Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 181/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2020-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono sprzeciw wniesiony na podstawie art. 3 § 2a ustawy ppsa
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 234
journal: Dz.U. 2018 poz 2268
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 kwietnia 2020 r. sprawy ze sprzeciwu R. O. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji nakazującej przywrócenie stanu pierwotnego wód na gruncie i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia oddala sprzeciw


UZASADNIENIE

Sprzeciw został wywiedziony na podstawie następujących okoliczności.

W dniu [...] lutego 2019 r. do Wójta Gminy Ł. wpłynęło pismo i dokumentacja fotograficzna M. K., współwłaścicielki działki nr [...], z informacją o zalewaniu działki, co według niej jest spowodowane nasypem znajdującym się na działce nr [...] pełniącym funkcję zjazdu na drogę wojewódzką nr [...] (działka nr [...]).

Organ pierwszej instancji ustalił, w szczególności na podstawie oględzin przeprowadzonych w dniu [...] kwietnia 2019 r., że:

1. na działce nr [...] (użytki gruntowe: pastwisko), obręb [...] w dniu oględzin istniało zastoisko wody, które uniemożliwiało użytkowanie części działki zgodnie z jej przeznaczeniem;

2. na wysokości działki nr [...] obręb [...] (stanowiącej własność P.) istnieje nasyp ziemny w pasie drogowym drogi wojewódzkiej nr [...], na całej szerokości ww. działki. Niniejszy nasyp został wysokościowo zrównany z poziomem drogi wojewódzkiej nr [...];

3. nasyp ten stanowi przeszkodę dla odpływu wód opadowych z działki nr [...] zgodnie z pierwotnym ukształtowaniem terenu. Powstające w ten sposób zastoiska wody przyczyniają się do powstawania szkód, poprzez uniemożliwienie właścicielom uprawy tej części działki.

W oparciu o powyższe ustalenia Wójt Gminy Ł. decyzją z [...] grudnia 2019 r., nr [...] nakazał właścicielowi działki nr [...] - Województwu P. przywrócenie stanu pierwotnego wód na gruncie poprzez wykonanie rowu na granicy z działką nr [...] obręb [...], bądź wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom poprzez wykonanie przepustu w nasypie znajdującym się w pasie drogowym drogi wojewódzkiej nr [...] w terminie do dnia [...] maja 2020 r. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że na podstawie art. 234 ustawy - Prawo wodne, stwierdzoną sytuację kwalifikuje się jako naruszenie stanu wód na gruncie. Zdaniem organu pierwszej instancji bezspornym jest, że "naruszającym ten stan" jest Województwo P. jako właściciel działki nr [...], stanowiącej drogę wojewódzką nr [...]. Organ podniósł przy tym, że w tym przypadku nie ma znaczenia, kto dokonał zmian na gruncie, które szkodliwie oddziaływują na grunty sąsiednie. Zgodnie z art. 234 ust. 2 ustawy - Prawo wodne, to na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Podniesiono, że zarządca drogi wojewódzkiej nr [...], podjął co prawda nieskuteczną próbę wyegzekwowania bezprawnego zajęcia pasa drogowego od aktualnego właściciela działki nr [...]. Jednakże, wskutek uchylenia decyzji przez SKO w B., zarządca zobowiązał się, jeszcze przed wydaniem niniejszej decyzji do usunięcia niekorzystnych zmian wykonanych na jego gruncie i nadal pozostaje podmiotem odpowiedzialnym i wykonawcą niniejszej decyzji w zakresie usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody powstałych na jego gruncie wskutek działania osób trzecich. Organ podniósł, że z uwagi na treść uzyskanej przez P. ostatecznej decyzji (nr [...] z [...].05.2019 r.), zezwalającej na lokalizację zjazdu z drogi wojewódzkiej na działkę nr [...], zastosowano w sentencji niniejszej decyzji możliwość alternatywnego jej wykonania. Realizacja ww. decyzji poprzez fizyczne wykonanie przepustu pod zjazdem oraz odtworzenie rowu lub wybudowanie rowu krytego na całej szerokości działki nr [...], spowoduje wypełnienie nakazu nałożonego niniejszą decyzją.

Z decyzją organu pierwszej instancji nie zgodzili się: M. K. oraz P. Zarząd Dróg Wojewódzkich w B. i wnieśli odwołania. M. K. wskazała, że nasyp na całej powierzchni działki nr [...] od ul. Wiklinowej do pasa drogowego drogi wojewódzkiej nr [...] (nr działki [...]) wykonany został samowolnie, bez zgody właścicieli sąsiednich działek. W efekcie wykonanego nielegalnego nasypu jej działka traci na wartości i atrakcyjności. W opinii M. K. przywrócenie stanu poprzedniego winno zostać wykonane przez P. (właściciela działki nr [...]), albowiem nabył on tę działkę wiedząc o jej wadach prawnych.

Z kolei P. Zarząd Dróg Wojewódzkich w B. zarzucił naruszenie:

- art. 234 ustawy – Prawo wodne, przez niewykazanie naruszenia stanu wód mającego wpływ na nieruchomości sąsiednie przez zobowiązanego; brak wykazania naruszenia, w stosunku do stanu pierwotnego na gruncie, a tym samym brak wykazania związku przyczynowo-skutkowego z oddziaływaniem na nieruchomość sąsiednią; brak skonkretyzowania szkody na gruncie sąsiednim, będącej rezultatem ewentualnego naruszenia stosunków wodnych przez P. Zarząd Dróg Wojewódzkich w B.; nieprecyzyjne wskazania sposobu usunięcia naruszeń oraz alternatywnego wskazania sposobów wykonania działań zabezpieczających bez podania przesłanek wyboru;

- art. 7, 8, 77, 80 i 107 § 3 K.p.a., przez brak dowodu z opinii biegłego w zakresie stosunków wodnych lub hydrologii, na okoliczność spełnienia przesłanek do zobowiązania P. Zarządu Dróg Wojewódzkich w B. do przywrócenia do stanu pierwotnego stosunków wodnych, między nieruchomością P. Zarządu Dróg Wojewódzkich w B., a nieruchomością nr [...]; - art. 83 w zw. z art. 79 w zw. z art. 67 K.p.a., przez nieprzesłuchanie świadków;

- art. 10 § 1 w zw. z art. 81 K.p.a., przez naruszenie zasady czynnego udziału stron w postępowaniu;

- art. 80 w zw. z art. 7 i 8 oraz art. 107 § 3 K.p.a., przez lakoniczne uzasadnienie w decyzji zarówno przesłanek naruszenia stosunków wodnych oraz związku przyczynowego między działaniem właściciela, a skutkiem wobec nieruchomości sąsiednich, a także niewyjaśnienie przesłanek wyboru sposobów i metod przeciwdziałania naruszeniom oraz uzasadnienie okresu (terminu) w jakim miałyby te działania zostać zrealizowane.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z [...] lutego 2020 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Organ odwoławczy stwierdził, że decyzja podlega uchyleniu, albowiem organ pierwszej instancji dopuścił się naruszeń przepisów prawa materialnego oraz przepisów prawa procesowego mających istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazano, że dokonując rozstrzygnięcia na podstawie art. 234 ustawy z 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2268 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa), organ obowiązany jest ustalić, czy właściciel terenu dokonał zmiany stanu wód na swoim gruncie, zmiana ta zaś powoduje szkody na gruntach sąsiednich, tj. że istnieje bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy zmianą stanu wód na gruncie sprawcy naruszenia a szkodą występującą na gruncie sąsiednim. Grunt sąsiedni zaś, to grunt nie należący do sprawcy naruszeń. Samo naruszenie stosunków wodnych należy rozumieć, jako ingerencję w teren działki skutkującą zmianą zastanego stanu gospodarki wodnej na tym gruncie, np. ingerencją na skutek której nastąpiła zmiana kierunku czy też intensywności spływu wód z terenu działki, na której naruszenia dokonano na teren działek sąsiednich. Nałożenie obowiązku wynikającego z art. 234 ust. 3 ustawy, musi być poprzedzone ustaleniem, że właściciel gruntu zmienił stan wody na gruncie, zwłaszcza kierunek odpływu wody opadowej, lub kierunek odpływu wody ze źródeł, bądź też, że odprowadza wody lub ścieki na grunty sąsiednie.

Z akt sprawy wynika, że organ pierwszej instancji przyjął, że na działce nr [...], istnieje zastoisko wody, uniemożliwiające użytkowanie części tej działki zgodnie z przeznaczeniem (użytki gruntowe: pastwisko). Na wysokości działki nr [...] istnieje nasyp ziemny w pasie drogowym drogi wojewódzkiej nr [...] na całej szerokości ww. działki. Nasyp zrównany jest wysokościowo z poziomem drogi wojewódzkiej nr [...]. W ocenie organu pierwszej instancji nasyp w pasie drogowym drogi wojewódzkiej nr [...], na wysokości działki nr [...], stanowi przeszkodę dla odpływu wód opadowych z działki nr [...] zgodnie z pierwotnym ukształtowaniem terenu. Powstające w ten sposób zastoiska wody przyczyniają się do powstawania szkód, poprzez uniemożliwienie właścicielom uprawy tej części działki. Materiał dowodowy, na którym organ pierwszej instancji oparł wydanie zaskarżonej decyzji ograniczony został do oględzin z [...] kwietnia 2018 r., w których nie brał udziału P. Zarząd Dróg Wojewódzkich w B. oraz na oświadczeniach: M. K. oraz P. złożonych podczas oględzin.

Zdaniem organu odwoławczego za zasadny uznać należy, zarzut P. Zarządu Dróg Wojewódzkich w B. w zakresie naruszenia zasady czynnego udziału stron w postępowaniu. Odwołujący P. Zarząd Dróg Wojewódzkich w B. nie brał bowiem udziału w oględzinach, które miały miejsce w dniu [...] kwietnia 2018 r., pomimo tego, że za stronę postępowania został uznany w dniu [...] kwietnia 2019 r. Kolegium za słuszny uznało również zarzut dotyczący niedopuszczenia przez organ pierwszej instancji dowodu z opinii biegłego z zakresu hydrologii lub stosunków wodnych jak również zbyt ogólnikowe uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Podniesiono, że w sprawach o przywrócenie stosunków wodnych na gruncie na podstawie art. 234 ust. 3 ustawy, opinia biegłego jest niezbędna. Zarówno ustalenie, czy w ogóle nastąpiła zmiana stanu wód na gruncie i czy ta zmiana została wywołana działaniem właścicieli gruntu, a także czy spowodowało to szkody, jak i następnie ustalenie sposobu zapobiegania szkodom, tj. określenie odpowiednich urządzeń, do wykonania których organ powinien zobowiązać stronę na podstawie art. 234 ustawy, przekraczają wiedzę ogólną i wymagają fachowej wiedzy i specjalistycznych wyliczeń. Wykazanie istnienia związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy zmianą stosunków wodnych na gruncie a groźbą powstania lub powstaniem szkód na gruntach sąsiednich wymaga zatem przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, melioracji wodnych i postępowań wodnoprawnych, wykazującego się umiejętnością przeprowadzenia odpowiednich analiz, badań, pomiarów lub specjalistycznych obliczeń. Organ pierwszej instancji nie ustalił, kto wykonał nasyp w pasie drogowym, drogi wojewódzkiej nr [...], czy w ogóle nastąpiła zmiana stanu wód na gruncie i czy ta zmiana została wywołana działaniem właścicieli gruntu, a także czy spowodowało to szkody, jak i następnie sposobu zapobiegania szkodom, tj. określenie odpowiednich urządzeń, do wykonania których organ powinien zobowiązać stronę w oparciu o wiedzę specjalistyczną. Organ pierwszej instancji ograniczył się jedynie do przeprowadzenia oględzin. Nie dopuścił dowodu z opinii biegłego, który to biegły posiada odpowiednią wiedzę do wypowiadania się w zakresie zmiany stosunków wodnych.

W związku z tym uchylając decyzję organu pierwszej instancji w ponownie prowadzonym postępowaniu nakazano jednoznacznie ustalić, czy doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie. W przypadku pozytywnej odpowiedzi w dalszej kolejności nakazano ustalić, kto i kiedy zmiany tej dokonał, na czym ona polegała, jaki był stan wód przed dokonaniem zmiany i jaki po jej dokonaniu, oraz jak zmiana wpłynęła na stosunki wodne w terenie a przede wszystkim czy wpływ ten jest szkodliwy dla gruntów sąsiednich, tj. czy powoduje lub może powodować powstanie szkody. Organ pierwszej instancji winien dopuścić w tym zakresie opinię biegłego z zakresu hydrologii lub stosunków wodnych, a także przeprowadzić ponowne oględziny z udziałem wszystkich stron postępowania jak również inne dowody mogące pomóc w prawidłowym ustaleniu stanu faktycznego. Jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostaną niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ pierwszej instancji dla ich wyjaśnienia może rozważyć przesłuchanie stron postępowania na mocy art. 86 K.p.a.

Organ odwoławczy podniósł, że wykazane uchybienia obligowały do uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdyż decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotnym wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Sprzeciw od tej decyzji do sądu administracyjnego wniósł R. O. i podniósł, że obecny poziom terenu działek [...] i nr [...] istnieje co najmniej od listopada 1994 r., czyli już około 25 lat. Dlatego też postępowanie z uwagi na treść art. 234 ust. 5 ustawy, powinno być umorzone. W piśmie procesowym z 24 marca 2002 r. dodatkowo zarzucono, że Kolegium pominęło decyzję o warunkach zabudowy wydaną na działkę nr [...], na podstawie której to decyzji było już dwukrotnie wydawane pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego. Pierwsze pozwolenie przewidywało dodatkowo niewielkie podniesienie tej działki, natomiast już w drugim pozwoleniu z tego zrezygnowano z uwagi na skargi sąsiadki. Podniesiono, że wszystkie zabudowane działki w sąsiedztwie są na poziomie istniejącej drogi. Nadto podtrzymano stanowisko, że takie ukształtowanie terenu istnieje już od ponad 25 lat, dlatego też postępowanie powinno być umorzone.

Organ w odpowiedzi na sprzeciw wniósł o jego oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.

Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 64a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.; dalej P.p.s.a.) od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw.

Rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. (art. 64e P.p.s.a.), a zatem czy wydanie decyzji organu pierwszej instancji nastąpiło z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w zakresie niepodjęcia przez ten organ wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.), a także wyczerpującego zabrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.).

Oznacza to, że sąd nie rozpoznaje skargi na merytoryczną decyzję organu drugiej instancji, którą rozstrzyga się sprawę co do jej istoty. Organ odwoławczy w niniejszej sprawie nie dokonał bowiem ostatecznego rozpoznania i rozstrzygnięcia wniosku o stwierdzenie naruszenia stosunków wodnych na działce nr [...], a istota jego decyzji sprowadza się do stwierdzenia konieczności ponownego rozpoznania sprawy przez organ pierwszej instancji, bo konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

W myśl art. 151a § 1 P.p.s.a., jeżeli sąd stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 K.p.a., uchyla decyzję odwoławczą w całości. Natomiast gdy organ odwoławczy zasadnie wskazuje na braki w postępowaniu dowodowym w tak znacznym zakresie, że organ ten nie może sam go uzupełnić – sąd oddala sprzeciw. Skutkiem tego sprawa wraca do organu pierwszej instancji, by ten wykonał wskazania organu odwoławczego, usunął dostrzeżone braki w prowadzonym postępowaniu i prawidłowo rozpoznał sprawę w jej całokształcie.

Podkreślenia wymaga, że organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną jedynie wtedy, gdy organ pierwszej instancji, rozpoznając sprawę, nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w ogóle lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy (por. wyrok NSA z 14 lutego 2017 r., II OSK 1386/15, publ. CBOSA).

Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Sąd stwierdza, że analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że Kolegium, uchylając decyzję organu pierwszej instancji, słusznie wskazało na braki postępowania przeprowadzonego przez Wójta.

Zgodnie z art. 234 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2268 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa), właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie. Jednocześnie w myśl art. 234 ust. 2 ustawy na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności (art. 234 ust. 3 ustawy). Przy czym postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt (ust 5).

Dokonując rozstrzygnięcia na podstawie tego przepisu organ musi jednoznacznie ustalić, czy właściciel terenu dokonał zmiany stanu wód na swoim gruncie, i czy zmiana ta powoduje szkody na gruncie czy gruntach sąsiednich, tj. że istnieje bezpośredni związek przyczynowo skutkowy pomiędzy zmianą stanu wód na gruncie sprawcy naruszenia, a szkodą występującą na gruncie sąsiednim. Grunt sąsiedni, to grunt nie należącym do sprawcy naruszeń (por. wyroki WSA w Szczecinie z dnia 4 kwietnia 2012 r. II SA/Sz 1381/11 Lex nr 1138839, WSA w Gliwicach z dnia 22 marca 2012 r. II SA/Gl 890/11 Lex nr 1138468). Ustaleń tych organ winien dokonać zgodnie z ogólnymi regułami postępowania dowodowego, określonymi w art. 7, 77 § 1 K.p.a., z których wynika obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością, a w szczególności zobowiązują do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ocena czy dana okoliczność została udowodniona następuje na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 K.p.a.).

Dodatkowo zaznaczyć należy, że ustalenie opisanego wyżej związku przyczynowo - skutkowego wymaga odpowiedniej wiedzy z zakresu gospodarki wodnej, hydrologii, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych, tj. wiedzy specjalistycznej, wykraczającej poza wiedzę pracowników organu. Z tego powodu w postępowaniu takim przeprowadzany jest dowód z opinii biegłego z zakresu postępowania wodno-prawnego, a treść opinii stanowi materiał dowodowy pozwalający organowi na poczynienie prawidłowych dla sprawy ustaleń. Opinia biegłego jest szczególnie istotna w sytuacji, gdy - tak jak w sprawie niniejszej - istnieją wątpliwości co do istotnych okoliczności faktycznych. Należy też mieć na uwadze, jak trafnie zaakcentował to tutejszy sąd w wyroku z 3 lutego 2009 r. w sprawie II SA/Bk 609/08 (Lex 530466), że szkodliwe oddziaływanie zmiany stosunków wodnych na grunty sąsiednie to proces długotrwały, wymagający obserwacji, niejednokrotnie nie dający się stwierdzić w czasie jednorazowych, sporadycznych oględzin.

Odnosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy zgodzić się z rozstrzygnięciem Kolegium, że organ pierwszej instancji dopuścił się naruszenia powołanych wyżej przepisów procesowych, pozostawiając niewyjaśnionymi wiele istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy - okoliczności faktycznych, mających istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Organ ten z jednej strony stwierdza, że to wykonany nasyp w pasie drogowym drogi wojewódzkiej nr [...], na wysokości działki nr [...], stanowi przeszkodę dla odpływu wód opadowych z działki nr [...] zgodnie z pierwotnym ukształtowaniem terenu. Z drugiej zaś nie ustalił kto wykonał ten nasyp. Nadto organ nie ustalił, jak wyglądał spływ wód powierzchniowych przed podwyższeniem terenu. Nie ustalono również, czy dokonane podwyższenie terenu spowodowało naruszenie stosunków wodnych na gruncie, i czy te zmiany powodują szkody na gruntach sąsiednich. W tym zakresie, jak zasadnie wskazało Kolegium, organ pierwszej instancji powinien ponownie przeprowadzić oględziny z udziałem wszystkich stron postępowania, ale przede wszystkim dopuścić dowód z opinii biegłego z zakresu postępowania wodno-prawnego. Organ pierwszej instancji ograniczył się jedynie do przeprowadzenia oględzin i to bez udziału P. Zarządu Dróg Wojewódzkich. Nie dopuścił dowodu z opinii biegłego z zakresu hydrologii lub stosunków wodnych, który to biegły posiada odpowiednią wiedzę do wypowiadania się w zakresie zmiany stosunków wodnych oraz w przypadku uznania, że do takiej zmiany doszło odnośnie sposobu naprawy. Zasadnie więc Kolegium wskazało, że organ prowadzący postępowanie zobligowany był do wyjaśnienia, czy doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie a w przypadku pozytywnej odpowiedzi jednoznacznie ustalić, kto i kiedy zmiany tej dokonał, na czym ona polegała, jaki był stan wód przed dokonaniem zmiany i jaki po jej dokonaniu, oraz jak zmiana wpłynęła na stosunki wodne w terenie a przede wszystkim czy wpływ ten jest szkodliwy dla gruntów sąsiednich, tj. czy powoduje lub może powodować powstanie szkody.

Dowolność powyższej oceny i brak szczegółowych ustaleń w tym zakresie naraża organ pierwszej instancji na uzasadniony zarzut niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności w sprawie mających wpływ na jej rozstrzygnięcie. Kolegium słusznie zatem wskazało, że powyższe uchybienie stanowi zasadniczą przyczynę wadliwości wydanej decyzji przez Wójta, którą może wyeliminować w ponownie przeprowadzonym postępowaniu tylko ten organ.

Dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy w kontekście przesłanek art. 234 ustawy, niezbędne jest też ustalenie przez organ pierwszej instancji, daty w której wnioskodawca dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt. Zgodnie bowiem z art. 234 ust. 5 ustawy, postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt. W ocenie składu rozpoznającego niniejszą sprawę, przepis ten należy odczytywać, jako konieczność wykazania, a przynajmniej uprawdopodobnienia, iż zmiana stanu wód na gruncie sąsiednim powoduje szkody na gruncie wnioskującego wszczęcie postępowania, a on sam o tym fakcie ma wiedzę przez okres nie przekraczający 5 lat. Brak wykazania, czy choćby uprawdopodobnienia tego faktu, tj. naruszenia stosunków wodnych ze szkodą na grunt domagającego się wszczęcia postępowania i jego wiedzy na ten temat, uprawnia organ do odmowy wszczęcia postępowania, a jeżeli postępowanie zostanie wszczęte i wykaże, że wnioskodawca wiedzę o naruszeniu stosunków wodnych ze szkodą dla jego gruntu ma od ponad 5 lat lub, że nie doszło do naruszenia stosunków wodnych, daje organowi podstawę do umorzenia postępowania (tak też WSA w Krakowie w wyroku z dnia 7 maja 2019 r., II SA/Kr 260/19, CBOSA). W sprawie niniejszej ustalenie tej okoliczności jest o tyle istotne, że R. O. właściciel działki nr [...] podnosi, że obecny poziom terenu tej działki i działki nr [...] istnieje co najmniej od listopada 1994 r., czyli już około 25 lat.

Mając powyższe na uwadze zaskarżona decyzja kasacyjna odpowiada prawu. W okolicznościach badanej sprawy Kolegium wskazało, w czym upatruje wadliwości decyzji organu pierwszej instancji oraz w jaki sposób uchybienia te należy usunąć poprzez wskazania co do dalszego postępowania. Zarzuty Kolegium co do prawidłowości decyzji organu pierwszej instancji były uzasadnione i dawały podstawy do wydania decyzji kasacyjnej, o jakiej mowa w art. 138 § 2 K.p.a.; organ ten sprostał także wymogom art. 107 § 1 i § 3 K.p.a.

W tym stanie rzeczy sąd, działając na podstawie art. 151a § 2 P.p.s.a., oddalił sprzeciw.