Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 61/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant ref. Marika Bibrowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2017 r. sprawy ze skargi E. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie waloryzacji odszkodowania oddala skargę


UZASADNIENIE

E. O. (dalej: "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] listopada 2016 r. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...] października 2016 r. o dokonaniu waloryzacji odszkodowania i o zobowiązaniu skarżącej do zapłaty na rzecz Gminy [...] kwoty 1 754,63 zł. Stan sprawy przedstawia się następująco:

Decyzją Starosty [...] z [...] stycznia 2014 r. ustalono odszkodowanie w wysokości 146 610,00 zł na rzecz skarżącej za działki gruntu, które wydzielono pod drogi publiczne w wyniku podziału nieruchomości (tj. działki nr [...], [...] i [...] położone w [...]). Wojewoda [...] decyzją z [...] 2014 r. utrzymał w mocy ww decyzję Starosty [...] . W dniu 30 czerwca 2015 r. skarżącej wypłacono odszkodowanie w wysokości 146 610,00 zł ustalone decyzją Starosty [...] z [...] stycznia 2014 r.

Skarżąca pismem z 12 grudnia 2015 r. zwróciła się do Wójta Gminy [...] o zapłatę odsetek w wysokości 18 324 zł z tytułu opóźnienia w wypłacie odszkodowania ustalonego decyzją Starosty [...] z [...] stycznia 2014 r. wskazując, że okres zwłoki obejmuje czas od 2 maja 2014 r. do 30 czerwca 2015 r. Pismem z 29 stycznia 2016 r. Wójt Gminy [...] zawiadomił skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie dokonania waloryzacji odszkodowania w wysokości 146 610 zł. Wójt Gminy [...] decyzją z [...] października 2016 r.: 1) dokonał waloryzacji odszkodowania w wysokości 146.610,00 zł ustalonego w decyzji Starosty [...] z [...] stycznia 2014 r. przyznanego na rzecz skarżącej, na dzień zapłaty odszkodowania, to jest na dzień 30 czerwca 2015 r., wskazując, że waloryzacji podlega kwota należnego odszkodowania w wysokości 146.610,00 zł, wypłacona w dniu 30 czerwca 2015 r. na rzecz skarżącej i zwaloryzowane odszkodowanie stanowi łącznie kwotę 144,855,37 zł, która jest niższa od kwoty ustalonego w decyzji Starosty [...] z [...] stycznia 2014 r. odszkodowania w wysokości 146.610,00 zł; 2) zobowiązał skarżącą do zapłaty na rzecz gminy [...] kwoty 1 754,63 zł, tytułem różnicy między odszkodowaniem zwaloryzowanym i odszkodowaniem ustalonym w decyzji Starosty [...] z [...] stycznia 2014 r., wypłaconym na rzecz skarżącej w dniu 30 czerwca 2015 r. ;3) zobowiązał E. O. do dokonania jednorazowej zapłaty kwoty, o której mowa w pkt 2 w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna. Od powyższej decyzji odwołała się skarżąca. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] listopada 2016 r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...] października 2016 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, że w decyzji organu pierwszej instancji zawarto dla strony dokładne wyliczenie kwoty podlegającej zwrotowi wraz ze wskazaniem działań matematycznych i wyjaśniono jedynie omyłkowo wskazano mnożnik 0,6% zamiast 0,4%, jednakże po zbadaniu tej kwestii przez Kolegium okazało się, że wyliczenie kwoty jest poprawne, tzn. organ pierwszej instancji wyliczył kwotę mnożąc 145 437,12 x 0,4 %. Wynik jest poprawny i kwota wynosi 581,75 zł. Zatem powyższa omyłka nie miała żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Z treści decyzji wynika dokładne uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia, w szczególności w zakresie wysokości kwoty podlegającej zwrotowi.

Według Kolegium podstawa prawna rozstrzygnięcia i zasadność waloryzacji nie budzą wątpliwości. Zgodnie z art. 132 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami wysokość odszkodowania ustalona w decyzji podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty. Waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania. Waloryzacja może więc dotyczyć zarówno okresu pomiędzy ustaleniem wysokości odszkodowania w decyzji a ustawowym terminem wypłaty odszkodowania (jeśli odszkodowanie zostało wypłacone w terminie, a wystąpiły przyczyny waloryzacji odszkodowania), jak i okresu między datą ustalenia wysokości odszkodowania w decyzji a data wypłaty odszkodowania z opóźnieniem. Waloryzacja służy przywróceniu ekonomicznego znaczenia odszkodowania i jest dokonywana zgodnie z art. 5 u.g.n. na podstawie wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa GUS. W przedmiotowej sprawie istniały zatem podstawy do waloryzacji kwoty odszkodowania w okresie pomiędzy datą ustalenia jego wysokości w decyzji, a dniem zapłaty. Ponadto już w samej decyzji Starosty [...] w pkt 4 wskazano, że odszkodowanie podlega waloryzacji. Należy wskazać, że waloryzacji dokonuje się na dzień zapłaty odszkodowania, a zatem na dzień 30 czerwca 2015r. Zatem gdyby wypłata odszkodowania nastąpiła jeszcze później, to waloryzacji należałoby dokonać na tę jeszcze późniejszą datę, a zatem kluczowa dla wysokości waloryzacji jest właśnie data wypłaty odszkodowania. Niesłuszne są zatem twierdzenia odwołującej się, że organ pierwszej instancji nie mógł dokonać waloryzacji po 16 miesiącach. Wyjaśniono też, że organ pierwszej instancji słusznie dokonał waloryzacji od miesiąca, w którym decyzja o ustaleniu odszkodowania stała się ostateczna, a zatem od kwietnia 2014 r., a nie jak twierdzi pełnomocnik odwołującej się od daty wydania decyzji, czyli od stycznia 2014 r. Istota art. 132 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami polega na tym, żeby waloryzacji odszkodowania dokonać od daty ustalenia wysokości odszkodowania w decyzji do daty wypłaty odszkodowania. Waloryzacja polega na przeliczeniu ustalonego odszkodowania według wzrostu lub spadku siły nabywczej pieniądza. Zasady waloryzacji zostały określone w art. 5 u.g.n. Stosownie do tych przepisów dokonywana jest ona na podstawie wskaźników zmian cen nieruchomości ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, a do czasu ogłoszenia tego wskaźnika waloryzacji dokonuje się z zastosowaniem wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (P. Wojciechowski, Komentarz do art. 132 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stan prawny 2015.03.09.). W treści art. 132 ust. 3 przytaczanej ustawy dokładnie określone zostały podmioty, które mają dokonać waloryzacji. Taka regulacja nie pozostawia zatem wątpliwości, że właściwy do tej czynności jest nie starosta ustalający odszkodowanie, ale podmiot zobowiązany do zapłaty odszkodowania, a zatem w tym przypadku Wójt Gminy [...]. W niniejszej sprawie - reprezentant Gminy [...] Wójt tej Gminy jest organem jednostki samorządu terytorialnego, zatem organem wyższego stopnia w stosunku do niego jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] z mocy art. 17 pkt 1 k.p.a. Zatem w tej sprawie organem właściwym do rozpatrzenia odwołania było SKO w [...] , a nie Wojewoda [...] (por. postanowienie NSA z 29 lutego 2012 r., I OW 203/11, Lexis.pl nr 3935242). E. O. w skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] listopada 2016 r. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji Wójta Gminy [...] z [...] października 2016 r. W motywach skargi podano, że 17 grudnia 2015 r. został złożony wniosek do Urzędu Gminy [...] o wypłatę odsetek z tytułu opóźnienia w wypłacie odszkodowania za działki gruntu wydzielone pod drogi w wyniku podziału nieruchomości, ustalonego w decyzji nr [...] Starosty [...] z [...] stycznia 2014 r. Odszkodowanie zostało wypłacone 30 czerwca 2015 r. Wniosek skarżącej dotyczył wypłaty odsetek. Wójt Gminy [...] pismem z 5 maja 2016 r. zawiadomił, że sprawą odsetek - jako właściwy organ - zajmie się Starosta [...] oraz wydał decyzję orzekającą dokonanie waloryzacji odszkodowania. Skarżąca wskazała, że kwestię waloryzacji odszkodowania reguluje art. 132 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Urząd powinien zwaloryzować odszkodowanie w dniu 30 czerwca 2015 r., tj. w dniu wypłaty. Niezastosowanie waloryzacji w momencie wypłaty odszkodowania skarżąca traktuję jako błąd Urzędu, którego skutków nie można przerzucać na stronę. Skarżąca nie kwestionuje podstawy prawnej do waloryzacji, ale nie można tego zrobić po wypłacie odszkodowania, gdy jest to waloryzacja ujemna i żądać zwrotu części odszkodowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze – w odpowiedzi na skargę – wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji

Na rozprawie, która odbyła się 10 maja 2017 r., pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, że przedstawioną decyzją z [...] kwietnia 2017 r. zakończono postępowanie w przedmiocie ustalenia odsetek należnych skarżącej z tytułu opóźnionej wypłaty odszkodowania. Z decyzji tej wynika, że rozstrzygnięto o ustaleniu odsetek ustawowych za okres opóźnienia wyliczony od 26 kwietnia 2014 r. do 29 czerwca 2015 r. w kwocie 18 657,63 zł, zobowiązując Gminę [...] do ich wypłaty na rzecz skarżącej (k. 32-35 akt sądowych). Z oświadczenia pełnomocnika wynika, że decyzja ta została wykonana przez Gminę w dniu poprzedzającym rozprawę (k. 36-37 akt sądowych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. z 2016 r., poz. 718) - dalej w skrócie: P.p.s.a.], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, nie uwzględnił skargi. W konsekwencji uznał, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] listopada 2016 r. i utrzymana nią w mocy decyzja Wójta Gminy [...] z [...] października 2016 r. nie naruszają prawa w stopniu dającym podstawy do wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Tym samym nie stwierdzono naruszeń prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i naruszeń przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 132 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami [(obecnie: Dz. U. z 2016 r., poz. 2147, ze zm.) – dalej w skrócie: "u.g.n."] wysokość odszkodowania ustalona w decyzji podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty. Waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania. Waloryzacja – jak słusznie zauważył organ odwoławczy - może dotyczyć zarówno okresu pomiędzy ustaleniem wysokości odszkodowania w decyzji a ustawowym terminem wypłaty odszkodowania (jeśli odszkodowanie zostało wypłacone w terminie, a wystąpiły przyczyny waloryzacji odszkodowania), jak i okresu między datą ustalenia wysokości odszkodowania w decyzji a data wypłaty odszkodowania z opóźnieniem. Waloryzacja oznacza urealnienie ustalonego odszkodowania, służy przywróceniu ekonomicznego znaczenia odszkodowania, polega na przeliczeniu ustalonego odszkodowania według wzrostu lub spadku siły nabywczej pieniądza i jest dokonywana zgodnie z art. 5 u.g.n. Inaczej ujmując, waloryzacja jest uaktualnieniem wartości odszkodowania, ustalonego w decyzji, a jej dokonanie, na dzień zapłaty odszkodowania, jest obowiązkiem podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania. I z racji tego, że ustalenie odszkodowania następuje w formie decyzji administracyjnej to waloryzacja, która jest urealnieniem przyjętej wysokości odszkodowania wymaga zachowania tej samej formy. Z przedstawionego stanu sprawy i akt postępowania administracyjnego wynika, że decyzją Starosty [...] z [...] stycznia 2014 r. ustalono i przyznano na rzecz skarżącej odszkodowanie w wysokości 146 610 zł za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne (pkt 1 i pkt 2 decyzji). Następnie, w pkt 4 ww decyzji zastrzeżono, że ustalone odszkodowanie podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty. Wojewoda [...] decyzją z [...] 2014 r. utrzymał w mocy decyzję z [...] stycznia 2014 r. i z treści pieczęci uzupełnionej odręczną adnotacją pracownika organu widniejących na przedmiotowej decyzji wynika, że decyzja odszkodowawcza stała się ostateczna w dniu [...] 2014 r. W dniu 30 czerwca 2015 r. nastąpiła na rzecz skarżącej zapłata 146 610 zł odszkodowania. Z kolei decyzją Wójta Gminy [...] z [...] października 2016 r. – wydaną po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego z urzędu (zawiadomienie z 29 stycznia 2016 r.) - dokonano waloryzacji przedmiotowego odszkodowania. Waloryzacji podlegała kwota należnego odszkodowania w wysokości 146 610 zł i zwaloryzowane odszkodowanie stanowiło kwotę 144 855,37 zł, co dało różnicę w wysokości 1 754,63 zł pomiędzy wypłaconym odszkodowaniem a zwaloryzowanym odszkodowaniem. Zatem skarżąca decyzją Wójta Gminy [...] z [...] października 2016 r. utrzymaną w mocy zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2016 r. została zobowiązana do zwrotu na rzecz Gminy [...] kwoty 1 754,63 zł. W świetle przytoczonej regulacji prawnej i przedstawionego stanu sprawy Sąd uznał zgodność z zastosowanym prawem wydanych w postępowaniu waloryzacyjnym decyzji. Skoro w sprawie doszło do wypłaty niezwaloryzowanego odszkodowania, pomimo zastrzeżonej waloryzacji w pkt 4 decyzji odszkodowawczej, to zasadne było wszczęcie z urzędu - na zasadzie art. 132 ust. 3 u.g.n. - postępowania waloryzacyjnego przez Wójta Gminy [...] , jako organ Gminny [...] - jednostki samorządu terytorialnego – zobowiązanej do zapłaty odszkodowania. W sprawie zaistniała podstawa do waloryzacji kwoty odszkodowania w okresie pomiędzy datą ustalenia jego wysokości w decyzji z [...] stycznia 2014 r. (ostatecznej od [...] 2014), a dniem zapłaty odszkodowania (tj. 30 czerwca 2015 r.). Waloryzacji odszkodowania dokonano prawidłowo, albowiem od miesiąca, w którym decyzja o ustaleniu odszkodowania stała się ostateczna, czyli od kwietnia 2014 r. do daty wypłaty odszkodowania. W efekcie zobowiązano skarżącą do zwrotu nienależnej kwoty – stanowiącej różnicę pomiędzy odszkodowaniem zwaloryzowanym a odszkodowaniem ustalonym. W świetle przedstawionego stanu sprawy, przytoczonej regulacji prawnej i poczynionego wywodu, niesłuszne są twierdzenia skarżącej, jakoby dokonana decyzją z [...] października 2016 r., utrzymaną w mocy zaskrzoną decyzją z [...] listopada 2016 r. waloryzacja była nieprawidłowa, czyli niezgodna z prawem.

W tym stanie rzeczy Sąd – na mocy art. 151 P.p.s.a. – oddalił skargę.