Postanowienie WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 308/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2011-03-28 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalić wniosek o przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 243 par. 1, art. 244 par. 1, art. 245 par. 1, art. 246 par. 1 pkt 2, art. 165, art. 255, art. 258 par. 1, par. 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 23
journal: Dz.U. 1964 nr 9 poz 59
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
article: art. 218
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 28 marca 2011 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. znak: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc maj 2004r. p o s t a n a w i a oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy z dnia 3 marca 2011r.


UZASADNIENIE

M. P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. znak: [...]w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc maj 2004r.

Po rozpatrzeniu wniosku z dnia 25 czerwca 2010r. w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem sygn. akt ISA/Ke 308/10 z dnia z dnia 16 sierpnia 2010r. przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od uiszczenia wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 50zł oraz postanowieniem sygn. akt ISA/Ke 308/10 z dnia 9 listopada 2010r. ustanowił dla M. P. doradcę podatkowego.

Wyrokiem z dnia 22 grudnia 2010r. sygn. akt ISA/Ke 308/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę M. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. znak: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc maj 2004r.

Od powyższego wyroku skarżąca reprezentowana przez ustanowionego w ramach prawa pomocy doradcę podatkowego w dniu 23 lutego 2011r. wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem tut. Sądu skargę kasacyjną.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 25 lutego 2011r. skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na to wezwanie skarżąca złożyła kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.

Wniosek uzasadniony został podobnie jak wniosek poprzedni faktem, iż źródłem uzyskiwanego przez skarżącą dochodu był zasiłek dla bezrobotnych w wysokości ok. 500 zł miesięcznie. Od połowy maja 2010r. podjęła zatrudnienie z miesięcznym wynagrodzeniem w kwocie ok. 900zł netto, przy czym jak twierdzi skarżąca kwota ta ledwie wystarcza na pokrycie najniezbędniejszych potrzeb. Ponadto skarżąca w dniu 30 listopada 2010r. urodziła dziecko i spodziewa się z tego tytułu zwiększonych wydatków. Skarżąca wraz z rodziną mieszka u rodziców, którzy pokrywają koszty mieszkania. Mąż skarżącej, z którym ustanowioną ma rozdzielność majątkową prowadzi działalność gospodarczą i z tego tytułu osiąga dochód w wysokości 700zł miesięcznie. Skarżąca nie wykazała majątku.

Ponadto wnioskodawczyni oświadczyła, że w szeregu wszczętych wcześniej sprawach przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Kielcach uzyskała zwolnienie od kosztów sądowych oraz pomoc doradcy podatkowego.

Po dokonaniu wstępnej analizy wniosku z dnia 3 marca 2011r., co do jego treści dane w nim zawarte okazały się nieaktualne, a tym samym niewystarczające do oceny stanu majątkowego i zdolności płatniczych skarżącej, dlatego pismem z dnia 14 marca 2011r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia w/w wniosku poprzez:

- udokumentowania dochodów uzyskanych przez nią i jej męża w 2010r;

- przedłożenie odpisu (kserokopii) zeznania podatkowego za rok 2009 jej oraz jej męża;

- przedłożenie wyciągu lub wykazu z posiadanych przez skarżącą oraz jej męża rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych za okres ostatnich 6 miesięcy;

- przedłożenie oświadczenia, jaką kwotę miesięcznie przeznacza wraz z mężem i dziećmi na wydatki związane z życiem codziennym np. produkty żywnościowe, inne podstawowe środki niezbędne do życia;

- określenie i udokumentowanie wysokości miesięcznych kosztów utrzymania domu np. energia, ogrzewanie, media, telefon;

- przedłożenie zaświadczenia z Urzędu Gminy R.M. na okoliczność posiadania przez nią i jej męża nieruchomości na terenie Gminy R. M.;

- przedłożeniu oświadczenia, kto jest właścicielem domu w miejscowości D. 55, w którym zamieszkuje wraz z rodziną.

W odpowiedzi na wezwanie skarżąca pismem złożonym w dniu 21 marca 2011r. wniosła o dołączenie do niniejszej sprawy akt sprawy o sygn. akt I SA/Ke 430/10, gdzie znajdują się przedmiotowe dokumenty i oświadczenia.

Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 ustawy "p.p.s.a."). W myśl art. 245 § 1 ustawy "p.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Niniejszym wnioskiem skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy "p.p.s.a." przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym.

Rozpatrywany wniosek nie jest pierwszym wnioskiem skarżącej o przyznanie prawa pomocy złożonym w niniejszej sprawie. Prawomocnymi postanowieniami WSA w Kielcach sygn. akt ISA/Ke 308/10 z dnia 16 sierpnia 2010r. oraz z dnia 9 listopada 2010r. skarżąca uzyskała prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od uiszczenia wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 50zł oraz poprzez ustanowienie doradcy podatkowego.

Zgodnie z art. 165 ustawy "p.p.s.a." postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Mając na uwadze brzmienie cytowanego przepisu należy podkreślić, iż przepisy wspomnianej ustawy przewidują możliwość wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy przy rozpoznawaniu kolejnego wniosku możliwa jest wyłącznie po zmianie istotnych okoliczności mających wpływ na tę ocenę.

Skarżąca nie podniosła jakichkolwiek argumentów wskazujących na zmianę okoliczności przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia z dnia 16 sierpnia 2010r. sygn. akt ISA/Ke 308/10 w przedmiocie zwolnienia od uiszczenia wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 50zł, które uzasadniałaby zmianę tego orzeczenia. Wręcz przeciwnie, jak wynika z akt sprawy, rozpatrywany w niniejszej sprawie wniosek jest w istocie powtórzeniem treści wniosku złożonego w dniu 25 czerwca 2010r.

Do zmiany prawomocnego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy konieczna jest zmiana okoliczności sprawy - stanu majątkowego strony i jej możliwości płatniczych, przy czym kwestie te muszą być udokumentowane w tak samo rzetelnym stopniu, jak w pierwotnym wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona nie powołała żadnych nowych okoliczności kształtujących stan faktyczny sprawy w zakresie rozpoznania wniosku o prawo pomocy. Celem uzupełnienia danych zawartych w złożonym wniosku skarżąca została wezwana do przedłożenia informacji i dokumentów potwierdzających zaistnienie zmiany sytuacji finansowej skarżącej i zasadność dofinansowania z budżetu państwa.

Skierowane do skarżącej reprezentowanej przez fachowego pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy wezwanie nie zostało jednak właściwie i rzetelnie wypełnione, skarżąca ograniczyła się jedynie do wskazania, że dokumenty i oświadczenia do nadesłania, których została zobowiązana wezwaniem Sądu znajdują się w aktach sprawy o sygn akt I SA/Ke 430/10. W tym miejscu należy zauważyć, że wniosek o prawo pomocy w każdej inicjowanej przez stronę skarżącą sprawie jest odrębnie rozpoznawany. Strona skarżąca każdorazowo jest obowiązana rzetelnie przedstawić i udokumentować swoją aktualną sytuację materialną, a orzekający każdorazowo ma uprawnienie do wezwania strony skarżącej o nadesłanie dodatkowych dokumentów i oświadczeń oraz oceny wniosku i uznania czy przedstawione przez wnioskodawcę okoliczności go przekonują. Orzekający nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń, a jedynie ma umożliwić stronie poprzez uruchomienie trybu przewidzianego w art. 255 ustawy "p.p.s.a." właściwe i wyczerpujące przedstawienie sytuacji materialnej.

Orzekający zgodnie z wolą skarżącej rozpatrując wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych z dnia 3 marca 2011r. uwzględnił następujące dokumenty i oświadczenia, które skarżąca złożyła przy sprawie o sygn. akt ISA/Ke 430/10:

- kserokopię informacji PIT-11 o uzyskaniu przez M. P. dochodu ze stosunku pracy za okres od 10 maja 2010r. do 31 grudnia 2010r. w kwocie 4.123,76zł,

- kserokopię informacji PIT-11 o uzyskaniu przez M. P. świadczenia wypłacanego z Funduszów Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 1 stycznia 2010r. do 31 grudnia 2010r. w kwocie 3.918,50zł,

- kserokopię informacji PIT-40A o uzyskaniu przez M. P. zasiłku pieniężnego z ubezpieczenia społecznego za rok podatkowy 2010 w kwocie 3.295,56zł,

- kserokopię zeznania podatkowego PIT-36 za rok 2009 złożonego wspólnie z mężem, w którym wykazała z działalności gospodarczej przychód w kwocie 2.898.816,89zł, koszty w kwocie 3.038.386,20zł, oraz stratę w kwocie 139.569,31zł, z innych źródeł skarżąca wykazała dochód w kwocie 4.597,97zł, mąż skarżącej z działalności gospodarczej wykazał przychód w kwocie 4574,14zł, koszty 20039,12zł oraz stratę 15464,98zł, z innych źródeł wykazał dochód 7475,46zł, małżonkowie wykazali nadpłatę w łącznej kwocie 11.634,00zł,

- kserokopię pisma z dnia 14 marca 2011r. informującego, że skarżąca od dnia 10 maja 2010r. zatrudniona jest w Firmie Handlowej M. J., a od dnia 1 grudnia 2010r. przebywa na urlopie macierzyńskim,

- kserokopię aktu notarialnego z dnia 27 stycznia 2010r. o ustanowieniu rozdzielności majątkowej,

- oświadczenie, że skarżąca nie posiada żadnych rachunków bankowych, a mąż nie udostępnił jej wglądu do swoich rachunków,

- oświadczenie, że skarżąca wraz z mężem ponosi miesięcznie wydatki na utrzymanie rodziny w kwocie ok. 900-1100zł, na inne wydatki ok. 500-600zł,

- oświadczenie, że właścicielami domu w miejscowości D. 55, w którym mieszka skarżąca wraz z rodziną są jej rodzice,

- oświadczenie, że skarżąca i jej mąż nie posiadają żadnych nieruchomości na terenie gminy R. M., natomiast z gminy nie uzyskała żadnego zaświadczenia na tą okoliczność, poinformowano skarżącą, że Urząd Gminy nie wydaje takich zaświadczeń.

Dokumenty te nie zawierają jednak argumentów wskazujących na zmianę okoliczności przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia z dnia 16 sierpnia 2010r. w przedmiocie zwolnienia od uiszczenia wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 50zł i które uzasadniałaby zmianę tego orzeczenia.

Do zmiany prawomocnego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy konieczna jest zmiana okoliczności sprawy - stanu majątkowego strony i jej możliwości płatniczych, przy czym kwestie te muszą być udokumentowane w tak samo rzetelnym stopniu, jak w pierwotnym wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona nie powołała żadnych nowych okoliczności kształtujących stan faktyczny sprawy w zakresie rozpoznania wniosku o prawo pomocy. Celem uzupełnienia danych zawartych w złożonym wniosku skarżąca została wezwana do przedłożenia informacji i dokumentów potwierdzających zaistnienie zmiany sytuacji finansowej skarżącej i zasadność dofinansowania z budżetu państwa.

Akta sprawy o sygn. akt ISA/Ke 430/10, na które wskazała skarżąca w piśmie z dnia 21 marca 2011r. zawierają tylko część dokumentów i oświadczeń do złożenia których skarżąca została zobowiązana wezwaniem Sądu z dnia 14 marca 2011r.

Skarżąca nie udokumentowała dochodów uzyskanych przez jej męża w 2010r. jak również nie przedłożyła wyciągów z jego kont i rachunków bankowych. Nieujawnienie sytuacji majątkowej współmałżonka nie pozwala natomiast na ocenę rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącej pod kątem spełnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 28 maja 2009 r., sygn. akt I FZ 104/09, LEX nr 574249). Dostrzec też trzeba, że rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się, jak sama nazwa wskazuje, do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Rozdzielność majątkowa dotyczy kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich (por. postanowienie NSA z dnia 2 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 216/09, LEX nr 552212). Na mocy zaś art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Wynikający z powołanej regulacji obowiązek wzajemnie pomocy istnieje przy tym niezależnie od łączącego małżonków ustroju majątkowego. Wobec tego, dla oceny sytuacji majątkowej skarżącej istotne było zatem ustalenie, czy nawet w sytuacji, gdyby skarżąca wraz z dziećmi prowadziła odrębne gospodarstwo domowe, byłaby ona w stanie ponieść koszty postępowania przy pomocy męża. Przy czym podkreślić należy, że skarżąca oświadcza, że z mężem mieszka, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe i wspólnie ponoszą wydatki na utrzymanie rodziny.

Powtórzyć jeszcze raz zatem przychodzi, że to właśnie na stronie, która ubiega się o prawo pomocy ciąży obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie jej takiego prawa. Natomiast, uchylając się od przedstawienia określonych dokumentów i oświadczeń na wezwanie, strona powinna liczyć się z tym, że orzekający nie będzie dysponował materiałem dowodowym wystarczającym do uwzględnienia jej wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 29 lipca 2009 r., sygn. akt II FZ 267/09, zamieszczone na stronie internetowej Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Sąd nie jest przy tym zobligowany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy pełna ocena stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, z uwagi na postawę wnioskodawczyni, nie jest możliwa. W świetle powyższego nie można również pozytywnie ocenić oświadczenia skarżącej, że Urząd Gminy odmówił jej wydania zaświadczenia na okoliczność potwierdzenia, czy na terenie Gminy R. M. skarżąca i jej mąż posiadają nieruchomości. Stosownie bowiem do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego organy administracji są bowiem obowiązane do wydania zaświadczenia, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (art. 218 § kpa). Nie sposób więc uznać, że wezwanie do przedłożenia zaświadczenia z Urzędu Gminy nie było możliwe do spełnienia.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić trzeba, że wnioskodawczyni nie wykazała, aby nie była w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, czy też dla siebie i rodziny. Nierzetelne potraktowanie przez skarżącą wystosowanego wezwania w zakresie wyjaśnienia wątpliwości, co do jej sytuacji finansowej jak również sytuacji finansowej jej rodziny spowodowało natomiast brak możliwości obiektywnej oceny aktualnej sytuacji majątkowej.

Tym samym postawa skarżącej ma ten skutek, iż brakuje koniecznych informacji do stwierdzenia, iż zaistniały okoliczności uzasadniające rozszerzenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych przyznanego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Kielcach.

Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 258 § 1, § 2 pkt 7 ustawy "p.p.s.a." uwzględniając dyspozycję płynącą z art. 165 ustawy "p.p.s.a."