Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2145/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury~Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 133 ust. 2 i art. 154
journal: Dz.U. 2016 poz 2147
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 55 ust. 2, art. 56 ust. 1 pkt 6 i 9, par. 3 ust. 1 i par 27
journal: Dz.U. 2004 nr 207 poz 2109
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marian Wolanin (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant sekretarz sądowy Joanna Ołdakowska po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Infrastruktury i Budownictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 130/16 w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz A. M. kwotę 1 000 (tysiąc) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 15 grudnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 130/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpatrzeniu skargi A. M., uchylił decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] i poprzedzająca ją decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] września 2015 r., nr [...], w przedmiocie ustalenia odszkodowania w wysokości 101.768,00 zł za nieruchomość przejętą z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa, oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 0,0256 ha, położoną w obrębie [...] - [...], gmina [...], przeznaczoną pod realizację inwestycji drogowej polegającej na budowie odcinka drogi ekspresowej S8.

W skardze kasacyjnej od powołanego wyroku Minister Infrastruktury i Rozwoju zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj.:

- art. 154 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2016 r. poz. 2147, ze zm.), przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że ustalenie przeznaczenia nieruchomości dla celów jej oszacowania, może mieć swoje źródło w charakterze samego studium (dodatkowo uznając wiodące przeznaczenie za jedynie słuszne),

- art. 134 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 12 ust. 5 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2016 r. poz. 2031, ze zm.), przez ich niewłaściwe zastosowanie i pominięcie, że przy określaniu wartości rynkowej nieruchomości uwzględnia się w szczególności jej rodzaj, położenie, sposób użytkowania, a nie jedynie przeznaczenie (w przedmiotowej sprawie w oparciu o studium),

- art. 4 pkt 17 w zw. z art. 134 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu i przyjęciu, że stan nieruchomości, nie zawiera w sobie także otoczenia nieruchomości,

- art. 156 ust. 1 w zw. z art. 157 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na dokonaniu przez Sąd samodzielnej weryfikacji wiadomości specjalnych posiadanych przez biegłego w zakresie doboru nieruchomości podobnych w sytuacji, gdy analiza rynku, uznanie jego miarodajności i dobór przez biegłego nieruchomości podobnych, jako czynności wymagające wiedzy specjalistycznej, pozostają poza zakresem merytorycznej kontroli Sądu, który nie jest w stanie zbadać dokładnie danego rynku nieruchomości,

- § 5 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. Nr 204, poz. 2109 ze zm.), przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że sprzedaż nieruchomości o niewielkiej powierzchni - tzw. resztówek - stanowi szczególne warunki transakcji,

- § 3 ust. 1 w zw. z § 29 ust. 1, 2 i 3 powołanego rozporządzenia, przez przyjęcie, że przy wycenie prawa własności nieruchomości biegły w przypadku istnienia na rynku transakcji prawem własność powinien posłużyć się przy wycenie także transakcją prawem użytkowania wieczystego gruntu.

W skardze kasacyjnej zarzucono także naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - dalej ppsa, polegające na nie wskazaniu w uzasadnieniu wyroku podstawy prawnej rozstrzygnięcia, co uniemożliwia skarżącemu ocenę i kontrolę toku rozumowania Sądu, a co za tym idzie - pozbawia go możliwości polemizowania z jego oceną stanu faktycznego i prawnego sprawy i wskazania co do dalszego toku postępowania, uniemożliwiając również kontrolę instancyjną wydanego wyroku, w tym rozstrzygnięcia o zasądzonych kosztach postępowania.

W sposób wyodrębniony w skardze kasacyjnej zarzucono także naruszenie przez Sąd art. 200 ppsa, przez nie uzasadnienie kwoty 1.254,00 zł zasądzonej tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zawarto argumentację mającą przemawiać za uchyleniem zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną A. M. podniósł motywy mające przemawiać za oddaleniem tej skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia, dlatego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ppsa), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 ppsa. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu pierwszej instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niewystarczające do uchylenia zaskarżonego wyroku.

Spośród wszystkich argumentów przedstawionych przez Sąd pierwszej instancji, tylko argument dotyczący konieczności prawidłowego ustalenia wpływu przeznaczenia nieruchomości w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy na jej wartość zasługuje na aprobatę, co w konsekwencji jest wystarczające do uznania rozstrzygnięcia zaskarżonego wyroku za prawidłowe, pomimo częściowo błędnego jego uzasadnienia.

Element przeznaczenia nieruchomości w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, zgodnie z art. 154 ust. 2 w zw. z ust. 1 i w zw. z art. 134 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stanowi jedną z istotnych okoliczności, literalnie wymienionych przez ustawodawcę obok innych, koniecznych do uwzględnienia przy wycenie nieruchomości. Obowiązkiem organów administracji było zatem dokonanie oceny, czy opinia o wartości nieruchomości zawiera wszystkie ustawowo określone wymagania, a w szczególności, czy uwzględnia elementy określone w art. 134 ust. 2 oraz w art. 154 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Swoboda działania rzeczoznawcy majątkowego w doborze nieruchomości do porównań w procedurze wyceny nieruchomości jest bowiem reglamentowana okolicznościami wymienionymi m.in. w powołanym art. 134 ust. 2 i art. 154 ustawy o gospodarce nieruchomościami, dlatego biegły nie może wybiórczo przyjmować do wyceny tylko niektórych okoliczności determinujących wartość nieruchomości, bez jakiegokolwiek uzasadnienia sposobu takiego działania. Przepisy art. 134 ust. 2 oraz art. 154 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami wyraźnie wskazują na obowiązek uwzględnienia w wycenie nieruchomości m.in. przeznaczenia nieruchomości, które w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, należało ustalić na podstawie treści zawartych w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy.

Ponadto, zgodnie z art. § 55 ust. 2 oraz § 56 ust. 1 pkt 6 i 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, operat szacunkowy zawiera m.in. wskazanie uwarunkowań dokonanych czynności, a także wskazanie przeznaczenia wycenianej nieruchomości i przedstawienie obliczeń wartości nieruchomości oraz wyniku wyceny wraz z uzasadnieniem. Rzeczoznawca majątkowy miał zatem obowiązek uwzględnić pełny zakres ustaleń zawartych w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy dla wycenianej nieruchomości co do jej przeznaczenia. Przepisy art. 134 ust. 2 i art. 154 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie przewidują bowiem wybiórczego uwzględniania przeznaczenia nieruchomości przy jej wycenie.

Z ustaleń dokonanych w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji wynika, czemu nie zaprzeczył skarżący kasacyjnie, że w opinii o wartości nieruchomości przyjętej do ustalenia odszkodowania w niniejszej sprawie nie został uwzględniony pełny zakres przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Nie wiadomo zatem, czy ustalone odszkodowanie jest adekwatne do wartości nieruchomości, skoro nie wiadomo, czy nieuwzględniony w operacie szacunkowym pełny zakres przeznaczenia nieruchomości w studium miał znaczenie dla określenia jej wartości.

O ile więc prawidłowo zarzucono w skardze kasacyjnej Sądowi pierwszej instancji, że przyjmowanie do określenia wartości wywłaszczonego prawa własności nieruchomości obrotu prawem użytkowania wieczystego narusza § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (jeżeli nie zostały spełnione warunki określone w § 27 powołanego rozporządzenia), o tyle zarzut ten oraz pozostałe zarzuty kasacyjne nie wystarczyły do zakwestionowania wykładni art. 154 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami o obowiązku uwzględnienia przy wycenie nieruchomości pełnego zakresu jej przeznaczenia w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania gminy.

Prawidłowo również Sąd pierwszej instancji określił wysokość zasądzonych kosztów postępowania, jako adekwatną do kosztów poniesionych przez skarżącego i udokumentowanych w aktach sprawy do Sądu pierwszej instancji, które zostały uiszczone na wezwanie Sądu.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 193 zdanie drugie ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 w zw. z art. 207 § 2 ppsa uznając, że odpowiedź na skargę kasacyjną nie była zasadna co do tych okoliczności, które Sąd pierwszej instancji błędnie ocenił, jako uzasadniające zaskarżone rozstrzygnięcie.

-----------------------

I OSK 2145/17

4