Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2042/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2016 r. sprawy ze skargi L. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku stałego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] września 2015 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] września 2015 r., nr [...].

Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Decyzją z dnia [...] września 2015 r., nr [...] Prezydent W., działając m.in. w oparciu o art.8 ust. 1, art.17 ust. 1 pkt 19, art. 37 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r., poz.163 ze zm.) i art. 66 ust. 1 pkt 26 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 581), przyznał LO. D. świadczenie z mocy społecznej w formie zasiłku stałego od dnia [...] sierpnia 2015 r. do dnia [...] sierpnia 2017 r. w kwocie [...] zł miesięcznie. Ponadto organ objął stronę ubezpieczeniem zdrowotnym w wysokości 9,00 % kwoty zasiłku stałego w okresie pobierania świadczenia oraz nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Organ uzasadnił, że L. D. nie dysponuje żadnym dochodem, zaś z zebranej dokumentacji wynika, że spełnia warunki do przyznania zasiłku stałego, który zgodnie z ustawą, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, określa się jako różnicę między kryterium osoby samotnie gospodarującej (aktualnie kwota ta wynosi 542 zł), a dochodem tej osoby - z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 529 zł miesięcznie oraz niższa niż 30 zł. Rygor natychmiastowej wykonalności decyzji Prezydent nadał, w oparciu o art. 108 k.p.a., ze względu na wyjątkowo ważny interes strony.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł L. D., podnosząc, że ze względu na ciągłość choroby, za miesiąc czerwiec i lipiec 2015 r. zasiłek powinien być wyrównany.

Decyzją z dnia [...] października 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] września 2015 r.

Kolegium uzasadniając swoje rozstrzygnięcie stwierdziło, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa.

W rozpatrywanej sprawie jest bezsporne, że skarżący spełnia przesłanki warunkujące prawo do uzyskania zasiłku stałego w wysokości określonej w zaskarżonej decyzji (od sierpnia 2015 r.). Sporna jest jedynie kwestia określenia początkowej daty, od której przysługuje stronie prawo do wnioskowanego zasiłku.

Stosownie do art. 106 ust. 3 ustawy świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek, wraz z wymaganą dokumentacją. W przedmiotowej sprawie wniosek został złożony w dniu 27 sierpnia 2015 r., tym samym prawidłowo zasiłek został przyznany od 1 sierpnia 2015 r.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnycg dominuje pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OSK 743/05, ONSAiWSA 2006, nr 6, poz. 177, zgodnie z którym "w sprawie o kontynuację zasiłku stałego, w której kolejne orzeczenie o niepełnosprawności zostało przez uprawnione organy wydane z opóźnieniem wskutek okoliczności, za które strona nie ponosi odpowiedzialności, nie ma zastosowania przepis określający początek przyznania i wypłacania zasiłku, uzależniając go od daty złożenia wniosku". Powyższy pogląd koresponduje z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r., sygn. akt P 28/07, OTK A 9/07/106, którym Trybunał orzekł, iż "niedopuszczalne jest, by ryzyko nieprawidłowego działania administracyjnego (w postaci nieterminowości, wadliwego, bo błędnego dokonania oceny niepełnosprawności) było przerzucone na osobą ubiegającą sią o zasiłek (pielęgnacyjny)".

Jednakże w przedmiotowej sprawie nie zachodzi sytuacja opóźnienia wydania orzeczenia o niepełnosprawności z winy organu, umożliwiająca przyznanie zasiłku stałego z datą wsteczną. Poprzednie orzeczenie o niepełnosprawności skarżącego z dnia [...] maja 2013 r. zostało wydane do dnia [...] maja 2015 r., jak zaś wynika z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] sierpnia 2015 r., wniosek o wydanie ww. orzeczenia skarżący złożył dopiero w dniu 17 czerwca 2015 r., tj. już po utracie ważności poprzedniego orzeczenia. Zatem w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z opóźnieniem w wydaniu orzeczenia z winy organu orzekającego, bowiem stosowne orzeczenie zostało zasadniczo wydane z zachowaniem terminu ustawowego, przewidzianego w art. 35 § 3 kpa.

Skarżący, zdając sobie sprawę, że poprzednie orzeczenie o niepełnosprawności traciło ważność w dniu 31 maja 2015 r., jak również, że wydanie następnego orzeczenia związane jest z co najmniej miesięcznym oczekiwaniem (na poprzednie orzeczenie skarżący oczekiwał miesiąc i 3 tygodnie), winien odpowiednio wcześniej podjąć kroki zmierzające do uzyskania koniecznego orzeczenia. Tym samym brak jest możliwości przyjęcia istnienia ciągłości zasiłku stałego, niezależnie od daty złożenia kolejnego wniosku o przyznanie tego świadczenia.

L. D. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję.

Wskazał w niej, że został poinformowany zarówno przez pracownika OPS jak i jednego z pracowników obsługujących interesantów w siedzibie Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W., że wniosek o wyznaczenie terminu komisji orzekającej niepełnosprawność można złożyć dopiero po wygaśnięciu terminu ważności aktualnego orzeczenia o niepełnosprawności. Taką samą odpowiedź usłyszał dzwoniąc z zapytaniem o termin złożenia wniosku. Do takiego terminu się zastosował. W jego ocenie nie mógł złożyć wniosku o wyznaczenie terminu komisji skoro było aktualne orzeczenie o niepełnosprawności. Przy czym nie musiał znać terminów wyznaczania komisji. O możliwości złożenia wniosku 30 dni przed ukończeniem ważności terminu obecnego orzeczenia dowiedział się wypełniając wniosek.

Podniósł, że w sprawie wystąpiła ciągłość niepełnosprawności od 27 maja 2013 r. do 31 sierpnia 2017 r., a według orzeczenia nie był zdrowy w czerwcu i lipcu 2015 r. - wiec zasiłek stały mu się należy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., odpowiadając na skargę, wniosło o oddalenie skargi, podnosząc, że zarzuty skargi stanowią polemikę z ustaleniami poczynionymi w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga podlega uwzględnieniu.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż orzeczeniem Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] maja 2013 r. skarżący został uznany za osobę o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności w okresie do [...] maja 2015 r.

Na podstawie tego orzeczenia organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. przyznał mu zasiłek stały do dnia [...] maja 2015 r.

W dniu 17 czerwca 2015 r. skarżący złożył do Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wniosek o ponowne ustalenie stopnia niepełnosprawności Orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. skarżący został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Z orzeczenia tego wynika, iż orzeczony stopień niepełnosprawności istnieje u skarżącego nieprzerwanie od dnia [...] kwietnia 2013 r.

W wyniku rozpoznania sprawy organ pierwszej instancji przyznał L. D. zasiłek stały w okresie od dnia 1sierpnia 2015 r. do 31 sierpnia 2017r., to jest od miesiąca złożenia wniosku z wymaganą dokumentacją. Zaskarżoną decyzją Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Jako podstawę prawną przyznania skarżącemu zasiłku stałego organy administracji orzekające w sprawie wskazały art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej , zgodnie z którym świadczenia z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją.

Organy podkreśliły, że skoro skarżący złożył wniosek o przyznanie zasiłku stałego wraz z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności w dniu [...] sierpnia 2015r. , to zasiłek stały należało przyznać od 1 sierpnia 2015 r.

Stanowisko takie jest zdaniem Sądu nieuzasadnione.

W świetle powołanego art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej zasadą jest, że przyznanie świadczenia z pomocy społecznej, w tym zasiłku stałego, następuje począwszy od miesiąca w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 kwietnia 2006 r. (I OSK 743/05, ONSAiWSA 2006, nr 6, poz. 177) wskazał jednak, że "w sprawie o kontynuację zasiłku stałego, w której kolejne orzeczenie o niepełnosprawności zostało przez uprawnione organy wydane z opóźnieniem wskutek okoliczności, za które strona nie ponosi odpowiedzialności, nie ma zastosowania przepis określający początek przyznania i wypłacania zasiłku, uzależniając go od daty złożenia wniosku".

Wyrok ten odnosił się wprawdzie do dawnego art. 43 ust. 6 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.), lecz stanowisko w nim wyrażone zachowuje aktualność w rozpoznawanej sprawie, gdyż treść powołanego przepisu jest zgodna z treścią normy art. 106 ust. 3 aktualnie obowiązującej ustawy .

Skarżący , wbrew stanowisku kolegium nie ponosi winy za opóźnienie w wydaniu orzeczenia przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. W związku z tym organy administracji orzekające w niniejszej sprawie winny były przyjąć istnienie ciągłości zasiłku stałego, niezależnie od daty złożenia kolejnego wniosku o przyznanie tego świadczenia.

W rozpoznawanej sprawie jest bezsporne, iż Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 2015 r., zaliczył skarżącego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nieprzerwanie od dnia [...] kwietnia 2013 r. Oznacza to, że skarżący w czerwcu i w lipcu 2015r. nadal był osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności

Wbrew poglądowi Kolegium wskazany pogląd koresponduje ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r. (P 28/07, OTK seria A 2007, nr 9, poz. 106), w którym Trybunał orzekł, że art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992, ze zm.) w zakresie, w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, jest niezgodny z art. 2 w zw. z art. 69 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu powołanego wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że "niedopuszczalne jest, by ryzyko nieprawidłowego działania administracyjnego (w postaci nieterminowości, wadliwego, bo błędnego dokonania oceny niepełnosprawności) było przerzucone na osobę ubiegającą się o zasiłek (pielęgnacyjny)". Trybunał podkreślił, że art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie można oceniać w oderwaniu od całości regulacji dotyczącej przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, zamieszczonej w dwóch różnych ustawach, a która łącznie w dwóch różnych postępowaniach – ma prowadzić do uzyskania decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny, zatem z punktu widzenia celu wykreowanego przez ustawodawcę mechanizmu, to jest uzyskania zasiłku pielęgnacyjnego, istniejąca regulacja jest niespójna, nielogiczna w zakresie: data lub okres powstania znacznej niepełnosprawności, a data przyznania zasiłku pielęgnacyjnego (por. pkt 5.2 uzasadnienia).

Należy zauważyć, iż przepisy art. 37 i art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz art. 16 i art. 24 ust. 2 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych przewidują podobne zasady przyznawania świadczeń związanych z niepełnosprawnością. Jednym z warunków uzyskania zarówno zasiłku stałego, jak i zasiłku pielęgnacyjnego jest ustalenie niepełnosprawności przez odpowiedni organ w odrębnym postępowaniu. Zbieżne są również cele obu wymienionych świadczeń.

Zdaniem Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wadliwie ustaliło, że skarżący ponosi winę za opóźnienie w złożeniu wniosku o wydanie orzeczenia przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. L. D. wystąpił o powyższe w dniu [...] czerwca 2015r. a zatem 2 tygodnie po utracie ważności poprzedniego orzeczenia. To zaś oznacza, że organy powinny były przyjąć istnienie ciągłości zasiłku stałego, niezależnie od daty złożenia kolejnego wniosku o przyznanie tego świadczenia.

Mając powyższe na uwadze , Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1lit.a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak na wstępie.