Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 902/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2009-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64,  art. 64c.
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej, Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Winiarski, Protokolant Apl. radc. Anna Tukaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2009 r. sprawy ze skargi Z. A. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa na rzecz radcy prawnego J. H. (H.) wynagrodzenie w kwocie [...] zł (słownie: [...] złotych) podwyższone o odpowiednią stawkę podatku od towarów i usług w kwocie [...] zł (słownie: [...] złote [...] groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] wydanym na podstawie art. 64c § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym w oparciu o tytuły wykonawcze wystawione przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G., Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. określił panu Z. A. wysokość niezaspokojonych kosztów egzekucyjnych w kwocie [...]zł.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej ustawa egzekucyjna) określa w sposób szczegółowy czynności egzekucyjne, za dokonanie których organ egzekucyjny zobowiązany jest naliczyć stosowne opłaty, stawki tych opłat (procentowe, kwotowe, stałe, minimalne lub maksymalne) oraz moment, w którym powstaje obowiązek uiszczenia tychże należności.

Następnie organ egzekucyjny stwierdził, że w dniu 16 marca 2006 r. doręczył panu Z. A. odpisy tytułów wykonawczych oraz sporządził protokół o stanie majątkowym zobowiązanego. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 64 § 10 ustawy egzekucyjnej obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje z chwilą doręczenia tytułu wykonawczego. Zatem naliczona została opłata manipulacyjna w wysokości 1 % egzekwowanej należności, którą – w odniesieniu do konkretnych tytułów wykonawczych – przedstawiono w szczegółowej i przejrzystej tabeli.

W oparciu o wspomniane (wymienione w tabeli) tytuły wykonawcze, obejmujące należności w podatku od towarów i usług dokonano zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie za pracę w A z siedzibą w R. (stosowne zawiadomienie doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności 22 marca 2006 r., a zobowiązanemu w dniu 3 kwietnia 2006 r.). W odpowiedzi na to wezwanie dłużnik zajętej wierzytelności poinformował, że Z. A. jest zatrudniony w firmie od 1 marca 2004 r., od 3 listopada 2005 r. do nadal przebywa na zwolnieniu lekarskim, a z wynagrodzenia za pracę realizowane są świadczenia alimentacyjne w wysokości [...] zł miesięcznie. W sporządzonej tabeli organ egzekucyjny przedstawił wysokości kwot egzekwowanych należności na dzień 22 marca 2006 r. będących podstawą naliczenia (zgodnie z art. 64 § 9 pkt 2 ustawy egzekucyjnej) opłaty manipulacyjnej w wysokości 4 % za zajęcie prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie za pracę.

W dalszych wywodach Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. podał, że jeżeli chodzi o tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] wystawiony przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. obejmujący należności w podatku od osób prawnych za 2000 r. dokonano zajęcia świadczeń z ubezpieczenia społecznego w ZUS Oddział w Z. Inspektorat w T. (zawiadomienie o zajęciu doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 17 sierpnia 2006 r., a zobowiązanemu w dniu 18 sierpnia

2006 r. wraz z tytułem wykonawczym). W odpowiedzi Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował, iż zajęcie świadczenia rehabilitacyjnego nie może być realizowane z uwagi na potrącane bieżących kwot na podstawie zajęcia Komornika Sądowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w B. W tym stanie rzeczy, mając na uwadze treść art. 64 § 10 ustawy egzekucyjnej zgodnie z którym jeżeli pierwszą czynnością egzekucyjną jest zajęcie wierzytelności pieniężnej lub innego prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności, obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje równocześnie z obowiązkiem uiszczenia opłaty za zajęcie, organ egzekucyjny podał kwotę opłaty manipulacyjnej oraz opłaty za zajęcie.

Reasumując organ egzekucyjny wskazał, że zgodnie z art. 64c § 1 ustawy egzekucyjnej opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 tej ustawy wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne obciążające zobowiązanego.

W zażaleniu na to rozstrzygnięcie pan Z. A. wniósł o jego uchylenie, uchylenie tytułów wykonawczych oraz o umorzenie kosztów egzekucyjnych w całości, umorzenie postępowania z powodu przedawnienia oraz zwolnienie z opłat skarbowych.

W niezwykle obszernym uzasadnieniu zażalenia zobowiązany podniósł w szczególności, że domaganie się kosztów w tak znacznej wysokości (które wzrosły od poprzednio podawanej przez organ I instancji) od 67-letniego, niezdolnego do pracy ze względu na stan zdrowia emeryta pozbawionego majątku jest szokujące i dowodzi skrajnej bezduszności organu egzekucyjnego. Strona podała, że przedłożyła Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego w G. kilkaset dowodów potwierdzających stan ubóstwa jej i jej rodziny, stan zdrowotny ("pogranicze paraliżu"), przyczyny zaistniałej sytuacji, zarzuty dotyczące prowadzonego postępowania, brak merytorycznego ustosunkowania się do złożonych dowodów. Zobowiązany podkreślił, że Dyrektor Izby Skarbowej w K. dostrzegł w postanowieniu z dnia [...] nr [...], konieczność umorzenia kosztów egzekucyjnych. Zaznaczył, że na przestrzeni postępowania jego sytuacja nie uległa poprawie, a wręcz się pogorszyła, zobowiązany wraz z rodziną stracił prawo do mieszkania, toczy się sprawa o eksmisję. Zdaniem zobowiązanego postępowanie egzekucyjne powinno być umorzone, gdyż organ egzekucyjny ma wiedzę o tym, że zobowiązany mimo 50-letniej uczciwej pracy nie ma żadnego majątku. Za całkowicie niezasadne uznał naliczenie 1 % i 4 % opłaty manipulacyjnej za te same tytuły egzekucyjne, choć organ egzekucyjny po przeprowadzonym wywiadzie środowiskowym wiedział, że – ze względu na brak majątku – nie ma możliwości ściągnięcia należności. W dalszych wywodach zażalenia zobowiązany przedstawił obszernie problematykę funkcjonowania firmy B Spółka z o.o., jej znaczny majątek i zamierzenia dotyczące działalności, a także kwestię aresztowania w dniu 5 lipca 2001 r. (co trwało do 26 listopada 2002 r.), ogłoszenia upadłości Spółki (postanowienie z dnia

[...]), w związku z którym Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w G. nie zgłosił swoich wierzytelności do masy upadłości i nie podjął skutecznej współpracy z syndykiem. W tym kontekście zobowiązany zaznaczył, że na dzień

15 kwietnia 2002 r. majątek Spółki został oszacowany na kwotę [...]zł, jednakże syndyk sprzedał go za kwotę [...]zł, przy czym nabywcy wpłacili jedynie [...]zł. Zobowiązany przedstawił także szereg zarzutów dotyczących postępowania kontrolnego przeprowadzonego w spółce B. Zarzucił także Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego w G. (negatywnie i władczo nastawionego do strony), że arbitralnie przekazał dokonywanie dalszych czynności egzekucyjnych w czasie trwającego trybu odwoławczego Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w B., który to urząd został pozbawiony dowodów w przedmiocie sprawy złożonych przez stronę odwołującą się rozpoczynając na nowo procedury egzekucyjne i odwoławcze.

Zobowiązany podkreślił także, iż organ odwoławczy decyzją z dnia

[...] uchylił decyzję organu I instancji dotyczącą przeniesienia na niego odpowiedzialności za zobowiązania Spółki B z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2001 r. i umorzył postępowanie, co dowodzi, że zaległości te w stosunku do jego osoby nie istnieją.

Strona zwróciła uwagę na postanowienie Prezydenta Miasta G. z dnia

[...] którym w oparciu o przedłożone dokumenty stwierdzono stan ubóstwa i zwolniono go z opłaty skarbowej. Zobowiązany wskazał również na sądowe postępowanie o wyjawienie majątku, które jednoznacznie wykazało, że strona go nie posiada, w związku z czym wpisano ją do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych.

Negując wydanie niezaskarżalnego postanowienia o wszczęciu postępowania w przedmiocie przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe B sp. z o.o. zobowiązany wskazał na decyzję ZUS z dnia [...], w której stwierdzono, że ze względu na skuteczne wszczęcie postępowania upadłościowego i jego umorzenie z przyczyn niezależnych od członków zarządu nie odpowiada za zaległości spółki B. Zobowiązany zauważył, że prowadzone przez Sąd Rejonowy w G. postępowanie przymuszające umorzono ze względu na stwierdzenie, iż w okresie aresztowania (które trwało od 5 lipca 2001 – 26 listopada 2002) został on zwolniony z firmy B i od tego czasu przestał mieć kontakt i dostęp do dokumentów (syndyk wykonywał swe obowiązki bez udziału członka zarządu).

Zobowiązany opisał także szczegółowo swój zły stan zdrowia (dokumentacja medyczna obejmuje ponad 200 stron), podał, że choruje na wiele schorzeń, a ze względu na obłożną chorobę, dysfunkcję narządu ruchu, a także zmiany w obrębie półkul mózgowych uznany został za osobę, która nie może wykonywać żadnej pracy (przyznano mu świadczenie rehabilitacyjne). W tym kontekście zarzucił organowi egzekucyjnemu lekceważenie (szczegółowo udokumentowanego) poważnego stanu zdrowia strony i jej istotne pogarszanie poprzez stresy wywoływane postępowaniem egzekucyjnym.

Przybliżając swoją tragiczną sytuację materialną zobowiązany podał m.in., że po opuszczeniu aresztu musiał zarejestrować się jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, długo pozostawał bez pracy, zaległości czynszowe wynoszą obecnie ponad [...]zł, wobec energetyki – [...]zł, gazowni – ponad [...]zł (gaz odłączono w 2004 r. – od tego czasu mieszkanie jest nieogrzewane), wobec innych podmiotów – ponad [...]zł.

Wobec powyższego zobowiązany stwierdził, że przedstawione okoliczności (szczegółowo udokumentowane) jednoznacznie wskazują na bezwzględną konieczność umorzenia postępowania egzekucyjnego, w tym także kosztów egzekucyjnych.

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...].

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ drugiej instancji przedstawił przebieg postępowania w sprawie oraz zarzuty zawarte w zażaleniu. W dalszych wywodach przytoczył treść art. 64c § 7 ustawy egzekucyjnej stwierdzając, że pan Z.A. bezsprzecznie zawarł w zażaleniu na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] nr [...] żądanie wydania postanowienia w przedmiocie kosztów postępowania egzekucyjnego. Dalej organ drugiej instancji podkreślił, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. w postanowieniu z dnia [...] wymienił wszystkie czynne tytuły wykonawcze, przyporządkowując im kwoty egzekwowanych należności oraz naliczając do każdego koszty egzekucyjne w wysokościach adekwatnych do dokonanych czynności egzekucyjnych wymienionych w art. 64 § 1 ustawy egzekucyjnej.

Dyrektor Izby Skarbowej w K. zaznaczył także, iż zarzuty zażalenia dotyczące nieprawidłowości, jakich dopuścił się organ podatkowy w postępowaniu podatkowym zakończonym wydaniem decyzji o odpowiedzialności podatkowej, pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie kwestii należnych kosztów egzekucyjnych, powstałych w odrębnym postępowaniu egzekucyjnym. Nie mają też znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia określającego wysokość kosztów egzekucyjnych wywody na temat ich nieściągalności, albowiem tego typu argumenty mogą stanowić przesłankę dla ewentualnego zastosowania ulgi w spłacie kosztów egzekucyjnych, o której mowa w art. 64e ustawy egzekucyjnej. Podobnie przedstawia się sprawa z wnioskowanym umorzeniem postępowania egzekucyjnego, które podlega rozważaniom w odrębnym trybie uregulowanym w art. 59 ustawy egzekucyjnej.

W konkluzji organ drugiej instancji podkreślając, że zobowiązany nie kwestionuje w zażaleniu wysokości kosztów egzekucyjnych określonych w zaskarżonym postanowieniu, stwierdził prawidłowość rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego.

W skardze na powyższe postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pan Z. A. wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia w całości, umorzenie kosztów egzekucyjnych w całości, również z powodu przedawnienia, prawidłowe naliczenie wysokości kosztów egzekucyjnych, których umorzenia domaga się strona stwierdzając, że "kwota [...]zł jest kwotą zawyżoną, wysokość ta wymaga dogłębnej analizy, jak również celowości wszczęcia postępowania egzekucji komorniczych wymaga dogłębnej analizy co do zasadności jej prowadzenia".

W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że wiele istotnych argumentów zawartych w zaskarżonym postanowieniu przemawia za umorzeniem czynności egzekucyjnych w całości, czego jednak organ odwoławczy bezpodstawnie zaniechał. Dalej skarżący przywołał wiele okoliczności, stwierdzając, że jako osoba fizyczna nie posiada żadnych zaległości wobec urzędów skarbowych, Prezesem Spółki B był w okresie od 1 stycznia 1998 r. do 5 lipca 2001 r. (kiedy to został aresztowany), postanowieniem SR w G. z dnia [...] ogłoszono upadłość Spółki B, zgłoszenie wniosku przez władze spółki o upadłość oraz postępowanie upadłościowe zostało przeprowadzone w sposób niezgodny z prawem (co potwierdzono w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 19 marca 2008 r., sygn. akt I SA/Gl 518/07 oraz w decyzji ZUS z dnia [...].), wyrokiem z dnia 19 marca 2008 r. uchylona została decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] w przedmiocie przeniesienia na skarżącego odpowiedzialności B z tytułu podatku VAT za 2000 r. oraz okres styczeń – kwiecień i lipiec 2001 r., zaś decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] uchylono decyzję organu pierwszej instancji i umorzono postępowanie w sprawie odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki B w podatku dochodowym od osób prawnych za 2001 r.

Wobec powyższego skarżący podkreślił, że organ pierwszej instancji znał sytuację prawną Spółki, a także zarzuty strony dotyczące nieprawidłowości w przeprowadzonej kontroli, znał sytuację majątkową i zdrowotną skarżącego i mimo to bezpodstawnie wszczynał egzekucję, co wobec uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, dowodzi obrazy prawa i znęcania się nad 67-letnim, obłożnie chorym emerytem.

W kolejnych fragmentach skargi pan Z. A. sformułował liczne, skierowane wobec organu pierwszej instancji, zarzuty dotyczące szeregu nieprawidłowości postępowania kontrolnego w spółce B, odmowy przesłania stronie dokumentacji kontrolnej, odmowy umorzenia czynności mimo upływu 5 lat, z powodu upadłości spółki, upływu 3 lat od umorzenia postępowania upadłościowego, nieuzyskania od syndyka masy upadłości należności podatkowych (w sytuacji, gdy majątek Spółki oszacowany na [...]zł pokrywał wszelkie długi w całości), pominięcia (potwierdzonego w postanowieniu SR w G. z dnia [...] o umorzeniu postępowania w przedmiocie przymuszenia) faktu, że syndyk wykonywał swoje czynności bez skarżącego, nieuwzględnienia znanej doskonale organowi pierwszej instancji sytuacji majątkowej strony (potwierdzonej w stosownych postanowieniach sądowych, wpisem skarżącego do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych, a także postanowieniem Prezydenta Miasta G. stwierdzającym stan ubóstwa), a także wysokości miesięcznych dochodów skarżącego ([...]zł), zaległości czynszowych za okres pobytu w areszcie i miesiące późniejsze, kiedy pozostawał bez pracy i środków do życia, zadłużenia z tytułu należności za media, toczącego się postępowania o wymeldowanie skarżącego i jego małżonki "na ulicę" oraz ignorowania przez ten organ (szczegółowo udokumentowanego) złego, wciąż pogarszającego się, stanu zdrowia strony, która nie ma środków na zakup leków.

Reasumując skarżący skonstatował, że przedstawione przez niego, w sposób jak najbardziej zwięzły, okoliczności wskazują, że organ pierwszej instancji miał wszelkie (szczegółowo udokumentowane) przesłanki do umorzenia kosztów egzekucyjnych w całości, czego strona domaga się teraz od sądu.

Do skargi dołączono kserokopie wszystkich wymienionych w niej dokumentów (23 karty).

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu, akcentując, że postępowanie egzekucyjne, wiążące się z obciążeniem zobowiązanego kosztami egzekucyjnymi, prowadzone było na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących podatek dochodowy od osób prawnych za 2000 r. oraz podatek od towarów i usług za 2000 r. oraz styczeń – kwiecień 2001 r., które wystawiono na podstawie decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] (skarga na tę decyzję została odrzucona prawomocnym postanowieniem WSA w Gliwicach z dnia 28 grudnia 2006 r., sygn. akt I SA/Gl 1477/06) oraz na podstawie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] dotyczącej odpowiedzialności z tytułu podatku VAT za 2000 r. oraz styczeń – kwiecień 2001 r. (za lipiec 2001 r. tytułu wykonawczego nie wystawiono), uchylonej wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 19 marca 2008 r., sygn. akt III SA/Gl 518/07 (stanowiącym przedmiot skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego), co oznacza, że wskazane zaległości są nadal wymagalne i podlegają zaspokojeniu. Zaznaczono także, iż przyczyną uchylenia powołanej w skardze decyzji organu pierwszej instancji dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych za 2001 r. (a więc rozstrzygnięcia, które odnosi się do innego okresu niż rozpatrywany w niniejszej sprawie) było stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż w okresie po dniu aresztowania zobowiązanego, tj. po dniu 5 lipca 2001 r. zobowiązany nie podejmował jakichkolwiek decyzji w zakresie zarządzania spółką B, co oznacza, iż w tym czasie nie był członkiem zarządu odpowiedzialnym za nieuregulowanie zobowiązań podatkowych. Organ odwoławczy skonstatował także, iż wskazana przez stronę decyzja ZUS z dnia [...] dotyczy innego wierzyciela, podejmującego autonomiczne decyzje.

W piśmie procesowym z dnia 4 lipca 2009 r. skarżący wniósł o "oddalenie odpowiedzi na skargę" i rozpatrzenie skargi z oceną szczegółową dowodów, które strona skarżąca dołączyła do skargi. Skarżący ponownie wskazał, iż za odrzuceniem odpowiedzi na skargę przemawia brak merytorycznego rozpatrzenia zarzutów strony skarżącej, która wielokrotnie udowodniła, że egzekucja przeciwko skarżącemu nie powinna być wszczęta. Po raz kolejny skarżący podniósł, że kontrole były prowadzone bez jego udziału, nie udostępniono mu dokumentacji kontrolnej nie dopełniono obowiązków związanych z ustaleniem prawidłowej reprezentacji spółki B, zaaprobowano sfałszowane pełnomocnictwo z dnia 25 czerwca 2001 r. (załączone do pisma jako dowód 1 – udzielone na rzecz głównej księgowej Spółki A. J. i zawierające podpisy Wiceprezesa Zarządu P. B. oraz Prokurenta – A. C.), o czym skarżący dowiedział się dopiero w 2009 r. i niezwłocznie złożył stosowne doniesienie o popełnieniu przestępstwa. Skarżący zwrócił także uwagę, że zapis w Krajowym Rejestrze Sądowym został "obarczony fałszerstwem wprowadzonym przez P. B. w oparciu o sfałszowany dowód, a wszystkie te zdarzenia miały miejsce w okresie, w którym skarżący przebywał w areszcie śledczym.

W dalszych fragmentach omawianego pisma przedstawił kwestie związane z uchyleniem przez organ odwoławczy decyzji organu pierwszej instancji dotyczących przeniesienia odpowiedzialności za lata wcześniejsze.

Następnie skarżący skonstatował, że bezzasadnie wszczęto czynności egzekucyjne, bezpodstawne jest także obciążanie go obowiązkiem ponoszenia tychże kosztów zważywszy na niedopuszczalność represjonowania strony postępowaniem egzekucyjnym, a także – co podkreślono – niewspółmierność naliczonych kosztów do rzeczywistych kosztów podjętych czynności – żądanie zapłaty ok. miliona złotych za nieumotywowane przesłanie kilku tytułów wykonawczych.

Strona podniosła również, iż przedmiotem zaskarżenia jest nie tylko wysokość kosztów, ale także zasadność prowadzonych egzekucji i zasadność przypisania skarżącemu odpowiedzialności za zobowiązania spółki B (bezpodstawność obciążenia skarżącego taką odpowiedzialnością stwierdzono jednoznacznie w decyzji ZUS z dnia [...] a pogląd ten zaaprobował także WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 19 marca 2008 r., sygn. akt III SA/Gl 518/07). Wskazując na zawarte w odpowiedzi na skargę stwierdzenie organu odwoławczego, że wspomniana decyzja ZUS dotyczy całkiem innego wierzyciela, skarżący uznał, że postawa taka stanowi przejaw negatywnego nastawienia do podatnika i ewidentnego braku poszanowania prawa. Strona nawiązała także do zawartego w odpowiedzi na skargę stwierdzenia Dyrektora Izby Skarbowej w K., że: "bez znaczenia dla wyniku sprawy dotyczącej wysokości kosztów egzekucyjnych pozostają podnoszone w skardze nieprawidłowości związane z postępowaniem kontrolnym, podatkowym i upadłościowym" i podkreśliła, że na żadnym etapie postępowania organy podatkowe nie odniosły się merytorycznie do podnoszonych przez niego zarzutów.

Skarżący, "obarczając winą za koszty egzekucyjne" Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G., Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. oraz Dyrektora Izby Skarbowej w K., podkreślił, że organy te były wielokrotnie informowane przez stronę o nieściągalności dochodzonych należności, a wiedzę o braku jakiegokolwiek majątku ruchomego oraz nieruchomości organy posiadały już przed wszczęciem egzekucji.

W kolejnym fragmencie omawianego pisma skarżący ponownie zawarł zestawienie argumentów potwierdzających bezpodstawność prowadzenia wobec niego egzekucji i podkreślił, że "materiały dowodowe nie były rozpatrzone merytorycznie, profesjonalnie, prawnie, pojedynczo i precyzyjnie". Wymienił powody, dla których egzekwowane tytuły wykonawcze nie powinny być wystawiane, a on jako osoba trzecia nie odpowiada za wymienione w nich zaległości. Po raz kolejny przedstawił okoliczności świadczące o niemożliwości wyegzekwowania egzekwowanych kwot w tym stanu swojego zdrowia, sytuację życiową, ekonomiczną, prawną i rodzinną.

Odpowiadając na pismo skarżącego Dyrektor Izby Skarbowej w K. w piśmie z dnia 7 września 2009 r. stwierdził, że decyzje orzekające o odpowiedzialności podatkowej skarżącego wydane zostały w 2006 r. i dotychczas nie zostały uchylone. Dochodzone zaległości nie uległy przedawnieniu. Zauważył, że postępowanie w sprawie umorzenia przedmiotowych kosztów egzekucyjnych toczyło się odrębnie, zaś wydane w tej sprawie rozstrzygnięcie zostało zaskarżone do WSA w Gliwicach.

Na rozprawie w dniu 9 września 2009 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę i zaznaczył, że nie dostrzegł nieprawidłowości w wyliczaniu kosztów egzekucyjnych, ale zwrócił uwagę na fakt, iż za tak znaczną kwotę kosztów odpowiada wierzyciel i organ egzekucyjny. W swoim wystąpieniu skarżący powołał się na art. 58 k.c., który mówi o nieważności czynności prawnych sprzecznych z zasadami współżycia społecznego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga okazała się nieuzasadniona.

Zgodnie z treścią art. 64c § 7 ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela. Przepis art. 64c § 8 wymienionej ustawy wyznacza termin końcowy do wniesienia żądania, o którym mowa w § 7 tego artykułu, po upływie którego żądanie takie nie podlega rozpatrzeniu.

W myśl art. 64 § 1 ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny, z zastrzeżeniem

§ 2, w egzekucji należności pieniężnych pobiera za dokonane czynności egzekucyjne opłaty w wysokościach ustalonych w pkt 1 – 14 tego przepisu. Opłaty za czynności egzekucyjne, o których mowa w § 1 pkt 1 – 6, oblicza się oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego, który był podstawą dokonania czynności egzekucyjnych (art. 64 § 3 ustawy egzekucyjnej). Organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszelkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Oplata wynosi 1 % kwoty egzekwowanych należności objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr. (art. 64 § 6 ustawy egzekucyjnej).

Stosownie do przepisu art. 64 § 9 pkt 2 ustawy egzekucyjnej obowiązek uiszczenia opłat, o których mowa w § 1 i 6, powstaje za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych u dłużnika zajętej wierzytelności – z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej nieruchomości zawiadomienia o zajęciu. Natomiast przepis art. 64 § 10 ustawy egzekucyjnej stanowi, że obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Jeżeli pierwszą czynnością egzekucyjną jest zajęcie wierzytelności pieniężnej lub innego prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności, obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje równocześnie z obowiązkiem uiszczenia opłaty za zajęcie.

Opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 (...) stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne z zastrzeżeniem § 2 – 4, obciążają zobowiązanego (art. 64c § 1 ustawy egzekucyjnej). Koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnej są dochodzone na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na tę należność, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej (art. 64c § 6 ustawy egzekucyjnej).

Z cytowanych wyżej przepisów wynika, że w egzekucji należności pieniężnych opłaty pobiera się za dokonane czynności egzekucyjne, a ich wysokość zależy od charakteru danej czynności. Opłata manipulacyjna związana jest ze stosowaniem środków egzekucyjnych w odniesieniu do każdego tytułu wykonawczego. Obowiązek uiszczenia opłat powstaje w chwili określonej w art. 64 § 9 i § 10 ustawy egzekucyjnej. W przypadku zajęcia wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych u dłużnika zajętej wierzytelności obowiązek uiszczenia opłaty za tę czynność powstaje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, zaś obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, chyba że pierwszą czynnością egzekucyjną było to zajęcie wówczas obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje równocześnie z obowiązkiem uiszczenia opłaty za zajęcie.

Dokonując zajęcia wynagrodzenia za pracę organ egzekucyjny przesyła do pracodawcy zobowiązanego zawiadomienie o zajęciu tej części jego wynagrodzenia, które nie jest zwolnione spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niepłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi (art. 72 § 1 ustawy egzekucyjnej). Podobnie rzecz się ma przy zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego przy czym zawiadomienie o zajęciu przesyłane jest organowi rentowemu (art. 79 § 1 ustawy egzekucyjnej). W zawiadomieniach tych organ egzekucyjny określa więc kwotę kosztów egzekucyjnych, które dochodzone są na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na daną należność pieniężną (art. 64c § 6).

Skoro, w przypadku egzekucji należności pieniężnych w chwili doręczenia tytułu wykonawczego lub doręczenia zawiadomienia o zajęciu (art. 64 § 9 pkt 2 i 3 oraz § 10 ustawy egzekucyjnej) powstaje obowiązek uiszczenia opłat, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 ustawy egzekucyjnej, a koszty te zostają określone kwotowo w zawiadomieniu o zajęciu i podlegają egzekucji to tym samym z tą samą chwilą zobowiązany, którego koszty te obciążają uzyskuje prawo żądania wydania przez organ egzekucyjny postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych, o którym mowa w art. 64c § 7 ustawy egzekucyjnej. Dla żądania wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych nie jest wymagane zakończenie postępowania egzekucyjnego, którego koszty te dotyczą. Już w trakcie trwania tego postępowania zobowiązany może domagać się wydania postanowienia z art. 64c § 7 ustawy egzekucyjnej, o ile uzna, że np. koszty te obliczono nieprawidłowo bądź, że uległy zmianie w trakcie postępowania egzekucyjnego.

Orzekając w sprawie kosztów egzekucyjnych organ egzekucyjny określa ich wysokość i rodzaj na dzień wydania stosownego postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, a na orzeczenie wydane wskutek rozpoznania zażalenia - skarga do sądu administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ustawa p.p.s.a.).

W myśl art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że przedmiotem osądu jest wyłącznie sprawa, która była przedmiotem, zaskarżonego skargą, rozstrzygnięcia. Innymi słowy sąd orzeka w granicach sprawy, której dotyczy skarga. W przypadku postanowienia wydanego w sprawie kosztów egzekucyjnych Sąd bada jedynie prawidłowość takiego orzeczenia, a nie poprawność postępowania w innych sprawach wykraczających poza ramy wyznaczone zaskarżonym rozstrzygnięciem.

Oceniając legalność orzeczenia w sprawie kosztów egzekucyjnych Sąd stwierdza czy ustalone tym postanowieniem koszty odpowiadają prawu i czy przy jego wydaniu dochowano reguł prawidłowego postępowania.

Sąd uznał, że zaskarżone postanowienia nie naruszają cytowanych wyżej przepisów w zakresie rodzaju i wysokości (kwoty) określonych nim kosztów egzekucyjnych, osoby zobowiązanej do ich poniesienia oraz momentu ich powstania. Również pełnomocnik skarżącego nie dostrzegł nieprawidłowości w wyliczeniu przedmiotowych kosztów egzekucyjnych (protokół rozprawy z dnia 9 września

2009 r.). Dlatego też Sąd skargę, jako nieuzasadnioną, oddali na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.

Podnoszone w skardze i na rozprawie w dniu 9 września 2009 r. zarzuty wykraczające poza zakres rozpoznanej sprawy nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Sąd, w sprawie kosztów egzekucyjnych, nie był uprawniony ani zobowiązany do dokonania ustaleń nie mających znaczenia w tak określonej sprawie. Na ustalenie wysokości czy rodzaju kosztów egzekucyjnych nie mają bowiem wpływu okoliczności odnoszące się do stanu zdrowia czy sytuacji życiowej lub finansowej osoby zobowiązanej, albo postępowań i decyzji, w których określono należność pieniężną podlegającą egzekucji.

Istotne w sprawie było natomiast istnienie tytułów wykonawczych, na podstawie których dokonano czynności egzekucyjnych i w związku z którymi określono wysokość kosztów egzekucyjnych. Skoro w dacie orzekania w sprawie kosztów egzekucyjnych tytuły te nie zostały usunięte z obrotu prawnego, powstałe z mocy przepisów egzekucyjnych koszty, nie mogły być określone w innej niż prawidłowa tj. zgodnie z tymi przepisami, kwocie.

Wysokość kosztów egzekucyjnych, nawet znaczna, podobnie jak możliwość ich wyegzekwowania, nie ma wpływu na treść postanowienia z art. 64c § 7 ustawy egzekucyjnej. Postanowienie to pozostaje bez związku z zasadą prowadzenia egzekucji w sposób najmniej uciążliwy dla zobowiązanego.

Postępowanie w sprawie kosztów egzekucyjnych jest postępowaniem wpadkowym, prowadzonym w ramach postępowania egzekucyjnego, w toku którego organ egzekucyjny nie jest uprawniony do rozstrzygania innych kwestii niż dotyczących tej sprawy, w tym kwestii przedawnienia należności głównej, czy istnienia innych przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Dopiero umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na zaistnienie tych okoliczności może mieć wpływ na wysokość kosztów egzekucyjnych.

Należy w tym miejscu zauważyć, że decyzje orzekające o odpowiedzialności skarżącego z 2006 r., do chwili wydania rozstrzygnięcia o kosztach egzekucyjnych, nie zostały uchylone, zaś prawidłowe wszczęcie postępowania egzekucyjnego i dokonanie stosownych czynności egzekucyjnych wpływało na bieg terminu przedawnienia określonych w decyzjach zobowiązań (zaległości) podatkowych.

Nie mógł również odnieść skutku zarzut odnoszący się do terminu wystawienia przedmiotowych tytułów wykonawczych i ich ilości, gdyż okoliczność ta nie ma żadnego wpływu na wysokość ustalonych kosztów egzekucyjnych, które uzależnione są wyłącznie od czynności opisanych w art. 64 ustawy egzekucyjnej.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób określony w art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a. i skargę oddalił orzekając o kosztach udzielonej skarżącemu i nieopłaconej pomocy prawnej.