Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 140/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 września 2020 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

IV SA/Po 140/19

Uzasadnienie

Wnioskiem z dnia [...] października 2019 r. M. S. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. o pomoc finansową. Podczas przeprowadzania rodzinnego wywiadu środowiskowego w dniu [...].10.2019 roku w/w oświadczył, że oczekuje pomocy finansowej z przeznaczeniem na zakupu 1 rolki papy dachowej asfaltowej, 2 kolanek oraz rury łączącej do pieca typu cyganek, opłacenia rachunku za wodę i ścieki, dopełnienia butli z gazem, bieżącej energii elektrycznej na miesiąc październik i listopad 2019r. linoleum - wykładziny do kuchni o powierzchni około 17 metrów kwadratowych.

Decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] wydaną na a podstawie art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 39 ust. 1 i 2, 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2019r. poz.1507 ze zm., dalej u.p.s.) oraz paragrafu 1 pkt 1 lit. "a" Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2018r. poz. 1358) oraz art. 104 i art. 108 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej k.p.a.) MOPS w K. przyznał M. S. (dalej skarżący) zasiłek celowy w kwocie [...]zł: z przeznaczeniem na: dofinansowanie do zakupu 1 rolki papy dachowej asfaltowej, 2 kolanek oraz rury łączącej do pieca typu cyganek, opłacenia rachunku za wodę i ścieki, dopełnienia butli z gazem, bieżącej energii elektrycznej, linoleum - wykładziny do kuchni o powierzchni około 17 metrów kwadratowych.

Na podstawie wywiadu środowiskowego i zgromadzonych dokumentów w sprawie ustalono, że M. S. zamieszkuje sam i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie posiada nikogo na swoim utrzymaniu. Jak wynika ze złożonego w trakcie wywiadu oświadczenia nie pracuje on zawodowo ani dorywczo, ma przyznany zasiłek stały w wysokości [...] zł miesięcznie. Zgodnie z Orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia [...] kwietnia 2018 roku nr [...] r. skarżący został zaliczony do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym i posiada uprawnienia do zasiłku stałego w pełnej przewidzianej przepisami wysokości. Zatem jego dochodem w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. wrześniu 2019 r., był zasiłek stały w wysokości [...] zł.

Z kwoty przyznanego zasiłku celowego [...] zł stanowiło dofinansowanie do 1 rolki papy dachowej asfaltowej, [...] zł stanowiło dofinansowanie do 2 kolanek, [...] zł stanowiło dofinansowanie do rury łączącej do pieca typu cyganek, [...] zł stanowiło dofinansowanie do zakupu energii elektrycznej, [...] zł dopełnienie butli gazowej, [...] zł do opłacenia rachunku za wodę i ścieki, [...] zł stanowiło dofinansowanie do wykładziny do kuchni o powierzchni około 17 metrów kwadratowych. Kwota dofinansowania do zakupu energii elektrycznej wynikała z dokumentacji będącej w posiadaniu MOPS, tj. strona przedstawiła fakturę VAT [...] z [...].02.2019r. na kwotę [...]zł, doładowania energii elektrycznej z dnia [...].02.2019r. na kwotę [...]zł oraz oświadczenie z [...].05.2019r. o poniesionych kosztach na kwotę [...]zł i doładowanie energii elektrycznej z dnia [...].05.2019 r. na kwotę [...]zł.

Zatem koszt zużycia energii elektrycznej w okresie od lutego 2019 r. do września 2019 r. wynosił [...] w rozliczeniu, miesięcznym stanowi [...] zł.

Organ I instancji wyjaśnił, że nawet w przypadku ubiegania się o zaspokojenie potrzeby zgodnej z celami pomocy społecznej i spełniania wszystkich wymogów przewidzianych w przepisach, potrzeba ta nie musi być przez organ pomocy zaspokojona w części lub całości.

Organ rozpatrując wniosek o udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego jest zobowiązany mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących trudnej sytuacji materialnej. Organ orzekający w sprawie musi się kierować wytycznymi zawartymi w art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s. Mianowicie rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Organy rozstrzygające w sprawach pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach realizować muszą ustawowe cele, z uwzględnieniem ilości wniosków i sytuacji życiowej osób ubiegających się o pomoc. W roku 2019 budżet przeznaczony na zasiłki i pomoc w naturze wynosi [...] złotych co miesięcznie wynosi [...] zł. Z tego MOPS musi zapewnić pomoc w formie: zasiłków okresowych, celowych, gorącego posiłku dla dzieci i młodzieży, pokrycia kosztów pogrzebu, zapewnienia schronienia itp. W miesiącu październiku br. na powyższe cele wydatkowano kwotę ok. [...] zł, co znacząco przekracza [...] budżetu MOPS. Dlatego też ze względu na ograniczoną ilość środków finansowych, którymi dysponuje organ, konieczny jest ich taki podział, aby zaspokoić najbardziej pilne i niezbędne potrzeby jak największej liczby osób spełniających kryteria dochodowe określone w art. 8 ust. 1 u.p.s.

Dalej wyjaśniono, że M. S. jest podopiecznym MOPS, który na bieżąco korzysta ze świadczeń pomocy społecznej. Podania składane przez skarżącego o pomoc finansową wyczerpują szeroką gamę potrzeb. Mając na uwadze jego sytuację materialno-bytową i zdrowotną organ stara się w miarę możliwości udzielić w/w wsparcia finansowego. Jednak nie może on oczekiwać, iż pomoc taka będzie zaspakajać potrzeby w pełnym zakresie i w oczekiwanej wysokości. Zaznaczono, że w okresie od stycznia 2019r. do października 2019r. skarżący otrzymał pomoc ze środków publicznych na kwotę łączną [...] zł tj. zasiłek stały - [...] zł ([...]zł x 10 miesięcy), zasiłki celowe : [...] zł, świadczenie pieniężne na zakup posiłków lub żywności : [...] zł, co średnio miesięcznie wynosi [...] zł i jest to kwota znacząca zważywszy na fakt, że najniższe świadczenie emerytalne i rentowe z ZUS wypłacane jest w kwocie [...]zł.

Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie wniósł M. S. nie zgadzając się z zapadłym rozstrzygnięciem.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] stycznia 2020 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy wskazał, że odwołujący spełnia ustawowe przesłanki kryterium dochodowego warunkujące przyznanie prawa do zasiłku celowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że świadczenie z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. W takim przypadku organ ma obowiązek przeprowadzić wszechstronne postępowanie wyjaśniające i rozważyć wszystkie okoliczności faktyczne sprawy, tak aby rozstrzygnięciu nie można zarzucić dowolności. Organ nie ma jednak obowiązku spełnienia każdego żądania osoby ubiegającej się o pomoc, gdyż uwzględnienie wszystkich okoliczności faktycznych oznacza z jednej strony uwzględnienie sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej świadczeniobiorcy, z drugiej zaś uwzględnienie możliwości finansowych organu pomocy.

Podkreślono, że wydając decyzję z zakresu pomocy społecznej, organ winien kierować się przesłankami ustawowymi, w tym m.in. wskazaniami zawartymi w art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s., stanowiącymi, że rodzaj i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy oraz, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy winny zostać uwzględnione, jeśli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Wobec ograniczonych środków finansowych organ pomocy społecznej zwykle nie jest w stanie zaspokoić wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, tj. udzielić im wsparcia w rozmiarze odpowiednim do ich potrzeb oraz w zgłaszanej postaci lub wysokości. Stąd też organ przyjąć powinien obiektywne kryteria, według których dokonuje rozdziału środków finansowych (wyrok WSA w Poznaniu z 11.09.2015 r., o sygn. II SA/Po 595/15). Skarżący w 2019 r. obejmowany był systematyczną pomocą w formie zasiłku stałego w kwocie [...]zł, a także zasiłkami celowymi na potrzeby zgłaszane we wnioskach.

W okresie od stycznia 2019 r. do października 2019 r. skarżący otrzymał pomoc w łącznej wysokości [...] zł, tj. zasiłek stały w wysokości [...] zł, zasiłki celowe [...] zł, świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności w wysokości [...] zł, co w przeliczeniu na 10 miesięcy stanowi kwotę [...]zł., a więc zdecydowanie wyższą od średniej kwoty zasiłku celowego przyznawanych podopiecznym Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K..

Organ pierwszej instancji podał, że w 2019 roku budżet przeznaczony na zasiłki celowe i pomoc w naturze wynosi [...] zł, co miesięcznie stanowi kwotę [...]zł. W miesiącu październiku na powyższe cele przeznaczono kwotę około [...] zł. Wydatkowana kwota pozwala na zabezpieczenie podstawowych potrzeb jedynie w formie dofinansowania.

Przekładając powyższe na stan omawianej sprawy Kolegium uznało, iż przyznane skarżącemu wsparcie w postaci zasiłku celowego w kwocie [...]zł z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu 1 rolki papy dachowej asfaltowej, 2 kolanek oraz rury łączącej do pieca typu cyganek, opłacenia rachunku za wodę i ścieki, dopełnienie butli z gazem, bieżącej energii elektrycznej, linoleum (wykładziny do kuchni o powierzchni około 17 m2) zostało przydzielone w sposób obiektywny i zgodny z przepisami prawa.

Skargę na powyższą decyzję w ustawowym terminie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. S.. Została ona doprecyzowana pismem pełnomocnika skarżącego z [...] czerwca 2020 r. w którym wskazano, że skarżący we wniosku o zasiłek celowy wnosił o przyznanie pomocy pieniężnej z przeznaczeniem na zakup 1 rolki papy dachowej asfaltowej, 2 kolanek oraz rury łączącej do pieca typu cyganek, opłacenia rachunku za wodę i ścieki, dopełnienie butli z gazem, bieżącej energii elektrycznej na październik i listopad 2019 r., linoleum - wykładziny do kuchni o powierzchni około 17 m2. Skarżący spełnia wszystkie kryteria ustawowe do przyznania mu zasiłku celowego. Zgodnie z decyzją organu I instancji i SKO, przyznano mu zasiłek celowy w wysokości [...] zł. Wysokość przyznanej pomocy finansowej nie jest jednak wystarczająca, aby stwierdzić, że doszło do realizacji przepisu art. 3 i art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. Skarżący wnosił o przyznanie zasiłku celowego w formie pieniężnej określając konkretne potrzeby. Organ pomocy społecznej zgodnie z art. 7 k.p.a., powinien był w sposób wyczerpujący i obiektywny określić wartość pomocy finansowej, która jest konieczna dla zapewnienia potrzeb wskazanych przez Skarżącego. Z kolei zgodnie z art. 3 ust. 1 i 3 u.p.s. przyznawana pomoc powinna być zapewniana w wysokości umożliwiającej życie w warunkach odpowiadających godności człowieka oraz powinna być odpowiednia do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. W tym celu organ I instancji miał wycenić pomoc o jaką wnioskował skarżący. Jednak kwota wyceny poszczególnych elementów objętych wnioskiem jest zbyt niska. Nie bazuje ona na przejrzystych i obiektywnych kryteriach. Dla wyceny poszczególnych elementów pomocy organ I instancji posłużył się cenami najniższymi za produkty o najniższej jakości, które nie uwzględniają celu pomocy, gdyż nie pozwolą na zaspokojenie najważniejszych potrzeb bytowych skarżącego. Przykładowo organ określając wartość zasiłku potrzebnego na sfinansowanie zakupu wykładziny przyjął cenę [...] zł/m2, w sytuacji, w której powinien był przyjąć kwotę [...]zł/m2, tak aby umożliwić zakup materiałów, które będą mogły posłużyć skarżącemu przez dłuższy okres. Podobnie jest w przypadku kolana do pieca. To wycenione przez organ zapewni sprawne działania pieca najdłużej przez 2 lub 3 miesiące. Zapewnienie skarżącemu możliwości zakupu kolana w cenie ok. [...] zł pozwoli mu na faktyczne zaspokojenie potrzeby nie tylko w najbliższym czasie, ale też przez dłuższy okres. Dopiero to można uznać za pomoc w zaspokajaniu najważniejszych potrzeb skarżącego. Następnie organ nie wziął też pod uwagę faktycznych kosztów rozliczenia energii elektrycznej i innych opłat, o dofinansowanie, na które wnosił skarżący. Organ nie wziął także pod uwagę, iż materiały wykończeniowe, których dotyczy wniosek będą musiały być przetransportowane do miejsca zamieszkania skarżącego. Skarżący nie będzie mógł zrobić tego samodzielnie z uwagi na swoją niepełnosprawność ruchową. Tym samym organ zaniżył wartość potrzeb skarżącego i nie przeprowadził w tym zakresie należytego postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 7 k.p.a., co doprowadziło do przyznania pomocy w zbyt niskiej kwocie nie uwzględniającej przesłanek zawartych w art. 3 u.p.s. Wycena pomocy objętej wnioskiem wynosi w ocenie skarżącego [...] zł.

W pierwszej kolejności organ nie ocenił prawidłowo obecnej sytuacji skarżącego. Organ powinien był wziąć pod uwagę przede wszystkim jego niepełnosprawność, jego niezdolność do pracy i konieczność korzystania ze specjalistycznej diety. Pomimo tego, że organ wskazuje na te okoliczności w uzasadnieniu decyzji, w ocenie skarżącego nie wpłynęły one faktycznie na wysokość przyznanej pomocy.

Organ w sposób błędny określił przy tym faktyczną sytuację finansową skarżącego. Przyjął, iż środki jakimi dysponuje skarżący wynoszą ponad [...] zł miesięcznie, gdy w rzeczywistości jedynym źródłem utrzymania skarżącego jest zasiłek stały w wysokości [...] zł miesięcznie. Skoro zdaniem organu uzyskiwany przez skarżącego przychód uprawnia go do otrzymywania pomocy w formie zasiłku celowego, jego pozostała sytuacja finansowa nie powinna stanowić podstawy ustaleń organu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm, zwanej dalej "p.p.s.a.") wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena prawidłowości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję MOPS z dnia MOPS w K. z [...].11.2019 r. nr [...], przyznającą skarżącemu zasiłek celowy w wysokości [...] zł.

Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Artykuł 8 § 1 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Natomiast zgodnie z art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Z przepisu art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2017r., poz. 1769 ze zm., dalej u.p.s.) wynika, iż zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zasiłek celowy może być przyznany również w celu realizacji postanowień kontraktu socjalnego (art. 39a. ust. 1 u.p.s.), osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego (art. 40 ust. 1 u.p.s.), a także osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej (art. 40 ust. 2 u.p.s.).

Zaznaczyć trzeba, że decyzja o przyznaniu lub odmowie przyznania zasiłku celowego ma charakter decyzji uznaniowej. Taki charakter decyzji oznacza, że organ administracji ma swobodę decyzyjną, co do ustalenia treści decyzji uznaniowej, związaną z realizowaniem określonej w zakresie przedmiotu decydowania, polityki państwa. Kontrola sądu administracyjnego, prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych, jest w stosunku do takich decyzji ograniczona. Sprowadza się bowiem do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności, a zatem, czy prowadząc postępowanie w sprawie organ ją rozpoznający nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz czy organ w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i czy po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu owego materiału dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego uprawnienia i zakresu owego uprawnienia. Istotne znaczenie przy tym ma uzasadnienie wydanej przez organ decyzji rozstrzygającej sprawę (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2011 r. sygn. akt I OSK 1794/10 dostępny na http://cbois.nsa.gov.pl).

W przypadku rozstrzygnięć podejmowanych w trybie uznania administracyjnego kontroli sądowej podlega jedynie to, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo prowadzonym postępowaniem z zachowaniem procedury administracyjnej, zwłaszcza szczegółowym ustaleniem stanu faktycznego. Natomiast ocena pod kątem kryteriów słuszności i celowości prowadzona jest wyłącznie w zakresie - czy organy administracji nie przekroczyły granicy uznania administracyjnego. Oczywistym jest, że podejmowanie decyzji opartych na uznaniu administracyjnym nie może oznaczać dowolności i arbitralności. Zakres uznania wyznaczony jest zawsze normami kompetencyjnymi, przepisami o postępowaniu administracyjnym i przepisami prawa materialnego. Wydając decyzje o charakterze uznaniowym, organ jest związany nie tylko przepisem, ale i celem określonej regulacji. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2009 r., I OSK 1535/08).

Z powyższego wynika, że w przypadku decyzji uznaniowych jeszcze większą wagę, niż w przypadku decyzji nie mających charakteru uznaniowego, ma prawidłowe przeprowadzenie postępowania administracyjnego, a w szczególności pełne i precyzyjne ustalenie stanu faktycznego.

Istotnym składnikiem prawidłowo wydanej decyzji jest jej uzasadnienie. Powinno ono w sposób wyczerpujący informować stronę o motywach, którymi kierował się organ rozstrzygając sprawę. Strona może bowiem skutecznie bronić swych interesów tylko w sytuacji, gdy znane są jej przesłanki powziętej decyzji. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie decyzji składa się z uzasadnienia faktycznego, zawierającego w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, a także przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił mocy dowodowej oraz uzasadnienia prawnego zawierającego wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów, które zadecydowały o treści decyzji.

Organ musi, zatem zająć stanowisko wobec całego materiału dowodowego oraz uzasadnić jasno i należycie swoje zdanie, w szczególności, na jakiej podstawie uznał pewne fakty za udowodnione. Pominięcie w uzasadnieniu decyzji ustalenia okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Obowiązek sporządzenia uzasadnienia wiąże się także z wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadą przekonywania, która zobowiązuje organy administracji publicznej do dołożenia szczególnej staranności w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć, zwłaszcza tych, które nakładają na strony określone nakazy lub zakazy. Chodzi, więc o to, aby adresaci tych decyzji wykonali nałożone na nich obowiązki bez zbędnej zwłoki nie w obliczu groźby użycia środków przymusu, ale w przekonaniu, że nałożony na nich obowiązek jest zgodny z prawem. Innymi słowy, strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji, bowiem w przeciwnym wypadku nie mają one możliwości obrony swoich słusznych interesów przed organem odwoławczym, jak i przed sądem administracyjnym (J. Zimmermann, glosa do wyroku NSA z dnia 19 czerwca 1997 r., V SA 1512/96, OSP 1998, z. 2, poz. 29).

Ustawa nie nakłada na organy pomocy społecznej obowiązku udzielania wsparcia w formie zasiłków celowych, bowiem ma ona charakter fakultatywny i uzależniona jest indywidualnych okoliczności sprawy oraz możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej, który powinien brać pod uwagę potrzeby pozostałych klientów nie osiągających dochodów. Pomimo zrozumienia trudnej sytuacji materialnej czy życiowej wnioskodawców organy pomocy społecznej nie są zobowiązane do przyznawania zasiłków celowych w wysokości zapewniającej całkowite pokrycie zobowiązań osób ubiegających się o pomoc. Przyjęcie takiego sposobu postępowania spowodowałoby w krótkim czasie brak możliwości wsparcia innych świadczeniobiorców. Ustawa o pomocy społecznej nakłada na organy pomocy społecznej obowiązek realizacji różnych zadań w tym również świadczeń w formie rzeczowej, np. finansowanie posiłków w szkołach, odzież, bony, których wykonanie pokrywane jest ze środków ośrodka pomocy społecznej działającego na danym terenie.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, w pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż skarżący spełnia ustawowe kryteria do przyznania mu żądanego świadczenia z pomocy społecznej. Jak ustalił organ pierwszej instancji M. S. zamieszkuje sam i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie posiada nikogo na swoim utrzymaniu. Z uwagi na orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia [...] kwietnia 2018 roku nr. [...] r. zaliczające go do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym nie pracuje on ani zawodowo, ani dorywczo, a utrzymuje się z zasiłku stałego w wysokości [...] zł miesięcznie, która to kwota stanowiła dochód skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku. Istotnym jest, że ani organ I instancji, ani organ odwoławczy nie kwestionowały zasadności przyznania wnioskowanego przez skarżącego zasiłku celowego. Dlatego też Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. przyznał skarżącemu zasiłek celowy w wysokości [...] zł, a więc w wysokości niższej aniżeli wnioskowana, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Zdaniem skarżącego jednak przyznana kwota nie odpowiada w pełni jego potrzebom, które wykazał we wniosku o udzielenie pomocy i powinna zostać przyznana zgodnie z jego żądaniem. Przedmiotem sporu w kontrolowanej sprawie jest więc jedynie wysokość przyznanej pomocy.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 2 sierpnia 2012r., sygn. I OSK 407/12, iż wydając decyzję z zakresu pomocy społecznej organ winien kierować się przesłankami ustawowymi, w tym między innymi wskazaniami zawartymi w art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s. stanowiącymi, iż rodzaj i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy oraz, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy winny zostać uwzględnione, jeśli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Wobec bowiem ograniczonych środków finansowych organ nie jest w stanie zaspokoić wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc w zgłaszanej przez nie wysokości. Musi zatem przyjąć obiektywne kryteria, według których dokonuje rozdziału środków finansowych.

Wysokość, jak i samo przyznanie świadczenia uzależnione są więc od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz ilości innych osób potrzebujących i zamieszkujących na terenie danej gminy. Sąd wskazuje, że skarżący otrzymuje już zasiłek stały w wysokości [...] zł miesięcznie, a ponadto obejmowany był systematyczną pomocą w formie zasiłków celowych na potrzeby zgłaszane we wnioskach.

W okresie od stycznia 2019 r. do października 2019 r. skarżący otrzymał pomoc w łącznej wysokości [...] zł, tj. zasiłek stały w wysokości [...] zł, zasiłki celowe [...] zł, świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności w wysokości [...] zł, co w przeliczeniu na 10 miesięcy stanowi kwotę [...]zł miesięcznie, a więc zdecydowanie wyższą od średniej kwoty zasiłku celowego przyznawanych podopiecznym Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., a także od najniższego świadczenia emerytalno rentowego (935 zł).

Gospodarując ograniczonymi środkami finansowymi, organ pomocy społecznej nie może dopuścić, do sytuacji, w której jeden podopieczny otrzymuje kilka świadczeń i to w wysokości przez niego oczekiwanej, a inny, z powodu ww. ograniczeń, takiej pomocy nie otrzyma.

W ocenie Sądu właśnie ta okoliczność zaważyła na takim, a nie innym określeniu wysokości przyznanej skarżącemu pomocy finansowej. Jak bowiem organ pierwszej instancji wskazał w treści uzasadnienia decyzji - w roku 2019 budżet przeznaczony na zasiłki i pomoc w naturze wynosił [...] złotych, co miesięcznie wynosiło [...] zł. W miesiącu październiku 2019 roku na powyższe cele wydatkowano kwotę ok. [...] zł. co znacząco przekracza [...] budżetu. Dlatego też ze względu na ograniczoną ilość środków finansowych, którymi dysponuje organ, konieczny był ich taki podział, aby zaspokoić najbardziej pilne i niezbędne potrzeby jak największej liczby osób spełniających kryteria dochodowe określone w art. 8 ust. 1 u.p.s.

Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. nie miał zatem możliwości przyznania zasiłku celowego w wyższej kwocie, zgodnie z żądaniem skarżącego bez naruszenia uzasadnionych interesów swoich pozostałych podopiecznych. Należy ponownie podkreślić, iż ustawa o pomocy społecznej nie nakłada na organ podejmujący decyzję w tym zakresie obowiązku uwzględnienia wniosku w pełnej wysokości, ponieważ pomoc ta może być również udzielona z budżetu MOPS w części.

Należy także mieć na uwadze, że zasiłek celowy powinien być jedynie przejściowym uzupełnieniem budżetu domowego i nie może stanowić stałego źródła utrzymania i zaspokajania potrzeb osób korzystających z pomocy społecznej. Wynika to z ograniczonych możliwości systemu pomocy społecznej, ale również racjonalnych zasad funkcjonowania tego systemu. Wysokość, jak i samo przyznanie świadczenia, uzależnione są od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz ilości innych osób potrzebujących i zamieszkujących na terenie danej gminy. Skarżący otrzymuje już zasiłek stały. Gospodarując ograniczonymi środkami finansowymi, organ pomocy społecznej nie może dopuścić, do sytuacji, w której jeden podopieczny otrzymuje kilka świadczeń i to w wysokości przez niego oczekiwanej, a inny, z powodu ww. ograniczeń, takiej pomocy nie otrzyma. Należy podkreślić, że organ nie ma obowiązku przyznania zasiłku celowego w pełnej kwocie w odniesieniu do wszelkich żądań wnioskodawcy. Ten zasiłek jest jedynie dofinansowaniem do określonych zakupów i jest uzależniony od możliwości finansowych organu, jednak sytuacja materialna wnioskodawcy, stan faktyczny, wszelkie obliczenia i ustalenia wysokości kosztów muszą być w sposób szczegółowy opisane w decyzji. Prawidłowe i wyczerpujące ustalenie stanu faktycznego umożliwia uzasadnienie przyznania lub odmowy przyznania określonych kwot w ramach zasiłku celowego.

Sąd dostrzega, że uzasadnienia decyzji organów obu instancji nie są kompletne pod kątem wyjaśnienia kryteriów, jakimi kierowano się przy ustalaniu niższej kwoty pomocy i są w tym zakresie niepełne. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej wyjaśnił, że kwotę dofinansowania za energię elektryczną ustalił na podstawie faktur za energię od lutego 2019 do września 2019 r. Średni koszt energii to [...] zł – organ przyznał na ten cel [...] zł dofinansowania. Brak jest ustaleń co do pozostałych elementów wniosku, tj. 1 rolki papy, 2 kolanek, rury do pieca, uzupełnienia butli z gazem, rachunku za wodę i ścieki, wykładziny do kuchni. Organ wskazał jaką kwotę przyznał w odniesieniu do każdego z ww. elementów, jednak nie wyjaśnił na jakiej podstawie te kwoty ustalił. Uzasadnienia decyzji obu instancji są w tym zakresie niepełne.

Organ powinien odnieść się szczegółowo do każdego wnioskowanego elementu w ramach zasiłku celowego. Powinien wskazać na jakiej podstawie ustala koszt każdego elementu dofinansowania. W niniejszej sprawie organ odniósł się w sposób wystarczający jedynie do kwestii zakupu energii elektrycznej. Niemniej w aktach sprawy znajdują się wydruki ze stron internetowych, gdzie pracownik organu wyszukał jakie są koszty poszczególnych rzeczy, o które wnioskował skarżący.

Mając na uwadze materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy nie można stwierdzić, aby organ ustalił przyznane kwoty za pozostałe elementy wnioskowanej pomocy dowolnie. Koszty wnioskowanych przez skarżącego rzeczy zostały oszacowane na podstawie wydruków ze stron internetowych, które zostały włączone w poczet materiału dowodowego w aktach sprawy i są spójne z zapadłym rozstrzygnięciem. Nie zyskało to jednak swojego odzwierciedlenia w treści uzasadnień decyzji organu I i II instancji, co jest uchybieniem, jednak nie mającym wpływu na wynik sprawy.

Jak już wskazano wyżej, zgodnie z treścią art. 107 § 1 k.p.a. decyzja winna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, przy czym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (§3).

Zaskarżone decyzje mają wady w zakresie spełnienia wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Jednak w ocenie Sądu są to uchybienia nieistotne dla rozstrzygnięcia. Uznaniowy charakter tej decyzji i fakt, że zasiłek celowy jest dofinansowaniem, a nie pełną refundacją, to że organy przekonywująco wyjaśniły, że mają ograniczone środki finansowe, a także fakt, iż skarżący otrzymuje ciągłą pomoc od organu, oraz że nawet uwzględniając dokonaną przez skarżącego wycenę żądanej pomocy na [...] zł w większej części uwzględniono jego wniosek w kontrolowanej sprawie sprawia, że jakiekolwiek ceny za przedmiotowe materiały wskazywane przez organ i opisywane w uzasadnieniu nie miałyby wpływu na wysokość dofinansowania. Skarżący zresztą nie kwestionuje tych wycen, lecz stoi na stanowisku, że za większą pomoc finansową skarżący mógłby nabyć przedmioty wyższej jakości. Oczywistym jest, że za wyższą cenę z reguły można nabyć towar lepszej jakości. Należy mieć jednak na uwadze, że organy – o czym była już mowa – mają ograniczone środki na ten cel, a poza tym w ramach świadczonej pomocy nie mają obowiązku finansowania potrzeb rzeczowych na najwyższym poziomie.

Ani decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, ani decyzja Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. nie zawierały w pełni uzasadnienia przyjętych kwot, pomimo – jak wynika to z akt - dokonania rzetelnych ustaleń w tym zakresie i tym samym naruszyły normę zawartą w art. 107 § 3 k.p.a.

Zgodnie jednak z art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości lub w części, jeśli stwierdzi inne, aniżeli stanowiące podstawę do wznowienia postępowania naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Brak spełnienia wymogów przewidzianych w art. 107 § 3 k.p.a. na gruncie niniejszej sprawy nie jest uchybieniem takiego rodzaju, by konieczne było uchylenie wadliwej decyzji, ponieważ nawet w sytuacji uchylenia zaskarżonej decyzji, nie będzie to prowadziło do zmiany rozstrzygnięcia, a jedynie do uzupełnienia jego uzasadnienia.

Jak już wskazano wyżej, zarzut formułowany przez skarżącego dotyczy uznaniowej kompetencji organu do określenia kwoty udzielonego zasiłku celowego. W tym kontekście kontrola skarżonej decyzji nie może dotyczyć wysokości przyznawanej pomocy finansowej, jeśli jej określenie mieści się w granicach uznania administracyjnego. Tak więc w sytuacji spełniania kryteriów udzielenia pomocy na gruncie przedmiotowej ustawy, dopóki kwota ta nie jest rażąco niska w porównaniu do możliwości finansowych organu, Sąd nie może uznać takiej decyzji za wadliwą z uwagi na kwotę przyznanej pomocy, ponieważ to do organu należy ocena i zarządzanie środkami publicznymi, którymi dysponuje, tak by realizować jak najpełniej cele ustawowe swojej działalności.

Wobec powyższego na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalono.