Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 790/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2012-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116 par. 1, art. 107 par. 1,2
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Protokolant Gabriela Porzezińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 marca 2012 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 27 czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, wrzesień, październik, listopad, grudzień 2008r. wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adw. W. Ł. kwotę [...] złotych powiększoną o kwotę należnego podatku od towarów i usług z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej wydał w dniu [...] r. decyzję nr [...] na podstawie art. 233 § 1 pkt 1, art. 116 § 1, § 2 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), po rozpoznaniu odwołania Ai K od decyzji Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. nr [...] orzekającej o solidarnej odpowiedzialności A K jako członka zarządu Spółki z o.o. "P - P I" z siedzibą w S za zaległości podatkowe tej spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, wrzesień, październik, listopad, grudzień 2008 r. w wysokości [...] z odsetkami za zwłokę w wysokości [...]zł oraz kosztami egzekucyjnymi w kwocie [...]zł, którą utrzymał w mocy decyzję organu podatkowego I instancji.

Organ odwoławczy przytoczył stan faktyczny sprawy.

Spółka z o.o. "P - P I" z siedzibą w S została zawiązana aktem notarialnym z dnia [...]. Rep akt [...]. Prezesem i członkiem jednoosobowego jej zarządu została A K. Spółka zobowiązana była jako płatnik, stosownie do art. 38 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000r., Nr 14, poz. 176 ze zm.), do przekazywania na rachunek urzędu skarbowego pobranych kwot zaliczek na podatek dochodowy w terminie do 20 dnia następującego po miesiącu, w którym pobrano zaliczki. Spółka złożyła deklarację PIT-4R za 2008 r., na podstawie której zobowiązana była uregulować podatek dochodowy od osób fizycznych z tytułu pobranych zaliczek za ww. miesiące w odpowiednich kwotach. Spółka nie uregulowała ww. zobowiązań i na podstawie art. 51 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa przekształciły się one w zaległość podatkową. W dniu 26 czerwca 2008 r. Spółka na poczet zaległości za kwiecień 2008 r. dokonała wpłaty [...]zł, zaś do zapłaty pozostało za ten miesiąc [...]zł.

Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego decyzją z [...]. określił płatnikowi "P P I" Spółce z o.o. wysokość pobranych nie wpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za poszczególne miesiące 2008 r. w odpowiedniej wysokości i orzekł o odpowiedzialności płatnika.

Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego wszczął wobec Spółki postępowanie egzekucyjne. Na podstawie wystawionych tytułów egzekucyjnych dokonał zajęcia rachunków bankowych w [...] Banku i Banku [...]., jednak z uwagi na brak środków na tych rachunkach czynności te nie doprowadziły do spłaty należności. Z raportu poborcy skarbowego sporządzonego w dniu [...]r. wynikało, że pod adresem S ul. W ([...]), wskazanym jako siedziba Spółki, brak było jej szyldu oraz jakiegokolwiek oznaczenia o siedzibie spółki, czy prowadzeniu przez firmę działalności w tym miejscu, a posesja była zamknięta. Z protokołu o stanie majątkowym spółki z dnia [...]r. wynikło, że spółka nie posiada nieruchomości, papierów wartościowych, zapasów, towarów i materiałów ani środków pieniężnych. W toku egzekucji ściągnięto od spółki łącznie kwotę [...] zł. Następnie organ egzekucyjny ustalił, że postępowanie egzekucyjne prowadzi również Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym [...] w Szczecinie, zatem ten ostatni (przy zbiegu egzekucji) przejął również postępowanie egzekucyjne organu administracyjnego. Postanowieniem z dnia [...]r., sygn. akt [...], Komornik Sądowy umorzył postępowanie egzekucyjne do majątku Spółki, uznając je za bezskuteczne.

Przeciwko dłużnej spółce prowadzone były również inne postępowania z wniosku wierzycieli uprzywilejowanych (należności pracownicze), a egzekucja z rachunków bankowych okazała się nieskuteczna. Ponadto, z ustaleń wynika, że spółka nie posiadała też nieruchomości na terenie Miasta, ani powiatu [...], zaś samochód marki [...]nie został odnaleziony.

Powyższe ustalenia skłoniły Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego do wszczęcia postępowania w zakresie odpowiedzialności i A K jako członka zarządu ww. spółki za zaległości w zaliczkach na podatek dochodowym od osób fizycznych za rok 2005. Decyzją z dnia [...]r. znak [...]Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego orzekł o solidarnej odpowiedzialności A K jako członka zarządu Spółki z o.o. "P - P I" za zaległości podatkowe tej spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za poszczególne miesiące 2008 r. w określonej wysokości wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości oraz kosztami egzekucyjnymi. W toku postępowania, A K w piśmie do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego wyjaśniła, że cała dokumentacja księgowa firmy jest w posiadaniu księgowej, z którą nie ma kontaktu (nie podała jednak przyczyn tego utrudnienia). Poinformowała ponadto, że w dniu [...]. w jej mieszkaniu miał miejsce pożar, w wyniku czego śmierć poniósł jej małżonek i od tej chwili pogrążona jest w depresji oraz w żałobie, a ponadto choruje (powoływanych okoliczności nie udokumentowała).

Strona złożyła też odwołanie od powyższej decyzji do Dyrektora Izby Skarbowej . Wniosła o odroczenie wydania decyzji, od której się odwołała i wstrzymanie postępowania do czasu odzyskania równowagi psychicznej. Wyjaśnia, że nie złożyła wniosku o ogłoszenie upadłości, ani o wszczęcie postępowania układowego z powodu braku dostępu do dokumentów firmy będących w posiadaniu księgowej oraz utraty ich części wskutek pożaru w grudniu 2010 r. Z powodu pożaru i śmierci męża w jego wyniku (na tą okoliczność obecnie prowadzone jest dochodzenie prokuratorskie) oraz osobistej tragedii z tym związanej nie była w stanie zapoznać się z materiałem dowodowym zebranym w niniejszej sprawie (dowodów na powoływane okoliczności strona nie przedstawiła).

Dyrektor Izby Skarbowej pismem z dnia [...]r. wezwał stronę do wykazania przesłanek egzoneracyjnych i wyjaśnił, że przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują instytucji odroczenia wydania decyzji, a decyzja pierwszoinstancyjna została już wydana i toczy się postępowanie odwoławcze. Organ poinformował również, iż zawarty w art. 201 i art. 204 Ordynacji podatkowej katalog przesłanek umożliwiających zawieszenie postępowania podatkowego, nie przewiduje zawieszenia -na żądanie strony - postępowania prowadzonego w zakresie odpowiedzialności osoby trzeciej. Z uwagi natomiast na powołane okoliczności związane z sytuacją osobistą i ze stanem zdrowia, organ wskazał, że stosownie do art. 136 Ordynacji podatkowej strona ma możliwość działania przez ustanowionego pełnomocnika. Pismem z dnia 30 maja 2011 r. strona złożyła dodatkowe wyjaśnienia. Ponownie wskazała na okoliczności braku dostępu do dokumentacji księgowej podając, że dotyczą one okresu od 2006 r. Powołała się na utrudniające sprawowanie funkcji zarządu w Spółce problemy zdrowotne swoje i członków jej rodziny i konieczność ponoszenia kosztów leczenia i rehabilitacji oraz śmierć męża wskutek pożaru. Zakwestionowała również zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ocenę, iż na początku roku 2006 wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości firmy oraz, że fakt nieuregulowania podatków oznacza, że należało zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki. Wniosła również o wstrzymanie postępowania. Organ pismem z [...]r. wyjaśnił stronie, że przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują instytucji wstrzymania postępowania odwoławczego i poinformował o możliwości ustanowienia pełnomocnika.

Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że kwestie odpowiedzialności podatkowej reguluje w art. 116 ustawy Ordynacja podatkowa, w świetle którego za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

1) nie wykazał, że:

we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo

b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy,

2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Zakres odpowiedzialności członków zarządu spółek dotyczy zaległości podatkowych osoby prawnej oraz należności wskazanych w art. 107 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa, a więc m.in. odsetek za zwłokę i kosztów postępowania egzekucyjnego. Odpowiedzialność członków zarządu, obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka (§ 2 ww. przepisu). Dyspozycja art. 116 ww. ustawy obejmuje zarówno przesłanki pozytywne orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu (które muszą być spełnione, aby wydanie decyzji w tym przedmiocie było możliwe), tj. powstanie zobowiązania w czasie pełnienia przez osobę trzecią funkcji członka zarządu oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce w całości lub w części, a okoliczności te zobowiązany jest wykazać organ podatkowy. Przesłankami negatywnymi, których zaistnienie zwalnia z tej odpowiedzialności są:

-wykazanie przez członka zarządu, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo, że niezgłoszenie tych wniosków nastąpiło bez jego winy,

-wskazanie przez członka zarządu mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości w znacznej części.

Wskazane wyżej przesłanki negatywne zobowiązany jest jednak wykazać, jak wynika z ww. przepisu, członek zarządu. Prowadząc postępowanie w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe, organ podatkowy powinien stwierdzić w pierwszej kolejności istnienie przesłanek pozytywnych tej odpowiedzialności, a następnie rozważyć, czy strona przedstawiła okoliczności zwalniające ją z tej odpowiedzialności.

A K została powołana na członka jednoosobowego zarządu Spółki z o.o. "P - P I" w 2000 r. Odpowiedzialność strony dotyczyła zaległości spółki w zaliczkach na podatek dochodowy od osób fizycznych za poszczególne miesiące 2008 r. Ustawowy termin do zapłaty ww. zaliczek upływał w terminie do 20 dnia następującego po miesiącu, w którym pobrano zaliczki. Niewątpliwie zatem istnieje przesłanka pełnienia przez A K- funkcji członka zarządu tej w czasie powstania zobowiązania podatkowego w zaliczkach na ww. podatek.

Zdaniem organu odwoławczego, organ podatkowy I instancji wykazał także istnienie drugiej pozytywnej przesłanki, tj. bezskuteczności egzekucji wobec spółki. Wykazane bowiem zostały podejmowane czynności z zakresu egzekucji administracyjnej, mające na celu ustalenie i zajęcie majątku firmy. Ponadto, Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym [...], postanowieniem z dnia [...] r. umorzył postępowanie egzekucyjne do majątku spółki z uwagi na jej bezskuteczność.

Organ odwoławczy wskazał, że w prowadzonym postępowaniu A K nie wykazała również przesłanek uwalniających ją z odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe spółki. W toku postępowania strona wskazywała na takie okoliczności jak problemy zdrowotne jej i członków rodziny, konieczność ponoszenia kosztów leczenia i rehabilitacji oraz śmierć męża wskutek pożaru, jednak okoliczności te nie są objęte katalogiem przesłanek zwalniających z odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki. Jak już wyżej wskazano, tylko wykazanie przez członka zarządu, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo, że zaniechanie tych czynności nastąpiło bez winy członka zarządu, lub wskazanie przez niego mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości w znacznej części zwalnia z odpowiedzialności podatkowej za zaległości spółki. Nie jest również przesłanką zwalniającą z odpowiedzialności podatkowej bliżej nie określona okoliczność braku dostępu strony -prezesa Spółki z o. o. "P - P I" do jej dokumentacji zarówno w okresie powstania zadłużeń, jak i obecnie (przyczyn tego braku dostępu strona nie wyjaśniła, ani nie udokumentowała). Również strona nie wskazała, jaka dokumentacja spłonęła w pożarze w [...]r. Stosownie do art. 201 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037) zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę. Prowadzenie spraw jest procesem, polegającym, m.in. na podejmowaniu decyzji i wydawaniu opinii, organizowaniu działalności spółki w ten sposób, aby było to zgodne z jej przedmiotem działalności, w celu realizacji jej zadań. Reprezentacja spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wiąże się z działaniami organów (zarządu) i dotyczy wszelkich spraw związanych z jej przedmiotem działania ze skutkiem na zewnątrz we wszelkich stosunkach prawnych z zakresu prawa cywilnego, administracyjnego, pracy oraz innych gałęzi prawa. Jest to więc zarówno składanie oświadczeń woli, jak również występowanie przed organami orzekającymi, ujawnianie stanowiska na zewnątrz, składanie oświadczeń, wyjaśnień przed organami samorządowymi, skarbowymi i państwowymi, występowanie przed organami nadzorczymi, osobami trzecimi. Prowadzenie spraw spółki może być realizowane przy pomocy wielu innych osób (np. księgowych), jednakże są one jedynie aparatem pomocniczym zarządu. Zatem, to A K, jako członek zarządu zobowiązana była z racji pełnienia funkcjido zarządzania sprawami spółki, w tym sprawowania kontroli nad dokumentacją księgową. Prowadzenie tej dokumentacji przez pracownika spółki, jest kwestią wewnętrznej organizacji pracy. Tym samym taka okoliczność nie pozwala w świetle przesłanek wskazanych w art. 116 ustawy Ordynacja podatkowa na uwolnienie się członka zarządu od odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki. Również wskazywane utrudnienia w sprawowaniu tej funkcji związane z sytuacją osobistą i rodzinną (stan zdrowia członków rodziny) nie stanowią przesłanki zwalniającej, skoro pełnienie funkcji członka zarządu, czy rezygnacja z niej jest kwestią dobrowolności oraz indywidualnych decyzji. Okoliczność nie złożenia przez stronę wniosku o ogłoszenie upadłości, bądź wszczęcie postępowania układowego, z powodu braku kontaktu z księgową, czy podjęcie decyzji o dalszym sprawowaniu zarządu w spółce pomimo utrudnień w tej aktywności, nie zwalnia zatem z odpowiedzialności za zaległości podatkowe członka zarządu. Poza tym wniosek taki, stosownie do art. 116 ww. ustawy, należy złożyć we "właściwym czasie". Termin "właściwy czas do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości", którym posłużył się ustawodawca w art. 116 § 1 ww. ustawy jest niedookreślony, zachodzi wobec tego konieczność odwołania się w tym zakresie do przepisów art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz.1361 ze zm.). Upadłość ogłasza się do dłużnika, który stał się niewypłacalny (tj. jeżeli nie wykonuje swoich wymaganych zobowiązań). Przez niewypłacalność rozumie się niewykonywanie przez dłużnika ciążących na nim wymagalnych zobowiązań. Nieistotne jest, czy nie wykonuje on wszystkich zobowiązań, czy też tylko niektórych z nich. Nieważny jest też rozmiar nie wykonywanych przez dłużnika zobowiązań, bowiem nawet niewykonywanie zobowiązań o niewielkiej wartości oznacza jego niewypłacalność (wyrok WSA w Lublinie z 29 stycznia 2008 r., sygn. akt I SA/Lu 717/07).

Wobec powyższego, organ odwoławczy uznał zarzuty strony za niezasadne. Z punktu widzenia art. 11 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze nie ma też znaczenia, z jakiej przyczyny dłużnik nie wykonuje wymaganych zobowiązań pieniężnych. Dłużnika będącego osobą prawną uważa się za niewypłacalnego wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco spłaca swoje zobowiązania. Obydwie z powyższych przesłanek mają charakter alternatywny i równorzędny. Zaistnienie chociażby jednej z nich pozwala na ogłoszenie upadłości przedsiębiorcy. Krótki termin do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości (dwa tygodnie od dnia, w którym nastąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości) jest natomiast przejawem ochrony przez ustawodawcę interesów wierzycieli. Jego nieprzestrzeganie powoduje szybkie zmniejszanie się aktywów dłużnika oraz narastanie długów. Nie jest dopuszczalne jakiekolwiek odstępstwo od tego terminu, a możliwość taka nie wynika też z żadnego innego przepisu. "Właściwy czas" na zgłoszenie odpowiednich wniosków w rozumieniu art. 116 ustawy Ordynacja podatkowa powinien być rozumiany jako okres, który zgodnie z obwiązującymi przepisami istnieje obowiązek zgłoszenia takiego wniosku. W przedmiotowej sprawie Spółka z o.o. "P - P I" nie uregulowała również zobowiązań w podatku od towarów i usług za grudzień 2005 r. oraz w podatku dochodowym od osób prawnych za 2005 r., wynikających ze złożonej deklaracji i zeznania, a podpisanych zarówno przez księgową M S, jak i zarząd w osobie A K. Okoliczność ta jest wystarczająca, aby uznać, że Spółka z o.o. "P - P I" nie regulując wymagalnych zobowiązań podatkowych już w styczniu 2006 r. była niewypłacalna i zobowiązana była złożyć stosowny wniosek do sądu upadłościowego. Podpisując wspomniane dokumenty A K miała świadomość obowiązku zapłaty zobowiązań z nich wynikających, nadto miała możliwość współpracować z księgową prowadząca rozliczenia spółki, a zatem nie można uznać, iż nie ponosi winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości bądź wniosku o wszczęcie postępowania układowego w celu zapewnienia ochrony interesów jej wierzycieli przed niewypłacalnością spółki. Jej niewypłacalność potwierdzają także późniejsze okoliczności dalszego generowania zaległości podatkowych, np. jako płatnik z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT-4) za 2008 i 2009 r. w łącznej kwocie [...] zł. Ponadto wobec spółki prowadzona była również egzekucja innych niż podatkowe należności (zbieg egzekucji sądowej z administracyjną. Z pisma [...]Banku z dnia 28 grudnia 2007 r. wynika, że w listopadzie i grudniu 2007 r. rachunek bankowy spółki został zajęty przez Komornika Sądowego. Jak natomiast wynika, m.in. z pisma Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego z dnia 3 marca 2008 r. kierowanego do Komornika Sądowego celem przekazania do realizacji tytułów wykonawczych, postanowieniem z dnia [...]r., sygn. [...], Sąd prowadzenie łącznej egzekucji powierzył Komornikowi Sądowemu.

Organ odwoławczy, pomimo braku udokumentowania, nie zakwestionował okoliczności stanu zdrowia strony i jej rodziny, śmierci męża i związanej z tym trudnej sytuacji osobistej. Jednak nie sposób powiązać tych okoliczności z brakiem winy strony w niezgłoszeniu we właściwym czasie wniosku o upadłość spółki lub wszczęcie postępowania układowego. Ocena tych okoliczności w kategorii braku winy w niezgłoszeniu stosownego wniosku odnosić się może tylko do sytuacji spółki, jej kondycji finansowej w okresie, kiedy wystąpiły przesłanki zobowiązujące do złożenia wniosku o upadłość lub układ, a zarząd zaniechał tej czynności. W niniejszej sprawie wykazano wystąpienie takich okoliczności, co najmniej już po zakończeniu 2005 r. (brak realizacji zobowiązań podatkowych za ten rok, generowanie ich w kolejnych latach oraz zbieg egzekucji). Natomiast wskazane przez stronę tragiczne okoliczności pożaru i śmierci męża miały miejsce w grudniu 2010 r. Argumenty w zakresie braku dostępu do dokumentacji spółki od 2006 r. oraz trudności w sprawowaniu funkcji członka zarządu ze względów rodzinnych i osobistych zostały przez organ rozważone i ocenione powyżej.

Organ odwoławczy wskazał, że możliwość uwolnienia się przez członka zarządu od odpowiedzialności za zobowiązania spółki istnieje również wówczas gdy osoba taka wskaże na istnienie takiego majątku, który pozwoli na faktyczne i skuteczne zaspokojenie należności Skarbu Państwa. Strona w niniejszym postępowaniu pomimo zobowiązania jej przez organ odwoławczy (pismo z dnia 20 maja 2011 r.) nie wskazała jednak mienia, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części, co mogłoby spowodować uwolnienie się z odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za poszczególne miesiące 2008 r. Organ odwoławczy podał również, że przepisy ustawy Ordynacja podatkowa nie przewidują możliwości przedłużania terminów, o które strona wniosła. Strona w postępowaniu została już poinformowana o możliwości ustanowienia pełnomocnika (pismo organu z dnia 20 maja 2011 r.).

A K złożyła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Szczecinie i wniosła o jej uchylenie. Skarżąca podała, że od początku pełnienia funkcji członka zarządu w spółce ustanowiony był prokurent, a od dnia 1 grudnia 2004 r. wszystkie dokumenty finansowe spółki przechowywane były u księgowej M S, która po upływie roku kalendarzowego ich nie zwracała i nie dokonała tego obecnie, pomimo wielokrotnych próśb, w tym pisemnych, ze strony skarżącej. Strona wskazała, że księgowa nieprawidłowo wywiązywała się ze swoich obowiązków, m.in. nie sporządzała obowiązkowych sprawozdań finansowych i nierzetelnie rozliczała się z urzędem skarbowym. Z tego tez powodu księgowa nie zwróciła dokumentacji i stosuje wobec strony szantaż. Skarżąca podała, że fakt nieoznaczenia miejsca prowadzenia firmy szyldem oraz zamknięcie posesji w dniu [...]r. (czynności poborcy skarbowego) nie oznaczało, iż spółka w tym okresie nie prowadziła działalności. Strona wskazała, że w tym dniu sprawowała opiekę nad córką (pracownikiem firmy), która była po operacji. Ponadto był to dzień poprzedzający święto Wszystkich Świętych i oczywistym jest, że firmy udzielają swoim pracownikom w tym dniu wolnego. Skarżąca podała, że w dniu [...] pracownicy urzędu skarbowego przeprowadzili kontrolę, która ją utwierdziła w przekonaniu o poprawności rozliczania się z podatków. Skarżąca wyjaśniła, że nie złożyła wniosku o upadłość, czy też o wszczęcie postępowania układowego z powodu braku dostępu do dokumentacji oraz faktu posiadania przez spółkę aktywów mogących być zabezpieczeniem spłaty wierzycieli, o czym organ wiedział. Niezgłoszenie upadłości spółki nie miało wpływu na pogorszenie sytuacji wierzycieli. Ponadto strona wskazała, że organy podatkowe nie wzywały ją do udokumentowania stanu zdrowia, czy podania jakie dokumenty spłonęły w pożarze. Skarżąca opisała też swoje problemy zdrowotne, trudną sytuację życiowa w jakiej się znajduje oraz problemy córki. Ponadto, strona podała, że organ błędnie wskazał w decyzji wysokość podatku od towarów i usług za grudzień 2005 r. i podatek dochodowy od osób prawnych za rok 2005 r., za które orzeczono jej odpowiedzialność na podstawie art. 116 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Wskazała także, że pisma od organu były dla niej niezrozumiałe z uwagi na stosowanie "wymyślnej terminologii".

Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację, jak w zaskarżonej decyzji.

W dniu 28 listopada 2011 r. do Sądu wpłynęło pisma pełnomocnika strony popierającego jej skargę. Pełnomocnik wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci:

- umowy pożyczki z dnia [...]r. wraz z aneksem;

- umowy pożyczki z dnia [...]r. wraz z aneksem;

- umowy pożyczki z dnia [...]r. wraz z aneksem;

- pisma Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego z dnia [...]r.

- pisma skarżącej z dnia [...]r. na okoliczność kondycji finansowej spółki oraz braku podstaw do ogłoszenia upadłości

- zawiadomienia o wszczęciu egzekucji obowiązku opróżnienia lokalu i wydania budynku mieszkalnego;

- pism skarżącej do Biura Rachunkowego z dnia [...]r. oraz [...]r. na okoliczność braku możliwości przedstawienia przez skarżącą dokumentów spółki.

Pełnomocnik strony podał, że strona wskazała mienie w postaci pożyczek, z którego organ podatkowy mógłby zaspokoić swoje należności. Ponadto nie zaistniała przesłanka w postaci niewypłacalności spółki, bowiem w rok 2005 spółka dysponowała znacznym majątkiem, który umożliwił jej udzielenie przedmiotowych pożyczek. Tym samym nie było przesłanki do złożenia wniosku o upadłość spółki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie ustalił, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Skarga nie jest zasadna.

Instytucję prawną odpowiedzialności podatkowej osób trzecich regulują przepisy art. 116 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8 , poz. 60 ze zm.),zwana dalej w skrócie "O.p."

Przesłankami orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej, wskazanymi w art. 116 § 1 O.p. są:

1) pełnienie przez osobę trzecią funkcji członka zarządu dłużnika w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową,

2) bezskuteczność egzekucji przeciwko dłużnikowi,

3) niewskazanie przez członka zarządu, że złożono we właściwym czasie wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe albo że niezgłoszenie takiego wniosku lub wszczęcie postępowania nastąpiło bez jego winy albo niewskazanie przez członka zarządu mienia spółki umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowej spółki.

W świetle cytowanego przepisu organ podatkowy był zobowiązany wykazać jedynie okoliczności pełnienia obowiązków członka zarządu Spółki w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w zaległość podatkową oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce. Natomiast ciężar wykazania okoliczności uwalniających od odpowiedzialności spoczywał na członku zarządu.

Wykładnia powołanych powyżej przepisów prowadzi do wniosku, że osoby trzecie ponoszą odpowiedzialność solidarną z podatnikiem za jego, określone art. 107 § 1 i 2 O.p., ciężary publicznoprawne. Bezspornym w niniejszej sprawie było pełnienie przez skarżącą funkcji członka zarządu spółki w przedmiotowym okresie, bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce oraz brak majątku spółki, z którego można by zaspokoić zaległości podatkowe. Nie budzi także wątpliwości fakt, że w okresie pełnienia funkcji prezesa zarządu przez skarżącą nie zgłoszono wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, nie wszczęto też postępowania układowego.

W ocenie Sądu, organ podatkowy wykazał okoliczności warunkujące uznanie odpowiedzialności skarżącej za zaległości podatkowe podatnika, ona zaś sama nie wykazała okoliczności mogących ją z takiej odpowiedzialności zwolnić.

Prawidłowo organ podatkowy wskazał, że okoliczności związane z sytuacją zdrowotną i życiową skarżącej nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy. Wystąpienie wskazanych przez stronę okoliczności nie powodowało wyłączenia jej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki.

Sąd zgodził się z organem podatkowym, że prowadzenie spraw spółki może być realizowane przy pomocy wielu innych osób (np. księgowych), jednakże są one jedynie aparatem pomocniczym zarządu. Zatem, to A K, jako członek zarządu zobowiązana była z racji pełnienia funkcji, do zarządzania sprawami spółki, w tym sprawowania kontroli nad dokumentacją księgową. Prowadzenie tej dokumentacji przez pracownika spółki, jest kwestią wewnętrznej organizacji pracy. Tym samym taka okoliczność nie pozwala w świetle przesłanek wskazanych w art. 116 ustawy Ordynacja podatkowa na uwolnienie się członka zarządu od odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki. Na marginesie wskazać należy, iż zarzut braku dostępu do dokumentacji księgowej. Sąd uznał za gołosłowny. Przedłożone pisma skarżącej do biura rachunkowe pochodzą z 2011 r., zaś strona nie podała, czy podjęła jakieś kroki prawne w stosunku do księgowej w celu zmiany opisywanej przez nią sytuacji. Przedłożone zawiadomienie o wszczęciu egzekucji obowiązku opróżnienia i wydania budynku mieszkalnego dotyczyło Spółki z o.o. "P - P" i A K, a nie Spółki z o.o. "P – P I". Powyższe nie może świadczyć, iż Spółka z o.o. "P – P I", której prezesem była skarżąca musiała opuścić lokal w S przy ul. W , który był jej siedzibą. Tym bardziej, że ww. adres nadal figuruje w bazie KRS jako adres podmiotu nr [...] Spółki z o.o. "P – P I" (dane wg. www.krs.ms.gov.pl).

Sąd uznał, że organ prawidłowo ustalił, iż strona nie wskazała majątku spółki umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowej spółki, pomimo informacji o treści art. 116 § 1 O.p. w postanowieniu z [...]r. o wszczęciu postępowania wobec niej w niniejszej sprawie. Strona nie zareagowała również na wezwanie organu z dnia [...]r. do przedstawienia dowodów i udokumentowania przesłanek z art. 116 § 1 O.p. Wskazanie w skardze i jej uzupełnieniu, że strona posiada aktywa w postaci udzielonych pożyczek A K nie może być uznane za wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części (art. 116 § 1 pkt 2 O.p.). Wskazać należy, iż przedłożone pismo Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego pochodzi z 2007 r., gdyby możliwa była egzekucja z tych aktywów z pewnością byłaby ona przeprowadzona przez Komornika Sądowego. O braku ich świadczy umorzenie przez Komornika Sądowego egzekucji wobec stwierdzenia jej bezskuteczności w dniu [...]r.

Ponadto, są to okoliczności nowe, nieznane organowi podatkowemu w toku prowadzonego postępowania. Zarzut strony, iż organ podatkowy wiedział, że Spółka z o.o. "P – P I" pożyczyła pieniądze A K oraz iż w związku z tym organ mógł zaspokoić swoje roszczenia, Sąd uznał za niezasadny. Strona nie wykazała, aby w toku postępowania z art. 116 § 1 O.p. wskazywała organowi podatkowemu majątek spółki. Ponadto, załączone umowy pożyczki są dokumentem prywatnym, świadczącym o zawarciu takich umów, zaś strona nie wykazała, aby powyższe kwoty zostały zwrócone przez A K oraz nie wskazała, iż podjęła kroki prawne w celu zwrotu tych kwot. Strona wskazała, iż kondycja finansowa Spółki z o.o. "P – P I" była bardzo dobra w 2005 r., co umożliwiło pożyczenie pieniędzy A K. Wobec powyższego, zdaniem strony, nie istniały przesłanki do wszczęcia postępowania upadłościowego. W ocenie Sądu, zaś samo wykazanie zysku w zeznaniu rocznym na podatek dochodowy od osób prawnych przez spółkę, nie świadczy o braku przesłanek do zgłoszenia upadłości firmy. W sprawie istotne było ustalenie okoliczności faktycznych, czy spółka regulowała swojej zobowiązania finansowe względem wierzycieli, czy też nie. Jak wynika z akt sprawy, w powyższym okresie spółka posiadała nie tylko zaległości podatkowe, o czym świadczy fakt prowadzenia egzekucji przez Komornika Sądowego i umorzenie przez niego egzekucji jako bezskutecznej. Udzielanie pożyczek przez spółkę innym podmiotom, a jednocześnie nieregulowanie przez spółkę zobowiązań wobec wierzycieli, świadczyć może o wyprowadzaniu majątku spółki z pokrzywdzeniem wierzycieli. Zarzut skargi, iż to nie skarżąca podejmowała decyzje w spółce, lecz prokurent- jest niezasadny. Powyższa okoliczność, nawet jeżeli faktycznie zaistniała, nie zwalnia skarżącej jako prezesa zarządu Spółki z o.o. "P – P I" od odpowiedzialności za sprawy firmy.

Zarzut strony, iż zaskarżona decyzja była nieczytelna, jest niezasadny. Okoliczność, iż strona nie rozumienie znaczenia słowa "egzoneracyjne" (co oznacza pewne stany faktyczne, na które może powołać się zobowiązany w celu zwolnienia się od odpowiedzialności), nie świadczy, iż organ nie pouczył ją o treści art. 116 § 1 O.p. Pouczenie o przesłankach z tego przepisu zawarte było w postanowieniu z polickiego r. o wszczęciu postępowania wobec skarżącej w niniejszej sprawie, jak i wezwaniu organu z dnia 20 maja 2011 r.

Skarżąca podała, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ujęto błędne wysokości podatku od towarów i usług za grudzień 2005 r. oraz podatek dochodowy od osób prawnych za rok 2005 r., za które orzeczono jej odpowiedzialność na podstawie art. 116 § 1 O.p. nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Decyzje te były przedmiotem rozpoznania przez Sąd w sprawach o sygn. I SA/Sz 679/11 i I SA/Sz 680/11.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.

O kosztach orzeczono na podstawie § 2 ust. 3 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).