Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 282/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2019-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 92a ust. 1, ust. 7 pkt 1, art. 3 ust. 1 pkt 2, art. 4 pkt 3 i 4, art. 92 c ust. 1.
journal: Dz.U. 2019 poz 58
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik – spr. Protokolant St. sekretarz sądowy Mariola Krzywda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2019 r. sprawy ze skargi R. C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 7 czerwca 2019 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z 27 grudnia 2018 r., nr [...], Naczelnik Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu, działając na podstawie art. 91a ust. 1, ust. 7 i ust. 9 oraz art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2200) zwanej dalej ustawą, nałożył na R. C. (zwanego dalej skarżącym) karę pieniężną w kwocie 12.000 zł, za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, tj. za naruszenie określone pod lp. 1.1 załącznika nr 3 do ustawy. Przedstawiając ustalenia faktyczne wskazał, że 24 września 2018 r. w miejscowości [...] funkcjonariusze Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego zatrzymali do kontroli drogowej zespół pojazdów o nr rejestracyjnych: [...]. Kierujący okazał do kontroli drogowej CMR nr [...], dowód rejestracyjny - ciągnik siodłowy [...] nr rej. [...] oraz prawo jazdy. Jednocześnie stwierdził, że towar znajdujący się na naczepie pojazdu, tj. 24000 kg otrąb pszennych, stanowi jego własność i przewozi je do własnego gospodarstwa rolnego zespołem pojazdów zarejestrowanych na firmę A. Z uwagi na rozbieżności wynikające z przedstawionych dokumentów przeprowadzono rewizję kabiny kierowcy, w wyniku której ujawniono fakturę nr [...] wraz z listem załadunkowym nr [...] wystawioną na B, ul. [...], [...], [...] [...] oraz atest z 21 września 2018 r., nr [...]. Ustalono również, na podstawie ujawnionych dokumentów, że towar został zakupiony 24 września 2018 r. w [...] w miejscowości [...] i tego samego dnia załadowany na zespół skontrolowanych pojazdów o nr rej. [...] celem jego przewozu, co świadczy o wykonywaniu międzynarodowego transportu drogowego. Kierujący nie przedstawił jednak do kontroli drogowej wypisu z licencji na wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy. Dokonując oceny tak ustalonego stanu faktycznego organ wyjaśnił, że poruszanie się wszystkich pojazdów/zespołów pojazdów o d.m.c. przekraczającej 3,5 tony podporządkowane jest regułom ustanowionym w ustawie oraz przepisach wspólnotowych. Wymóg posiadania licencji na wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego został określony w art. 5a ust. 1 ustawy, a jedyne istniejące możliwości zwolnienia przedsiębiorcy z odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia wskazane są w art. 92b ustawy, który nie ma w tej sprawie zastosowania oraz w art. 92c ustawy, który jest przepisem szczególnym, odnoszącym się do wyjątkowych sytuacji, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. Wskazując, że uzyskanie licencji jest obowiązkiem przewoźnika i zależy tylko od jego działania organ dostrzegł, że skarżący posiada "Zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego w zakresie rzeczy", wobec czego jest podmiotem, któremu regulacje w obszarze transportu drogowego nie są obce. Pomimo prawidłowego wezwania nie przedstawił on jednak dowodów mogących wskazywać okoliczności uwalniające go od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie przepisów. Nie można zatem stwierdzić żadnych zdarzeń lub okoliczności, których przedsiębiorca, będący koncesjonowanym przewoźnikiem, nie mógł przewidzieć.

Od powyższej decyzji skarżący (reprezentowany przez pełnomocnika) wniósł odwołanie, w którym zarzucił organowi naruszenie:

- art. 92a ustawy w związku z lp. 1.1 załącznika 3 do tej ustawy oraz art. 7a i art. 8 ustawy, przez ich zastosowanie w sytuacji, gdy do naruszenia przepisów nie doszło;

- art. 5a ust. 1 ustawy przez uznanie, że skarżący wykonywał transport bez wymaganej licencji, podczas gdy analiza zebranego materiału nie pozwala na uznanie, że taki fakt miał miejsce;

- art. 4 pkt 3 w zw. z art. 92a ust. 1,6,7 ustawy, polegające na niesłusznym uznaniu, że 24 września 2018 r. wykonywał transport drogowy bez wymaganej licencji, w sytuacji gdy skontrolowany przejazd wykonywany był prywatnie na potrzeby niezwiązane z prowadzoną działalnością gospodarczą, skontrolowany pojazd stanowi własność skarżącego i nie został zakupiony na rzecz prowadzonego przedsiębiorstwa, a przewożony towar stanowił jego wyłączną własność;

- art. 7, art. 11, art. 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na zaniechaniu przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób wyczerpujący oraz dokonaniu oceny zebranego materiału dowodowego w sposób nielogiczny i sprzeczny z doświadczeniem życiowym, nieuzasadnionym nieuwzględnieniu twierdzeń skarżącego w zakresie braku podstaw do nałożenia kary, niepoczynieniu wystarczających ustaleń w zakresie wykonywania przewozu prywatnie na własny użytek, nieodniesieniu się do twierdzeń skarżącego, braku wnikliwego rozpoznania sprawy i wydaniu decyzji w oparciu o nieprawidłowo przeprowadzoną kontrolę i hipotetyczne założenia;

- art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a., przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji i zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń oraz brak wskazania, którym dowodom organ dał wiarę i na których oparł swoje rozstrzygnięcie, a którym odmówił mocy dowodowej wraz ze wskazaniem przyczyn takiego postępowania;

- art. 107 § 1 k.p.a., przez wadliwe rozstrzygnięcie skarżonej decyzji;

- art. 105 § 1 i 2 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy postępowanie z oczywistych względów stało się bezprzedmiotowe.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. Ponadto z ostrożności procesowej - w sytuacji uznania, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie – wniósł o przeprowadzenie dowodu z faktury VAT nr [...] z 24 września 2018 r. potwierdzającej dokonanie przez niego zakupu towaru, której kopię złączył, na okoliczność posiadania przez niego tytułu prawnego do przewożonego w dniu kontroli towaru i realizowania przewozu na prywatne potrzeby;

- dowodu rejestracyjnego ciągnika samochodowego o nr. rej. [...], na okoliczność dysponowania prawem własności do kierowanego przez niego pojazdu i realizowania przewozu wyłącznie w celach prywatnych;

- przesłuchania strony na okoliczność wykonywania przewozu wyłącznie na prywatne potrzeby, posiadania prawa własności do przewożonego towaru, dysponowania prawem własności do kierowanego pojazdu oraz sprzedaży na jego rzecz towaru przez K. S.;

- przesłuchania świadka K. S., na okoliczność sprzedaży odwołującemu towaru i dysponowania przez niego prawem własności do przewożonego towaru w chwili kontroli.

Decyzją z 7 czerwca 2019 r., nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu, uwzględniając ustalenia dokonane podczas kontroli drogowej organ odwoławczy wskazał, że skarżący podpisał protokół z tej kontroli wraz z jego załącznikiem w konsekwencji czego, przedmiotowe dokumenty, zawierające opis stwierdzonego naruszenia, należy uznać za dowód na okoliczność w nich stwierdzoną. Powołując art. 5a ust. 1 oraz art. 92a ust. 1 i ust. 7 ustawy stwierdził, że prawidłowo na skarżącego nałożona została kara w wysokości 12.000 zł za naruszenie określone pod pozycją 1.1 załącznika nr 3 do ustawy. Wyjaśnił, że odstąpienie od nałożenia kary i zwolnienie się przez wykonującego przewóz z odpowiedzialności możliwe jest jedynie w sytuacji wystąpienia okoliczności przewidzianych w art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy. W omawianej sytuacji do naruszenia przepisów doszło natomiast w wyniku działań (zaniechań) skarżącego, ponieważ wykonywał on usługę przewozu towaru nie posiadając stosownych uprawnień. Stanowiło to zatem jego autonomiczną decyzję, nie zaś jakąkolwiek okoliczność, której nie mógł przewidzieć, bądź jej zapobiec. Stąd też należało stwierdzić, że skarżący nie udowodnił istnienia przesłanek, które pomimo stwierdzonych naruszeń mogłyby zwolnić go z odpowiedzialności za te naruszenia. Odnosząc się do argumentów podniesionych w odwołaniu organ odwoławczy wskazał, że powołany dowód rejestracyjnym [...] nie ma znaczenia dla sprawy, ponieważ kontrolowany przewóz był realizowany ciągnikiem siodłowym o nr [...] - co znajduje potwierdzenie zarówno w protokole kontroli, jak i na znajdującym się w aktach sprawy zdjęciu ciągnika samochodowego. Z materiału dowodowego wynika natomiast, że ten pojazd został zakupiony 3 sierpnia 2018 r. przez firmę A (vide faktura nr [...]). W odniesieniu do faktury nr [...] wystawionej 24 września 2018 r. przez B dla R. C. organ odwoławczy wskazał, że została ona wystawiona w miejscowości [...], a więc [...] km od miejsca kontroli, która odbyła się bezpośrednio przy granicy państwa w miejscowości [...], na drodze krajowej [...]. Oznacza to, że dokonanie transakcji pomiędzy skarżącym, a K. S. nastąpiło dopiero po zrealizowaniu przewozu 24 ton otrąb pszennych, a przedmiotowy przewóz realizowany był na potrzeby B. Późniejsza sprzedaż towaru skarżącemu pozostaje zatem bez wpływu na rozstrzygnięcie. Jako chybione organ odwoławczy uznał również zarzuty naruszenia art. 7, art. 8, art. 11, art. 76 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Wskazał, że postępowanie przeprowadzono w sposób prawidłowy, a ustalony w sprawie stan faktyczny znajduje pełne oparcie w materiale dowodowym zebranym w sposób wyczerpujący i ocenionym w granicach art. 80 k.p.a. Nadto treść zaskarżonej decyzji odnosi się do całokształtu rozstrzyganej sprawy, prawidłowo wyjaśniając podstawę faktyczną i prawną. Ze zgromadzonego materiału nie wynika też, aby skarżący przesłał do organu swoje stanowisko, dowody wskazujące na możliwość zastosowania art. 92c ustawy, czy wniosek o umorzenie postępowania pomimo, że jeszcze przed wydaniem skarżonej decyzji został poinformowany o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego.

Powyższą decyzję R. C. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. W skardze powtórzył zarzuty sformułowane w odwołaniu (za wyjątkiem zarzutu naruszenia art. 105 § 1 i § 2 k.p.a.). Dodatkowo zarzucił zaskarżonej decyzji także naruszenie:

- art. 65 § 1 k.c. poprzez jego błędne zastosowanie i zinterpretowanie oświadczenia woli skarżącego oraz K. S. w sposób niezgodny z zasadami współżycia społecznego oraz ustalonymi zwyczajami;

- art. 70 § 1 i § 2 k.c. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji wadliwe przyjęcie, że dokonanie transakcji pomiędzy skarżącym, a K. S. nastąpiło dopiero po zrealizowaniu przewozu, podczas gdy z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy wynika, iż strony zawarły umowę przed przystąpieniem do realizacji zlecenia;

- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i wydanie decyzji opartej na okolicznościach, które nie zostały wyjaśnione w sposób prawidłowy;

- art. 75 § 1 k.p.a. przez nieprzeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez skarżącego w postaci przesłuchania świadków i przesłuchania strony mimo, że zebrany materiał dowodowy okazał się być niewystarczający i budzący wątpliwości, a dowody te mogły dowieść twierdzeń skarżącego oraz oparcie uzasadnienia głównie na materiale dowodowym świadczącym na niekorzyść skarżącego;

- art. 81 w zw. z art. 10 k.p.a. polegające na usankcjonowaniu przez organ odwoławczy działania organu pierwszej instancji polegającego na uniemożliwieniu stronie wypowiedzenia się co do dopuszczonych i przeprowadzonych dowodów, uznaniu okoliczności faktycznych wynikających z przeprowadzonych dowodów za udowodnione oraz wydaniu decyzji przed upływem terminy wyznaczonego stronie na zapoznanie się z aktami.

Uzasadniając zarzuty skarżący podnosił, że w dniu kontroli przewoził swój towar na własny, prywatny użytek. Wskazał, że wykonywał przewóz niehandlowy w celach prywatnych, a zakupiony towar miał zostać wykorzystany w jego gospodarstwie domowym. Funkcjonariusze nie przesłuchali go jednak na okoliczność charakteru realizowanego przewozu, a w toku postępowania organ nie podjął żadnych czynności mających na celu rozwianie powyższych wątpliwości. W szczególności nie przeprowadził wnioskowanego dowodu z przesłuchania strony oraz z przesłuchania świadka K. S. Nie zostały też podjęte działania mające na celu ustalenie daty i miejsca zawarcia umowy pomiędzy skarżącym, a K. S. Wskazując, że umowa ta została zawarta przed wykonaniem spornego przewozu skarżący zaznaczył, że faktura stanowi jedynie potwierdzenie zawarcia umowy i nie wskazuje, gdzie i kiedy umowa została zawarta. Dalej, zarzucając organom wydanie decyzji na podstawie niekompletnego materiału dowodowego skarżący odwołał się do wykładni zasad postępowania administracyjnego ustalonych w art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 11, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. i wskazał na ich naruszenie. Stwierdzając brak zaistnienia przesłanek do wydania zaskarżonej decyzji wywiódł również, że w przedmiotowej sprawie zaistniały podstawy do umorzenia postępowania. Z uwagi na wskazane naruszenia wniósł natomiast o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i przeprowadzenie dowodów z przesłuchania strony i świadka.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutów skarżącego powtórzył argumentację przedstawioną w uzasadnieniu decyzji i wskazał, że zawarcie umowy z K. S. przed wykonaniem przez przewozu, nie zostało poparte żadnymi dowodami. Jedyną okolicznością, która może wskazywać na współpracę między skarżącym i B jest faktura nr [...] wystawiona już po przeprowadzonej kontroli drogowej. Ponadto ze znajdującej się w aktach sprawy faktury nr [...] wraz z listem załadunkowym nr [...] wystawionych na B wynika, że przedmiotowy przewóz realizowany był wyłącznie na potrzeby powyższego przedsiębiorstwa. Nie bez znaczenia pozostaje również i to, że to skarżący był osobą kierującą zestawem pojazdów i nie tylko nie posiadał w momencie kontroli żadnych innych dowodów dotyczących towaru, jak wskazane wyżej, ale i nie podnosił okoliczności związanych z transportem na własne cele. Organ nie zgodził się również z zarzutem naruszenia art. 81 w zw. z art. 10 k.p.a. wskazując, że skarżący przed wydaniem obydwu decyzji, postanowieniami z 3 grudnia 2018 r. (doręczonym prawidłowo 5 grudnia 2018 r.) oraz z 7 maja 2019 r. (doręczonym prawidłowo 8 maja 2019 r.), został poinformowany o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, z której nie skorzystała, a decyzje obu organów wydane zostały z zachowaniem 7- dniowego terminu przewidzianego w art. 10 k.p.a. Zauważył również, że ze zgromadzonego materiału nie wynika, aby skarżący przesłał do organu swoje stanowisko, dowody wskazujące na możliwość zastosowania art. 92c ustawy, czy wniosek o umorzenie postępowania. Co do wniosków dowodowych wskazał natomiast, że miały być rozpatrzone wyłącznie w sytuacji uznania przez organ odwoławczy, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107, z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność działania organu administracji publicznej, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.) zwanej P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracją następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie, według wskazanych kryteriów, ocena legalności wykazała, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi i podjęcie orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a. Zdaniem Sądu, nie zaistniały nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa materialnego. Postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone w zakresie wystarczającym do rozstrzygnięcia sprawy, ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości, a podjęte rozstrzygniecie odpowiada przepisom prawa materialnego. Z tego też powodu akceptując i podzielając w całości argumentację organu odwoławczego Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 58, z późn. zm.) zwana nadal ustawą, która w art. 92a ust. 1 przewiduje odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowym za naruszenie przepisów ustalających warunki i obowiązki tego przewozu, określając jednocześnie ogólne granice wysokości kary za naruszenia w tym zakresie. Zgodnie z tą regulacją podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 złotych za każde naruszenie.

Wyjaśnić od razu należy, że odpowiedzialność przewidziana w art. 92a ust. 1 ustawy nie jest uzależniona od winy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Określona w tym przepisie kara nie jest zatem konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego lecz jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Istotą kary, o której mowa we wskazanej regulacji, jest przymuszenie podmiotu wykonującego przewóz drogowy do respektowania nakazów i zakazów wynikających z przepisów prawa.

Zgodnie z art. 92a ust. 7 pkt 1 ustawy, wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403, popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9 załącznika nr 3 do ustawy. Ustalone w tym załączniku kary pieniężne zostały ustalone w sposób sztywny, co powoduje, że ich wysokość nie została pozostawiona uznaniu organów i kara nie może być nałożona w innej wysokości.

Powyższe oznacza, że decyzja o nałożeniu kary ma charakter decyzji związanej i wobec stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ, co do zasady, zobowiązany jest do ustalenia kary pieniężnej w wysokości określonej w załączniku i nałożenia jej w wysokości wynikającej z art. 92a ust. 3 i 5 ustawy. Zwolnienie się przez wykonującego przewóz drogowy z odpowiedzialności możliwe jest jedynie w sytuacji wystąpienia okoliczności przewidzianych w art. 92c ustawy.

W granicach niniejszej sprawy oceny dokonano w kontekście zaistnienia naruszenia określonego pod lp. 1.1 załącznika nr 3 do ustawy, polegającego na wykonywaniu transportu drogowego bez wymaganej licencji, za które ustawodawca przewidział karę pieniężną w wysokości 12.000 zł.

Stwierdzone w niniejszej sprawie naruszenie jest konsekwencją rozwiązań prawnych określających warunki wykonywania międzynarodowego transportu drogowego i odnosi się ono do obowiązku określonego w art. 5a ust. 1 ustawy.

Zgodnie z tym przepisem, podjęcie i wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji wspólnotowej, na zasadach określonych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącym wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych, lub rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1073/2009 z dnia 21 października 2009 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniającym rozporządzenie (WE) nr 561/2006. Według art. 7a ust. 1 ustawy licencja ta wydawana jest na wniosek przedsiębiorcy. Stosownie zaś do art. 87 ust. 1 pkt 1 ustawy podczas wykonywania międzynarodowego transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego obowiązany jest mieć przy sobie i okazać na żądanie uprawnionego organu kontroli wypis z licencji wspólnotowej.

Z powyższych regulacji wynika, że przed rozpoczęciem wykonywania międzynarodowego transportu drogowego przewoźnik powinien uzyskać wskazaną licencję wspólnotową i wyposażyć w jej odpis kierowcę, a w przypadku jej braku musi liczyć się z konsekwencjami w postaci kary określonej pod lp. 1.1 załącznika nr 3 do ustawy.

W kontrolowanej sprawie niewątpliwym jest, że skarżący podczas kontroli drogowej, przeprowadzonej 24 września 2018 r., wykonywał przewóz drogowy rzeczy z miejscowości [...] w [...] na teren kraju do miejscowości [...], prowadząc zespół pojazdów o masie powyżej 3,5 tony i nie posiadał licencji wspólnotowej. Przewożony towar został zakupiony na terenie [...] przez B. Wbrew zarzutom skargi, nie może budzić wątpliwości przyjęcie przez organy, że przedmiotowy przewóz wykonywany był pojazdem o nr rejestracyjnym [...], który skarżący nabył na potrzeby prowadzonej przez niego działalności gospodarczej pod nazwą "A", a nie wskazywanym przez skarżącego pojazdem o nr rejestracyjnym [...]. Powyższy fakt potwierdza protokół z kontroli, podpisany bez zastrzeżeń przez skarżącego, zdjęcie pojazdu zatrzymanego do kontroli oraz ujawnione w trakcie kontroli dokumenty w postaci faktury zakupu towaru i jego atestu wystawione na B, a także faktura zakupu pojazdu wystawiona na: A. Z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wynika ponadto, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą m.in. w zakresie transportu drogowego towarów oraz sprzedaży hurtowej zboża i pasz dla zwierząt, co potwierdzają zapisy w CEIDG oraz, że 8 lutego 2012 r. skarżący uzyskał zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego w zakresie rzeczy.

Wobec tak ustalonych okoliczności Sąd nie miał wątpliwości co do prawidłowości uznania przez organy orzekające, że w niniejszej sprawie skarżący wykonywał międzynarodowy transport drogowy i naruszył sankcjonowany przez ustawę obowiązek posiadania licencji wspólnotowej, wobec czego zaistniały podstawy do nałożenia na niego kary pieniężnej w kwocie 12.000 zł, za naruszenie określone pod lp. 1.1 załącznika nr 3 do ustawy.

W ocenie Sądu, twierdzenia skarżącego, że objęty kontrolą przewóz drogowy wykonywany był w celach prywatnych i na własny użytek, a zakupiony towar miał zostać wykorzystany w jego gospodarstwie domowym, nie znajdują potwierdzenia w ustalonych okolicznościach faktycznych. Stąd też brak było podstaw do kwestionowania ustaleń organów co do charakteru przedmiotowego przewozu.

Wyjaśnić przyjdzie, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy jej przepisów nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów: o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy.

Na podstawie art. 4 pkt 6a ustawy przyjąć należy, że przewóz drogowy oznacza m.in. transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy.

W myśl art. 4 pkt 3 ustawy transport drogowy obejmuje krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy, jak również każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4 oraz działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy.

Pojęcie międzynarodowego transportu drogowego zdefiniowane zostało w art. 4 pkt 2 ustawy, zgodnie z którym międzynarodowy transport drogowy oznacza podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, przy czym jazda pojazdu między miejscem początkowym i docelowym odbywa się z przekroczeniem granicy Rzeczypospolitej Polskiej.

Stosownie natomiast do art. 4 pkt 4 ustawy przez niezarobkowy przewóz drogowy – przewóz na potrzeby własne – rozumie się każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki: a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi, c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin, d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych. Aby zatem uznać, że dany przewóz nie stanowi transportu drogowego, lecz przewóz na potrzeby własne, wszystkie warunki wskazane w tym przepisie muszą zostać spełnione łącznie.

Uwzględniając przytoczone regulacje prawne oraz podzielając poglądy orzecznictwa sądowoadministracyjnego, Sąd w niniejszej sprawie prezentuje stanowisko, że nie jest dopuszczalne przyjęcie, że osoba prowadząca działalność gospodarczą, wykonując przewóz pojazdem ponad 3,5 t. przez siebie prowadzonym, może to realizować w sposób dowolny w zależności od tego, czy podczas ewentualnej kontroli drogowej oświadczy, że porusza się w celu związanym z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą, czy też w celu prywatnym. Takie rozumowanie stałoby w sprzeczności z porządkującymi kwestie wykonywania odpłatnych i nieodpłatnych przewozów drogowych zasadami określonymi ustawą o transporcie drogowym, a w szczególności ze specyfiką przewozu na potrzeby własne wynikającą z definicji tej instytucji i zamkniętym katalogiem zwolnień. Każdy pojazd o masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony, niezależnie od tego czy będzie to niezarobkowy przejazd podlegać będzie przepisom ustawy o transporcie drogowym (por. wyroki NSA z 13 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2263/11, z 12 października 2016 r., sygn. akt II GSK735/15; wyrok WSA w Rzeszowie z 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 502/17, dostępny na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Stosownie do powyższego Sąd uznał, że skontrolowany przewóz, a tym samym skarżący, podlegał wymogom powoływanej ustawy. W dniu kontroli skarżący posiadał bowiem status prawny przedsiębiorcy, posiadany przez niego pojazd był pojazdem o masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony i pojazdem tym dokonywano międzynarodowego przewozu rzeczy. Co więcej działalność skarżącego obejmowała wykonywanie transportu, a sam przewóz wykonywany był pojazdem zakupionym przez skarżącego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. W konsekwencji brak było podstaw do uwzględnienia twierdzenia skarżącego o całkowicie prywatnym, niezwiązanym z prowadzoną działalnością celu wykonywanego przewozu. Skoro natomiast przewóz odbywał się na teren kraju z przekroczeniem granicy i obejmował rzeczy zakupione poza jego granicami przez inny podmiot, tj. K. S., należało przyjąć, że stanowił on międzynarodowy transport drogowy.

Oceny tej nie mogła zmienić okoliczność zakupu przewożonego towaru przez skarżącego od podmiotu, który nabył ten towar poza granicami kraju. W szczególności też istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie mógł mieć w tym zakresie dowód z faktury wystawionej w dniu kontroli - dokumentującej zakup towaru przez skarżącego, czy też dowód z przesłuchania skarżącego i przesłuchania K. S. Skarżący, jako profesjonalny przewoźnik winien posiadać wiedzę, że aby wykazać powyższą okoliczność w chwili kontroli musi legitymować się dokumentami, które świadczyłyby o charakterze realizowanego transportu. Brak było bowiem podstaw do przyjęcia, że w chwili wykonywania przewozu skarżący był właścicielem towaru i w konsekwencji ewentualnego rozważania tej okoliczności w kontekście spełnienia przesłanki przewozu na potrzeby własne.

Wskazać przyjdzie, że niewątpliwie faktura może być wystawiona zarówno w chwilę po dokonaniu transakcji, jak i w terminie późniejszym wobec czego może stanowić jedynie dowód zawarcia umowy, lecz nie stanowi ona potwierdzenia dokładnej daty jej zawarcia. W świetle ustalonych w sprawie okoliczności zasadnie uznały organy, po analizie okoliczności faktycznych, że realizowany transport nie był transportem prywatnym. O ile bowiem rację ma skarżący twierdząc, że umowa zakupu może być zawarta w formie ustnej, to jednak dostrzec trzeba, że z dokumentów ujawnionych podczas kontroli jednoznacznie wynikało, że przewożony towar został zakupiony przez B, a nie przez skarżącego. Poza tym protokół kontroli, który zgodnie z art. 76 § 1 k.p.a. stanowi dokument urzędowy wskazuje, że miejsce zakończenia przewozu znajdowało się w [...], tj. w miejscowości siedziby gospodarstwa K. S., a nie w miejscowości [...], stanowiącej siedzibę działalności i miejsce zamieszkania skarżącego, a w tym zakresie skarżący nie podnosi żadnych zastrzeżeń i co więcej podpisał protokół kontroli bez uwag. Zdaniem Sądu, okoliczność ta jednoznacznie i bezspornie potwierdza, że w chwili kontroli skarżący nie był właścicielem przewożonego towaru i wykonywał transport drogowy, a nie jak twierdzi przewóz prywatny. Skoro zatem wykonywał przewóz towaru do sprzedawcy, który nabył towar poza granicami kraju, to niewątpliwie do nabycia tego towaru przez skarżącego nie mogło dojść przed jego wydaniem i rozpoczęciem przewozu, gdyż kontrahent nie objął go w posiadanie i nie został mu on wydany.

Brak tym samym było podstaw do przeprowadzenia wnioskowanych przez skarżącego dowodów z przesłuchania strony i świadka. Podkreślić trzeba, że szeroki zakres środków dowodowych przewidzianych na podstawie art. 75 k.p.a. nie powoduje konieczności ich przeprowadzania, jeśli dana okoliczność została wyjaśniona. O przeprowadzeniu dowodu decyduje jego przydatność dla wyjaśnienia okoliczności sprawy.

W sprawie dostrzec należy nadto, że fakturę zakupu przewożonego towaru skarżący załączył dopiero do wniesionego odwołania, pomimo, że w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania pouczony został o przysługującym mu prawie zgłaszania uwag, żądań, przedstawiania nowych dowodów w sprawie. Skarżący nie skorzystał z tego uprawnienia w postępowaniu przed organem pierwszej instancji.

W niniejszej sprawie w toku prowadzonego postępowania w sposób prawidłowy i wyczerpujący ustalono okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia. Twierdzenia, skarżącego zmierzające do podważenia tych ustaleń nie znajdują podstaw w świetle okoliczności faktycznych, których prawidłowa ocena uprawniała przyjęcie, że skarżący wykonywał międzynarodowy transport drogowy. Stąd też nie było podstaw do prowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Nie można też uznać, że postępowanie w niniejszej sprawie przeprowadzono z naruszeniem art. 7, art. 11, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Zdaniem Sądu, nieuzasadnione są również pozostałe zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Skarżący miał bowiem zapewniony udział w postępowaniu, stosownie do art. 10 § 1 k.p.a. i w wyznaczonym terminie mógł wypowiedzieć się co do zebranych dowodów, z którego to prawa jednak nie skorzystał przed wydaniem decyzji. Swoje stanowisko przedstawił wyłącznie w odwołaniu. Dopiero też do odwołania załączył fakturę zakupu towaru oraz dowód rejestracyjny innego pojazdu, przy czym dowody te nie mogły mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy odniósł się jednak do zarzutów strony i prawidłowo wyjaśnił podstawy faktyczne i prawne przyjętego rozstrzygnięcia, co czyni nieuzasadnionymi także zarzuty naruszenia art. 8 oraz art. 107 § 1 i § 3 k.p.a.

Reasumując, Sąd uznał, że w niniejszej sprawie wystąpiły podstawy faktyczne i prawne do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej na podstawie art. 92a ustawy. Jednocześnie, jak prawidłowo wskazano w zaskarżonej decyzji, brak było podstaw do odstąpienia od nałożenia kary w trybie art. 92c ust. 1 ustawy. W sprawie nie zaistniały bowiem przesłanki określone w art. 92c ust. 1 pkt 2 i pkt 3 ustawy, a sam skarżący nie wskazał żadnych okoliczności mogących powodować zwolnienie go z odpowiedzialności na podstawie art. 92c ust. 1 ustawy, a organ nie jest zobowiązany z urzędu takich dowodów poszukiwać.

W kwestii wniosku skarżącego o przeprowadzenie przez Sąd dowodów z przesłuchania skarżącego oraz świadka wyjaśnić z kolei trzeba, że na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. Sąd może przeprowadzić jedynie dowody uzupełniające z dokumentów. W zakresie właściwości sądu administracyjnego nie mieści się zatem prowadzenie wnioskowanych przez skarżącego dowodów.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw i na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.