Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 403/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2006-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Podatki inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 133 par. 1, 2 i 3, art. 240 par. 1, art. 241 par. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 73 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 68 poz 622
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Sadurski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Marcinowski,, Sędzia NSA Maria Wieczorek, Protokolant Asystent sędziego Adam Traczyk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 7 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi A. K. i R. K. prowadzących działalność gospodarczą jako "[...]" spółka cywilna z siedzibą w M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

I

Decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz.U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 z późn. zm.) w związku z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 17 marca 2004 r. Prawo celne (Dz.U. nr 68 poz. 622) Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] nr [...] odmawiającą uchylenia decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł z [...] nr [...] w przedmiocie opłaty manipulacyjnej dodatkowej.

W uzasadnieniu organ przedstawił wynikający z akt sprawy stan faktyczny. W dniu [...] 2001 r. w Oddziale Celnym w K. – Terminal Samochodowy w K., został wprowadzony na polski obszar celny towar w postaci 142 rulonów wykładziny podłogowej. Towar przewożony był pod osłoną karnetu TIR nr [...], należącego do firmy "[...]" spółka cywilna A. K. i R. K. W wyniku rewizji celnej ciągnika siodłowego marki IVECO o nr rej. [...] oraz naczepy marki FREUHAF o nr rej.[...] przeprowadzonej dnia [...] 2001 r. funkcjonariusze celni ujawnili nie przedstawiony organowi celnemu towar, w postaci: 64 000 paczek papierosów marki Superkings, 24 900 paczek papierosów marki Sovereign, 42 800 paczek papierosów Sovereign Classic oraz 16 500 paczek papierosów marki Regal, łącznie ujawniono 148 200 paczek papierosów. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] Dyrektor Urzędu Celnego wszczął postępowanie w sprawie wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej z tytułu ujawnienia towaru nielegalnie wprowadzanego na polski obszar celny a następnie decyzją z dnia [...] 2001 r. nr [...] wymierzył opłatę manipulacyjną dodatkową w kwocie 168.716,00 zł. Podstawę prawną ww. decyzji stanowił art. 267 § 2 Kodeksu celnego, który stanowił, że jeżeli po przedstawieniu towaru wprowadzonego na polski obszar celny organ celny wykaże nadwyżkę towaru ujawnionego w wyniku rewizji celnej w stosunku do towaru przedstawionego, to od osoby, o której mowa w art. 39 Kodeksu celnego, pobiera się opłatę manipulacyjną dodatkową w wysokości wartości celnej towaru odpowiadającej nadwyżce.

Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie zaś Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją nr [...] z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Pismem z dnia [...] pełnomocnik strony wniósł na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2003 r. sygn. akt I SA/Lu 670/02 sąd oddalił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi i jednocześnie skargę odrzucił.

Pismem z dnia [...] 2002 r. pełnomocnik strony J. C. złożył do Dyrektora Izby Celnej organu właściwego - zgodnie z ustawą z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. 41 poz. 365) - wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł nr [...]. Dyrektor Izby Celnej odmówił stwierdzenia nieważności decyzji objętej wnioskiem.

Pismem z dnia [...] strona złożyła do Ministra Finansów wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją Prezesa Głównego Urzędu Ceł nr [...] z dnia [...]. Wniosek został przekazany zgodnie z właściwością do Dyrektora Izby Celnej. We wniosku o wznowienie postępowania strona zarzuciła powołanej wyżej decyzji naruszenie art. 120, art. 122, art. 187 § 1, art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej oraz art. 276 § 2 Kodeksu celnego, polegające na przyjęciu, że rzecz pochodząca z przestępstwa jest towarem w rozumieniu powyższych przepisów. Ponadto pełnomocnik strony powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lipca 2003 r. sygn. akt [...] uchylający decyzję Dyrektora Izby Celnej nr [...] z dnia [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na korzystanie z procedury TIR wyjaśniając, że z treści uzasadnienia powołanego wyroku wynika, że przewoźnik nie naruszył przepisów celnych, w tym przepisów Konwencji TIR. W ocenie skarżących stwierdzenie takie poddaje w wątpliwość zasadność zastosowania w stosunku do nich przepisu art. 276 § 2 Kodeksu celnego i wymierzeniu opłaty manipulacyjnej dodatkowej. Dodatkowo wskazano, że jeżeli jeden organ stwierdza, że normy prawne nie zostały naruszone i przewoźnik może pod osłoną karnetu TIR świadczyć usługi przewozowe, to inny organ nie ma prawa wskazywać, że w tym samym zakresie doszło do naruszenia przepisów. Powyższe uzasadnia stwierdzenie, że w sprawie objętej wnioskiem doszło do naruszenia art. 240 Ordynacji podatkowej.

Pismem z dnia [...] 2006 r. strona wyjaśniła, iż przesłankę do wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie stanowi art. 240 §1 pkt 4, pkt 5 oraz pkt 7 Ordynacji podatkowej, co wynika z faktu, iż organ celny nie znając stanowiska NSA, zgodnie z którym przewoźnik nie naruszył przepisów celnych, nie mógł znać oceny prawnej wszelkich przesłanek dotyczących wymiaru opłaty dodatkowej.

Jednocześnie skarżący oświadczyli, iż "z nie do końca własnej winy" nie brali udziału w prowadzonym postępowaniu, ponieważ ustanowiony przez nich pełnomocnik nie wykonał pełnomocnictwa w sposób prawidłowy, uchybiając terminowi wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Dyrektor Izby Celnej decyzją nr [...] z dnia [...] odmówił uchylenia decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł nr [...] z dnia [...]. W dniu [...] 2006 r. strona złożyła od w/w decyzji odwołanie, wnosząc o jej uchylenie.

W ocenie skarżących, zaskarżona decyzja zawiera wadę prawną, stąd w zaistniałym stanie faktycznym organ celny winien sam z urzędu wznowić postępowanie w celu jej wyeliminowania z obrotu prawnego, stosownie do treści wyroku NSA.

Dodatkowo skarżący zarzucili zaskarżonej decyzji nieuzasadnione powołanie się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, który orzekł, iż art. 276 § 2 Kodeksu celnego jest zgodny z Konstytucją. Powołane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego odnosiło się bowiem do innych okoliczności faktycznych, ponieważ w/w wyrok dotyczył podmiotu, będącego importerem towaru, nie zaś - jak miało to miejsce w niniejszej sprawie - przewoźnikiem towaru. W ocenie strony organ celny winien natomiast uwzględnić wyrok NSA, gdyż jest on ściśle związany z całym postępowaniem potwierdzając, iż wnioskodawca nie ponosi odpowiedzialności za przemyt towaru.

Rozpoznając odwołanie Dyrektor Izby Celnej w stwierdził, że jedną z zasad postępowania administracyjnego jest zasada trwałości decyzji ostatecznych. Możliwość wzruszenie decyzji ostatecznych stwarzają jedynie tryby nadzwyczajne jak np. wznowienie postępowania oraz stwierdzenie nieważności decyzji. Są to szczególne środki wzruszania decyzji ostatecznych, ich granice wyznaczają przepisy prawa, które stanowią o przesłankach i warunkach dopuszczalności uruchomienia takiego trybu.

Dyrektor Izby Celnej dokonał oceny przesłanek ujętych w art. 240 § 1 pkt 4, pkt 5 oraz pkt 7 Ordynacji podatkowej, pod kątem możliwości ich wystąpienia w przedmiotowe sprawie.

W sprawie nie zaistniała przesłanka wymieniona w art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej.

Strona została bowiem zawiadomiona w dniu [...] 2001 r. o wszczęciu postępowania w sprawie wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej, ustanawiając pełnomocnika do reprezentowania jej interesów w prowadzonym postępowaniu w osobie Pana C. M. z Kancelarii Adwokackiej w E. W/w pełnomocnik uczestniczył w imieniu strony w poszczególnych fazach prowadzonego postępowania m.in. składając stosowne wnioski dowodowe. Okoliczność, że pełnomocnik wnioskodawcy nie złożył ostatecznie w ustawowym terminie skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł nr [...] z dnia [...], nie może być traktowana jako "brak udziału strony w postępowaniu". Orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego o odrzuceniu skargi na decyzję z dnia [...] było wszakże konsekwencją działania, a właściwie zaniechania pełnomocnika strony, stosownie do ustanowionego stosunku pełnomocnictwa.

Należy zauważyć, że spółka miała świadomość tego, kogo obciążają czynności wykonane przez pełnomocnika, skoro w swym wniosku z dnia [...] 2006 r. znalazło się sformułowanie iż "nie do końca z własnej winy nie braliśmy udziału w postępowaniu". Obowiązujące przepisy prawne nie przewidują instytucji "winy częściowej", jako przesłanki uzasadniającej ewentualne wznowienie postępowania. A strona ustanawiając pełnomocnika winna mieć świadomość, iż czynności dokonane przez przedstawiciela w granicach upoważnienia pociągają za sobą skutki bezpośrednio dla osoby, która ustanowiła przedstawiciela. Z tego też względu brak podstaw do uchylenia przedmiotowej decyzji w oparciu o art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji Podatkowej.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2003 r., sygn. akt V SA 2942/02, stwierdzający, iż wykazane przez NSA braki w zakresie postępowania wyjaśniającego dotyczyły stricte postępowania o cofnięcie pozwolenia na korzystanie z procedury TIR, nie zaś postępowania w zakresie wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego wiąże, lecz jedynie w konkretnej, indywidualnej sprawie administracyjnej. Stroną postępowania zakończonego wyrokiem NSA z dnia 15 maja 2003 r., sygn. akt V SA 2942/02 był Dyrektor Izby Celnej, zaś w przedmiotowej sprawie jedną ze stron jest Dyrektor Izby Celne, czyli odrębny organ celny.

Niezasadne jest więc powoływanie się przez skarżącego na w/w wyrok wydany w przedmiocie uchylenia pozwolenia na korzystanie z procedury TIR jako przesłankę uzasadniającą konieczność uchylenia decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...] nr [...] z dnia [...].

Odnosząc się do treści art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Organ podniósł, że niezbędną przesłanką umożliwiającą uchylenia decyzji ostatecznej jest łączne zaistnienie następujących warunków:

1) muszą wyjść na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody,

2) okoliczności te lub dowody - są istotne dla sprawy, istnieją w dniu wydania decyzji, nie były znane organowi, który wydał decyzję. Pod pojęciem okoliczności faktycznej lub dowodu istotnego dla sprawy należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, a więc prawdopodobnie w sprawie zapadłaby decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego.

Z pewnością w ramach w/w przepisu prawnego nie mieści się stwierdzenie, iż organ celny nie znał w chwili wydania decyzji w sprawie wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej, stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w wyroku z dnia 15 marca 2003 r.

Nie ulega wątpliwości, iż towar został wprowadzony na polski obszar celny oraz przedstawiony organom celnym na przejściu granicznym w K. przez przewoźnika, będącego tym samym - w myśl art. 276 § 2 w związku z art. 39 Kodeksu celnego - podmiotem zobowiązanym do uiszczenia opłaty manipulacyjnej dodatkowej. Istotne jest także, że wymiar opłaty manipulacyjnej dodatkowej był obligatoryjny (art. 276 § 2 Kodeksu celnego nie przewidywał możliwości odstąpienia od wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej), zaś podstawową i wystarczającą przesłanką zastosowania wobec przewoźnika w/w sankcji było stwierdzenie, iż w chwili przedstawienia przez niego towaru wprowadzonego na polski obszar celny, występuje różnica pomiędzy towarem przedstawionym, a ujawnionym podczas rewizji celnej.

Tym samym powołana przez skarżącego przesłanka, iż "organ celny nie mógł znać oceny prawnej wszelkich przesłanek dotyczących wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej" nie może stanowić podstawy do uchylenia decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł [...] z dnia [...].

Skoro opłata manipulacyjna dodatkowa miała charakter sankcji i pobierana była przez organy celne obligatoryjnie w przypadku stwierdzenia różnicy pomiędzy towarem przedstawionym, a ujawnionym podczas rewizji celnej, to przedstawienie przez przewoźnika innej ilości towaru niż zadeklarowany musiało wywołać skutek w postaci wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej.

Obowiązujące regulacje prawne nie dają zatem podstaw do przychylenia się do wniosku skarżących do wyeliminowania z obrotu ostatecznej decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł nr [...] z dnia [...].

II

A. K. i R. K. złożyli skargę na w/w decyzję Dyrektora Izby Celnej wnosząc o jej o uchylenie.

W uzasadnieniu skarżący wskazali, że nieznani sprawcy bez wiedzy przewoźnika wprowadzili na polski obszar celny nielegalny ładunek w postaci

148 000 sztuk paczek papierosów, różnych marek. Nielegalny towar został zapakowany do legalnie zgłoszonego towaru tj. rulonów z wykładziną, w sposób profesjonalny możliwy do wykrycia wyłącznie przy zastosowaniu specjalistycznej aparatury będącej na wyposażeniu służb celnych. Skarżący podkreślają, że nie mieli możliwości stwierdzenia przemytu, gdyż przy odprawie celnej na terminalu samochodowym w Moskwie zostały złożone linki celne rosyjskich służb celnych. Dodatkową rewizję przeprowadziły również białoruskie służby celne, które również założyły swoje plomby. Wskazywany przez stronę stan faktyczny został potwierdzony przez prokuraturę, która jednoznacznie stwierdziła że przewoźnik nie miał możliwości wykrycia kontrabandy i umorzyła prowadzone w tym zakresie dochodzenie oraz wydała zabezpieczony na czas śledztwa pojazd należący do przewoźnika. Pomimo przytoczonych okoliczności faktycznych Dyrektor Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] nr [...] wymierzył opłatę manipulacyjną dodatkową w kwocie 168 716 zł.

W ocenie skarżących wydanie tej decyzji stanowiło naruszenie prawa, jednakże z winy pełnomocnika działającego w imieniu spółki nie doszło do zaskarżenia powyższej decyzji do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący podkreślają jednocześnie, że niedochowanie przez pełnomocnika spółki "[...]" spółka cywilna A. K. i R. K., terminu do wniesienia skargi stanowi ograniczenie udziału stron w toczącym się postępowaniu.

Ponadto w postępowaniu w sprawie wymiaru opłaty manipulacyjnej organy celne nie dokonały analizy, czy papierosy znalezione w czasie rewizji celnej były rzeczywiście wyrobami firm, których markę nosiły, czy też były jedynie "podróbkami". Okoliczność ta ma w ocenie strony istotne znaczenie ze względu na to, że wartość zarekwirowanego towaru stanowi podstawę obliczenia wysokości opłaty manipulacyjnej dodatkowej.

Skarżący nie zgadzają się też ze stwierdzeniem, stanowiącym podstawę nałożenia opłaty manipulacyjnej dodatkowej, że przewoźnik przedstawił mniej towaru niż rzeczywiście przewoził co stwierdzono w wyniku przeprowadzonej rewizji celnej. Skarżący wskazują, że teza taka jest fałszywa gdyż przewoźnik nie miał możliwości ustrzec się przed nielegalnym ładunkiem. Zwrócono ponadto uwagę, że stwierdzenie, że czegoś jest mniej odnosi się jedynie do faktycznego stanu posiadania, czyli do sytuacji gdy ujawniono równicę ilościową pomiędzy towarem zgłoszonym a towarem faktycznie przewożonym. Zatem jeśli ładunek jest przewożony nielegalnie, a zatem nie zgłoszony, nie ujawniony w dokumentach przewozowych to nie może być mowy o "innej ilości towaru" stanowiącej podstawę do naliczenia opłaty manipulacyjnej dodatkowej.

Skarżący podkreślili, że są przekonani o słuszności zarzutów co do zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Skarżący dokonując wyboru prowadzonej działalności wiedzieli jakie przepisy ich obowiązują, natomiast nie mogą ponosić odpowiedzialności w sytuacji, której nie przewiduje żaden przepis prawa. Toteż w ocenie skarżących w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia art. 2 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej.

III

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Ustosunkowując się do zarzutów zawartych w skardze organ stwierdził, że niezasadny jest zarzut pominięcia w prowadzonym postępowaniu okoliczności związanych z barkiem możliwości wykrycia przez przewoźnika przemytu towarów, gdyż podstawę prawną wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej stanowi art. 276 § 2 Kodeksu celnego. Powołany przepis stanowi, że jeżeli po przedstawieniu towaru wprowadzonego na polski obszar celny organ celny wykaże różnice pomiędzy towarem ujawnionym w wyniku rewizji celnej a towarem przedstawionym to od osoby, o której mowa w art. 39 Kodeksu celnego pobiera się opłatę manipulacyjną dodatkową w wysokości wartości celnej towaru odpowiadającego nadwyżce. Zawarte w ustawie sformułowanie, że "opłatę manipulacyjną dodatkową pobiera się" wskazuje na obligatoryjny charakter wydania decyzji o nałożeniu tej opłaty. Organ podkreślił również, że to przepis prawa, a nie swobodne uznanie organu określa podmiot, od którego pobiera się opłatę manipulacyjną dodatkową. W rozpatrywanej sprawie towary wykryte w wyniku rewizji celnej zostały wprowadzone na polski obszar celny przez skarżących, występujących w charakterze przewoźnika, przedstawiającego je organowi celnemu. Zatem skarżący, jako podmiot wprowadzający towar na polski obszar celny wobec braku innego podmiotu, który przejąłby odpowiedzialność są odpowiedzialni za ujawnioną w wyniku rewizji nadwyżkę przewożonych towarów. Organy celne są zobowiązane do przestrzegania obowiązującego prawa, a w badanej sprawie przepisy Kodeksu celnego nie przewidywały możliwości odstąpienia od wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej.

Dyrektor Izby Celnej nie podzielił również zarzutu skarżących dotyczących wykładni pojęcia "mniejszej" ilości towaru niż zadeklarowana. W badanej sprawie przedmiotem wymiaru opłaty manipulacyjnej jest nadwyżka towaru w postaci papierosów nie przedstawionych organowi celnemu. Zatem nie może być mowy o innej ilości towaru, ponieważ nielegalny ładunek nie występował w dokumentacji przewozowej. Odnośnie zarzutów skarżących dotyczących autentyczności przemycanych papierosów organ wskazał, że w aktach sprawy znajduje się protokół taryfikacji celnej i wyceny przedmiotów wykroczenia skarbowego z 3 sierpnia 2001 r. z treści, którego wynika, że towarem wprowadzonym nielegalnie na polski obszar celny są wyroby tytoniowe w oryginalnych opakowaniach, opatrzonych rosyjskimi znakami akcyzy.

Ponadto, zarzuty skarżących nie są adekwatne do obecnego etapu postępowania. Mogły one być podnoszone, ale na etapie skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł nr [...] z dnia [...].

Niezasadny jest podnoszony przez stronę zarzut braku jej udziału w prowadzonym postępowaniu, przejawiający się niezachowaniem przez pełnomocnika terminu do wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Strona postępowania ustanawiając pełnomocnika winna mieć bowiem świadomość, że dokonane przez niego w granicach umocowania czynności lub ich brak wywołują skutki bezpośrednio dla strony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:

IV

Na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zgodnie z § 2 powołanego wyżej przepisu sądy administracyjne sprawują kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Przedmiotem badania w sprawie jest ostateczna decyzja Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] o odmowie uchylenia decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w sprawie nałożenia opłaty manipulacyjnej dodatkowej.

Jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada trwałości decyzji ostatecznych. Zasada ta ma na celu zagwarantowanie pewności obrotu prawnego, ochronę praw nabytych jednostki, a także przyczyniania się do pogłębiania zaufania obywateli do działalności organów państwa. Zasada trwałości decyzji nie może jednak być utożsamiana z ich bezwarunkową niewzruszalnością. Realizacja tej zasady oznacza natomiast, że decyzja ostateczna, może zostać wzruszona tylko w trybie nadzwyczajnym.

Wznowienie postępowania jest trybem nadzwyczajnym stwarzającym możliwość ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie prowadzone przez organ było dotknięte kwalifikowanymi wadami prawnymi wyliczonymi wyczerpująco w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. Jest to więc nowe odrębne postępowanie, którego wszczęcie następuje na wniosek lub z urzędu.

Podkreślenia wymaga fakt, że organ prowadzący postępowanie wznowieniowe nie może wyjść poza zakres podstawy wznowienia określonej we wniosku.

V

W sprawie skarżący żądali wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 4, pkt 5 i pkt 7 tj. ze względu na to, że nie z własnej winy strona nie brała udziału w postępowaniu; wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który ją wydał oraz, że decyzja została wydana na podstawie innej decyzji lub orzeczenia sądu, które zostały następnie uchylone lub zmienione w sposób mogący mieć wpływ na treść wydanej decyzji.

Ustawodawca w art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej przewiduje możliwość wznowienia postępowania tylko na wniosek strony i tylko w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji co wynika z art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Oznacza to, że właściwy organ nie może wszcząć z urzędu postępowania w sprawie o przesłankę określoną w art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. Ordynacja podatkowa w art. 133 § 1 2 i 3 zawiera definicję pojęcia strony w postępowaniu podatkowym. Pojęcie to stosuje się odpowiednio, a nie wprost do postępowania celnego na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz.U. Nr 68 poz. 622), która to ustawa reguluje jedynie w zakresie uzupełniającym przepisy prawa wspólnotowego w tym Wspólnotowy Kodeks celny – Rozporządzenie Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. wprowadzające Wspólnotowy Kodeks celny (Dz.Urz WEL 302 z 19 października 1992 r. (zwany dalej WKC).

WKC w art. 4 zawiera szereg definicji, w tym definicję dłużnika (pkt 12), którym w sprawie są skarżący.

W innych przepisach WKC przymiot strony uzyskują podmioty związane ze stosowaniem konkretnych przepisów prawa celnego określonych w tym kodeksie.

Przepisy WKC nie regulują problematyki związanej ze wznowieniem postępowania dlatego trafne jest rozumowanie wynikające z cyt. art. 1 Kodeksu celnego z 19 marca 2004 r., że poprzez art. 73 ust.1 tego kodeksu do wznowienia postępowania należy odpowiednio stosować przepisy Działu IV Ordynacji podatkowej. Pod pojęciem strony postępowania celnego stosując odpowiednio przepisy działu IV Ordynacji podatkowej należy rozumieć podmioty określone nie tylko w definicjach legalnych, ale również w szeregu przepisach prawa celnego które mogą występować w postępowaniu celnym. Legitymację procesową do występowania w konkretnej sprawie celnej daje tym podmiotom ich własny interes prawny wynikający z prawa celnego, o którym właściwy organ celny rozstrzyga w drodze decyzji.

Tak rozumiane pojęcie strony należy odnieść również do przepisów postępowania regulujących postępowanie celne w tym również wznowienie postępowania zwłaszcza, że w niektórych przypadkach status strony zależy tylko od określonego zachowania podmiotu, którego dotyczą prawa i obowiązki wynikające z przepisów materialnych prawa celnego zwłaszcza w sytuacji wyraźnie określonej w ustawie (art. 241 § 2 pkt 1, 2 3 Ordynacji podatkowej). W stosunku do skarżących zastosowanie znajduje jedynie art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Analizując przesłanki zawarte w tym przepisie należy stwierdzić, że skarżący ich nie spełnili jeżeli weźmie się pod uwagę datę wydania decyzji, której wzruszenia domagali się skarżący i datę złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

Te właśnie okoliczności winien podkreślić organ rozstrzygając o wniosku skarżących w tym zakresie. Co do zasady należy podzielić argumentację organu zawartą w zaskarżonej decyzji dotyczącą art. 240 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej jednak nie powinna ona odnosić się do stanu faktycznego objętego sprawą niniejszą. Dodatkowo w tym miejscu można podnieść, iż prawo dłużnika celnego do wznowienia postępowania zawarte w art. 241 § 2 pkt 4 Ordynacji podatkowej (ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa tekst jednolity: Dz.U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 z późn. zm.) może być przeniesione tylko za jego zgodą na rzecz prokuratora czy Rzecznika Praw Obywatelskich zaś aby to prawo dłużnika celnego mogło być skutecznie realizowane przez w/w podmioty musza być bezwzględnie spełnione pozostałe przesłanki w/w przepisu. Wynika to ze znanej w nauce prawa zasady, iż nikt nie może przenieść na inną osobę więcej praw niż sam posiada (Nemo plus iuris transferre potest quam ipse habet). Podnieść należy, iż cechą wspólną udziału prokuratora i Rzecznika Praw Obywatelskich w postępowaniu administracyjnym czy też postępowaniach szczególnych, w tym w postępowaniu celnym na prawach strony jest to, że ich inicjatywa procesowa jest uzależniona od celu urzędowego zawartego w ustawach szczególnych dotyczących tych instytucji.

Kolejną wskazaną przez skarżących przesłanką wznowienia postępowania jest ujawnienie nowych istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji nie znanych organowi, który decyzję wydał (240 § 1 pkt 5).

Możliwość wznowienia postępowania w przypadku stwierdzenia istnienia nowych faktów lub dowodów w sprawie zakończonej ostateczną decyzją stanowi realizację zasady prawdy obiektywnej. Tworzy możliwość poprawnego ustalenia stanu faktycznego z momentu wydania decyzji. Wznowienie postępowania z powołanej wyżej przyczyny wymaga kumulatywnego spełnienia 3 przesłanek: okoliczności lub dowody, na które powołuje się strona we wniosku o wznowienie postępowania istniały już w dniu wydania decyzji, miały wpływ na wynik sprawy i nie były znane organowi.

Nowe okoliczności i dowody istotne dla sprawy to takie, które istniały w momencie wydania decyzji i mogły mieć wpływ na odmienne rozstrzygniecie, co oznacza że w sprawie zapadłaby decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego. Podkreślić należy, że podstawą wznowienia postępowania są tylko takie nowe fakty lub dowody, które nie były znane organowi wydającemu decyzję. Ma to związek z przyjęciem zasady swobodnej oceny dowodów. Zgodnie bowiem z art. 191 Ordynacji podatkowej organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Organ jest związany dokonaną oceną, a zmiana oceny nie może stanowić podstawy wznowienia postępowania. Stanowisko, że odmienna ocena przez stronę dowodu, który istniał w dniu wydania decyzji i był znany organowi wydającemu decyzję, nie uzasadnia żądania wznowienia postępowania (wyrok z dnia 15 września 1987 r. NSA IV SA 436/87).

Należy zatem stwierdzić, że w badanej sprawie nie istnieje podstawa wznowienia postępowania określona w art. 240 § 1 pkt 5. Z analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że nie istnieją okoliczności ani fakty, które miałyby cechę "nowości" w stosunku do stanu faktycznego ustalonego w momencie wydawania decyzji, której wzruszenia skarżący żądają.

W postępowaniu w sprawie koncesji na przewozy w ramach konwencji TIR, zakończonym orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2003 r. sygn. akt V SA 2942/02, nie ujawniono nowych, tzn. nieznanych organowi w momencie wydania decyzji istotnych faktów ani dowodów, dokonano jedynie ich oceny na potrzeby prowadzonego postępowania.

Skarżący powołując art. 240 § pkt 5 Ordynacji podatkowej wskazali jedynie, że z treści uzasadnienia w/w wyroku wynika, że nie naruszyli oni przepisów prawa celnego, w tym przepisów konwencji TIR oraz, że organ celny w momencie wydania decyzji "nie znał stanowiska NSA". Stwierdzenia takie nie mogą być uznane za nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody stanowiące przesłankę wznowienia postępowania.

Ostatnią ze wskazanych przez skarżących podstawą wznowienia postępowania jest art. 240 § 1 pkt 7 Ordynacji podatkowej - decyzja, której dotyczy wniosek wznowieniowy została wydana na podstawie innej decyzji lub orzeczenia sadu, które zostało następnie uchylone lub zmienione w sposób mogący mieć wpływ na treść wydanej decyzji. Przy ocenie istnienia tej przesłanki istotne jest aby decyzja, co do której prowadzone jest postępowanie wznowieniowe została wydana w oparciu o rozstrzygnięcie innego organu lub sądu i rozstrzygnięcie to wchodziło w skład szeroko rozumianej podstawy prawnej (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 9 sierpnia 2004 r. SA/Rz 1824/03), oraz że ustawodawca mówiąc o innej decyzji lub orzeczeniu sądu miał na uwadze akt administracyjny lub sądowy, który stanowi podstawę prawną a nie faktyczną decyzji (wyrok NSA z 9 kwietnia 2003 r. III SA 1933/01)

W ocenie sądu brak jest podstaw do stwierdzenia istnienia powołanej wyżej przesłanki. Powołanym przez skarżących wyrokiem Naczelny Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej nr [...] z dnia [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na korzystanie z procedury TIR. W uzasadnieniu orzeczenia, sąd wskazał jedynie, na konieczność dokonania przez organ właściwej oceny, tego czy przewoźnik "w sposób istotny" naruszył przepisy Konwencji TIR. Stwierdzenie takie, ma istotne znaczenie jedynie dla postępowania prowadzonego przez organy celne w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na korzystanie z procedury TIR. Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest natomiast opłata manipulacyjna dodatkowa. Opłatę taką pobiera się w związku z dodatkowymi (nie mającymi charakteru zwykłych) czynnościami organów celnych. We wszystkich bowiem przepisach prawa celnego, w których ustawodawca używa pojęcia "opłata manipulacyjna dodatkowa" zachodzi konieczność podjęcia przez organy celne czynności, których organy te nie podejmują w ramach swych zwykłych, rutynowych procedur (orzeczenie TK z dnia 26 września 1995 r. U 4/95).

Zatem mamy tu do czynienia z dwoma odrębnymi postępowaniami (różny jest ich przedmiot, a także występujące w nich strony). Wyrok ma charakter wiążący jedynie w konkretnej sprawie. Stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu powołanego przez skarżących wyroku, nie mogą mieć wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie.

Reasumując należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza obowiązującego prawa. Organ II instancji dokonał gruntownej i rzetelnej analizy materiału dowodowego pod kątem stwierdzenia istnienia przesłanek wznowienia postępowania wskazanych we wniosku skarżących, co znalazło wyraz w szczegółowym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 z późn.zm.) orzeczono jak w sentencji.