Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 550/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2021-11-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne: Geodezja i kartografia
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 206
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 61 § 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 24 ust. 2a, 2b i 2c
journal: Dz.U. 2020 poz 2052
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
article: § 44 i 45 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 393
law: Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, protokolant Starszy inspektor sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2021 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie pozostawienia bez zmian zapisu w ewidencji gruntów I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz radcy prawnego [...] kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

0UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] (dalej WINGiK), po rozpatrzeniu odwołania W. P. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] orzekającej o pozostawieniu bez zmian zapisu w ewidencji gruntów i budynków obrębu 0006 miasta [...], w jednostce rejestrowej gruntów: 1803, w odniesieniu do nieruchomości oznaczonej jako działka nr A, o powierzchni 0,1545 ha, położonej w [...] przy ulicy [...], stanowiącej własność W. P. w udziale 1/2, M. P. w udziale 1/6, D. P. w udziale 1/6, J. P. w udziale 1/6, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia WINGiK wyjaśnił, że do Urzędu Miasta [...] wpłynęło pismo z dnia 8 stycznia 2021 r. skierowane do Prezydenta Miasta [...], w którym W. P. opisał nieprawidłowy, jego zdaniem, stan wykazany w ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do działki nr A położonej w [...] przy ul. [...] stwierdzając: "Żądam korekty zapisów zgodnych z aktem własności w granicach mojej posiadłości bez sąsiedzkiego dziedziczenia, które zostało bezprawne". Pismem z dnia 8 lutego 2021 r. Prezydent Miasta [...] zawiadomił strony postępowania, że na wniosek W. P. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie aktualizacji informacji zawartych w operacie w ewidencji gruntów i budynków obrębu 0006 miasta [...], w odniesieniu do nieruchomości oznaczonej jako działka nr A, położonej w [...] przy ul. [...]. W efekcie, w dniu 30 marca 2021 r. organ I instancji wydał opisaną na wstępie decyzję, stwierdzając w niej, że nie znalazł podstaw do aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do nieruchomości oznaczonej jako działka nr A.

W odwołaniu od powyższej decyzji W. P. podniósł, że działka nr A stanowi wyłącznie jego własność na mocy aktu notarialnego Nr Rep. [..], którym F. P. darowała mu powierzchnię 1,2046 ha, co stanowi również powierzchnię części działki objętej wywłaszczeniem z 1975 roku. Zdaniem W. P., zaskarżona decyzja jest niekompletna, gdyż brak załącznika do tej decyzji, którym według niego powinna być mapa.

Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym WINGiK stwierdził, że w rejestrze gruntów sporządzonym przy założeniu ewidencji gruntów miasta [...] wykazano w jednostce rejestrowej nr 101 grunty oznaczone między innymi jako działki: nr 1 o powierzchni 0,3969 ha i nr 55 o powierzchni 0,4208 ha, a jako osobę władającą tymi gruntami wpisano J. P.,, a następnie po skreśleniu tego zapisu, na podstawie aktu własności ziemi z dnia 30 lipca 1973 r. jako właściciela tych gruntów wpisano H. P., s. W 1975 roku została wykonana "Mapa sytuacyjno-wysokościowa 1:1000", obejmująca grunty położone w [...] przy ul. [...] (obecnie ul. [...]), która została wpisana do ewidencji w składnicy geodezyjnej w dniu 10 kwietnia 1975 r. pod numerem ewidencyjnym 7/75. Na mapie tej przedstawiono między innymi grunty oznaczone jako działki nr nr 1/1 o powierzchni 1545 m2 i 1/2 o powierzchni 6293 m2.

Decyzją z dnia 1 września 1975 r. Wojewódzka Komisja ds. Uwłaszczeń przy Województwie Kieleckim w [...] uchyliła akt własności ziemi z dnia 30 lipca 1973 r. wydany dla H. P. na nieruchomość, w skład której wchodziły między innymi działki nr nr 1 i 55 położone w [...]. Pomimo to decyzją z dnia 30 maja 1977 r., znak: ZGT-630B/15/77, Prezydent Miasta [...] orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości, oznaczonej na planie o numerze ewidencyjnym 7/75, jako działka nr 1/1 o powierzchni 1545 m2, stanowiącej własność H. P. na podstawie aktu własności ziemi z dnia 30 lipca 1973 r.

W dniu 27 lutego 1978 r. Prezydent Miasta [...] wydał akt własności ziemi, na mocy którego J. P. oraz F. P., stali się właścicielami gospodarstwa rolnego, w tym między innymi działek nr nr 1 i 55, położonych w [...]. Akt ten został złożony do akt księgi wieczystej KW [...], założonej między innymi dla działek nr nr 1 i 55, o łącznej powierzchni 1 ha 2046 m2, położonych w [...], w której jako właściciele zostali wpisani J. P. w 1/2 części i F. P. w 1/2 części, na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia 31 sierpnia 1979 r., sygn. akt R III C 118/78, o zniesieniu wspólności majątkowej.

Postanowieniem z dnia 23 grudnia 1988 r., Sąd Rejonowy w [...] stwierdził, że spadek po J. P. nabył syn H. P. w całości, w tym wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne.

Na podstawie umowy darowizny objętej aktem notarialnym z dnia 24 lutego 1989 r., F. P. darowała synowi W. Pi udział wynoszący 1/2 część nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], składającej się z działek nr nr 1 i 55, o powierzchni 1,2046 ha. Z kolei na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia sporządzonego w formie aktu notarialnego z dnia 21 sierpnia 2015 r., Rep. A 3683/2015, spadek po H. P.u nabyli: żona J. P., syn D. P. i córka M. P. – każde z nich w 1/3 części.

W dniu 30 grudnia 1982 r. do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego został włączony operat techniczny pod numerem ewidencyjnym 279/82, dotyczący wykonania mapy zasadniczej obrębu 11 miasta [...]. W skład tego operatu między innymi wchodził "Protokół ustalenia i ogłoszenia stanu władania", zgodnie z którym na podstawie księgi wieczystej KW [...] J. P. oraz F. P. byli współwłaścicielami nieruchomości składającej się z działek nr nr 1/2 o powierzchni 0,6293 ha i 55 o powierzchni 0,4208 ha. W dniu 29 grudnia 1984 r. do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego został włączony kolejny operat techniczny pod numerem ewidencyjnym 328/84, dotyczący wykonania prac geodezyjnych związanych z modernizacją ewidencji gruntów miasta [...] – obręb 006. W skład tego operatu wchodził "Uzupełniający protokół ustalenia i ogłoszenia stanu władania", zgodnie z którym działka nr 1/1 weszła w skład nieruchomości oznaczonej jako działka nr 382, stanowiącej ulicę [...]. W wyniku modernizacji ewidencji gruntów działkę nr 1/2 oznaczono numerem 33, a działkę nr 55 oznaczono numerem 34. W późniejszych latach działka nr 382 uległa podziałowi. Podziałowi uległy również działki nr nr 33 i 34. Na mocy postanowienia z dnia 12 kwietnia 1991 r., w sprawie zniesienia współwłasności, Sąd Rejonowy przyznał na własność W. P. działki nr 33/1 i 34/1 o powierzchni 5251 m2, a H. P. - działki oznaczone numerami 33/2 i 34/2 o powierzchni 5250 m2.

Decyzją z dnia 11 października 2019 r., znak: SPN.II.7532.62.2019, Wojewoda stwierdził nieodpłatne nabycie z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Miasto [...] na prawach powiatu, własności mienia Skarbu Państwa znajdującego się w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Miejskiego Zarządu Dróg w [...], w skład którego wchodziła nieruchomość gruntowa ujawniona w księdze wieczystej nr KI 1L/00169804/5, oznaczona w ewidencji gruntów i budynków w obrębie 0006, gmina Miasto [...], jako działka nr [...] o powierzchni 0,6443 ha, znajdująca się w ciągu drogi powiatowej pod nazwą ul. . . Jak wynika z pisma Wojewody [...] z dnia 23 stycznia 2020 r. decyzja ta w dniu 30 października 2019 r. stała się ostateczna i podlegała wykonaniu.

Następnie decyzją z dnia 22 października 2019 r., znak: SPN.1.7534.14.2019, Wojewoda [...] stwierdził nieważność decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 30 maja 1977 r., znak: ZGT-630B/15/77, o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa części nieruchomości o powierzchni 1545 m2, położonej w [...] przy ul. [...] stanowiącej własność H. P. na podstawie aktu własności ziemi z dnia 30 lipca 1973 r., oznaczonej numerem 1/1 na planie sporządzonym w 1975 roku i przyjętym do składnicy geodezyjnej w dniu 10 kwietnia 1975 r. za numerem ewidencyjnym 7/75.

Po stwierdzeniu nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 30 maja 1977 r., zgodnie z:

- aktem własności ziemi z dnia 27 lutego 1978 r., znak: RLS-7420/15/78,

- postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia 23 grudnia 1988 r., sygn. akt Ns 1318/88,

- aktem notarialnym z dnia 24 lutego 1989 r., Rep. A Nr 2790/89,

- aktem notarialnym z dnia 21 sierpnia 2015 r., Rep. A 3683/2015,

współwłaścicielami dawnej działki nr 1/1, stanowiącej część działki [...] pozostali: W. P. sw 1/2 części, J. P. c w 1/6 części, D. P. w 1/6 części, M. P. w 1/6 części.

Organ odwoławczy podkreślił, że działka nr 1/1 stanowiła część nieruchomości oznaczonej pierwotnie jako działka nr 1. Zgodnie z treścią aktu notarialnego z dnia 24 lutego 1989 r. F. P. darowała W. P. jedynie swój udział w nieruchomości stanowiącej działkę nr 1, wynoszący 1/2. Podział działki nr 1 na działki nr nr 1/1 i 1/2 nie zmienił wielkości udziału przysługującego W. P. Na mocy aktu notarialnego z dnia 24 lutego 1989 r. zarówno w odniesieniu do działki nr 1/1, jak i do działki nr 1/2 udział ten wynosił 1/2 części. Część nieruchomości stanowiącej niegdyś działkę nr 1, oznaczona jako działka nr 1/1, nie została natomiast objęta postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia 12 kwietnia 1991 r., sygn. akt Ns 1447/89, w sprawie o zniesienie współwłasności.

Mając na uwadze konieczność aktualizacji ewidencji gruntów i budynków na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia 22 października 2019 r., znak: SPN.1.7534.14.2019, na zlecenie Urzędu Miasta [...] została wykonana dokumentacja geodezyjna, która została włączona w dniu 11 marca 2020 r. do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod identyfikatorem ewidencyjnym P.2661.2020.598. W skład tej dokumentacji geodezyjnej wchodziła między innymi "Mapa sytuacyjna do celów prawnych do doprowadzenia do zgodności danych zawartych w operacie ewidencji gruntów i budynków ze stanem prawnym nieruchomości". Zgodnie z tą mapą oraz zamieszonym na niej "Wykazem zmian danych ewidencyjnych", z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 0,6443 ha, stanowiącej na podstawie księgi wieczystej KI 1L/00169804/5 oraz decyzji znak: SPN.II.7532.62.2019 własność Miasta [...] na prawach powiatu, wydzielono działki nr nr 382/66, A i 382/68, o ogólnej powierzchni 0,6443 ha. Przy czym działka nr A o powierzchni 0,1545 ha odpowiada działce nr 1/1, która na podstawie: aktu własności ziemi znak: RLS-7420/15/78, postanowienia Sądu Rejonowego w [...] sygn. akt Ns 1318/88, aktu notarialnego Rep. A Nr 2790/89, aktu notarialnego Rep. A 3683/2015, stanowi własność: W. P. s. J. i F. w udziale 1/2 części, J. P. c w udziale 1/6 części, D. P. s w udziale 1/6 części, M. P. c w udziale 1/6 części.

Pismem z dnia 28 kwietnia 2020 r. Prezydent Miasta [...] poinformował W. P. oraz pozostałych współwłaścicieli, że na podstawie dokumentacji geodezyjnej włączonej w dniu 11 marca 2020 r. do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod identyfikatorem ewidencyjnym P.2661.2020.598, zgodnie z decyzją Wojewody [...] z dnia 22 października 2019 r., znak: SPN.1.7534.14.2019, zmianą materialno-techniczną dokonano aktualizacji danych zawartych w operacie ewidencji gruntów i budynków w obrębie 0006. gmina Miasto [...].

W dalszej części uzasadnienia organ II instancji odwołał się do przepisów art. 24 ust. 2a, ust. 2b i ust. 2c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 2052), dalej jako "P.g.k.", oraz § 44 i 45 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 393), zwanego dalej "rozporządzeniem", i stwierdził, że postępowanie ewidencyjne jest postępowaniem rejestrowym, a organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków ma obowiązek wprowadzania do ewidencji gruntów i budynków jedynie udokumentowanych zmian wynikających z dokumentów będących podstawą do aktualizacji tej ewidencji. Ewidencja gruntów i budynków nie rozstrzyga o prawach do gruntów i budynków objętych tą ewidencją. W świetle zaś dokumentów zgromadzonych w tej sprawie, w tym dokumentów, na które powołuje się W. P., brak podstawy do wprowadzenia w ewidencji gruntów i budynków zmiany polegającej na ujawnieniu go w tej ewidencji jako jedynego właściciela nieruchomości oznaczonej jako działka nr A, odpowiadającej części dawnej działki nr 1, oznaczonej na planie z 1975 roku jako działka nr 1/1. Tym samym decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia 30 marca 2021 r., którą organ ten orzekł o pozostawieniu bez zmian zapisu w ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do tej nieruchomości, co jest "równoczesne" z odmową wprowadzenia zmiany żądanej przez W. P., jest zdaniem WINGiK prawidłowa.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] wniósł W. P. podnosząc, że w zaskarżonej decyzji organ rozpatrujący odwołanie pominął i nie odniósł się do stanu prawnego nieruchomości ponieważ założona KW nr [...] dla nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działki 382/66, 382/68, A przeczy zapisom prowadzonej ewidencji gruntów i budynków. Dotyczy to działki nr A o pow. 0,1545 ha. Pominięto rozstrzygnięcie pism z dnia 12 marca 2020 r. skierowanych do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w Warszawie i Prezydenta Miasta [...] przez Wojewodę [...]. Nie udostępniono opracowania mapowego o podziale działki nr A, co budzi wątpliwości co do stronniczości. Nie udostępniono dokumentów (wyrysów), w oparciu o które Sąd Rejonowy w [...] Wydział Ksiąg Wieczystych dokonał zapisów w ww. księdze wieczystej. Mapa o nr ewid. [...] z 2020 r. winna zostać wycofana z obiegu prawnego ponieważ zawierała szereg błędów, niezgodnych ze stanem rzeczywistym nieruchomości. Wprowadzane zmiany w zapisach ewidencji gruntów prowadzone są bez wiedzy skarżącego, nie może co do nich zająć stanowiska, a organ tłumaczy to jako zmianę materialno-techniczną. Organ prowadzący ewidencję gruntów nie może powoływać się na mapę nr 7/75 ponieważ dalsze czynności prawne (akty notarialne i postanowienia sądowe) zmieniły stan prawny tej nieruchomości, nie wywłaszczonej. Stan nieruchomości obecnie przestawia mapa o nr ew. 1461/2019 gdzie granice posiadania wskazuje istniejące ogrodzenie trwałe i nie stanowi podstawy do łączenia jego nieruchomości z działką sąsiednią spadkobierców H. P. – jak dokonuje tego organ prowadzący ewidencję gruntów. Zaskarżona decyzja tym samym nie odzwierciedla istniejącego stanu prawnego, jest dla skarżącego krzywdząca i dlatego wniósł o jej uchylenie.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Na rozprawie w dniu 3 listopada 2021 r. pełnomocnik skarżącego wskazał dodatkowo, że zdaniem skarżącego zniesienie współwłasności, które nastąpiło w 1991 r. w sprawie o sygn. I Ns 1447/89 Sądu Rejonowego w [...] obejmowało również przedmiotową działkę nr A. Skarżący domaga się ujawnienia w ewidencji gruntów informacji, że on wyłącznie jest właścicielem tej działki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 24 ust. 2a, 2b i 2c P.g.k. informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji:

1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z:

a) przepisów prawa,

b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4,

c) materiałów zasobu,

d) wykrycia błędnych informacji;

2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania (ust. 2a).

Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje:

1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:

a) przepisów prawa,

b) wpisów w księgach wieczystych,

c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu,

d) ostatecznych decyzji administracyjnych,

e) aktów notarialnych,

ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych,

f) zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,

g) wpisów w innych rejestrach publicznych,

h) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b;

2) w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach (ust. 2b).

Odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej (ust. 2c).

Z kolei z § 44 i 45 ust. 1 rozporządzenia (obowiązującego w dacie orzekania przez organ) wynika, że do zadań starosty związanych z prowadzeniem ewidencji należy:

1) utrzymywanie systemu teleinformatycznego, o którym mowa w art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy;

2) utrzymanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi;

3) archiwizacja wycofanych danych ewidencyjnych;

4) udostępnianie danych ewidencyjnych;

5) ochrona danych ewidencyjnych przed ich utratą, zniszczeniem, niepożądaną modyfikacją, nieuprawnionym do nich dostępem i ujawnieniem;

6) okresowa weryfikacja danych ewidencyjnych;

7) sporządzanie powiatowych zestawień zbiorczych danych objętych ewidencją;

8) modernizacja ewidencji (§ 44).

Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzanie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu:

1) zastąpienia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, stanem prawnym lub obowiązującymi standardami technicznymi odpowiednimi danymi zgodnymi ze stanem faktycznym lub prawnym oraz obowiązującymi standardami technicznymi;

2) ujawnienia nowych danych ewidencyjnych;

3) wyeliminowania danych błędnych (§ 45 ust. 1).

Postępowanie ewidencyjne jest postępowaniem rejestrowym, co oznacza, że nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, budynków, lokali ani nie nadaje tych praw, rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Wprowadzane w trakcie procedury aktualizacji zmiany są wtórne wobec zdarzeń prawnych, z których wynikają. Zmian w stanie prawnym zapisanym w ewidencji gruntów dokonuje się na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, a także innych aktów normatywnych (por. m.in. wyrok WSA w Łodzi z dnia 13 listopada 2019 r., sygn. II SA/Łd 542/17).

W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wypowiadano się w kwestii niedopuszczalności łączenia trybów aktualizacji na wniosek i z urzędu (zob. m.in. wyroki NSA z dnia 25 października 2018 r., sygn. I OSK 2789/16, z dnia 25 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 1683/13, z dnia 29 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2452/12, z dnia 16 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 1879/16, wyroki WSA w Rzeszowie z dnia 2 czerwca 2021 r., sygn. II SA/Rz 136/21, z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. 1235/17). Przepis art. 61 § 1 k.p.a. wyraźnie wskazuje, że postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Treść wniosku wyznaczyła w niniejszej sprawie zakres postępowania, w którym mogły orzekać organy. Nie jest bowiem w tym wypadku dopuszczalne wykraczanie z urzędu poza ramy sprawy wszczętej na wniosek uprawnionej osoby.

W rozpatrywanym przypadku postępowanie zostało wszczęte na wniosek W. P., który, jak ostatecznie ustalono, a co potwierdził na rozprawie sądowej jego pełnomocnik, domagał się ujawnienia w ewidencji gruntów informacji, że to on (wyłącznie) jest właścicielem przedmiotowej działki, tj. działki o nr ewid. A, o powierzchni 0,1545 ha, położonej w [...] przy ulicy [...]. Przeprowadzone w sprawie postępowanie wykazało, że uwzględnienie wniosku o takiej treści nie jest możliwe. Ze szczegółowych ustaleń organów wynika bowiem, że działka nr 1/1 o pow. 1545 m2, stanowiąca część nieruchomości oznaczonej pierwotnie jako działka nr 1, została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia 30 maja 1977 r. – jako stanowiąca własność H. P. na podstawie aktu własności ziemi z dnia 30 lipca 1973 r. Ponieważ w dacie orzekania o wywłaszczeniu tenże akt własności ziemi był już uchylony, a prawo własności przedmiotowej nieruchomości przysługiwało J.P. i F. P., co zostało potwierdzone aktem własności ziemi wydanym przez Prezydenta Miasta [...] w dniu 27 lutego 1978 r., decyzją z dnia 22 października 2019 r. Wojewoda [...] stwierdził nieważność decyzji wywłaszczeniowej Prezydenta Miasta [...] z dnia 30 maja 1977 r. Jak słusznie ustaliły organy, umową zawartą w formie aktu notarialnego z dnia 24 lutego 1989 r. F. P. darowała W. P. jedynie swój udział w nieruchomości stanowiącej działkę nr 1, wynoszący 1/2. Podział działki nr 1 na działki o numerach 1/1 i 1/2 nie zmienił wielkości udziału przysługującego W. P. Na mocy aktu notarialnego z dnia 24 lutego 1989 r. zarówno w odniesieniu do działki nr 1/1, jak i do działki nr 1/2 udział ten wynosił 1/2. Z kolei wbrew twierdzeniu skarżącego, część nieruchomości stanowiącej niegdyś działkę nr 1, oznaczona jako działka nr 1/1 o pow. 1545 m2, nie została objęta postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia 12 kwietnia 1991 r., sygn. akt Ns 1447/89, w którym orzeczono o zniesieniu współwłasności – poprzez przyznanie na własność W. P. działek nr 33/1 i 34/1 o powierzchni 5251 m2, a H. P. - działek oznaczonych numerami 33/2 i 34/2 o powierzchni 5250 m2. Suma powierzchni tych działek daje wartość 10.501 m2, co zresztą wynika wprost z treści postanowienia. Tymczasem łączna powierzchnia działek nr 1 i 55, co potwierdza choćby treść aktu notarialnego z 24 lutego 1989 r., wynosiła 12.046 m2. Jak łatwo obliczyć, różnica pomiędzy tą łączną powierzchnią działek, a powierzchnią jaka ulegała podziałowi w ramach postępowania Sądu Rejonowego w [...], wynosi dokładnie 1545 m2.

Jednocześnie, wbrew twierdzeniom skarżącego, organ nie mógł dokonać aktualizacji ewidencji gruntów na podstawie powoływanej przez niego dokumentacji geodezyjnej włączonej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 1 sierpnia 2019 r. pod numerem [...], albowiem dokumentacja ta – co organ I instancji wyjaśnił skarżącemu w piśmie z dnia 30 stycznia 2020 r. – została wykonana na potrzeby postępowania sądowego i nie może być wykorzystana w postępowaniu ewidencyjnym bez prawomocnego postanowienia sądu.

W efekcie organ I instancji zlecił wykonanie dokumentacji geodezyjnej, która została włączona w dniu 11 marca 2020 r. do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod numerem [...], a pismem z dnia 28 kwietnia 2020 r. poinformował W. P. oraz pozostałych współwłaścicieli, że na podstawie tej dokumentacji, zgodnie z decyzją Wojewody [...] z dnia 22 października 2019 r., zmianą materialno-techniczną dokonano aktualizacji danych zawartych w operacie ewidencji gruntów i budynków. W skład powyższej dokumentacji geodezyjnej wchodziła między innymi "Mapa sytuacyjna do celów prawnych do doprowadzenia do zgodności danych zawartych w operacie ewidencji gruntów i budynków ze stanem prawnym nieruchomości". Zgodnie z tą mapą oraz zamieszczonym na niej "Wykazem zmian danych ewidencyjnych", z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 0,6443 ha, stanowiącej na podstawie księgi wieczystej [...] oraz decyzji znak: SPN.II.7532.62.2019 własność Miasta [...] na prawach powiatu, wydzielono działki o numerach 382/66, A i 382/68, o ogólnej powierzchni 0,6443 ha, przy czym działka nr A o powierzchni 0,1545 ha odpowiada działce nr 1/1, która na podstawie: aktu własności ziemi znak: [...], postanowienia Sądu Rejonowego w [...], aktu notarialnego [...], stanowi własność: W. P. w udziale 1/2 części, [...] w udziale 1/6 części, D. P. w udziale 1/6 części oraz M. P. w udziale 1/6 części.

W świetle powyższych ustaleń, brak było podstaw do uwzględnienia żądania skarżącego zawartego we wniosku wszczynającym postępowanie, doprecyzowanym na jego późniejszym etapie. Uznając jednak co do zasady ustalenia organu w tym zakresie – tj. braku możliwości uwzględnienia wniosku W. P. – za prawidłowe, Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z treścią przywołanego już wyżej art. 24 ust. 2c P.g.k. odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej. Organ I instancji wprawdzie wydał decyzję na podstawie tej regulacji, jednak treść rozstrzygnięcia decyzji nie odpowiada dyspozycji tegoż przepisu. Orzeczono w niej bowiem o "pozostawieniu bez zmian" zapisu w ewidencji gruntów. Organ odwoławczy w końcowej części uzasadnienia swojej decyzji stwierdził, że takie rozstrzygnięcie "jest równoczesne" z odmową wprowadzenia zmiany żądanej przez W. P., jednak z takim wnioskiem nie można się zgodzić, zwłaszcza uwzględniając realia rozpatrywanej sprawy. Sposób rozstrzygnięcia wynikający z art. 24 ust. 2c P.g.k., tj. odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, nie pozostawia wątpliwości, że orzeczenie odnosi się do konkretnego żądania, którego organ nie uznaje w danym przypadku za uzasadnione (tak jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie). Tymczasem przyjęta przez organ treść rozstrzygnięcia, tj. "pozostawienie zapisu bez zmian", może sugerować, że zapis ten jest prawidłowy niezależnie od określonej treści żądania.

Zwrócenia uwagi wymaga w tym kontekście powoływany przez WINGiK fakt wydania przez Wojewodę [...] ostatecznej decyzji z dnia 11 października 2019 r., [...], którą organ ten na podstawie art. 60 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133 poz. 872 ze zm.) stwierdził nieodpłatne nabycie z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Miasto [...] na prawach powiatu, własności mienia Skarbu Państwa znajdującego się w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Miejskiego Zarządu Dróg w [...], w skład którego wchodziła nieruchomość gruntowa ujawniona w księdze wieczystej nr [...] , oznaczona w ewidencji gruntów i budynków w obrębie 0006, gmina Miasto [...], jako działka nr [...] o powierzchni 0,6443 ha, znajdująca się w ciągu drogi powiatowej pod nazwą ul. [...]. ZKI1l dokumentacji geodezyjnej oznaczonej numerem P.2661.2020.598, na podstawie której organ I instancji dokonał wspomnianej aktualizacji danych zawartych w operacie ewidencji gruntów i budynków, wynikało, że właśnie z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 0,6443 ha, stanowiącej (w całości) na podstawie księgi wieczystej [...] oraz decyzji znak: SPN.II.7532.62.2019 własność Miasta [...] na prawach powiatu, wydzielono działki o numerach 382/66, A i 382/68, przy czym działka nr A o powierzchni 0,1545 ha odpowiada działce nr 1/1, która – jak stwierdzono – na podstawie przywołanych dokumentów stanowi własność: W. P. w udziale 1/2 części, J. P. w udziale 1/6 części, D. P. w udziale 1/6 części oraz M. P. w udziale 1/6 części. Otwarte pozostaje zagadnienie rozważenia wzajemnej relacji pomiędzy decyzjami Wojewody [...] z [...] oraz ewentualnego uwzględnienia skutków wynikających z pierwszej z tych decyzji, o ile pozostaje ona w obrocie prawnym – zwłaszcza, że chodzi tu o nieruchomość zajętą pod drogę publiczną. Kwestia ta jednak nie wpływa na prawidłowość ustaleń organu w zakresie wniosku W. P., a może stanowić ewentualną podstawę do podjęcia działań z urzędu przez organ. W niniejszym przypadku stanowi zaś jedynie dodatkowy argument przemawiający za tym, że nieodpowiadające dyspozycji – we wskazanym wyżej rozumieniu – przepisu art. 24 ust. 2c P.g.k. rozstrzygnięcie organu stanowi istotne naruszenie tej regulacji, skutkujące koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Rozpoznając ponownie sprawę organ II instancji uwzględni powyższe rozważania i wyda rozstrzygnięcie korzystając z uprawnień przewidzianych w ramach art. 138 k.p.a.

Biorąc pod uwagę fakt, że argumentacja skargi okazała się nieuzasadniona,

a do uchylenia zaskarżonej decyzji doszło z innych powodów, Sąd na podstawie art. 206 p.p.s.a. odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości (wpis od skargi w kwocie 200 zł).

Jednocześnie w punkcie II wyroku Sąd przyznał radcy prawnemu [...] kwotę 295,20 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu – obliczoną na podstawie § 2 pkt 1, § 4 ust. 1, § 21 ust. 1 pkt 1 lit c oraz § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radców prawnych z urzędu (Dz.U. z 2016. poz. 1715).