Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 155/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2006-05-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116 par. 1 i 2, art. 200 par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędzia WSA Dariusz Dudra Protokolant: Asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2006r. na rozprawie sprawy ze skargi Andrzeja G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2005r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania spółki dotyczące podatku dochodowego od osób prawnych za 1999r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Syg akt I SA/Bd 155/06

U Z A S A D N I E N I E

Zaskarżoną decyzją z [...] 2005r Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w T. z [...] 2005r orzekającą o odpowiedzialności Andrzeja G., jako członka zarządu M. Spółki z o.o. w T. za zaległości Spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 1999r w kwocie 176.348zł wraz z odsetkami za zwłokę od tej zaległości na dzień wydania decyzji w kwocie 239.669zł oraz kosztami egzekucyjnymi w wysokości 2.234,80zł.

Uzasadniając decyzję organ odwoławczy wskazał na następujące okoliczności faktyczne: Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w T. przed wydaniem decyzji, utrzymanej w mocy niniejszą decyzją, postanowieniem z [...] 2005r. (doręczonym [...] 2005r) wyznaczył stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego. W ostatnim dniu tego terminu, [...] 2005r, strona nadała wniosek o przełużenie terminu zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym o co najmniej dwa miesiące. Wniosek ten nie został uwzględniony przez organ podatkowy, bowiem wpłynął [...] 2005r., a decyzję w sprawie odpowiedzialności kończącą to postępowanie wydano w przeddzień, [...] 2005r.

W odwołaniu od decyzji w sprawie odpowiedzialności, strona domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając naruszenie art. 123 ordynacji podatkowej, błędne ustalenie stanu faktycznego, będącego podstawą wydania decyzji oraz brak przesłanek negatywnych przewidzianych w art. 116 § 1 i 2 ordynacji podatkowej.

Odwołujący się podniósł, iż do dnia wniesienia odwołania nie został uwzględniony jego wniosek o wyznaczenie innego terminu do zapoznania się z aktami i wypowiedzenia na ich temat, uzasadniony trudnością w poruszaniu się o własnych siłach po przebytej operacji. Nadto podniósł, iż nadal trwa postępowanie egzekucyjne z majątku nieruchomego Spółki "M.", w ramach którego w sposób przewlekły dokonywany jest podział sumy uzyskanej z licytacji nieruchomości. Według odwołującego się uprzywilejowana pozycja Skarbu Państwa, jako wierzyciela daje pewność, że całość kwoty uzyskanej z licytacji zostanie przekazana do [...] Urzędu Skarbowego w T., wobec czego obciążanie członka zarządu odpowiedzialnością za zaległości podatkowe Spółki jest przedwczesne.

Andrzej G. wskazał, że podjął działania w celu wzruszenia decyzji wymiarowych, określających podatek Spółce, a postępowanie to jeszcze nie zostało zakończone i istnieje możliwość uzyskania korzystnych rozstrzygnięć sądowych w kwestii podatków, za które on ma być obciążony jako członek zarządu.

Po raz kolejny wskazał na negatywne skutki, jakie spowodowało zabezpieczenie na majątku Spółki przyszłych zobowiązań podatkowych, dokonane w 2000r w postaci zajęcia wierzytelności i rachunków bankowych, ruchomości i nieruchomości, co sparaliżowało całkowicie jej działalność, pozbawiając Spółkę wszelkich źródeł finansowania. Spółka nie posiadała środków niezbędnych nie tylko do prowadzenia działalności, ale także na przeprowadzenie postępowania upadłościowego, czy nawet na koszty skarbowe i sądowe. Gdyby Urząd Skarbowy nie dokonał zabezpieczenia majątku spółki, wycenionego przez biegłego z listy wojewody na kwotę 41 mln zł, na należności podatkowe w kwocie 500.000 zł, Spółka nadal prowadziłaby działalność i nie miałaby problemów z zapłatą należności podatkowych, zarówno bieżących jak i spornych.

Zdaniem odwołującego się brak winy za niezgłoszenie wniosku o upadłość potwierdza Sąd Rejonowy w T., który w uzasadnieniu wyroku z 17 marca 2003 r. sygn. akt V Ns 40/02 stwierdził, iż "powodem zaprzestania spłacania długów było zajęcie majątku dłużnika na skutek wydania decyzji przez [...] Urząd Skarbowy w T. wymierzających podatek. Dłużnik nie mógł faktycznie prowadzić swojej działalności i została ona zawieszona (...)". Wszelkie nieprawidłowości związane z brakiem przerejestrowania do KRS, dostosowania do nowych przepisów Kodeksu Spółek Handlowych czy też zmiany adresu siedziby, wynikały wyłącznie z braku środków finansowych. Nieprawdziwe są zarzuty o braku sprawozdań finansowych, wszystkie Spółka dostarczyła do Urzędu Skarbowego i reagowała na wezwania organu podatkowego, czego dowodem jest powołanie się w decyzji na sprawozdanie z 1999 r.

Końcowo odwołujący się wyraził wątpliwość czy decyzja w sprawie odpowiedzialności jest uzasadniona, zważywszy na efekty, jakie może uzyskać Skarb Państwa oraz stronę etycznomoralną. W obecnej sytuacji zarówno zdrowotnej, jak i z powodu skrajnego ubóstwa strona nie ma możliwości spłaty tak dużego zadłużenia. Liczne postępowania podatkowe, karno-skarbowe i egzekucyjne powodują, iż nie jest w stanie podjąć żadnych czynności zmierzających do zaspokojenia przedmiotowego roszczenia a jedyną możliwością jest wystąpienie o umorzenie należności podatkowych.

Rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym Dyrektor Izby Skarbowej w B. wskazał, że odpowiedzialność osób trzecich to instytucja prawna wiążąca skutki istnienia zobowiązania podatkowego z podmiotem innym niż podatnik. Ma ona charakter restrykcyjny, jej zastosowanie jest dopuszczalne, gdy są ściśle spełnione warunki ustawowe, W myśl art. 107 § 1 ordynacji podatkowej za zaległości podatkowe podatnika całym swoim majątkiem odpowiadają solidarnie z podatnikiem także osoby trzecie w przypadkach i w zakresie przewidzianym w przepisach rozdziału 15 działu III tej ustawy.

O odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej orzeka organ podatkowy w drodze decyzji. Stosownie do art. 108 § 2 postępowanie w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej nie może być wszczęte przed dniem doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego lub też przed dniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego w razie wystawienia tytułu wykonawczego na podstawie deklaracji.

W rozpatrywanej sprawie osobą trzecią, w rozumieniu wymienionych przepisów, jest członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, stosownie bowiem do art. 116 ordynacji podatkowej, za zaległości podatkowe takiej spółki odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okazała się w całości lub w części bezskuteczna. Stanowiąc o takiej odpowiedzialności ustawa ogranicza ją jednak do zaległych zobowiązań podatkowych, które powstały w czasie pełnienia przez niego obowiązków członka zarządu oraz pozwala na uwolnienie się od tej odpowiedzialności przez wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości podatnika lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jego winy, bądź też wskaże mienie spółki, z którego egzekucja jest możliwa.

W przypadku zaistnienia materialnych przesłanek takiej odpowiedzialności organ podatkowy nie ma możliwości odstąpienia od orzekania.

Odnosząc się do zarzutu odwołania naruszenia art. 123 ordynacji podatkowej, należy wskazać, że organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, przy czym skorzystanie z tego prawa jest uprawnieniem a nie obowiązkiem strony postępowania. Realizując ten obowiązek organ podatkowy pierwszej instancji wyznaczył siedmiodniowy termin na wypowiedzenie się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego, z czego strona nie skorzystała, w ostatnim dniu siedmiodniowego terminu wystąpiła z wnioskiem o jego przełożenie o dwa miesiące z powodu choroby i trudności w poruszaniu się.

Również w postępowaniu odwoławczym, respektując zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu, postanowieniem z [...] 2005r doręczonym [...] 2005r. wyznaczono siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Strona nie skorzystała z tego prawa nadsyłając wniosek o odroczenie tego terminu i przedkładając kolejne zwolnienie lekarskie.

Odnosząc się do wniosków o przełożenie czy odroczenie terminu organ wyjaśnił, iż termin określony w art. 200 ordynacji podatkowej jest terminem ustawowym i nie może być przez organ podatkowy skrócony ani przedłużony. Wypowiedzenie się sprawie zebranego materiału dowodowego jest prawem strony, z którego może skorzystać bądź nie. Przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują możliwości przekładania lub odraczania tego terminu. Strona może natomiast działać przez pełnomocnika, którym może być każda osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych. Z przedstawionych przez odwołującego się okoliczności wynika, iż przebywa on na długotrwałym zwolnieniu lekarskim, w takiej sytuacji staranność i dbałość o własne interesy nakazuje ustanowienie pełnomocnika.

Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki do orzekania o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej. Organ podatkowy wykazał, że Andrzej G. pełnił obowiązki członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową Spółki oraz bezskuteczność egzekucji z majątku Spółki.

Jednocześnie odwołujący się nie wykazał istnienia przesłanek egzoneracyjnych, z art. 116 ordynacji podatkowej, to znaczy, że złożył we właściwym czasie wniosek o upadłość Spółki lub że niezłożenie takiego wniosku nastąpiło bez jego winy; nie wskazał także mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części.

Spełnione zostały też wymogi ogólne do orzekania o odpowiedzialności z art. 108 ordynacji podatkowej: decyzja z [...] 2000r określająca wysokość zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za 1999 r. została doręczona Spółce "M." [...] 2000r i, wbrew twierdzeniom odwołania, jest ostateczna i prawomocna, bowiem w wyniku postępowania odwoławczego została utrzymana w mocy decyzją Izby Skarbowej w B. z [...] 2001r, która nie została zaskarżona do sądu.

W rozpatrywanej sprawie najistotniejszą okolicznością, jest ocena czy egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna. W odwołaniu strona argumentuje, iż dokonane w 2000 r. zabezpieczenie na majątku spółki spowodowało zaprzestanie działalności, a zajęcie wierzytelności pozbawiło ją wszelkich środków finansowych. Właśnie brak środków finansowych był przyczyną niezgłoszenia wniosku o upadłość.

Nie można dać wiary tym twierdzeniom, dlatego, że gdyby faktycznie zabezpieczono majątek o tak znacznej wartości (strona podaje wartość 41 mln zł), zaległości podatkowe Spółki zostałyby pokryte w całości z zabezpieczenia i nie byłoby potrzeby orzekać o odpowiedzialności osób trzecich. Celem zabezpieczenia jest właśnie stworzenie gwarancji zapłaty podatku, w sytuacji, gdy zachodzi uzasadniona obawa, iż zobowiązanie może nie zostać wykonane. Tak było w niniejszej sprawie - właśnie brak majątku Spółki spowodował, iż zabezpieczenie nie było skuteczne. W trybie zabezpieczającym organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności Spółki z rachunku bankowego na należności podatkowe w kwocie 542.529,20 zł. Bank poinformował o braku środków na rachunku, który został niezwłocznie zamknięty, a tytułem zajęcia przekazano 0,10 zł (!).

W związku z nieustaleniem majątku ruchomego ani praw majątkowych Spółki, w celu zabezpieczenia swoich należności, organ podatkowy [...] 2000 r. uzyskał wpis hipoteki przymusowej na nieruchomościach Spółki położonych na terenie gminy B. Sprzedaży nieruchomości w trybie licytacji dokonał komornik Sądu Rejonowego w P. uzyskując kwotę 19.252,70 zł, która nie została jeszcze podzielona między kilku wierzycieli. W związku ze sprzedażą egzekucyjną nieruchomości i postanowieniem o przysadzeniu prawa własności, Sąd zawiadomił o wykreśleniu hipotek wpisanych na wniosek Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w T. Jednak na tym etapie postępowania można stwierdzić, że egzekucja z majątku Spółki jest bezskuteczna. W wyniku sprzedaży nieruchomości uzyskano kwotę 19.252,70 zł, co w relacji do łącznej kwoty zadłużenia 418.251,80 zł (wynikającej z decyzji o odpowiedzialności) daje pewność, że należność ta nie zostanie zaspokojona.

Dyrektor Izby Skarbowej w B., wobec stanu faktycznego pozwalającego stwierdzić, iż egzekucja z majątku spółki była bezskuteczna, a Andrzej G., jako członek zarządu Spółki nie zgłosił wniosku o upadłość, nie wskazał też mienia Spółki, z którego możliwe byłoby zaspokojenie należności podatkowych (oprócz niepotwierdzonych dowodami deklaracji, że wartość majątku Spółki w 2000 r. wynosiła 41 mln zł) zaistniały przesłanki do obciążenia go odpowiedzialnością za zaległości podatkowe Spółki "M.", bowiem pełnił funkcję członka zarządu w czasie, kiedy powstała zaległość podatkowa w podatku dochodowym od osób prawnych za 1999 r.

Ustalono, iż w toku postępowania egzekucyjnego, wbrew twierdzeniom o majątku Spółki znacznej wartości, organ egzekucyjny zajął jedną wierzytelność (zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z dnia [...] 2000 r. w P.W. "H." w E.), a środek ten nie doprowadził do realizacji obowiązku. Rachunki bankowe Spółki zostały zamknięte a majątku ruchomego nie ustalono. Twierdzenia o efektywnej działalności gospodarczej prowadzonej przez Spółkę, która została zniweczona w wyniku działań zabezpieczających Urzędu Skarbowego, nie znajdują odzwierciedlenia w zeznaniach podatkowych, wykazujących przez cztery kolejne lata 1998-2001 straty. Kwota uzyskana ze sprzedaży nieruchomości Spółki w relacji do kwoty zaległości dowodzi bezskuteczności egzekucji. Spółka nie prowadzi też działalności gospodarczej.

W skardze do sądu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając naruszenie art. 123 § l, art. 187 § l i art. 188 oraz 116 § l ordynacji podatkowej.

W uzasadnieniu skargi skarżący przywołał dotychczasowy przebieg postępowania i treść rozstrzygnięć organów podatkowych. Ponownie zarzucił, że [...] 2005r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego wydał postanowienie wyznaczające siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie materiału dowodowego, tymczasem, nie czekając do upływu wyznaczonego terminu, w ostatnim dniu tego terminu wydał decyzję. Następnie Izba Skarbowa wydała postanowienie wyznaczające siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego, na co [...] 2005r. skarżący zwrócił się pisemnie z wnioskiem o odroczenie tego terminu na późniejszy, z uwagi na chorobę jednak do dnia dzisiejszego Dyrektor Izby Skarbowej nie odpowiedział na ten wniosek. Skoro termin określony w art. 200 ordynacji podatkowej, jak wskazał to organ odwoławczy, nie może być przedłużony, to zgodnie z art. 162 ordynacji może zostać przywrócony, jeżeli jego uchybienie nastąpiło bez winy zainteresowanego; art. 123 ordynacji podatkowej jest prawem, z którego skarżący chciał skorzystać, lecz z przyczyn niezależnych nie był w stanie wykorzystać go w terminie, który wyznaczono. Zapewnienie stronie postępowania tego uprawnienia jest warunkiem uznania okoliczności faktycznej za udowodnioną. Stanowi o tym art. 192 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym okoliczność faktyczna może zostać uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Niezasadne jest twierdzenie organu, iż wnioski te służyły przedłużeniu postępowania. Choroba jest efektem wypadku, a tymczasem to organy podatkowe pismami z dnia [...] 2005r, [...] 2005r., [...] 2005r. przedłużały termin zakończenia postępowania i choroba strony nie miała na to żadnego wpływu. Organy podatkowe same doprowadziły do wydłużenia terminów zakończenia postępowania, co w efekcie mogło spowodować przedawnienie i dlatego wydały w pośpiechu zaskarżoną decyzję, naruszając prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu.

Skarżący wskazał, że pouczenie o możliwości działania poprzez pełnomocnika należy uznać za niewłaściwe. Udzielenie pełnomocnictwa w tak skomplikowanej sprawie podatkowej wymaga nakładów finansowych, których nie posiada.

Zgodnie z art. 187 § l ordynacji podatkowej organ podatkowy jest zobowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a ponadto zgodnie z art. 188 Ordynacji podatkowej, jest obowiązany przeprowadzić dowody wskazane przez podatnika, jeżeli ich przedmiotem są okoliczności mające znaczenie dla sprawy. Zarówno w odwołaniu od decyzji organu podatkowego I instancji, jak swoim dowołaniu od decyzji organu podatkowego II instancji skarżący wskazał na orzeczenie Sądu Rejonowego w T., które zakończyło postępowanie wszczęte przez Sąd z urzędu, a obejmujące całość mojej działalności gospodarczej, zarówno prowadzonej w formie spółki z o.o., jak i na własne nazwisko, i rozstrzygnęło o mojej odpowiedzialności oraz przyczynach nie zgłoszenia wniosku o upadłość.

Mimo, iż Dyrektor Izby Skarbowej, we wcześniejszej swojej decyzji z dnia [...] 2004 dotyczącej obciążenia podatkiem dochodowym od osób prawnych za rok 1998 odniósł się do tego dowodu, to w swojej decyzji, całkowicie pominął ten dowód, nie odniósł się do niego w żadnym zdaniu. Skarżący wskazał, że postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Komornika Sądowego polegające na licytacji nieruchomości należącej do Spółki M. zostało zakończone i jeszcze przed wydaniem decyzji będącej przedmiotem zaskarżenia, Sąd Rejonowy w Piszu dokonał podziału sumy licytacyjnej w dniu [...] 2005r. co oznacza, że skarżący został obciążony odpowiedzialnością za kwoty zaległości podatkowych, które zostały uregulowane w wyniku licytacji nieruchomości. Nawet jeśli kwoty te są niższe niż żądane przez organy podatkowe, to w myśl art. 187 § 1 ordynacji podatkowej, organ podatkowy miał obowiązek uwzględnić te kwoty przy wydawaniu swojej decyzji.

Skarżący ponownie podniósł zarzut, że skutkiem decyzji o zabezpieczeniu było zajęcie wszystkich wierzytelności, rachunków bankowych, nieruchomości i ruchomości spółki. Wydano kilkadziesiąt zajęć egzekucyjnych i w ten sposób to urząd skarbowy swoimi działaniami sparaliżował działalność spółki, pozbawiając ją wszystkich źródeł utrzymania do tego stopnia, iż spółka nie posiadała żadnych środków pieniężnych, do prowadzenia normalnej działalności, przeprowadzenie postępowania upadłościowego, czy nawet na elementarne koszty skarbowe i sądowe. To z winy urzędu skarbowego, a nie z winy Prezesa Zarządu, spółka nie złożyła wniosku o upadłość, gdyż działania zabezpieczające urzędu skarbowego pozbawiły spółkę wszelkich środków finansowych. Od tego czasu spółka całkowicie zaprzestała jakiejkolwiek działalności.

Dodatkowo, zdaniem skarżącego należy zwrócić uwagę na ogromną nieracjonalność i brak uzasadnienia z punktu widzenia Skarbu Państwa takiego działania urzędu skarbowego. Gdyby urząd skarbowy nie dokonał zabezpieczenia majątku spółki, wycenionego przez biegłego z listy wojewody na kwotę około 41 mln. PLN, na należności podatkowe w kwocie 500.000 zł, spółka prowadziłaby normalną działalność do dnia dzisiejszego i nie miałby problemu z zapłatą należności podatkowych zar6wno tych bieżących jak i tych spornych. Ponadto nie zostałaby pozbawiona dostępu do wymiaru sprawiedliwości.

Spółka nadal nie zgadza się z zawartymi w decyzji wymiarowej ustaleniami, i jak wskazała w odwołaniu, za lata 1998 i 1999 wydano cztery decyzje podatkowe, które są identyczne w treści i uzasadnieniu, różnią się jedynie kwotami. Dwie z nich zostały zaskarżone do sądu administracyjnego, ponieważ sąd zwolnił spółkę z kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie którejkolwiek ze skarg pozwoli na wznowienie postępowania w pozostałych sprawach odrzuconych z powodu braku środków.

W związku z powyższym uzasadnione jest twierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem wskazanych przepisów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powołując w uzasadnieniu argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo jedynie, odnosząc się do zarzutów proceduralnych związanych z terminem do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, organ podniósł, że pełnomocnikiem może być każda osoba w tym członkowie najbliżej rodziny, powołując się na okoliczność znaną organowi z urzędu, że małżonka skarżącego w latach 1995 – 2003r prowadziła doradztwo podatkowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Należy wskazać, że z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się do najdalej idących zarzutów skargi dotyczących naruszenia prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu, wobec braku realizacji prawa do wypowiedzenia się przez skarżącego w przedmiocie zebranego materiału dowodowego należy wskazać, że zgodnie z art. 200 § 1 ordynacji podatkowej przed wydaniem decyzji organ podatkowy wyznacza stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego.

Organ pierwszej instancji postanowieniem z [...] 2005r, doręczonym skarżącemu [...] 2005r wyznaczył stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego. Termin do dokonania czynności przez stronę upłynął z dniem [...] 2005r. Wydanie decyzji przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w T. w dniu [...] 2005r nastąpiło więc przed jego upływem i to nie tylko dlatego, że termin ten jeszcze w ogóle nie upłynął, lecz także dlatego, że strona ma prawo nadać pismo ostatniego dnia terminu, który został jej udzielony a organ musi je uwzględnić. Stąd w pełni uzasadnione zdaje się być odczekanie z wydaniem rozstrzygnięcia do momentu upewnienia się, że strona rzeczywiście w zakreślonym jej terminie nie nadała żadnego pisma do organu. Nie można czynić zarzutu z tego, że strona dokonała czynności ostatniego dnia zakreślonego jej terminu.

Organ odwoławczy postanowienie w przedmiocie wyznaczenia skarżącemu terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego wydał [...] 2005r doręczając je stronie [...] 2005r. Decyzja wydana została 09 grudnia 2005r, jednakże wcześniej skarżący złożył pismo domagając się przedłużenia terminu do zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym o minimum dwa miesiące z uwagi na stan zdrowia.

Oceniając doniosłość przedstawionych uchybień tudzież składanych wniosków z punktu widzenia podjętych przez organy rozstrzygnięć należy mieć na względzie cel instytucji przyjętej w art. 200 § 1 ordynacji podatkowej, która ponad wszystko służy pełniejszemu i wszechstronnemu rozpatrzenia wszystkich okoliczności sprawy. Z uwagi na taki cel wypowiedzenie się strony po upływie przedmiotowego terminu, jednakże przed wydaniem decyzji, musi zostać przez organ uwzględnione. Gdyby strona wypowiedziała się po wydaniu rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji, wyrażone stanowisko musiałoby zostać uwzględnione w postępowaniu odwoławczym.

Jednocześnie jednak strona musi się liczyć w postępowaniu z tym, że niemożność osobistego działania skutkować powinna potrzebą ustanowienia pełnomocnikia, którym na etapie postępowania administracyjnego może być każda osoba zdolna do czynności prawnych. Nie ma podstaw, by uwzględniać wnioski strony o "czekanie" z prowadzeniem postępowania do np. jej powrotu do zdrowia albowiem niektóre schorzenia musiałyby skutkować kontynuacją postępowania po kilku latach albo uniemożliwić prowadzenie postępowania w ogóle. Stąd w interesie, ale także obowiązku, strony pozostaje organizacja jej uczestnictwa w postępowaniu.

Oceniając wpływ skrócenia skarżącemu terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego przez organ pierwszej instancji na legalność zaskarżonej decyzji, należy wskazać, że Sąd dokonał tej kontroli w kontekście art. 145 § 1 pkt.1 c) ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tj. analizując, czy to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Taką samą ocenę, dotyczącą wydania decyzji z naruszeniem art. 200 ordynacji podatkowej wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 25 kwietnia 2005r FPS 6/04 (ONSAiWSA 2005/4/66) wskazując, że naruszenie przez organ odwoławczy art. 200 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa jest naruszeniem przepisów postępowania, które może doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli wspomniane naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zdaniem Sądu orzekającego w sprawie przedmiotowe naruszenie nie miało wpływu na wynik sprawy, w szczególności skarżący nie składał żadnych istotnych wniosków dowodowych co do dowodów nieuwzględnionych w postępowaniu; nie wskazywał na żadne istotne okoliczności, które nie zostałyby przez organ uwzględnione z urzędu np. kwestia podziału sumy uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości.

Należy wskazać, że skarżący w trakcie postępowania mógł się domagać udostępnienia mu odpisów z akt administracyjnych i prezentować na piśmie swoje stanowisko. Zarzut, że dowód w postaci postanowienia Sądu Rejonowego w T. z [...] 2003r w sprawie [...] został pominięty przez organ odwoławczy jest o tyle niezasadny, że organ wymienił ten dowód w uzasadnieniu decyzji przedstawiając przebieg postępowania, ale nie oparł na nim rozstrzygnięcia. W istocie wprost takie stanowisko (o uznaniu tego dowodu za nieistotny na potrzeby sprawy) Dyrektor Izby Skarbowej w B. sformułował w odpowiedzi na skargę, co można zakwalifikować jako uchybienie w sporządzeniu uzasadnienia decyzji, nie mające jednak wpływu na rozstrzygnięcie.

Należy podkreślić, że trafne jest stanowisko organów, że przedmiotowe postanowienie wydawane było na potrzeby innego rodzajowo postępowania, gdzie badane były inne okoliczności dotyczące odpowiedzialności cywilnej, w okresie sprzed wszczęcia postępowania o odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania Spółki i nie mogło przesądzić o rozstrzygnięciu w niniejszej sprawie.

W świetle przedstawionych wywodów Sąd uznał, że podnoszone w skardze uchybienia procesowe nie miały istotnego wpływu na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Analizując merytoryczne rozstrzygnięcie w zaskarżonej decyzji należy wskazać art. 116 § 1 ordynacji podatkowej, zgodnie z którym za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości albo wykazał, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości nastąpiło bez jego winy; członek zarządu może także zwolnić się od odpowiedzialności wskazując mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Na podstawie § 2 art. 116 ordynacji podatkowej odpowiedzialność członków zarządu, określona w § 1, obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu.

Dla przesądzenia o odpowiedzialności skarżącego na podstawie art. 116 § 2 ordynacji podatkowej za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 1999r istotnym było ustalenie, czy skarżący w okresie, którego dotyczą zaległości podatkowe pełnił funkcję członka zarządu. W tym zakresie nie było sporu między stronami co do tego, że Andrzej G. był prezesem i jedynym członkiem zarządu w okresie, w którym powstała zaległość podatkowa (funkcję tę pełnił od chwili powstania Spółki jak również w trakcie trwania postępowania w sprawie). Nie budzi także wątpliwości okoliczność, że wniosek o upadłość Spółki M. nie został w ogóle zgłoszony. Decyzja z [...] 2000r określająca zaległość podatkową Spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 1999 doręczona została adresatowi [...] 2000r. a postępowanie w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania Spółki zostało wszczęte w sierpniu 2004r

Do oceny pozostawała okoliczność czy nie złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości, tudzież nie wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości nastąpiło bez winy skarżącego, który stał na stanowisku, że nie było podstaw do rozważania potrzeby wszczynania takich postępowań z uwagi na dobrą kondycję finansową Spółki. Skarżący podkreślał, że powodem załamania działalności Spółki była wyłącznie aktywność organów podatkowych, które dokonując zabezpieczenia na majątku Spółki zobowiązań podatkowych decyzją z 30 maja 2000 roku zachwiały jej funkcjonowaniem.

Weryfikując takie stanowisko, organy ustaliły, że nie jest prawdą, iż do momentu dokonania przedmiotowego zabezpieczenia, kondycja finansowa Spółki była dobra. Oceniając ustalenia faktyczne dokonane przez organy w tym zakresie należy wskazać, że znajdują one uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym w postaci dokumentów, a skarżący nie podważył ich wiarygodności.

Spółka nie wywiązywała się z obowiązku składania sprawozdań finansowych za lata 1999, 2000, 2001, 2002, 2003; już w 1998r kapitał własny wykazany był w wartości ujemnej, a zobowiązania znacznie przekraczały wartość należności. W zeznaniach dotyczących podatku dochodowego od osób prawnych za poszczególne lata 1998 – 2001 wykazywała stratę, w latach 2002 – 2005 natomiast wykazywała 0 dochód.

Ze wskazanych danych wynika, że sytuacja finansowa Spółki była zła; postępowanie w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za lata 1998 i 1999r zakończyło się określeniem zaległości podatkowych, w tym decyzja dotycząca roku 1999r określała zaległość podatkową w wysokości 176.348 zł oraz odsetki za zwłoką na dzień 27 października 2000r w wysokości 44.468,70 zł. Łącznie zobowiązania za oba lata przewyższały kwotę 500.000 zł. Niewątpliwie takie ustalenia stwarzały po stronie Spółki zobowiązania znacznie przekraczające jej możliwości płatnicze czy majątkowe.

Nie znajduje w sprawie uzasadnienia niczym nie wykazane twierdzenie skarżącego, jakoby Spółka dysponowała majątkiem wartości 41 mln. zł. Aczkolwiek skarżący z treści decyzji obu organów mógł się dowiedzieć, że nie znalazły one podstaw do uznania, że Spółka rzeczywiście dysponowała tak dużym majątkiem, to ograniczył się on jedynie do wyrażania takich twierdzeń, nie dążąc do wykazania tej okoliczności.

Postępowanie w przedmiocie zabezpieczenia na majątku Spółki zobowiązań podatkowych nie było przyczyną kłopotów finansowych Spółki, lecz ukazało złą kondycję tego podmiotu. Próby zajęcia środków na kontach Spółki okazały się zupełnie nieskuteczne ze względu na brak tych środków; podobnie nie przyniosła żadnego rezultatu próba zajęcia wierzytelności u dłużnika PW "H." w E. Stąd nie sposób przyjąć zarzutu skargi, jakoby zajęcie tych środków (w wysokości 0,10zł) mogło wywołać trudności w prawidłowym funkcjonowaniu Spółki.

Znikomy rezultat przyniosło natomiast dokonanie wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości Spółki, czego następstwem była możliwość uzyskania kwoty pochodzącej ze sprzedaży licytacyjnej tej nieruchomości w kwocie 19.252,70zł. Należy wskazać, że inicjatorem egzekucji z nieruchomości był (wynika to z obwieszczenia o licytacji nieruchomości) Bank: P. w S.; w postępowaniu uczestniczył także ZUS. Dowodzi to okoliczności, że Spółka miała innych wierzycieli poza organem podatkowym.

Ostatecznie kwestia zakresu, w jakim organ podatkowy zaspokoił swoje wierzytelności wobec Spółki w wyniku dokonanej sprzedaży licytacyjnej nieruchomości, wyjaśniona została na rozprawie, gdzie pełnomocnik organu złożył pismo stanowiące odpowiedź na pismo skarżącego z [...] 2006r. Wynika z niego, że organ otrzymał od komornika sądowego kwotę 16.549,01zł, którą w całości zaliczył na poczet zobowiązań Spółki "M." w podatku dochodowym od osób prawnych za 1998r. Stąd zarzut skarżącego, że zaskarżoną decyzją został on obciążony odpowiedzialnością za zobowiązania Spółki, które zostały w części zaspokojone należało uznać za nieuzasadniony.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.