Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 934/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-08-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie Sędzia WSA Monika Nowicka /spr./ Asesor WSA Joanna Skiba Protokolant Michał Samoraj po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi E. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość [...] 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] odmawiającą przyznania odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ulicy [...], oznaczonej nr hip. "K." jako działka nr [...] z działu [...] bloku [...] o powierzchni [...] m. kw.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte o następujące ustalenia faktyczne i oceny prawne:

Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. Prezydent W. – działając w oparciu o przepis art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603) - odmówił przyznania odszkodowania za opisaną na wstępie nieruchomość, uzasadniając swoje stanowisko stwierdzeniem, iż w niniejszej sprawie nie zostały spełnione wszystkie przesłanki przewidziane w w/w przepisie.

Rozpatrując sprawę w trybie instancji odwoławczej, na skutek wniesionego przez wnioskodawczynię – E. L. odwołania, Wojewoda M. ustalił, że powyższa nieruchomość, stanowiąca pierwotnie własność T. i J. małżonków K., została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z wnioskiem natomiast o odszkodowanie wystąpiła spadkobierczyni po poprzednich właścicielach.

Organ zauważył przy tym, że warunkiem uwzględnienia powyższego wniosku za działkę objętą działaniem dekretu z 26 października 1945 r. było wykazanie, iż działka taka mogła być - przed dniem wejścia w życie dekretu, czyli przed dniem 21 lipca 1945 r.- przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne oraz, że poprzedni właściciel bądź jego następca prawny zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Przesłanki powyższe musiały być spełnione łącznie a zatem stwierdzenie braku jednej z nich uniemożliwiało przyznanie odszkodowania za taką działkę.

Z ustaleń organu wynikało, że przedmiotowa nieruchomość mogła być przed dniem 21 listopada 1945r. przeznaczona pod zabudowę jednorodzinną, którą to okoliczność potwierdzał plan parcelacyjny nieruchomości [...] pod nazwą hip. "S.", zatwierdzony w 1938 r.

Organ stwierdził ponadto, że omawiana nieruchomość została objęta zaświadczeniem lokalizacyjnym nr [...] z dnia [...] kwietnia 1954 r. wydanym przez Prezydium Rady Narodowej w W. o lokalizacji szczegółowej gruntów uprawnych dla Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej na osiedlu S. przy ul. [...].

Następnie Uchwałą Prezydium Rady Narodowej w W. nr [...] z dnia 15 listopada 1955 r. rozwiązano Rolniczy Zespół Spółdzielczy "S." i postanowiono o utworzeniu na części gruntu Gospodarstwa Pomocniczego przy S..

Decyzją Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] czerwca 1956 r. zostało uchylone wspomniane zaświadczenie lokalizacyjne z dnia [...] kwietnia 1954 r. Powyższy grunt został następnie objęty propozycją lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia [...] sierpnia 1956 r. pod ośrodek gospodarczy i teren rolny dla W. a w dniu 1 stycznia 1956 r. W. "P." przejęły odpłatnie majątek "S.", położony przy ul. [...], zaś wchodzący w jego skład grunt został przekazany W "P." w użytkowanie.

Na mocy umowy z dnia [...] stycznia 1958 r. zawartej w wykonaniu uchwały Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej W. nr [...] z dnia [...] grudnia 1957 r., majątek "S." został przekazany odpłatnie R. "H." przez W. "P.".

Wojewoda podniósł też, iż z treści pisma Dyrekcji Rozbudowy Urządzeń Komunalnych i Socjalnych z dnia [...] października 1969 r. wynikało, że na spornym terenie usytuowane były budynki gospodarcze, które nabyte zostały odpłatnie przez R. "H." w 1958 r. od W.

Z kolei decyzją Naczelnego Architekta [...] z dnia [...] lutego 1960 r. uchylone zostało wspomniane zaświadczenie o lokalizacji szczegółowej nr [...] jednak dalsze użytkowanie tego terenu na cele rolne zgodnie z pismami Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] kwietnia 1960 r. i z dnia [...] lutego 1962 r. było dopuszczalne do końca 1965 r.

Biorąc powyższe fakty pod uwagę Wojewoda podzielił pogląd Prezydenta W., że w tych warunkach należało przyjąć, iż byli właściciele utracili faktyczną możliwość władania nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r. i z tego powodu wniosek o przyznanie odszkodowania nie mógł zostać uwzględniony.

Powyższą decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie E. L. zarzucając jej naruszenie art. 215 cytowanej wyżej ustawy o gospodarce nieruchomościami a także naruszenie art. 6, 7, 8, 77 i 80 k.p.a. Skarżąca w szczególności zakwestionowała pogląd Wojewody, że skoro w 1955 r. została wydana decyzja lokalizacyjna gruntów uprawnych dla Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej to fakt ten był tożsamy z utratą władania nieruchomością przez poprzednich jej właścicieli, tym bardziej, że po roku Spółdzielnię tę rozwiązano. Podniosła też, że w sprawie nie wykazano, iż W. "P." cokolwiek na nieruchomości tej uczyniły, zwłaszcza, że decyzje lokalizacyjne powoływane przez organ w uzasadnieniu decyzji obejmowały obszar kilkunastu hektarów, dochodzone natomiast odszkodowanie dotyczyło niewielkich rozmiarów działki. Z tego powodu skarżąca stała na stanowisku, że dopiero zorganizowanie ogródków działkowych m. in. na jej działce po 1961 r. istotnie stanowiło konkretny dowód objęcia działki we władanie przez podmiot trzeci.

W skardze zaakcentowano także, że ze wskazanego w decyzji pisma z 1969 r. dotyczącego pobudowania budynków gospodarczych nie wynikało, że budynki te posadowiono na działce nr [...].

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę – pod względem zgodności z prawem – zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej, przy czym kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracyjne w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Nadmienić w tym miejscu także wypada, że Sąd w ocenie swojej nie jest związany zarzutami ani wnioskami zawartymi w skardze oraz powołaną w niej podstawą prawną. Ponieważ, w niniejszej sprawie Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzające naruszają przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skutkowało to ich uchyleniem.

Postępowanie administracyjne – zgodnie z przepisem art. 61 k.p.a. – może być wszczęte z urzędu albo na wniosek. Jak wynika z treści nadesłanych przez organ akt administracyjnych, niniejsze postępowanie zostało wszczęte na wniosek E. L. twierdzącej, iż jako córka jest spadkobierczynią byłych właścicieli przedmiotowej nieruchomości tj. J. i T. K. Postępowanie to zostało zakończone decyzjami rozstrzygającymi sprawę co do jej meritum a to oznaczało, że organy uznały wnioskodawczynię za osobę mającą w tym postępowaniu interes prawny.

Nie przesądzając w tym miejscu o powyższym fakcie, należy jednak zwrócić uwagę, że w aktach administracyjnych brak jest stosownego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia praw do spadku po małżonkach K. Dołączone bowiem tego rodzaju postanowienie Sądu dotyczy stwierdzenia na rzecz m. in, E. L., ale spadku po jej mężu A. L., które dla tej sprawy było zbędne.

Jak wynika ponadto z uzasadnienia obu wydanych w tej sprawie decyzji, organy szczegółowo przedstawiły jakie podmioty, w jakim czasie i na jakiej podstawie prawnej były uprawnione do dysponowania sporną nieruchomością. W szczególności obie decyzje odwołują się do szeregu aktów prawnych i dokumentów, ale – co wypada wyraźnie podkreślić - materiałów tych w aktach administracyjnych brak. Dotyczy to: zaświadczenia lokalizacyjnego nr [...] z dnia [...] kwietnia 1954 r., uchwały Prezydium Rady Narodowej w W. nr [...] z dnia [...] listopada 1955 r., propozycji lokalizacji szczegółowej z dnia [...] sierpnia 1956 r., decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] czerwca 1956 r., dowodu o uzyskaniu przez W. "P." użytkowania przedmiotowej działki gruntu, umowy z dnia [...] stycznia 1958 r., uchwały Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej W. nr [...] z dnia [...] grudnia 1957 r., pisma Dyrekcji Rozbudowy Urządzeń Komunalnych i Socjalnych z dnia [...] października 1969 r., decyzji Naczelnego Architekta [...] z dnia [...] lutego 1960 r., pisma Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] kwietnia 1960 r. i z dnia [...] lutego 1962 r.

Powyższe braki materiału dowodowego uniemożliwiają praktycznie Sądowi ocenę legalności zaskarżonej decyzji.

Przy ponownym zatem rozpoznaniu sprawy organy winny uzupełnić źródłową dokumentację sprawy o postanowienie sądu stwierdzające nabycie spadku po małżonkach K. także o w/w wymienione, brakujące dokumenty.

Badając sprawę ponownie organy winny jednocześnie mieć na uwadze treść przepisu art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który uzależnia przyznanie odszkodowania za działkę od okoliczności takich, iż działka ta przed dniem wejścia w życie tzw. dekretu warszawskiego mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne oraz, iż poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r.

Z treści uzasadnienia obu wydanych w niniejszej sprawie decyzji nie wynika jaki fakt w rzeczywistości spowodował – zdaniem organów – owo faktyczne pozbawienie możliwości władania działką przez jej poprzedniego właściciela.

Zwrócić należy w tym miejscu uwagę, że w orzecznictwie i literaturze przedmiotu podkreśla się, iż powyższa regulacja odnosi się do stanu faktycznego a nie stanu prawnego, zatem ustalenia czy poprzedni właściciel miał możliwość władania działką po dniu 5 kwietnia 1958 r. trzeba dokonać nie na podstawie obowiązujących w danym momencie aktów prawnych a analizy stanu faktycznego, jaki w tym dniu istniał. Nawet bowiem objęcie działki w posiadanie przez inny podmiot niż były właściciel nie decyduje w tym przypadku samo przez się o pozbawieniu faktycznej możliwości władania, jeżeli okaże się, że taka możliwość istniała. Nadmienić też wypada, iż nie istotne jest w tym przypadku, z jakiego powodu poprzedni właściciel nie władał działką, mimo, iż taką miał możliwość.

Biorąc zatem pod uwagę, że zaskarżona decyzja oraz decyzja poprzedzająca ją naruszają art. 6, 7, 8, 77, 80 k.p.a. Sąd – z mocy przepisu art. 145 §1 lit. c w związku z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – orzekł jak w sentencji.