Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 898/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2023-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 26 ust.1, 2 i 6
journal: Dz.U. 2022 poz 699
law: Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)
article: art. 151
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Protokolant st. sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 31 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi J. S. i D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w przedmiocie usunięcia odpadów oddala skargę


UZASADNIENIE

Wójt Gminy J. decyzją z dnia [...] września 2022 r. nr [...], działając w oparciu o art. 26 ust. 1, 2 i 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012r. o odpadach (Dz. U. z 2022 r. poz. 699 z późn. zm., dalej w skrócie "u.o."): nakazał D. i Janowi S. (powoływanym dalej jako: "skarżący"), jako posiadaczom odpadów, usunięcie: z terenu działki o nr geod. [...] obręb H., gm. J., zgromadzonych odpadów o kodzie: 16 01 04* Zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy, 17 01 01 Odpady betonu oraz gruz betonowy z rozbiórek i remontów, 17 04 05 żelazo i stal, 20 02 02 Gleba i ziemia, w tym kamienie; z terenu działki o nr geod. [...] obręb H., zgromadzonych odpadów o kodzie: 15 01 02 Opakowania z tworzyw sztucznych, 15 01 03 Opakowania z drewna, 16 01 03 Zużyte opony, 16 01 04* Zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy, 16 01 17 Metale żelazne, 16 01 18 Metale nieżelazne, 16 01 22 Inne niewymienione elementy, 16 01 99 Inne niewymienione odpady, 16 02 04 Zużyte urządzenia inne niż wymienione w 16 02 09 do 16 02 13, 16 02 13 Zużyte urządzenia zawierające niebezpieczne elementy inne niż wymienione w 16 02 09 do 16 02 12, 16 02 14 Zużyte urządzenia inne niż wymienione w 16 02 09 do 16 02 13,16 02 15 Niebezpieczne elementy lub części składowe usunięte ze zużytych urządzeń, 17 01 01 Odpady betonu oraz gruz betonowy z rozbiórek i remontów, 17 04 01 Miedź, brąz, mosiądz, 17 04 02 Aluminium, 17 04 03 Ołów, 17 04 05 Żelazo i stal, 17 04 06 Cyna, 17 04 07 Mieszaniny metali, 17 04 11 Kable inne niż wymienione w 17 04 10, 20 01 33* Baterie i akumulatory łącznie z bateriami i akumulatorami wymienionymi w 16 06 01, 16 06 02 lub 16 06 03 oraz niesortowane baterie i akumulatory zawierające te baterie, 20 01 23 Urządzenia zawierające freony, 20 01 36 Zużyte urządzenia elektryczne i elektroniczne inne niż wymienione w 20 01 21, 20 01 23 i 20 01 35, 20 01 40 Metale (pkt I); ustalił termin wykonania w/w obowiązku (pkt II); określił sposób usunięcia odpadów (pkt III) oraz w (pkt IV) umorzył postępowanie w sprawie usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania tj. z terenu działki o numerze geod. [...] obręb H., stanowiącej własność D. B.

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ przedstawił szczegółowy przebieg postępowania podkreślając, że w dniu 5 listopada 2021r. przeprowadził oględziny, w trakcie których stwierdził, że na działce o nr geod. [...] od granicy "drogi dojazdowej" nie ma odpadów, dopiero ok. 10 m od "zarośli" działki został nawieziony grunt, tzn. ziemia wraz z gruzem. Z kolei na działce o nr geod. [...] znajdują się: metalowe rusztowanie - stelaż (użyty jako regał magazynowy), części dźwigu (wstawka do dźwigu na cele firmy, której skarżący jest właścicielem), przyczepka, przyczepka kempingowa, dwa samochody osobowe Fiat 126 p tzw. "maluch", samochód marki Wartburg, samochód marki Garbus, szlaban i grzejniki (brak zastosowania), kable leżące na różnych przedmiotach (brak zastosowania), deski, okno, drewniana huśtawka (stelaż, rama), opony (57 sztuk), szczotki (4 sztuki), zderzak od samochodu, drzwi od "busa", części od zlewu (ceramiczna waga, zlew), wycieraczka samochodowa, palety (8 sztuk), rowery (3 sztuki), wózek sklepowy, felgi samochodowe metalowe (zapasowe od aut z firmy), złom (profile stalowe), części od samochodu marki MAN (firmowe), akumulatory ustawione na kostce polbrukowej (2 sztuki), duże opony (8 sztuk), butla z helem, pojemniki na wodę (2 sztuki), kanister (2 sztuki), drewniane drzwi, latarnie uliczne (2 sztuki), maszyny do czyszczenia ulic, metalowe leje (siewnik), wózek widłowy, beczka Castrol i trzy puste beczki, opakowania plastikowe po oleju (4 sztuki), pachołki drogowe (stożkowe i prostokątne), prostowniki (3 sztuki), znaki drogowe, szafka elektryczna (niesprawna), metalowe elementy ogrodzenia (profile stalowe z siatka), metalowe szafy (nieznane przeznaczenie), słupy betonowe, słupy metalowe, słupy energetyczne, zbiorniki do sprężarki (2 sztuki, wysokość 2 metry), "srebrne kule" - zbiorniki na powietrze (3 sztuki, niewiadomego wykorzystania), gruz, kosze metalowe, izolator od słupa, kopaczka, siewnik, stacja od komputera, fragment metalowy auta (blacha), spalone silniki (3 sztuki) z częściami samochodowymi, blacha (ok. 18 m), metalowe beczki (4 sztuki, bez zastosowania), betonowe płyty (40 sztuk), rura na przepust, siatka leśna, betoniarka, płyta chodnikowa, drabiny metalowe (6 sztuk), silnik (umieszczony na gruncie na dwóch płytach chodnikowych) przykryty folią), cegły, silniki (8 sztuk), samochód marki STAR (tablica rejestracyjna [...]), samochód marki IVECO, dźwig, złom (powierzchnia ok. 2,5 m x 3 m x 2 m), betonowy zbiornik na wodę, blacha (profil drzwi), kosiarka, blaszak, budynek z metalu, silnik od dużego urządzenia, beczki Syntetic (6 sztuk).

Na bazie przeprowadzonych oględzin Wójt Gminy J. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania, tj. z terenu działek o nr geod. [...], [...] i [...] obręb H.

W dniu 23 listopada 2021 r. organ wezwał skarżących jako właścicieli działki o nr geod. [...] do przedłożenia dokumentów w zakresie znajdujących się na niej pojazdów oraz wyjaśnienia przyczyn składowania odpadów w ramach prowadzonej działalności P.H.U. J. oraz wyjaśnienia, kiedy i w jakiej ilości została nawieziona ziemia na działkę o nr geod. [...]. Jednocześnie organ zobowiązał D. B. - właścicielkę działki o nr geod. [...] do złożenia wyjaśnień w zakresie prowadzonego postępowania oraz przedłożenia dowodów rejestracyjnych pojazdów znajdujących się na ww. działce.

W dniu 1 grudnia 2021 r. właścicielka działki o nr geod. [...] oświadczyła, że pojazdy znajdujące się na jej działce stanowią własność J. S., stąd nie posiada wymaganych dokumentów.

W dniu 28 lutego 2022r. organ przeprowadził powtórne oględziny działki o nr geod. [...], w trakcie których stwierdził brak zalegania na niej jakichkolwiek odpadów, przedmiotów i samochodów. Ustalił, że słupy betonowe, dźwig oraz przyczepka zostały przeniesione na działkę o nr geod. [...], a działka o nr geod. [...] została uprzątnięta, a jej pokrycie (gleba, roślinność) znajduje się w stanie naturalnym.

Wskutek uzyskania kolejnych informacji w zakresie dowożenia i przemieszczania odpadów organ I instancji w dniu 28 marca 2022 r. przeprowadził kolejne oględziny, w toku których stwierdził, że na działce o nr geod. [...] znajduje się jednie dźwig (...) i nie ma na niej odpadów. Z kolei na terenie działki o nr geod. [...] znajdują się trzy dźwigi ([...], [...], ostatni bez numeru rejestracyjnego) oraz dwie przyczepy (jedna była załadowana). Po granicy z działką o nr geod. [...] leżą słupy betonowe, hałda czystego piachu i ziemi oraz słupki betonowe i gałęzie. Dokonując kontroli działki o nr geod. [...] organ ustalił natomiast, że znajdują się na niej odpady: metalowe relingi, kable, palety, klocki drewniane, kołpaki, liny mocujące i metalowe, felgi, metalowe beczki (4 sztuki), regał, butle (4 sztuki), skrzynki (8 sztuk), słupki (11 sztuk) 1 stelaże (2 sztuki), stara ławka, ręczny wózek (2 sztuki), piekarnik, opony (36 sztuk), wycieraczka, taczki (2 sztuki), śrubki, szczotki, wiaderka plastikowe, łańcuchy, kanister, drabina, drewniana szpula (2 sztuki) i słupki, wycieraczki, Maluch (czerwony bez tablic rejestracyjnych), betonowe słupy (50 sztuk), przedłużacz, przyczepy (2 sztuki), grzejnik, metalowe drzwi (3 sztuki), szlaban, lodówka, silnik na kółkach ułożone na kostce polbrukowej, beczka plastikowa, samochód marki WARTBURG (nr rej. [...]), drzwi od samochodu, rower (2 sztuki), sanki metalowe, samochód marki GARBUS (nr rej. [...]), puste pojemniki (2 sztuki), samochód Fiat 126 p, tzw. Maluch (w środku maszyna do szycia), nagrzewnica, zardzewiałe felgi, kratka od klatki, wózek (3 sztuki), akumulator, prasa, konewki (3 sztuki), puszki, spalona spawarka na ażurowej wycieraczce (niezabezpieczona), zderzak od samochodu marki MAN, lampy (4 sztuki), metalowe obręcze i szafa, kasta (6 sztuk), wózek z kablami, betonowe płyty ułożone na palecie (13 sztuk), stopy do dźwigu (4 sztuki), patelnia, maszyna do mielenia zboża, maszyna z kablem (bez przeznaczenia), słupy (3 sztuki, przeznaczone na kamery), betonowe słupy (5 sztuk), rura (2 sztuki), siewnik (2 sztuki), metalowe gniazdo bocianie, kosiarka rotacyjna, brama wjazdowa, sprężarka, kabina do traktora, drewniane płyty z metalowym obiciem, metalowy tłumik, arkusze blachy, zardzewiały zbiornik na powietrze, porośnięty garaż, płyty drewniane, cegły (16 palet przykrytych blachą), przyczepa metalowa do wody, zardzewiała łyżka od koparki, metalowy ciągnik, pręty stalowe, betonowe kręgi (4 sztuki), metalowa kasta (3 sztuki), porośnięty regał, hałda cegieł, metalowa przyczepa i garaż, łopaty, plastikowe rury, palety drewniane (18 sztuk), worki z kamieniami (2 sztuki), betonowy krąg (ok. 2,20 m), metalowa siatka, porośnięta metalowa maszyna, betonowe płyty (100 sztuk), kostka chodnikowa (570 sztuk), kostka granitowa, polbruk, maszyna do wybierania obornika, silnik do samochodu ciężarowego, pas transmisyjny (od taśmociągu), przyczepa z metalowymi częściami, drewniane deski, metalowe słupy (26 sztuk), dźwig (nr rej. [...]), wycieraczka samochodowa. Z uwagi na fakt bardzo dużej ilości odpadów ułożonych chaotycznie, umieszczonych często ,jedno w jednym" organ stwierdził, że nie jest w stanie zweryfikować poprawnie wszystkich odpadów znajdujących się na działce o nr geod. [...].

W toku postępowania organ I instancji pozyskał też protokół pokontrolny P. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, sporządzony po kontroli tego organu w dniu 28 października 2021r. na działkach o nr geod. [...], [...] i [...], potwierdzający że działce o nr [...] obręb H. zalegają odpady magazynowane przez lata.

Na podstawie tak zgromadzonego materiału dowodowego, Wójt Gminy J. decyzją z dnia [...] czerwca 2022r. nr [...] (I) nakazał skarżącym usuniecie odpadów z terenów działki o nr geod. [...] i [...], (II) ustalił termin wykonania tego obowiązku, (III) wskazał sposób wykonania usunięcia odpadów oraz (IV) umorzył postepowanie w zakresie usunięcia odpadów z działki o nr geod. [...]. W uzasadnieniu stwierdził, że w przedmiotowej sprawie zaistniały wszystkie przesłanki do wydania nakazu usunięcia odpadów zgromadzonych na działkach o nr geod. [...] i [...] na podstawie art. 25 ustawy o odpadach. Po pierwsze, zgromadzone na przedmiotowych działkach przedmioty (ułożone w nieregularnych pryzmach, bezpośrednio na gruncie, w sposób nieuporządkowany i chaotyczny, metalowe części pokryte rdzą, a niektóre porośnięte wysoką trawą) wypełniają definicję odpadów zawartą w art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach. Po drugie, do składowania odpadów doszło w miejscu do tego nieprzeznaczonym, albowiem skarżący jako właściciele działek o nr [...] i [...] nie dysponują żadnym zezwoleniem na składowanie lub magazynowanie jakichkolwiek odpadów na tym terenie. Po trzecie, posiadaczem odpadów, są właściciele przedmiotowych działek.

Powyższe rozstrzygnięcie, na skutek odwołania skarżących, decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] sierpnia 2022r. nr [...] zostało uchylone, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji z zaleceniem prawidłowego wszczęcia postepowania w zakresie nałożenia obowiązku usunięcia odpadów (tj. z urzędu) i prawidłowego ustalenia katalogu stron postępowania z podkreśleniem, że postępowanie w tym przedmiocie prowadzone jest wyłącznie względem posiadacza odpadów.

W ramach prowadzonego ponownie postępowania organ I instancji w dniu 19 sierpnia 2022r. zawiadomił dotychczasowe strony postępowania (D. B., R. B., B. K., H. i S. K.) o utracie przez nich statusu strony oraz podjął z urzędu postępowanie w sprawie usunięcia odpadów z terenu działki o nr geod. [...], [...] i [...].

Następnie cytowaną na wstępie decyzją z dnia [...] września 2022r. Wójt Gminy J., ponownie nakazał skarżącym, jako posiadaczom odpadów, usunięcie z terenu działki o nr geod. [...] i [...] zgromadzonych na nich odpadów (pkt I), ustalił termin wykonania w/w obowiązku (pkt II); określił sposób usunięcia odpadów (pkt III) oraz umorzył postępowanie w sprawie usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania tj. z terenu działki o numerze geod. [...] obręb H., stanowiącej własność D. B. (pkt IV).

Odwołanie od tej decyzji złożyli skarżący zarzucając jej m.in. naruszenie: (1) art. 3 ust 1 pkt 6 ustawy o odpadach poprzez zakwalifikowanie przedmiotów znajdujących się na działkach o numerach geod. [...] oraz [...] będących icj własnością jako odpadów; (2) art. 3 ust. 1 pkt 25 ustawy o odpadach poprzez uznanie przez organ, iż działki o numerach geod. [...] oraz [...] stanowią składowisko odpadów; (3) art. 26 ust. 1 i ust 6 ustawy o odpadach poprzez niewskazanie w treści zaskarżonej decyzji podstaw prawnych dotyczących zakwalifikowania przez organ odpadów do określonych kodów, a jedynie ograniczenie się do przytoczenia szeregu kodów odpadów i przypisanych im przez ustawodawcę rodzajów; (4) art. 75 Kpa poprzez nieprzeprowadzenie oględzin pojazdów wymienionych w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, a także wnikliwego dowodu z dokumentacji pojazdów, zaniechanie weryfikacji danych właścicieli pojazdów, w sytuacji gdy cześć z nich nie stanowi własności skarżącego i tym samym pojazdy te nie mogą być przedmiotem rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji; (5) art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 Kpa w zw. z art. 107 § 3 Kpa poprzez błędną ocenę protokołu kontroli PWIOŚ, a także nadinterpretację stanu faktycznego która doprowadziła do uznanie, iż przedmioty będące własnością skarżących stanowią odpad w rozumieniu ustawy, podczas gdy skarżący mają wiedzę o posiadanych przedmiotach oraz ich zastosowaniu, oraz uznanie że pojazdy posiadane przez skarżących stanowią odpad i winny ulec utylizacji, pomimo, iż treści uzasadnienia decyzji nie wynika które faktycznie auta winny ulec utylizacji

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] listopada 2022r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W ocenie Kolegium materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy potwierdza jednoznacznie, że właścicielami działek o nr geod [...] i [...] są skarżący (zatem decyzja zasadnie została do nich skierowana), a przedmioty znajdujące się na ww. działkach są odpadami, pomimo subiektywnego przekonania skarżącego, że może je wykorzystywać w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Ustalenia poczynione w trakcie oględzin oraz protokół kontrolny WIOŚ z dnia 26 listopada 2021 r. dowodzą, że na nieruchomości skarżących znajdują się odpady złomu metalowego oraz odpady z grupy 16 i 17 oraz inne tam opisane, które "w opinii inspektorów zmieszane w ten sposób ze sobą, nieuporządkowane przedmioty* wypełniają definicję odpadów zawartą w art. 3 ust. 6 ustawy o odpadach. Skarżący podpisał przedmiotowy protokół kontrolny i nie wniósł do niego żadnych zarzutów. SKO podkreśliło jednocześnie, że sprawa przetrzymywania odpadów na działce o nr geod. [...] była już rozpatrywana w 2018 roku i wówczas organ uznał, że faktycznie przedmioty gromadzone na nieruchomości mogły znaleźć zastosowanie i dlatego nie stanowią odpadu. Tym niemniej, jak podkreślono, przedmioty te nadal znajdują się na tych nieruchomościach, nie posiadają śladów użytkowania, pryzmy usytuowane są bezpośrednio na gruncie, niezabezpieczone przed działaniem czynników atmosferycznych, elementy składowane przez wiele lat ułożone są w sposób nieuporządkowany i chaotyczny, metalowe części pokryte są rdzą, a niektóre z nich porośnięte są wysoką trawą, co dowodzi, że zgormadzone przedmioty (odpady) w żaden sposób nie zostały wykorzystane.

Powyższa okoliczność, zdaniem Kolegium, nie ma jednak istotnego znaczenia, bo obecny stan faktyczny, potwierdzony niekwestionowanym przez skarżącego protokołem WIOŚ oraz protokołem popartym materiałem zdjęciowym, jednoznacznie dowodzi, że na terenie ww. działek znajdują się liczne odpady, których rodzaj został szczegółowo opisany przez organ I instancji. Jak dodatkowo podkreślił organ odwoławczy, skarżący nie wskazał, aby były to przedmioty zakupione przez niego jako przedmioty użytkowe. Jeśli więc dana rzecz jest odpadem (przy jednoczesnym braku dowodów ze strony skarżącego, że rzeczy te nabywał, jako przedmioty użytkowe), to fakt, iż dla niego rzecz ta ma cechy użytkowe nie oznacza, że przestała być odpadem. W przypadku zaś właściciela nieruchomości jednym dopuszczalnie prawnym sposobem pozbywania się odpadów jest przekazanie ich podmiotowi prowadzącemu działalność zgodnie z przepisami ustawie o odpadach, a nie gromadzenie ich na własnej nieruchomości. Okoliczność, że przedmioty zgromadzone na nieruchomości w ocenie skarżącego mają określoną wartość pieniężną, czy też można je wykorzystać, nie oznacza, że przestają być one odpadami - jeśli zostały uznane za odpady. Odnosząc się zaś do zakresu odpadów koniecznych do usunięcia, SKO stwierdziło, że ustalenie przez organ I instancji, że na przedmiotowych działkach zachodzi składowanie odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym o kodach wymienionych w sentencji decyzji I instancji z grupy 15,16,17 i 20, jest wystarczające i organ nie miał obowiązku opisywania konkretnego miejsca położenia odpadów.

Skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wywiedli skarżący zarzucając jej naruszenie:

1) art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach poprzez jego niewłaściwe zastosowanie będące skutkiem zakwalifikowania przedmiotów znajdujących się na działkach o numerach geod. [...] oraz [...] jako odpadów podczas gdy, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby przedmioty te nie miały zastosowania, były niezdatne do użytku bądź zagrażały środowisku, bądź też były przedmiotami nie nadającymi się do użytkowania zgodnie z ich przeznaczeniem,

2) art. 26 ust. 1 i ust. 6 u.o. poprzez niewskazanie w treści zaskarżonej decyzji podstaw prawnych dotyczących zakwalifikowania przez organ odpadów do określonych kodów, a jedynie ograniczenie się do przytoczenia szeregu kodów odpadów i przypisanych im przez ustawodawcę rodzajów, co nie pozwala na weryfikację tych ustaleń faktycznych, które de facto oparte są wyłącznie na założeniu organu, a nie faktycznym zbadaniu składu odpadów, co w rezultacie prowadzi do sytuacji w której brak precyzyjnego wskazania rodzaju odpadów, a także precyzyjnego stwierdzenia co do każdego przedmiotu stanowiącego w ocenie organu odpad skutkuje brakiem możliwości prawidłowej realizacji nałożonego w decyzji obowiązku usunięcia odpadu,

3) art. 28 Kpa poprzez niewezwanie do udziału w sprawie wszystkich właścicieli pojazdów znajdujących się na nieruchomościach skarżących jako strony, czyjej interes prawny dotyczy postępowanie, bowiem jest to ich indywidualna własność, tymczasowo znajdująca się na nieruchomościach skarżących, jednak pojazdy jako ich własność prywatna wykazują konkretną wartość materialną, a nie wezwanie ich jako stron godzi w ich interes prawny, a przede wszystkim finansowy,

4) art. 75 w zw. z art. 78 Kpa poprzez pominięcie i nie ustosunkowanie się do wniosków dowodowych zawartych w odwołaniu od decyzji, a mianowicie brak przeprowadzenia oględzin pojazdów wymienionych w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, a także nieprzeprowadzenie dostatecznie wnikliwego dowodu z dokumentacji pojazdów, w szczególności w zakresie własności pojazdów, a także nie odniesienie się do faktur VAT przedłożonych do odwołania od decyzji wskazujących ma wartość pojazdów - podczas gdy sam fakt nie zarejestrowania pojazdu nie świadczy o jego nieużytkowości oraz nienadawaniu się do eksploatacji, stwierdzenie tego faktu wymaga wiedzy specjalistycznej i fakt ten winien być stwierdzony niepodważalną opinią biegłych specjalistów, jednocześnie organ zaniechał weryfikacji danych właścicieli pojazdów, bowiem pojazd SAM nr rej. [...], IVECO CARGO nr rej. [...], STAR nr rej. [...], FORD TRANSIT nr rej. [...] oraz RENAULT TRAFIĆ nr rej. [...] nie stanowią własności skarżącego i tym samym pojazdy te nie mogą być przedmiotem rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji,

5) art. 107 § 3 Kpa poprzez brak jednoznacznego niewyjaśnienia z jakich przyczyn zaskarżona decyzja stoi w sprzeczności z protokołem PWIOS wobec pojazdu marki Ford Transit o nr. Rej. [...] - podczas gdy z protokołu wynika, że ma on zostać zwrócony właścicielowi, natomiast z decyzji organu wynika, że stanowi on odpad i powinien być przekazany do stacji demontażu, co w rezultacie prowadzi do niemożności właściwego wykonania jakichkolwiek decyzji organu oraz pokrzywdzenia interesu skarżących oraz właściciela pojazdu,

6) art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 Kpa poprzez (-) błędną ocenę protokołu kontroli PWIOŚ, a także nadinterpretację stanu faktycznego która doprowadziła do zbyt daleko idących wniosków, a mianowicie uznanie, iż przedmioty będące własnością skarżących stanowią odpad w rozumieniu ustawy, podczas gdy skarżący mają wiedzę o posiadanych przedmiotach oraz ich zastosowaniu, nadto z protokołu jednoznacznie wynika, że przedmioty te nie powodują zagrożenia, jednocześnie fakt zmiany miejsca położenia przedmiotów, rdza na maszynach rolniczych czy przemysłowych świadczy wyłącznie o używaniu przedmiotów znajdujących się na działkach, ich użytkowości oraz racjonalnym i niezbędnym zastosowaniu, (- ) uznanie, że pojazdy posiadane przez skarżących stanowią odpad i winny ulec utylizacji, pomimo, że znaczna część tych pojazdów posiada aktualne badania techniczne tym samym są zdatne do użytku, a znaczna część stanowi zabytki przygotowane do renowacji oraz dostosowania do rejestracji i poruszania się nim, (-) niewyjaśnienie i niewskazanie argumentacji uzasadniającej twierdzenie organu w zaskarżonej decyzji z jakich przyczyn podczas rozpatrywania niniejszej sprawy w 2018 roku uznano, iż przedmioty mające nosić miano odpadów nie stanowiły faktycznie odpadów w rozumieniu ustawy, natomiast obecnie organ zmienił swe stanowisko, nie podając jakie okoliczności miały wpływ na zmianę decyzji.

Powołując się na powyższe zarzuty (stanowiące w przeważającej części powtórzenie zarzutów odwołania) skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej w zakresie pkt I, II I III.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Podczas rozprawy sądowej w dniu 31 stycznia 2023 r. pełnomocnik skarżących wskazał, że decyzja jest niewykonalna, gdyż nie określa jakie konkretnie przedmioty winny być usunięte, nie zawarto ich opisu, chociażby poprzez sfotografowanie konkretnych przedmiotów. Dodatkowo skarżący wyjaśnił, że przedmioty zgromadzone na działkach służą celom rolniczym, działalności gospodarczej prowadzonej przez niego, jak również celom utrzymania domu. Podał, że ww. rzeczy nie chowa i wszystko trzyma na wierzchu. Nie rozbiera samochodów na części i nie handluje nimi. Lubi stare rzeczy, pojazdy, które znajdują się na jego działce stanowią jego własność i nie muszą mieć badań technicznych, gdyż mają ponad 30 lat. Przedmiotów nie da się inaczej ułożyć, ponieważ działka jest wąska. Wskazał, że stan faktyczny na działce zmienił się od momentu wszczęcia postępowania, albowiem od wydania decyzji sukcesywnie porządkuje działkę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądu w przedmiotowej sprawie, zainicjowanej ww. skargą, jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] listopada 2022r., którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy J. z dnia [...] września 2022 r. nakazującą skarżącym usunięcie z terenu należących do nich działek o nr geod. [...] i [...] odpadów o kodach oznaczonych szczegółowo w pkt I decyzji, ustalającą termin wykonania tego obowiązku (pkt II) oraz sposób usunięcia odpadów (pkt III).

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć zapadłych w kontrolowanej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 699 z późn. zm., dalej w skrócie "u.o."). Stosownie do treści art. 3 ust. 1 pkt 6 tej ustawy odpady oznaczają każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do ich pozbycia się jest obowiązany. Zgodnie zaś z art. 26 ust. 1 u.o. posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. W przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem przypadku, gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub wygaśnięcia decyzji związanej z gospodarką odpadami (ust. 2). Jak stanowi z kolei art. 26 ust. 3a tej ustawy decyzję, o której mowa w ust. 2, wydaje się w stosunku do wszystkich posiadaczy odpadów odpowiedzialnych za gospodarowanie odpadami, o których mowa w ust. 1. Za wykonanie obowiązków wskazanych w decyzji posiadacze odpadów odpowiedzialni są solidarnie. Decyzja nakazująca usunięcie odpadów powinna zaś zawierać elementy wymienione w art. 26 ust. 6 ustawy o odpadach, tj. określać termin usunięcia odpadów, rodzaj odpadów i sposób usunięcia. Ustawodawca zdefiniował również pojęcia "posiadacza odpadów" oraz "wytwórcy odpadów". I tak stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o. przez posiadacza odpadów rozumie się wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będącą w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości.

Jak wynika z powołanych przepisów, a co wydaje się istotne w kontekście podniesionych w skardze zarzutów, celem ustawodawcy było stworzenie systemu pozwalającego na niezwłoczne usunięcie odpadów z miejsc do tego nieprzeznaczonych. Dla realizacji tego celu w art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o. wprowadzone zostało domniemanie prawne, zgodnie z którym władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Obowiązek usunięcia odpadów ciąży zatem na posiadaczu odpadów, a jego odpowiedzialność oparta jest na obiektywnym fakcie zalegania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Obalenie wspomnianego domniemania może nastąpić tylko poprzez wykazanie, że odpadem faktycznie władał inny podmiot, a ciężar przeprowadzenia dowodu w celu obalenia powyższego domniemania spoczywa na władającym powierzchnią ziemi (por. wyroki NSA z dnia 6 marca 2019 r., II OSK 816/18; z 23 sierpnia 2016 r., II OSK 2936/14 oraz z 3 grudnia 2019 r., II OSK 3123/18, wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Mając na względzie wspomniany rozkład ciężaru dowodzenia, władający powierzchnią ziemi może zwolnić się z odpowiedzialności za odpady tylko w ten sposób, że wykaże, że odpadem włada, lub władał faktycznie inny podmiot. Innymi słowy musi on wskazać wyraźnie na innego posiadacza odpadów. Koniecznym jest bowiem wykazanie przez władającego powierzchnią ziemi, że wytwórca odpadów wytworzone przez siebie odpady złożył na jego nieruchomości nielegalnie (zob. wyrok NSA z 23 sierpnia 2016 r., II OSK 2936/14, Lex nr 2142409). Poza tym zwolnienie z odpowiedzialności władającego powierzchnią ziemi wymaga wskazania niewątpliwego, faktycznego posiadacza odpadów, a nie możliwych alternatywnych podmiotów odpowiedzialnych w tym zakresie.

W świetle zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, w tym oględzin przeprowadzonych na działkach skarżących o nr geod. [...] i [...] w dniach 5 listopada 2021r. (k. 67-95 akt administracyjnych) oraz 28 marca 2022r. (k. 205-239), protokołu PWIOŚ z dnia 26 listopada 2021r. (253-256) oraz obszernej dokumentacji fotograficznej, nie budzi wątpliwości sądu, że organy orzekające w przedmiotowym postępowaniu zobligowane były do nałożenia na skarżących obowiązku usunięcia odpadów ze wskazanych nieruchomości, albowiem ziściły się przesłanki przewidziane w art. 26 ust. 2 ustawy. Wydana zaś w tym przedmiocie decyzja, aktualnie zaskarżona do sądu, jest klarowna i zawiera wszystkie niezbędne elementy konieczne do jej wykonania, tj. rodzaj odpadów oraz termin i sposób ich usunięcia.

Po pierwsze, organ prawidłowo ustalił istnienie odpadów na działkach o nr geod. [...] i [...] położonych w obrębie H. Z protokołu kontroli PWIOŚ z dnia 26 listopada 2021r. jednoznacznie wynika, że na terenie działki [...] "zalegają odpady magazynowane przez Jana Sidora przez lata". Ponadto w toku czynności wyjaśniających organy ustaliły, że na działce nr geod. [...] znajdują się trzy dźwigi oraz dwie przyczepy, leżą słupy betonowe, hałda czystego piachu i ziemi oraz słupki betonowe i gałęzie. Organ zakwalifikował ww. odpady jako zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy przyporządkowując im kod: 16 01 04, odpady betonu oraz gruz betonowy z rozbiórek i remontów o kodzie 17 01 01, żelazo i stal o kodzie 17 04 05, oraz glebę i ziemię, w tym kamienie o kodzie 20 02 02. Dokonując z kolei kontroli działki o nr geod. [...] organ ustalił, że zgromadzone są na niej odpady o kodzie: 15 01 02 Opakowania z tworzyw sztucznych, 15 01 03 Opakowania z drewna, 16 01 03 Zużyte opony, 16 01 04 Zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy, 16 01 17 Metale żelazne, 16 01 18 Metale nieżelazne, 16 01 22 Inne niewymienione elementy, 16 01 99 Inne niewymienione odpady, 16 02 04 Zużyte urządzenia inne niż wymienione w 16 02 09 do 16 02 13, 16 02 13 Zużyte urządzenia zawierające niebezpieczne elementy inne niż wymienione w 16 02 09 do 16 02 12, 16 02 14 Zużyte urządzenia inne niż wymienione w 16 02 09 do 16 02 13,16 02 15* Niebezpieczne elementy lub części składowe usunięte ze zużytych urządzeń, 17 01 01 Odpady betonu oraz gruz betonowy z rozbiórek i remontów, 17 04 01 Miedź, brąz, mosiądz, 17 04 02 Aluminium, 17 04 03 Ołów, 17 04 05 Żelazo i stal, 17 04 06 Cyna, 17 04 07 Mieszaniny metali, 17 04 11 Kable inne niż wymienione w 17 04 10, 20 01 33 Baterie i akumulatory łącznie z bateriami i akumulatorami wymienionymi w 16 06 01, 16 06 02 lub 16 06 03 oraz niesortowane baterie i akumulatory zawierające te baterie, 20 01 23 Urządzenia zawierające freony, 20 01 36 Zużyte urządzenia elektryczne i elektroniczne inne niż wymienione w 20 01 21, 20 01 23 i 20 01 35, 20 01 40 Metale.

W ocenie sądu, zaliczenie wskazanych przedmiotów do odpadów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy nie budzi wątpliwości, podobnie jak ich klasyfikacja. Z ustaleń organów, znajdujących pełne odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym, w tym dokumentacji fotograficznej, wynika, że składowane na działce nr [...] i [...] przedmioty nie posiadają śladów użytkowania, pryzmy usytuowane są bezpośrednio na gruncie (część na trylinkach, kostce polbrukowej), niezabezpieczone przed działaniem czynników atmosferycznych, elementy składowane przez wiele lat ułożone są w sposób nieuporządkowany i chaotyczny, a metalowe części pokryte są rdzą, niektóre z nich porośnięte są wysoką trawą, co dowodzi, że zgormadzone przedmioty (odpady) w żaden sposób nie są wykorzystane. Co do znajdujących się na ww. działkach pojazdów organ zasadnie oparł się w tym zakresie na ustaleniach zawartych w protokole PWIOŚ, potwierdzającym, że samochody: Fiat 126, Volkswagen Transporter, Sam, Iveco, Star, Man, Ford Tranzit, ze względu na swoje zużycie i uszkodzenie nie są pojazdami nadającymi się do użytku, do którego są przeznaczone ze swej istoty i stanowią odpad, który powinien zostać przekazany do stacji demontażu, natomiast samochody Wartburg i Renault powinny zostać zwrócone ich właścicielom. Do zwrotu przedmiotowych aut nie doszło, co potwierdziły oględziny organu z dnia 28 marca 2022r., a skarżący, zobowiązany przez organ do przedłożenia dokumentów potwierdzających stan techniczny ww. pojazdów i określenie, które z nich są zabytkami, nie przedłożył żadnych dowodów na tą okoliczność. Według oświadczenia skarżącego niektóre z tych pojazdów są zdatne do użytku, pozostałe stanowią zabytki przygotowane do renowacji, a pojazdy SAM nr rej. [...], IVECO CARGO nr rej. [...], STAR nr rej. [...], FORD TRANSIT nr rej. [...] oraz RENAULT TRAFIĆ nr rej. [...] nie stanowią jego własności, nie jest on też ich posiadaczem. Jednak na wezwanie organu skarżący nie wskazał danych identyfikujących ich właścicieli. Ponadto, podczas rozprawy w dniu 31 stycznia 2023r., skarżący wprost przyznał, że "lubi stare rzeczy – pojazdy, które znajdują się na jego działce stanowią jego własność i nie muszą mieć badań technicznych, gdyż mają po 30 lat. Nie rozbiera samochodów na części i nie handluje nimi".

W ocenie sądu organ zasadnie zatem uznał, że skarżący nie udowodnił, że posiadane przez niego na działce o nr [...] ww. pojazdy stanowią własność innej osoby, a skoro tak, to w sprawie zastosowanie miało domniemanie prawne z art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o., zgodnie z którym władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Bezsprzecznie skoro ww. pojazdy znajdują się na nieruchomości skarżącego, a jego odpowiedzialność oparta jest na obiektywnym fakcie zalegania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym, to skarżący jako ich faktyczny posiadacz ma obowiązek ich usunięcia.

W tym miejscu trzeba przypomnieć, że obowiązek wszechstronnego zebrania materiału dowodowego wynikający z art. 77 § 1 Kpa nie oznacza, że to organ ma być wyłącznym inicjatorem czynności dowodowych. Organy nie są zatem zobowiązane do prowadzenia we własnym zakresie dochodzenia mającego na celu ustalenie podmiotu będącego posiadaczem odpadów, jeśli domniemany, z mocy art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o. posiadacz nie przedstawi wiarygodnych dowodów w tym zakresie (zob. wyrok NSA z 6 marca 2019 r., II OSK 816/18, CBOSA). Jest to konsekwencja założenia, że to władający gruntem musi mieć świadomość dbałości o stan swoich nieruchomości i odpowiedzialności na zasadzie ryzyka za działania osób trzecich prowadzące do zanieczyszczenia jego nieruchomości (zob. wyrok WSA w Łodzi z 19 czerwca 2018 r., II SA/Łd 338/18, CBOSA).

Odnosząc się do argumentacji skarżących, że ww. pojazdy nie stanowią odpadu, albowiem są zdatne do użytku, posiadają aktualne badania techniczne i "wymierną wartość nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych", należy wyjaśnić, że bardzo wiele rodzajów odpadów (jak np. złom metali żelaznych i nieżelaznych, akumulatory, katalizatory) jest towarem o bardzo dużej wartości, co nie zmienia faktu, iż są odpadem. Wartość danego przedmiotu w żadnym stopniu nie przesądza, czy jest on odpadem, czy nie, a przesłankami do określenia statutu odpadu precyzyjnie określa powołany wyżej art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach. Co do zaś posiadania przez pojazdy "aktualnych badań technicznych i ich zdatności do użytku", skarżący powyższe zapewnienia zweryfikował na rozprawie w dniu 31 stycznia 2023r. przyznając, że "pojazdy znajdujące się na jego działce nie muszą mieć badań technicznych, gdyż mają ponad 30 lat".

Ustosunkowując się z kolei do zarzutu nieuwzględnienia ustaleń poczynionych w toku postępowania prowadzonego przez organ I instancji w 2018 roku, należy wyjaśnić, że wprawdzie sprawa przetrzymywania odpadów na działce o nr geod. [...] była już rozpatrywana w 2018 roku i w wydanym wówczas rozstrzygnięciu organ uznał, iż przedmioty gromadzone na nieruchomości mogły znaleźć zastosowanie i dlatego nie stanowią odpadu. Nie zmienia to jednak faktu, że przedmioty te nadal znajdują się na ww. nieruchomości, nie posiadają śladów użytkowania, pryzmy usytuowane są bezpośrednio na gruncie, niezabezpieczone przed działaniem czynników atmosferycznych, części metalowe pokryte są rdzą, co dowodzi jednoznacznie, że zgormadzone przedmioty (odpady) w żaden sposób nie zostały wykorzystane.

W ocenie sądu nie mają też racji skarżący twierdząc, że niezbędnym elementem decyzji nakazującej usuniecie odpadów, poza kodem i rodzajem, jest wskazanie konkretnych przedmiotów, ilości i dokładnego miejsca położenia tych odpadów, które zobowiązani są oni usunąć. Po pierwsze, żaden przepis prawa nie nakłada na organ takiego obowiązku. Po drugie, wskazanie przez organ konkretnej ilości odpadów do usunięcia jest bardzo trudne lub wręcz niemożliwe albowiem to skarżący wwieźli określone odpady i oni najlepiej wiedzą jaka dokładna ich ilość musi być usunięta. Trudno zatem wyobrazić sobie, ażeby organ mógł posłużyć się skuteczną metodą w celu wyliczenia ilości odpadów przewidzianej do usunięcia, tym bardziej, że na działkach nr [...] i [...] znajdują się ogromne ilości odpadów. Tym bardziej organ nie ma obowiązku opisywania miejsca położenia odpadów, które mogą być (i były, co potwierdzają protokoły z oględzin) przenoszone przez skarżących w obrębie nieruchomości. Idąc zaś tokiem rozumowania skarżącego przed wydaniem decyzji należałoby zewidencjonować każdy przedmiot znajdujący się na nieruchomości, opisać jego kod, położenia i masę. Takie zaś działanie, jak wskazano już wyżej, nie znajduje podstaw prawnych i byłoby fizycznie niemożliwe. W decyzji wskazano kody (rodzaje) odpadów, zatem skarżący powinien usunąć wszystkie te odpady z terenu swojej nieruchomości. Dokumentacja zdjęciowa z przeprowadzonych oględzin obrazuje natomiast dokładnie lokalizację poszczególnych odpadów stąd też trudno dać wiarę obawom skarżących co do braku możliwości prawidłowej realizacji nałożonego obowiązku.

W kontekście przedstawionych okoliczności faktycznych, znajdujących potwierdzenie w zgromadzonych dowodach, organy wykazały w sposób prawidłowy, że na działce nr geod. [...] i [...] zdeponowane zostały odpady w rozumieniu powołanego wyżej art. 3 ust 1 pkt 6 u.o., o wskazanych kodach i właściwościach, a zarzuty formułowane w tym zakresie przez skarżących nie zdołały skutecznie podważyć dokonanej oceny. Przeprowadzone dwukrotnie oględziny, a w szczególności obszerna dokumentacja zdjęciowa, nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że zgromadzone przedmioty opisane szczegółowo w zaskarżonej decyzji stanowiły odpady w przedstawionym powyżej rozumieniu tego pojęcia. Świadczą o tym nie tylko sposób zgromadzenia, ale przede wszystkim ich stan i brak uporządkowania. Na marginesie zauważyć trzeba, że skoro skarżący twierdzą, że niektóre ze zgromadzonych na terenie posesji przedmiotów mają dla nich określoną wartość użytkową, to dysponowali wystarczająco długim czasem, aby je stosownie zagospodarować i we własnym zakresie usunąć po przeprowadzeniu oględzin, a przed wydaniem decyzji przez organ I instancji. W ocenie składu orzekającego jako niewiarygodne należy też uznać twierdzenia skarżących, że zgromadzone przez nich przedmioty (w postaci m.in. pozostałości materiałów budowlanych, starych pojazdów i części samochodowych, opon, starych maszyn, elektrośmieci, złomu, opakowań z tworzyw sztucznych, różnego rodzaju metalowych pojemników i beczek, śrub, palet i felg) służą celom rolniczym oraz działalności gospodarczej. Przeczy temu nie tylko sposób jest przechowywania, ale też aktualny stan użytkowy tych przedmiotowych. Jak ustalono w toku postępowania, przedmioty te ułożone są chaotycznie, na nieregularnych prymach, trudno się do nich dostać, pokryte są rdzą, a duża część porośnięta wysoką trawą.

Prawidłowo również ustalono, że teren wskazanych działek nie jest przeznaczony do magazynowania bądź składowania odpadów. Teren działki nr [...] i [...] objęty jest postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części wsi H. – obszar planistyczny H. Wieś, zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy J. nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r., który przewiduje na tym terenie zabudowę mieszkaniową jednorodzinną i zieleń urządzoną oraz zieleń seminaturalną, wody śródlądowe, łąki, lasy i zadrzewienia w dolinie rzeki Horodnianka. Poza tym, legalne magazynowanie odpadów prowadzone w ramach wytwarzania, zbierania lub przetwarzania odpadów, zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy o odpadach, może odbywać się wyłącznie na podstawie zezwolenia, którym w toku niniejszego postępowania bezspornie nie legitymowali się skarżący. W konsekwencji, organy trafnie przyjęły, że działka nr [...] i [...] nie jest terenem przeznaczonym do składowania bądź magazynowania odpadów.

W przedmiotowej sprawie organy prawidłowo określiły też podmiot zobowiązany do usunięcia odpadów, adresując przedmiotowy obowiązek do skarżących jako właścicieli działek o nr [...] i [...]. Zgodnie z art. 26 ust. 1 i 2 u.o. podmiotem zobowiązanym do usunięcia odpadów jest ich posiadacz. Posiadaczem odpadów, jak wynika z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy jest wytwórca odpadów lub osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nieposiadającą osobowości prawnej będąca w posiadaniu odpadów. Domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Ustawa o odpadach nie zawiera co prawda definicji pojęcia "władającego powierzchnią ziemi", tym niemniej pojęcie to definiuje ustawa z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (tj.: Dz.U. z 2022 r. poz. 2556 ze zm.). Stosownie do art. 3 pkt 44 tej ustawy pod pojęciem "władającego powierzchnią ziemi" rozumie się właściciela nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, ujawniono inny podmiot władający gruntem - podmiot ujawniony jako władający. W kontekście powołanych pojęć nie ulega wątpliwości, że na to skarżących jako właścicielach ww. działek spoczywa obowiązek usunięcia zdeponowanych tam odpadów, o czym prawidłowo orzekły organy. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie ma natomiast znaczenia (co zostało już zaakcentowane wyżej) dowodzenie, że odpady w postaci samochodów nie stanowią własności skarżących, albowiem nie prowadzi to do ustalenia innego faktycznego posiadacza odpadów mogącego ponieść odpowiedzialność za ich usunięcie. Zatem to skarżący jako właściciele władający działką nr [...] i [...] są posiadaczami zdeponowanych na nich odpadów i to oni powinni ponieść odpowiedzialność za ich usunięcie doprowadzając do stanu pożądanego z punktu widzenia wymogów ochrony środowiska.

W rozpoznawanej sprawie, wbrew zarzutom skarżących, w toku postępowania nie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając sprawę, organy obu instancji dokonały bowiem prawidłowych i jednoznacznych ustaleń faktycznych, które znajdują potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym (art. 7, 77 w zw. z art. 80 Kpa). Ustalenia te były niezbędne i wystarczające do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Orzekające organy procedowały w zgodzie z przepisami postępowania administracyjnego oraz prawidłowo powołały i zastosowały przepisy ustawy o odpadach. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi wynikające z art. 107 § 3 Kpa, a także odpowiada wynikającej z art. 11 Kpa zasadzie przekonywania.

Sąd nie dostrzegł również aby na etapie postępowania administracyjnego zaistniała potrzeba wezwania do udziału w postepowaniu wszystkich właścicieli pojazdów znajdujących się na nieruchomościach skarżących. Jak już wyżej wspomniano, oświadczenie skarżącego, iż niektóre z samochodów znajdujących się na jego nieruchomości należą do osób trzecich, nie zostało w żaden sposób udowodnione. Wezwanie organu do wskazania właścicieli ww. pojazdów zostało przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego całkowicie zignorowane, stąd też zarzut na etapie postępowania sądowego zaniechania przez organ weryfikacji danych właścicieli pojazdów, jest całkowicie bezpodstawny, a okoliczność ta pozostaje bez wpływu na prawidłowość wydanej decyzji. Tym bardziej, że na rozprawie skarżący (co zostało szczegółowo omówione wyżej) wprost przyznał, że pojazdy znajdujące się na jego działce stanowią jego własność. W tym miejscu należy jeszcze raz przypomnieć skarżącemu, że jako właściciel nieruchomości odpowiada on na zasadzie ryzyka za działania osób trzecich prowadzące do zanieczyszczenia jego nieruchomości. Stąd też za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 28 Kpa.

Sąd podziela też stanowisko organu, że wniosek o powołanie biegłego był niezasadny, gdyż to właśnie m.in. inspektor ochrony środowiska jest organem, który dokonuje oceny przedmiotów w zakresie, czy stanowią one odpady i jest w tym zakresie organem właściwym, uprawnionym i wyspecjalizowanym. Natomiast rzeczoznawca chociażby z zakresu techniki samochodowej, nie jest podmiotem uprawnionym do formułowania opinii, czy pojazd stanowi odpad, czy też nie, a uprawnienia rzeczoznawcy obejmują jedynie kwestie związane ze stanem technicznym pojazdu, z szacowaniem jego wartości oraz kosztów ewentualnej naprawy. Z protokołu PWIOŚ z dnia 26 listopada 2021r. dołączonego do akt administracyjnych wynika zaś jednoznacznie, że samochody: Fiat 126, Volkswagen Transporter, Sam, Iveco, Star, Man, Ford Tranzit, ze względu na swoje zużycie i uszkodzenie nie są pojazdami nadającymi się do użytku, do którego są przeznaczone ze swej istoty i stanowią odpad, który powinien zostać przekazany do stacji demontażu. Skarżący podpisał przedmiotowy protokół kontrolny bez żadnych zarzutów, stąd próba podważenia poczynionych przez PWIOŚ ustaleń na tym etapie postępowania musi zostać uznana za bezskuteczną.

Reasumując, w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy też innego naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie uchybienia uprawniają sąd administracyjny do wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwego aktu administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę jako bezzasadną.