Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 13/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-09-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 2, art. 40 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 124 b
journal: Dz.U. 2014 poz 518
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (spr.) Sędziowie: WSA Marek Wroczyński WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2014 r. sprawy ze skargi P. [...] S.A. z siedzibą w K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie czasowego zajęcia nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2013r. Nr [...], na podstawie art.138 § 2 kpa, po rozpatrzeniu odwołania A. B. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2013r.znak [...] zobowiązującej w pkt 1 właściciela działek nr [...] i [...], położonych w obrębie [...] w gminie M., do udostępnienia ww. działek P. [...] S.A. z siedzibą w K., w celu wykonania czynności związanych z konserwacją linii energetycznej dotyczących wycięcia drzew i krzewów rosnących w pasie pod i w otoczeniu linii elektroenergetycznych 400 kV oraz zobowiązującej w pkt 2 ww. [...] do ustalenia i wypłaty odszkodowania za udostępnienie nieruchomości oraz za szkody powstałe na skutek podjętych czynności, jak również informującej, że obowiązek udostępnienia nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Decyzja Wojewody [...] wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

P. [...] S.A. z siedzibą w K. wystąpiły z wnioskiem do Starosty [...] o wydanie decyzji administracyjnej zobowiązującej do udostępnienia nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów, jako działki nr [...] i [...] położone w obrębie [...] w gminie M., stanowiącej własność A. B., w celu wykonania czynności związanych z wycinką drzew i krzewów rosnących pod dwoma liniami elektroenergetycznymi: 400 kV relacji [...], przęsło 98 – 99 i 400 kV relacji [...], przęsło 91 – 92 oraz w ich otoczeniu. Określona została szerokość zajęcia działek – pas do [...] m oraz powierzchnia zajęcia – [...] m. kw.

Po rozpatrzeniu wniosku Starosta [...] powyższą decyzją z dnia [...] września 2013r. zobowiązał właściciela w/w nieruchomości A. B. do udostępnienia w/w działek P. [...] S.A. z siedzibą w K. Decyzję uzasadnił, wskazując na przepis art. 124b ust. 1,2,3,4 i 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, koniecznością przeprowadzenia konserwacji linii elektroenergetycznych objętych wnioskiem znajdujących się w pasach technologicznych linii elektroenergetycznych.

Od decyzji tej odwołał się A. B. wnosząc o jej uchylenie. Ponadto wniósł on o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego związku z wydaniem w tej samej sprawie decyzji przez dwa organy: Wójta Gminy M. i Starostę [...].

Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Organ wskazał, że w sprawie niniejszej nie doszło do udzielenia zgody przez A. B. na zajęcie nieruchomości przez P. [...] w celu przeprowadzenia konserwacji linii elektroenergetycznych polegającej na wycince drzew i krzewów w pasach technologicznych w/w linii.

W uzasadnieniu Wojewoda podniósł, iż w zebranej przez organ I instancji dokumentacji brak jest dowodów, że A. B. jest właścicielem przedmiotowych działek. W księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w P. urządzonej dla nieruchomości położonej w O., gmina M., A. B. jest właścicielem działek nr: [...], [...], [...], [...], [...] i [...] o pow. [...] ha. Wprawdzie w wypisie z rejestru gruntów A. B. figuruje jako właściciel działki nr [...] o pow. [...] ha oraz działki nr [...] o pow. [...] ha to jednak organ I instancji nie wyjaśnił tej rozbieżności między zapisami w księdze wieczystej i rejestrze gruntów.

Wojewoda stwierdził, że organ I instancji ustalił w decyzji, że na nieruchomości będą prowadzone prace związane z konserwacja linii elektroenergetycznych polegające na wycince drzew i krzewów. Z akt postępowania wynika jednak, że decyzja Wójta Gminy M. z dnia [...] lipca 2013r. nr [...] zezwalająca P. [...] na usunięcie drzew z działek nr [...] i [...] wydana na podstawie ustawy z 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody została zakwestionowana przez właściciela nieruchomości i - jak podkreśla on w swoim odwołaniu od decyzji Starosty – nie została dotychczas rozpatrzona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. W ocenie Wojewody organ I instancji nie wyjaśnił szczegółowego zakresu prac, które zostaną przeprowadzone na udostępnionej nieruchomości. Nie wiadomo bowiem dotychczas, czy zakres ten będzie obejmował wycinkę drzew czy ewentualnie tylko podcięcie drzew, przy braku pozytywnej decyzji o ich wycięciu (sprawa ta bowiem dotychczas się nie zakończyła, jest załatwiana przez SKO). Wskazano też, że skoro decyzja Wójta Gminy M. z [...] lipca 2013r. nie była prawomocna w czasie rozpatrywania sprawy o udostępnienie nieruchomości, to wydanie decyzji przez Starostę [...] może okazać się przedwczesne, bowiem zakres prac w trakcie udostępnienia nieruchomości może być inny niż został wskazany w decyzji organu I instancji. Sprawa ta nie została wyjaśniona w toku postępowania przez organ I instancji.

Odnosząc się do zarzutów z odwołania Wojewoda wskazał, że nie ma podstaw do rozpatrywania sporu kompetencyjnego w postępowaniu odwoławczym. Zgodnie, bowiem z art. 124b ust. 1 ugn to starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji, zobowiązuje do udostępnienia nieruchomości w celu dokonania czynności związanych np.: z konserwacją. Uprawnień takich nie posiada wójt gminy. Podniesiono, że Wójt Gminy M. wydał decyzję w innym zakresie tj. zezwolenie na wycinkę drzew na podstawie ustawy o ochronie przyrody. Decyzja ta jest przedmiotem odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, który to organ, jako jednostka nadrzędna w odniesieniu do rozstrzygnięć Wójta zajmie stosowne stanowisko w sprawie. Z uwagi na uchybienia wskazane w postępowaniu odwoławczym, w ocenie Wojewody zaskarżoną decyzję należało uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, jej rozstrzygniecie wymaga, bowiem przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego w znacznej części.

Skargę na decyzję Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyły P. [...] S.A. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Skarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, 77, 80 kpa poprzez rozstrzygnięcie sprawy bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i przyjęcie, wyłącznie na podstawie oświadczenia odwołującego się, że decyzja o zezwoleniu na wycięcie drzew została skutecznie zaskarżona oraz nie została dotychczas rozstrzygnięta przez SKO, podczas gdy takie postępowanie nie zostało w ogóle wszczęte, a także poprzez przyjęcie, że A. B. nie jest właścicielem działek nr [...] i [...] w obrębie [...], gmina M. Nadto zarzuciła naruszenie przepisów art. 8,9,10 kpa poprzez nie poinformowanie strony o wszczęciu postępowania odwoławczego, nie zapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu uniemożliwiając w ten sposób wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów, zgłoszonych żądań, a w konsekwencji uniemożliwienie wyjaśnienia stanu faktycznego oraz art. 32 kpa poprzez pozbawienie udziału w postępowaniu odwoławczym pełnomocnika skarżącej, przez co zostały zniweczone skutki staranności spółki w dążeniu do ochrony swoich praw i interesów.

W uzasadnieniu podniesiono m.in., że wbrew wywodom Wojewody [...] decyzja Wójta Gminy M. stała się ostateczna w dniu [...] lipca 2013r. Chybione jest też twierdzenie Wojewody, że w materiale dowodowym brak jest dowodów, że A. B. jest właścicielem przedmiotowych działek, skoro okoliczność ta wynika z wypisu z rejestru gruntów z dnia 3 lipca 2013r. wydanego przez Starostę Powiatu w [...].

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja kasacyjna Wojewody [...] z dnia [...] października 2013r. powodująca przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Starostę [...], wobec stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, którego następstwem było niewyjaśnienie okoliczności stanu faktycznego, niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy. Ocenę organu odwoławczego zawartą w zaskarżonej decyzji Sąd uznał za prawidłową. Rozstrzygniecie to wydane zostało w oparciu o przepis art. 138 § 2 kpa, zgodnie z którym organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozstrzygnięcia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Wojewoda prawidłowo ocenił istnienie podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia tej sprawy, które jednak powinno poprzedzać prawidłowe ustalenie okoliczności faktycznych istotnych dla zastosowania normy prawa materialnego wskazanej w art. 124b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2014, poz. 518, dalej ugn).

Jak wynika z treści art. 124b ugn starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę której przysługują inne rzeczowe prawa do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami, usuwaniem awarii, ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń nienależących do części składowych nieruchomości służących do przesyłania lun dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji a także innych podziemnych, naziemnych i nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych urządzeń, przewodów, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne rzeczowe prawa do nieruchomości nie wyraża na to zgody.

Treść tej normy wskazuje, że organ wydając decyzję nakłada na właściciela nieruchomości obowiązek jej udostępnienia, co oznacza, że dochodzi do tzw. administracyjnego ograniczenia prawa własności. Istotne jest więc, by podstawy uzasadniające wydanie takiej decyzji zostały właściwie ustalone. Jak słusznie zwrócił uwagę Wojewoda [...], w zebranym w sprawie materiale dowodowym, brak jest dowodów na to, że A. B. jest właścicielem przedmiotowych działek. W szczególności istotnym jest, że księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w P. urządzonej dla nieruchomości położonej w O., gmina M., powołanej przez organ I instancji w decyzji z [...] września 2013r., A. B. jest właścicielem działek nr: [...], [...], [...], [...], [...] i [...] o pow. [...] ha, natomiast nie figuruje w tej księdze jako właściciel przedmiotowych działek oznaczonych nr [...] i [...]. Treść decyzji pozostaje zatem w sprzeczności z danymi wynikającymi z powołanej księgi wieczystej. Zauważyć też trzeba, że ta wada decyzji uniemożliwia jej wykonanie. Wprawdzie w wypisie z rejestru gruntów A. B. figuruje jako właściciel działki nr [...] o pow. [...] ha oraz działki nr [...] o pow. [...] ha to jednak, jak prawidłowo wskazał organ odwoławczy, Starosta [...], nie wyjaśnił rozbieżności między zapisami w księdze wieczystej i rejestrze gruntów. Odnosząc się do zarzutów skargi w tym zakresie zauważyć należy, że wpis w rejestrze gruntów określonej osoby, jako właściciela nie przesądza o jej prawach do danej nieruchomości, ma on charakter techniczno – deklaratoryjny.

Należy też podzielić ocenę Wojewody, że organ I instancji nie wyjaśnił szczegółowego zakresu prac konserwacyjnych, które zostaną przeprowadzone na udostępnionej nieruchomości. Nie wiadomo bowiem dotychczas, czy zakres ten będzie obejmował wycinkę drzew czy ewentualnie tylko podcięcie drzew. Zauważyć należy, że we wniosku z dnia 2 lipca 2013r. inicjującym postępowanie administracyjne mowa jest o wykonywaniu prac konserwacyjnych polegających na wycince drzew i krzewów w pasie pod i w otoczeniu dwóch linii elektroenergetycznych. W kolejnym piśmie z dnia 29 lipca 2013r. - stanowiącym uzupełnienie do wniosku z dnia 2 lipca 2013r. - pełnomocnik P. [...] wskazuje na remont i konserwację linii polegającą na przycięciu konarów drzew rosnących pod linią elektroenergetyczną. Organ I instancji nie wyjaśnił, zatem jaki jest zakres wniosku i prac konserwacyjnych linii elektroenergetycznych relacji [...] i [...]. Nie zostało też ustalone, czy decyzja Wójta Gminy M. z [...] lipca 2013r. była ostateczna w dacie rozpatrywania sprawy o udostępnienie nieruchomości. Ma to znaczenie dla ustalenia zakresu prac konserwacyjnych w trakcie udostępnienia nieruchomości, który może być inny niż został wskazany w decyzji organu I instancji. Sprawa ta nie została wyjaśniona w toku postępowania przez organ I instancji. Zauważyć też trzeba, że twierdzenie skarżącego zawarte w skardze, iż decyzja Wójta Gminy M. stała się ostateczna w dniu [...] lipca 2013r. nie zostało w żaden sposób udokumentowane.

Wymaga podkreślenia, że z istoty omawianej decyzji, która jest rodzajem wywłaszczenia wynika, że niezbędnym jest jednoznaczne i precyzyjne określenie przez wydający decyzję organ administracji zarówno przebiegu inwestycji przez nieruchomość, jak również zakresu dokonanego przez organ ograniczenia właściciela w jego prawie korzystania z nieruchomości. Tymczasem decyzja Starosty [...] nie określa w sposób jednoznaczny zakresu uszczuplenia władztwa nad nieruchomościami. W decyzji z [...] września 2013r. wskazuje się szerokość pasa zajętości i powierzchnię zajęcia na obu działkach, bez odwołania się do załącznika mapowego obrazującego miejsca zajęcia na obu nieruchomościach, co jest istotne przy wykonywaniu decyzji. Takie działania organu uznać należy za naruszające dyspozycję art. 124b ust. 1 ugn. Uchybienie to i wskazane wyżej mankamenty postępowania skutkują, jak słusznie uznał Wojewoda, koniecznością uchylenia decyzji organu I instancji.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 32 kpa, zauważyć należy, że istotnie przed organem II instancji doszło do pozbawienia pełnomocnika udziału w postępowaniu odwoławczym poprzez wadliwe doręczenie decyzji Wojewody [...] stronie, a nie jej pełnomocnikowi – z naruszeniem art. 40§2 kpa. Oceniając skutki tego wadliwego doręczenia stwierdzić trzeba, że nie przeszkodziło to stronie skarżącej wywieść przedmiotowej skargi. Zatem dostrzegając wadę proceduralną uznać należy, że pozostaje ono bez wpływu na rozstrzygniecie, podobnie jak i zarzut naruszenia art. 10 kpa. Aby zarzut taki okazał się skuteczny strona musi, bowiem wykazać, że naruszenie ww. przepisu uniemożliwiło jej wykonanie konkretnych czynności procesowych, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca.

Z tych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

-----------------------

1