Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 807/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2016-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 2 ust. 2 pkt 1-4; par. 3 pkt 1;  par. 4; par. 38
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 7, art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 73; art. 75
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), sędzia WSA Jacek Pruszyński, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Świętochowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2013 w pomniejszonej wysokości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pan Z. B. (dalej: "Skarżący") w dniu [...] kwietnia 2013 r. złożył

w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, w którym zadeklarował pakiet 2 - Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.1 - uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania) na powierzchni 6,35 ha, wariant 2.3 - trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) na powierzchni 41,55 ha, pakiet 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1.1 - ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na powierzchni 1,16 ha, pakiet 5 -Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 42,07 ha. Do wniosku dołączył oświadczenie o wymarznięciu drzew na działce rolnej B, w wyniku działania siły wyższej. Dnia [...] czerwca 2013 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Ł. wpłynęła zmiana do wniosku, w której wnioskodawca zmniejszył powierzchnię

w pakiecie 2, wariant 2.1 do 5,95 ha. Następnie dnia [...] października 2013 r. Skarżący powiadomił pisemnie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł. o braku możliwości wykoszenia działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr: [...], [...], [...] ze względu na warunki pogodowe - podtopienie gruntów.

Decyzją z [...] maja 2014 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł. przyznał Skarżącemu płatność rolnośrodowiskową na 2013 rok w pomniejszonej wysokości. Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. decyzją z [...] lipca 2014 r. nr [...] uchylił tą decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł. decyzją z [...] sierpnia 2014 r.,

nr [...] przyznał Skarżącemu płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości na 2013 rok. Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. [...] października 2014 r. wydał decyzję nr [...] o uchyleniu tejże decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Następnie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł. decyzją

z [...] grudnia 2014 r., nr [...] po raz kolejny przyznał Skarżącemu płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości na 2013 rok. Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. w dniu [...] marca 2015 r. uchylił decyzję organu I instancji w całości i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W dniu [...] kwietnia 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł. wydał decyzją nr [...], którą po raz kolejny przyznał Skarżącemu płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości na 2013 rok.

Decyzją z [...] czerwca 2015 r., nr [...] organ odwoławczy utrzymał powyższą decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z [...] kwietnia 2015 r. w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organu II instancji wskazano, że w dniach [...] sierpnia 2013 r. – [...] września 2013 r. oraz [...] grudnia 2013 r. w gospodarstwie Skarżącego została przeprowadzona kontrola na miejscu w zakresie działania Program rolnośrodowiskowy. Inspektorzy terenowi stwierdzili nieprawidłowości, którym przypisano odpowiednie kody pokontrolne:

– zadeklarowana powierzchnia całkowita działki rolnej jest mniejsza od powierzchni całkowitej stwierdzonej - kod DR13-;

– zadeklarowana powierzchnia całkowita działki rolnej jest większa od powierzchni całkowitej stwierdzonej - kod DR13+;

– działka rolna nie została skontrolowana ze względu na wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności - kod DR27;

– do wyliczenia tolerancji pomiaru zastosowano wartość obwodu zewnętrznego - kod DR49;

– stwierdzono obszar tymczasowo niekwalifikujący się do płatności- kod DR51;

– stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania - kod DR52;

– stwierdzono zmniejszenie zasięgu pola zagospodarowania -kod DR53;

– nieodpowiednie przeznaczenie plonu - kod E1(zmniejszenie 40%);

– brak koszenia lub wypasu, lub koszenie lub wypas w niewłaściwym terminie - kod nieprawidłowości E4 (zmniejszenie 100 %);

– niewykoszenie lub wykoszenie w nieodpowiednim terminie - kod N9 (zmniejszenie 100 %);

– pozostawienie większej niż 50 % nieskoszonej powierzchni działki rolnej - kod N019 (zmniejszenie 80 %);

– wykoszenie całej powierzchni - kod N11(zmniejszenie 50 %).

– pozostawienie nieskoszonej niewłaściwej części działki rolnej, w szczególności innej niż zaznaczona na materiale graficznym - kod N020 (zmniejszenie 50 %).

Ponadto organ stwierdził, że w dniach [...] sierpnia 2013 r. – [...] grudnia 2013 r. w gospodarstwie Skarżącego została przeprowadzona kontrola na miejscu

w zakresie wzajemnej zgodności. Inspektorzy terenowi podczas kontroli stwierdzili, że w gospodarstwie nie były przestrzegane minimalne normy (DKR):

– N.04 - na łąkach lub pastwiskach okrywa roślinna nie była koszona i usuwana,

w terminie do dnia 31 lipca lub nie były na nich wypasane zwierzęta,

– N.04. 1 - rolnik nie przeprowadził na łąkach lub pastwiskach wymaganego koszenia i usuwania okrywy roślinnej w terminie lub nie były na nich wypasane zwierzęta.

Organ zaznaczył, że stwierdzone nieprawidłowości dotyczą działek rolnych I, IA, J, JA.

Organ ustalił też, że Skarżący [...] października 2013 r. powiadomił Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł. o zaistnieniu siły wyższej w postaci podtopienia gruntów, uniemożliwiającego wykoszenie działek ewidencyjnych nr: [...], [...]

i [...], obręb G.- dotyczy działek rolnych I, IA, J, JA. Organ przyjął

w związku z tym, że Skarżący dopełnił obowiązku powiadomienia Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, z zachowaniem terminu - 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. Dodatkowo w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego Skarżący złożył oświadczenie oraz dostarczył dowody potwierdzające wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności w postaci oświadczeń o wystąpieniu szkody w uprawach na działkach ewidencyjnych nr [...], [...] i [...] podpisane przez świadków: Z. P. i M. P. Uznanie wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności na działkach ewidencyjnych [...], [...] i [...] skutkowało tym, że nie zastosowano zmniejszenia płatności z tytułu nieprzestrzegania norm i wymogów w odniesieniu do działek rolnych I, IA, J, JA.

Następnie organ wskazał, że Skarżący wraz z wnioskiem o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 złożył oświadczenie o wymarznięciu drzew na działce rolnej B, w wyniku działania siły wyższej. W odpowiedzi na wezwanie organu Skarżący złożył oświadczenie oraz dołączył oświadczenia o wystąpieniu szkody w uprawach na działce ewidencyjnej nr [...] podpisane przez M. S. (sołtysa gminy W.) i Z. P. (sąsiada), oraz kopię protokołu z pełnej rocznej kontroli gospodarstwa sporządzonego przez A. w dniu [...] sierpnia 2013 r. Organy przyjęły, że zaprzestanie realizacji podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego na działce rolnej B, na powierzchni 0,40 ha, w zakresie pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.9 - uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania) nastąpiło w wyniku działania siły wyższej. Uznanie siły wyższej lub nadzwyczajnej okoliczności powoduje odstąpienie od odzyskiwania kwot wypłaconych z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych za realizację pakietu. 2, wariant 2.10/2.9 - uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) /uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania).

Organ wskazał, że Skarżący składając [...] czerwca 2013 r. zmianę do wniosku zadeklarował działkę rolną B o powierzchni 0,40 ha, grupa upraw JPO, RS - ugór bez kodu wariantu. Z raportu z czynności kontrolnych w zakresie wzajemnej zgodności (nr dokumentu [...]) wynika, że w kolumnie uwagi inspektorzy terenowi przy działce rolnej B wpisali "działka porośnięta chwastami i zaschniętymi trawami". Powyższe znajduje potwierdzenie w dokumentacji fotograficznej.

Organ stwierdził, że ze zgromadzonych dokumentów oraz raportu z czynności kontrolnych w zakresie działania Program rolnośrodowiskowy nr dokumentu [...] wynika, że Skarżący nie zachował w gospodarstwie rolnym powierzchni trwałych użytków zielonych i wszystkich elementów krajobrazu tworzących ostoje dzikiej przyrody, ponieważ swoim działaniem doprowadził do zmniejszenia tej powierzchni (pakiet 2, wariant 2.3 -powierzchnia deklarowana 41,55 ha, powierzchnia stwierdzona 41,24 ha, oraz pakiet 5, wariant 5.1 - powierzchnia deklarowana 42,07 ha, powierzchnia stwierdzona 41,76 ha). Dowodem powyższego jest stwierdzenie w wyniku kontroli powierzchni mniejszej niż powierzchnia deklarowana, co potwierdza zgromadzona w sprawie dokumentacja fotograficzna będąca integralną częścią raportu (działka rolna M - fotografia nr 31-34).

W związku z naruszeniem § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa

i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku, dotyczącym zachowania występujących

w gospodarstwie rolnym trwałych użytków zielonych, zastosowano § 38 ust. 6 ww. rozporządzenia, zgodnie z którym jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek

z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1. płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20 %

w roku, w którym stwierdzono takie uchybienie.

Następnie organ podał, że w raporcie z czynności kontrolnych

nr [...], inspektorzy terenowi dla działki rolnej I, J wpisali między innymi kod błędu E1 oznaczający nieodpowiednie przeznaczenie plonu oraz kod błędu E4 oznaczający brak koszenia lub wypasu, lub koszenie lub wypas

w niewłaściwym terminie. Zgodnie zaś z załącznikiem nr 3 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku - Wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów, w części II. Pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne, ust. l - wymogi dla wszystkich wariantów obowiązuje: przeznaczenie plonu na pasze, do bezpośredniego spożycia przez ludzi, do przetwórstwa,

do kompostowania lub przekazanie do innych gospodarstw rolnych. Natomiast zgodnie z załącznikiem nr 3 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi

z dnia 26 lutego 2009 roku - Wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów

w części II Pakiet 2 Rolnictwo ekologiczne, ust. 2 - wymogi dodatkowe dla wariantu 2.3 trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) obowiązuje koszenie do dnia 31 lipca lub wypasanie w okresie wegetacyjnym na trwałych użytkach zielonych oraz usunięcie lub złożenie w stogi ściętej biomasy w terminie

2 tygodni po pokosie.

Ponadto w raporcie z czynności kontrolnych nr [...], inspektorzy terenowi dla działki rolnej I, IA, J, JA wpisali między innymi kod błędu N9 oznaczający niewykoszenie lub wykoszenie w nieodpowiednim terminie oraz kod błędu N019 oznaczający pozostawienie większej niż 50 % nieskoszonej powierzchni działki rolnej. Dodatkowo w raporcie z czynności kontrolnych w zakresie działania Program rolnośrodowiskowy, inspektorzy terenowi dla działki rolnej M wpisali kod błędu N020 oznaczający pozostawienie nieskoszonej niewłaściwej części działki rolnej, w szczególności innej niż zaznaczona na materiale graficznym, a dla działki rolnej MA wpisali miedzy innymi kod błędu Nil oznaczający wykoszenie całej powierzchni. Zgodnie z załącznikiem nr 3 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa

i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku - Wymogi dla poszczególnych pakietów

i ich wariantów, w części IV. Pakiet 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków

i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, (ust. 2, pkt 4 lit. a) wymogi dodatkowe dla wariantu 5.1 ochrona siedlisk lęgowych ptaków w przypadku użytkowania kośnego trwałych użytków zielonych obowiązuje:

– koszenie w terminie od dnia 1 sierpnia do dnia 30 września; wysokość koszenia

5-15 cm,

– pozostawienie 5 - 10 % powierzchni działki rolnej nieskoszonej, przy czym

w każdym roku powinno to dotyczyć innej części tej działki

Organ podał, że z uwagi na wystąpienie siły wyższej Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł. odmówił płatności do działek rolnych: I, IA, J, JA. Stwierdził, że uznanie siły wyższej lub nadzwyczajnej okoliczności powoduje odstąpienie od odzyskiwania kwot wypłaconych z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych za realizację pakietu 2, wariant 2.3/2.4 -trwałe użytki zielone

(w okresie przestawiania) / trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania), oraz pakietu 5, wariant 5.1 - ochrona siedlisk lęgowych ptaków.

Ponieważ wnioskodawca nie spełnił powyższych wymogów na działce rolnej M i MA, nieprawidłowość wykryta w wyniku kontroli na miejscu miała wpływ

na przyznanie płatności. Zgodnie § 38 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego

z dnia 13 marca 2013 roku wysokość 1mniejszeń płatności rolnośrodowiskowej

w przypadku, o którym mowa w ust. l jest określona w załączniku nr 7

do rozporządzenia i wynosi 50 % w stosunku do działki rolnej M, ponieważ pozostawiono nieskoszoną niewłaściwą cześć działki rolnej, oraz 50 % w stosunku do działki rolnej MA, ponieważ wykoszono całą powierzchnię.

Następnie organ II instancji stwierdził, że organ I instancji prawidłowo dokonał wyliczeń płatności, uwzględniając stwierdzone nieprawidłowości.

Organ odwoławczy uznał za niezasadne zarzuty Skarżącego podniesione

w odwołaniu. W jego ocenie organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny

w sprawie. Wskazał, że w sprawie podmiot uprawniony do przeprowadzenia kontroli po przeprowadzeniu pomiarów stwierdził, że powierzchnia zadeklarowana

do płatności jest większa od stwierdzonej w czasie kontroli. Skarżący nie zgłosił żadnych uwag do raportu.

Organ zaznaczył, że prawidłowo sporządzony raport z kontroli jest dokumentem urzędowym i korzysta z domniemania prawdziwości, zaś sposób jego podważania jest uregulowany w ustawie o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich

z udziałem Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów. Nieskorzystanie przez rolnika z tego sposobu pozbawia go możliwości późniejszego zarzucania, iż protokół nie odzwierciedla stanu faktycznego oraz że ustalenia organu oparte na protokole kontroli są wadliwe. Zdaniem organu, wyniki kontroli utrwalone zostały w raporcie z czynności kontrolnych spełniającym wymogi formalne określone w art. 32 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada

2009 r. Zawarte w protokole z czynności kontrolnych wyniki oględzin działek znajdują oparcie w dołączonym do protokołu materiale graficznym i dokumentacji fotograficznej. Organ stwierdził też, że analiza raportu z czynności kontrolnych wykazała, że nie doszło do naruszenia zasad sporządzania dokumentacji pokontrolnej. Sama kontrola oraz raport z czynności kontrolnych został sporządzony zgodnie ze stosowaną na terenie całego kraju metodologią, w sposób prawidłowy

i zgodny z obowiązującymi przepisami prawa. W tej sytuacji, w ocenie organu

II instancji brak jest podstaw do podważenia zgodności z prawem i wiarygodności przeprowadzonej kontroli na miejscu i sporządzonego z tejże kontroli raportu oraz jego wpływu na ustalenia stanu faktycznego w sprawie.

Organ uznał za niezasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 75 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. gdyż art. 75 rozporządzenia 1122/2009 nie ma zastosowania w sprawach o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej.

Podobnie zarzut dotyczący naruszenia art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. uznano

za niezasadny. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł. w zaskarżonej decyzji wyjaśnił Stronie przesłanki jakimi się kierował przy załatwieniu sprawy. W związku

z czym w sprawie nie doszło do naruszenia wskazanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zdaniem organu II instancji w sprawie nie znajduje również zastosowania

art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. tj. nie ma podstaw do zastosowania zwolnienia od nałożenia sankcji finansowych. Wniosek nie był bowiem prawidłowy pod względem faktycznym, a Skarżący nie wykazał skutecznie w toku postępowania, iż nie ponosi winy za zadeklarowanie we wniosku nieprawidłowych danych.

Reasumując organ przyjął, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż zaskarżona decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł. jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa krajowego i unijnego.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Białymstoku zarzucono decyzji Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. naruszenie prawa, mające wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:

a) art. 7 k.p.a. oraz art. 21 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 14 ustawy z dnia

7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich - poprzez niezałatwienie wniosku po myśli strony, na skutek zinterpretowania wszelkich niejasności i wątpliwości na niekorzyść strony oraz niepodjęcie wszelkich niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego kroków, skutkujące wydaniem błędnej decyzji poprzez nieuprawnione przyjęcie,

że w gospodarstwie Skarżącego doszło do zmniejszenia powierzchni trwałych użytków zielonych;

b) art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów

i dokonanie dowolnej oceny przez przyjęcie wbrew treści zgromadzonego materiału dowodowego, że w gospodarstwie Skarżącego i wskutek jego działania doszło do zniszczenia i zmniejszenia powierzchni trwałych użytków zielonych podczas gdy z dokumentów jasno wynika, że powierzchnia

ta pozostała na niezmiennym poziomie, a stwierdzone nieprawidłowości mają charakter niewielkich - tak obszarowo jak i jakościowo - zaniedbań i nie wpływają na przydatność rolniczą czy zmianę przeznaczenia gruntu;

c) § 38 ust. 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia z dnia

13 marca 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 poprzez jego niewłaściwą interpretację przez organ

I i II instancji oraz naruszenie zasady prawdy obiektywnej i wybiórczą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, sprzeczną

z doświadczeniem życiowym i zasadami logicznego rozumowania mimo,

że wyrok NSA w Warszawie II GSK 646/14 z dnia 26 maja 2015 r., wyrok NSA w Warszawie II GSK 758/14 z dnia 26 maja 2015 r., wyrok NSA

w Warszawie II GSK 2918/14 z dnia 26 maja 2015 r., wyrok WSA w Łodzi

z dnia 05.09.2013 r. III SA/Łd 651/13, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 23.12.2013 r. I SA/Bk 472/13, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 23.12.2013 r.

I SA/Bk 521/13 wskazują jednoznacznie na stosowanie błędnej wykładni przez ARiMR odnośnie § 38 ust. 8 w/w rozporządzenia

d) art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE)

nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., str. l, ze zm.) poprzez jego niezastosowanie i tym samym niesłuszne zastosowanie względem skarżącego obniżki płatności, w sytuacji gdy Skarżący nie ponosi odpowiedzialności za rzekomo popełnione nieprawidłowości, ponieważ brak możliwości przeprowadzenia zabiegów agrotechnicznych na części działek wynikał ze zdarzeń losowych uznanych jako przypadek siły wyższej przez organ ARiMR i w związku z tym nie powinien być obarczany sankcją w postaci nieprzyznania płatności;

e) art. 75 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE)

nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., str. l, ze zm.) poprzez jego niezastosowanie, a w szczególności niezasadną odmowę przyznania Skarżącemu pomocy w odniesieniu do obszaru, do którego Kierownik Biura Powiatowego w Ł. uznał zaistnienie okoliczności o charakterze siły wyższej, podczas gdy z literalnego brzmienia tego przepisu wynika, że w takim przypadku rolnik zachowuje prawo do pomocy.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR

w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzja odpowiada obowiązującemu prawu.

Warunki i tryb udzielania pomocy finansowej na realizację programu rolnośrodowiskowego reguluje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi

z dnia 13 marca 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm.). Ponadto stosuje się przepisy prawa zawarte w rozporządzeniu Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzania procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25/8 z 28.01.2011 r. ze zm.), oraz

w rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE)

nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., str. 65 ze zm.) i mogą być wykorzystywane do kontroli obszarowych. W myśl § 2 ust, 1 pkt 1 - 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi, jeżeli:

– został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków

o przyznanie płatności (...),

– łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia

nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;

– realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, ze zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów

i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej;

– spełnia warunki przyznawania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007 r., Nr 64, poz. 427 ze zm.), Agencja płatnicza oraz podmioty wdrażające przeprowadzaj ą kontrole na miejscu oraz wizytacje w miejscu. W świetle art. 26 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009

z dnia 30 listopada 2009 r., kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie istotnych wymogów i norm wzajemnej zgodności. W dniach [...].08.2013 r. - [...].09.2013 r. oraz w dniu [...].12.2013 r. w gospodarstwie Skarżącego została przeprowadzona kontrola na miejscu w zakresie działania Program rolnośrodowiskowy. Inspektorzy terenowi podczas kontroli stwierdzili nieprawidłowości, którym przypisano szereg kodów pokontrolnych. Zgodnie z § 3

pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego podstawowymi wymaganiami, o których rnowa w § 2 ust. 1 pkt 3 są wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach

w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W oparciu o art. 6 ust 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 państwo członkowskie definiuje wymogi minimalne w zakresie utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej

z ochroną środowiska (normy). Minimalne normy określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm

(Dz. U. Nr 39, poz. 211, z późn. zm.). Na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 11 marca 2010 r., grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami, jeżeli:

w przypadku gruntów ornych - jest prowadzona na nich uprawa roślin lub ugorowanie, przy czym dla pszenicy, żyta, jęczmienia i owsa ten sam gatunek rośliny może być uprawiany na tej samej powierzchni w ramach działki ewidencyjnej nie dłużej niż 3 lata; w przypadku łąk i pastwisk zadeklarowanych we wniosku

o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania: płatności dla obszarów NATURA 2000 oraz związanych z wdrażaniem Ramowej Dyrektywy Wodnej, program rolnośrodowiskowy - okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana

w zakresie i terminie określonym w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich 2 udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich lub są na nich wypasane zwierzęta w sezonie pastwiskowym określonym w tych przepisach; w przypadku łąk i pastwisk innych niż wymienione

w pkt 2 - okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana co najmniej raz w roku,

w terminie do dnia 31 lipca, lub są na nich wypasane zwierzęta w okresie wegetacyjnym traw.

Zgodnie z art. 23 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 oraz zgodnie

z art. 51 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005, w przypadku nieprzestrzegania norm i wymogów w jakimkolwiek momencie w ciągu danego roku kalendarzowego całkowitą kwotę płatności rolno środowiskowych zmniejsza się lub wyklucza.

W oparciu o § 31 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego wyrażona w procentach wielkość zmniejszenia płatności rolnośrodowiskowej, w zależności

od stwierdzonej oceny wagi niezgodności, w zakresie podstawowych wymagań,

o których mowa w § 3 pkt 1 jest określana w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Natomiast zmniejszenia, o których mowa

w ust. 1 dokonuje się w decyzji w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Podnieść należy, iż zasadniczym celem przeprowadzanych przez ARiMR kontroli jest zweryfikowanie czy rolnik prowadzi działalność rolniczą i przestrzega wymogów

i form określonych przepisami.

W dniach [...].08.2013 r. - [...].12.2013 r. w gospodarstwie wnioskodawcy została przeprowadzona kontrola na miejscu w zakresie wzajemnej zgodności. Inspektorzy terenowi podczas kontroli stwierdzili, że w gospodarstwie nie były przestrzegane minimalne normy (DKR):

– N.04 - na łąkach lub pastwiskach okrywa roślinna nie była koszona i usuwana,

w terminie do dnia 31 lipca, lub nie były na nich wypasane zwierzęta,

– N.04.1 - rolnik nie przeprowadził na łąkach lub pastwiskach wymaganego koszenia i usuwania okrywy roślinnej w terminie lub nie były na nich wypasane zwierzęta.

Stwierdzone nieprawidłowości dotyczą działek rolnych J, IA, J, JA.

Z akt sprawy wynika, że Skarżący w dniu [...].10.2013 r. powiadomił pisemnie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł. o zaistnieniu siły wyższej w postaci podtopienia gruntów, uniemożliwiającego wykoszenie działek ewidencyjnych nr: [...], [...] i [...], obręb G.- dotyczy działek rolnych I, IA, J, JA.

Zgodnie z art. 47 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1974/2006 z dnia

15 grudnia 2006 r., przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. W myśl § 4 ust. 3 rozporządzenia rolno środowiskowego, wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów są określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia zgodnie z którym, w części II. Pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne, ust. 2 Wymogi dodatkowe dla wariantu 2.3 Trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania), pkt 2 - w przypadku równoczesnej realizacji na tych samych gruntach rolnych pakietu 5 Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 - rolnik zobowiązany jest do koszenia w odpowiednim terminie określonym w części IV załącznika, tj. w terminie od dnia 1 sierpnia do dnia 30 września. Natomiast

w przypadku Pakietu 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 (część IV.), w przypadku użytkowania kośnego trwałych użytków zielonych (ust. 2 pkt. 4 lit. a) rolnik zobowiązany jest

do koszenia w terminie od dnia 1 sierpnia do dnia 30 września. Zatem Skarżący dopełnił obowiązku powiadomienia Kierownika Biura Powiatowego ARiMR,

z zachowaniem terminu - 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. Dodatkowo

w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego Skarżący dnia [...].07.2014 r. złożył oświadczenie oraz dostarczył dowody potwierdzające wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności w postaci oświadczeń o wystąpieniu szkody

w uprawach na działkach ewidencyjnych nr [...], [...] i [...] podpisane przez świadków: Pana Z. P. i Pana M. P. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, jak wynika z akt sprawy, uznał wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności na działkach ewidencyjnych [...], [...] i [...], dlatego nie zastosował zmniejszenia płatności z tytułu nieprzestrzegania norm i wymogów w odniesieniu do tych działek.

Z akt sprawy wynika także, że Skarżący w dniu [...].04.2013 r. wraz

z wnioskiem o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 złożył oświadczenie o wymarznięciu drzew na działce rolnej B, w wyniku działania siły wyższej. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł., w dniu [...].12.2013 r. wystosował do wnioskodawcy wezwanie do złożenia wyjaśnień nr [...], w celu dostarczenia dowodów potwierdzających wystąpienie w gospodarstwie siły wyższej (wymarznięcie drzew śliwy na działce ewidencyjnej nr [...]). W odpowiedzi na wezwanie, dnia [...].12.2013 r. Skarżący złożył oświadczenie oraz dołączył: oświadczenia o wystąpieniu szkody w uprawach na działce ewidencyjnej nr [...] podpisane przez Pana M. S. (sołtysa gminy W.) i Pana Z. P. (sąsiada), oraz kopię protokołu z pełnej rocznej kontroli gospodarstwa sporządzonego przez A. Organ uznał, że zaprzestanie realizacji podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego na działce rolnej B. na powierzchni 0.40 ha, w zakresie pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.9 - uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania) nastąpiło w wyniku działania siły wyższej. Uznanie siły wyższej lub nadzwyczajnej okoliczności spowodowało odstąpienie od odzyskiwania kwot wypłaconych z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych za realizację pakietu. 2, wariant 2.10/2.9 - uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) / uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania).

Składając natomiast zmianę do wniosku dnia [...].06.2013 r. Skarżący zadeklarował działkę rolną B o powierzchni 0,40 ha, grupa upraw JPO, RS - ugór bez kodu wariantu. Zgodnie z zapisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm w § 2 uznaje się, że grunt orny był ugorowany, jeżeli grunt ten podlegał co najmniej raz w roku, w terminie do dnia 31 lipca koszeniu tub innym zabiegom uprawowym zapobiegającym występowaniu

i rozprzestrzenianiu się chwastów. Jak wynika z akt sprawy na str. 7 raportu

z czynności kontrolnych w zakresie wzajemnej zgodności (nr dokumentu w kolumnie uwagi inspektorzy trenowi przy działce rolnej B wpisali "działka porośnięta chwastami i zaschniętymi trawami". Potwierdzeniem powyższego jest dokumentacja fotograficzna - fotografia nr 1-6 wykonana dnia [...].08.2013 r.

Istotnym jest, iż uczestnictwo w systemie dopłat wymaga akceptacji przez rolnika zasad ich przyznawania. Ubieganie się o dopłaty nie jest przecież obowiązkowe. Niniejsze dotyczy m.in. zobowiązania zawartego na ostatniej stronie wniosku pomocowego, zgodnie z którym należy przez cały rok kalendarzowy

w którym został złożony wniosek utrzymywać wszystkie grunty rolne zgodnie

z normami oraz przestrzegać wymogów. Jeżeli więc producent rolny dobrowolnie zdecydował się być uczestnikiem wybranego programu pomocowego, to jego prawa

i obowiązki określają przepisy prawa wspólnotowego oraz prawa krajowego.

Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 5 listopada 2010 r., II GSK 1004/09, LEX

nr 746020, bez względu na rodzaj gruntu rolnego oraz zalecanych zabiegów agrotechnicznych grunty muszą być zadbane, więc nie mogą na nich występować wieloletnie chwasty oraz samosiejki drzew. NSA podkreślił, że stawiany przez prawodawcę wspólnotowego, a także krajowego wymóg utrzymania gruntów

w dobrej kulturze rolnej nie jest celem samym w sobie, ale ma zapewnić, aby grunty rolne, co do których rolnik ubiega się o przyznanie płatności były faktyczne w dobrym stanie agrotechnicznym.

Wyrażona w procentach wielkość zmniejszenia płatności obszarowych, płatności cukrowej lub płatności do pomidorów ustalana w zależności od liczby punktów przypisanych stwierdzonym niezgodnościom została określona

w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 kwietnia 2010 r.

w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności, oraz procentowej wielkości zmniejszenia płatności bezpośredniej, płatności cukrowej lub płatności do pomidorów (Dz. U. z 2010 r., Nr 67, póz. 434 ze zm.).

W świetle § 4 rozporządzenia z dnia 1 kwietnia 2010 r., stwierdzonemu w toku kontroli na miejscu naruszeniu wymogów lub norm, w raporcie z czynności kontrolnych, przypisuje się liczbę punktów w ramach oceny wagi w zakresie zasięgu, dotkliwości i trwałości w tym również w przypadku stwierdzenia celowej niezgodności. W przypadku stwierdzenia więcej niż jednego naruszenia w ramach jednej niezgodności (aktu prawnego, normy), niezgodności tej przypisuje się liczbę punktów przypisaną naruszeniu, które uzyskało najwyższą liczbę punktów,

a w przypadku równej liczby punktów - liczbę punktów przypisaną jednemu z tych naruszeń. Procentową wartość zmniejszenia dla danej niezgodności ustala się

w zależności od liczby punktów ustalonych dla danej niezgodności, na zasadach określonych w załączniku nr 5 do rozporządzenia w sprawie liczby punktów.

Zgodnie z załącznikiem nr 5 do ww. rozporządzenia określającego wyrażoną w procentach wielkość zmniejszenia płatności bezpośredniej, płatności cukrowej lub płatności do pomidorów w zależności od liczby punktów przypisanych stwierdzonym niezgodnościom w przypadku gdy suma punktów wynosi 7, płatność ulega zmniejszeniu o 3 %.

W myśl art. 22 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 kwota pomniejszenia płatności z tytułu nieprzestrzegania norm i wymogów wyliczana jest od ustalonej kwoty płatności, po zastosowaniu wszystkich innych sankcji oraz ewentualnych redukcji.

Ponadto, zgodnie z § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe zachowuje występujących

w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone, w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE)

nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 1), zwane dalej "trwałymi użytkami zielonymi", oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody.

Ze zgromadzonych akt sprawy oraz raportu z czynności kontrolnych wynika, że Skarżący nie zachował w gospodarstwie rolnym powierzchni trwałych użytków zielonych i wszystkich elementów krajobrazu tworzących ostoje dzikiej przyrody, ponieważ swoim działaniem doprowadził do zmniejszenia tej powierzchni (pakiet 2, wariant 2.3 -powierzchnia deklarowana 41,55 ha, powierzchnia stwierdzona 41,24 ha, oraz pakiet 5, wariant 5.1 - powierzchnia deklarowana 42,07 ha, powierzchnia stwierdzona 41,76 ha). Dowodem powyższego jest stwierdzenie w wyniku kontroli powierzchni mniejszej niż powierzchnia deklarowana, co potwierdza zgromadzona

w sprawie dokumentacja fotograficzna będąca integralną częścią raportu (działka rolna M - fotografia nr 31 -34).

W związku z naruszeniem § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa

i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku, dotyczącym zachowania występujących

w gospodarstwie rolnym trwałych użytków zielonych, zasadnie zastosowano § 38 ust. 6 ww. rozporządzenia, zgodnie z którym jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolno środowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1. płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20 %

w roku, w którym stwierdzono takie uchybienie.

Zgodnie z § 38 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej działek rolnych, w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana części dotyczącej danego pakietu albo wariantu. Natomiast zgodnie z § 38 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowej w przypadku, o którym mowa w ust. 1 jest określona w załączniku nr 7 do rozporządzenia.

Dodatkowo zgodnie z § 49 ust. 2 ww. rozporządzenia, do ustalenia wysokości zmniejszenia płatności rolnośrodowiskowej w przypadku stwierdzenia uchybienia

w przestrzeganiu wymogów określonych w części II. Pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne w ust. 1 pkt 2 lub w ust. 2 załącznika nr 3 do rozporządzenia przez rolnika, który podjął na podstawie rozporządzenia, o którym mowa w § 58 (rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rołnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na łata 2007-2013 (Dz. U, Nr 33, póz. 262 ze zm.), zobowiązanie rolnośrodowiskowe

w zakresie wariantu trzeciego lub czwartego pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, stosuje się przepisy rozporządzenia, o którym mowa w § 58.

Zgodnie z § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 roku, jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości,

w części dotyczącej działek rolnych, w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7

do rozporządzenia wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana części dotyczącej danego pakietu albo wariantu. Natomiast zgodnie z § 27 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowej w przypadku, o którym mowa w ust. 1 jest określona

w załączniku nr 7 do rozporządzenia.

W raporcie z czynności kontrolnych nr [...], inspektorzy terenowi dla działki rolnej wpisali między innymi kod błędu E1 oznaczający nieodpowiednie przeznaczenie plonu oraz kod błędu E4 oznaczający brak koszenia lub wypasu, lub koszenie lub wypas w niewłaściwym terminie. Zgodnie

z załącznikiem nr 3 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia

13 marca 2013 roku - Wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów,

w części II. Pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne, ust. 1 - wymogi dla wszystkich wariantów obowiązuje:

• przeznaczenie plonu na pasze, do bezpośredniego spożycia przez ludzi,

do przetwórstwa, do kompostowania lub przekazanie do innych gospodarstw rolnych.

Natomiast zgodnie z załącznikiem nr 3 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa

i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 roku - Wymogi dla poszczególnych pakietów

i ich wariantów w części II Pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne, ust. 2 - wymogi dodatkowe dla wariantu 2.3 trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) obowiązuje:

• koszenie do dnia 31 lipca lub wypasanie w okresie wegetacyjnym na trwałych użytkach zielonych oraz usunięcie lub złożenie w stogi ściętej biomasy w terminie

2 tygodni po pokosie.

Ponadto w raporcie z czynności kontrolnych nr [...], inspektorzy terenowi dla działki rolnej I, IA, J, JA wpisali między innymi kod błędu N9 oznaczający niewykoszenie lub wykoszenie w nieodpowiednim terminie oraz kod błędu N019 oznaczający pozostawienie większej niż 50 % nieskoszonej powierzchni działki rolnej. Dodatkowo w raporcie z czynności kontrolnych w zakresie działania Program rolnośrodowiskowy, inspektorzy terenowi dla działki rolnej M wpisali kod błędu N020 oznaczający pozostawienie nieskoszonej niewłaściwej części działki rolnej, w szczególności innej niż zaznaczona na materiale graficznym, a dla działki rolnej MA wpisali miedzy innymi kod błędu NH oznaczający wykoszenie całej powierzchni. Zgodnie z załącznikiem nr 3 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa

i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku - Wymogi dla poszczególnych pakietów

i ich wariantów, w części IV. Pakiet 5. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków

i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, (ust. 2, pkt 4 lit. a) wymogi dodatkowe dla wariantu 5.1 ochrona siedlisk lęgowych ptaków w przypadku użytkowania kośnego trwałych użytków zielonych obowiązuje: koszenie w terminie od dnia l sierpnia do dnia 30 września; wysokość koszenia 5-15 cm; pozostawienie

5 - 10 % powierzchni działki rolnej nieskoszonej, przy czym w każdym roku powinno to dotyczyć innej części tej działki. Zgodnie z § 25 ust 1. ww. rozporządzenia Agencja udostępnia rolnikowi, który złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, materiał geograficzny, z oznaczeniem co najmniej granic

i numerów działek ewidencyjnych, na których jest realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe oraz z oznaczeniem granic położonych na obszarze tego gospodarstwa. Na podstawie § 25 ust 2 pkt 2 ww. rozporządzenia, rolnik zaznacza na materiale graficznym część działki rolnej, która ma pozostać nieskoszona

w danym roku - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 3, 4, lub 5, a następnie dołącza ten materiał graficzny do wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej począwszy od drugiego roku realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. Ponieważ Skarżący nie spełnił powyższych wymogów

na działce rolnej M i MA, nieprawidłowość wykryta w wyniku kontroli na miejscu miała wpływ na przyznanie płatności. Zgodnie § 38 ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z dnia 13 marca 2013 roku wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowe j w przypadku, o którym mowa w ust. 004050.

Zarzut podnoszony przez Skarżącego dotyczący naruszenia art. 7, 80 Kpa, oraz art. 21 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 14 ustawy z dnia 7 marca 2007 r.

o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (tekst jednolity: Dz. U.

z 2013 r., póz. 173), zdaniem Sądu jest nieuzasadniony. Zebrany materiał dowodowy został oceniony prawidłowo, uwzględniając znaczenie i wartość poszczególnych dokumentów zgromadzonych w sprawie. Wydając decyzję organ I i II instancji oparł się na obowiązujących przepisach prawnych, czemu dał wyraz w podstawie prawnej decyzji, a uzasadnienie faktyczne potwierdził uzasadnieniem prawnym.

W postępowaniu w sprawie o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, według art. 21 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich

z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych

w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Ust. 2 art. 21 cytowanej ustawy stanowi między innymi, że w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności (pkt 1); jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (pkt 2). Z kolei w myśl ust. 3 art. 21 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Reasumując obowiązek organu został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę. Na organie nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów

na poparcie twierdzeń i uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności.

To na ubiegającym się o pomoc w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" spoczywa ciężar udowodnienia, że nie zachowanie trwałych użytków zielonych, które występowały w gospodarstwie rolnym i określone były w planie działalności rolnośrodowiskowej nie winno skutkować zastosowaniem sankcji z § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, z uwagi na wystąpienie okoliczności wyłączających, o których mowa w § 6 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Bowiem w przypadku pakietów, w których przyznaje się płatność do gruntów użytkowanych jako trwałe użytki zielone, tak jak miało to miejsce w przypadku pakietu 2 i pakietu 5, sam fakt zmniejszenia powierzchni trwałych użytków zielonych należy uznać za równoznaczny z nie wypełnieniem wymogu § 4 ust. 2 pkt 1, czyli nie zachowaniem, skutkującym obowiązkiem nałożenia przez organ stosownej sankcji.

Należy również zauważyć, iż zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy

o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, organ przed którym toczy się postępowanie udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń

co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Pan Z. B. żądania takiego nie złożył.

Odnosząc się do zarzutu niewłaściwej interpretacji przepisu § 38 ust. 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku przez organ I i II instancji, poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej i wybiórczą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego sprzecznego

z doświadczeniem życiowym i zasadami logicznego rozumowania, organ II instancji zasadnie, zdaniem Sądu stwierdził, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR

w Ł. prawidłowo ustalił stan faktyczny i słusznie zastosował sankcję 20 %

na podstawie § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, zgodnie z którym jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym

i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych

i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20 % w roku, w którym stwierdzono takie uchybienie. Ponadto w myśl § 38 ust. 7 ww. rozporządzenia, przepisu ust. 6 nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym

i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych

i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo w wyniku przeniesienia, w drodze umowy sprzedaży, darowizny lub innej umowy posiadania gruntów rolnych, na których występują takie użytki lub elementy krajobrazu, lub utraty posiadania takich gruntów, a do działek rolnych położonych na tych gruntach nie została przyznana płatność rolnośrodowiskowa. Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy wskazać należy, że Skarżący w latach wcześniejszych otrzymał płatność rolnośrodowiskowa za realizację pakietu 2, wariant 2.3/2.4 oraz pakiet 5, wariant 5.1. Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie nie znajduje również zastosowania art. 73 wyżej cytowanego rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. zgodnie, z którym obniżek i wykluczeń, przewidzianych

w rozdziałach I i II, nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik złożył wniosek zgodny

ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają

z jego winy. Obniżek i wykluczeń, przewidzianych w rozdziałach I i II, nie stosuje się w odniesieniu do tych części wniosku o przyznanie pomocy co, do których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem, że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu przeprowadzenia kontroli

na miejscu, oraz że organ ten nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku. Podane przez rolnika informacje, o których mowa w akapicie pierwszym, powodują dostosowanie wniosku do faktycznej sytuacji.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie ma podstaw do zastosowania powyższego zwolnienia od nałożenia sankcji finansowych. Wniosek nie był bowiem prawidłowy pod względem faktycznym, a Skarżący nie wykazał skutecznie w toku postępowania, iż nie ponosi winy za zadeklarowanie we wniosku nieprawidłowych danych. Wnioskujący o dopłaty właściciel działki powinien być najlepiej zorientowany, co do użytkowanego przez niego obszaru, a zatem nie można uznać braku jego winy w sytuacji, gdy zadeklarowana przez niego powierzchnia działki rolnej jest niezgodna z rzeczywistością (por. m.in. wyrok NSA z 18 listopada 2010 r., sygn. akt II GSK 990/09; wyrok NSA z 14 października 2010 r., sygn. akt II GSK 875/09).

Skarżący nie wykazał bowiem skutecznie, że stan na gruncie odbiegał

od stwierdzonego i opisanego w protokole z czynności kontrolnych. Wypełniając wniosek, to wnioskodawca określa zakres swojego żądania i to on ponosi odpowiedzialność za popełnione błędy. Trzeba też pamiętać, że składając wniosek na urzędowym formularzu Skarżący oświadczył, że zna zasady przyznawania płatności objętych wnioskiem (część. IX wniosku Oświadczenia i zobowiązania). Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, sygn. akt. I SA/Bk 223/08 "wypełniając wniosek o przyznanie płatności wnioskodawca składa oświadczenie woli i wiedzy, za które ponosi odpowiedzialność i nie może tej odpowiedzialności

za wadliwe wypełnienie takiego wniosku przerzucać na organ administracji publicznej. Postępowanie administracyjne było w niniejszej sprawie wszczęte

na wyłączny wniosek Skarżącego, zaś wnioskodawca nie był zobowiązany

do uzyskania płatności i składania wniosku, ale korzystał z uprawnienia, które wynikało z przepisów prawa".

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 08.07.2009 r., sygn. akt II GSK 1115/08 wskazał: "(...) odpowiedzialność za treść merytoryczną wniosku ponosi producent rolny, m.in. także za skutki zgłoszenia danych niezgodnych

z rzeczywistym stanem rzeczy. Uzasadnieniem takiego stanowiska jest wzgląd

na wykonywanie przez producenta rolnego swojej działalności zawodowo i na własny rachunek. (...) Należy również dodać, co zresztą wydaje się oczywiste, iż każdy podmiot zawodowo wykonujący swoją działalność powinien podnosić poziom swojej wiedzy i kwalifikacji zawodowych. Dotyczy to również producentów rolnych. Stworzone są zresztą ku temu wszelkie warunki, w tym m.in. swoboda zrzeszania się rolników dla obrony ich interesów (por. ustawę z dnia 7 kwietnia 1989 r. o związkach zawodowych rolników indywidualnych; Dz. U. Nr 20, póz. 106, ze zm. oraz ustawę

z dnia 8 października 1982 r. o społeczno-zawodowych organizacjach rolników;

Dz. U. Nr 32, póz. 217zezm.)." Ponadto sankcje dotyczące nie zachowania występujących w gospodarstwie roinym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych, nałożone przez organ wynikają

z przepisów prawa krajowego - § 38 ust. 6 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, dlatego też wyżej cytowany art. 73 nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie.

Zarzut zawarty w skardze dotyczący naruszenia art. 75 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. jest również niezasadny, bowiem, jak słusznie wskazuje organ, art. 75 rozporządzenia 1122/2009 nie

ma zastosowania w sprawach o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. Zgodnie

z częścią II - Zasady zarządzania i kontroli, tytuł I - Wsparcie Rozwoju Obszarów Wiejskich w odniesieniu do niektórych środków w ramach osi 2 i 4, rozdział I, art. 7 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005

w odniesieniu do wprowadzania procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25/8 z 28.01.2011 r. ze zm.), do celów niniejszego tytułu stosuje się odpowiednio art. 2 akapit drugi pkt 1, 10 i 20, art. 6 ust. 1, art. 10 ust. 2, art. 12, 14, 16 i 20, art. 25

ust. 1 akapit drugi, art. 73, 74 i 82 rozporządzenia (WE) nr II22/2009. W odniesieniu do środków, o których mowa w art. 36 lit. b) ppkt (iii), (iv) i (v) rozporządzenia (WE)

nr 1698/2005, państwa członkowskie mogą jednak ustanowić odpowiednie systemy alternatywne, aby jednoznacznie określić grunty objęte wsparciem.

W ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" zastosowanie ma przepis art. 47 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r., zgodnie z którym Państwa Członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej; śmierć rolnika, długotrwała niezdolność beneficjenta

do wykonywania zawodu, wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeżeli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania, katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa, wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich; choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza. Przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz

z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu l O dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba

są w stanie dokonać tej czynności.

Zgodnie z § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, inną niż wymienione

w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006 kategorią siły wyższej lub wyjątkową okolicznością, w przypadku wystąpienia której zwrot pomocy nie jest wymagany, jest m.in: wywłaszczenie części nieruchomości, jeżeli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, uniemożliwiające dalszą realizację tego zobowiązania; zmiana zasięgu obszarów objętych programami działań mającymi na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych na obszarach szczególnie narażonych lub zmiana tych programów; utrata posiadania gruntów rolnych, na których powinno być realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe, w wyniku scalenia gruntów dokonanego na podstawie przepisów o scalaniu i wymianie gruntów; wystąpienie okoliczności określonych w § 7 ust. 2 lub 3 - w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 lub 5; śmierć posiadanego przez rolnika zwierzęcia rasy lokalnej, za którą rolnik nie ponosi odpowiedzialności - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7. Uznanie przypadku siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności powoduje, że płatność rolnosrodowiskowa nie podlega zwrotowi, jeżeli rolnik zaniechał realizacji działań rolnośrodowiskowych, na powierzchni objętej działaniem siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności w okresie trwania zobowiązania rolnośrodowiskowego. Ponadto uznanie przypadku siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności powoduje, że nie będą stosowane zmniejszenia lub wykluczenia z tytułu nieprzestrzegania norm i wymogów. Zatem rolnik zachowuje prawo do kontynuacji zobowiązań rolnośrodowiskowych, jednak płatność w danym roku jest mu odmawiana. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł. rozważył sprawę Skarżącego pod względem wystąpienia kategorii siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności. Organu I instancji uznał zaistnienie siły wyższej na działkach ewidencyjnych nr ewidencyjnych; [...], [...], [...] - działki rolne I, IA, J, JA. Do wymienionych działek rolnych odmówiono płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, oraz nie zastosowano zmniejszenia płatności z tytułu nieprzestrzegania norm i wymogów. Zmniejszenia kwoty płatności

z tytułu niezachowania na terenie gospodarstwa powierzchni trwałych użytków zielonych (20%) oraz z tytułu nieprzestrzegania norm i wymogów (3 %) dokonano

z pominięciem działek rolnych I, IA, J, JA. Organ zatem potraktował to zagadnienie całościowo i prawidłowo.

Ze względu na powyższe, na mocy art. 151 p.p.s.a. Sąd postanowił jak

w sentencji.