Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1253/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 26 par. 1, art. 27 par. 1 pkt 3 i 9, art. 33 par. 1, art. 34 par. 4
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 120, art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Inerowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 05 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zarzutów oddala skargę.


UZASADNIENIE

W. K. wnioskiem z dnia 5 lutego 2015 r., nadanym w dniu 6 lutego 2015 r., wystąpił do Prezydenta Miasta P. o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 4 kwietnia 2011 r. o nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...].

W uzasadnieniu zobowiązany podniósł, że ww. tytuły wykonawcze zawierają braki formalne z art. 27 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm. - w skrócie: "u.p.e.a."), co powoduje ich niedopuszczalność. Wskazał m.in., że tytuły wykonawcze nie zawierają podstawy prawnej i określenia decyzji z której egzekwowane należności wynikają.

Prezydent Miasta P. postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r., nr [...], na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a. i art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. - w skrócie: "K.p.a."), odmówił uwzględnienia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej wobec W. K. na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 4 kwietnia 2011 r. o nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia.

W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że we wniosku z dnia 5 lutego 2015 r. zobowiązany powołał okoliczności, które w całości wyczerpują przesłanki do wniesienia zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. Mając zaś na względzie, że odpisy ww. tytułów wykonawczych zostały doręczone zobowiązanemu w dniu 20 kwietnia 2011 r., a zarzuty zostały złożone dopiero w dniu 6 lutego 2015 r. (data nadania przesyłki), organ uznał, że zostały one wniesione po upływie ustawowego terminu. Ponadto zaznaczono, że w zarzutach złożonych w dniu 26 kwietnia 2011 r. zobowiązany nie kwestionował braków w tytułach wykonawczych.

W zażaleniu z dnia 23 marca 2015 r. zobowiązany wniósł o uchylenie w całości powyższego postanowienia Prezydenta Miasta P., wyeliminowanie z obrotu prawnego tytułów wykonawczych z dnia 4 kwietnia 2011 r., umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 4 kwietnia 2011 r., nakazanie zwrotu bezprawnie wyegzekwowanych kwot wraz z należnymi ustawowo odsetkami, wyeliminowanie z obrotu prawnego wszystkich wydanych w sprawie postanowień, które dotknięte są wadą nieważności, tj. postanowień Prezydenta Miasta P. z dnia [...] października 2011 r., z dnia [...] marca 2012 r., z dnia [...] lipca 2013 r., z dnia [...] lipca 2013 r. oraz z dnia [...] marca 2015 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że tytuły wykonawcze z dnia 4 kwietnia 2011 r. zostały doręczone zobowiązanemu w dniu 20 kwietnia 2011 r. Organ egzekucyjny doręczył odpisy tytułów wykonawczych dokonując jednocześnie zajęcia ruchomości w postaci samochodów osobowych marki: [...] nr rej. [...], [...] nr rej. [...] i [...] nr rej. [...]. Wraz z doręczeniem ww. tytułów wykonawczych zobowiązany został pouczony o prawie do wniesienia zarzutów, zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., z którego to prawa skorzystał w dniu 27 kwietnia 2011 r. Jednocześnie wskazano, że sprawa wniesionych przez zobowiązanego zarzutów została prawomocnie zakończona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 września 2014 r. o sygn. akt I SA/Po 339/14. Z uwagi na powyższe stwierdzono, że kolejne zarzuty wniesione po prawie czterech latach od doręczenia odpisów tytułów wykonawczych, jako wniesione z uchybieniem terminu, nie mogą podlegać merytorycznemu badaniu.

Organ odwoławczy wskazał ponadto, że Prezydent Miasta P. postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r., nr [...], umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec W. K. na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 4 kwietnia 2011 r.

W skardze z dnia 29 maja 2015 r. złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu W. K. wniósł o uchylenie powyższego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, wyeliminowanie z obrotu prawnego tytułów wykonawczych z dnia 4 kwietnia 2011 r., umorzenie postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tych tytułów wykonawczych i przywrócenie stanu istniejącego przed wszczęciem egzekucji.

Kwestionowanym rozstrzygnięciom zarzucił naruszenie:

- art. 2 i 7 Konstytucji RP, tj. zasady sprawiedliwości społecznej i działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa poprzez próbę przerzucenia odpowiedzialności i obciążenia skutkami prawnymi za wystawienie tytułów wykonawczych nie spełniających żadnych norm prawnych i prowadzenie niezgodnej z prawem egzekucji;

- ogólnych zasad określonych zarówno w przepisach art. 7-12 K.p.a. oraz przepisów art. 1 - art. 18, art. 45 i art. 59 u.p.e.a. poprzez ich nie zastosowanie w momencie uzyskania informacji o przyczynach postępowania egzekucyjnego;

- art. 59 § 1 u.p.e.a. poprzez brak umorzenia postępowań egzekucyjnych z urzędu w momencie uzyskania informacji o przyczynach uzasadniających ich umorzenie;

- konstytucyjnej zasady legalizmu działania organów podatkowych w związku z art. 26 u.p.e.a. poprzez wskazanie w treści wszystkich tytułów wykonawczych na nie istniejące zobowiązanie podatkowe, co w konsekwencji spowodowało naruszenie prawa materialnego, tj., art. 64 § 2 i 3 Konstytucji RP poprzez pominięcie istniejącej ochrony konstytucyjnej prawa własności stosunku do oceny legalności działania organów egzekucyjnych oraz brak koniecznej ustawowo reakcji korygującej całość prowadzonego postępowania;

- art. 6 K.p.a. w związku z art. 59 § 1 u.p.e.a. w przypadku pozyskania informacji o przyczynach uzasadniających umorzenie postępowań egzekucyjnych;

- art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 K.p.a. w związku z art. 29 u.p.e.a. poprzez brak uznania, że obowiązek, którego dotyczyły wszystkie wystawione tytuły wykonawcze nie podlegają egzekucji administracyjnej;

- art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 K.p.a. w związku z art. 27 u.p.e.a. poprzez brak uznania, że wszystkie wystawione tytuły wykonawcze nie spełniają wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. oraz brak dokonania własnej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego i rozstrzygnięciu sprawy z pominięciem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli;

- art. 50 i art. 64 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że zarzuty zostały zgłoszone w trybie art. 33 u.p.e.a. choć zgodnie z art. 7 i art. 9 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. organ winien zapytać stronę o wyrażenie i sprecyzowanie swojego stanowiska;

- art. 156 K.p.a. poprzez brak zastosowania w stosunku do wadliwych tytułów wykonawczych dotkniętych wadą nieważności i podejmowanych postanowień na podstawie tych tytułów;

- art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 i art. 156 K.p.a. poprzez ich nie zastosowanie w celu usunięcia z obrotu prawnego wadliwych tytułów wykonawczych i postanowień;

- art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 K.p.a. w związku z art. 18 i art. 27, art. 29, art. 54 i art. 59 u.p.e.a. poprzez błędne zastosowanie podlegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy wadliwego postanowienia choć w pełni wykazano, że prowadzona egzekucja była niezasadna, dotyczyła nie istniejących zobowiązań oraz tytuły wykonawcze nie spełniały wymogów z art. 27 § 1 u.p.e.a.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący szczegółowo opisał zawarte w petitum zarzuty.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonym akcie i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W toku sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia, przeprowadzonej na podstawie kryterium zgodności z prawem, w kontekście zarzutów i treści skargi, kluczową i najistotniejszą sporną kwestią w niniejszej sprawie, jest ocena zasadności stanowiska organu egzekucyjnego w kwestii stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zarzutów na prowadzone względem skarżącego postępowanie egzekucyjne.

Na wstępie wskazać należy, że egzekucja administracyjna jest wszczynana przez organ egzekucyjny na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według określonego wzoru (art. 26 § 1 u.p.e.a.). W tytule tym wierzyciel wskazuje m.in. treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek (art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a.). Postępowanie egzekucyjne jest zatem prowadzone w oparciu o konkretny tytuł wykonawczy i służy wykonaniu obowiązku wskazanego w tym tytule. Przepis art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. stanowi, że tytuł wykonawczy zawiera pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:

1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4) błąd co do osoby zobowiązanego;

5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27.

Z kolei stosownie do art. 34 § 4 u.p.e.a., w przypadku uznania zarzutów za uzasadnione organ egzekucyjny umarza postępowanie egzekucyjne.

Podkreślenia wymaga, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym w administracji są powszechnie uznawane za szczególny środek zaskarżania charakterystyczny tylko i wyłącznie dla postępowania egzekucyjnego w administracji. Przede wszystkim należy podkreślić brak dewolutywności tego środka zaskarżenia, który rozpatrywany jest przez organ egzekucyjny prowadzący postępowanie. Te szczególne unormowania powodują, że zarzuty są środkiem prawnym przysługującym w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a nie w jego toku. Po upływie siedmiodniowego terminu zobowiązany może jedynie skorzystać z możliwości obrony przed egzekucją poprzez przedstawienie organowi egzekucyjnemu dowodów stwierdzających m.in. wygaśnięcie lub nieistnienie obowiązku w trybie art. 45 u.p.e.a. Nie stanowią one zatem środka prawnego, który byłby w każdym czasie alternatywny lub konkurencyjny dla innych instytucji możliwych do wdrożenia po upływie terminu z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Uchybienie terminu do wniesienia zarzutów powoduje ich bezskuteczność.

Mając na względzie treść powołanych wyżej przepisów Sąd stwierdza, że organ egzekucyjny prawidłowo uznał, że pismo skarżącego z dnia 5 lutego 2015 r., nadane w dniu 6 lutego 2015 r., winno zostać zakwalifikowane, jako zarzuty, a następnie organ ten orzekł o uchybieniu terminu do ich wniesienia. Zaakcentowania wymaga, że powodem oddalenia zarzutów w rozpoznawanej sprawie było stwierdzenie uchybienia terminu do ich wniesienia (ok. 4 lata), a nie ich merytoryczna bezzasadność. Co istotne, w niniejszej sprawie skarżący wniósł już - pismem z dnia 27 kwietnia 2011 r. - zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, i zostały one merytorycznie rozpatrzone i rozstrzygnięte przez organy administracyjne obu instancji, a zgodność z prawem tych rozstrzygnięć została następnie potwierdzona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 września 2014 r. o sygn. akt I SA/Po 339/14, oddalającym skargę wywiedzioną przez skarżącego.

W świetle powyższego zarzuty skargi należy uznać za bezzasadne. Kwestionowanie bowiem wystawionych prawie cztery lata wcześniej tytułów wykonawczych, jako nie spełniających (zdaniem skarżącego) żadnych norm prawnych i prowadzenie niezgodnej z prawem egzekucji, pozbawione jest uzasadnionych podstaw. W tym miejscu Sąd jeszcze raz podkreśla, że na obecnym etapie postępowania, wobec stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zarzutów, merytoryczne badanie ich zasadności jest niemożliwe. Tym samym za bezprzedmiotowe należy uznać ustosunkowanie się do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze, które w istocie zmierzają do ponownej kontroli tytułów wykonawczych w trybie art. 33 § 1 u.p.e.a, co w okolicznościach faktycznych sprawy jest niedopuszczalne.

Ponadto zauważyć należy, że w odpowiedzi na skargę SKO w P. wskazało, iż Prezydent Miasta P. postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r., nr [...], umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 4 kwietnia 2011 r., a powodem umorzenia było przedawnienie zobowiązań podatkowych wskazanych w treści tych tytułów wykonawczych.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.