Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 793/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-09-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 par 3,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant ref. staż. Anna Dziosa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2012 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej [...] z siedzibą w W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zameldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2011 roku nr [...] 2. zasądza Wojewody [...] na rzecz skarżącej Spółdzielni Mieszkaniowej [...] z siedzibą w W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem od zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu 2 sierpnia 2011 r. na wniosek P.G. zostało wszczęte

postępowanie administracyjne w przedmiocie zameldowania ww na pobyt stały

w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W.. We wniosku o zameldowanie

wnioskodawca podał, że w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W.

zamieszkuje z zamiarem stałego pobytu od lipca 2006 roku. Obecnie mieszka w tym

lokalu razem P.L., który w lokalu tym jest zameldowany. W lokalu tym

mieszkał (aż do śmierci w dniu [...] sierpnia 2008 r.) również J.B., który

posiadał spółdzielcze prawo do tego lokalu. P.G. podał, że w lokalu nr [...] przy

ul [...] w W. posiada swoje rzeczy, włada kluczami do mieszkania

i ma do niego swobodny dostęp.

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, Prezydent W. decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...],

wydaną na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji

ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001 r., nr 87, poz. 960 ze zm.) i art. 104

K.p.a. orzekł o zameldowaniu na pobyt stały P.G. w lokalu nr [...] przy

ul. [...] w W..

Od decyzji odwołanie złożyła strona skarżąca – Spółdzielnia Mieszkaniowa

"O" z siedzibą w W., podnosząc, że zameldowanie P.G.

na pobyt stały w ww lokalu nastąpiło mimo jej sprzeciwu, wyrażonego w piśmie

z dnia [...] października 2011 r. Strona skarżąca podniosła, że J.B. który

mieszkał w lokalu przy ul. [...] w W. aż do śmierci w 2011 r. został

wykluczony z grona członków spółdzielni z powodu zaległości w opłatach w dniu

[...] stycznia 2007 r. Wspólnie z nim w lokalu tym mieszkał P.L., natomiast

Spółdzielnia nie posiada żadnych, informacji wskazujących na to, aby P.G.

mieszkał w tym, lokalu (choćby np. przez zwiększenie wysokości opłat za ilość osób

zamieszkujących lokal).

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2012 r. - zaskarżoną do

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - utrzymał w mocy decyzję

Prezydent W. z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...].

Orzekające w sprawie organy obu instancji stwierdziły, że osoba, która

przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby

obowiązana jest zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed

upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia. Na podstawie tego zgłoszenia,

organ prowadzący ewidencję ludności obowiązany jest dokonać zameldowania (art.

47 ust. 1 tej ustawy), które przybiera postać czynności rejestracyjnej rodzącej skutki

prawne. Jeżeli jednakże fakt zamieszkiwania w danym lokalu nie zostanie

potwierdzony przez osobę posiadającą prawo do lokalu (art. 29 ust. 1 ustawy),

ustawa nakłada na organ gminy obowiązek rozstrzygnięcia takiej sprawy w drodze

postępowania administracyjnego. Podkreśliły, że zarówno brak potwierdzenia pobytu

w lokalu przez jego właściciela, ale i brak wyraźnej zgody na zameldowanie, nie

stanowi negatywnej przesłanki do dokonania zameldowania w lokalu. Jednocześnie

jednak organ II instancji, powołując się na orzecznictwo (wyrok NSA z dnia 5 maja

1997 r., sygn. akt V SA 1739/96 i wyrok z dnia 15 maja 2007 r., sygn. akt II OSK

773/06) podkreślił, ze pobyt osoby ubiegającej się o zameldowanie w lokalu musi

mieć charakter pobytu legalnego. Pobyt legalny oznacza przebywanie w lokalu na

zasadach zgodnych z prawem, za wiedzą i zgodą właściciela lokalu lub innej osoby

uprawnionej do dysponowania lokalem.

Zarówno Prezydent W. jak i Wojewoda podkreślili, że fakt

zamieszkiwania P.G. w spornym lokalu potwierdziła zarówno kontrola

meldunkowa (z dnia 12 października 2011 r.) jak również świadkowie: S.H.

oraz Z.H., zamieszkujący w sąsiednim lokalu (nr [...] przy ul. [...]

w W.).

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie wniosła Spółdzielnia Mieszkaniowa "O" w W. -

właściciel lokalu nr [...] przy ul. [...] w W.. Zaskarżonej decyzji

zarzuciła naruszenie art. 50 i art. 6 Konstytucji RP, art. [...]0 i art. 690 k.c, art. 11

ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych. W skardze

Spółdzielnia stwierdziła, że obecnie posiada tytuł prawny do lokalu i wszczęła

procedurę eksmisji P.L. z tego lokalu. Skarżąca podkreśliła, że fakt

przebywania P.G. w ww lokalu nie został nigdy potwierdzony choćby

zgłoszeniem ilości osób zamieszkujących ten lokal do wyliczenia opłat, a jego

nazwisko nie figuruje w żadnych dokumentach Spółdzielni.

2

Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu I i II

instancji oraz o zasądzenie na kosztów postępowania według norm przepisanych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej

wskazane.

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. -

dalej P.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie

zaskarżonej decyzji następuje wówczas, gdy Sąd stwierdzi: naruszenie prawa

materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające

podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo inne naruszenie

przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

W realiach niniejszej sprawy podkreślić trzeba, iż sąd administracyjny nie jest

związany zarzutami ani wnioskami skargi i zawartą w skardze argumentacją.

Obowiązany jest natomiast, zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. do oceny praworządności

zachowań organów administracji w danej sprawie. Oznacza to, że podniesione

w skardze zarzuty nie są wyłącznym kryterium badania legalności zaskarżonego aktu

lub czynności. Sąd ma bowiem obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia

prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie

w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze

i dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet

gdy dany zarzut nie został podniesiony.

Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził, że skarga

zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja jak i utrzymana

nią w mocy decyzja Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2011 r.

naruszają prawo procesowe, które mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu jest decyzja Wojewody

[...] z dnia [...] marca 2012 r. wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1

ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.

z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: K.p.a.) oraz art. 47 § 2 w związku z art. 10

ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych

(tekst jedn. Dz. U. z 2006 r.139, poz. 993 ze zm.). Decyzją tą Wojewoda utrzymał

3

w mocy decyzję organu I instancji (Prezydenta W.) z dnia [...] listopada

2011 r. orzekającą o zameldowaniu na pobyt stały P.G. w lokalu nr [...] przy

Zdaniem Sądu, orzekające w przedmiocie zameldowania P.G. na

pobyt stały w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. organy administracji

publicznej dopuściły się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego,

w szczególności art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a. i 107 § 3 K.p.a.

W rozpoznawanej sprawie nie wyjaśniono bowiem wszystkich okoliczności istotnych

dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonano dowolnej oceny

dowodów, bez wyraźnego wskazania przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń

i zarzutów strony skarżącej. Tym samym organy rozstrzygając w przedmiotowej

sprawie dopuściły się naruszenia przepisu art. 8 K.p.a. i wyrażonej w nim zasady

pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. Naruszenie wspomnianych

przepisów procedury administracyjnej mogło mieć - w ocenie Sądu - istotny wpływ na

ostateczny wynik sprawy, a więc stanowi dostateczną podstawę prawną do uchylenia

przez sąd administracyjny zarówno zaskarżonej decyzji jak i utrzymanej nią w mocy

decyzji organu pierwszej instancji.

Zameldowanie i wymeldowanie z pobytu stałego lub czasowego jest jedynie

rejestracją danych o miejscu pobytu osoby (art. 1 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności

i dowodach osobistych), a tym samym nie rodzi ani nie pozbawia uprawnień do

lokalu. Obowiązek meldunkowy wynika wprost z przepisów ustawy i nie wymaga

konkretyzacji w drodze decyzji. Wykonywanie tego obowiązku polega na zgłoszeniu

wymaganych danych (art. 9 ust. 1, art. 10 i 15 ustawy) właściwemu organowi, który

dokonuje rejestracji będącej czynnością materialno-techniczną rodzącą skutki

prawne. Jeżeli dane zawarte w zgłoszeniu osoby wykonującej obowiązek

meldunkowy budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania i wymeldowania

rozstrzyga właściwy organ gminy na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji

ludności i dowodach osobistych.

Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20.01) orzekł

o niezgodności przepisu art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach

osobistych z przepisami art. 52 ust. 1 i art. 83 w zw. Z art. 2 Konstytucji RP.

W konsekwencji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, organ meldunkowy nie

rejestruje uprawnień do lokalu osób występujących o zameldowanie, lecz gromadzi

informacje w zakresie danych o miejscu pobytu, a więc bada, czy osoba występująca

4

z wnioskiem faktycznie zamieszkuje w lokalu. Brak konieczności wykazania się

uprawnieniem do lokalu, czy to samoistnym, czy o charakterze pochodnym, nie

oznacza jednak, że przesłanką zameldowania jest wyłącznie fizyczna obecność

w lokalu. Uprawniać do zameldowania w lokalu może jedynie pobyt legalny,

oznaczający przebywanie na zasadach zgodnych z prawem, za wiedzą i zgodą

osoby uprawnionej do dysponowania lokalem. Nie można bowiem czerpać

uprawnień z zachowań sprzecznych z prawem, a instytucja zameldowania nie może

sankcjonować samowoli (por. np. wyrok NSA z dnia 15 maja 2007 r., sygn. akt II

OSK 773/06, wyrok NSA z dnia 5 sierpnia 1997 r. sygn. akt V SA 1739/96 - niepubl.

I wyrok z dnia 22 października 2004 r. sygn. akt V SA 1448/03). Wynikające z art. 52

ust. 1 Konstytucji RP wolności swobodnego (nieskrępowanego) wyboru miejsca

zamieszkania i miejsca pobytu nie należy odnosić do możliwości wyboru lokalu

(pomieszczenia), szerokie rozumienie wolności wyboru miejsca zamieszkania stałoby

w jednoznacznej kolizji z wolnościami i prawami innych osób, zwłaszcza właścicieli

nieruchomości (lokali lub budynków), a także podmiotów posiadających inny tytuł

prawny do zajmowania lokalu (oparty np. na umowie najmu).

Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że zameldowanie P.G. w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. nastąpiło wbrew woli

Spółdzielni Mieszkaniowej "O. " (Skarżącego), która posiada obecnie

prawo do tego lokalu. Ponieważ organ powziął wątpliwości czy istotnie ww

zamieszkuje w lokalu i czyjego ewentualny pobyt jest legalny, wszczął postępowanie

administracyjne zakończone zaskarżoną decyzją. Organy obu instancji uznały, że

fakt zamieszkiwania P.G. w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W.

nie budzi wątpliwości. Jednak - w ocenie Sądu - organy nie wyjaśniły, czy pobyt

P.G. w tym lokalu ma charakter legalny. Tymczasem uprawniać do

zameldowania w lokalu może jedynie pobyt legalny, związany z przebywaniem w

lokalu na zasadach zgodnych z prawem, za wiedzą i zgodą osoby uprawnionej do

dysponowania lokalem (por. np. wyrok WSA w W. z dnia 24 czerwca 2004 r.,

sygn. akt IV SA/Wa 519/03, publ. LEX nr [...]6738). Nie można czerpać uprawnień

z zachowań sprzecznych z prawem, nie może ich sankcjonować zameldowanie i

pobyt w lokalu będące następstwem naruszenia posiadania czy miru domowego.

Wolność wyboru miejsca zamieszkania nie może prowadzić do naruszenia prawa i

praw innych osób poprzez uczynienie ich bezskutecznymi .

5

W niniejszej sprawie należy zauważyć, że zarówno Wojewoda [...] jak

i Prezydent W., wydając decyzję w przedmiocie zameldowania P.G. na pobyt stały w spornym lokalu, swoje ustalenia oparli jedynie na dowodach

w postaci zeznań świadków: S.H. oraz Z.H. oraz wyniku kontroli

meldunkowej przeprowadzonej w dniu 12 października 2011 r. przez organ

I instancji. Stan faktyczny ustalony na podstawie tych dowodów, zdaniem

powyższych organów, wskazywał na wypełnienie przez P.G. przesłanek

uzasadniających zameldowanie na pobyt stały w lokalu nr [...] przy ul. [...]

w W., a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający dla

ustalenia, że zamieszkuje on w spornym lokalu, a jego pobyt ma charakter stały i

legalny.

Organy orzekające w niniejszej sprawie odstąpiły natomiast od przesłuchania

innych świadków, np. sąsiadów, A.B. (córki J.B.) na

okoliczność, czy P.G. zamieszkuje w spornym lokalu oraz czy zamieszkuje w

nim z zamiarem stałego pobytu. Należy podkreślić, że Skarżąca w toku

prowadzonego postępowania poinformowała organ o tym, że nie wyraża zgody na

zameldowanie P.G. w spornym lokalu oraz o tym, że jego nazwisko nie

figuruje w dokumentach Spółdzielni, a żadne okoliczności nie wskazują, aby w lokalu

tym zamieszkiwał (np. wzrost opłat za mieszkanie).

Rozpoznając niniejszą sprawę organy administracji publicznej nie

ustosunkowały się do powyższych kwestii, nie przeprowadziły również postępowania

wyjaśniającego w podniesionej przez Skarżącą kwestii. W niniejszej sprawie organy

nie wyjaśniły także legalności pobytu P.G. w spornym lokalu (np. istnienie

ewentualnej umowy najmu lokalu), mimo stwierdzenia, że "pobyt osoby ubiegającej

się o zameldowanie w lokalu musi mieć charakter pobytu legalnego " (strona 2

uzasadnienia zaskarżonej decyzji).

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że dokonane przez organy ustalenia

w całokształcie materiału dowodowego, który winien być zgromadzony i rozpatrzony

w sposób wyczerpujący, nie można uznać za rzetelne. Zdaniem Sądu, wbrew art. 77

§ 1 K.p.a. organy zaniechały zebrania dowodów i dogłębnego rozpatrzenia sprawy.

W ocenie Sądu, brak pełnego zebrania przez organy obu instancji materiału

dowodowego, istotnego dla oceny zastosowania określonej normy prawa

materialnego, nie daje możliwości ustosunkowania się do merytorycznych zarzutów

6

(stanowiska) skarżącego. W tym sensie uchybienie to nie pozwala sądowi

administracyjnemu na pełne skontrolowanie legalności zaskarżonej decyzji. Sąd

administracyjny nie czyni bowiem własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia

zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami

procesowymi. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpującego

dokonania przez organ ustaleń faktycznych.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. na

podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270)

orzekł, jak sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i

205 cyt. ustawy. Jednocześnie w oparciu o przepis art. 152 ustawy Sąd orzekł, iż

zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się

niniejszego wyroku.