Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1307/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54
journal: Dz.U. 2016 poz 599
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Organiściak, Sędziowie WSA Beata Machcińska (spr.), Anna Tyszkiewicz-Ziętek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 marca 2017 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej w K. (dalej: "organ odwoławczy") postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 23, dalej: "k.p.a.") oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1, § 4 pkt 1 i art. 54 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 599, dalej: "u.p.e.a."), po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez "A. z siedzibą w G. (dalej: "spółka", "skarżąca"), utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. (dalej również: "organ egzekucyjny") z dnia [...] r. nr [...], w przedmiocie oddalenia skargi na czynność organu egzekucyjnego z dnia [...]tj. zajęcie rachunku bankowego w [...].

Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu [...]r. organ egzekucyjny wystawił na spółkę tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący należności z tytułu składki na [...] za [...] r. W tym samym dniu w/w tytułowi wykonawczemu nadano klauzulę o jego skierowaniu do egzekucji.

Wszczynając egzekucję do w/w tytułu wykonawczego organ egzekucyjny doręczył w dniu [...]r. zobowiązanej spółce zawiadomienie z dnia [...]r. (nr [...]) o zajęciu rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] wraz z odpisem tytułu wykonawczego z dnia [...]r.

Pismem z dnia [...]r. spółka wniosła skargę na ww. czynność egzekucyjną, żądając uchylenia zajęcia z powodu rażącego naruszenia prawa. Skarżąca podniosła, że podstawę wszczęcia postępowania egzekucyjnego winno stanowić zarządzenie prezesa ZUS dotyczące właściwości miejscowej oddziału, który wszczął postępowanie, a które to zarządzenie nigdy oficjalnie nie zostało opublikowane.

Organ egzekucyjny pismem z dnia [...] r. wezwał spółkę do doprecyzowania złożonej skargi na czynność egzekucyjną. Wezwano o wskazanie, czy złożony środek prawny należy traktować jako skargę na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a., czy też jako skargę złożoną w trybie art. 227 k.p.a lub inny wniosek. W piśmie tym pouczono spółkę, że w przypadku braku odpowiedzi, w terminie 7 dni od otrzymania niniejszego pisma, skarga zostanie rozpatrzona jako skarga w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. Spółka w wyznaczonym terminie nie udzieliła odpowiedzi.

Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] r. oddalił skargę na czynność organu egzekucyjnego - zajęcie rachunku bankowego w [...] uznając, że zajęcie rachunku bankowego było zgodne z obowiązującymi przepisami prawa, a podniesione przez spółkę argumenty w świetle art. 54 u.p.e.a. pozostają bez wpływu na prawidłowość dokonania czynności przez organ egzekucyjny.

Na postanowienie organu egzekucyjnego spółka złożyła zażalenie, zarzucając mu naruszenie prawa poprzez jego wydanie na podstawie nieprawdziwych przesłanek.

Organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] r. uchylił w całości zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi

egzekucyjnemu, z uwagi, iż organ ten nie dokonał prawidłowej oceny zaskarżonej czynności egzekucyjnej dotyczącej zawiadomienia o zajęciu z dnia [...]r.

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. po ponownym rozpatrzeniu sprawy, postanowieniem z dnia [...] r. oddalił skargę z dnia [...]r. na czynność organu egzekucyjnego z dnia [...]r.

Pismem z dnia [...] r. spółka wniosła zażalenie na ww. postanowienie zarzucając mu naruszenie prawa poprzez jego wydanie na podstawie nieprawdziwych przesłanek.

Organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Na wstępie organ odwoławczy wskazał, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowi art. 54 u.p.e.a. Tak więc skarga złożona w tym trybie powinna dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ dokonuje w tym trybie oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych przez organ egzekucyjny w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego. W ramach skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora można wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarga w trybie art. 54 u.p.e.a. nie przysługuje natomiast na czynności procesowe, polegające na wydawaniu aktów administracyjnych, w ramach których organ egzekucyjny rozstrzyga o prawach i obowiązkach uczestników postępowania. W postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego przedmiotem kontroli jest prawidłowość zakwestionowanych czynności.

Organ odwoławczy stwierdził, że postanowienie organu egzekucyjnego zostało wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Stosownie do art. 7 § 1 i § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny w trakcie postępowania egzekucyjnego stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, prowadzące bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych przewidzianych w przepisie art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a., tj. egzekucję z rachunku bankowego (tiret 4). Stosując ten środek organ egzekucyjny na podstawie art. 80 u.p.e.a., dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności, albo zawiadomił organ egzekucyjny w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty. Zajęcie rachunku bankowego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego.

Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z [...] z dnia [...] r. nr [...] spełniało wymogi określone w art. 67 § 2 u.p.e.a., a także zostało sporządzone zgodnie z obowiązującym od dnia 1 stycznia 2016 r. wzorem, określonym w załączniku nr 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2015r., poz. 2310).

Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutu spółki, iż brak było podstaw do wszczęcia postępowania egzekucyjnego przez dyrektora oddziału ZUS z uwagi na brak stosownego aktu prawnego dotyczącego właściwości miejscowej oddziału ZUS wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 19 k.p.a w zw. z art. 18 u.p.e.a., organy administracji publicznej zobligowane zostały do przestrzegania z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. W zakresie właściwości rzeczowej art. 19 § 4 u.p.e.a. wskazuje między innymi zakres działania dyrektora oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w stosowaniu środków egzekucyjnych w egzekucji z należności pieniężnych. Z kolei art. 73 § 3 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. z 2015 r. poz. 121, dalej: "u.s.u.s.") stanowi, że do zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych należy tworzenie, przekształcanie i znoszenie terenowych jednostek organizacyjnych oraz określanie ich siedziby, właściwości terytorialnej i rzeczowej. Z kolei w oparciu o § 2 ust. 3 pkt 1 statutu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 stycznia 2011 r. (Dz.U. Nr 18, poz. 93), Prezes Zakładu wydaje akty wewnętrzne, w tym zarządzenia w sprawie terenowych jednostek organizacyjnych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, oraz określa właściwość terytorialną zasięgu działania i siedzib terenowych jednostek organizacyjnych. Zgodnie z zarządzeniem Nr 10 Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. obejmuje zakresem działania teren miasta G.. Przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. Nr 197, poz. 1172) nie przewidują publikacji zarządzeń Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w dziennikach urzędowych.

Organ odwoławczy stwierdził zatem, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. jest organem egzekucyjnym uprawnionym rzeczowo do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zauważył również, że art. 22 § 2 u.p.e.a., jako kryterium ustalenia właściwego miejscowo organu egzekucyjnego wskazuje miejsce zamieszkania lub siedziby zobowiązanego w odniesieniu do egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości z zastrzeżeniem § 2a-3a. Siedziba zobowiązanej spółki mieści się w G. przy ul. [...].

W skardze na postanowienie organu odwoławczego, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżąca zarzuciła, że zostało ono wydane z rażącym naruszeniem prawa i wniosła o jego uchylenie. Skarżąca nie przedstawiła żadnych argumentów na poparcie podniesionego zarzutu.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1066 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 cyt. ustawy).

Stwierdzenie zatem, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. z 2016 r. Dz.U. poz. 718 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.").

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że tut. Sąd rozstrzygał już analogiczne zagadnienie, oddalając skargi spółki w sprawach o sygnaturach: I SA/Gl 1111/16 i akt I SA/Gl 1106/16 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Mając powyższe na względzie, w pełni podzielając ocenę prawną Sądu wyrażoną w powołanych wyżej wyrokach, w dalszej części uzasadnienia Sąd przywoła rozważania prawne w nich zawarte.

Wprawdzie skarga nie zawiera żadnych konkretnych zarzutów, poza ogólnikowym stwierdzeniem, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, to niemniej stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., który w tej sprawie nie ma zastosowania).

Na wstępie rozważań należy wskazać, że materialnoprawną podstawą zaskarżonego postanowienia jest art. 54 u.p.e.a. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne - stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego - ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne co do zasady nie ma zatem wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Uwzględnienie skargi wywiera skutki jedynie w zakresie czynności, na którą ją wniesiono (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2008 r. sygn. akt III SA/Wa 69/08, LEX nr 486251).

Zatem skarga składana w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. powinna dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ dokonuje w tym trybie oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych przez organ egzekucyjny w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego. Tak więc organ egzekucyjny dokonując oceny czynności egzekucyjnych bada, czy w ramach zastosowanego środka czynności zostały dokonane zgodnie z przepisami u.p.e.a. Organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu dokonał analizy treści postanowienia organu egzekucyjnego i stwierdził, że zostało ono wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami. I tak organ odwoławczy odwołał się do treści art. 7 § 1 i § 2 u.p.e.a., wskazując, że organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych przewidzianych w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a., tj. egzekucję z rachunku bankowego (tiret 4). Następnie organ odwoławczy omówił tryb zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, stwierdzając, że działanie organu egzekucyjnego było zgodne z art. 80 u.p.e.a. Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego z dnia [...] r. nr [...] spełniało wszelkie wymogi zawarte w art. 67 § 2 u.p.e.a., oraz zostało sporządzone zgodnie z obowiązującym od dnia 01 stycznia 2016 r. wzorem, określonym w załączniku nr 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2015r., poz. 2310).

Prawidłowo organ odwoławczy wyjaśnił kwestię właściwości rzeczowej i miejscowej organu egzekucyjnego. I tak organ odwoławczy zasadnie wskazał na uprawnienia dyrektora oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, określone w art. 19 § 4 u.p.e.a., wyjaśniając w ten sposób kwestię właściwości rzeczowej. Trzeba także wskazać na treść art. 73 § 3 pkt 3 u.s.u.s., który stanowi, że do zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych należy tworzenie, przekształcanie i znoszenie terenowych jednostek organizacyjnych oraz określanie ich siedziby, właściwości terytorialnej i rzeczowej. Z kolei w oparciu o § 2 ust. 3 pkt 1 statutu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 stycznia 2011 r. (Dz.U. Nr 18, poz. 93), Prezes Zakładu wydaje akty wewnętrzne, w tym zarządzenia w sprawie terenowych jednostek organizacyjnych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, oraz określa właściwość terytorialną zasięgu działania i siedzib terenowych jednostek organizacyjnych. Zgodnie z zarządzeniem Nr 10 Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r. Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. obejmuje zakresem działania teren miasta G. Natomiast art. 22 § 2 u.p.e.a., jako kryterium ustalenia właściwego miejscowo organu egzekucyjnego wskazuje miejsce zamieszkania lub siedziby zobowiązanego w odniesieniu do egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości z zastrzeżeniem § 2a-3a (które nie mają zastosowania w rozpoznawanej sprawie). Siedziba zobowiązanej spółki mieści się w G.. Ponadto przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. Nr 197, poz. 1172) nie przewidują publikacji zarządzeń Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w dziennikach urzędowych.

Reasumując Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. jest organem egzekucyjnym właściwym rzeczowo i miejscowo do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Rozstrzygnięcie organu odwoławczego należy więc uznać za prawidłowe.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.