Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 432/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną w części, uchylono zaskarżony wyrok w części
Powołane przepisy: article: art. 183 § 2 pkt 1 i 5, art. 205 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 953 § 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2016 poz 1822
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - tekst jedn.
article: art. 1 ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1764
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Olga Żurawska - Matusiak Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 19 czerwca 2018 r. sygn. akt II SA/Bk 863/17 w sprawie ze skargi J. B. na postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. M. G. z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla pkt 2 zaskarżonego wyroku i zasądza od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. M. G. na rzecz J. B. kwotę 209,32 (dwieście dziewięć złotych trzydzieści dwa grosze) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania przed Sądem pierwszej instancji, 2. oddala skargę kasacyjną w pozostałej części, 3. odstępuje od zasądzenia na rzecz J. B. kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 19 czerwca 2018 r. sygn. akt II SA/Bk 863/17 po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. M. G. z [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.", stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia (pkt 1) oraz zasądził od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. M. G. na rzecz skarżącego J. B. kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 2).

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wnioskiem z [...] października 2017 r. J. B. zwrócił się do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. M. G. o udostępnienie informacji publicznej przez:

1. udostępnienie akt postępowania egzekucyjnego i wydanie "oficjalnego" postanowienia o udostępnieniu lub odmowie udostępnienia akt oraz wstrzymanie się przez Komornika z licytacją do czasu wydania takiego postanowienia. Wnioskodawca zażądał również wyrażenia zgody na wykonanie fotokopii;

2. udostępnienie listy wierzycieli dłużnika W. K. wraz z danymi adresowymi (w tym zakresie wnioskodawca wskazał, że wierzyciele dłużnika są współwłaścicielami licytowanego gospodarstwa rolnego, zatem mogą oni sprzedać lub wydzierżawić to gospodarstwo w inny sposób niż przez licytację).

Postanowieniem z [...] października 2017 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w S. M. G. odmówiła udostępnienia akt postępowania Km [...], udostępnienia listy wierzycieli W. K. wraz z danymi adresowymi oraz odrzuciła wniosek o wstrzymanie licytacji nieruchomości w sprawie [...]. Postanowienie zostało wydane na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 16 ust. 1, art. 5 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1764 ze zm., dalej: u.d.i.p.) oraz na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji. W uzasadnieniu postanowienia podkreślono, że wnioskowane informacje stanowią tajemnicę komorniczą, podlegającą ochronie na podstawie art. 5 ust. 1 u.d.i.p.

Pismem z [...] października 2017 r. J. B. wniósł do Sądu Rejonowego w S. skargę na "czynność, bezczynność i postanowienie Komornika z dnia [...].10.2017r., których celem było niedopuszczenie do wzięcia udziału w licytacji przez Skarżącego J. B.".

Postanowieniem z [..] listopada 2017 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w S. odrzucił ww. skargę w zakresie dotyczącym odmowy udostępnienia akt postępowania egzekucyjnego i listy wierzycieli w sprawie [...] i w tym zakresie - dotyczącym odmowy udostępnienia informacji publicznej przekazał skargę według właściwości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku.

W odpowiedzi na skargę Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w S. M. G. wniosła o oddalenie skargi.

Sąd pierwszej instancji we wskazanym na wstępie wyroku wskazał, że zgodnie z wolą skarżącego jego wniosek z [...] października został złożony w trybie dostępu do informacji publicznej. Tymczasem analiza przepisów Kodeksu postępowania cywilnego prowadzi do wniosku, że ten akt prawny w całości reguluje zagadnienie udostępnienia akt postępowania egzekucyjnego osobom zainteresowanym. Co za tym idzie, na odmowę udostępnienia akt przysługuje skarga na czynności komornika, zaś ten środek prawny nie stanowi alternatywy względem przepisów u.d.i.p. Nawet jeśli wnioskowane informacje miały charakter informacji publicznej, to zastosowanie ma art. 1 ust. 2 u.d.i.p., zgodnie z którym przepisy tej ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. W konsekwencji procedowanie wniosku na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej jest niedopuszczalne.

W takim stanie rzeczy Sąd pierwszej instancji uznał, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa. Komornik Sądowy nie miał bowiem podstaw do uznania, że przepisy u.d.i.p. mogą stanowić podstawę odmowy uwzględnienia wniosku J. B. skoro sprawa ta powinna zostać rozstrzygnięta na podstawie przepisów procedury cywilnej.

Skargę kasacyjną złożył J. B., zaskarżając wyrok w całości. Zarzucił:

1. nieważność postępowania o jakiej mowa w art. 183 § 2 pkt 1 i pkt 5 p.p.s.a. wynikłą z naruszenia:

- art. 62 pkt 1 p.p.s.a. przez brak sprowadzenia akt administracyjnych Komornika, co doprowadziło do naruszenia powagi rzeczy osądzonej, albowiem część skargi na postanowienie, czynności i bezczynności Komornika została rozpoznana przez Sąd Rejonowy w S. I Wydział Cywilny.

- art. 113 § 1 p.p.s.a. przez przedwczesne zamkniecie rozprawy i wydanie wyroku przed dokonaniem czynności doręczenia organowi pism procesowych skarżącego i jego pełnomocnika – co pozbawiło obie strony możności obrony swych praw, a szczególnie prawa do dostatecznego wyjaśnienia sprawy.

2. naruszenie prawa materialnego w postaci art. 953 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego przez błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu, że był on konkretyzacją konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), gdy prawidłowo był on konkretyzacją konstytucyjnego prawa do informacji (art. 61 Konstytucji RP) – co wynika z odpowiednio stosowanego art. 525 k.p.c.

3. naruszenie art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 158 p.p.s.a. (art. 166 p.p.s.a.), które miało wpływ na treść punktu 2 wyroku, a polegało na odmowie przyznania skarżącemu pełnego zwrotu kosztów procesu, w efekcie nieuprawnionej interpretacji postanowienia o przyznaniu prawa pomocy, mimo wyjaśnień skarżącego co do wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz wskutek przeoczenia faktu reprezentacji skarżącego przez pełnomocnika z urzędu dopiero od drugiego terminu rozprawy.

W oparciu o zarzut nieważności postępowania J. B. wniósł o "zniesienie postępowania przed WSA, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA". W związku z pozostałymi zarzutami wniósł o "zmianę zaskarżonego wyroku w punkcie pierwszym przez przyjęcie za podstawę stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 zdanie pierwsze Kodeksu postępowania administracyjnego (wydanie zaskarżonego aktu bez podstawy prawnej)". Ponadto wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w punkcie drugim przez zasądzenie na rzecz J. B. od Komornika Sądu Rejonowego w S. M. G. zwrotu pełnych kosztów postępowania według złożonego spisu, w tym kosztów pomocnika (osoby towarzyszącej) J. B. w rozumieniu art. 88 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (art. 205 § 3 p.p.s.a.) oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym zwrotu kosztów pełnomocnika według norm przepisanych oraz zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 złotych).

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że zaskarżone postanowienie należy zakwalifikować jako decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Jest ono nieważne jako wydane bez podstawy prawnej, a nie jako wydane z rażącym naruszeniem prawa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

Częściowo zasadny okazał się tylko zarzut naruszenia art. 205 § 2 p.p.s.a.

Skarżący przed Sądem pierwszej instancji wniósł o zasądzenie na jego rzecz od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w S. M. G. (dalej jako organ) zwrotu kosztów postępowania sądowego. Na rozprawie zakończonej wydaniem zaskarżonego wyroku złożył wniosek, w którym wyszczególnił poniesione koszty postępowania przed sądem pierwszej instancji, tj. wpis od skargi 100 zł, koszty przejazdu z miejsca zamieszkania do sądu i z powrotem na jedną rozprawę w kwocie 27 zł, zażądał też zasądzenia utraconych zarobków w kwocie 94 zł i 86 gr. Natomiast do protokołu rozprawy podał, że złożony spis kosztów dotyczy jednej rozprawy, ale wnosi o zasądzenie kosztów za obydwie rozprawy.

Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 200 p.p.s.a. uwzględnił wniosek skarżącego tylko w części, tj. co do uiszczonego wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Sąd natomiast "nie przyznał kosztów stawiennictwa strony mając na uwadze, że zgodnie z art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Skarżący zaś, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, nie był zobowiązany do osobistego stawiennictwa.". To stanowisko Sądu pierwszej instancji jest prawidłowe tylko częściowo, tj. co do żądania zwrotu kosztów przejazdu i utraconych zarobków (dochodu) związanych ze stawiennictwem skarżącego na rozprawie [...] czerwca 2018 r. (drugi termin). Sąd trafnie bowiem stwierdził, że postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Przyznanie to dotyczy prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy udzielonego skarżącemu nie budzi żadnych wątpliwości i nie wymagało żadnych zabiegów interpretacyjnych. Bez znaczenia są twierdzenia skarżącego, że żądał przyznania mu prawa pomocy (pomocy adwokata) w węższym zakresie, skoro zostało mu je przyznane zgodnie z wnioskiem zawartym w złożonym formularzu, w którym żądanie to określił najszerzej i nie zaskarżył tego, wydaje się, korzystnego dla niego orzeczenia. Wątpliwości co do zakresu udzielonego skarżącemu prawa pomocy nie miał też przydzielony mu pełnomocnik. Potwierdzają to złożone przez niego w sprawie pisma procesowe i wnioski o przyznanie mu kosztów zastępstwa procesowego, które zostały uwzględnione. Należy tu wyjaśnić skarżącemu, że koszty te nie obciążają skarżącego, bowiem niezależnie od wyniku sprawy zawsze ponosi je Skarb Państwa.

Orzeczenie o przyznaniu skarżącemu prawa pomocy uprawomocniło się, zatem zgodnie z art. 259 § 3 p.p.s.a. posiada skutki prawomocnego orzeczenia sądu i jego treścią (a więc i zakresem) sąd rozpoznający sprawę był związany. Wobec tego należy uznać, że na rozprawie [...] czerwca 2018 r. skarżący reprezentowany był przez profesjonalnego pełnomocnika, którego przyznano mu w ramach prawa pomocy. Zauważyć za sądem pierwszej instancji trzeba też, że sąd ten na dzień rozprawy nie posiadał informacji o wypowiedzeniu pełnomocnictwa lub o żądaniu zmiany pełnomocnika, jak też takiego żądania skarżący nie sformułował na rozprawie stając w tym dniu na rozprawie przed sądem jednocześnie z pełnomocnikiem.

W konsekwencji, uwzględnieniu żądania skarżącego zwrotu kosztów związanych ze jego stawiennictwem na rozprawie [...] czerwca 2018 r., stoi na przeszkodzie regulacja art. 205 § 2 p.p.s.a., z której wprost wynika, że w sytuacji, kiedy strona jest reprezentowana przez adwokata, uwzględnione mogą być tylko koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Nie budzi wątpliwości, że skarżący nie był wzywany przez Sąd do osobistego stawiennictwa na rozprawie. Zatem, w tym zakresie nie doszło do naruszenia przez Sąd przepisów art. 205 § 2 w zw. z art. 158 p.p.s.a. i 166 p.p.s.a.

Odmienna sytuacja zachodzi co do żądania zwrotu kosztów związanych ze stawiennictwem skarżącego na rozprawie [...] lutego 2018 r. (pierwszy termin). Nie budzi wątpliwości, że skarżący jeszcze wówczas nie miał przydzielonego pełnomocnika w ramach prawa pomocy, bowiem prawo to przyznano mu dopiero postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r. Dlatego w tym zakresie do żądania skarżącego ma zastosowania regulacja zawarta w art. 205 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 200 p.p.s.a., z której to wynika, że w sytuacji uwzględnienia skargi przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Nie budzi wątpliwości, że skarżący do chwili przyznania mu pełnomocnika postępowanie prowadził osobiście i był uprawniony do stawiennictwa na rozprawie celem obrony swoich praw. Stąd też za koszty niezbędne do celowego dochodzenia swoich praw należy uznać koszty stawiennictwa skarżącego na rozprawie [...] lutego 2018 r., tj. przed ustanowieniem mu pełnomocnika. Przy czym należy tu wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie nie podziela stanowiska wyrażanego we wcześniejszym orzecznictwie NSA, że koszty przejazdów do sądu i utracony zarobek lub dochód podlegają zwrotowi stronie, tylko gdy są one związane z nakazanym przez sąd osobistym stawiennictwem. Stanowisko to jako oparte na nieobowiązujących już regulacjach związanych ze zwrotem kosztów dla stron i świadków w postępowaniu cywilnym, utraciło aktualność. W obecnym stanie prawnym, w szczególności w świetle aktualnych uregulowań zawartych w ustawie z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. 2018 r. poz. 300 398, 770, 914 ze zm.) oraz odmienności w regulacjach zawartych w § 1 art. 205 p.p.s.a. i § 2 art. 205 p.p.s.a. w zakresie zwrotu kosztów stawiennictwa w sądzie, nie sposób uznać, że strona zawiadomiona o rozprawie, dochodząc swoich praw uczestniczy w niej, byłaby w wypadku wygrania sprawy, pozbawiona możliwości żądania zwrotu kosztów związanych ze stawiennictwem na tej rozprawie.

W rezultacie należy uznać, że Sąd pierwszej instancji bezzasadnie, z naruszeniem przepisów art. 200 § 1 i 2 p.p.s.a. nie uwzględnił w zasądzonych na rzecz skarżącego kosztach postępowania, kosztów stawiennictwa skarżącego na rozprawie 27 lutego 2018 r. Z tej przyczyny Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił w tej części skargę kasacyjną i na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w punkcie drugim i uznając, że istota sprawy w tym zakresie jest dostatecznie wyjaśniona, rozpoznał skargę w zakresie żądania skarżącego zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

Skoro skarga została uwzględniona przez Sąd pierwszej instancji, usprawiedliwione jest żądanie skarżącego zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, oparte na art. 200 p.p.s.a. Nie budzi wątpliwości, że takimi kosztami jest uiszczony przez skarżącego wpis od skargi w kwocie 100 zł. Z przedstawionych wyżej powodów, za takie koszty należy uznać ponadto koszty stawiennictwa skarżącego do sądu na rozprawę [...] lutego 2018 r. Są to koszty przejazdów do sądu w kwocie 27 zł oraz utracony przez skarżącego dochód. Z tym, że skarżący ustalił ten dochód w kwocie 94,86 zł. Jednak stosownie do treści art. 205 § 3 p.p.s.a. i art. 91 i art. 86 ust. 2 i 3 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - górną granicę tej należności, stanowi równowartość 4,6% kwoty bazowej dla osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe, której wysokość, ustaloną według odrębnych zasad, określa ustawa budżetowa. Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy budżetowej na rok 2018, z dnia 11 stycznia 2018 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 291), wskazana kwota bazowa wynosiła 1789,49 zł. Zatem górna granica możliwego do zasądzenia utraconego dochodu wynosiła 82,32 zł.

W rezultacie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 1 i § 3 p.p.s.a. zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 209,32 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego przed pierwszą instancją. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa także, że pozbawione podstaw prawnych są żądania autora skargi kasacyjnej obciążenia organu kosztami udzielonej pomocy prawnej skarżącemu przez adwokata w ramach prawa pomocy. W procedurze sądowoadministracyjnej nie stosuje się przepisów procedury cywilnej dotyczących obciążana stron kosztami związanymi z pomocą prawną udzielaną stronom przez pełnomocników zawodowych ustanowionych z urzędu. W niniejszej sprawie koszty te ponosi Skarb Państwa.

Natomiast nie jest zasadny zarzut nieważności postępowania o jakiej mowa w art. 183 § 2 pkt 1 i pkt 5 p.p.s.a. Skarżący upatruje tej nieważności w naruszeniu art. 62 pkt 1 p.p.s.a. przez niesprowadzenie akt administracyjnych komornika, co doprowadziło do naruszenie powagi rzeczy osądzonej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności niniejszej sprawy powodowały, że zbędne było żądanie od komornika akt egzekucyjnych. Okoliczności niezbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie były kwestionowane przez strony i wynikały z dokumentów złożonych przez strony i Sąd Rejonowy w S. Nie doszło też do naruszenia powagi rzeczy osądzonej. Nie budzi bowiem wątpliwości, że Komornik zaskarżonym postanowieniem z [...] października 2017 r. nie uwzględnił wniosku J. B. z [...] października 2017 r. i "postanowił odmówić udostępnienia akt postępowania Km [...], udostępnienia listy wierzycieli W. K. wraz z danymi adresowymi oraz odrzucić wniosek o wstrzymanie licytacji nieruchomości w sprawie Km [...]". J. B. zaskarżył to postanowienie w całości do Sądu Rejonowego w S. Sąd ten postanowieniem z [...] listopada 2017 r. (sygn. akt [...]) odrzucił tą skargę w zakresie dotyczącym odmowy udostępnienia akt postępowania i udostępnienia listy wierzycieli w sprawie [...] Komornika przy Sądzie Rejonowym w S. M. G. oraz "skargę J. B. z dnia [...].10.2017 r w zakresie dotyczącym odmowy udostępnienia akt postępowania egzekucyjnego i listy wierzycieli w sprawie Km [...] Komornika przy Sądzie Rejonowym w S. M. G. przekazał według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku". W pozostałym zakresie, tj. co do odrzucenia przez Komornika wniosku o wstrzymanie licytacji nieruchomości, Sąd Rejonowy rozpoznał skargę we własnym zakresie.

Zarówno z zaskarżonego wyroku jak i jego uzasadnienia w sposób jasny wynika zakres rozpoznania skargi przez Sąd pierwszej instancji. Z przedstawionych przez Sąd pierwszej instancji ustaleń wprost wynika, że Sąd ten wziął pod uwagę to, że skarga została już częściowo rozpoznana przez Sąd Rejonowy. Sąd Wojewódzki zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego przedmiotem sprawy uczynił postanowienie Komornika przy Sądzie Rejonowym w S. M. G. w wyraźnie określonej w zaskarżonym wyroku części, tj. co do odmowy udostępnienia informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie rozstrzygał co do pozostałej części zaskarżonego przez J. B. postanowienia Komornika. Zatem nie doszło do zarzucanego naruszenia powagi rzeczy osądzonej, bądź częściowej niedopuszczalności drogi sądowej przez sądem administracyjnym a tym samym do naruszenia art. 183 § 2 pkt 1 i 3 p.p.s.a.

Nieważności postępowania przed Sądem pierwszej instancji skarżący upatruje także w naruszeniu art. 113 § 1 p.p.s.a. przez przedwczesne zamknięcie rozprawy i wydanie wyroku przed doręczeniem organowi pism procesowych skarżącego i jego pełnomocnika. Zgodzić się należy ze skarżącym kasacyjnie, że Sąd uchybił obowiązkowi doręczenia pism organowi. Nie sposób jednak uznać, że uchybienie to mogło mieć jakikolwiek wpływ na możność obrony swoich praw przez skarżącego w rozumieniu art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Natomiast co do pozbawienia możliwości obrony swoich praw przez Komornika, to ten organ takiego zarzutu nigdy nie podnosił. Zatem, co prawda doszło w omawianym zakresie do naruszenia art. 113 § 1 p.p.s.a. ale nie mającego wpływu na wynik sprawy, co jest, stosownie do treści art. 174 pkt 2 p.p.s.a., wymogiem koniecznym do uwzględnienia skargi kasacyjnej. Tym bardziej brak jest przesłanek do stwierdzenia nieważności postępowania na podstawie art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.

Na uwzględnienie nie zasługuje też zarzut naruszenia art. 953 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania cywilnego. W związku z tym zarzutem należy wyjaśnić, że podstawą stwierdzenia nieważności postanowienia Komornika w zakresie odmowy udostępnienia informacji publicznej było to, że w Kodeksie postępowania cywilnego znajdują się regulacje określające odmienne zasady i tryb dostępu do informacji publicznych żądanych przez skarżącego. Zatem zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej wyłączone jest rozpoznanie wniosku skarżącego o udostępnienie tych informacji publicznych na podstawie regulacji zawartych w ustawie o dostępie do informacji publicznej, lecz na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, w tym jego art. 953 § 1 pkt 5. Przepis ten stanowi, że komornik ogłosi o licytacji przez publiczne obwieszczenie, w którym wymienia: między innymi "czas, w którym w ciągu dwóch tygodni przed licytacją wolno będzie oglądać nieruchomość oraz przeglądać w sądzie protokół opisu i oszacowania". Wydaje się, że skoro w skardze kasacyjnej nie podniesiono zarzutu naruszenia art. 1 ust. 2 u.d.i.p., to skarżący nie podważa tego stanowiska. Z nieprecyzyjnego stanowiska skarżącego zdaje się wynikać, że uważa on jednak, że odmowa udostępnienia mu żądanych informacji publicznych podlega kontroli sądu administracyjnego. Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić, ponieważ jak to wskazał Sąd pierwszej instancji, dostęp do akt toczącego się postępowania egzekucyjnego i zawartych w nim danych, nie odbywa się na podstawie regulacji zawartych w ustawie o dostępie do informacji publicznej lecz na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego regulujących przebieg postępowania egzekucyjnego. A skoro tak, to sposób załatwienia wniosku skarżącego na podstawie tych przepisów szczególnych w stosunku do u.d.i.p. nie podlega kontroli sądu administracyjnego. Omawiana regulacja dostępu do informacji zawartych w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym zawarta w K.p.c., tak jak szereg innych tego typu regulacji zawartych w ustawach odmiennie regulujących zasady i tryb dostępu do informacji publicznych niż przewidziany w ustawie o dostępie do informacji publicznej, w żaden sposób nie narusza konstytucyjnego prawa skarżącego dostępu do informacji publicznej wynikającego z art. 61 ust. 1 Konstytucji R.P.

Zatem słusznie stwierdził Sąd pierwszej instancji, że w okolicznościach niniejszej sprawy, organ powinien poinformować wnioskodawcę o niemożności załatwienia spawy w trybie u.d.i.p. i wydać stosowne rozstrzygnięcie lub dokonać stosownej czynności – ale na podstawie regulacji specjalnych, dotyczących udostępnienia konkretnej, zażądanej informacji (w tym przypadku K.p.c.). Przyznać należy rację Sądowi pierwszej instancji, że skoro Komornik wydał postanowienie w zaskarżonej części na podstawie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, m.in. art. 17 ust. 1, art. 16 ust. 1 i art. 5 ust. 1 u.d.i.p., a ustawa ta nie miała zastosowania, to należy uznać, że zostało ono wydane w zaskarżonej części z rażącym naruszeniem prawa, co uprawniało ten Sąd do stwierdzenie nieważności zaskarżonego orzeczenia w tej części, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma innych niż wskazano wyżej usprawiedliwionych podstaw, dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. w pozostałej części ją oddalił.

Na podstawie art. 206 p.p.s.a. w zw. z art. 207 § 1 p.p.s.a. odstąpiono od zasądzenia kosztów postępowania na rzecz skarżącego kasacyjnie w całości, z uwagi na to, że skarga kasacyjna została uwzględniona tylko w niewielkiej części.

W myśl art. 15zzs4 ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2020, poz. 1842 ze zm. – dalej: ustawa COVID-19) w brzmieniu od 3 lipca 2021 r. (Dz.U. z 2021 poz. 1090), w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany żądaniem strony o przeprowadzenie rozprawy. Zgodnie z ust. 3 powołanego przepisu, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W niniejszej sprawie Sąd uznał rozpoznanie sprawy za konieczne, zaś wobec braku możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku i ostatecznie zrzeczenia się rozprawy przez strony, sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy COVID-19.