Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 584/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2007-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę w części
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 3 par. 2, art. 4, art. 58 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 2, art. 11
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2007 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 lipca 2006 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. odrzuca skargę w części dotyczącej odszkodowania, 2. oddala skargę w pozostałym zakresie.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 9 stycznia 2004r. nr [...] Kierownik Sekcji ds. Osób Bezdomnych wydaną na podstawie art. 104 Kpa(tj.: Dz.U z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w zw. z art. 4 ust. 1, art. 32 ust. 1, art. 43 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (tj.: Dz.U z 1998r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.) – odmówił przyznania S. M. pomocy społecznej w formie zasiłków celowych na wykonanie fotografii do prawa jazdy, pokrycie kosztów wyrobienia prawa jazdy oraz pokrycie kosztów wykonania badań lekarskich do prawa jazdy w kwocie 50 zł.

W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że w dniu 12 grudnia 2003r. S. M. złożył wniosek o przyznanie zasiłku celowego na pokrycie kosztów zdjęć fotograficznych do dowodu osobistego i prawa jazdy, wyrobienia dowodu osobistego, badań lekarskich związanych z prawem jazdy, wyrobienia prawa jazdy. Wniosek ten uzasadnił zamiarem znalezienia zatrudnienia. Organ ustalił, że S. M. jest osobą samotną, zdolną do zatrudnienia, zarejestrowaną jako bezrobotny w Powiatowym Urzędzie Pracy. Jest także osobą bezdomną i z tego tytułu MOPS przyznał mu pomoc społeczną w postaci schronienia i posiłku na okres od dnia 1 stycznia 2004 roku do dnia faktycznego pobytu w placówce, nie dłużej jednak niż do dnia 31 stycznia 2004 roku. Nie posiada dochodu w rozumieniu art. 2a ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Otrzymał pomoc w formie zasiłku celowego w wysokości 30 złotych na wyrobienie dowodu osobistego oraz 20 złotych na wykonanie fotografii. Zgodnie z pismem z dnia 22 maja 2002 roku, nie posiada on predyspozycji do kierowania pojazdem.

Organ wskazał, że zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek celowy z pomocy społecznej może zostać przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Zasiłek ten stosownie do art. 32 ust. 2 ustawy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia, remontu mieszkania, opału i odzieży, pobytu dziecka w żłobku lub przedszkolu, a także kosztów pogrzebu. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwianie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Ponadto, pomoc społeczna powinna w miarę możliwości doprowadzić do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Uwzględniając powyższe, MOPS zaspokaja niezbędne potrzeby bytowe strony oraz umożliwia jej bytowanie w warunkach odpowiadających godności człowieka poprzez zapewnienie od dnia 1 stycznia 2004 roku schronienia i posiłku.

Zdaniem organu, pokrycie kosztów wyrobienia prawa jazdy, fotografii do prawa jazdy oraz badań lekarskich do prawa jazdy, w świetle pisma strony z dnia 22 maja 2002 roku - nie jest uzasadnione. Z pisma tego wynika, że S. M. nie posiada predyspozycji do kierowania pojazdem kat. B bezterminowo. W kwestii tej wydane zostało przez Niepubliczny ZOZ G. C. Z. przy ul. [...] orzeczenie nr [...] z dnia 12 lutego 2002 roku. Poza tym organ stwierdził, że brak dokumentów potwierdzających fakt współpracy z pracownikiem socjalnym w zakresie rozwiązywania problemu bezrobocia uniemożliwia stwierdzenie konieczności posiadania przez stronę prawa jazdy.

W odwołaniu od decyzji S. M. zarzucił rażące naruszenie prawa, tj. art. 6, 7, 8 i 107 Kpa oraz art. 67 ust. 2 Konstytucji RP. Skarżący stwierdził, że usamodzielnienie się i integracja ze środowiskiem jest uzależniona od znalezienia zatrudnienia, a pracodawca ma prawo stawiać wymaganie posiadania prawa jazdy. Ponadto wskazał, że orzeczenie nr [...] zostało zaskarżone, a badanie lekarskie w trybie odwoławczym kosztuje 300 złotych, wykonanie prawa jazdy 70 złotych, a zdjęć 20 złotych - w związku z czym skarżący wniósł o uchylenie decyzji i przyznanie mu środków pieniężnych w kwocie 390 złotych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 24 lipca 2006 roku nr 353/04 wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w związku z art. 39 ust.1 i 2, art. 8 ust. 1 pkt 2 oraz art. 150 i art. 160 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Kolegium stwierdziło, że zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej, która w dniu 1 maja 2004 roku utraciła moc. Zgodnie z art. 150 nowej ustawy o pomocy społecznej z dnia

12 marca 2004 roku, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia

w życie, tj. przed dniem 1 maja 2004 roku, stosuje się przepisy nowej ustawy. Wobec tego Kolegium obowiązane było rozpatrzyć niniejszą sprawę na podstawie przepisów nowej ustawy o pomocy społecznej. W myśl jej przepisów, pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości

(art. 2 ust. 1). Potrzeby osób korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4). Ustawa jednocześnie zobowiązuje osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej (art. 4). Przesłanką pozwalającą na przyznanie pomocy w formie bezzwrotnej jest spełnienie przez ubiegającego się kryteriów dochodowych określonych w art. 8 ust. 1 ustawy, przy jednoczesnym wystąpieniu jednej z okoliczności wymienionych w art. 7 pkt 2-15 ustawy, tj. sieroctwa; bezdomności; bezrobocia; niepełnosprawności; długotrwałej lub ciężkiej choroby; przemocy w rodzinie; potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności; bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych; braku umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej placówki opiekuńczo-wychowawcze; trudności w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy; trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego; alkoholizmu lub narkomanii; zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej; klęski żywiołowej lub ekologicznej. Zdaniem Kolegium, spełnienie ustawowego kryterium dochodowego nie jest zatem jedynym warunkiem przyznania pomocy społecznej.

Artykuł 39 ust. 1 ustawy stanowi, że zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw

w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2). Organ pomocy społecznej może przyznać zasiłek celowy, lecz nie jest do tego zobligowany; działa w ramach uznania administracyjnego i przy uwzględnieniu posiadanych środków finansowych. Ustawa nie określa wysokości takiego zasiłku. Wyznacznikami ustalenia wysokości zasiłku celowego są sytuacja materialna wnioskodawcy i możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Trudna sytuacja na rynku pracy i ubożenie społeczeństwa powodują nieustanne powiększanie się kręgu osób potrzebujących wsparcia. Organy pomocy społecznej na ogół trafnie oceniają do kogo i w jakim zakresie owo wsparcie kierować. Niedostateczna wielkość posiadanych środków finansowych na zasiłki celowe, powoduje konieczność "dzielenia" ich w ten sposób, aby jak największa grupa osób i rodzin mogła uzyskać chociażby minimalne wsparcie.

S. M. jest osobą bezdomną i bezrobotną nie posiadającą żadnego dochodu, a zatem spełnia ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do ubiegania się o przyznanie pomocy społecznej. Jednocześnie, ze znajdującego się w aktach sprawy orzeczenia wydanego przez psychologa uprawnionego do badania osób kierujących pojazdami wynika, że nie posiada on (bezterminowo) predyspozycji do kierowania pojazdami kat. B. W ocenie Kolegium, nie zachodzą podstawy do przyznania wnioskowanej pomocy, ponieważ byłoby to niezasadne.

S. M. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Skarżący zarzucił naruszenie prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, o którym mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i zażądał odszkodowania w kwocie 10 tysięcy złotych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Skarga nie mogła być uwzględniona, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

W niniejszej sprawie organy obu instancji stwierdziły, że skarżący S. M. spełnia warunki przyznania pomocy w postaci zasiłku celowego, jednakże odmówiły przyznania żądanych zasiłków z uwagi na niecelowość udzielenia pomocy na wskazane we wniosku potrzeby. Nadto organ I instancji wskazał na brak współpracy skarżącego z pracownikiem socjalnym w zakresie rozwiązywania trudnej sytuacji, który to uniemożliwia stwierdzenie przez organ konieczności posiania prawa jazdy.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 2). Przy osiąganiu tego celu podopieczni nie powinni być bierni, a wręcz przeciwnie są zobowiązani do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Jednocześnie ustawodawca w art. 11 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej dopuścił możliwość odmowy przyznania świadczeń w przypadku braku współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji.

Z akt administracyjnych wynika, że S. M. został zobowiązany do poszukiwania pracy i zdawania sprawozdań o krokach podjętych w celu jej znalezienia w formie pisemnej co dwa tygodnie. Powyższe zobowiązanie zostało przez skarżącego podpisane w wywiadzie z dnia 23 grudnia 2003r. W wywiadzie tym nadto zawarta jest ocena sytuacji osoby oraz wnioski pracownika socjalnego, z których wynika, że ze względu na brak współpracy klienta nie jest możliwe dokonanie oceny jakości starań mających na celu podjęcie zatrudnienia, jak również, że S. M. nie informuje pracownika socjalnego o podejmowanych działaniach mających na celu przezwyciężenie trudnej sytuacji.

W ocenie Sądu organ pomocy społecznej prawidłowo wyjaśnił sprawę, a należycie ustalone okoliczności faktyczne mogą stanowić postawę odmowy przyznania świadczenia. Sąd nie znalazł nieprawidłowości w postępowaniu organu pomocy społecznej. Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy, a zatem jest zgodna z prawem.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) skargę w części dotyczącej rozstrzygnięcia o odmowie przyznania skarżącemu pomocy w formie zasiłków celowych jako niezasadną oddalił.

W niniejszej sprawie zgłoszenie żądania zasądzenia od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego odszkodowania nie może być przedmiotem rozpoznania, albowiem nie należy do właściwości wojewódzkiego sądu administracyjnego. Zakres kognicji wojewódzkiego sądu administracyjnego określony przepisami art. 3 § 2 i art. 4 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie obejmuje wydawania rozstrzygnięcia w takim przedmiocie. Żądanie to ma charakter roszczenia cywilnoprawnego i może być dochodzone wyłącznie przed sądem powszechnym. Z tych przyczyn skargę w tym zakresie należało odrzucić na mocy art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.