Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2874/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 11, art. 82 ust. 3 i 8, art. 109
journal: Dz.U. 2015 poz 581
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r.o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
article: art. 24 ust. 5
journal: Dz.U. 2003 nr 45 poz 391
law: Ustawa z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia.
article: art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. c), art. 83
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia NSA Magdalena Bosakirska Sędzia del. WSA Stefan Kowalczyk (spr.) Protokolant Sylwia Nerkowska po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 16 kwietnia 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 1783/13 w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

II GSK 2874/14

U Z A S A D N I E N I E

Wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w , oddalił skargę E. S. ( dalej: Skarżący) na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia ( dalej: Prezes NFZ), z dnia [...] kwietnia 2013 r. wydaną w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd pierwszej instancji wynikało, że:

Zakład Ubezpieczeń Społecznych - Inspektorat w P. (dalej: ZUS), pismem z dnia [...] listopada 2011 r. wystąpił do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, z wnioskiem o wydanie decyzji ustalającej okres podlegania przez Skarżącego, obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, od dnia 21 czerwca 2001 r. Poinformował przy tym, iż Skarżący na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej nr 6772 prowadził działalność gospodarczą od 21 czerwca 2001 r., nie zgłaszając tego faktu. Wskazał również, że Skarżący od dnia 29 września 1996 r. do dnia 28 października 2006 r. pobierał rentę z tytułu niezdolności do pracy, natomiast od dnia 29 października 2006 r. do dnia udzielenia informacji pobiera emeryturę z ZUS.

Do powyższego pisma dołączono kserokopię zaświadczenia z dnia 24 listopada 2009 r., Burmistrza P.wskazującego, że Ewidencja Działalności Gospodarczej zawiera pod numerem [...] wpis przedsiębiorcy E. B. S. pod nazwą: T. [...], datę rozpoczęcia działalności gospodarczej, to jest dzień 21 czerwca 2001 r. (treść wpisu uwidoczniona jest według stanu z dnia 24 listopada 2009 r. po zmianie zgłoszonej w dniu 24 listopada 2009 r.), a także kserokopię wniosku EDG-1 o zmianę wpisu w ewidencji działalności gospodarczej z dnia 24 listopada 2009 r.

Pismem z dnia 23 grudnia 2012 r. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia poinformował Skarżącego o wszczętym, postępowaniu w sprawie ustalenia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej.

Po przeprowadzeniu powyższego postępowanie Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. stwierdził, że Skarżący jest objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności , od dnia 21 czerwca 2001 r. do dnia 31 grudnia 2012 r.

Po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez Skarżącego Prezes NFZ decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w sprawie to jest: art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o oświadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U 2015 poz. 581 z późn.zm. dalej: ustawa o świadczeniach), w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r., art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r., art. 8 pkt 1 lit.c) ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o ubezpieczeniu zdrowotnym" oraz art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c) i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 z późn. zm., zwanej dalej "ustawą o ubezpieczeniu w NFZ"). Organ odwoławczy wskazał również na treść art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 z późn. zm. dalej: ustawa o systemie ubezpieczeń),

W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że z informacji zamieszczonej w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, iż Skarżący jest wpisany do ewidencji działalności gospodarczej jako przedsiębiorca i rozpoczął wykonywanie działalności gospodarczej od dnia 21 czerwca 2001r. Wpis ten został przeniesiony z ewidencji Urzędu Miasta P.do CEIDG w dniu 10 listopada 2011 r. Natomiast w dniu wydania decyzji wpis posiada status: zawieszony, bowiem wykonywaną działalność gospodarczą zawieszono w dniu 1 stycznia 2013 r. (przewidywany okres zawieszenia do dnia 1 stycznia 2015 r.).

Ponadto wskazał, że Skarżący na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej nr 6772 prowadził działalność gospodarczą od 21 czerwca 2001 r. do dnia 31 grudnia 2012r., nie zgłaszając faktu prowadzenia działalności w ZUS. Skarżący od dnia 29 września 1996 r. do dnia 28 października 2006 r. pobierał rentę z tytułu niezdolności do pracy, natomiast od dnia 29 października 2006 r. pobiera emeryturę z ZUS. Z zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z dnia 24 listopada 2009 r. wynika, że Ewidencja Działalności Gospodarczej zawiera pod numerem 6772 wpis E. B. S. jako przedsiębiorcy z nazwą, T. [...] oraz datą rozpoczęcia wykonywania tej działalności 21 czerwca 2001 r. Treść zaświadczenia wskazuje na wpis według stanu w dniu 24 listopada 2009 r., po zmianie zgłoszonej w dniu 24 listopada 2009 r.

Wskazując na treść art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, Prezes NFZ wyjaśnił, że w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu, do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 tej ustawy, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Jednocześnie dodał, iż zgodnie z art. 82 ust. 8 ustawy o świadczeniach oraz art. 24 ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ, składka na ubezpieczenie zdrowotne nie jest opłacana przez osobę, której świadczenie emerytalne lub rentowne nie przekracza miesięcznie kwoty minimalnego wynagrodzenia, od tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c (prowadzenie działalności gospodarczej), w przypadku, gdy osoba ta:

- uzyskuje dodatkowe przychody z tego tytułu (z działalności gospodarczej) w wysokości nieprzekraczającej miesięcznie 50% kwoty najniższej emerytury lub

- opłaca podatek dochodowy w formie karty podatkowej.

Dodał przy tym, iż sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych.

Podkreślił, iż Skarżący nie zakwestionował faktu prowadzenia działalności gospodarczej, jak również składał zeznania o wysokości osiągniętego dochodu/poniesionej straty oraz rozliczał się w formie karty podatkowej.

Na powyższą decyzję E. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił powyższą skargę.

W uzasadnieniu wydanego orzeczenia Sąd wyjaśnił, że okres objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego jest tożsamy z okresem prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Okresy podlegania obowiązkowi ubezpieczenia wyznaczone zostały, co do zasady, w sposób formalny, a nie w oparciu o faktyczne wykonywanie działalności, która stanowi tytuł ubezpieczenia. Na przedsiębiorcy oprócz obowiązku zgłoszenia chęci podjęcia prowadzenia działalności gospodarczej, ciąży również obowiązek zgłaszania w niej wszelkich zmian - nie tylko prawnych, ale i faktycznych. Faktyczne zaprzestanie prowadzenia działalności z różnych przyczyn powinno być do ewidencji zawsze zgłoszone i wpisane. Objęcie obowiązkiem ubezpieczenia osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą uzależnione jest bowiem, od jej rzeczywistego prowadzenia na podstawie wpisu do ewidencji. Zarejestrowana działalność gospodarcza wiąże się z przymusem podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Jedynie wykreślenie wpisu pozarolniczej działalności gospodarczej z ewidencji lub odnotowanie przerwy w jej prowadzeniu powoduje zawsze, na stałe lub okresowo, ustanie obowiązku ubezpieczenia.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji ocena, czy działalność gospodarcza rzeczywiście jest wykonywana (a więc także czy zaistniała przerwa w jej prowadzeniu) należy do sfery ustaleń faktycznych, a istnienie wpisu do ewidencji nie przesądza o faktycznym prowadzeniu działalności gospodarczej. Jednakże na podstawie wpisu (domniemanie prawne), przyjmuje się że osoba wpisana do ewidencji, która nie zgłosiła zawiadomienia o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej, prowadzi taką działalność. W konsekwencji domniemywa się, że skoro nie nastąpiło wykreślenie działalności gospodarczej z ewidencji, to działalność ta była faktycznie prowadzona i w związku z tym istniał obowiązek zapłaty składek na ubezpieczenie społeczne

Domniemanie to może być obalone w drodze przeprowadzenia przeciwdowodu który obciąża Skarżącego, bowiem ciężar dowodu wystąpienia przesłanek uzasadniających ustanie obowiązku ubezpieczenia (rzeczywistego zaistnienia przerwy w prowadzeniu działalności) obciąża tę stronę, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Wskazał, iż zaistnienie przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej musi być rzeczywiste, co oznacza, że ubezpieczonego obciąża obowiązek wykazania wystąpienia okoliczności niezwiązanych z warunkami wykonywania działalności gospodarczej. W rezultacie okoliczności takie, jak zły stan zdrowia, nie stanowią przesłanki uzasadniającej uznanie istnienia przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej. Oznacza to, że przerwa w prowadzeniu działalności gospodarczej, powodująca ustanie obowiązku ubezpieczenia musi być usprawiedliwiona i udokumentowana (wykazana), a nie uzależniona wyłącznie od woli ubezpieczonego, sprowadzającej się do zamiaru czasowego wyłączenia ciążącego na nim obowiązku ubezpieczenia.

W ocenie Sądu pierwszej instancji dla określenia okresu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania działalności pozarolniczej znaczenie ma wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz jego wykreślenie z tej ewidencji. Nie jest przy tym istotne czy uzyskuje się z niej przychody. Nie ma też żadnej zależności między obowiązkiem ubezpieczenia społecznego i obowiązkiem podatkowym. Zarejestrowana działalność gospodarcza wiąże się z przymusem podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Ustanie obowiązku ubezpieczenia powoduje wykreślenie wpisu pozarolniczej działalności gospodarczej z ewidencji lub odnotowanie przerwy w jej prowadzeniu.

Zaznaczył, iż organy ZUS dopiero na podstawie decyzji organów NFZ ustalają, również w drodze decyzji, podejmowanych na odrębnych podstawach prawnych, wymiar składki na ubezpieczenie zdrowotne i sposób jej pobierania.

W konsekwencji Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż podnoszony przez Skarżącego zarzut, że mimo prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od dnia 21 czerwca 2001 r. do dnia 31 grudnia 2012 r., żaden z pracowników ZUS nie poinformował go o konieczności odprowadzenia składki, w przypadku opłacania karty podatkowej, nie był uzasadniony. Osoba mająca zamiar podjąć się prowadzenia działalności gospodarczej, która podejmuje w tym celu czynności takie jak zarejestrowanie działalności powinna zapoznać się z obowiązującymi w tej kwestii przepisami prawnymi oraz ze zmianami ww. przepisów, które regulują jej prawa i obowiązki. Powoływanie się przez przedsiębiorcę na nieznajomość przepisów prawnych nie usprawiedliwia negatywnych prawnie konsekwencji wynikających z tego faktu.

Zauważył również, że zgodnie z art. 82 ust. 8 ustawy o świadczeniach oraz art. 24 ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ składka na ubezpieczenie zdrowotne nie jest opłacana przez osobę, której świadczenie emerytalne lub rentowne nie przekracza miesięcznie, kwoty minimalnego wynagrodzenia, od tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c (prowadzenie działalności gospodarczej), w przypadku, gdy osoba ta: uzyskuje dodatkowe przychody z tego tytułu, w wysokości nieprzekraczającej miesięcznie 50% kwoty najniższej emerytury lub opłaca podatek dochodowy w formie karty podatkowej. Zdaniem Sądu pierwszej instancji z akt sprawy wynika, że Skarżący spełnił przesłanki do zwolnienia go z opłacania składki zdrowotnej na powyższej podstawie prawnej.

Wskazał również, iż działalność gospodarcza jest działalnością z którą związana jest konieczność ponoszenia przez przedsiębiorcę ryzyka gospodarczego. Zatem przedsiębiorca rozpoczynający działalność powinien liczyć się z takim ryzykiem obejmującym okres faktycznego przestoju w wykonywaniu działalności, np. z powodu braku płynności finansowej. Jednakże skoro nie nastąpiło wykreślenie działalności gospodarczej z ewidencji, to należy domniemywać, że działalność ta była przez Skarżącego prowadzona do daty jej zawieszenia, a tym samym istnieje obowiązek zapłaty składek na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne.

Od powyższego wyroku Skarżący, wniósł skargę kasacyjną zarzucając na podstawie określonej w art. 174 pkt. 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U z 2012 poz. 270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.):

1) naruszenie prawa materialnego, tj.:

- art. 82 ust. 8 ustawy o świadczeniach oraz art. 24 ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ, poprzez jego niezastosowanie i oddalenie skargi mimo, iż Skarżący spełniał przesłanki do zwolnienia go z opłacania składki zdrowotnej na powyższej podstawie prawnej,

- art. 82 ust. 3 ustawy o świadczeniach poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy, obowiązek zapłaty składki zdrowotnej nie powstał do momentu uzyskania pierwszego przychodu z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej,

2) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

- art. 1 § 2 ustawy prawo o ustroju sądów administracyjnych z dnia 25 lipca 2002 roku (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 7, 77, 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. Z 2013 r. poz. 267, dalej k.p.a.), poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie przez sąd wnikliwej kontroli legalności zaskarżonych decyzji oraz oddalenie skargi pomimo, że w toku postępowania administracyjnego nie odniesiono się do kryteriów pozwalających na obiektywną ocenę stanu faktycznego przedmiotowej sprawy,

- art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a., przez błędną ich wykładnię polegającą na nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego z pominięciem mającej istotny wpływ na wynik sprawy okoliczności, iż uzyskiwane przez Skarżącego świadczenie emerytalne nie przekraczało ustawowo określonej kwoty skutkującej koniecznością uiszczania składki zdrowotnej,

- art. 6, 7, 8, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez podstawy prawnej, w oparciu o niepełny i nienależycie ustalony stan faktyczny sprawy, czego dokonano na podstawie nie wyczerpująco zebranego materiału dowodowego.

Wobec podniesionych zarzutów Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku sądu administracyjnego I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Skarżący w uzasadnieniu wskazał, że Sąd pierwszej instancji ustalił, iż Skarżący spełniał przesłanki do zwolnienia go z obowiązku opłacenia składki zdrowotnej, na podstawie art. 82 ust. 8 ustawy o świadczeniach, a mimo to nie zastosował wskazanej podstawy prawnej. Stwierdził, że spełniał ustawowe przesłanki do skorzystania ze zwolnienia na podstawie powyższej podstawy prawnej, gdyż uzyskiwane przez niego świadczenie emerytalne nie przekraczało miesięcznej kwoty minimalnego wynagrodzenia. Co więcej opłacał w spornym okresie podatek dochodowy w formie karty podatkowej.

W ocenie Skarżącego, Sąd bezpodstawnie również ustalił, że dla powstania obowiązku uiszczania składek na ubezpieczenie zdrowotne nie jest istotne czy zobowiązany uzyskuje przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej. Skarżący podkreślił, że ustawodawca posłużył się w przepisach pojęciem "przychód" dla określenia momentu powstania obowiązku opłacania składki z kilku tytułów. W przypadku zbiegu tytułów, jak u Skarżącego, będącego emerytem prowadzącym jednocześnie pozarolniczą działalność gospodarczą, obowiązek odprowadzania składki na ubezpieczenie zdrowotne powstanie dopiero z chwilą osiągnięcia z obu tych tytułów przychodów. W przypadku gdy zobowiązany zarejestrował działalność gospodarczą, lecz nie osiągnął z jej tytułu przychodów, obowiązek zapłaty składki nie powstanie do momentu uzyskania pierwszego przychodu. Ponieważ w art. 82 ustawy o świadczeniach, ustawodawca konsekwentnie odnosi się do przychodów, należy uznać, zdaniem Skarżącego że dopiero ich osiągnięcie wywołuje skutek w postaci obowiązku zapłaty składki.

Nadto, Skarżący zauważył, że oprócz prawidłowego ustalenia, że w spornym okresie miał zarejestrowaną pozarolniczą działalność gospodarczą oraz pobierał świadczenie emerytalne z ZUS, Sąd I instancji całkowicie pominął, iż Skarżący nie uzyskiwał jakiegokolwiek przychodu z tytułu prowadzonej działalności, jak również dokonywał opłaty podatku w formie karty podatkowej składając rozliczenie miesięczne, gdzie wskazywał na zerowy przychód.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw do stwierdzenia nieważności w niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

Oceniając skargę kasacyjną przy zastosowaniu powyższych kryteriów oceny, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna nie jest uzasadniona.

Podkreślić należy, iż w istocie zarzuty skargi kasacyjnej sprowadzały się do zakwestionowania obowiązku opłacania składki zdrowotnej. Skarżący zarzucił bowiem naruszenie art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. i nie zastosowanie art. 82 ust. 8 ustawy o świadczenia i art. 24 ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu w NFZ, jak również art. 82 ust. 3 ustawy o świadczeniach, bowiem spełniał on przesłanki do zwolnienia go z opłacania składki. Natomiast Sąd I instancji nie odniósł się do kryteriów pozwalających na ocenę sytuacji Skarżącego w tym kontekście i nie zastosował wskazanych przepisów prawa materialnego.

Z tego tez względu uzasadnionym jest zbiorcze odniesienie się do powyższych zarzutów. Podkreślić więc należy, iż do kompetencji organów NFZ nie należą sprawy dotyczące kontroli i poboru składek na ubezpieczenie zdrowotne, a jedynie sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym. Do kompetencji dyrektora oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia należy bowiem rozpatrywanie indywidualnych spraw w zakresie podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu. Zgodnie bowiem z art. 109 ustawy o świadczeniach dyrektor oddziału wojewódzkiego NFZ rozpatruje indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego. Do indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń ( art. 109 ust. 1). Do spraw, o których mowa w ust. 1, nie należą sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należące do właściwości organów ubezpieczeń społecznych (art. 109 ust. 2). Od decyzji wydanej w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego wnosi się odwołanie do Prezesa Funduszu (art. 109 ust. 5). Przy czym wniosek o rozpatrzenie sprawy, o której mowa w ust. 1, zgłasza ubezpieczony, a w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym wniosek może zgłosić w szczególności, min. Zakład Ubezpieczeń Społecznych ( art. 109 ust. 3). Ustawa o świadczeniach wprowadziła zasadę, że od decyzji Prezesa NFZ w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego przysługuje skarga do sądu administracyjnego (art. 11 ustawy o świadczeniach).

Podkreślić więc należy, że w zakresie regulacji dotyczących ubezpieczenia zdrowotnego istnieje dualizm, polegający na tym, że jeden organ decyduje o objęciu ubezpieczeniem zdrowotnym (dyrektor oddziału wojewódzkiego NFZ) z prawem kontroli odwoławczej, przez Prezesa NFZ. Natomiast realizacją przydzielonych zadań dotyczących kontroli i poboru składek na ubezpieczenie zdrowotne zajmuje się Zakład Ubezpieczeń Społecznych, co wiąże się z wydawaniem decyzji i prawem ich kontroli przez sąd ubezpieczeń społecznych (art. 83 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń).

Tak więc w odrębnym postępowaniu, prowadzonym przed dyrektorem oddziału wojewódzkiego NFZ, rozstrzygana jest kwestia podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu, a dopiero w razie stwierdzenia, że dana osoba podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu, m.in. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, możliwe jest wydanie w innym postępowaniu, prowadzonym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie do art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń, decyzji wymierzającej należną składkę na ubezpieczenie zdrowotne.

Należy więc odróżnić objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym, od obowiązku płacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne. Narodowy Fundusz Zdrowia nie jest instytucją władną do orzekania o obowiązku odprowadzania składek na jakiekolwiek ubezpieczenie ani też do pobierania tych składek, gdyż należy to do kompetencji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W sprawach z zakresu podlegania obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, obowiązuje zasada, że przedmiot rozpoznania sprawy sądowej wyznacza zakres decyzji administracyjnej od której wniesiono odwołanie i tylko w tym zakresie podlega ona kontroli sądu zarówno pod względem formalnym jak i merytorycznym.

Z tych też względów kwestia zwolnienia Skarżącego z obowiązku opłacania składki zdrowotnej nie może być przedmiotem kontroli. Przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego jest bowiem prawidłowość ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

W tym stanie rzeczy, wobec bezprzedmiotowości zarzutów skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.