlowej omawianego makaronu informacji dotyczącej składnika nieistotnego dla scharakteryzowania towaru. Temu celowi służy bowiem oznakowanie towaru, o którym mowa w art. 45 tej ustawy. To z informacji na opakowaniu konsument dowie się o tym, że do makaronu dodano składnik taki jak kurkuma oraz o zawartości (na poziomie 0,2%) tego składnika. Nie jest kwestionowana okoliczność, iż ten wymóg skarżący spełnił. Na opakowaniu zamieścił pełną informację o składzie surowcowym użytym do produkcji makaronu. Analogiczne stanowisko w sprawie braku podstaw do uwidocznienia w nazwie makaronu dodatku kurkumy wyraził NSA w wyrokach z dnia 16 października 2015 r., II GSK 1948/14 i II GSK 2023/14 (pub.CBOSA http://orzeczenia.nsa.gov.pl) .

Należy zgodzić się z organem, że nazwa handlowa towaru nie może konsumenta wprowadzać w błąd. Podkreślić należy, że działanie wprowadzające w błąd ma miejsce, jeżeli w jakikolwiek sposób powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął. Zakłada się przy tym, że przeciętny konsument - zgodnie z modelem wypracowanym w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości - jest osobą należycie (dobrze, właściwie) poinformowaną, uważną (ostrożną) i racjonalną (rozsądnie spostrzegawczą), wykazującą odpowiedni stopień krytycyzmu wobec działań, których jest adresatem, a zatem ustalenie ryzyka wprowadzenia w błąd danego przekazu należy przeprowadzać, uwzględniając zobiektywizowane i abstrakcyjne "domniemane oczekiwanie" takiego przeciętnego konsumenta (zob. przywołane w ww. wyrokach NSA II GSK 1948/14 i II GSK 2023/14 "Bezpieczeństwo żywności i żywienia. Komentarz" – pod red. A. Szymeckiej-Wesołowskiej, Lex 2013, komentarz do art. 46, a także przywołane tam orzecznictwo TS). Dostatecznie dobrze poinformowany, uważny i ostrożny konsument, nie znajdując w nazwie omawianego makaronu żadnej informacji o jego składzie surowcowym, będzie skłonny przeanalizować pod tym kątem informację podaną na opakowaniu makaronu (oznakowaniu). Wówczas uzyska wiedzę o zawartości w makaronie kurkumy. Tym samym konsument nie będzie wprowadzony w błąd co do szczególnych właściwości tego produktu.

Ponadto - czego nie dostrzegł organ oraz Sąd I instancji, a co zauważył WSA w wyroku z dnia 27 lutego 2014r. – to właśnie wprowadzenie w oznakowaniu makaronu określenia "makaron z kurkumą" lub "makaron z dodatkiem kurkumy" mogłoby wprowadzić w błąd tych nabywców makaronu, którzy w jego składzie surowcowym poszukiwaliby kurkumy, kierując się właściwościami tej przyprawy. Aby te oczekiwania były spełnione zawartość kurkumy w makaronie powinna być znacząca, nie zaś śladowa, jak to ma miejsce w okolicznościach sprawy.

Trafnie również zarzuca skarżący kasacyjnie naruszenie przez Sąd I instancji art. 7 ust. 2 pkt 1 Ustawy o jakości handlowej w zw. z art. 47 ust. 1 Ustawy o bezpieczeństwie żywności. Art. 47 ust. 1 u.b.ż.ż. wyróżnia trzy rodzaje nazw środka spożywczego: nazwę ustaloną w przepisach prawa żywnościowego, nazwę zwyczajową i nazwę opisową; w ust. 5 przewidziano dodatkowo nazwę handlową. WSA stwierdzając, że w obrocie funkcjonuje nazwa zwyczajowa "makaron" wskazuje, że powinna ona dodatkowo zawierać elementy opisowe.

Podzielić należy również stanowisko autora skargi kasacyjnej, iż żaden z obowiązujących przepisów prawa żywnościowego nie nakłada na producentów makaronu obowiązku podawania w nazwie produktu informacji o jego składnikach. W konsekwencji żaden organ administracji nie ma kompetencji do nałożenia na producenta środka spożywczego obowiązku umieszczenia takiej informacji w nazwie produktu. Zauważyć jednak należy, że ani w decyzji organu I instancji ani w decyzji organu odwoławczego obowiązek taki nie został na skarżącego nałożony. Przedmiotem decyzji jest bowiem nałożenie na skarżącego kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu partii towarów o niewłaściwej jakości handlowej. Nie można utożsamiać zawartego w uzasadnieniu decyzji stanowiska organu co do tego, jak w jego ocenie, powinna brzmieć nazwa produktu, z władczym działaniem jakim byłoby zobowiązanie strony do stosowania nazwy produktu wskazanej przez organ.

Uzasadniony jest zarzut dokonania przez WSA błędnej wykładni § 15 rozporządzenia. Przepis ten stanowi, że "Informację, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 7, podaje się w sąsiedztwie terminu przydatności do spożycia albo daty minimalnej trwałości". Nieuprawnioną nadinterpretacją tego przepisu jest przyjęcie, że użyte w nim określenie " w sąsiedztwie" należy odczytać jako " w bezpośrednim sąsiedztwie". W sytuacjach, w których autor rozporządzenia uznał, że określone informacje powinny znaleźć się bezpośrednio obok siebie posłużył się wprost tym sformułowaniem. Np. w § 5 ust. 4 pkt 2 znajduje się zapis, że " Nazwa składnika złożonego może być podana w wykazie składników, w kolejności zgodnej z jego całkowitą masą, jeżeli: (...), 2) bezpośrednio po niej zostanie podany wykaz składników składnika złożonego według ich masy w porządku malejącym.", w § 6 ust. 6 znajduje się zapis, iż "W wykazie składników opakowanych środków spożywczych, w których jako aromaty zostały użyte kofeina albo chinina, bezpośrednio po określeniu "aromat(y)" podaje się odpowiednio określenie "chinina" albo "kofeina", w § 25 ust. 3 zapisano, że " Nazwy fermentowanych napojów winiarskich, o których mowa w § 21, oraz uzupełniające określenia, o których mowa w § 23 i § 24, umieszcza się: 1) blisko siebie - w bezpośrednim sąsiedztwie ;(..)". Użycie w § 15 określenia "w sąsiedztwie" wymaga każdorazowej oceny, czy w konkretnym stanie faktycznym można uznać, informacja o warunkach przechowywania środka spożywczego znajduje się w sąsiedztwie (a nie bezpośrednim sąsiedztwie) terminu przydatności do spożycia albo daty minimalnej trwałości.

Biorąc powyższe pod uwagę i uznając istotę sprawy za dostatecznie wyjaśnioną, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok, rozpoznał skargę i uznał, że skarga ta – z wyłożonych wyżej powodów – jest zasadna, bowiem decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego. Z tego względu NSA, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił również te decyzje.

O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego NSA orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 6 pkt 3 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1) lit. a w zw. z ust. 2 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.).