Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 778/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2020-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 126 ust. 1, 5, 8
journal: Dz.U. 2018 poz 2204
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Magdalena Dobek-Rak (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 listopada 2020 r. sprawy ze skargi B. J. na decyzję Wojewody z dnia 21 października 2019 r., nr [...] w przedmiocie czasowego zajęcia nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

B. J. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewody z dnia 21 października 2019 r., którą utrzymano w mocy decyzję Starosty z dnia 30 kwietnia 2019 r. potwierdzającą zaistnienie przesłanek czasowego zajęcia przez A. należącej do skarżącej działki nr [..] w K.

Zaskarżona decyzja podjęta została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia 26 kwietnia 2019 r. A. wystąpiła, na podstawie art. 126 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, zwanej dalej u.g.n., do Starosty o wydanie decyzji zezwalającej na czasowe zajęcie nieruchomości położonej w miejscowości K. oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka o nr [..], przez udzielenie zezwolenia na wykonanie prac polegających na awaryjnej naprawie linii napowietrznej niskiego napięcia uszkodzonej w wyniku zerwania przewodów przez powalone drzewa oraz wykonanie przycinki drzew wrastających w uszkodzoną linię, co umożliwiło jej odbudowę. We wniosku wyjaśniono, że w dniu 23 kwietnia 2019 r. około godziny 18:00 nastąpiło wyłączenie awaryjne linii napowietrznej niskiego napięcia zlokalizowanej na działce nr [..] położonej w miejscowości K. Przyczyną powstania awarii było zerwanie przewodów przez powalone drzewa, co spowodowane było silnym wiatrem. Wnioskodawca poinformował też, że zajęcie nieruchomości nastąpiło w dniu 24 kwietnia 2019 r., prace rozpoczęły się około 7.00, zakończyły około 18.00, a bez ich przeprowadzenia nie był w stanie zapewnić dostaw energii na działkę nr [..].

Decyzją z dnia 30 kwietnia 2019 r., na podstawie art. 126 ust. 1, 5 i 8 u.g.n. Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, potwierdził zaistnienie przesłanek czasowego zajęcia przez Spółkę nieruchomości skarżącej w celu wykonania w dniu 24 kwietnia 2019 r. awaryjnej naprawy linii napowietrznej niskiego napięcia uszkodzonej w wyniku zerwania przewodów przez powalone drzewa oraz wykonanie przycinki drzew wrastających w uszkodzoną linię.

W odwołaniu od powyższej decyzji B. J. wniosła o stwierdzenie nieważności udzielonego pozwolenia na zajęcie nieruchomości, stwierdzenie nieważności decyzji w części zezwalającej na wycinkę drzew w zabytkowym parku i nakazanie Spółce naprawy szkód w parku oraz uregulowanie sprawy bezumownego zajmowania pasa parku pod cele komercyjne, dla realizacji usług na rzecz osób trzecich. Skarżąca zarzuciła Spółce podanie we wniosku nieprawdy poprzez wskazanie, że pozwolenie Starosty ma służyć wznowieniu dostaw energii do jej nieruchomości, podczas gdy nie była i nie jest odbiorcą energii w ogóle. Powołała się na nałożony decyzją Starosty w 2007 r. zakaz dostawy energii elektrycznej do jej nieruchomości.

Rozpoznając odwołanie Wojewoda decyzją z dnia 21 października 2019 r. utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia 30 kwietnia 2019 r. Wojewoda uznał, że zasadnie przyjęto, że wystąpiły okoliczności uzasadniające wydanie decyzji potwierdzającej przesłanki czasowego zajęcia nieruchomości, mimo że Starosta nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego. Czynności te przeprowadził Wojewoda na etapie postępowania odwoławczego. Wojewoda przypomniał, że w dniu 23 kwietnia 2019 r. nad terenem województwa wiał silny wiatr, który łamał drzewa i konary, uszkadzał dachy. Spółka do pisma z dnia 19 sierpnia 2019 r. załączyła zdjęcia obrazujące zerwanie przewodów przez powalone drzewa na nieruchomości skarżącej, zrzut ekranu z systemu rejestrującego wszystkie prace awaryjne z zaznaczonym miejscem wystąpienia awarii. Dokumenty te potwierdzają, że w dniu 23 kwietnia 2019 r. nastąpiło wyłączenie awaryjne linii napowietrznej niskiego napięcia zlokalizowanej w miejscowości K. Ponadto, Spółka we wniosku z dnia 26 kwietnia 2019 r. wskazała, że "stan zadrzewienia na nieruchomości uniemożliwiał odbudowę uszkodzonej linii napowietrznej, więc konieczne było wykonanie przycinki drzew i gałęzi", co widać na załączonych zdjęciach.

Wojewoda podkreślił, że postępowanie prowadzone w trybie art. 126 ust. 5 i ust. 8 u.g.n. różni się zasadniczo od postępowań prowadzonych w trybie art. 124, art. 125, czy też art. 126 ust. 1 u.g.n. W odróżnieniu bowiem od tych trybów, wniosek składany przez wnioskodawcę nie ma na celu uzyskania tytułu prawnego do czasowego zajęcia nieruchomości, zastępującego zgodę jej właściciela, z uwagi na plany dokonania na niej w przyszłości określonych prac, lecz ma potwierdzić zasadność (usankcjonować) dokonanego już czasowego zajęcia nieruchomości. Konstrukcja tej regulacji sprawia zatem, iż wola właściciela nieruchomości nie ma w tej sytuacji znaczenia, zaś zgodnie z art. 126 ust. 5 u.g.n., to z mocy prawa powstaje po stronie właściciela nieruchomości obowiązek jej udostępnienia w celu zapobieżenia okolicznościom, o których mowa w art. 126 ust 1 u.g.n. lub też odpowiednio - w warunkach określonych w art. 126 ust. 1 i 5 w związku z art. 126 ust. 10 u.g.n. - skutkom awarii, o których mowa w art. 124b u.g.n., zaś obowiązek ten podlega egzekucji administracyjnej.

Organ wskazał również na art. 4 ust. 1 ustawy Prawo energetyczne, zgodnie z którym przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się przesyłaniem lub dystrybucją paliw lub energii jest obowiązane utrzymywać zdolność urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia w te paliwa lub energię w sposób ciągły i niezawodny, przy zachowaniu obowiązujących wymagań jakościowych.

Reasumując Wojewoda uznał, że wejście na nieruchomość skarżącej było uzasadnione, co wykazane zostało przekonującymi dowodami. Skutkiem braku dostawy energii elektrycznej mogło być wystąpienie znacznej szkody i to zarówno w sensie ekonomicznym, jak i społecznym w rozumieniu możliwości zagrożenia zdrowia lub życia ludzkiego. Z mapy załączonej do wniosku wynika, że do linii napowietrznej są podłączone nieruchomości znajdujące się w okolicy, co potwierdziła B. J. w swoim odwołaniu z dnia 17 czerwca 2019 r. stwierdzając, że "obie spółki [..] nieustająca zajmują szeroki pas mojego parku (...) w celu dostawy energii elektrycznej osobom trzecim: Urzędowi Gminy i mieszkańcom K. B.J. w odwołaniu nie neguje faktu, że przewody znajdujące się na jej nieruchomościach uległy zniszczeniu i konieczne było ich naprawienie. Podnosi jedynie, że nie została spełniona przesłanka zezwalająca na zajęcie nieruchomości w trybie art. 126 ust. 5 u.g.n., stwierdzając, że "pozwolenie Starosty ma służyć wznowieniu dostaw energii do mojej nieruchomości w K., podczas gdy ja nie byłam i nie jestem odbiorcą energii w ogóle". Wojewoda podkreślił, że ani decyzja Starosty, ani decyzja organu odwoławczego nie stanowią pozwolenia na wycinkę drzew zabytkowego parku. Ponadto, we wniosku Spółki z dnia 26 kwietnia 2019 r. wskazano na przeprowadzoną przycinkę drzew, a nie ich wycinkę. Zgodnie z art. 83 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004 r. jedynie usunięcie drzewa lub krzewu [a nie przycięcie] z terenu nieruchomości lub jej części może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. Zdaniem Wojewody kwestie bezumownego korzystania z działki nr [..], naprawy szkód i samowoli budowlanej również wykraczają poza zakres postępowania.

W skardze B. J. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz skierowanie sprawy do Starosty celem ustalenia stanu faktycznego sprawy odszkodowania za zniszczenia przyrody i bezumowne korzystanie z nieruchomości bądź zapłatę odszkodowania przez Wojewodę za szkodę w zasobie chronionej przyrody i bezpodstawne przyzwolenie na bezumowne korzystanie z jej nieruchomości dla celów komercyjnych Spółki A.

Zdaniem skarżącej, decyzje Starosty i Wojewody zostały oparte na fałszywych danych, organy zostały przez Spółkę wprowadzone w błąd. Starosta ani Wojewoda nie ma prawa dysponować jej własnością na potrzeby osób trzecich Zarzuciła obu decyzjom naruszenie art. 6-11 k.p.a. oraz przepisów kodeksu cywilnego o ochronie własności. Zdaniem skarżącej, Wojewoda nie odniósł się do zarzutu braku dowodów - zawalonych drzew w parku. Skarżąca wskazała na brak takiego dowodu na załączonych do wniosku zdjęciach, okazanych skarżącej. Wojewoda nie odniósł się też do, jak to określono, kłamstwa Spółki A., jakoby wycinka drzew i naprawa linii przesyłowej była konieczna dla zapewnienia ciągłości dostaw energii do domu skarżącej, choć nie jest ona odbiorcą energii. Skarżąca wskazała również, że zgodnie z ustawą o ochronie zabytków organem uprawnionym do wydania decyzji o pozwoleniu na wycinkę i przecinkę drzew w zabytkowym parku, a także na zajecie zabytkowej nieruchomości jest wyłącznie Wojewódzki Konserwator Zabytków.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 28 stycznia 2020 r. skarżąca wniosła o przeprowadzenie wyszczególnionych w nim dowodów, gdyż jej zdaniem postępowanie dowodowe jest niezbędne, ponieważ decyzje organów stoją w sprzeczności ze zdjęciami, które nie uzasadniają zakresu wycinek i przycinek, nie przedstawiają stanu opisywanego przez Wojewodę i nie odnoszą się do działki nr [..]. Zdjęć tych nie było w aktach Starosty ani w materiałach doręczonych skarżącej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Starosty są zgodne z prawem.

Kontroli legalności w niniejszej sprawie poddano decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, potwierdzającą zaistnienie przesłanek czasowego zajęcia przez A. działki skarżącej o nr [..] położonej w obrębie K., gmina S.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji były przepisy art. 126 ust. 1, ust. 5 i ust. 8 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2204 ze zm.), zwanej dalej u.g.n. Zgodnie z art. 126 ust. 1 u.g.n. w przypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, z zastrzeżeniem ust. 5, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy, licząc od dnia zajęcia nieruchomości. W przypadku postępowania prowadzonego na wniosek, wydanie decyzji następuje niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 7 dni, licząc od dnia złożenia wniosku. Decyzji, o której mowa w ust. 1, nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności (ust. 2).

Stosownie do art. 126 ust. 5 u.g.n. w przypadku, gdy nagła potrzeba zapobieżenia okolicznościom, o których mowa w ust. 1, uniemożliwia złożenie wniosku o wydanie decyzji na czasowe zajęcie nieruchomości, właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości ma obowiązek udostępnienia jej w celu zapobieżenia tym okolicznościom. Obowiązek udostępnienia nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej.

W myśl art. 126 ust. 10 u.g.n. przepisy ust. 1-9 stosuje się również w przypadku nagłej potrzeby zapobieżenia znacznej szkody wynikającej z awarii, o których mowa w art. 124b, a więc ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń.

Przytoczone regulacje kształtują dwie drogi ingerencji w cudzą własność uzasadnioną siłą wyższą lub nagłą potrzebą zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, w tym również wynikającej z awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej.

Przepis art. 126 ust. 1 u.g.n. reguluje sytuację, w której ze względu na siłę wyższą bądź potrzebę zapobieżenia powstaniu znacznej szkody wynikającej z awarii, starosta zobligowany jest do wydania decyzji na czasowe zajęcie nieruchomości stanowiącej wówczas tytuł uprawniający podmiot zewnętrzny do ingerencji w cudzą własność w celu niezwłocznego zlikwidowania nagłej, niebezpiecznej sytuacji po to, aby zapewniać bezpieczeństwo publiczne. Wydanie decyzji zezwalającej na czasowe zajęcie nieruchomości poprzedza ingerencję w cudzą własność i stanowi jej podstawę.

Natomiast przepis art. 126 ust. 5 i ust. 8 u.g.n. sankcjonuje prawnie możliwość zajęcia nieruchomości bez uzyskania uprzedniej decyzji organów państwa o czasowym zajęciu nieruchomości. Warunkiem prawnej dopuszczalności takiego zajęcia jest siła wyższa lub stan nagłej potrzeby zapobieżenia znacznej szkodzie, które uniemożliwiają złożenie wniosku o wydanie decyzji zezwalającej na czasowe zajęcie nieruchomości, o której mowa w art. 126 ust. 1 u.g.n. Powyższa norma reglamentuje taką sytuację, której nagłość i dynamika powoduje, że nie ma czasu na występowanie do organu administracji o zezwolenie na czasowe zajęcie nieruchomości. Daje ona możliwość natychmiastowej reakcji na sytuację nagłej potrzeby odsunięcia grożącego niebezpieczeństwa. Byłaby ona niemożliwa w razie konieczności oczekiwania na wyrażenie przez organy administracji zgody na wkroczenie w czyjeś prawo własności i czasowe zajęcie nieruchomości. Wydanie decyzji na podstawie art. 126 ust. 5 u.g.n. następczo zatem sankcjonuje dokonaną już ingerencję w cudze prawo.

W takiej sytuacji ustawodawca wprowadził zabezpieczenia natury proceduralnej, które pozwalają przyznawanie wskazanego prawa należycie kontrolować. Podmiot, który zajął nieruchomość, ma obowiązek złożenia wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej dokonane zajęcie w terminie 3 dni od dnia zajęcia nieruchomości (art. 126 ust. 5 u.g.n.). Starosta winien decyzję w sprawie wydać w terminie 7 dni (art. 126 ust. 8 u.g.n.), zaś decyzja może być wydana nie później niż po upływie 6 miesięcy licząc od dnia zajęcia nieruchomości (art. 126 ust. 5 u.g.n.).

Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, co potwierdza treść wniosku A. z dnia 26 kwietnia 2019 r. oraz zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy. Z wyjaśnień A. wynika, że w dniu 23 kwietnia 2019 r. w godzinach popołudniowych doszło do awarii linii napowietrznej niskiego napięcia zlokalizowanej na działce nr [..] położonej w miejscowości K. Przyczyną awarii było zerwanie przewodów przez drzewa powalone silnymi wiatrem, co spowodowało utratę zasilania przez obiekty zasilane z tej linii. Złe warunki atmosferyczne (w tym silny wiatr), które występowały na P. w dniu 23 kwietnia 2019 r., potwierdzono w toku postępowania adekwatnymi materiałami prasowymi.

Z chronologii zdarzeń przedstawionej przez A. wynika, że interwencję na działce nr [..] w celu usunięcia awarii i zapobieżenia znacznej szkodzie podjęto w godzinach porannych w dniu 24 kwietnia 2019 r. (7:00). Prace naprawcze zakończono tego samego dnia około godziny 16:00.

Zestawienie dat: wejścia na działkę nr [..], wniosku A. oraz decyzji Starosty potwierdza, że zarówno A., jak i Starosta, zrealizowali swoje obowiązki w terminach ustawowych czyniąc zadość dyspozycjom przepisów art. 126 ust. 5 i ust. 8 u.g.n.

Analizując przesłanki wydania decyzji z art. 126 ust. 5 u.g.n. należy dostrzec, iż odwołanie się zarówno do pojęcia "siły wyższej", jak i "nagłej potrzeby" zakłada istnienie takich stanów faktycznych, które wymagają podjęcia natychmiastowego działania w celu niedopuszczenia do powstania szkody. Tym samym podstawą wydania decyzji winny być informacje wskazujące na potrzebę wyjątkowo szybkiego działania (zob. wyrok NSA z dnia 5 lutego 2009 r., I OSK 301/08, dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ta nagła potrzeba to nieprzewidywalna sytuacja lub stan, które nakazują szybkie działanie (zob. wyrok NSA z dnia 4 marca 2016 r., I OSK 1274/14, dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ocenie Sądu, okoliczności podnoszone przez wnioskodawcę jednoznacznie wskazywały na zagrożenie, jakie spowodowały powalone wiatrem drzewa i gałęzie, dla funkcjonowania linii energetycznej. Przedłożona przez wnioskodawcę dokumentacja fotograficzna, dane z systemu rejestrującego wszystkie prace awaryjne i eksploatacyjne oraz plan sytuacyjny z zaznaczonym miejscem występowania awarii, w pełni potwierdzają okoliczności istotne dla oceny legalności zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji. Wynikają z nich przede wszystkim skutki silnego wiatru w postaci powalonych drzew i gałęzi, które uszkodziły linię niskiego napięcia, rozmiar i miejsce uszkodzeń ("zerwane przewody w 4 przęsłach [..], na słupie [..] ścięto przewody, dwóch odbiorców bez napięcia") oraz zakres niezbędnych robót naprawczych ("w miejscu zerwanych przewodów pilna wycinka"). W świetle powyższych materiałów, wbrew twierdzeniom skarżącej, nie ma wątpliwości, że doszło do awarii linii energetycznej przebiegającej przez działkę nr [..], w ściśle określonych miejscach, która wymagała podjęcia szybkich działań naprawczych zmierzających do zapobieżenia powstania znacznej szkody. Z dyspozycji art. 126 ust. 5 u.g.n. wynika, że w takich sytuacjach właściciel nieruchomości ma obowiązek jej udostępnienia w celu zapobieżenia szkodzie. Wobec tego brak bezpośredniego kontaktu z właścicielem działki, któremu skarżąca nie zaprzeczyła w toku postępowania, nie był przeszkodą mogącą powstrzymać interwencję naprawczą.

W ocenie Sądu, zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na weryfikację twierdzeń wnioskodawcy i potwierdzał nagłą potrzebę interwencji na działce nr [..] w K., wymagającą szybkiego działania, uniemożliwiającego wszczęcie procedury z art. 126 ust. 1 u.g.n. Potwierdzono bowiem, że powalone drzewa uszkodziły przedmiotową linię energetyczną zagrażając bezpieczeństwu publicznemu. Zdarzenia takie powodują nie tylko dotkliwe dla mieszkańców awarie i braki w dostawie energii elektrycznej, ale także stwarzają realne niebezpieczeństwo powstania pożaru czy też porażenia ludzi. Tym samym zagrożenie, jakie stwarzały powalone silnym wiatrem drzewa rosnące na działce nr [..] w rejonie linii energetycznej, należało ocenić jako znaczne. W świetle przedłożonych przez Spółkę dowodów, w tym nie tylko zdjęć, zastrzeżenia skarżącej co do lokalizacji awarii na jej działce mają wymiar wyłącznie polemiczny.

Przyczyny, skutki i rozmiar awarii spowodowanej zdarzeniami atmosferycznymi przedstawiony we wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej zaistnienie przesłanek czasowego zajęcia nieruchomości wskazywały niewątpliwie na wystąpienie nagłej potrzeby zapobieżenia znacznej szkodzie. Zaniechanie działań mających na celu usunięcie skutków powalenia drzew przez silny wiatr spowodowałoby utrzymywanie stanu wysokiego i realnego niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody, w tym zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi. Stanowiłoby również uchybienie obowiązkom ustawowym realizowanym przez przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się przesyłaniem i dystrybucją energii na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 833), w tym obowiązkowi utrzymywania zdolności urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia w tą energię w sposób ciągły i niezawodny, przy zachowaniu obowiązujących wymagań jakościowych.

Przy tym wyjaśnić należy, że, wbrew twierdzeniom skarżącej, interwencję na działce nr [..], na której usytuowane są słupy oznaczone numerami [..], w obrębie których zerwaniu uległy przewody wymagające naprawy, uzasadniała generalna konieczność przywrócenia utraconego zasilania obiektom usytuowanym w sąsiedztwie działki skarżącej, które korzystają z energii dostarczanej uszkodzoną linią oraz usunięcia stanu bezpośredniego zagrożenia dla życia i zdrowia związanego z uszkodzonymi przewodami. Bez wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji pozostawały kwestie związane z podłączeniem nieruchomości skarżącej do sieci oraz z cywilnoprawnymi podstawami korzystania przez Spółkę z jej nieruchomości w związku z usytuowaniem na niej linii energetycznej.

Wyjaśnić należy, że przesłanką najistotniejszą dla zastosowania art. 126 ust. 5 w związku z ust. 10 u.g.n. jest stan kwalifikowanej nagłej potrzeby zapobieżenia znacznej szkody wynikającej z awarii, a zajęcie nieruchomości ma charakter na tyle nagły, że nie jest możliwe wstrzymanie się z zajęciem nieruchomości do czasu wydania decyzji w trybie art. 126 ust. 1 u.g.n. Chodzi tu więc o zdarzenia wymagające natychmiastowej reakcji z wykorzystaniem cudzej nieruchomości, gdy oczekiwanie na wydanie decyzji o czasowym zajęciu spowodowałoby najpewniej wyrządzenie szkody.

Wykazane okoliczności rozpoznawanej sprawy odpowiadają powyższym wymogom. Sam fakt zaistnienia nagłej potrzeby zapobieżenia znacznej szkody wynikającej z awarii urządzeń przesyłowych polegającej na przywróceniu dostawy energii elektrycznej uzasadniał czasowe zajęcie nieruchomości. Nie wykazano również, aby zakres czynności naprawczych wykraczał poza niezbędność wynikającą z faktycznej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody.

W ocenie Sądu, w sytuacji potwierdzenia stanu nagłej potrzeby zapobieżenia znacznej szkodzie wynikającej z awarii przedstawionego we wniosku organ uprawniony był do zastosowania dyspozycji art. 126 ust. 5 u.g.n., potwierdzając zaistnienie przesłanek zajęcia nieruchomości. W sprawie miała miejsce awaria linii elektrycznej, co sprawia, że stan faktyczny wyczerpuje dyspozycję art. 126 ust. 10 u.g.n. Prawidłową podstawą prawną kwestionowanej decyzji powinien być zatem art. 126 ust. 10 w związku z ust. 5 i 1 u.g.n. W ocenie Sądu, wskazanie jako podstawy art. 126 ust. 1, 5 i 8 u.g.n. nie jest jednak uchybieniem mającym wpływ na wynik sprawy. Jak wykazano bowiem powyżej zarówno w ust. 10, jak i w ust. 5 przesłanką konstytutywną, uzasadniającą wydanie następczej decyzji zezwalającej jest natychmiastowa potrzeba zapobieżenia znacznej szkody. Przedmiotem ustaleń organów było spełnienie właśnie tej przesłanki i słusznie przyjęto, że została ona spełniona.

Niewątpliwie uprawnienie wynikające z tego przepisu może być uciążliwe dla strony i nie należy ono do typowych środków administracyjnych, z pewnością nie można go też nadużywać. Jednakże w zaistniałej sytuacji faktycznej uzasadnione było sięgnięcie po ten nadzwyczajny środek prawny, ponieważ zagrożone byłyby najwyższe wartości jakie prawo chroni, czyli życie, zdrowie i bezpieczeństwo ludzi.

Ponadto należy wyjaśnić, choć nie jest to przedmiotem postępowania i nie może mieć wpływu na wynik sprawy, że kwestia odszkodowania dla strony za wycięcie drzew i ewentualnych powstałych przy wykonaniu tej czynności zniszczeń uregulowana jest w art. 126 ust. 3 u.g.n. Stosownie do tego przepisu po upływie okresu, na który nastąpiło zajęcie nieruchomości, podmiot, który zajął nieruchomość, jest obowiązany doprowadzić nieruchomość do stanu poprzedniego. Za udostępnienie nieruchomości oraz szkody powstałe w wyniku zajęcia nieruchomości przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub osobą, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości a podmiotem, któremu udostępniono nieruchomość. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie w terminie 30 dni, licząc od dnia, w którym upłynął termin udostępnienia nieruchomości, określony w decyzji, o której mowa w ust. 1, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wszczyna postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania.

W ocenie Sądu, pomimo braków dowodowych w postępowaniu przed organem I instancji, uzupełniające postępowanie dowodowe przeprowadzone przez Wojewodę doprowadziło do zgromadzenia dowodów niezbędnych do poczynienia istotnych ustaleń dla rozpoznania sprawy. Sąd nie dostrzegł takich niedostatków postępowania dowodowego, które miałyby wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Należy przy tym podkreślić, że sąd administracyjny powołany jest do badania zgodności z prawem decyzji administracyjnych, będących efektem władczej konkretyzacji norm prawa administracyjnego materialnego. Sąd nie może zatem dokonywać ustaleń sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją. Jedynie w ramach i w celu przeprowadzenia tej kontroli, na zasadach wynikających z art. 106 § 3 p.p.s.a., sąd może przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W postępowaniu sądowoadmnistracyjnym nie ma możliwości przeprowadzenia dowodu z przesłuchania. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie było podstaw do zastosowania wskazanego przepisu, albowiem nie stwierdzono takich braków dowodowych, które uniemożliwiałyby lub utrudniały ocenę zgodności z prawem stanu faktycznego ustalonego przez organ.

Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną.

Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, na które niniejsza została ona skierowana na podstawie zarządzenia przewodniczącego składu orzekającego z dnia 27 października 2020 r., wydanego na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1842) i § 1 pkt 1 i 2 zarządzenia nr 49/2020 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wstrzymania przyjmowania interesantów i ograniczenia obsad kadrowych w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku w związku z istotnym zagrożeniem zakażenia wirusem SARS-CoV-2. Zgodnie z § 1 ust. 1 i 2 powołanego zarządzenia Prezesa WSA w Gdańsku z dniem 19 października 2020 r. w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku odwołano rozprawy, utrzymując działalność orzeczniczą Sądu w trybie rozpoznawania spraw na posiedzeniach niejawnych, a sprawy wyznaczone do rozpatrzenia na rozprawie skierowano do załatwienia na posiedzeniu niejawnym.

W tej sytuacji nie było możliwości rozpoznania niniejszej sprawy na rozprawie, zgodnie z żądaniem skarżącej wyrażonym w piśmie procesowym z dnia 28 stycznia 2020 r. Dalsze odwlekanie rozpoznania sprawy prowadziłoby bowiem do naruszenia art. 7 p.p.s.a. wyrażającego zasadę szybkości postępowania, w zgodzie z którą sąd powinien podejmować czynności zmierzające do szybkiego załatwienia sprawy i dążyć do jej rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu. Zasada ta ma związek z konstytucyjną zasadą prawa do rozpoznania sprawy przez sąd bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) oraz regułą rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki "w rozsądnym terminie" przewidzianą w art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie 4.11.1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz.U. z 1993 r. poz. 284 ze zm.) i służyć ma ich urzeczywistnieniu. Przewlekłe postępowanie sądowe godzi w dobro wymiaru sprawiedliwości, powoduje zwiększenie kosztów jego działania i podważa zaufanie obywateli do wymiaru sprawiedliwości.

Zdaniem Sądu, skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, wbrew sprzeciwowi skarżącej, umożliwiło rozstrzygnięcie sprawy bez szkody dla jej wyjaśnienia przeciwdziałając jednocześnie stanowi przewlekłości postępowania. Przy tym wyjaśnić należy, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia strony skarżącej, bowiem podnoszone przez nią argumenty, podobnie jak argumenty skarżonego organu, są rozważane w oparciu o akta sprawy oraz złożoną skargę, a sprawa po wnikliwej analizie rozpoznawana jest przez sąd w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).