Postanowienie NSA, sygn. akt II GZ 613/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 § 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. Spółki z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 24 września 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 1523/13 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi B. Spółki z o.o. w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. postanawia: oddalić zażalenie. NSA/post.1 – postanowienie "ogólne"


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 24 września 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 1523/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił spółce B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (zwanej także: skarżącą, spółką) przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego.

W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z ... marca 2013 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym skarżąca przedstawiła oświadczenie o majątku i dochodach. Spółka podała, że posiada kapitał zakładowy w wysokości 5 000 zł, wartość środków trwałych 0 zł, a strata za ostatni rok obrotowy według bilansu zamknęła w kwocie 206.720,83 zł przy przychodzie w wysokości 310 354,30 zł. Bilans na dzień 31 grudnia 2012 r. wskazuje, iż zarówno aktywa jak i pasywa spółki osiągnęły wartość 54.378,10 zł. Skarżąca przedstawiła również wyciąg z rachunku bankowego za miesiące marzec, kwiecień i maj 2013 r., z których wynika, iż skarżąca przeznacza miesięcznie ponad 3000 zł na obsługę prawną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu odmowy przyznania prawa pomocy podał, że skarżąca odnotowała wzrost sprzedaży świadczonych przez siebie usług. Z analizy transakcji dokonanych na rachunku bankowym spółki wynika, że dokonywano nań regularnych wpłat – powyższe czynił E. B., jedyny udziałowiec spółki, co sugerowałoby, że wszelkie przychody spółki pochodzące ze sprzedaży towarów i usług wpłacane są na jego konto, ewentualnie przekazywane są mu przez pracowników spółki w formie gotówkowej. Okoliczność ta spowodowała niejasności w analizie stanu faktycznego środków pieniężnych posiadanych przez spółkę. Ponadto zdaniem Sądu I instancji skarżąca wstępując na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość ponoszenia kosztów tego postępowania i jednocześnie wnosząc o zwolnienie z obowiązku ponoszenia tych kosztów winna tak uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny swoją sytuację finansową by ta usprawiedliwiała wnioskowaną pomoc. Skarżąca spółka ze środków zgromadzonych na rachunku pokrywała koszty obsługi prawnej, wynoszące średnio ok. 3 000 zł w skali miesiąca, zatem nie może ona uznawać wszelkich kosztów działalności gospodarczej za priorytetowe i niezbędne.

W ocenie Sądu I instancji skarżąca nie wykazała w sposób prawidłowy okoliczności, które mogłyby skutkować odmienną oceną sytuacji finansowej uzasadniającej przyznanie prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. Spółka nie wykazała, że nie posiada dostatecznych środków na uiszczenie wpisu sądowego od skargi, który w sprawie wynosi 400 zł.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła B. Sp. z o.o. wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W..

Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania tj. art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) polegającego na stwierdzeniu, że skarżąca nie wykazała, braku dostatecznych środków finansowych pozwalających na stwierdzeniu zaistnienia przesłanek prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym wpis sądowy od skargi.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że nie rozważono jej kondycji finansowej w dniu rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Oparto się na poczynionych samodzielnie przez Sąd długoterminowych prognozach w zakresie domniemanych dochodów skarżącej. Prognozy te nie przewidują pogorszenia kondycji finansowej, a wzrost sprzedaży, który nadto bezpodstawnie przełożono na osiągnięcia spółki na rok 2013, ignorując przy tym wskazywane przez skarżącą aktualne problemy finansowe. Odnosząc się do transakcji dokonywanych na rachunku bankowym spółki, wyjaśniła że "wpłaty przekazywane na konto są niczym innym jak próbą ratowania spółki. Skarżąca aby w pełni funkcjonować musi otrzymywać pomoc finansową "z zewnątrz". Wskazane zastrzyki gotówki dokonywane przez jednego udziałowca Spółki, który musi z własnych środków współfinansować dalsze działania skarżącej. Chybiona jest zatem klasyfikacja ww. transakcji jako dodatkowego dochodu Spółki". Dokonana przez WSA ocena możliwości finansowych skarżącej jest wadliwa, przez co błędnie Sąd I instancji przyjął, że sytuacja finansowa spółki nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy, w sytuacji gdy okoliczności sprawy temu przeczą.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.

Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z brzmienia powołanego przepisu jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania.

Powyższy wniosek znajduje dodatkowe potwierdzenie w treści przepisu art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku, uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych.

Należy zauważyć, że Sąd I instancji w uzasadnieniu przedstawił, że wspólnik spółki regularnie wpłaca na konto spółki kwoty, które znacznie przewyższają wpis od skargi tym samym nie można skutecznie twierdzić, że spółka jest w takiej sytuacji finansowej, która wymaga udzielenia prawa pomocy w postaci zwolnienia od wpisu sądowego od skargi. Tłumaczenia zaś spółki zaprezentowane w uzasadnieniu zażalenia nie zostały poparte żadnymi dowodami. W obecnej sytuacji nie można uznać, że spółka nie dysponuje dostatecznymi środkami na pokrycie wpisu sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. dokładnie przeanalizował sytuację majątkową spółki konfrontując ją z wysokością należnego wpisu. Wpis od skargi stanowi opłatę, z którą winien liczyć się każdy przedsiębiorca wszczynając spór na drodze sądowej i tym samym spółka powinna liczyć się z koniecznością przeznaczenia środków finansowych na ten cel i koszty sądowe traktować na równi z innymi zobowiązaniami wynikającymi z prowadzenia kosztów działalności gospodarczej.

Dokonanej oceny nie zmienia również wykazana przez skarżącą strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, bowiem powstaje ona wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Zatem, powstanie straty, nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej. Innymi słowy, wykazanie jedynie straty w bilansie nie przesądza automatycznie o zaistnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy.

Nie znajdując podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.