Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 417/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2013-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 98 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
article: art. 156 par 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz,, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Protokolant Starszy referent Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 października 2013 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa części decyzji zatwierdzającej projekt podziału działki oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia ...Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu wniosku Gminy reprezentowanej przez pełnomocnika adwokata P. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ostateczną decyzją Kolegium z dnia ....stwierdzającej z urzędu nieważność decyzji wydanej z up. Wójta Gminy . z dnia ... zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości oznaczonej nr geod; ...o pow. 3,75ha położonej w obrębie R., na 23 działki o kolejnych numerach od .... do ..., w części obejmującej zapis o treści "działka gruntu nr ... o powierzchni 0,30 ha wydzielona jest pod drogę z nieruchomości, z której podział został dokonany przechodzi z mocy prawa na własność gminy z dniem, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna" - jako wydanej bez podstawy prawnej, - orzekło o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i orzekło co do istoty w ten sposób że stwierdziło, iż powyższa decyzja z dnia ..... w części została wydana została z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. jednak z tego powodu, że decyzja wywołała nieodwracalne skutki brak jest podstaw do stwierdzenia jej nieważności.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Kolegium orzekając jako organ pierwszej instancji stwierdziło nieważność decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy z dnia .... zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości oznaczonej nr geod. .... o pow. 3,75ha położonej w obrębie R., na 23 działki o kolejnych numerach od ... do ..., w części obejmującej stwierdzenie o treści "działka gruntu nr .... o powierzchni 0,30 ha wydzielona jest pod drogę z nieruchomości, z której podział został dokonany przechodzi z mocy prawa na własność gminy z dniem, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna" - jako wydanej bez podstawy prawnej.

Z akt sprawy wynika, że aktualni właściciele działek wydzielonych w wyniku podziału działki nr geodezyjny ... o pow. 3,75ha wystąpili o stwierdzenie w części nieważności decyzji podziałowej twierdząc, że działka nr .... jest droga wewnętrzną obsługującą wyłącznie działki wydzielone w tym podziale, czego potwierdzeniem jest to, iż nabywając poszczególne działki pod budowę swoich domów zobowiązywali się partycypować w kosztach doprowadzenia mediów oraz urządzenia tej drogi i w tym celu zawiązali Komitet Budowy Osiedla, na który dobrowolnie wpłacali ustalone sumy. Kolegium ustaliło iż, wnioskodawcy jako że nie są stronami postępowania podziałowego nie mają legitymacji do skutecznego wszczęcia postępowania nadzwyczajnego w sprawie podziału.

Kolegium badając sprawę działało z urzędu, a sygnałem do działania w tym trybie był opisany wyżej wniosek właścicieli działek wydzielonych w wyniku podziału działki nr .... o pow. 3,75ha. Kolegium badając zgodność z prawem decyzji Wójta Gminy z dnia .... doszło do przekonania, że w części rozstrzygnięcia została wydana bez podstawy prawnej, a zatem jest dotknięta wadą kwalifikowaną o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. mianowicie wadą wydania decyzji bez podstawy prawnej.

W ramach badania stanu faktycznego sprawy Kolegium ustaliło, że decyzją z ....Wójt Gminy zatwierdził na wniosek A. Z. reprezentowanej przez pełnomocnika J. L. projekt podziału stanowiącej jej własność nieruchomości położonej w obrębie ewidencyjnym R., oznaczonej w ewidencji gruntów numerem ... o pow. 3,75ha uregulowanej w księdze wieczystej Kw .... W decyzji Wójt Gminy orzekł, o podziale wskazanej nieruchomości na 23 działki o kolejnych numerach od ... do .... Stwierdził też, że "działka gruntu nr .... o powierzchni 0,30 ha wydzielona jest pod drogę z nieruchomości, z której podział został dokonany przechodzi z mocy prawa na własność gminy z dniem, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna". Wskazał, że wysokość odszkodowania będzie uzgodniona między właścicielem a zarządem gminy oraz podał, że jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie odszkodowanie ustalone będzie według zasad i trybu obowiązującego przy wywłaszczaniu nieruchomości.

Kolegium wskazało, że art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji podziałowej czyli w dniu ....nie rozróżniał, czy pod podjęciem "drogi" użytym w ustępie pierwszym art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami należy rozumieć wszystkie drogi, czy tylko drogi publiczne. Wszelkie wątpliwości dotyczące rozumienia pojęcia drogi zostały rozstrzygnięte obowiązującą od dnia 15 lutego 2000r. nowelizacją tego przepisu wprowadzoną ustawą z dnia 7 stycznia 2000r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz innych ustaw ( Dz. U. Nr 6 , poz. 70).

Kolegium zarzuciło wydanej decyzji sprzeczność z prawem, ponieważ w jego ocenie niedopuszczalne było orzekanie o własności wydzielonej w decyzji podziałowej działki nr .... a także traktowanie drogi wydzielonej w wyniku tego podziału jako drogi publicznej.

W odniesieniu do dokonanych ustaleń faktycznych Kolegium przeanalizowało stan prawny obowiązujący w dacie wydania decyzji organu pierwszej instancji z dnia .... dochodząc do przekonania, że dotknięta jest w części wadą wydania jej bez podstawy prawnej. Kolegium uznało, że w analizowanej decyzji podziałowej nie było podstawy prawnej, a także potrzeby orzekania w trybie decyzji administracyjnej o przejściu prawa własności gruntu wydzielonego pod drogę na gminę, bowiem kwestie te zostały przesądzone przez ustawodawcę.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Gmina nie zgodziła się z rozstrzygnięciem Składu Kolegium orzekającego w pierwszej instancji. W pierwszej kolejności wskazała, że przysługuje jej prawo kwestionowania decyzji Kolegium wynikające z interesu prawnego w rozumieniu art. 28 K.p.a., bowiem wbrew ustaleniom organu I instancji Gmina jest właścicielem działki nr .... co potwierdza załączony odpis z księgi wieczystej Nr .... prowadzonej przez Sąd Rejonowy Według wydruku z tej księgi wieczystej sporządzonego na dzień 17 grudnia 2012r. w jej dziale drugim jako właściciel działki z uwzględnieniem decyzji z dnia 27 października 1998r. uwidoczniona jest strona skarżąca. Powołując się na poglądy literatury przedmiotu pełnomocnik strony skarżącej wskazał, że gminie przysługuje status strony w nadzwyczajnych postępowaniach dotyczących wzruszenia decyzji ostatecznej zatwierdzającej podział nieruchomości gruntowej, jeżeli działki wydzielone w wyniku tego podziału pod drogi publiczne przeszły na jej własność.

Pełnomocnik zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomości w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji z dnia .... poprzez jego niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że miał on zastosowanie tylko do nieruchomości przeznaczonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod drogi publiczne. Wskazał także na naruszenie art. 77 K.p.a. poprzez ustalenie właściciela działki na podstawie zaświadczenia , a nie wypisu z księgi wieczystej oraz uchybienie art. 156 § 2 i art. 158 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez ich niezastosowanie pomimo zaistnienia nieodwracalnych skutków. Pełnomocnik strony zawnioskował o uchylenie skarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie ewentualnie o jej uchylenie i stwierdzenie, że została ona wydana z naruszeniem prawa.

Zdaniem pełnomocnika strony skarżącej wydzielenie działki pod drogę nastąpiło zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami prawa. W jego ocenie zapisy zamieszczone w decyzji dotyczące przejścia prawa własności działki nr .... na Gminę mają charakter informacyjny dotyczący skutków prawnorzeczowych podziału, nie kreują nowego stanu prawnego bowiem ten w świetle przywoływanego art. 98 ust. 1 ustawy następuje z mocy prawa. Zarzucił Kolegium, że wadliwie ustaliło stan faktyczny sprawy. Nie jest bowiem prawdą, iżby aktualnie jako właściciel działki nr ... figurowała A. Z., czyli poprzedni właściciel.

Po rozpatrzeniu sprawy przez kolejny Skład Orzekający Samorządowe Kolegium Odwoławcze doszło do przekonania, że zarzuty odwołania są tej natury, iż należy je uwzględnić bowiem skutecznie wpływają na byt skarżonej decyzji.

Kolegium wydając niniejsze rozstrzygniecie uwzględniło przede wszystkim fakt, że na etapie postępowania odwoławczego, pojawiły się nowe okoliczności mające istotny wpływ na prowadzone postępowanie, a odnoszące się do wprowadzonych w księdze wieczystej zapisów potwierdzających nabycie przez Gminę Biała Podlaska własności działki nr .... Stwierdzony stan faktyczno - prawny potwierdzają informacje wynikające z wydruku dotyczącego Księgi wieczystej Nr ... prowadzonej przez Sąd Rejonowy Faktów tych nie kwestionują sami zainteresowani czyli A. Z. poprzednia właścicielka działki oraz jej aktualny właściciel czyli strona skarżąca. Wniosek wszczynający postępowanie odwoławcze w imieniu Gminy złożył Wójt Gminy uprawniony do reprezentowania gminy na zewnątrz i składania oświadczeń woli w jej imieniu. Należy zgodzić się z wnioskodawcą że jako właścicielowi położonej w R. działki nr .... - drogi przysługuje mu status strony przedmiotowego postępowania.

Podkreślić należy, iż kontrolowana w niniejszym postępowaniu decyzja Kolegium z dnia ... zapadła w postępowaniu o charakterze nadzwyczajnym, a jego celem jest wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji dotkniętej kwalifikowaną wadą nieważności. Przypadki te dotyczą zaś takich sytuacji gdy decyzja administracyjna jest obarczona tak poważną wadliwością, że jej trwałość i związana z tym pewność porządku prawnego musi ustąpić wymaganiom płynącym z zasady praworządności. Przesłanki stanowiące podstawę stwierdzenia nieważności decyzji enumeratywnie wymienia art. 156 § 1 pkt 1-7 K.p.a. Przy czym niedopuszczalna jest ich wykładnia rozszerzająca, zważywszy na fakt, że stwierdzenie nieważności decyzji jest odstępstwem od zasady stabilności orzeczeń wyrażonej w art. 16 K.p.a. i wymaga niekwestionowanego ustalenia, iż decyzja administracyjna jest obarczona jedną z wad wymienionych w powołanym przepisie. Wskazać należy, iż wśród przesłanek enumeratywnie wymienionych w tym przepisie, jego pkt 2, wymienione jest wydanie decyzji bez podstawy prawnej.

Wydanie decyzji bez podstawy prawnej można sprowadzić do czterech przypadków. Pierwszy, to wydanie decyzji w sprawie, która nie była w ogóle prawnie uregulowana w dacie wydania decyzji (np. w przypadku utraty przez określony akt prawny mocy obowiązującej). Drugi, to wydanie decyzji w oparciu o przepis inny niż powszechnie obowiązujący (np. na podstawie instrukcji, czy aktu prawodawczego o wewnętrznym charakterze). Trzeci, to wydanie decyzji w sytuacji gdy prawa i obowiązki jednostki powstają z mocy samego przepisu ustawy i nie ma podstaw prawnych do wydawania decyzji z tego powodu, że zbędna jest konkretyzacja prawa lub obowiązków indywidualnie określonego podmiotu, bo prawa te i obowiązki skonkretyzowane są i bez tego. Czwarty odnosi się do przypadków, gdy norma prawna przewiduje inną formę działania niż wydanie decyzji administracyjnej, np. dokonanie czynności materialnotechnicznej.

Zdaniem Kolegium działającego w II instancji wada stwierdzona w decyzji z dnia .... została oceniona jako wydanie decyzji bez podstawy prawnej wynikającej ze wskazanego trzeciego przypadku. Przedmiotowa nieruchomość położona była na obszarze objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Podstawę prawną dokonanego jej podziału stanowił przepis art. 93 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. Nr 115, póz. 741) zwanej dalej ustawą stanowiący, że podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego, zgodność ta dotyczy przy tym zarówno przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu. Ponadto podział nieruchomości nie jest dopuszczalny, jeżeli projektowane do wydzielenia działki gruntu nie mają bezpośredniego dostępu do drogi publicznej, za który uważa się również ustanowienie dla wydzielonych działek gruntu odpowiednich służebności drogowych, jeżeli nie ma możliwości wydzielenia drogi z nieruchomości objętej podziałem. Poza tym zgodność proponowanego podziału nieruchomości z ustaleniami planu miejscowego, zaopiniował Wójt Gminy w formie postanowienia z dnia ... W myśl natomiast art. 96 ust. 1 podziału nieruchomości dokonuje się na podstawie decyzji wójta (...), zatwierdzającej projekt podziału, która stanowi podstawę do dokonania wpisów w księdze wieczystej oraz w katastrze nieruchomości ( art. 94 ust. 4 ustawy).

Zgodnie zaś z treścią art. 98. 1 cytowanej ustawy działki gruntu wydzielone pod drogi z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą z mocy prawa na własność gminy z dniem, w którym decyzja o podziale stała się ostateczna, a orzeczenie o podziale prawomocne. Jeżeli podział nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, powiatu lub województwa został dokonany na wniosek użytkownika wieczystego, prawo użytkowania wieczystego działek gruntu wydzielonych pod drogi przechodzi na rzecz gminy. Jeżeli podział nieruchomości stanowiącej własność gminy został dokonany na wniosek użytkownika wieczystego, prawo użytkowania wieczystego dziatek gruntu wydzielonych pod drogi wygasa.

W myśl art. 98 ust. 2 ustawy wniosek o ujawnienie w księdze wieczystej praw gminy do działek gruntu wydzielonych pod drogi składa wójt, burmistrz albo prezydent miasta. Za działki gruntu, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości ( art. 98 ust. 3).

Podobnie jak Kolegium działające w I instancji Skład Orzekający podzielił jego zapatrywania, co do braku podstaw prawnych do orzekania w formie decyzji administracyjnej w przedmiocie określenia terminu przejścia na własność Gminy działki o nr .... powstałej w wyniku podziału oraz określenia zasad odszkodowania z tego tytułu, bowiem zarówno termin, jak i zasady wypłaty odszkodowania wynikały wprost z mocy prawa.

Informacje w tym przedmiocie zawarte w decyzji z dnia ... w ocenie Kolegium nie miały w sprawie istotnego znaczenia w świetle przywoływanej wyżej regulacji art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem przejście prawa własności nie dokonywało się z mocy decyzji w sprawie podziału ale z mocy prawa. Jeżeli zatem w wyniku podziału nieruchomości została wydzielona działka pod drogi, to późniejsze stwierdzenie nieważności decyzji w części elementów informujących o przejściu tej drogi na własność Gminy, nie odwraca tego faktu. Kolegium podkreśliło, że przepis art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie reguluje podziału nieruchomości, lecz określa – następujące z mocy prawa i tylko w określonych w nim wypadkach - cywilnoprawne skutki decyzji administracyjne o podziale nieruchomości, o wystąpieniu których nie orzekają decyzją organy administracji publicznej. Nie mają one też kompetencji do poświadczania zmian w stanie prawnym nieruchomości w inny sposób.

Instytucja nieważności decyzji administracyjnej jest odstępstwem od zasady trwałości i stabilności decyzji ostatecznych /art. 16 K.p.a./, stąd też kodeks postępowania administracyjnego przewiduje mechanizmy prawne chroniące pewność i stabilność obrotu prawnego. Jednym z nich jest nieodwracalność skutków prawnych zaistniałych w następstwie wydania decyzji. Przesłanka ta powoduje, że jej zaistnienie uniemożliwia stwierdzenie nieważności decyzji. Skutek prawny decyzji jest nieodwracalny wtedy, gdy cofniecie, zniesienie, odwrócenie skutków prawnych decyzji wymaga takich działań, do których organ administracji publicznej nie ma umocowania ustawowego, czyli nie może skorzystać z drogi postępowania administracyjnego i zastosować formy aktu administracyjnego. Decyzja wywołuje nieodwracalny skutek prawny, gdy ani przepisy prawa materialnego ani też przepisy procesowe stanowiące podstawę działania organu administracji publicznej nie czynią danego organu właściwym do cofnięcia tego właśnie skutku przez wydanie decyzji.

Kolegium uznało, że obowiązujące przepisy stanowiące podstawę działania obecnie Wójta Gminy, nie czynią tego organu administracji publicznej właściwym do cofnięcia zaistniałego skutku przez wydanie decyzji w zakresie postępowania podziałowego.

W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarżąca A. Z. wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając:

1. błędne przyjęcie, że decyzja Wójta Gminy z dnia ...zatwierdzająca projekt podziału nieruchomości oznaczonej nr ...pow. 3,75 ha położonej w obrębie R., przeniosła skutecznie własność działki ... z obrębu R. na Gminę,

2. błędne przyjęcie, że decyzja Wójta Gminy z dnia ... zatwierdzająca projekt podziału nieruchomości oznaczonej nr ... pow. 3,75 ha położonej w obrębie R., wywołała nieodwracalne skutki prawne i w konsekwencji nie podlega stwierdzeniu nieważności w zakresie, w jakim przenosi własność działki ... z obrębu R. na Gminę, mimo że narusza art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a,

3. błędne przyjęcie, że decyzja Wójta Gminy z dnia .... zatwierdzająca projekt podziału nieruchomości oznaczonej nr .... pow. 3,75 ha położonej w obrębie R., jedynie w tym sensie wydana została bez podstawy prawnej, że stwierdza ona, że działka gruntu nr ... o powierzchni 0,30 ha wydzielona jest pod drogę z nieruchomości, której podział został dokonany przechodzi z mocy prawa na własność gminy z dniem, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna,

4. błędne przyjęcie, że zamieszczenie w decyzji z dnia .... sformułowania działka gruntu nr .... o powierzchni 0,30 ha wydzielona jest pod drogę z nieruchomości, której podział został dokonany przechodzi z mocy prawa na własność gminy z dniem, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna, powoduje że decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne i nie podlega stwierdzeniu nieważności, pomimo że narusza art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

5. zaniechanie przeprowadzenia dowodu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, obejmującego działkę nr .... z obrębu R., obowiązującego w dniu wydania decyzji o podziale z dnia ....

6. pominięcie faktu, iż miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obowiązujący w dniu wydania decyzji nie przewidywał, że działka nr ... była przeznaczona pod drogę publiczną i w konsekwencji własność działki nie została przeniesiona na gminę.

W uzasadnieniu skargi A. Z. wskazała, że w jej ocenie art.98 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 21 sierpnia 1997 r., tj. sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 7 stycznia 2000 r. dotyczył jedynie dróg publicznych. Ponadto o przeznaczeniu działki na drogę publiczną decydują postanowienia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W przypadku nieruchomości nieobjętych takim planem nie jest dopuszczalne wydzielenie drogi publicznej i nie powstanie obowiązek przejęcia własności wydzielonych działek gruntu z mocy prawa przez podmioty publicznoprawne. Możliwe jest natomiast wydzielenie drogi wewnętrznej w celu zapewnienia wyodrębnionym w wyniku podziału działkom gruntu dostępu do drogi publicznej. Działka nr .... była według planu zagospodarowania przestrzennego przeznaczona pod drogę wewnętrzną, dojazdową. W związku z tym nie mogła przejść na własność gminy .... Zatem stwierdzenie o przejściu własności obarczone jest wadą powodującą nieważność decyzji jako rozstrzygnięcie wydane bez podstawy prawnej. Skarżąca kwestionuje także, że decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Podnosi, że własność przedmiotowej działki nie uległa zmianie od czasu wydania decyzji. Na poparcie powyższych twierdzeń skarżąca powołała orzecznictwo wojewódzkich sądów administracyjnych, Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sądu Najwyższego, a także poglądy doktryny.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze ...wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stwierdzenie nieważności ostatecznych decyzji administracyjnych jest nadzwyczajnym, wyjątkowym środkiem weryfikacji takich rozstrzygnięć, stanowiącym odstępstwo od wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a., zasady trwałości decyzji. Stąd też utrwalony jest pogląd, według którego z rażącym naruszeniem prawa o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie może być utożsamiane każde, nawet oczywiste naruszenie prawa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego powszechnie przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa to takie naruszenie, które z uwagi na wywołane skutki jest jednoznaczne w znaczeniu wadliwości rozstrzygnięcia oraz tylko takie naruszenie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. W konsekwencji stwierdzenie nieważności może dotyczyć tylko przypadków ewidentnego bezprawia, którego nigdy nie można usprawiedliwiać ani tolerować (wyroki NSA z 4 lipca 1996 r. II SA 1621/95, z 31 stycznia 1994 r. II SA 771/93, 9 września 1989 r. II SA 1249/97 Legalis oraz wyroki Sądu Najwyższego z 22 października 1987 r. III CRN 314/87 publ. OSP z. 1 z 1989 r., poz. 4 i z 16 lutego 1994 r. III ARN 1/94 publ. OSN z. 1 z 1994 r. poz. 1). Inaczej mówiąc rażące naruszenie prawa to naruszenie wyraźnej, nie budzącej wątpliwości normy prawa materialnego lub normy prawa procesowego. Oczywistość naruszenia prawa polega na oczywistej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną Obowiązkiem zaś organu stwierdzającego nieważność decyzji, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, jest wyraźne wykazanie, jaki konkretny przepis został naruszony i dlaczego naruszenie to ocenił jako rażące (wyrok NSA z dnia 21 października 1992 r. V SA 86/92 i V SA 436-466/92). Na tak rozumiane pojęcie rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wskazywał także Sąd Najwyższy, który w uchwale z dnia 18 listopada 1993 r. (III ARN 56/93 OSNC 1994/5/116) podkreślił, że rażące naruszenie prawa jest zjawiskiem o wyjątkowym charakterze (uzasadnia ją bowiem w konkretnej sprawie odstąpienie od ogólnej zasady stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych), wymagającym przeprowadzenia szczególnie wnikliwego postępowania, uwzględniającego w pełni przepisy art. 7, 8 i 77 § 1 k.p.a., a także wypełniającego zawarte w art. 1 Konstytucji RP wskazanie o stosowaniu w praktyce zasad demokratycznego państwa prawnego i udowodnienia, dlaczego uznano je w konkretnej sprawie za rażące.

W rozpoznawanej sprawie niewątpliwym jest, że w wyniku podziału nieruchomości nr ...o pow. 3,75 ha należącej do A. Z., został wydzielony grunt obejmujący 23 działki o kolejnych numerach od ... do ... z tym, że działka gruntu nr ... o powierzchni 0,30 ha została przeznaczona pod drogę. W ocenie orzekającego wówczas Wójta Gminy . działka nr .... była drogą dojazdową do działek wydzielonych w wyniku podziału, które zostały następnie sprzedane osobom trzecim. Organ uznał, że była to droga dająca dostęp do drogi publicznej w rozumieniu ówczesnego art. 93 ust. 3 ustawy, bowiem jak słusznie podnosi strona skarżąca, gdyby przyjąć założenie odmienne to należałoby uznać, że przedmiotowy podział były niedopuszczalny z uwagi na brak zapewnienia nowopowstałym działkom dostępu do drogi publicznej.

W decyzji z dnia .... Wójt Gminy ... zamieścił stwierdzenie że "działka gruntu nr ... o powierzchni 0,30 ha wydzielona jest pod drogę z nieruchomości, z której podział został dokonany przechodzi z mocy prawa na własność gminy z dniem, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna". Wskazał, że wysokość odszkodowania będzie uzgodniona między właścicielem a zarządem gminy oraz podał, że jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie odszkodowanie ustalone będzie według zasad i trybu obowiązującego przy wywłaszczaniu nieruchomości.

Organ orzekający wyraził pogląd , że brak było podstaw prawnych do orzekania w formie decyzji administracyjnej w przedmiocie określenia terminu przejścia na własność Gminy ... działki o nr ... powstałej w wyniku podziału oraz określenia zasad odszkodowania z tego tytułu, bowiem zarówno termin, jak i zasady wypłaty odszkodowania wynikały wprost z mocy prawa.

Słusznie zatem Kolegium uznało, że informacje w tym przedmiocie zawarte w decyzji z dnia ... nie miały w sprawie istotnego znaczenia w świetle regulacji art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem przejście prawa własności nie dokonywało się z mocy decyzji w sprawie podziału, lecz z mocy prawa.

Zgodnie z treścią art.98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz.741) w brzmieniu obowiązującym w dacie podejmowania decyzji o podziale – działki gruntu wydzielone pod drogi z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodziły z mocy prawa na własność gminy z dniem, w którym decyzja o podziale stała się ostateczna, a orzeczenie o podziale prawomocne. Z akt administracyjnych wynika, że decyzja stała się ostateczna w dniu .... natomiast z księgi wieczystej nr .... prowadzonej przez Sąd Rejonowy .... wynika , że właścicielem działki nr ... jest Gmina ..... Wyżej cytowany przepis nie reguluje podziału nieruchomości, lecz określa – następujące z mocy prawa i tylko w określonych w nim wypadkach – cywilnoprawne skutki decyzji administracyjnej o podziale nieruchomości, o wystąpieniu których nie orzekają decyzją organy administracji publicznej. Jeżeli zatem w wyniku podziału nieruchomości została wydzielona działka pod drogę, to późniejsze stwierdzenie nieważności decyzji w części informującej o przejściu tej drogi na własność Gminy ... nie odwraca tego faktu. Organ administracji nie ma bowiem kompetencji do przywrócenia poprzedniego stanu prawnego w drodze decyzji.

Sąd podziela w całości pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy, że decyzja wywołuje nieodwracalny skutek prawny, gdy ani przepisy prawa materialnego ani też przepisy procesowe, stanowiące podstawę działania organu administracji publicznej , nie czynią danego organu właściwym do cofnięcia tego właśnie skutku przez wydanie decyzji (por. uchwałę składu siedmiu sędziów z dnia 28 maja 1992 r. III AZP 4/92, publ. OSNCP z 1992 r. Nr 12, poz.211).

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi Sąd uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie. Zarzut dotyczący błędnego przyjęcia, że decyzja Wójta Gminy .... przeniosła skutecznie własność działki nr ... z obrębu R. na Gminę ... jest niezasadny. Okoliczność ta potwierdzona została odpisem z księgi wieczystej, a także wypisem z ewidencji gruntów obrębu R. dotyczący przedmiotowej działki.

Również bezzasadny jest zarzut zaniechania przeprowadzenia dowodu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jak wynika bowiem z ustaleń dokonanych przez organ orzekający w niniejszej sprawie zgodność proponowanego podziału nieruchomości z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zaopiniował Wójt Gminy .... w formie postanowienia z dnia .... Podział nieruchomości nie byłby możliwy gdyby nie był on zgodny z ustaleniami planu, zarówno co do przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek. Ponadto podział nie jest dopuszczalny, jeżeli projektowane do wydzielenia nieruchomości nie mają bezpośredniego dostępu do drogi publicznej. Za taki dostęp uważa się również ustanowienie dla wydzielonych działek odpowiednich służebności drogowych, jeżeli nie ma możliwości wydzielenia drogi z nieruchomości objętej podziałem. Z uwagi na to, że możliwość taka istniała w przypadku podziału nieruchomości stanowiącej własność skarżącej, działka nr .... wydzielona została jako droga dojazdowa do nowopowstałych działek.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w wyroku.