Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 134/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-12-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6369 Inne o symbolu podstawowym 636
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 104 ust 5, ust 3 i 1
journal: Dz.U. 2006 nr 90 poz 631
law: Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych - tekst jednolity
article: art. 6, 8, 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędziowie sędzia WSA Krystyna Tomaszewska (spr.), sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, Protokolant st. ref. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] listopada 2015 r. znak [...] w przedmiocie zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] listopada 2015 r., sygn. [...], działając na podstawie art. 104 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631, z późn. zm. dalej PAPP) oraz stosownie do ; przepisu art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej k.p.a.), po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2011 r. sygn. [...], cofającą Stowarzyszeniu [...] (zwaną dalej również "Stowarzyszeniem") zezwolenie na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi.

Z akt sprawy wynikało, że Minister Kultury i Sztuki decyzją z dnia [...] lutego 1995 r. znak [...] udzielił Stowarzyszeniu P[...] ezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi do programów komputerowych na następujących polach eksploatacji: utrwalanie, zwielokrotnienie określoną techniką, wprowadzenie do obrotu, wprowadzenie do pamięci komputera, najem, dzierżawa. Stowarzyszenie prowadziło zatem działalność jako organizacja zbiorowego zarządzania prawami autorskimi od roku 1995.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., sygn. [...], cofnął Stowarzyszeniu [...] zezwolenie na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi w całości. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w wyniku przeprowadzonej przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego kontroli wykonywania zbiorowego zarządu prawami autorskimi w latach 2007-2008 ujawniony został szereg nieprawidłowości w zakresie sprawowania zbiorowego zarządzania prawami autorskimi. Dotyczyły one przede wszystkim nieprawidłowego informowania poszkodowanych o prowadzonych w ich imieniu sprawach, nieprawidłowości w zakresie repartycji odszkodowań i pobieranych prowizji, przekazywania niepobranych należności na cele statutowe Stowarzyszenia, a także nieprzechowywania pełnej dokumentacji związanej z należnościami.

Pomimo wystosowania przez Ministra zaleceń pokontrolnych Stowarzyszenie wprowadziło jedynie część rekomendowanych zmian, głównie w zakresie współpracy z agencjami, a także zmian regulaminu. Powyższe stało się podstawą do wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi do programów komputerowych na wskazanych w zezwoleniu polach eksploatacji.

W decyzji Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego orzekając jako organ I instancji wskazał na trzy rodzaje nieprawidłowości, których wystąpienie w Stowarzyszeniu [...] zostało potwierdzone w toku postępowania i które to nieprawidłowości uzasadniły cofnięcie zezwolenia stosownie do art. 104 ust. 5 pkt 1 PAPP tj. niski poziom inkasa i repartycji, wysokie koszty funkcjonowania Stowarzyszenia oraz nieprawidłowości w zakresie sposobu dokonywania repartycji.

W zakresie inkasa organ uznał, że jest ono na niskim poziomie, łączna kwota pobranych należności w roku 2007 i 2008 wyniosła 415 029,33 PLN. Kwota inkasa w 2009 r. wyniosła 410 529,90 PLN, zaś w roku 2010 - 434 587,65 PLN. Pomimo zatem wzrostu zainkasowanych należności nadal nie można było uznać, że Stowarzyszenie [...] prowadzi aktywną i szeroko zakrojoną działalność w tym zakresie.

Kolejne zastrzeżenia dotyczyły repartycji. Organ zauważył, że w latach 2007-2008 Stowarzyszenie dokonało jedynie trzech wypłat na łączną kwotę 2 542,43 PLN, co stanowi 1,74% łącznej kwoty zainkasowanej w tym okresie. Z kolei od dnia 1 stycznia 2009 r. do dnia wydania decyzji, Stowarzyszenie [...] dokonało wypłaty na rzecz 29 podmiotów, z czego 8 podmiotów przekazało swe wynagrodzenia na cele statutowe Stowarzyszenia [...]. Łączna kwota wypłat od początku 2009 r. do 29 grudnia 2010 r.. wyniosła 42 756,92 PLN. Łączna kwota inkasa w tym okresie wyniosła 845 117,55 PLN, a zatem repartycja w latach 2009-2010 ukształtowała się na poziomie ok. 5%.

Wobec powyższego w ocenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Stowarzyszenie nie prowadziło zatem skutecznych działań jako organizacja zbiorowego zarządzania prawami autorskimi w zakresie jednej z fundamentalnych funkcji pełnionych przez tego rodzaju organizacje, jaką jest podział i wypłata uprawnionym podmiotom (czyli repartycja) pobranych na ich rzecz wynagrodzeń.

Organ zauważył przy tym, że Stowarzyszenie podejmuje się w bardzo wielu przypadkach ochrony na rzecz podmiotów, które nie wiedzą o jego działalności dopóty, dopóki nie zaproponuje im wypłaty wynagrodzenia. Zwykle są to podmioty zagraniczne i ze względu na niską wysokość uzyskanych na ich rzecz przez [...] odszkodowań często nie są zainteresowane aktywnym uczestnictwem w ich przyjęciu.

Odnośnie kosztów działalności Stowarzyszenia, Minister wskazał, że już w toku kontroli stwierdzono że obowiązujący Regulamin Repartycji odszkodowań, przewidywał maksymalną prowizję Stowarzyszenia która mogła wynosić 25 % od podmiotów zagranicznych, 20% od podmiotów krajowych oraz 15% od członków Stowarzyszenia [...]. Jednakże, jak wykazały ustalenia kontroli, łączna prowizja Stowarzyszenia [...] oraz wynagrodzenia agencji działających w imieniu Stowarzyszenia [...] (które zakładane były przez członków Zarządu Stowarzyszenia [...]) stanowiły do 60 % kwoty zasądzonej lub przyznanej w drodze ugody na rzecz Stowarzyszenia [...].

Dlatego też organ stwierdził, że Stowarzyszenie [...] nienależycie wykonywało zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi twórców programów komputerowych w zakresie określania i potrącania kosztów działalności, nie dając tym samym wymaganej ustawowo rękojmi należytego wykonywania tego zarządu.

Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego przez Stowarzyszenie , Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wydał wymienioną na wstępie decyzję z dnia [...] listopada 2015 r. Organ wskazał, że zaskarżona decyzja została oparta na analizie całego materiału dowodowego zebranego w sprawie. W roku 2011 Stowarzyszenie [...] nie podjęło do dnia ponownego rozpoznania sprawy działań, które w zasadniczy sposób mogłyby zmienić ogólną, negatywną ocenę jego działalności.

Co prawda Minister, w pewnej mierze za zasadny uznał zarzut Stowarzyszenia [...], że zaskarżona decyzja została oparta na błędnej wykładni art. 104 ust. 5 pkt I PAPP, który określając przesłanki cofnięcia zezwolenia nie odwołuje się do pojęcia "rękojmi należytego wykonywania zbiorowego zarządu". Jak słusznie zauważa Skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, przesłanka "rękojmi" jest brana pod uwagę wyłącznie przy udzielaniu zezwolenia na zbiorowe zarządzanie, stosownie do art. 104 ust. 3 PAPP. Natomiast zgodnie z art. 104 ust. 5 PAPP cofnięcie zezwolenia może nastąpić w trzech przypadkach. Jednak uznał to za uchybienie, które nie powinno skutkować uchyleniem decyzji.

Minister wywodził również, że zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że Stowarzyszenie [...] w dalszym ciągu nie wykonuje należycie obowiązków w zakresie zbiorowego zarządzania powierzonymi mu prawami autorskimi oraz ich ochrony. Pomimo upływu 4 lat od wydania pierwszej decyzji w sprawie, Stowarzyszenie nie usunęło wskazywanych przez organ w toku postępowania nieprawidłowości. Sposób postępowania Stowarzyszenia [...] wskazuje, że po stronie tej organizacji nie ma rzeczywistej woli poprawy sytuacji w zakresie sposobu wykonywania zbiorowego zarządu. Brakuje konstruktywnego dialogu z organem nadzoru w celu trwałego usunięcia istniejących nieprawidłowości.

W ocenie organu wszystkie okoliczności podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i uzasadniające cofnięcie Stowarzyszeniu [...] zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi pozostają aktualne. Pomimo zauważalnej poprawy w zakresie repartycji w dalszym ciągu nie osiągnęła ona skali pozwalającej uznać, że jest ona prowadzona w sposób prawidłowy. W zakresie kosztów działalności Stowarzyszenia [...] oraz skali prowadzonej działalności poprawa nie nastąpiła. Od czasu wydania "pierwszej" decyzji w sprawie Stowarzyszenie [...] miało 4 lata na podjęcie działań naprawczych. Okres ten nie został należycie wykorzystany. Stowarzyszenie [...] w dalszym ciągu nie wykonuje należycie obowiązków w zakresie zbiorowego zarządzania prawami autorskimi. Podobnie jak w przypadku zaskarżonej decyzji, nieprawidłowości dotyczą następujących obszarów tj. niski poziom inkasa i repartycji, wysokie i niejasno uregulowane koszty działalności.

Zgodnie z danymi zawartymi w sprawozdaniu z działalności w roku 2014 (stan na dzień 31 grudnia 2014 r.) Stowarzyszenie [...] z kwoty całkowitego inkasa z lat 2006-2014 wynoszącego w kwocie należnej dla uprawnionych 1 248 488,72 zł. w dalszym ciągu nie wypłaciło 572 478,25 zł., a więc prawie 46%. Organ uznał przy tym, że Stowarzyszenie [...] nie jest w stanie realizować repartycji szybko i w pełnym zakresie. Wciąż niemal połowa inkasowanych środków pozostaje w Stowarzyszeniu i jest to tendencja wykazująca cechę stałości, dlatego też zasadnie cofnięte zostało Stowarzyszeniu zezwolenie.

Jako poważne problemy organ wskazał również prowizje potrącane od kwot wyegzekwowanych wynagrodzeń, zarówno przez samo Stowarzyszenie jak i przez działające w jego imieniu agencje, jak również fakt, iż relacja kosztów działalności [...] do sum przeznaczanych przez [...] do wypłaty dla podmiotów uprawnionych w ramach repartycji zasądzonych odszkodowań jest relatywnie stała i wynosi 50%.

Kwestią budzącą zastrzeżenia w działalności [...] w ocenie Ministra jest wysoki odsetek świadczeń należnych uprawnionym, których uprawnieni nie podejmują. W latach 2006-2010 na łączną kwotę 370 527,22 zł. przeznaczoną dla uprawnionych kwota "przekazana na cele statutowe PRO" oraz przedawniona wyniosła 37 tys. zł. Problem ten dotyczy co do zasady firm zagranicznych, które mogą nie być zainteresowane przyjęciem należnych im świadczeń, gdyż ich wysokość jest nieadekwatna do wysiłku wymaganego dla ich odpowiedniego zaksięgowania i np. rozliczenia podatkowego.

W ocenie Ministra trudno oprzeć się wrażeniu, że reprezentacja takich uprawnionych jest świadomą polityką Stowarzyszenia, gdyż przejmuje ono całość zasądzonych odszkodowań. Taka sytuacja nie może być dłużej tolerowana. Jeżeli uprawnione zagraniczne podmioty nie są zainteresowane dochodzeniem swoich praw przy pomocy Stowarzyszenia, to w systemie zbiorowego zarządzania nie powinno być miejsca dla tego typu podmiotu.

Minister podkreślił, że Stowarzyszenie zajmuje się przede wszystkim ochroną praw autorskich twórców programów komputerowych poprzez inicjowanie i udział w postępowaniach karnych, czerpiąc przy tym z tego korzyści w postaci prowizji od wyegzekwowanych w związku z tymi postępowaniami należności. Takie ograniczenie działalności Stowarzyszenia nie jest właściwym wykonywaniem obowiązków organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi w zakresie udzielonego zezwolenia na takie zarządzanie.

Zdaniem Ministra zbiorowy zarząd prawami autorskimi nie polega tylko na dochodzeniu naruszeń praw autorskich, ale na masowym udostępnianiu zarządzanego repertuaru podmiotom zainteresowanym tzw. użytkownikom, którzy dokonują aktów eksploatacji tego repertuaru. Organizacja zbiorowego zarządzania prawami autorskimi zastępuje drobnych posiadaczy praw w wykonywaniu tych praw, stając się jednym podmiotem, z którym użytkownicy mogą zawrzeć stosowne umowy, najczęściej licencyjne i na tym polega istota zbiorowego zarządu prawami autorskimi.

Jak wynika z szeregu oświadczeń składanych przez Stowarzyszenie, nie zamierza ono rozszerzyć prowadzonej działalności poza sprawy związane z dochodzeniem naruszeń praw autorskich.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] listopada 2015 r. wniosło Stowarzyszenie [...].

Zaskarżonej decyzji zarzuciło:

naruszenie prawa materialnego tj. art. 104 ust 5 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że ochrona praw autorskich ma jedynie akcesoryjne znaczenie w zbiorowym zarządzie prawami autorskimi w sytuacji, gdy ustawodawca nie wprowadza hierarchii elementów składających się na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi, co niewątpliwie miało wpływ na wynik sprawy, a także naruszenie przepisów prawa procesowego oraz błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że Stowarzyszenie [...] nie zajmuje się repartycją kwot na rzecz podmiotów uprawnionych.

W uzasadnieniu Stowarzyszenie podniosło, iż organ całkowicie pominął w swoich rozważaniach specyfikę rynku oprogramowania komputerowego, bezzasadnie utożsamiając go, dla celów niniejszego postępowania, z rynkiem utworów audiowizualnych i fonograficznych. Tymczasem, w odniesieniu do oprogramowania komputerowego w ogóle nie zachodzi możliwość zbiorowego zarządu w powyższym rozumieniu. Licencje na programy komputerowe, co do zasady są udostępniane przez producentów jako nieodpłatne lub odpłatne. W przypadku programów licencje udzielane są użytkownikom indywidualnie, nie istnieje natomiast instytucja dozwolonego użytku publicznego (art. 25 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych) w odniesieniu do programów komputerowych czy też nawet techniczna możliwość udostępniania ich w środkach masowego przekazu. Stąd też, w przypadku Stowarzyszenia [...], nie można stawiać zarzutu, że nie zarządzając udostępnionym repertuarem i nie dokonując repartycji wynagrodzeń z tego nie wykonuje ono zadań związanych ze zbiorowym zarządem.

Skarżące Stowarzyszenie wskazało, że od wielu lat prowadzi przy współpracy z agencjami i kancelariami prawnymi aktywną politykę zwalczania piractwa komputerowego inicjując postępowania karne i występując w postępowaniach egzekucyjnych.

Wskazało też na żmudny proces repartycji ściąganych odszkodowań i fakt, że nie może ona być dokonywana na podobnych zasadach jak w pozostałych organizacjach zbiorowego zarządzania. Co do skumulowanych na koncie Stowarzyszenia środków wyjaśniło, że są to kwoty, które zebrały się w wyniku regulowania należności przez zobowiązanych i które zostaną przekazane pokrzywdzonym dopiero po zakończeniu poszczególnych spraw zgodnie

z regulaminem repartycji.

Odnosząc się do kosztów prowadzenia działalności skarżące Stowarzyszenie podniosło, że koszty te są stosunkowo i sukcesywnie obniżane. Wskazało przy tym, że Minister nie kwestionował zmian dokonywanych przez Stowarzyszenie

w regulaminie repartycji i nigdy nie informował Stowarzyszenia jaka powinna być wysokość pobieranej prowizji. W stosunku do niepobierania przez uprawnionych przysługujących im świadczeń wskazało, że nie jest uprawnione do zakładania z góry który z podmiotów zasądzone odszkodowanie podejmie gdyż decyzja ta należy do poszkodowanego. Skarżące Stowarzyszenie nie wybiera sobie podmiotów, które chce reprezentować lecz reprezentuje te wszystkie podmioty, które nie mają

w Polsce przedstawiciela prawnego.

Dodatkowo wskazało, iż uszło uwadze organu, że decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. Minister odstąpił od cofnięcia zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi utrzymując w mocy decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lutego 1995 r.

W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do zarzutu zgłoszonego na etapie skargi wyjaśnił, że w okresie w jakim trwało przedmiotowe postępowanie, wszczął i zakończył inne postępowanie – również dotyczące cofnięcia skarżącemu Stowarzyszeniu zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi, ale zupełnie z innego powodu, mianowicie z powodu uporczywego nienależytego wykonywania przez Stowarzyszenie obowiązków sprawozdawczych, o których mowa w art. 104 ust 3-3 PAPP. Postępowanie to zakończyło się korzystnie dla skarżącego decyzją dnia [...] listopada 2014r, którą Minister odstąpił od cofnięcia zezwolenia. Sprawa ta pozostaje jednak bez związku z wydaniem zaskarżonej decyzji bo przedmiotem jej postępowania było nienależyte wykonywanie przez Stowarzyszenie obowiązków sprawozdawczych i zakończenie tej sprawy pozostawało bez wpływu na wynik niniejszego postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Uwzględnienie skargi przez Sąd następuje jedynie w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu.

W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły dlatego skarga podlegała oddaleniu.

Materialno-prawną podstawą cofnięcia skarżącemu Stowarzyszeniu zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi do programów komputerowych stanowił art. 104 ust 5 pkt 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631 z późn. zm.) dalej: Prawo autorskie.

Zgodnie z ust. 1 art. 104 Prawa autorskiego statutowym zadaniem organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi jest, co wynika z samego charakteru tych organizacji, zbiorowe zarządzanie i ochrona powierzonych im praw autorskich lub praw pokrewnych oraz wykonywanie uprawnień wynikających z ustawy. Stosownie do ust. 3 zezwolenie na podjęcie działalności przez organizację zbiorowego zarządzania prawami autorskimi wydawane jest tym organizacjom, które dają rękojmię należytego zarządzania powierzonymi prawami. Jak wynika z treści ust. 5, przedmiotowe zezwolenie może być cofnięte m.in. gdy organizacja nie wykonuje należycie obowiązków w zakresie zarządzania powierzonymi jej prawami autorskimi lub pokrewnymi oraz ich ochrony. Wskazana przesłanka cofnięcia zezwolenia wobec organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi

i pokrewnymi powinna być interpretowana łącznie z przesłanką wydania zezwolenia na podjęcie działalności przez taką organizację. Interpretacja ust. 3 w zw. z ust. 5 art. 104 Prawa autorskiego nakazuje przyjąć, iż powodem cofnięcia zezwolenia

w przedmiocie zbiorowego zarządzania musi być nienależyte wykonywanie obowiązków, dla których prawidłowego wykonywania organizacja została powołana, skutkujące tym samym utratą rękojmi należytego zarządzania powierzonymi prawami. Wbrew zatem twierdzeniom skarżącej, uchybienia popełnione przez organizację, których charakter i waga pozbawiają ją rękojmi prawidłowego wykonywania zbiorowego zarządu stanowią przesłankę cofnięcia zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi i pokrewnymi. Taka wykładnia jest bowiem uzasadniona systemowym rozumieniem treści art. 104 Prawa autorskiego.

Przyjęcie poglądu odmiennego prowadziłoby do akceptacji sytuacji, w której zbiorowy zarząd prawami autorskimi sprawowany byłby przez organizacje, które nie dają jakiejkolwiek formy gwarancji zabezpieczenia ochrony powierzonych im praw (por. wyrok NSA z dnia 1 października 2015r, II OSK 1503/15).

W niniejszej sprawie Minister Kultury i Sztuki decyzją z dnia [...]lutego 1995 r. znak [...] udzielił Stowarzyszeniu [...]zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi do programów komputerowych na następujących polach eksploatacji: utrwalanie, zwielokrotnienie określoną techniką, wprowadzenie do obrotu, wprowadzenie do pamięci komputera, najem, dzierżawa.

Treść zezwolenia na wykonywanie zbiorowego zarządzania prawami autorskimi do programów komputerowych nie przewiduje ograniczenia działalności wyłącznie do ochrony praw autorskich twórców programów komputerowych. Tymczasem skarżące Stowarzyszenie zajmuje się przede wszystkim ochroną praw poprzez inicjowanie i udział w postępowaniach karnych, czerpiąc przy tym

z tego korzyści w postaci prowizji od wyegzekwowanych w związku z tymi postępowaniami należności.

Jednocześnie ze złożonych oświadczeń wynika, że nie zamierza ono rozszerzyć prowadzonej działalności poza sprawy związane z dochodzeniem naruszeń praw autorskich. Także w skardze wyjaśnia, że w zakresie programów komputerowych nie ma możliwości wykonywania zbiorowego zarządzania prawami autorskimi w pełnym zakresie tak jak to ma miejsce w przypadku utworów audiowizualnych i fonograficznych.

Skoro producenci programów komputerowych udzielają licencji samodzielnie

i nie korzystają z pośrednictwa organizacji zbiorowego zarządzania to również z tego punktu widzenia sens dalszego funkcjonowania skarżącego Stowarzyszenia jest wątpliwy.

Jak wynika z kontroli organu nadzorczego podmioty zagraniczne reprezentowane przez Stowarzyszenie [...] w rzeczywistości często nie wiedzą

o tym, że w ich imieniu prowadzone jest jakiekolwiek postępowanie, zaś w przypadku zasądzenia odszkodowania nie wiedzą z jakiego tytułu jest należne i jak taki przychód należy zaksięgować. W przypadku odmowy przyjęcia zasądzonych odszkodowań zostają one przejęte przez Stowarzyszenie [...].

Na uwzględnienie nie zasługuje zarzut naruszenia art. 104 ust 1 Prawo autorskie. Konstrukcja tego przepisu jak również jego wykładnia celowościowa nie pozwalają na przyjęcie, że organizacja zbiorowego zarządzania prawami autorskimi – może ograniczyć swoją działalność jedynie do "ochrony praw", tak jak to czyni Stowarzyszenie [...].

Minister trafnie ocenił, że skarżące Stowarzyszenie [...] nie wykonuje zbiorowego zarządu prawami autorskimi w ścisłym rozumieniu tego terminu. Nawet treść zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi do programów komputerowych udzielonego decyzją Ministra Kultury i Sztuki z dnia [...] lutego 1995 r. znak [...] nie przewiduje ograniczenia działalności wyłącznie do "ochrony praw". Zezwolenie to obejmuje wykonywanie zbiorowego zarządu prawami autorskimi do programów komputerowych w pełnym zakresie tj. na sześciu wskazanych w zezwoleniu polach eksploatacji natomiast Stowarzyszenie nie wykonuje zakresu zadań wynikających z posiadanego zezwolenia.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na trzy rodzaje nieprawidłowości, których wystąpienie w Stowarzyszeniu [...] zostało potwierdzone w toku postępowania i które to nieprawidłowości uzasadniają cofnięcie zezwolenia stosownie do art. 104 ust 5 pkt 1 Prawa autorskiego:

1/ niski poziom inkasa i repartycji

2/ wysokie koszty funkcjonowania Stowarzyszenia

3/ nieprawidłowości w zakresie sposobu dokonywania repartycji.

Zgodzić należy się z Ministrem, iż stopień repartycji jest niedopuszczalnie niski względem kwot inkasowanych tytułem zasądzonych odszkodowań i zawartych ugód. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na stronie 18 i 19 zostały przedstawione konkretne dane finansowe obrazujące tę relację.

W momencie wszczęcia postępowania o cofnięcie zezwolenia repartycja w ogóle nie była prowadzona.

W latach 2007-2008 Stowarzyszenie dokonało jedynie trzech wypłat w łącznej kwocie 2 542,43 PLN, przy czym inkaso w tych latach wyniosło 415.029,33 zł (karta 81 akt administracyjnych). Dokonane wypłaty stanowiły więc 1,74% łącznej kwoty zainkasowanej w tym okresie.

Z kolei z kwoty całkowitego inkasa z lat 2005-2014 wynoszącego 1.248.488,72 zł w dalszym ciągu nie wypłacono 572.478,25 zł, a więc prawie 46% (k158 i 193 akt).

Od dnia 1 stycznia 2009 r. do dnia wydania decyzji, Stowarzyszenie [...] dokonało wypłaty na rzecz 29 podmiotów, z czego 8 podmiotów przekazało swe wynagrodzenia na cele statutowe Stowarzyszenia [...]. Łączna kwota wypłat od początku 2009 r. do 29 grudnia 2010 r. wyniosła 42 756,92 PLN. Łączna kwota inkasa w tym okresie wyniosła 845 117,55 PLN, a zatem repartycja w latach 2009-2010 ukształtowała się na poziomie ok. 5%.

Niski poziom repartycji środków inkasowanych przez skarżące Stowarzyszenie tytułem zbiorowego zarządzania jest faktem oczywistym, jasno wynikającym z przedstawionych danych finansowych. Na koniec 2015r kwota środków niewypłaconych wynosiła 570 tys. zł, z czego 350 tys. zł to środki zainkasowane do końca 2014r, które powinny być wypłacone najpóźniej do końca 2015r. Kwota zaległych wypłat jest niewiele mniejsza od kwoty wypłaconej przez skarżące Stowarzyszenie przez całe 10 lat działalności 2006-2013, która wyniosła 417 tys. zł.

Repartycja inkasowanych wynagrodzeń czy odszkodowań jest podstawowym obowiązkiem każdej organizacji zbiorowego zarządzania, a skarżąca w świetle przedstawionych danych nie potrafi tego obowiązku wykonać efektywnie odwlekając wypłaty na rzecz uprawnionych. Niezasadny jest zarzut pominięcia dowodu w postaci zmienionego regulaminu repartycji. Organ uwzględnił powyższy dowód odnosząc się do tego regulaminu na stronie 20-22 uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Wskazał, że aktualnie obowiązujący regulamin z dnia 20 października 2015r ( k-180-185 ) również nie zawiera żadnej wzmianki o prowizjach potrącanych przez agencje. Jak ustalono w toku kontroli Stowarzyszenie w latach 2007-2008 zawarło dwie umowy z zewnętrznymi podmiotami (agencjami) na prowadzenie w jego imieniu spraw o naruszenie praw autorskich. W obydwu przypadkach kwota prowizji określona została na 60% kwoty wyegzekwowanego odszkodowania (protokół kontroli (k – 56 58). Już w toku wszczętego postępowania Stowarzyszenie w piśmie z dnia 29 grudnia 2010r wyjaśniło, że "łączna wartość prowizji jednostek prowadzących sprawę czyli Stowarzyszenia [...] i Agencji nie może przekroczyć 50% kwoty wyegzekwowanego odszkodowania (k-41)".

Znacznie ponad połowa kwot zasądzonych i wyegzekwowanych przez Stowarzyszenie [...] została potrącona przez skarżące Stowarzyszenie i współpracujące z nim agencje.

Sytuacja ta trwała od 2009r, kiedy to koszty obniżono z 60% do 50%, a więc przez niemal 6 lat pomimo toczącego się postępowania w sprawie cofnięcia zezwolenia i znanych od dawna zastrzeżeń organów nadzoru wobec tak wysokich kosztów działalności. Dopiero po zawiadomieniu Stowarzyszenia [...] o zakończeniu postępowania i możliwości zapoznania się z aktami sprawy skarżące Stowarzyszenie pismem z dnia 22 października 2015r poinformowało o uchwaleniu w dniu 20 października 2015r zmiany w regulaminie repartycji, zgodnie z którą potrącenie na koszty działalności Stowarzyszenia [...] ma wynosić 25% kwot wyegzekwowanych odszkodowań, zaś uprawnieni mają otrzymywać nie mniej niż 75% wyegzekwowanego odszkodowania ( k-180-185 ).

Zgodzić należy się z organem, iż w Regulaminie repartycji nie została zapisana zasada, że 75% wyegzekwowanego odszkodowania przypada uprawnionemu. Została jedynie zapisana jednolita stawka 25% prowizji kosztów PRO lecz koszty działalności agencji w dalszym ciągu nie zostały uregulowane.

Podjęta przez Stowarzyszenie [...] zmiana regulaminu w ostatniej chwili z obawy przed wydaniem niekorzystnej decyzji nie dowodzi należytego wykonywania zbiorowego zarządu.

Całokształt przedstawionych okoliczności świadczy o tym, że Stowarzyszenie [...] przez cały okres swojego funkcjonowania utrzymywało wysokie koszty działalności celem utrzymania swojej struktury i współpracujących z nim agencji we władzach których zasiadali członkowie zarządu Stowarzyszenia [...] (protokół kontroli k-56-59). Interes reprezentowanych przez Stowarzyszenie [...] podmiotów praw autorskich był zawsze na drugim planie.

Całkowicie chybiony jest zarzut naruszenia art. 6-8 k.p.a. poprzez brak uwzględnienia rozstrzygnięcia zawartego w decyzji z dnia [...] listopada 2014r, w której Minister odstąpił od cofnięcia zezwolenia Stowarzyszeniu [...] na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi.

Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że przedmiotem postępowania było nienależyte wykonywanie przez Stowarzyszenie obowiązków sprawozdawczych, co w żadnym momencie nie było przedmiotem postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją. Zarzut skarżącego byłby zasadny, gdyby sprawa związana z nienależytym wykonywaniem przez Stowarzyszenie obowiązków sprawozdawczych zakończyła się decyzją o cofnięciu zezwolenia. Wtedy zaskarżona decyzja rzeczywiście nie mogłaby być wydana, gdyż nie można cofnąć zezwolenia, które już zostało cofnięte wcześniejszą decyzją.

Sąd stwierdza, że organ nadzorczy prawidłowo wypełnił swoje ustawowe obowiązki i uzasadnił stanowisko wyrażone w decyzji w sposób wymagany przez art. 107 § 3 k.p.a.

W świetle powyższych wywodów, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa, a zatem stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz 1270 ze zm) skargę oddalił.