Postanowienie NSA, sygn. akt I FZ 374/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-10-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 165
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Małgorzata Niezgódka-Medek po rozpoznaniu w dniu 30 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 lipca 2009 r. sygn. akt III SA/Gl 3/08 oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 15 października 2007 r. nr (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 29 lipca 2009 r., sygn. akt III SA/Gl 3/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek K. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji szczegółowo opisał dotychczasowy przebieg postępowania zwracając uwagę na fakt, że pierwszy wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych skarżąca złożyła 28 listopada 2007 r.

Wniosek ten nie został uwzględniony zarówno przez referendarza sądowego, który postanowieniem z dnia 13 maja 2008 r. odmówił przyznania prawa pomocy, jak i przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który postanowieniem z dnia 14 lipca 2008 r. wniosek ten oddalił.

Kwestia odmowy zwolnienia strony od kosztów sądowych została prawomocnie rozstrzygnięta przez Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniem z dnia 30 września 2008 r., sygn. akt I FZ 378/08 oddalił zażalenie skarżącej na wymienione powyżej postanowienie Sądu pierwszej instancji.

Wraz ze skargą kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 marca 2009 r. strona złożyła ponowny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazała w nim, że od ponad trzech lat nie osiąga dochodów, a jej dom obciążony jest hipoteką. Posiada 10 % udziałów w spółce z o.o., która jednak nie prowadzi działalności. Skarżąca mieszka z dwiema córkami, przy czym młodsza choruje na cukrzycę typu I oraz nadczynność tarczycy, natomiast u starszej stwierdzono powikłania zmierzające do choroby tarczycy. Córki utrzymywane są przez męża skarżącej.

Sąd I instancji analizując sytuację skarżącej stwierdził, że brak jest podstaw do przyznania jej prawa pomocy. W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała, że nie może rozporządzać posiadanymi przez siebie udziałami w spółce kapitałowej, czy w ogóle czerpać dochodów w związku z działalnością tej spółki. Zaznaczył, że na małżonku skarżącej ciąży obowiązek alimentacyjny, a co za tym idzie również konieczność partycypowania w kosztach procesu. Podkreślono również, że strona, zwłaszcza jako podatnik VAT, winna uwzględnić konieczność posiadania odpowiednich środków pieniężnych związanych z prowadzeniem postępowań sądowych.

W zażaleniu na to postanowienie skarżąca wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu podano, że Sąd nie wziął pod uwagę okoliczności, że od poprzedniego rozstrzygnięcia minął rok, a sytuacja strony nie uległa polepszeniu, a w zasadzie pogorszyła się – skarżąca od ponad trzech lat nie uzyskuje dochodów. W ocenie skarżącej Sąd naruszył art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), bowiem nie wypełnił obowiązku wezwania jej do wyjaśnienia wpływu choroby córek na jej sytuację materialną. Podała, że taka choroba jak cukrzyca powoduje konieczność dodatkowych wydatków na leczenie, np. na insulinę. W ocenie strony zmiana okoliczności sprawy polega na tym, że przez cały ubiegły rok nie osiągała dochodów. Nie zgodzono się również z argumentacją odnośnie do wynikającego z art. 23 k.r.o. obowiązku alimentacyjnego. Z krytyką przyjęto również pogląd dotyczące gromadzenia środków pieniężnych na poczet ewentualnych procesów sądowych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Wskazać na wstępie należy, że w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji miał do czynienia z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, który niewątpliwie powinien być rozpoznany w świetle unormowań zawartych w art. 165 p.p.s.a. i oceniony pod kątem zmiany okoliczności, jakie zaszły od czasu rozpoznania pierwszego wniosku. Tym samym podkreślić trzeba, że poczynione w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia wywody należało uznać za zbędne.

Szczegółowa ocena sytuacji materialnej strony stanowiła już bowiem przedmiot rozważań i zakończyła się ostatecznie, wspomnianym wcześniej oddaleniem zażalenia przez Naczelny Sad Administracyjny.

W związku z powyższym Sąd pierwszej instancji przed przystąpieniem do zbadania czy w sprawie istniały przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. winien był stwierdzić czy w ponownym wniosku wskazano jakiekolwiek nowe okoliczności i dopiero po ich stwierdzeniu, ponownie rozważyć zasadność zwolnienia skarżącej z obowiązku uiszczenia wpisu.

Nie mniej jednak fakt oddalenia wniosku w zaskarżonym postanowieniu przesądza, że Naczelny Sąd Administracyjny, mimo stwierdzenia mankamentów uzasadnienia, mając na uwadze treść art. 184 in fine w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. nie miał podstaw do uchylenia tego orzeczenia.

Oceniając bowiem ponowny wniosek strony, w świetle unormowań art. 165 p.p.s.a. należy przyjąć, że stanowił on zasadniczo powtórzenie argumentacji, jaką zawierał wniosek wcześniejszy. Ta jednak, jak wyżej wspomniano, została już oceniona, zaś ocena zweryfikowana w toku postępowania sądowoadministracyjnego.

Fakt pozostawania skarżącej bez pracy przez kolejny rok nie jest zmianą okoliczności sprawy, lecz podtrzymaniem dotychczasowego status quo. Również okoliczność choroby córek była już wzięta pod uwagę przez Sąd pierwszej instancji w poprzednim postępowaniu w zakresie przyznania prawa pomocy. Do tego trzeba podkreślić, że skarżąca sama przyznała, że koszt utrzymania dzieci ponosi jej mąż, a więc także ponosi koszty związane z leczeniem. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska strony o naruszeniu przez Sąd pierwszej instancji art. 255 p.p.s.a. Wynika to z dwóch okoliczności: po pierwsze niniejsze postępowanie toczy się na zasadzie wyrażonej w art. 165 p.p.s.a., a więc jeśli Sąd nie stwierdził zmiany istotnych okoliczności sprawy, nie miał obowiązku wyjaśniania okoliczności mniej istotnych. Po drugie zaś, art. 255 P.p.s.a. zobowiązuje Sąd do wezwania strony do złożenia dodatkowego oświadczenia jedynie wtedy, gdy informacje zawarte we wniosku nie są wystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca. Jeśli strona uznała, że okoliczność ta jest dla sprawy istotna, winna była zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wykazać tę okoliczność jako uzasadniającą przyznanie prawa pomocy.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a postanowił jak w sentencji.