Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2737/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 11, 14,17
journal: Dz.U. 2005 nr 25 poz 202
law: Ustawa z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji
article: ar 21
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2014 r. sprawy ze skargi M. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2013 r. znak: [...], Główny Inspektor Ochrony Środowiska, dalej GIOŚ, na podstawie art. 21 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (D.U. 2012, poz. 749 ze zm.) w związku z art. 17 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz.U. Nr. 25, poz. 202 ze zm.), dalej ustawa o recyklingu, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2012, poz. 267), dalej K.p.a., po ponownym rozpatrzeniu sprawy z wniosku M. Spółka z.o.o. z siedzibą w W., dalej skarżąca lub spółka, dotyczącej określenia wysokości zobowiązania skarżącej z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r., należnej Narodowemu Funduszowi Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, utrzymał w mocy decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] grudnia 2009 r., znak: [...], określającą wysokość opłat za brak sieci w 2006 r. w wysokości 1 050 296 zł.

Powyższe rozstrzygnięcie było wynikiem następujących ustaleń faktycznych i oceny prawnej organu.

Wyżej powołaną decyzją z [...] grudnia 2009 r. GIOŚ określił wysokość zobowiązania skarżącego z tytułu opłat za brak sieci w 2006 r. w wysokości 1 050 296 zł.

Skarżący wniósł o ponowne rozpoznanie sprawy, zarzucając naruszenie:

-art. 5 ust. 1 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE z 18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji, dalej dyrektywa, poprzez wydanie decyzji sprzecznej z tym przepisem tj. oparcie się na prawie krajowym pomimo jego sprzeczności z przepisami wspólnotowymi;

-art. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 i 32 ust. 2 Konstytucji, art. 5 ust. 1 i 4 Traktatu o ustanowieniu Wspólnoty Europejskiej (Dz. U 2004, poz. 864/2), dalej TWE, poprzez oparcie się przez organ na treści art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu pomimo jego sprzeczności z przepisami krajowymi i wspólnotowymi rangi konstytucyjnej;

Art. 2 Konstytucji R.P. poprzez oparcie się przez organ administracji na przepisie art. 14 ustawy o recyklingu (w brzemieniu z 2006 r.), pomimo że jest on sprzeczny z powołanymi przepisami rangi konstytucyjnej;

-art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu poprzez wliczenie do okresu rzekomego nie zapewnienia sieci, terminów, które z mocy prawa nie powinny być wliczone;

-art. 107 § 1 i 3 K.p.a. poprzez nie wskazanie dowodów na poparcie twierdzeń z których organ administracji publicznej wywodzi niekorzystne dla skarżącej konsekwencje finansowe.

Decyzją z [...] maja 2011 r. GIOŚ utrzymał w mocy swą wcześniejszą decyzję. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi skarżącej, wyrokiem z 19 marca 2013 r., uchylił zaskarżoną decyzję z przyczyn proceduralnych, bez oceny merytorycznych zasadności zawartych w skardze zarzutów.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy GIOŚ ustalił, co następuje.

30 marca 2007 r. wpłynęło do GIOŚ roczne sprawozdanie skarżącej o wysokości należnej opłaty za brak sieci zbierania pojazdów za 2006r. wraz z listą stacji demontażu i punktów zbierania pojazdów wskazanych przez skarżącego jako działających w ramach jej sieci zbierania pojazdów. W dniu 20 stycznia 2009 r. wpłynął wniosek skarżącej w sprawie stwierdzenia nadpłaty opłaty za brak sieci za 2006r. Organ powziął wątpliwość co do wysokości należnego zobowiązania i w związku z tym wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie określenia wysokości zobowiązania skarżącej z tytułu opłat za brak sieci za 2006 r. (zawiadomienie z 2 czerwca 2009r.). Posługując się systemem "Rejestr Podmiotów Wprowadzających Pojazdy RWPInfo" wykonanym na potrzeby GIOŚ przez F. Spółkę z.o.o. z siedzibą w G. organ dokonał analizy sieci stacji demontażu oraz punktów zbierania pojazdów, zakresu pokrycia terytorium kraju siecią przez podmiot wprowadzający pojazd, analizy obszarów na których sieć nie została zapewniona. Z analizy tej wynikało, że nawet przy wzięciu pod uwagę wszystkich zgłoszonych przez skarżącą stacji i punktów zbierania pojazdów, istnieją obszary, na których ta sieć nie została zapewniona. Dotyczy to takich miejscowości jak T., J., K., R., K. Biorąc pod uwagę te wyniki i podjęcie przez skarżącego działalności w zakresie importu pojazdów 4 stycznia 2006 r. organ ustalił wysokość zobowiązania na 2006 r. w wysokości 1 050 269 zł., uznając, że wysokość zobowiązania za brak sieci jest inna niż wykazana przez skarżącą w skorygowanym sprawozdaniu za 2006r. Ustalając wysokość należnej opłaty organ wziął pod uwagę wszystkie stacje demontażu z którymi skarżąca zawarła bezpośrednio umowy jak i uwzględnił umowy zawarte pomiędzy S. Spółka z.o.o. a innymi stacjami demontażu (łącznie 124 stacje) oraz punkty demontażu (62).

Ponieważ skarżąca w toku postępowania administracyjnego zwróciła się z prośbą o wyjaśnienie dlaczego nieuwzględnione zostały w zestawieniu umowy zawarte z P.P.H "M.", "M." oraz Przedsiębiorstwa "E." organ wyjaśnił, że pierwsze z ich zostało uwzględnione w ramach umowy bezpośredniej z S. Spółka z.o.o. w W. jako przejmującej prawa z PPH "M." (decyzja z [...] listopada 2005 r. ). Drugie, przedsiębiorstwo "E." zostało uwzględnione w pkt 11 zestawienia a trzecie przedsiębiorstwo "M." w pkt. 10. Organ II instancji wskazał, że stan faktyczny ustalony przez organ I instancji nie uległ zmianie a minimalna różnica w analizach zapewnienia sieci przesłanych spółce wraz z pismami z 2 kwietnia 2009 r. i 23 września 2013 r. spowodowana była faktem, że przy ponownej analizie zapewnienia sieci, GIOŚ wziął pod uwagę wyłącznie te stacje dmontażu dla których spółka przedstawiła umowy podpisane zarówno bezpośrednio z podmiotami prowadzącymi stacje demontażu jak również za pośrednictwem S. Spółka z.o.o., które to różnice nie miały wpływu na wysokość zobowiązania.

W uzasadnieniu podstawy prawnej organ wskazał na przepis art. 11 ustawy o recyklingu w wersji obowiązującej w dacie powstania zobowiązania, który nakłada na podmiot wprowadzający pojazdy, obowiązek zapewnienia sieci zbierania pojazdów obejmującej terytorium całego kraju, poprzez zapewnienie właścicielowi pojazdu możliwość oddania pojazdu wycofanego z eksploatacji do odpowiedniego punktu zbierania odpadów lub stancji demontażu położonego w odległości nie większej niż 50 km w linii prostej od miejsca jego zamieszkania. Sieć może być zapewniona poprzez zawarcie przez importera stosownych umów z przedsiębiorcami prowadzącymi te stacje. Obowiązek obliczania opłaty za brak sieci w 2006 r. spoczywał na importerze i stał się wymagalny z końcem tego roku (art. 14 ustawy o recyklingu). Opłatę oblicza się jako iloczyn stawki opłaty /500 zł za pojazd/ i liczby pojazdów wprowadzonych w danym roku na teren Polski i iloraz liczby dni w roku w których nie zapewniono sieci oraz liczby dni w roku. Do liczby tej nie wlicza się dni w których niezapewnienie sieci wynikało z przyczyn określonych w art. 11 ust. 3 ustawy o recyklingu jeżeli wprowadzający pojazd zapewnił sieć w terminie 3 miesięcy od wystąpienia danej przyczyny. Obowiązek obliczenia opłaty za brak sieci powstaje na koniec roku kalendarzowego a sprawozdanie o wysokości należnej opłaty składa się GIOŚ do 31 marca roku następnego, po roku którego opłata dotyczy. Opłata jest wpłacana do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska (art. 15 i 16 ustawy o recyklingu). W związku z tym organ ustalił, że skarżąca nie zapewniła sieci przez 362 dni tj. od dnia podjęcia działalności 4 stycznia 2006r. do końca 2006r. W tym czasie wprowadziła do Polski 2 118 pojazdów, co pozwoliło na ustalenie wysokości opłaty na 1 050 296 zł.

Odnosząc się do zarzutów wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy organ wskazał, że:

-dyrektywa recyklingowa wskazuje wyłącznie cel tj. stworzenie ogólnodostępnego systemu zbierania pojazdów wycofanych z eksploatacji, jaki są zobowiązane osiągnąć Państwa Członkowskie, natomiast to Państwom Członkowskim pozostawia swobodę wyboru rozwiązań służących osiągnięciu tego celu. W Polsce dyrektywa została transponowana do polskiego porządku prawnego przepisami ustawy o recyklingu, w której ustawodawca uznał, że odległość 50 km od miejsca zamieszkania stanowi o wystarczającej dostępności sieci. Nie oznacza to pokrycia siecią całego kraju /100%/, bo gdy na obszarach nie ma miejscowości to obowiązek zapewnienia na nich sieci nie obowiązuje. Zdaniem organu ustawodawca krajowy może wprowadzić w prawie krajowym rozwiązania bardziej restrykcyjne niż przewiduje to Dyrektywa, o ile zapewnią one realizację jej celu. Tym samym organ uznał za niezasadny zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 dyrektywy.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 2, 31 i 32 Konstytucji RP, art. 5 ust 1 i 4 dyrektywy, poprzez zastosowanie sprzecznego z ww. przepisami art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu organ wskazał, że prawodawca nowelizując ustawą o recyklingu z mocą wsteczną nie objął tą zmianą zasad dotyczących 2006r. Przepisy ustawy o recyklingu weszły w życie 14 marca 2005 r. natomiast przepisy dotyczące obowiązku zapewnienia sieci zaczęły obowiązywać od 1 stycznia 2006r. Wprowadzający pojazdy mogli zatem w okresie od wejścia w życie przepisów ustawy o recyklingu tworzyć sieć albo samodzielnie albo poprzez zawieranie umów z przedsiębiorcami prowadzącymi stacje demontażu. Spółka nie utworzyła żadnej stacji demontażu ani punktu zbierania pojazdów.

Organ podkreślił, że skoro zobowiązanie podatkowe skarżącej spółki powstało i zostało ukształtowane ostatecznie przed nowelizacją ustawy o recyklingu a ustawa zmieniająca nie przewidywała retrospektywnego skutku, to świadczy o tym, że wolą ustawodawcy było właśnie to aby nowe uregulowania nie odnosiły się do zobowiązań powstałych w 2006r.

Odnośnie sposobu liczenia dni w których skarżąca nie zapewniała sieci wskazano, że aby przy obliczaniu opłaty za brak sieci możliwe było uwzględnienie maksymalnie 90 dni muszą wystąpić przyczyny określone w art. 11 ust. 3 ustawy o recyklingu a wprowadzający pojazd powinien zapewnić sieć w terminie 3 miesięcy od wystąpienia danej przyczyny określonej w art. 11 ust. 3 ustawy o recyklingu. Takie zwolnienie jest możliwe gdy utworzona przez wprowadzającego pojazd sieć zbierania odpadów, spełniająca wymogi określone w art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu, z przyczyn określonych w art. 11 ust. 3 tej ustawy, przestała spełniać określone ustawowo wymogi oraz gdy wprowadzający pojazd zapewnił sieć w terminie 3 miesięcy od wystąpienia przyczyny. Zdaniem organu, regulacje te nie mają zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż skarżąca nie miała zapewnionej sieci przez cały 2006 r. a ponadto nie wystąpiła w jej przypadku żadna z przyczyn określonych w art. 11 ust. 3 ustawy. GIOŚ nie miał zatem podstaw do uwzględnienia 90 - dniowego okresu niezapewnienia sieci w 2006 r.

Odnosząc się do kwestii naruszenia art. 106 § 1 i 3 K.p.a., ze względu na brak możliwości zweryfikowania sposobu działania programu wykorzystywanego przez GIOŚ do sprawdzania wykonania obowiązku zapewnienia sieci organ wskazał, że wykonana przez Instytut Geodezji i Kartografii Ekspertyza dotycząca prawidłowości działania programu "Rejestr Podmiotów Wprowadzających Pojazdy RWPinfo" nie wykazała usterek tego programu, za wyjątkiem sytuacji gdy program po zakończeniu funkcjonowania stacji demontażu nadal uwzględniał powiązane z nią punkty zbierania pojazdów. Usterka ta, z uwagi na jej mechanizm, działała jednak na korzyść importera.

Informacja dotycząca zakresu zapewnienia sieci została przekazania skarżącej z pismem z 31 maja 2010 r. a skarżąca nie wypowiedziała się na jej temat w wyznaczonym przez organ terminie. Organ na marginesie wskazał, że WSA w Warszawie w wyroku z 18 marca 2013 r. IV SA/WA 1302/12 uznał ten program za wystarczający do oceny przez organ kwestii zapewnienia sieci.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wywiodła skarżąca zarzucając decyzji naruszenie:

-art. 2 ustawy z 29 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji w zw. z art. 2 Konstytucji poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji uznanie, że przepis art. 1 ustawy zmieniającej, tj. nadający nowe brzmienie art. 14 ustawy z 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji nie stosuje się do opłat za brak sieci za 2006 r.;

-art. 5 ust. 1 oraz art. 7 ust 1 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE z 18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji poprzez wydanie Decyzji sprzecznej z tymi przepisami, tj. oparcie się na prawie krajowym, pomimo jego sprzeczności z przepisami wspólnotowymi;

-art. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 2, art. 22 w zw. z art. 64 Konstytucji R.P. a także art. 5 ust. 1, 3 i 4 Traktatu o ustanowieniu Wspólnoty Europejskiej poprzez oparcie się przez organ administracji państwowej na przepisie art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu pomimo, iż jest on sprzeczny z powołanymi na wstępie krajowymi i wspólnotowymi przepisami rangi konstytucyjnej;

-art. 2 Konstytucji R.P. poprzez oparcie się przez organ administracji państwowej na przepisie art. 14 ustawy o recyklingu (w brzmieniu obowiązującym w ciągu 2006 r.) pomimo, iż jest on sprzeczny z wynikającymi ze wskazanego przepisu zasadami konstytucyjnymi, tj. zasadą zaufania do prawa oraz zasadą poprawnej (przyzwoitej) legislacji;

-art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu poprzez wliczenie do okresu (rzekomego) niezapewnienia sieci terminów, które z mocy prawa nie powinny być wliczone.

W związku z powyższym Spółka wiosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji GIOŚ z [...] grudnia 2009 r. nr [...] oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła stan sprawy rozwijając zarzuty skargi i wskazując na:

1. naruszenie art. 2 ustawy zmieniającej poprzez dokonanie jego błędnej wykładni.

Literalnie brzmienie art. 2 ustawy zmieniającej nie odnosi się w ogóle do tego, które przepisy - stare, czy nowe, mają być zastosowane do oceny stanu faktycznego z 2006 r. W związku z tym konieczne jest zastosowanie wykładni językowej, wspartej innymi rodzajami wykładni, tj. wykładni celowościowej i prokonstytucyjnej. Dopiero bowiem taka analiza dokonanej w 2007 r. nowelizacji przepisów ustawy o recyklingu pozwoli na uzyskanie właściwej odpowiedzi. Zasada prawidłowej legislacji, wyrażona w art. 2 Konstytucji R.P. jest ściśle powiązana z zasadą pewności, ochrony zaufania do państwa i stosowanego przez nią prawa. Działanie zgodnie z przywołaną zasadą nakłada na ustawodawcę obowiązek określania w ustawie zmieniającej zakresu obowiązywania przepisów w nowym brzmieniu do spraw:

- będących w toku,

- niezakończonych w dacie wejścia w życie ustawy zmieniającej, ale również

- załatwianych po tej dacie, dotyczących zdarzeń wcześniejszych, zaistniałych w czasie obowiązywania ustawy w brzmieniu sprzed jej nowelizacji.

W tym przypadku ustawodawca w ustawie zmieniającej nie uregulował w sposób wystarczający zakresu obowiązywania przepisów w każdej z możliwych sytuacji, koniecznie jest zatem dokonanie wykładni art. 2 ustawy zmieniającej w oparciu o ugruntowane już orzecznictwo. Zasadą jest, że w przypadku braku odpowiedniego przepisu intertemporalnego koniecznym jest stosowanie danego przepisu w nowym brzmieniu, co zgodnie jest z utrwalonymi już zasadami stosowania norm w czasie, a w szczególności z regułą tempus regit actum. Takie działanie nie narusza także zasady lex retro non agit, gdyż nie jest to zasada bezwzględnie obowiązująca, zwłaszcza gdy sytuacja obowiązanego pod rządami nowej regulacji ulega polepszeniu.

Skoro zatem postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za brak sieci za 2006 r. zostało wszczęte w czasie obowiązywania nowego brzmienia art. 14 ustawy o recyklingu konieczne jest stosowanie jego znowelizowanego brzmienia również w niniejszej sprawie, co potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 5 grudnia 2012 r. sygn. akt II OSK 2377/12, który orzekając w sprawie analogicznej do niniejsze, zauważył, że "utrwaloną już zasadą jest uznawanie, w sytuacji braku odmiennych postanowień ustawy zmieniającej lub ustawy nowej, że do orzekania, w sprawach dotyczących zdarzeń wcześniejszych i do spraw będących w toku mają zastosowanie przepisy ustawy nowej. Podobne rozstrzygnięcia zapadły w wyrokach NSA z 8 stycznia 2013 r. sygn. akt II OSK 2373/12, OSK 2372/12 oraz II OSK 2374/12 oraz II OSK 2376/12, które to wyroki tworzą jednolitą linię orzeczniczą, znajdującą następnie potwierdzenie w licznych wyrokach WSA. (szczegółowo wymienionych w skardze).

Spółka zauważa również, iż wbrew twierdzeniom GIOŚ w niniejszej sprawie nie znajdują zastosowania reguły wynikające z Zasad Techniki Prawodawczej stanowiącej załącznik do Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej. Art. 2 ustawy zmieniającej nie spełnia wymogów określonych w ww. załączniku do Rozporządzenia, dlatego konieczne jest dokonanie jego wykładni celowościowej, prokonstytucyjnej.

2. Naruszenie art. 5 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy o recyklingu.

GIOŚ uznał, że na podstawie art. 11 ust 1 ustawy o recyklingu Spółka zobowiązana jest do zapewnienia sieci obejmującej 100% zamieszkałego terytorium RP. Tymczasem zgodnie z brzmieniem przepisu art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu, wprowadzający pojazd jest zobowiązany zapewnić sieć zbierania pojazdów "obejmującą terytorium kraju w taki sposób, aby zapewnić właścicielowi możliwość oddania pojazdu wycofanego z eksploatacji do punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu, położonych w odległości nie większej niż 50 km w linii prostej od miejsca zamieszkania albo siedziby właściciela pojazdu". Ustawodawca natomiast ograniczył się we wskazanym przepisie do określenia sposobu, w jaki należy realizować obowiązek zapewnienia sieci zbierania pojazdów. W żadnym wypadku nie można zatem stwierdzić, że bezsprzecznie jest to obszar obejmujący 100% zamieszkałego terytorium RP. Poza tym z art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu rozumienie pojęcia "zapewnienia sieci" sprowadza się do przyjęcia nadmiernie rygorystycznego założenia, zgodnie z którym obowiązek zapewnienia sieci jest spełniony, jeżeli właściciel pojazdu posiada możliwość oddania pojazdu do stacji demontażu położonej w odległości maksymalnie 50 km od miejsca jego zamieszkania. Przepis art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu jest niezgodny z art. 5 ust. 1 oraz art. 7 ust. 1 dyrektywy o recyklingu, gdyż prowadzi on do realizacji celu w art. 5 za pomocą nadmiernie uciążliwych, nieproporcjonalnych środków, a jednocześnie nie realizuje celu wyrażonego w art. 1 dyrektywy jakim jest zapobieganie powstawaniu odpadów z pojazdów oraz doprowadzenie do ponownego ich użycia i recyklingu, co ma prowadzić generalnie do zmniejszenia ilości odpadów. W tym celu Państwa Członkowski zobowiązane zostały do podjęcia niezbędnych środków w celu zapewnienia, że:

-podmioty gospodarcze stworzą systemy zbierania wszystkich pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz, w stopniu technicznie możliwym, części zużytych w trakcie naprawy samochodów osobowych oraz

-punkty zbierania będą w wystarczającym stopniu dostępne na ich terytorium .

Art. 7 dyrektywy o recyklingu zobowiązuje natomiast państwa członkowskie do podjęcia niezbędnych środków w celu zachęcenia do:

-ponownego używania części, które nadają się do ponownego użycia;

-odzyskiwania części, które nie mogą być ponownie użyte oraz

-przyznawania preferencji recyklingowi.

Ustawa o recyklingu powinna realizować wszystkie cele wyznaczone dyrektywą o recyklingu, a więc wprowadzać do prawa polskiego mechanizmy, na podstawie których punkty zbierania zużytych pojazdów będą wystarczająco dostępne. Dodatkowo, wprowadzane mechanizmy mają zachęcać do stosowania recyklingu, a w konsekwencji prowadzić do realizacji zasadniczego celu dyrektywy o recyklingu, tj. podejmowania skutecznych działań związanych z ochroną środowiska.

Zdaniem Spółki, nie do zaakceptowania jest pogląd, że dyrektywa pozostawia ustawodawstwu krajowemu swobodę wyboru rozwiązań służących osiągnięciu tego celu, w tym zapewnienia dostępności punktów zbierania pojazdów czyli zapewnić podmiotom, które muszą oddać pojazd realną możliwość oddania pojazdu ustalając odległość stacji demontażu od miejsca zamieszkania w taki sposób aby stacje te były w okolicy miejsca jego zamieszkania. Skarżąca spółka wskazała, że nie w każdej okolicy (np. [...], [...]) jest potrzeba tworzenia stacji demontażu o takim samym nasileniu jak na terenach wysoko zurbanizowanych i zamieszkałych. Istotą jest aby punkty te były dostatecznie dostępne.

W tym aspekcie cel określony dyrektywą został przez Spółkę spełniony, gdyż Spółka odbierała na własny koszt od właściciela pojazd wycofany z eksploatacji.

Poza tym wprowadzony przez ustawodawcę wymóg wynikający z art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu jest, w ocenie Spółki zbyt restrykcyjny, ponieważ zniechęca podmiot do podejmowania działań mających na celu poprawę ochrony środowiska poprzez nakładanie na niego, bez względu na procent w jakim zapewnił sieć, takie same dodatkowe obowiązki w zakresie uiszczania opłat.

Stąd skarżąca wywodziła, że doszło do niezgodności art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu z art. 5 ust. 1 oraz art 7 ust. 1 Dyrektywy o recyklingu, co powoduje konieczność bezpośredniego zastosowania uregulowań Dyrektywy tj. art. 5 ust. 1 oraz art. 7 ust 1, mając na uwadze art. 87 ust. 1 i 91 ust. 1 i 3 Konstytucji R.P. wskazujące, że do źródeł powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej zalicza się m.in. ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw, stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana, chyba że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy. Jeżeli wynika to z ratyfikowanej przez Polskę umowy konstytuującej organizację międzynarodową, prawo przez nią stanowione jest stosowane bezpośrednio, mając pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami.

W dniu 16 kwietnia 2003 r. Polska przystąpiła do Traktatu o przystąpieniu do Unii Europejskiej, dalej Traktat o przystąpieniu do UE. Traktat ten został ratyfikowany przez Polskę i ogłoszony w Dzienniku Ustaw nr 90 z 2004 r. ze wskazaniem początku obowiązywania na dzień 1 maja 2004 r. Oznacza to, iż w świetle art. 91 ust. 3 Konstytucji RP z tym dniem prawo stanowione przez Unię Europejską jest stosowane bezpośrednio w polskim porządku prawnym, mając pierwszeństwo w przypadku kolizji z prawem krajowym.

W konsekwencji, częścią porządku prawnego R.P. stały się także dyrektywy wydawane przez Parlamentu Europejski i Radę. Z art. 53 Traktatu o przystąpieniu do UE wynika bowiem, iż nowe państwa członkowskie Unii Europejskiej, a więc również Polska, uznaje się za adresatów dyrektyw w rozumieniu art. 249 TWE (obecnie art. 288 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej), o ile takie dyrektywy zostały skierowane do wszystkich państw członkowskich.

Dodatkowo, art. 54 Traktatu o przystąpieniu do UE podkreśla, iż nowe państwa członkowskie wprowadzą w życie środki niezbędne do przestrzegania przepisów dyrektyw w rozumieniu art. 249 TWE. Zgodnie z art. 249 akapit 3 TWE, państwa członkowskie mają obowiązek pełnego i terminowego transponowania treści dyrektyw do krajowego porządku prawnego.

Zapis ten powoduje, że Polska jest adresatem dyrektyw Rady Wspólnoty, ze wszystkimi tego konsekwencjami i że zobowiązała się do wprowadzenia, od 1 maja 2004r., środków realizujących cele postawione w dyrektywach. Zgodnie z zasadą prymatu prawa unijnego nad krajowym, Spółka powinna spełniać przesłanki określone dyrektywą o recyklingu, nie zaś ustawy o recyklingu w sytuacji, gdy przepisy ustawy krajowej są sprzeczne z normami prawa unijnego.

3. Naruszenie art. 2, 31 ust. 3, 32 ust. 2 i art. 22 w zw, z art. 22 i 64 Konstytucji R.P. oraz art. 5 ust. 1, 3, 4 TWE poprzez zastosowanie sprzecznego z tymi przepisami art. 11 ust. 1 Ustawy o recyklingu.

Zamiarem ustawodawcy europejskiego, wyrażonym w art. 1 dyrektywy było zapobieganie powstaniu odpadów z pojazdów, a ponadto ponowne użycie i recykling lub inne formy odzysku pojazdów wycofanych z eksploatacji i ich części, tak aby zmniejszyć ilość odpadów do unieszkodliwienia i polepszyć wyniki działań związanych z ochroną środowiska. Zadaniem polskiego prawodawcy było więc jedynie doprecyzowanie niektórych rozwiązań tak, aby wskazane w art 1 dyrektywy o recyklingu cele zostały w pełni zrealizowane. Europejski prawodawca przewidując pewną swobodę działania nie zwolnił polskiego prawodawcy z przestrzegania podstawowych zasad, jakimi powinni, nawet muszą, kierować się państwa przy tworzeniu właściwych regulacji.

Jedną z podstawowych zasad wywodzonych uprzednio z art. 2 Konstytucji RP, a w świetle obecnego orzecznictwa T.K. z 2 art. 31 ust. 3 Konstytucji R.P. jest zasada proporcjonalności.

Zdaniem Spółki przepis art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu nie spełnia kryterium proporcjonalności, ponieważ nakłada na podmioty gospodarcze obowiązki w stopniu większym niż niezbędny, w celu realizacji celów wskazanych w dyrektywie o recyklingu. W szczególności, w okolicznościach niniejszej sprawy, pokrycie siecią 99% powierzchni kraju może w równym stopniu być uznane za wystarczające zapewnieniu dostępności w rozumieniu dyrektywy, jak pokrycie w 100%. Nałożenie sankcji w niniejszej sprawie, podczas gdy poziom osiągnięty przez Spółkę był wyższy niż 95%, musi być uznane za nieproporcjonalne.

W ocenie Spółki, rozwiązanie określone w art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu prowadzi do naruszenia zasady proporcjonalności także dlatego, że konsekwencją przyjęcia restrykcyjnego rozumienia pojęcia "dostępności sieci" jest zwiększenie prawdopodobieństwa ponoszenia opłat za brak sieci choćby z powodu nie spełnienia przesłanki odległości. Przyjęte ustawodawstwo krajowe narusza także obowiązek pełnej i prawidłowej implementacji norm unijnych.

Zbyt restrykcyjne przepisy obligujące producentów lub importerów samochodów do zapewnienia sieci obejmującej w 2006 r. 100%, a obecnie co najmniej 95% terytorium kraju jest wygórowane. Opłaty znacząco odbiegają od rozwiązań przyjętych w innych krajach Unii Europejskiej.

Działania ustawodawcy naruszyły także art. 2 w zw. z art. 22 w zw. z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP poprzez nadmierne ograniczenie konstytucyjnie zagwarantowanej zasady swobody gospodarczej poprzez nie przewidzenie dla przedsiębiorców żadnej alternatywy, np. odbioru pojazdu od właściciela na koszt Spółki, co godzi w podstawowe zasady wynikające z 1 Konstytucji RP, a przede wszystkim z art. 2 w związku z art 31 ust. 3, art. 32 ust. 2 oraz art. 22 w zw. z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP.

Mając zatem na uwadze powyższe, ze względu na wynikający z art. 8 ust. 2 Konstytucji R.P. obowiązek bezpośredniego jej stosowania przez organy administracji publicznej, w tym co oczywiste GIOŚ, organ ten, dokonując przy wydawaniu decyzji wykładni przepisów ustawy o recyklingu powinien był uwzględnić zasadę proporcjonalności jako wytyczną interpretacyjną weryfikując poziom zapewnionej przez Spółkę sieci.

Ponadto art. 11 ustawy o recyklingu, narusza także zasadę równości podmiotów a więc art 32 ust. 2 Konstytucji R.P. poprzez takie samo traktowanie podmiotów (takie samo karanie), które zapewniły sieć w określonym procencie i które w ogóle o zapewnienie sieci nie zadbali.

4. Naruszenie art. 2 Konstytucji RP poprzez zastosowanie sprzecznego z ww. przepisami art. 14 ustawy o recyklingu.

Art. 14 ustawy o recyklingu jest sprzeczny z art 2 Konstytucji R.P. a w szczególności z wynikającymi z jego brzmienia zasadami, tj. zasadą zaufania do prawa oraz zasadą prawidłowej legislacji. Przyjęte rozwiązanie nie pozwala na uznanie, iż ustawodawca działał racjonalnie. Kluczowe dla realizacji art. 14 ustawy o recyklingu akty wykonawcze (jak np. rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z 28 lipca 2005 r. w sprawie minimalnych wymagań dla stacji demontażu oraz sposobu demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji) weszły w życie tuż przed (biorąc pod uwagę ilość wymogów koniecznych do spełnienia) rozpoczęciem egzekwowania obowiązku zapewnienia sieci. Ze względu na uwarunkowania gospodarcze, w tym m.in. konieczność podjęcia niezbędnych inwestycji, uzyskania zezwoleń, podmioty zobowiązane do zapewnienia sieci zmuszone były do wykorzystania okresu 90 dni karencji na początki 2006 r. i tym samym zostawały pozbawione możliwości uniknięcia sankcji wynikającej z art. 14 ustawy o recyklingu. Jak słusznie zauważył sędzia Wojciech Hermeliński, w zdaniu odrębnym do powołanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego, ustawodawca przyczynił się w ten sposób do "zwiększenia rygoryzmu analizowanych opłat".

Nie wypełnia zasady zaufania do prawa przyjęcie przez ustawodawcę rozwiązania w którym w 2006 r., nakłada na ten sam podmiot obowiązek zapewnienia sieci zbierania pojazdów obejmującej cały kraj i za niewykonanie tego obowiązku w najmniejszej części przewiduje 100% opłatę, a następnie w 2007 r., utrzymując ten sam obowiązek za jego niewykonanie, przewiduje opłatę, której wysokość wiąże ze stopniem niekompletności sieci i odchodzi w ogóle od wymogu 100% wykonania tego obowiązku, uznając, że podmiot zobowiązany jest zwolniony od opłaty za brak sieci, gdy zapewni sieć obejmująca 95% terytorium kraju. Taki zabieg legislacyjny miał na celu poprawienie błędnej ustawy.

Owa dowolność i chaotyczny sposób tworzenia niczym nieuzasadnionych regulacji spowodował, iż w bardzo krótkim okresie czasu Spółka była zobligowana do zastosowania się do nowych wymogów nałożonych przez ustawę o recyklingu. Co więcej, działania te podejmowane były w bardzo trudnych warunkach. Spółka nie dysponowała bowiem żadnym urządzeniem, czy programem informatycznym, który umożliwiałby sprawne, a do tego precyzyjne pomiary odległości stacji demontażu, czy punktów odbioru pojazdów od miejsca zamieszkania ich właścicieli. Należy zauważyć, iż program którym dysponuje GIOŚ (i tylko GIOŚ) powstał relatywnie niedawno, (czyli dawno po 1 kwietnia 2007 r., a więc po terminie złożenia sprawozdania za rok 2006) tym samym dużo łatwiej i dokładniej można obecnie dokonywać owych pomiarów.

Polski prawodawca, tworząc przepis, bez dokładnej analizy konsekwencji jego wprowadzenia spowodował więc, iż pominięty został kolejny cel implementowanej dyrektywy o recyklingu tj. ochronę środowiska i wyeliminowania nieuczciwej konkurencji poprzez nakładanie na podmioty niesprawiedliwych opłat.

5. Naruszenie art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu.

Zapewnienie sieci przez spółkę powyżej 90%, po upływie pierwszych trzech miesięcy 2006 r., umożliwia skorzystanie ze zwolnienia przewidzianego przez ustawodawcę. Zapewnienie sieci w wystarczającym stopniu o jakim jest mowa w art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu, jest w ocenie Spółki bezsporne. Spółka po upływie 3 miesięcy od ustania przyczyny uniemożliwiającej utworzenie sieci, zapewniła sieć na poziomie powyżej 97%, a już od połowy kwietnia na poziomie 99%.

Brak zapewnienia sieci w pierwszych 90 dniach 2006 r. nastąpiło w efekcie wystąpienia jednej z przyczyn wskazanych w art. 11 ust. 3 ustawy o recyklingu, tj. cofnięcia pozwolenia zintegrowanego albo innej decyzji w zakresie gospodarki odpadami, wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu przedsiębiorcy prowadzącemu taką stację oraz cofnięcia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zbierania odpadów przedsiębiorcy prowadzącemu punkt zbierania pojazdów (a więc przyczyn wskazanych w art. 11 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy o recyklingu pojazdów).

Zgodnie z art. 61 ust. 2 i 3 ustawy o recyklingu pojazdów przedsiębiorcy prowadzący stacje demontażu oraz punkty zbierania pojazdów mogli to czynić wyłącznie do 30 czerwca 2005 r. — w tej bowiem dacie, na skutek planowanego wówczas wejścia w życie ustawy o recyklingu (co nastąpiło 1 stycznia 2006 r.) wygasły wszystkie stosowne pozwolenia i decyzje, a przedsiębiorcy zostali zobowiązani do uzyskania nowych.

Zdaniem Spółki, wygaśnięcie z mocy prawa decyzji i pozwoleń należy traktować identycznie jak cofnięcie decyzji lub zezwolenia, o których mowa w art. 11 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy o recyklingu. Cofnięcie decyzji lub pozwolenia dotyczy bowiem konkretnego podmiotu, wygaśnięcie z mocy prawa odnosi się natomiast do wszystkich przedsiębiorców prowadzących działalność w zakresie tzw. autozłomów. Skutek prawny w obu przypadkach jest jednak identyczny — brak możliwości prowadzenia działalności w zakresie recyklingu pojazdów.

Oznacza to, że fakt wygaśnięcia z mocy prawa decyzji / pozwoleń dla tzw. autozłomów/ powinien być uznany za przesłankę z art. 11 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy o recyklingu pojazdów, co znajduje potwierdzenie w piśmie Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Środowiska p. Teresy Warchałowskiej z 27 grudnia 2005 r. nr GIOŚ 073/38/11261/05/ŁT/JSD. adresowanym do Prezesa Zarządu Związku Motoryzacyjnego SOIS.

Brak stosownych koncesji czy pozwoleń uniemożliwiło większości właścicielom stacji demontażu, czy punktów zbierania pojazdów prawidłowe, zgodne z prawem funkcjonowanie na rynku, co w konsekwencji utrudniło Spółce stworzenie sieci w wystarczającym stopniu. Zaistniała w pierwszych miesiącach 2006 r. sytuacja na rynku była od Spółki niezależna. Została także spełniona trzecia z przesłanek o jakiej mowa w tym przepisie ponieważ liczba dni, w których sieć nie została w wystarczającym stopniu zapewniona nie przekroczyła 90 dni.

Powyższa analiza jednoznacznie wskazuje, iż w niniejszej sprawie wystąpiły łącznie wszystkie przesłanki, od których zaistnienia ustawodawca uzależnił możliwość skorzystania ze zwolnienia wynikającego z art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu:

a) niezapewnienie sieci wynikało z przyczyn niezależnych od Spółki, które w świetle stanowiska Ministerstwa Środowiska stanowi przesłankę do skorzystania ze zwolnienia (pomimo nie wymienienia jej wprost w art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu),

b) sieć została przez Spółkę zapewniona w terminie 3 miesięcy od wystąpienia przyczyny uniemożliwiającej zapewnienie sieci,

c) liczba dni, w których sieć nie została zapewniona nie przekroczyła 90 dnia.

Z tych wszystkich względów Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Ocenie podlega konkretna sprawa, rozpoznawana wcześniej przez organ administracji publicznej, pod kątem prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa i trafności rozstrzygnięcia.

Kompetencje sądu administracyjnego nakładają na niego obowiązek oceny przebiegu postępowania administracyjnego i to zarówno czynności podejmowanych w toku tego postępowania jak i treści i podstaw wydanej decyzji administracyjnej. Działanie sądu ma bowiem na celu ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji czy postanowienia, które w jakikolwiek sposób naruszałyby obowiązujące prawo. (por. wyrok NSA Warszawa z 20 stycznia 2010 r. I GSK 982/08 LEX nr 594803).

Przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie była kwestia nałożonej na skarżącą opłaty za brak zapewnienia sieci zbierania pojazdów wycofanych z eksploatacji za 2006r.

Sąd w pełni zgadza się z argumentami skargi, iż z momentem przystąpienia Polski do Unii Europejskiej i ratyfikowaniu Traktatu o przystąpieniu do Unii Europejskiej od 1 maja 2004 r. Polska stała się adresatem mi.in. dyrektyw unijnych. Zobowiązała się w związku z tym do implementowania do prawa krajowego treści dyrektyw. Nie kwestionowany jest także prymat prawa unijnego nad prawem krajowym.

Obowiązek utworzenia sieci nałożyła na Polskę Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE z dnia 18 września 2000 r w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. Urz. WE L 269 z 21 października 2000, str. 34). Zgodnie z art. 5 ust. 1 tej Dyrektywy Państwa Członkowskie podejmą niezbędne środki w celu zapewnienia, że:

-podmioty gospodarcze stworzą system zbierania wszystkich pojazdów wycofanych z eksploatacji, oraz w stopniu możliwym technicznie, części zużytych w trakcie naprawy samochodów osobowych,

-punkty zbierania odpadów będą w wystarczającym stopniu dostępne na ich terytorium.

Implementacji tej Dyrektywy do polskiego porządku prawnego dokonano ustawą z 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz.U. Nr 25, poz. 202 ze zm.). Zgodnie z art. 11 ust. 1 tej ustawy wprowadzający pojazd jest obowiązany zapewnić sieć zbierania pojazdów, obejmującą terytorium kraju w taki sposób, aby zapewnić właścicielowi możliwość oddania pojazdu wycofanego z eksploatacji do punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu, położonych w odległości nie większej niż 50 km w linii prostej od miejsca zamieszkania albo siedziby właściciela pojazd. Zapewnienie sieci może nastąpić także poprzez zawarcie przez ten podmiot umów z przedsiębiorcami prowadzącymi stacje demontażu (art. 11 ust. 2 ustawy o recyklingu). Przepis ten został następnie znowelizowany (Dz.U. 2010.145), poprzez przyjęcie, że wprowadzający pojazd ma obowiązek zapewnienia sieci wyłącznie przez własne stacje demontażu i punkty zbierania odpadów lub na podstawie umów z przedsiębiorcami prowadzącymi stacje demontażu. Zmiana ta nie ma znaczenia w niniejszym stanie faktycznym, ponieważ obowiązek zapewnienia sieci dotyczył 2006 r. a więc przed tą zmianą.

Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy o recyklingu w jej pierwotnym brzmieniu ustawodawca nałożył na wprowadzającego pojazd, który jest zobowiązany do zapewnienia sieci lub który złożył oświadczenie o którym mowa w art. 11 ust. 4 ustawy, a nie spełnia tego obowiązku, obowiązek naliczenia i wpłacenia opłaty za brak sieci. Opłatę tę oblicza się jako iloczyn stawki opłaty za brak sieci i liczby pojazdów wprowadzonych w danym roku na terytorium kraju przez wprowadzającego pojazd oraz ilorazu liczby dni w roku, w których nie zapewniono sieci i liczby dni w danym roku. Do liczby dni, w których nie zapewniono sieci, nie wlicza się dni, w których niezapewnienie sieci wynikało z przyczyn określonych w art. 11 ust. 3, gdy wprowadzający pojazd zapewnił sieć w terminie 3 miesięcy od wystąpienia danej przyczyny, liczba tych dni nie może przekroczyć 90 w ciągu roku. Stawka opłaty za brak sieci jest stała i wynosi 500 zł za pojazd (art. 14 ust. 1-4 ustawy o recyklingu).

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o recyklingu w razie stwierdzenia, że wprowadzający pojazd nie dokonał stosownej opłaty albo dokonał jej w sposób wadliwy, Główny Inspektor Ochrony Środowiska wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci. Do należności z tytułu tych opłat stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2005, Nr 8, poz. 60), z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują Głównemu Inspektorowi Ochrony Środowiska. Zgodnie z art. 16 ustawy o recyklingu obowiązek obliczenia opłaty za brak sieci powstaje na koniec roku kalendarzowego (ust. 1) a opłata jest wpłacana na rachunek Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej do dnia 31 marca roku następnego. Podmiot zobowiązany do uiszczenia opłaty winien sam ją naliczyć i uiścić do końca pierwszego kwartału roku następnego po roku, w którym obowiązek jej uiszczenia powstał.

Ustawą z dnia 29 czerwca 2007r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz.U. 2007, Nr 176, poz.1236), dalej ustawa zmieniająca, dokonano jej zmiany poprzez nadanie nowego brzmienia art. 14 ust 1. Zgodnie z nim wprowadzający pojazd, który jest obowiązany do zapewnienia sieci lub który złożył oświadczenie, o którym mowa w art. 11 ust. 4 i nie spełnia tego obowiązku, jest obowiązany do naliczenia i wpłacenia opłaty za brak sieci, z zastrzeżeniem ust. 5 i 6.

W ust. 5 ustawodawca przyjął, że zapewnienie sieci w 95 % terytorium kraju zwalnia od obowiązku uiszczania opłaty za brak sieci. Ponadto w ust. 6 dokonał obniżenia wysokości opłaty o 75% w przypadku gdy sieć obejmuje poniżej 95% ale nie mniej niż 90% terytorium kraju i o 50% gdy sieć obejmuje poniżej 90% ale nie mniej niż 85% powierzchni kraju.

Jednocześnie w art. 2 ustawy nowelizującej ustawodawca przyjął, że, do obliczania opłaty za brak sieci za 2007 r. stosuje się przepisy ustawy zmieniającej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

Wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 9 lipca 2012 r., sygn. akt P 8/10 (OTK-A 2012/7/75, Dz. U.2012/820), Trybunał uznał, że art. 14 ust. 1, 2, 3 i 4 ustawy o recyklingu w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej "w zakresie w jakim nie różnicuje wysokości opłaty za brak sieci z uwagi na stopień pokrycia siecią terytorium kraju jest zgodny z wynikając z art. 2 Konstytucji R.P. zasadą adekwatności (proporcjonalności) rozwiązań ustawodawczych do zakładanego celu regulacji. Art. 2 ustawy (zmieniającej), powołanej w pkt 1 w zakresie w jakim nakazuje stosować do obliczania opłaty za brak sieci w 2006 r. art. 14 ust. 1,2,3,4 ustawy z 20 stycznia 2005 r. (...) w pierwotnym brzmieniu, jest zgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą adekwatności (proporcjonalności) rozwiązań ustawodawczych do zakładanego celu regulacji".

Z uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego wynika, że:

1. "Zakres obowiązku stworzenia sieci na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu wdraża podstawowe postanowienia Dyrektywy poprzez nałożenie na podmioty obowiązku stworzenia systemu zbierania pojazdów i zużytych części samochodowych w celu umożliwienia właścicielom tych pojazdów i części przekazania do odpowiednich zakładów przetwarzania a system ten zorganizowany był w taki sposób aby punkty te (zakłady) były "wystarczająco dostępne na terytorium państwa członkowskiego dla ich właścicieli";

2. Dyrektywa nie wskazuje sposobu w jaki państwo członkowskie ma "zapewnić skuteczność przestrzegania celów ustawodawcy europejskiego", ponieważ nakłada na te państwa obowiązek "podjęcia niezbędnych środków w celu zapewnienia, by podmioty gospodarcze stworzyły system zbierania pojazdów";

3. Konstrukcja opłaty za brak sieci stanowi "autonomiczne rozwiązanie ustawodawcy" służące realizacji celów o jakich mowa w Dyrektywie.

4. Instytucja opłaty za brak sieci realizuje cele ustawodawcy europejskiego a tym celem jest określenie "środków, których z kolei celem jest przede wszystkim zapobieganie powstawania odpadów z pojazdów, a ponadto ponowne użycie i recykling lub formy odzysku pojazdów wycofanych z eksploatacji i ich części. Celem ostatecznym jest zmniejszenie ilości odpadów do unieszkodliwienia i polepszenie wyników działań związanych z ochroną środowiska podejmowanych przez wszystkie podmioty gospodarcze zaangażowane w pełny cykl życia pojazdu a w szczególności bezpośrednio zaangażowane w przetwarzanie pojazdów wycofanych z eksploatacji (art. 1 Dyrektywy).

5. Zastosowany w ustawie o recyklingu mechanizm związany z obowiązkiem zapewnienia sieci uwzględnia interesy gospodarcze "dużych" importerów, zakres obowiązku ochrony środowiska i konieczność zapewnienia "zrównoważonego rozwoju w kontekście zapobiegania zanieczyszczaniu środowiska odpadami pochodzącymi z pojazdów mechanicznych wycofanych z eksploatacji"

6. Fakt nowelizacji ustawy o recyklingu nie stanowi podstawy do uznania za niezgodnego z Konstytucją RP art. 14 ust. 1-4 ustawy o recyklingu a instytucja opłaty za brak sieci w pierwotnym jej brzmieniu nie narusza zasady proporcjonalności regulacji do zamierzonego celu.

7. Art. 2 ustawy zmieniającej przesądza o tym, że przepisy art. 14 ust. 4-5 ustawy o recyklingu sprzed zmiany, stanowią merytoryczną podstawy decyzji ustalającej wysokość zobowiązania za brak sieci w 2006r. Jak wskazał Trybunał tylko w przypadku stwierdzenia niekonstytucyjności art. 2 ustawy nowelizującej powstałby obowiązek uwzględnienia art. 14 ust. 5 i 6 ustawy zmieniającej. Powodem wprowadzenia art. 2 ustawy zmieniającej było wyeliminowanie wątpliwości co do zakresu stosowania ustawy nowej do stanów sprzed jej wejścia w życie. (nowa ustawa nie obowiązywała przez większą część 2007 r.).

Stwierdzić należy, że powyższe prowadzi do następujących wniosków.

1. Wykładnia językowa art. 2 ustawy zmieniającej prowadzi do wniosku, że do obliczania opłaty za brak sieci w 2006 r. nie stosuje się przepisów ustawy o recyklingu w brzmieniu nadanym nowelizacją z 2007 r. a przyjęcie innej wykładni byłoby sprzeczne z zapisem ustawy, który w tym wypadku nie budzi wątpliwości a jego konstytucyjność została potwierdzona wyżej powołanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego.

2. Skarżąca domaga się zastosowania wykładni prokonstytucyjnej i celowościowej, która to wykładnia była by wykładnią "contra legem" i prowadziłaby w istocie do kontroli konstytucyjnej ustawy o recyklingu podczas gdy, zgodnie z art. 188 pkt. 1 i 2 Konstytucji do oceny zgodności ustaw z Konstytucją i umowami międzynarodowymi jest uprawniony wyłącznie Trybunał Konstytucyjny. Żaden organ administracji nie ma uprawnień do badania zgodności ustaw z Konstytucją. Podkreślić należy, że sam Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że "w państwie prawnym interpretator musi zawsze w pierwszym rzędzie brać pod uwagę językowe znaczenie tekstu prawnego. Jeżeli językowe znaczenie tekstu jest jasne, wówczas – zgodnie z zasadą clara non sunt interpretanda – nie ma potrzeby sięgania po inne, pozajęzykowe metody wykładni". (por. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2000 r., K 25/99, OTK 2000, Nr 5, poz. 141.).

3. Nietrafne są także wywody skargi, iż ustawodawca sam dostrzegł wadliwość przyjętych koncepcji prawotwórczych czego rezultatem była zmiana ustawy o recyklingu pojazdów. Z faktu zmiany ustawy nie da się w żadnym razie wyprowadzić wniosku o niezgodności z prawem poprzednich rozwiązań ustawowych. Zgodnie z zasadą poprawnej legislacji i zasadą zaufania do prawa oczywiste jest, że prawo powinno być jasne i nie budzić wątpliwości w zakresie jego stosowania, co wskazywała skarga. Sąd nie zgadza się jednak z autorami skargi wywodzącymi, że przyjęte pierwotnie rozwiązania ustawowe te zasady naruszyły poprzez wprowadzenie art. 14 ustawy o recyklingu jako pozostającego w sprzeczności z zasadą prawidłowej legislacji w aspekcie wymogu racjonalności prawa poprzez wejście w życie przepisów wykonawczych tuż przed rozpoczęciem egzekwowania obowiązku zapewnienia sieci, co zmusiło niejako podmioty które powinny uzyskać zezwolenia na prowadzenie stacji demontażu do wykorzystania 90 dniowego terminu o jakim mowa w art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu. Podmioty (importerzy) mogli tworzyć sieć od momentu wejścia w życie ustawy o recyklingu tj. od 14 marca 2005r. Przepisy dotyczące obowiązku zapewnienia sieci (50 km od miejsca zamieszkania lub siedziby) zaczęły obowiązywać od 1 stycznia 2006 r. W ocenie Sądu czas ten był wystarczającym do uzyskania stosownych zezwoleń przez podmioty, które chciały zajmować się przyjmowaniem pojazdów jak też wystarczającym na utworzenie przez importerów własnych stacji demontażu (w niniejszej sprawie skarżąca nie stworzyła żadnej takiej stacji).

4. Ustawa o recyklingu implementuje cele Dyrektywy, która daje Państwom członkowskim autonomię w zakresie środków, które zapewnią stworzenie systemu zbierania pojazdów i zużytych części a przyjęty przez ustawodawstwo krajowe obowiązek wynikający z art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu jest możliwy do wykonania i nie jest nadmierny w stosunku do przepisów prawa wspólnotowego, co potwierdził Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyżej wyroku stwierdzając, że "art. 14 ustawy o recyklingu w pierwotnym jego brzmieniu nie jest nadmiernie restrykcyjny i nie narusza zasady proporcjonalności".

5. Brak jest sprzeczności pomiędzy prawem wspólnotowym a prawem krajowym i w związku z tym brak jest podstaw do bezpośredniego zastosowania Dyrektywy, co również wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego ale także i z tego też powodu, że Dyrektywa nie wskazuje mechanizmów pozwalających na jej bezpośrednie stosowanie. Abstrahując od braku podstaw do zastosowania wprost Dyrektywy wskazać należy, że aby było to możliwe musiałaby być w niej zawarte mechanizmy i zasady dające podstawę do ukształtowania obowiązków podmiotów (obywateli), a tych w dyrektywie brak. Dyrektywa zawiera ‘pojęcia nieostre, niedoprecyzowane a jednym z nich jest zawarte w art. 5 pkt 1 tiert 2 określenie "w wystarczającym stopniu dostępne". Czyni to słusznymi i racjonalnymi twierdzenia, iż to ustawodawstwu krajowemu pozostawiono możliwość stworzenia takich mechanizmów, które wypełnią nieostre pojęcia Dyrektywy i stworzą konkretne mechanizmy zapewniające realizację celów dyrektywy.

6. Przyjęty sposób implementowania Dyrektywy nie narusza zasady proporcjonalności określonej w prawie europejskim. Dokonana wykładnia przepisów ustawy o recyklingu nie narusza także zasady równości podmiotów (art. 32 ust. 1 Konstytucji R.P.), zakazu dyskryminacji (art. 32 ust. 2 Konstytucji R.P.)

Nowe przepisy ustawy o recyklingu mają zastosowanie do obliczania opłat począwszy od 2007 r. natomiast przepisy ustawy w brzmieniu sprzed zmiany do opłat za 2006r. Wprowadzenie art. 2 ustawy zmieniającej był celowym działaniem ustawodawczym, co wynikało z tego, że ustawodawca przyjął, iż opłaty za 2006 r. zostały już naliczone i uiszczone, co wynikało z ustawowych terminów naliczania opłat na koniec roku kalendarzowego. Przyjęcie innej koncepcji spowodowałyby konieczność ponownego naliczenia opłaty i przeprowadzenie postępowania administracyjnego, czego nie przewiduje ani ustawa o recyklingu ani ustawa ordynacja podatkowa. Ustawodawca miał prawo do przyjęcia takich rozwiązań ustawodawczych, które zapewnią realizację celów Dyrektywy. Przyjęte rozwiązania dające podmiotom gospodarczym możliwość samodzielnego utworzenia sieci lub "posłużenia się" siecią już istniejącą, poprzez zawarcie stosownych umów pozwalają podmiotom zajmującym się sprowadzaniem pojazdów na wybór przyjętych rozwiązań, które będą dla nich wygodniejsze. W tym wypadku skarżąca wybrała wariant zawierania umów ze stacjami demontażu.

Jak to zostało wyżej wskazane jednakowe sankcje za nieutworzenie sieci, bez względu na stopień jej zapewnienia i związany z tym obowiązek poniesienia stosowanej opłaty nie został uznany za niekonstytucyjny w aspekcie zasady proporcjonalności. Jak to wskazał Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyżej wyroku zapewnienie realizacji celów ustawy o recyklingu wymagało zrównania sankcji wobec osób, które zarówno w dużym jak i mniejszym stopniu nie zapewniły sieci na terytorium całego kraju. Jednym z celów Dyrektywy było bowiem zapewnienie sieci w takim stopniu aby z jednej strony podmiot, który ma pozbyć się pojazdu miał realną możliwość przekazania go do stacji demontażu a z drugiej aby nie obciążać ponad miarę podmiotu zobowiązanego do zapewnienia sieci. Obowiązek ten jest wykonalny bowiem daje dużym importerom możliwość wyboru jednego z dwu rozwiązań poprzez stworzenie własnej sieci albo zawarcie umów z innymi podmiotami.

Wskazać należy, że powoływana zasada równości obowiązuje w odniesieniu do podmiotów o tych samych cechach. Jak to wskazał NSA w wyroku z 18 grudnia 2012 r , sygn. akt. II OSK 2375/12 podmioty, które zrezygnowały z budowy sieci i uiściły opłatę i podmioty, które zapewniły w dużym zakresie sieć nie znajdują się w takiej samej sytuacji prawnej i stosowanie do nich zasad wprowadzonych znowelizowaną ustawą nie stanowi o ich faworyzowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w tym składzie w pełni podziela wyżej zaprezentowany pogląd NSA.

7. Oczywistym wydaje się w takim wypadku, że ponieważ do stacji demontażu oddawane są pojazdy uszkodzone stacja ta nie może być położona w dużej odległości od miejsca zamieszkania podmiotów zobowiązanych do oddania pojazdów. Wywody skargi, iż przyjęcie odległości 50 km jest dowolne nie znajduje racjonalnego uzasadnienia. Zgodnie z zaprezentowaną wyżej wykładnią Dyrektywy należy przyjąć, że ustawodawca krajowy, realizując cele Dyrektywy miał prawo przyjąć, że realizacja jej celu którym jest zagwarantowanie sieci zbierania pojazdów na terenie całego kraju prowadzącego do zapobiegania powstawania odpadów z pojazdów i ponowne użycie i recykling lub inne formy odzysku pojazdów wycofanych z eksploatacji (por. powołany wyżej wyrok TK, sygn. akt. P 8/10), będzie polegać na obowiązku zorganizowania sieci na terenie całego kraju. Zwrócić w tym miejscu należy uwagę, że pojęcie "wystarczająca dostępność na terenie całego kraju" i przyjęta odległości 50 km od miejsca zamieszkania nie oznacza konieczności posiadania przez podmiot tego rodzaju stacji na 100% powierzchni kraju. Kryterium istotnym w tym wypadku jest odległość od miejsca zamieszkania podmiotu zobowiązanego do oddania pojazdu. Tym samym obowiązek zapewnienia sieci nie dotyczy terenów niezamieszkałych (art. 11 ust. 1 ustawy o recyklingu).

8. Z uzasadnienia decyzji wynikało, że skarżący nie zapewnił w 2006 r. sieci na terenie całego kraju bowiem poza nią znajdowały się takie miasta jak T., J., K., R., K. Z akt administracyjnych wynika, że organ wzywał skarżącą do przesłania dokumentów potwierdzających zapewnienie sieci w 2006 r. (pismo z 9 września 2013r.), co też skarżąca uczyniła pismem z 17 września 2013 r. Organ dokonał oceny przestawionych dokumentów a wynik ten analizy przesłał spółce wraz z pismem z 23 września 2013r. informującym o zakończeniu postępowania administracyjnego. Spółka zgłosiła zarzuty związane z jej zdaniem pominięciu umów zawartych z PPH "M.", "M." i przedsiębiorstwa "E." oraz nie uwzględnił 90 dniowego terminu o jakim mowa w art. 14 ust. 3 ustawy o recyklingu.

Organ ponownie analizując sprawę ustalił, że spółka zawarła umowy z 124 stancjami demontażu i 62 punktami zbierania pojazdów, w tym z wymienione wyżej punktami, przy uwzględnieniu zmian podmiotowych wynikających z przenoszenia praw i obowiązków wynikających z decyzji i mimo to, nie można było przyjąć, że Spółka zapewniła sieć obejmującą terytorium kraju tak aby zapewnić wszystkim właścicielom pojazdów możliwość oddania go do punku położonego w odległości nie większej niż 50 km od miejsca zamieszkania. Tym samym skarżąca nie wywiązała się z obowiązku pełnego zapewnienia sieci w 2006r.

9. Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia 90 dniowego terminu o jakim mowa w art. 13 ust. 3 ustawy o recyklingu, Sąd uznał go za niezasadny.

Zgodnie z brzmieniem tego przepisu, do liczby dni w których nie zapewniono sieci, nie wlicza się dni, w których niezapewnienie sieci wynikało z przyczyn określonych w art. 11 ust. 3 ustawy o recyklingu jeżeli wprowadzający pojazd zapewnił sieć w terminie 3 miesięcy od wystąpienia danej przyczyny, liczba tych dni nie może przekraczać 90. Z art. 11 ust. 3 ustawy wynika, że skorzystanie z tego zwolnienia jest możliwe gdy sieć została zapewniona w terminie 3 miesięcy od dnia wystąpienia przyczyny uniemożliwiającej zapewnienie sieci, gdy niezapewnienie wynikało z przyczyn określonych w art. 11 ust. 3 a liczba dni niezapewnienia sieci nie była większa niż 90 dni.

Organ przyjął, że spółka nie miała zapewnionej sieci przez cały 2006r.

Skarżąca natomiast wywodziła w skardze, że miała zapewnione 93% pokrycia siecią i takie pokrycie jest wystarczające do skorzystania ze zwolnienia. Poza tym wywodziła, że przyczyną niezapewnienia sieci w pierwszych 90 dniach 2006 r. było wynikiem cofnięcia dotychczasowym podmiotom zezwolenia na prowadzenie takiej stacji (mogli to czynić wyłącznie do 30 czerwca 2005r.- co wynika z art. 61 ust. 2 i 3 ustawy o recyklingu). W tej dacie w związku z wejściem w życie ustawy o recyklingu, z dniem 1 stycznia 2006 r., wygasły wszystkie dotychczasowe pozwolenia i decyzje. Zdaniem skarżącej tego rodzaju sytuację należy traktować identycznie jak cofnięcie decyzji lub zezwolenia o których mowa w art. 11 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy o recyklingu, co oznacza wygaśnięcie z mocy prawa decyzji zezwalających. Sytuacja ta była od Spółki niezależna i stanowiła okoliczność uzasadniającą zwolnienie.

Odnosząc się do argumentacji przedstawionej przez Skarżącą, Sąd jest zdania, że po pierwsze skarżąca nie wykazała aby w 2006 r. pokryła w odpowiednim zakresie siecią całe terytorium kraju. Po drugie, skoro pokryła je w blisko 100 % i to wyłącznie poprzez zawarcie umów z podmiotami prowadzącymi stacje demontażu i punkty odbioru, to okoliczności na jakie się powołuje (zmiana przepisów, wygaśnięcie dotychczasowych zezwoleń) stanowiły dla innych podmiotów zajmujących się przyjmowaniem pojazdów przeszkody do uzyskania nowych decyzji uprawniających do prowadzenia tego rodzaju działalności, ponieważ je uzyskali o czym świadczy procent zapewnienia sieci przez skarżącą. Po trzecie, jak trafnie wskazuje organ w odpowiedzi na skargę, przepisy te nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. Sąd przychyla się do argumentacji organu, że przepisy te mają zastosowanie wyłącznie do sytuacji w której podmiot prowadzący daną działalność gospodarczą z przyczyn niezależnych od niego, w trakcie jej prowadzenia, nie mógł zapewnić sieci. Inne rozumienie tych przepisów i milczące przyjęcie, że termin 90 dniowy służy dostosowaniu nowej działalności do wymogów ustawowych (bo tak Sąd rozumie wywody skargi) byłoby sprzeczne nie tylko z zapisami ustawy ale z celem ustawodawcy. Powoływanie się w tym wypadku na stanowisko Podsekretarza stanu w Ministerstwie Środowiska, skoro stanowisko to nie zostało ostatecznie podzielone przez ustawodawcę, nie może decydować o wykładni przepisów ustawy. Mówiąc inaczej gdyby ustawodawca chciał aby że termin 90 dniowy za który nalicza sią opłaty obejmował okres od 1 stycznia 2006 r. to inaczej sformułowałby zapisy ustawy zmieniającej.

W niniejszej sprawie Spółka nie miała zapewnionej sieci od momentu podjęcia działalności gospodarczej w tym zakresie tj. od 4 stycznia 2006 r. do końca 2006 r. W ocenie Sądu gdyby spółka działała racjonalnie nie powinna była rozpoczynać danej działalności ponieważ nie spełniała wymogów ustawowych. Rozpoczynając ją wzięła na siebie ryzyko związane z możliwością nałożenia na nią opłaty za brak sieci. Poza tym skoro inne podmioty (z którymi skarżąca podpisała umowy) były w stanie dostosować się do nowych przepisów to tym samym, kierując się zasadą równości nie ma podstaw do przyjęcia odmiennych kryteriów dla pozostałych podmiotów obrotu gospodarczego.

10. Sąd nie podziela poglądów skargi, iż utrata mocy zezwoleń na prowadzenie stacji demontażu z mocy prawa powinna być traktowana na równi z cofnięciem zezwolenia lub rozwiązaniem lub wygaśnięciem umowy (art. 11 ust. 3 pkt 2-3 ustawy o recyklingu). Choć istotnie skutek jest podobny (niemożność prowadzenia tego rodzaju działalności), to jednak z art. 11 ustawy o recyklingu jasno wynika, że sytuacja tam opisana dotyczy pewnych podmiotów i ich działań lub zaniechań będących causą dla wygaśnięcia pozwoleń natomiast w przypadku utraty mocy dotychczasowych pozwoleń skutek następuje z mocy prawa a więc jest niezależny od podmiotu. Prowadzi to do wniosku, że celem wprowadzenia zapisów art. 11 ust.1 pkt 3 ustawy o recyklingu było przede wszystkim zapewnienia importerom na których spoczywał obowiązek zapewnienia sieci, swoistej ulgi w sytuacji, w której zwykle bez ich winy i nagle nie mogli zapewnić sieci.

Nie można zatem takiego rodzaju sytuacji odnosić do sytuacji w której importer miał czas wynikający z daty wejścia w życie przepisów o konieczności zapewnienia sieci, na jej zagwarantowanie. Potraktowanie tych dwu sytuacji jako analogicznych jest w ocenie Sądu nieuprawnione.

11. Zgodnie z powoływanymi przez skarżącą Zasadami Techniki Prawodawczej (ZTP) w każdym akcie normatywnym powinien być uregulowany wpływ nowej ustawy na stosunki powstałe pod rządami ustawy starej (§ 30 ust. 2 ZTP). Dotyczy to sposobu zakończenia się toczących postępowań, utrzymania w mocy dotychczasowych rozwiązań, zakresu zachowania uprawnień i obowiązków oraz kompetencji w czasie obowiązywania uchylanych aktów i ich skuteczność.

Zasadą jest, że sytuację prawną podmiotów kształtują przepisy prawa materialnego obowiązujące w dacie kształtowania danego stosunku prawnego (obowiązku). Także z zasady lex retro non agit (nie działania prawa wstecz) wynika prospektywny skutek działania ustawy.

W tym wypadku ustawodawca w art. 2 ustawy zmieniającej jasno wskazał, że do obliczania opłaty za brak sieci za 2007 r. stosuje się przepisy ustawy zmienionej, mimo, że ustawa weszła w życie w trakcie 2007 r. A Ontario, do opłat za 200 r r. stosować należy przepisy stare.

Jak to już było wskazywane we wcześniejszej części uzasadnienia powodem przyjęcia takiego rozwiązania był fakt, że obowiązek uiszczenia opłaty za 2006 r. powstał na koniec 2006 r. a w dacie wejścia zmienionych przepisów importerzy powinni byli uiścić już należną opłatę. Trudno w takim wypadku zgodzić się z argumentami skargi, że do spraw wszczętych powinno się stosować przepisy nowe, tym bardziej, że są względniejsze dla zobowiązanych podmiotów. Powołany przez skarżącą wyrok NSA w sprawie II OSK 2377/12 odnosi się do kwestii podatkowych a więc innych niż opłata za brak sieci, która co do zasady nie jest sankcją o charakterze penalnym. Co prawda do opłat za brak sieci stosuje się z mocy art. 17 ust. 3 ustawy o recyklingu przepisy ordynacji podatkowej to jednak z drugiej strony opłata ta, zgodnie z art. 55 tej ustawy stanowi koszt uzyskania przychodu, w rozumieniu ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2012 r., poz. 361 ze zm.) i z mocy art. 56 ustawy o recyklingu stanowi koszt uzyskania przychodu w rozumieniu i na potrzeby ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2011r, Nr 74, poz. 397 ze zm.). Nie można zatem w takiej sytuacji dokonać niejako transpozycji przepisów karnych (art. 4 ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks Karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), który gwarantuje sprawcy w przypadku gdy w czasie orzekania obowiązuje inna ustawa niż ustawa obowiązująca w dacie czynu – zastosowanie ustawy nowej, chyba że stara jest dla niego względniejsza.

Poza tym, na co zwrócił uwagę NSA w wyroku o sygn. II OSK 2375/12, zobowiązanie do uiszczenia opłaty powstało z mocy prawa i powinno być spełnione do końca I kwartału 2007 r. a więc zanim została ogłoszona ustawa zmieniająca.

Wszczęcie postępowania w przedmiocie ustalenia nowej (innej ) opłaty kończy się wydaniem decyzji deklaratoryjne ponieważ dotyczy określenia zobowiązania, które powstało z mocy prawa (zostało tylko błędnie przez zobowiązanego naliczone). Tak jak w tym przypadku postępowanie dotyczyło skontrolowania dokonanego przez skarżącego samoobliczenia a nie sytuacji w której podmiot w ogóle nie ustalił wysokości należnej opłaty i konieczne stało się wszczęcie postępowania w celu jej ustalenia. W tym drugim wypadku rzeczywiście zasadne byłoby stosowanie przepisów nowych obowiązujących w dacie wydawania decyzji. W przeciwnym wypadku, jak to wywodzi NSA w powołanym wyżej wyroku, w każdym przypadku gdyby doszło do zmiany zasad obliczania należności istniałby po stronie organu obowiązek ponownego obliczania wysokości zobowiązania – co byłoby sprzeczne z zasadą pewności prawa.

12. Sąd nie podziela poglądów skargi o naruszeniu art. 2, 31 ust. 3 ,22, 64 Konstytucji R.P. poprzez zastosowanie przez ustawodawcę zbyt uciążliwych i nieadekwatnych do celu Dyrektywy rozwiązań, co doprowadziło do ograniczenia wolności w zakresie swobody prowadzonej przez podmiot działalności gospodarczej. Skarżąca wywodzi, że przyjęte rozwiązania nakładające obowiązek zapewnienia 100% pokrycia siecią jest nieadekwatny do celu Dyrektywy. Jak to zostało wskazane wyżej wprowadzone uregulowania ustawowe nie są niewykonalne, zbyt restrykcyjne i nie naruszają zasady proporcjonalności. Wbrew temu co wywodzi się w skardze są jednoznaczne. Wskazują kryteria stanowiące podstawę do wypełnienia pojęcia "w wystarczającym stopniu dostępne" jak również określają ramy czasowe obowiązywania ustawy nowej. W związku z tym czytając ustawą nie mamy wątpliwości, które przepisy należy zastosować do zobowiązań za 2006 r. a tym samym możliwe jest prawidłowe ustalenie zakresu obowiązku podmiotów zobowiązanych do zapewnienia sieci bez dokonywania wykładni innej niż literalna. Poza tym nałożone pierwotnie na importerów obowiązki nie są ani niepotrzebne ani niemożliwe do spełnienia skoro większość z podmiotów zajmujących się importem samochodów je wykonała. Nie doszło także do ograniczenia w zakresie swobód działalności gospodarczej gdyż podmioty miały wybór co do rozwiązań (podmioty mogły albo same tworzyć sieć albo zawierać umowy z podmiotami prowadzącymi stacje demontażu i co istotne zawieranie z tymi podmiotami umów nie wymagało z ich strony żadnych nakładów, choćby finansowych a więc nie ponosili żadnych ryzyk które zwykle towarzyszą prowadzeniu działalności gospodarczej.

Sumując stwierdzić należy, że brak jest podstaw do bezpośredniego stosowania Dyrektywy o recyklingu do naliczania opłat za brak sieci za 2006r. Dyrektywa została implementowana do porządku prawnego ustawą o recyklingu, której istotne unormowania (w zakresie wskazanym wyżej) nie naruszają zasady proporcjonalności i równości i nie są zbyt restrykcyjne, mając na uwadze cele dyrektywy.

Czyni to niezasadnymi wszystkie zarzuty skargi.

Odnosząc się do kwestii procesowych Sąd uznał za niezasadny wniosek o zawieszenie postępowania zgłoszony przez GIOŚ z uwagi na nie rozpoznanie przez NSA sprawy w przedmiocie interpretacji wydanej na podstawie art. 10 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, co do zakresu i sposobu stosowania ustawy o recyklingu – GIOŚ wydał interpretację, że opłata za brak sieci w 2006 r. w wysokości 1 050 296 zł wpłacona przez skarżącą jest należna. W ocenie WSA rozstrzygnięcie tej kwestii nie ma wpływu na wynik niniejszego postępowania gdyż dotyczy tylko i wyłącznie interpretacji przepisów przez organu administracji i nie jest wiążące dla sądu a więc nie stanowi podstawy do zawieszenia postępowania, o jakiej mowa w art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. z 2012 r. poz. 270), dalej p.p.s.a.

Sąd uznał nadto za zasadne stanowisko Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, dalej NFOŚ i GW iż nie przysługuje mu przymiot strony w toczącym się postępowania.

Nie ulega wątpliwości, że zgodnie z art. 16 ust. 2 ustawy o recyklingu opłaty za brak sieci wpłaca się na rachunek NFOŚ i GW, co może świadczyć tylko o tym, że podmiot ten ma interes ekonomiczny w toczącym się postępowaniu bo odniesie korzyść materialną w związku z obowiązkiem uiszczenia opłaty. Podmiot ten nie ma natomiast żadnego interesu prawnego wynikającego z przepisu prawa i odnoszącego się do tego podmiotu a tylko wtedy można przyjąć iż powinien być stroną postępowania administracyjnego (art. 28 k.p.a.). Brak jest bowiem normy prawa materialnego upoważniającej NFOŚ i GW do przedsiębrania jakichkolwiek działań na własną rzecz w związku z ustalaniem przez organ wysokości należności za brak sieci od określonego podmiotu.

Jak wynika z akt administracyjnych NFOŚ i GW nie był stroną postępowania administracyjnego (doręczono mu dopiero jako stronie decyzję organu II instancji (wcześniej przesyłano mu decyzje "do wiadomości". Nie ma zatem zastosowania w niniejszej sprawie art. 33 § 1 p.p.s.a.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. z 2012 r. poz. 270) orzekł jak w sentencji wyroku.