Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1648/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17  ust. 1 i 1a i 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1952
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie WSA Joanna Skiba (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant Referent stażysta Anna Kaczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2019 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w[...] z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] czerwca 2018 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję z dnia [...]marca 2018 r. Burmistrza Miasta [...] nr [...]o odmowie przyznania M. K. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem S. K.

Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego.

Wnioskiem z 3 marca 2017 r. M. K. wystąpił o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem S. K. S. K. dysponuje orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS, z którego wynika, że jest trwale niezdolny do samodzielnej egzystencji, ale nie określono daty powstania niepełnosprawności.

Decyzją Burmistrza [...] z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] odmówiono M. K. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ nie zostało wykazane, że niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 18 lub 25 roku życia. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło ww. decyzję wskazując, że niezalenie od argumentów prokonstytucyjnych zawartych w odwołaniu, wymaga zbadania okoliczność czy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ustalono, że I. K. ( małżonka S. K.) nie ma orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, choć z uwagi na wiek dotknięta jest licznymi schorzeniami.

Decyzją z dnia [...] marca 2018 r. Burmistrz Miasta [...] nr [...] orzekł o odmowie przyznania M. K. świadczenia pielęgnacyjnego.

Na skutek złożonego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu przytoczyło treść przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Wskazało, że orzeczenie Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] lutego 2018 r. orzekające na zgodny wniosek separację związku małżeńskiego I. K. i S. K., nie jest równoznaczne z rozwodem lub unieważnieniem. Osoby pozostające w separacji mają nadal obowiązki alimentacyjne wobec współmałżonków jako pierwsze w kolejności. Zatem decyzja organu I instancji jest zgodna z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba, że małżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Skargę na powyższą decyzję wniósł M. K., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa przez błędne zastosowanie art. 17 ust.5 pkt 2 a ustawy o świadczeniach rodzinnych. W uzasadnieniu skargi podał, że pomiędzy rodzicami została orzeczona separacja. Orzeczenie separacji powoduje, że nie istnieje rodzina w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej, gdyż separacja oznacza rozkład pożycia między małżonkami.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 z późn. zm.).

Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 poz. 1302 ze zm., zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a.), uchyla go lub stwierdza jego nieważność.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie zostało podjęte z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2018 r., którym to rozstrzygnięciem Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na sprawowanie opieki nad ojcem .

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1952 dalej u.ś.r.).

Zgodnie z przepisem, art. 17 ust. 1 cyt. ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (art. 17 ust. 1).

Z kolei art. 17 ust. 2 u.ś.r., określa, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Poza sporem jest aktualnie kwestia spełnienia przesłanki do przyznania dochodzonego przez skarżącego świadczenia pielęgnacyjnego w zakresie w jakim jego przyznanie jest uzależnione przez ustawodawcę od daty powstania niepełnosprawności. Ponadto w świetle powyższych przepisów nie budzi wątpliwości okoliczność, że decyzja o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego nie ma charakteru uznaniowego, a warunkiem skutecznego ubiegania się o to świadczenie jest spełnienie wszystkich przesłanek określonych w powołanych przepisach oraz brak przesłanek negatywnych.

Przyjętą przez Kolegium przyczyną odmowy przyznania wnioskowanego przez skarżącego świadczenia było nieposiadanie przez matkę skarżącego orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zdaniem sądu z takim stanowiskiem organów należy się zgodzić.

Na wstępie należy odnieść się do podnoszonej w skardze kwestii separacji rodziców skarżącego, która została orzeczona postanowieniem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] lutego 2018 r. sygn. akt [...]. Zgodnie z art. 61 4 § 1 k.r.o. orzeczenie separacji ma skutki takie jak rozwiązanie małżeństwa przez rozwód, chyba że ustawa stanowi inaczej. Małżonek pozostający w separacji nie może zawrzeć małżeństwa. Dzieje się tak, ponieważ separacja nie powoduje ustania małżeństwa, a zatem przez separację nie następuje rozwiązanie małżeństwa. Na skutek separacji uchylona zostaje wspólność majątkowa pomiędzy małżonkami. W przedmiotowej sprawie istotne jest, że stosownie do treści art. 61 4 § 3 k.r.o. jeżeli wymagają tego względy słuszności, małżonkowie pozostający w separacji obowiązani są do wzajemnej pomocy. Zaś do obowiązku dostarczania środków utrzymania przez jednego z małżonków pozostających w separacji stosuje się odpowiednio art. 60 § 1 k.r.o., zgodnie z którym małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i który znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego małżonka rozwiedzionego dostarczania środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego.

Skoro w postanowieniu orzekającym separację brak rozstrzygnięcia w przedmiocie orzeczenia o winie któregokolwiek z małżonków, to uznać należy, że pozostają oni nawzajem zobowiązani do alimentacji, pomimo separacji.

W sprawie bezsporne jest również, że żona S. K. - I. K. - nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jest osobą w podeszłym wieku ( 81 lat). Z oświadczenia skarżącego wynika, że cierpi na cukrzycę, zwyrodnienie stawów, zaniki pamięci. Należy jednak zauważyć, że wydawanie orzeczeń o niepełnosprawności, stopniu niepełnosprawności oraz wskazaniach do ulg i uprawnień należy do kompetencji zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności, miejskich lub powiatowych. Zasady postępowania przed tymi organami reguluje ustawa z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. 2011, Nr 127, poz. 721 z późn. zm.) oraz rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz.U. 2003, Nr 139, poz. 1328 z późn. zm.). Orzekanie w tym zakresie zostało zatem poddane wyspecjalizowanym zespołom, które posiadają w tym zakresie wiadomości specjalne. Organ orzekający w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego nie ma zatem wiedzy i uprawnień do samodzielnej oceny w toku postępowania o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego czy dana osoba jest osobą niepełnosprawną , ani w jakim stopniu. Przyjęcie innego stanowisko spowodowałoby przerzucenie na organ obowiązków, z których nie jest wstanie wywiązać się. Nie ma bowiem ani wiedzy ani doświadczenia w zakresie oceny niepełnosprawności osoby, ani tym bardziej oceny jej stopnia. Tym samym skład orzekający w niniejszej sprawie nie zgadza się z stanowiskami pojawiającym się w orzecznictwie niektórych sądów administracyjnych, że brak rzeczywistych możliwości sprawowania opieki, w braku orzeczenia o niepełnosprawności, wykazany być może również innymi dowodami.

Dokonując wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych należy bowiem mieć na względzie, że świadczenie pielęgnacyjne stanowią pomoc publiczną, a zatem ustawodawca może, a nawet powinien bardzo dokładnie, a niekiedy wręcz restrykcyjnie określać warunki nabycia prawa do skorzystania z takiej pomocy. Pieniądze publiczne nie mogą być wydatkowane w sposób arbitralny i uznaniowy.

Reasumując, w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy też innego naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie uchybienia uprawniają sąd administracyjny do wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwego aktu administracyjnego.

W tej sytuacji, mając powyższe na względzie, stosownie do art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.