Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 76/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2004-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Krupiński (spr) Sędziowie: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Asesor sądowy Grażyna Jeżewska Protokolant: referent stażysta Joanna Szyndrowska Po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą z dnia [...], nr [...] 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości 3. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz skarżącego A. K. kwotę 10 (dziesięć) złotych, tytułem kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r., nr 142, poz. 950 ze zm.) pozbawił A. K. uprawnień kombatanckich przyznanych orzeczeniem Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD w O. z dn. 19 października 1987 r. z tytułu walki o utrwalanie władzy ludowej w okresie od 1 stycznia 1948 r. do 3 września 1948 r. W uzasadnieniu podniesiono, że z akt sprawy nie wynika, by strona w okresie uznanym za działalność kombatancką (służba w 7 Pułku KBW) brała udział w walkach z bandami UPA i grupami Wehrwolfu.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżący podniósł, że w czasie służby w wojsku brał udział w walkach z bandami UPA, ale nie posiada na tę okoliczność żadnych dokumentów.

Decyzją z dnia [...], nr [...] organ działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz powołanych uprzednio przepisów ustawy kombatanckiej utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] podnosząc, że zarzuty zawarte w skardze nie mają wpływu na treść rozstrzygnięcia, gdyż strona nie nadesłała nowych dokumentów. Przeprowadzone dowody z akt ZBoWiD i wykazu Centralnego Archiwum Wojskowego nr [...] z dn. 22 sierpnia 1995 r. nie potwierdziły udziału strony w walkach z bandami UPA.

W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. K. podniósł, iż sprawa nie została dokładnie zbadana od strony faktycznej, nie uwzględniono podnoszonych przez niego okoliczności dotyczących przebiegu służby wojskowej. W latach 1946 – 48 odbywał służbę wojskową z poboru w okolicy [...] i [...], gdzie toczyły się walki z UPA, co stanowi przesłankę do zachowania uprawnień kombatanckich. Braki w dokumentacji wojskowej, dotyczącej szczegółowego przebiegu służby wojskowej, nie powinny przekreślać jego uprawnień, tym bardziej że brał on udział w walkach na terenie [...] w okolicach [...]. Podniósł, że w KBW służył od 7 listopada 1947 r., a z pisma CAW z dn. 27 stycznia 2000 r. wynika, iż w tym czasie, tj. w okresie od kwietnia do listopada 1947 r. 7 Pułk w którym służył, brał udział w zwalczaniu NSZ, poakowskiego podziemia i band UPA. Wcześniej pełnił od dnia 9 listopada 1946 r. służbę w batalionie Ochrony Kielce i na tę okoliczność posiada stosowne wpisy w dokumentach wojskowych.

Organ wnosił o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo – administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270). Przepisy tej ustawy mają zastosowanie także w sprawach wniesionych do NSA, a nie zakończonych przed dniem 1 stycznia 2004 r. (art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.).

Istota sporu sprowadza się w niniejszej sprawie do oceny, czy spełnione zostały przesłanki do zastosowania w stosunku do skarżącego przepisu art. 25 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r., nr 42, poz. 371), zwanej dalej ustawą kombatancką.

Zgodnie z art. 25 ust. 2 ustawy kombatanckiej pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, "które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r."

Z przepisu tego wynika po pierwsze, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, art. 2 oraz 4 ustawy o kombatantach. Po drugie zaś, że uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. Są to przesłanki materialnoprawne, które kształtują treść stosunku prawnego. Sposób zestawienia tych przesłanek w jednym przepisie na zasadzie przeciwstawienia (pozbawia się uprawnień kombatanckich - zachowują jednak te uprawnienia) oznacza, że istnienie przesłanki dotyczącej zachowania uprawnień stanowi przeszkodę do zastosowania przesłanki dotyczącej pozbawienia uprawnień.

W całym kontekście art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy kombatanckiej, jeśli chodzi o sytuację kombatantów, którzy uzyskali uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-56 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, a byli żołnierzami z poboru, pełniącymi służbę wojskową w Ludowym Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. (odnosi się to wprost do osoby skarżącego, który był żołnierzem z poboru od 9 listopada 1946 r.), to bez względu na to czy istnieją dowody pozwalające na stwierdzenie posiadania jednego z tytułów do uprawnień kombatanckich wskazanych w aktualnym brzmieniu ustawy kombatanckiej, czy też – jak miało to miejsce w niniejszej sprawie – dowodów takich brak, nie ma podstaw prawnych do pozbawienia uprawnień kombatanckich takiej osoby.

W rozpoznawanej sprawie organ nie uwzględnił w ogóle treści tej części przepisu art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy kombatanckiej, która pozwala na zachowanie uprawnień przez żołnierzy z poboru i nie przeprowadził w tym kierunku jakichkolwiek ustaleń, co powoduje, że zaskarżona decyzja narusza zarówno prawo materialne jak i procedurę administracyjną.

W tle realiów rozpatrywanej sprawy pozostaje kwestia dotycząca ewentualnej możliwości pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich na podstawie art. 21 ust. 2 pkt 4 c ustawy kombatanckiej, w związku z późniejszą służbą skarżącego w KBW. Jest to zagadnienie kontrowersyjne, powodujące rozbieżności zarówno w orzecznictwie Sądu Najwyższego, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sprawa ta nie była wszakże w ogóle przedmiotem ustaleń i rozważań organu i wobec tego w kwestii tej Sąd - na obecnym etapie sprawy - nie może się wypowiadać.

W takich okolicznościach do wydania zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej doszło z takim naruszeniem przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy i w związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 a i c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.

Orzeczenie o kosztach uzasadnia przepis art. 200 powołanej ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.