Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 343/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-07-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
article: art. 1 i art. 15
journal: Dz.U. 1946 nr 13 poz 87
law: Dekret z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jan Paweł Tarno, Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, Sędzia del. NSA Tomasz Zbrojewski (spr.), Protokolant asystent sędziego Dorota Chromicka, po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 861/11 w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w Warszawie 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz K. M. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 25 października 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi K. M., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lutego 2011 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] listopada

2010 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego gruntu.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Pismem z dnia 5 grudnia 2005 r. K. M. wystąpiła o rozpoznanie wniosku o przywrócenie posiadania majątku opuszczonego (nieruchomości położonej w Warszawie os. [...] wsi [...]), złożonego dnia 4 września 1948 r. przez M. F. do Okręgowego Urzędu Likwidacyjnego w Warszawie. Przedmiotowa nieruchomość objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U.Nr 50, poz. 279). Grunt ten został objęty w posiadanie przez Gminę m.st. Warszawy w dniu 16 sierpnia 1948 r.

Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. Prezydent m.st. Warszawy, odmówił przyznania prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w Warszawie przy ul. [A] i [B] ozn. jako Osada [...] wsi [...], działka nr [...], w części wchodzącej w skład działek ewidencyjnych nr [...] i [...] z obrębu [...]. Organ wskazał, że w trakcie postępowania wyjaśniającego nie odnaleziono wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do powyższego gruntu ani dokumentów potwierdzających złożenie takiego wniosku. W aktach sprawy znajduje się wniosek M. F. z dnia 4 września 1948 r. o przywrócenie posiadania przedmiotowej nieruchomości. Wniosek ten został oddalony decyzją Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z dnia [...] sierpnia 1951 r., a decyzją Ministra Budownictwa z dnia [...] kwietnia 2007 r. odmówiono stwierdzenia nieważności tego orzeczenia. Uzasadniając odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium, Minister podkreślił, że organ prawidłowo oddalił wniosek M. F. o przywrócenie posiadania przedmiotowej nieruchomości, gdyż dotyczy on nieruchomości przejętej na podstawie dekretu warszawskiego z 1945 r. Prezydent wskazał, że wobec takiego rozstrzygnięcia Ministra, decyzja Prezydium pozostaje w obrocie prawnym, a organy administracji są związane tym orzeczeniem. Wobec powyższego Prezydent m.st. Warszawy stanął na stanowisku, że wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [A] i [B], nie został złożony w terminie.

W odwołaniu od powyższej decyzji K. M. podniosła, że wniosek z dnia 4 września 1948 r. złożony został w terminie wskazanym przez dekret z 1945 r. Jednocześnie wskazała, że składając wniosek, M. F. nie miała rozeznania, czym różni się przyznanie prawa własności od przywrócenia posiadania, a zatem - jej zdaniem – wniosek powinien być przekazany do właściwego organu, a nie oddalony przez Prezydium Rady Narodowej.

Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, uznając ustalony w sprawie stan faktyczny za bezsporny i przyjmując stanowisko prawne wyrażone w uzasadnieniu organu I instancji.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. M. zarzuciła organowi naruszenie art. 7, art. 77, art. 8 i art. 19 kpa w związku z art. 19 ust. 1 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że wniosek M. F. z dnia 4 września 1948 r. (poprzedniczki prawnej skarżącej) do Okręgowego Urzędu Likwidacyjnego w Warszawie nie zawiera treści, która w sposób jednoznaczny przesądza, czy stanowi on żądanie zgłoszone w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta Warszawy czy też dotyczy dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich. Sąd zwrócił jednocześnie uwagę, że matka skarżącej nie miała obowiązku wskazania podstawy prawnej swojego żądania, którego faktycznym celem było "odzyskanie nieruchomości". Organ administracji publicznej, zgodnie z przepisami zarówno obecnie obowiązującego kpa, jak i przepisami wówczas obowiązującego rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz.U. z 1928 r. Nr 36 poz. 341), miał obowiązek rozpoznania wniosku zgodnie z intencją wnioskodawcy. To oznacza, że jeżeli pismo zostało wniesione w sposób niewłaściwy, organ powinien skierować je do prawidłowej jednostki, zawiadamiając jednocześnie o tym fakcie zainteresowanego. Sąd wyjaśnił, że pomijając zasygnalizowane i omówione w treści skargi nieprawidłowości związane z podmiotem rozstrzygającym sprawę oraz trybem jej rozpoznania, wskazany wniosek został potraktowany jako żądanie oparte na przepisach dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich, zaś w uzasadnieniu organ wskazał, iż jego przedmiotem jest grunt dekretowy. Tym samym organ ocenił, że utracenie przez M. F. nieruchomości we wsi [...] nie było konsekwencją wybuchu wojny 1 września 1939 r., lecz wynikiem wejścia w życie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta Warszawy. Skoro zatem organ uznał, że dawna właścicielka nieruchomości nie ma roszczenia o przywrócenie jej posiadania tej nieruchomości, gdyż nie jest ona ani majątkiem opuszczonym, ani poniemieckim, powinien uznać jej pismo za wniosek o przyznanie własności czasowej w trybie art. 7 dekretu warszawskiego. Jeśli zatem organ zaniechał powyższego, uprawnione jest uznanie, iż tak sformułowany wniosek M. F. nigdy nie został skierowany do właściwego organu ani też rozpoznany.

W ocenie Sądu I instancji nie zasługuje także na aprobatę pogląd, że pismo z dnia 4 września 1948 r. nie może inicjować postępowania jednocześnie w trybie dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich oraz dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta Warszawy. Organy powinny bowiem rozpoznać żądanie strony zgodnie z intencją, która towarzyszyła jego złożeniu. Przeprowadzone postępowanie jednoznacznie wykazało, że będąca przedmiotem zainteresowania nieruchomość nigdy nie była majątkiem poniemieckim ani opuszczonym. Z okoliczności faktycznych wynikało zatem, że nie mogła podlegać regulacji dekretu z dnia 8 marca 1946 r., a co za tym idzie wniosek nie został oparty o jego unormowania. Tym samym Sąd I instancji uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie nie rozpoznało sprawy co do jej istoty i nie przeprowadziło prawidłowej kontroli decyzji organu I instancji z dnia [...] listopada 2010 r., którą rozpoznano wniosek skarżącej z dnia 5 grudnia 2005 r. o rozpoznanie wniosku jej matki złożonego w dniu 4 września 1948 r. z pominięciem uznania tego pisma za wniosek złożony w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1946 r., co stanowi naruszenie dyspozycji art. 7 i 77 kpa. W świetle własnych orzeczeń z dnia [...] listopada 2005 r. oraz z dnia [...] stycznia 2006 r., w których SKO wskazało skarżącej, że właściwą drogą postępowania jest żądanie rozpoznania wniosku jej poprzedniczki prawnej z dnia 4 września 1948 r. jako wniosku o przyznanie własności czasowej w trybie przepisów dekretu warszawskiego, organ uchybił ponadto dyspozycji art. 8 kpa w związku z treścią art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych, naruszając zasadę zobowiązującą do pogłębiania zaufania obywatela do działania organów administracji.

W skardze kasacyjnej skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie podniosło zarzut naruszenia:

1) prawa materialnego, tj. art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st Warszawy, art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich oraz art. 156 § 1 pkt 3 kpa poprzez przyjęcie, że wniosek złożony przez dawną właścicielkę nieruchomości, skierowany do Okręgowego Urzędu Likwidacyjnego w Warszawie o przywrócenie posiadania nieruchomości należy uznać za wniosek o przyznanie prawa własności czasowej w trybie art. 7 dekretu o własności użytkowaniu gruntów na obszarze m.st Warszawy oraz że wniosek ten nie został skierowany do właściwego organu ani też rozpoznany;

2) przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy powinno dojść do oddalenia skargi przez Sąd i poprzez uznanie, że w sprawie przed organem administracji zaistniało naruszenie przepisów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazał, że ocena prawna zawarta w skarżonym wyroku została wyrażona z pominięciem całokształtu okoliczności sprawy i zgromadzonego materiału dowodowego. Organ wskazał, że w trakcie trwania powstania mieszkańcy Warszawy byli sukcesywnie wysiedlani z terenów zajmowanych przez okupanta, wszelki pozostały na terenie miasta majątek spełniał zatem przesłanki określone w art. 1 ust. 1 dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich. Zgodnie z wymogami art. 19 dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich M. F. wystąpiła z wnioskiem z dnia 4 września 1948 r. do Okręgowego Urzędu Likwidacyjnego w Warszawie o przywrócenie posiadania nieruchomości, który to wniosek nie zawierał żądania przyznania prawa własności czasowej do gruntu w trybie art. 7 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Decyzją Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia [...] sierpnia 1951 r. orzeczono o oddaleniu wniosku o przywrócenie posiadania nieruchomości. W jej uzasadnieniu organ wskazał, że "jeżeli wnioskodawczyni wystąpiła do właściwej władzy o udzielenie jej własności czasowej na omawianym placu i wniosek ten zostanie uwzględniony, to Skarb Państwa jako właściciel mający ten obiekt w posiadaniu, przeniesie wraz z własnością czasową na wnioskodawczynię również i posiadanie." Organ orzekający w sprawie nie uznał zatem, że wniosek z dnia 4 września 1948 r. o przywrócenie posiadania nieruchomości jest wnioskiem o przyznanie prawa własności czasowej. Również z uzasadnienia decyzji z dnia [...] kwietnia 2007 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności z dnia [...] sierpnia 1951 r. wynika, że wniosek z dnia 4 września 1948 r. został uznany za wniosek o przywrócenie posiadania nieruchomości w trybie dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich. Skoro postępowanie wszczęte wnioskiem z dnia 4 września 1951 r. zostało zakończone ostatecznie decyzją z dnia [...] sierpnia 1951 r. nie do obrony jest teza, że wniosek ten złożony został w trybie art. 7 ust. 1 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Nie sposób wywieść, że wniosek o przywrócenie posiadanie nieruchomości zawierał również żądanie przyznania prawa własności czasowej.

Powołując takie argumenty w ramach podstaw kasacyjnych, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną K. M., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, wniosła o jej oddalenie, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Jednocześnie strona wniosła o dopuszczenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, tj. postanowienia Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia [...] sierpnia 1954 r., aktu notarialnego z dnia [...] czerwca 2006 r. Rep. [...] oraz aktu notarialnego z dnia [...] lipca 1944 r. Rep. [...] na okoliczności opisane w treści pisma, a w szczególności na okoliczność sposobu zagospodarowania działki nr [...] Osady [...] wsi [...] oraz braku utraty posiadania przez M. F. posiadania w/w nieruchomości na skutek wojny wybuchłej 1 września 1939 r. W uzasadnieniu strona wskazała, że przedmiotowa działka była nieruchomością niezabudowaną, a zatem M. F. nie mogła być z niej wysiedlona, jak twierdzi Kolegium. W chwili składania wniosku z dnia 4 września 1948 r. M. F. pozostawała w faktycznym posiadaniu przedmiotowej nieruchomości, co oznacza, że nie było prawnej konieczności przywracania jej posiadania tej nieruchomości w świetle art. [...] ust. 1 dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich, a dekret ten nie miał zastosowania. Szczególny wyraz takiej ocenie dało Prezydium Rady Narodowej w postanowieniu z dnia [...] sierpnia 1951 r. uzasadniając odmowę przywrócenia posiadania nieruchomości faktem jej przejścia na Gminę, a potem na Skarb Państwa. Utrata posiadania nieruchomości nastąpiła bowiem dopiero na mocy dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy z dniem publikacji ogłoszenia o objęciu gruntu w posiadanie przez Gminę w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy, czyli w dniu 16 sierpnia 1948 r. Dopiero z tym dniem M. F. mogła wystąpić o ochronę praw do gruntu przez złożenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej.

Z odpowiedzią na skargę kasacyjną wystąpił również uczestnik postępowania – [...] Polska sp. z o.o., wskazując, że skarga kasacyjna jest usprawiedliwiona, gdyż Sąd dokonał nieprawidłowej kontroli zaskarżonej decyzji. Spółka podkreśliła, że organy administracji prawidłowo ustaliły, że wniosek z dnia 4 września 1948 r. zawierał jedynie żądanie przywrócenia posiadania i nie zawierał żadnego innego żądania, zwłaszcza żądania przyznania prawa własności czasowej. Wobec jasnej treści pisma M. F. brak było podstaw do doszukiwania się innych intencji wnioskodawcy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) - dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie wystąpiła, stąd też kontrola instancyjna ograniczała się jedynie do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, a poza kontrolą pozostawała natomiast zgodność orzeczenia z innymi przepisami prawa.

Biorąc po uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Przedmiotem kontroli przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lutego 2011 r., którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] listopada 2010 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w Warszawie przy ul. [A] i [B] ozn. jako Osada [...] wsi [...], działka nr [...], w części wchodzącej w skład działek ewidencyjnych nr [...] i [...] z obrębu [...]. Z uzasadnień decyzji wynika, że powodem odmowy był fakt, iż w trakcie postępowania wyjaśniającego nie odnaleziono wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do powyższego gruntu ani dokumentów potwierdzających złożenie takiego wniosku. Znajdujący się w aktach sprawy wniosek M. F. z dnia 4 września 1948 r. dotyczył zaś przywrócenia posiadania przedmiotowej nieruchomości, nie zaś przyznania własności czasowej.

Uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji Sąd I instancji uznał natomiast, że wniosek z dnia 4 września 1948 r. nie zawierał treści, która w sposób jednoznaczny przesądzała o tym, czy stanowi on żądanie zgłoszone w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. czy też dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich. Sąd uznał, na podstawie całokształtu okoliczności sprawy, że organ powinien potraktować wniosek M. F. z dnia 4 września 1946 r. jako wniosek o przyznanie własności czasowej w trybie art. 7 dekretu warszawskiego.

Jak wynika z powyższego istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie o charakter wniosku M. F. z dnia 4 września 1948 r.

Punkt wyjścia do rozważań w rozpoznawanej sprawie stanowić musi zestawienie treści art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy oraz art. 15 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich.

I tak, stosownie do art. 7 ust. 1 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące, a jeżeli chodzi o grunty oddane na podstawie obowiązujących przepisów w zarząd i użytkowanie – użytkownicy gruntu mogli w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną.

Zgodnie zaś z art. 15 dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich osobie, która w związku z wojną rozpoczętą 1 września 1939 r. utraciła posiadanie majątku, należy na jej wniosek przywrócić posiadanie tego majątku (...). Wnioski o przywrócenie posiadania można było składać do dnia 31 grudnia 1948 r., a stosownie do art. 19 dekretu właściwa władza zarządzająca majątkiem przywracała posiadanie za zgodą okręgowego urzędu likwidacyjnego. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że pod pojęciem majątku opuszczonego, w myśl art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 8 marca 1946 r., rozumieć należało wszelki majątek (ruchomy i nieruchomy) osób, które w związku z wojną rozpoczętą 1 września 1939 r. utraciły jego posiadanie, a następnie go nie odzyskały.

Podanie M. F. zostało skierowane do Okręgowego Urzędu Likwidacyjnego i zawierało w swej treści żądanie "przywrócenia posiadania działki". Mając na uwadze samo tylko literalne brzmienie podania, a także bezpośredniego jego adresata można by przyjąć, że intencją wnioskodawcy było skorzystanie z trybu, o którym mowa w art. 15 i art. 19 ustawy o majątkach opuszczonych i poniemieckich. Niemniej jednak całokształt okoliczności sprawy związanych z prawnym statusem nieruchomości dawał podstawy do stwierdzenia, że wniosek z dnia 4 września 1948 r. stanowił w istocie żądanie ustanowienia własności czasowej na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy.

Po pierwsze, nieruchomość nie spełniała warunków, aby zaliczyć ją do majątku opuszczonego w rozumieniu art. 1 ust. 1 dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich. Powyższa okoliczność została dostrzeżona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, które w postanowieniu z dnia [...] listopada

2005 r. wyraziło przy tym pogląd, że nie ma przeszkód do rozpoznania wniosku z dnia 4 września 1948 r. w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, a właściwym w sprawie jest Prezydent m.st. Warszawy, do którego można się zwrócić. Również Minister Budownictwa w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2007 r., którą odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej dla m.st. Warszawy z dnia [...] sierpnia 1951 r. oddalającej wniosek M. F. z dnia 4 września 1948 r., w sposób wyraźny stwierdził, że sporny wniosek nie mógł być załatwiony w trybie dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich, gdyż dotyczy on nieruchomości podlegającej dekretowi z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy.

W świetle powyższego za co najmniej niezrozumiałą należy uznać aktualną próbę wykazania w skardze kasacyjnej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, iż sporna nieruchomość spełniała warunki, o których mowa w art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. do uznania za majątek opuszczony. Nietrafnie Kolegium powołało się przy tym na fakt, że w trakcie trwania powstania mieszkańcy Warszawy byli sukcesywnie wysiedlani z terenów zajmowanych przez okupanta, zatem wszelki pozostały na terenie miasta majątek spełniał przesłanki określone w art. 1 ust. 1 dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich. Nie można bowiem tracić z pola widzenia tej okoliczności, że sporna nieruchomość była nieruchomością niezabudowaną, a zatem niezamieszkałą przez jej właścicieli, co wyłącza możliwość wysiedlenia z tej nieruchomości.

Po drugie, na intencję strony domagania się przyznania własności czasowej, a więc skorzystania z trybu przewidzianego dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy wskazuje data złożenia wniosku. Poza sporem pozostaje bowiem fakt, iż wniosek został złożony po dacie ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy z dnia 16 sierpnia 1948 r. objęcia gruntów w posiadanie przez Gminę m.st. Warszawy. W treści ogłoszenia Zarząd m.st. Warszawy, wyraźnie odwołując się do dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, wskazał na możliwość składania przez dotychczasowych właścicieli gruntów lub ich prawnych następców, będących w posiadaniu gruntów wniosków o przyznanie własności czasowej za czynszem symbolicznym w terminie 6 miesięcy od dnia objęcia gruntu w posiadanie. Skoro zatem nieruchomość nie stanowiła majątku opuszczonego i nie podlegała dekretowi o majątkach opuszczonych i poniemieckich, a jednocześnie były właściciel wystąpił z wnioskiem w terminie przewidzianym dla wniosków o przyznanie własności czasowej, to okoliczności te nie mogą pozostawać bez wpływu na ocenę charakteru żądania zawartego w piśmie z dnia 4 września 1948 r.

Stwierdzenie zatem przez organ, do którego wpłynęło podanie, że jest on niewłaściwym do załatwienia sprawy, jak słusznie zauważył Sąd I instancji, obligowało go do skierowania podania do organu właściwego lub zwrócenia podania ze wskazaniem organu właściwego zgodnie z art. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz.U.Nr 36, poz. 341 z późn. zm.).

Ponadto nie bez znaczenia dla sprawy jest fakt, że wniosek M. F. z dnia 4 września 1948 r. został rozpatrzony decyzją wydaną przez Prezydium Rady Narodowej dla m.st. Warszawy dopiero w dniu [...] sierpnia 1951 r., a zatem ze znacznym naruszeniem przepisów art. 68 cytowanego wcześniej rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej o postępowaniu administracyjnym, w świetle których maksymalny termin do załatwienia sprawy administracyjnej to 3 miesiące, a najpóźniej 5 miesięcy, gdy załatwienie sprawy wymaga porozumienia z inną władzą. Okoliczność ta ma o tyle istotne znaczenie, że w uzasadnieniu decyzji organ ten wskazał, że "nieruchomość przeszła na własność Gminy na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r., a następnie na własność Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U.Nr [...], poz. 130). Jednak jeżeli wnioskodawczyni wystąpiła do właściwej władczy o udzielenie jej własności czasowej, to wniosek ten może zostać uwzględniony". Oznacza to, że w przypadku wydania decyzji oddalającej wniosek z dnia 4 września 1948 r. w terminie przewidzianym na załatwienie sprawy, M. F. mogłaby skorzystać z pouczenia zawartego w rozstrzygnięciu i wystąpienia z kolejnym wnioskiem o przyznanie własności czasowej, tym razem do właściwego organu, z zachowaniem 6 – miesięcznego terminu liczonego od dnia objęcia gruntu w posiadanie przez Gminę.

Reasumując, poddany ocenie całokształt działań (zaniechań) organów administracji, podejmowanych w tej konkretnej sprawie w stosunku do wniosku M. F. z dnia 4 września 1948 r. daje podstawę do twierdzenia, że doprowadziły one do niezałatwienia wniosku zgodnie z wolą wnioskodawczyni i nieuwzględnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy. Zarówno bowiem odczytanie treści podania bez odniesienia jej do stanu nieruchomości, jak i przewlekłość postępowania przejawiająca się wydaniem decyzji przez Prezydium Rady Narodowej m.st Warszawa po niemal trzech latach od daty złożenia wniosku, co uniemożliwiło stronie wystąpienie z kolejnym podaniem we właściwym terminie, nie zasługuje na akceptację i musi mieć wpływ na wynik sprawy.

Zasadnie zatem skonstatował Sąd I instancji, że skoro organ, do którego wpłynęło podanie z dnia 4 września 1948 r. uznał, że dawna właścicielka nieruchomości nie ma roszczenia o przywrócenie jej posiadania tej nieruchomości, gdyż nie jest ona ani majątkiem opuszczonym, ani poniemieckim, powinien uznać jej pismo za wniosek o przyznanie własności czasowej w trybie art. 7 dekretu warszawskiego. W konsekwencji, jeśli organ zaniechał powyższego, uprawnione jest uznanie, iż wniosek M. F. nigdy nie został skierowany do właściwego organu ani też rozpoznany.

Tym samym, w świetle okoliczności rozpoznawanej sprawy, zarzut naruszenia art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st Warszawy oraz art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich należy uznać za nieuzasadniony.

Odnosząc się natomiast do zarzutu skargi kasacyjnej, że zrealizowanie wytycznych zawartych w zaskarżonym wyroku oznaczałoby naruszenie art. 156 § 1 pkt 3 kpa z uwagi na fakt, że w sprawie z wniosku z dnia 4 września 1948 r. została już wydana decyzja, należy wskazać, że zarzut ten jest niezasadny. Przyjmuje się bowiem, że stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 kpa zachodzi wówczas, gdy istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwiema decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Istotnym jest, że aby zaistniała tożsamość sprawy, konieczne jest aby obie decyzje dotyczyły tożsamego podmiotu oraz tożsamego przedmiotu sprawy, przy jednoczesnej tożsamości stanu prawnego i faktycznego (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2010 r., II OSK 931/09, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Tymczasem na gruncie rozpoznawanej sprawy nie wystąpi tożsamość przedmiotowa. W rozpoznawanej sprawie z taką tożsamością przedmiotową nie mamy do czynienia z uwagi na fakt, że zmiana kwalifikacji żądania powoduje, że rozpoznane zostanie podanie w nowej sprawie zgodnie z wolą wnioskodawcy.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a.. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.

-----------------------

11