Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 721/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-06-09 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Utrzymano w mocy postanowienie -art. 260 §1 ustawy PoPPSA
Powołane przepisy: article: art. 260 par 1 i 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu P. B. i M. B. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 12 maja 2016 r. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. B. i M. B. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne postanawia utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy


UZASADNIENIE

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł skarżący – P. B. i M. B. wnieśli przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazali, że ich sytuacja finansowa jest na tyle trudna, że nie są w stanie dokonać wpłaty bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny.

Pismem z 4 kwietnia 2016 r. skarżący zostali wezwany do złożenia wniosków na urzędowych formularzach PPF oraz do nadesłania dokumentów dotyczących ich sytuacji finansowej.

W odpowiedzi skarżący – P. B. złożył stosowny wniosek i powtórzył, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek wskazał na następujące okoliczności: "brak znacznych dochodów, utrzymywanie się przede wszystkim ze stosunku pracy przy uprzednim funkcjonowaniu w układzie jako pracodawca – właściciel dobrze działającej firmy, niemożność funkcjonowania w systemie przed wydaniem decyzji starosty kościańskiego zakazującej prowadzenia działalności gospodarczej, obsługa zobowiązań powstałych przed wprowadzeniem zakazu prowadzenia stacji diagnostycznej, które w przeszłości były pokrywane z dochodu stacji". Skarżący oświadczył, że pozostaje w związku małżeńskim, razem z żoną prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Wnioskodawca posiada nieruchomość rolną o pow. 57,2452 ha, posiada również nieruchomości związane z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz przedmioty o wartości powyżej 5.000 zł wg załączonej ewidencji środków trwałych. Dochód żony w 2015 r. wyniósł 4.773,32 zł. Skarżący podał, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza opiera się obecnie na wynajmie części pomieszczeń, w których w przeszłości wykonywał działalność gospodarczą. Przychody z najmu są jednocześnie przychodami z działalności gospodarczej.

Skarżący oświadczył, że uzyskuje dochody: ze stosunku pracy w wysokości 1.850 zł netto, z tytułu renty inwalidzkiej po potraceniach – 415,71 zł z kolei z działalności gospodarczej poniósł stratę. Skarżący wskazał, że koszty związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego wynoszą ok. 2.230,- zł, przy czym gaz, prąd 460,- zł, woda, kanalizacja 60,- zł, koszty związane z ogrzewaniem mieszkania 350,- zł, telefon 100,- zł, ubezpieczenie na życie 60,- zł, pozostałe wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego 1.200 zł. Do wniosku załączył ewidencję środków trwałych oraz zeznanie podatkowe za 2015 r.

Skarżąca – M. B. w złożonym przez siebie wniosku powtórzyła argumentację i oświadczania złożone przez jej męża dotyczące ich sytuacji finansowej i majątkowej. Wskazała ponadto, że uzyskuje dochód z tytułu renty inwalidzkiej w wysokości 372,36 zł. Do wniosku załączyła roczne obliczenie podatku przez organ rentowy (PIT 40-A) za 2015 r.

Postanowieniem z dnia 12 maja 2016r. Referendarz Sądowy odmówił Skarżącym przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Referendarz sądowy uznał, iż wpis sądowy ciążący na skarżących nie jest obciążeniem ponad ich możliwości finansowe.

Pismem z 20 maja 2016 r., Skarżący złożyli sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego. W uzasadnieniu wskazali, iż ich dochody drastycznie spadły Nie są w stanie uiścić opłaty od kosztów sądowych w oznaczonej przez Sąd kwocie.

W ocenie Skarżących ich sytuacja finansowa znacznie odbiega od przedstawionej przez referendarza sądowego, gdyż wszelkie ustalenia nie odzwierciedlają stanu faktycznego. Wskazali, iż sytuacja finansowa uległa znacznemu pogorszeniu z powodu wypadku, któremu uległ Skarżący. W związku z tym obecnie przebywa na rencie. Skarżący nie są w stanie dochodzić swoich praw ponieważ nie stać ich na opłacenie kosztów sądowych W związku z powyższym wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i nadanie sprawie biegu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.

Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

W odniesieniu do meritum sprawy Sąd zauważa, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, iż na takiej osobie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi – komentarz, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, str. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J.P. Tarno, Prawo..., str. 320). Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, nie publ.) ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej.

Skarżący ubiegają się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi w kwocie 100 zł. W myśl zatem art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ich obowiązkiem było wykazanie, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Okoliczności przedstawione przez Skarżących we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również wynikające z akt nie pozwalają uznać, że Skarżący spełniają przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi.

Sąd zauważa, iż Skarżący uzyskują dochody z następujących źródeł: ze stosunku pracy skarżącego - 1.850 zł, z tytułu rent 372,36 i 415,71 zł, a przede wszystkim z tytułu prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej.

Za 2015 r. (zgodnie z zeznaniem PIT-36L) przychód z tego tytułu wyniósł 117.050,70 zł.

Tym samym, średnie miesięczne przychody skarżących kilkukrotnie przewyższają obciążenia z tytułu kosztów sądowych oraz deklarowanych kosztów utrzymania koniecznego rodziny. Na ograniczenie możliwości płatniczych wnioskodawcy do granic zabezpieczenia minimum socjalnego nie wskazują wydatki realizowane w pozarolniczej działalności gospodarczej.

Należy wskazać, iż ujemny wynik finansowy z pozarolniczej działalności gospodarczej, istnienie zobowiązań kredytowych, czy też prowadzenie postępowania egzekucyjnego nie są wystarczające dla przyjęcia stanowiska, że wnioskodawca nie posiada możliwości przeznaczenia środków finansowych na uiszczenie pełnych kosztów postępowania. Powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej i nie przesądza automatycznie o zaistnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 18 grudnia 2013 roku, sygn. akt II GZ 747/13). W orzecznictwie uznaje się również, że koszty sporów sądowych stanowią część kosztów prowadzenia działalności gospodarczej, zatem zdolność do ich ponoszenia należy badać – przede wszystkim – z uwzględnieniem osiąganych przychodów, a nie dochodów.

Co równie istotne, skarżący posiadają znacznej wielkości nieruchomość rolną – ponad 57 ha. Jeszcze kilka lat temu (w 2013 r.), uzyskiwali z działalności rolniczej przychód roczny w wysokości 100.000 zł (por. oświadczenia i dokumenty złożone

w sprawach o sygn. akt III SA/Wa 1923-1925/14). Aktualnie skarżący nie wskazali, czy posiadane nieruchomości rolne stanowią dla nich dodatkowe źródło przychodów. Nie zmienia to jednak faktu, że stanowią one majątek znacznej wartości i jeśli nawet nie stanowią, to mogą stanowić istotne źródło przychodów.

Ponadto Sąd zauważa, iż sytuacja finansowa skarżących była już przedmiotem oceny NSA, który w postanowieniu z 12 stycznia 2016 r., sygn. akt II FZ 1049/15 wskazał, że: "skarżący dysponują znacznym majątkiem, w tym nieruchomościami, które generują przychody. Co więcej, skoro skarżący są w stanie wygospodarować odpowiednie kwoty pieniężne na obsługę zobowiązań kredytowych o charakterze cywilnoprawnym, nie sposób uznać jednocześnie, że nadmiernym obciążeniem będzie dla nich poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie".

Podsumowując, wniosek skarżących o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie zwłaszcza, że jedynym kosztem sądowym na obecnym etapie postępowania jest wpis sądowy w wysokości 100 zł.

Odnosząc się natomiast do zarzutu zawartego w sprzeciwie, iż obecna sytuacja finansowa skarżących odbiega od przedstawionej przez referendarza sądowego, podnieść należy, że nie została ona poparta żadnymi argumentami i tym samym uniemożliwia ona ustosunkowanie się do niej. Skarżący poza gołosłownymi oświadczeniami nie wykazali pogorszenia swojej sytuacji finansowej.

Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że prawidłowo referendarz sądowy odmówił Skarżącym przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Nie wykazano bowiem przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 .p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzeczono o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.