Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 239/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 73, art. 75 ust. 3, art. 81 ust. 1, art. 103
journal: Dz.U. 2003 nr 179 poz 1750
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych
article: art. 8
journal: Dz.U. 1974 nr 24 poz 141
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
article: art. 7, art. 77 § 1
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 205
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2010 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2008r. Nr [...] w przedmiocie uposażenia I. uchyla zaskarżoną decyzję II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ E. Podrazik /-/ W. Batorowicz


UZASADNIENIE

Z. K. pismem z dnia [...].01.2008 r. wystąpił z żądaniem wypłaty przez Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu kwoty [...] zł z ustawowymi odsetkami. Wnioskodawca wyjaśnił, iż w dniu [...].06.2006 r. Dowódca Wojsk Lądowych decyzją nr [...] stwierdził nieważność decyzji Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego z dnia [...].11.2002 r. nr [...] o wypowiedzeniu mu stosunku służbowego. W związku z decyzją o wypowiedzeniu stosunku służbowego wnioskodawca nie pełnił zawodowej służby wojskowej w okresie od [...].02.2003 r. do [...].05.2006 r. Po przywróceniu do służby wojskowej wnioskodawca otrzymał w dniu [...].08.2006 r. należności ze stosunku służbowego za okres od [...].02.2003 r. do [...].07.2006 r., z tym że potrącono z nich kwotę [...] zł, na którą składały się odprawa, ekwiwalent za urlop i odszkodowanie odszkodowanie za skrócenie okresu wypowiedzenia, wypłacone w dniu zwolnienia ze służby tj. [...].01.2003 r. Zdaniem Z. K. potrącenia dokonano sprzecznie z art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 11.09.2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i art. 87 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy, bowiem nie wyraził on zgody na potrącenie.

Decyzją nr [...] z dnia [...].05.2008 r. Wojskowy Komendant Uzupełnień w P. odmówił przyznania Z. K. świadczenia pieniężnego w postaci odsetek od wypłaconego uposażenia oraz zwrotu świadczenia potrąconego przy wypłacie tego uposażenia, jako świadczenia nienależnego. W uzasadnieniu organ wskazał, że z dniem [...] listopada 2003 r. Dowódca Wojsk Lądowych, w oparciu o rozkaz [...] z dnia [...] września 2002 r. w sprawie zmian organizacyjnych i dyslokacyjnych w wojskowych komendach uzupełnień zlikwidował, między innymi, stanowisko służbowe strony. Ponieważ żołnierz odmówił przyjęcia innego stanowiska służbowego, Dowódca Pomorskiego Okręgu Wojskowego wydał decyzję o wypowiedzeniu stronie zawodowej służby wojskowej. Dnia [...].06.2006 r. Dowódca Wojsk Lądowych decyzją nr [...] stwierdził nieważność decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. Strona stawiła się do miejsca pełnienia służby wojskowej i została przyjęta na ewidencję i zaopatrzenie. Za okres od dnia zwolnienia do dnia przywrócenia do zawodowej służby wojskowej przyznano stronie zwaloryzowane należności wynikające z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej. Przy wypłacie tych należności, w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby wojskowej, potrącono nienależne świadczenia z tytułu odprawy, ekwiwalentu za urlop. Po otrzymaniu tych świadczeń strona wystąpiła z wnioskiem o odsetki i zwrot potrąconych świadczeń. Organ I instancji wyjaśnił, iż Departamen Kadr MON pismem z dnia [...].01.2007 r. nr [...] zobowiązał organy wojskowe do wypłaty uposażenia za okres, w którym żołnierze faktycznie pozostawali poza służbą, z zaznaczeniem, że mają to być należności zwaloryzowane zgodnie z przepisami. Odnośnie roszczeń o zwrot potrąconych świadczeń ustalono, że z uwagi na decyzję o stwierdzeniu nieważności, są to świadczenia nienależne, bowiem podstawa tego świadczenia odpadła. Powołując się na treść art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, organ wskazał, iż instytucja zwłoki, uregulowana w art. 476 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - w odróżnieniu od opóźnienia (art. 481 kc) warunkowana jest winą. Zważywszy na okoliczności, nie sposób przypisać tej winy organowi zobowiązanemu do zapłaty uposażenia. Chociaż decyzja Dowódcy Wojsk Lądowych o nieważności decyzji Dowódcy POW wywiera skutki ex tunc, to wydana została w określonym czasie, a realizacja wynikających stąd świadczeń została spełniona bez zwłoki (wypłata zwaloryzowanych świadczeń). Organ zawrócił uwagę, iż mimo, że w spornym okresie strona nie pełniła służby wojskowej, to jednak otrzymywała od resortu MON należności pieniężne związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, w szczególności dwunastomiesięczne uposażenie, emeryturę wojskową i odprawę wojskową. Organ podniósł, iż po przywróceniu do służby strona odmówiła zwrotu świadczenia emerytalnego i innych nienależnych świadczeń, stąd roszczenia o odsetki nie mają żadnego uzasadnienia. Najbardziej nieuzasadnione wydaje się roszczenie o odsetki za świadczenie, które pobrał żołnierz z góry (roczne uposażenie przez pierwszy rok po zwolnieniu). Zdaniem organu, dopiero w chwili, kiedy decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby wojskowej stała się wykonalna, roszczenia o odsetki można naliczać od tego właśnie momentu, ale nie wstecz, lecz po tej dacie.

Z. K. wniósł wniósł odwołanie wskazując, iż po przywróceniu do służby otrzymał zaległe należności, ale bez ustawowych odsetek za włokę, ponadto potrącono mu świadczenia wcześniej otrzymane przy zwalnianiu go ze służby. Powołując się na art. 81, art. 75 i art. 103 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz art. 87 § 1 Kodeksu pracy stwierdził, iż organy zobowiązane wobec niego do wypłaty świadczeń pozostawały w zwłoce, a dokonane potrącenie było sprzeczne z prawem.

Decyzją z dnia [...].06.2008 r. nr [...] Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, powtarzając argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji organu I instancji i wskazując, że zasadnie wydano decyzję o odmowie przyznania świadczenia pieniężnego w postaci odsetek od wypłaconego uposażenia oraz świadczenia potrąconego przy wypłacie tego uposażenia, jako świadczenia nienależnego.

Z. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w P., oraz powołując te same zarzuty i tę samą argumentację co w odwołaniu. Podniesiono, że prawo do uposażenia ma charakter stały i powstaje z mocy prawa i wobec tego roszczenie o odsetki jest zasadne od chwili nieterminowej wypłaty tego uposażenia.

W odpowiedzi na skargę Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wyrokiem z dnia 26.03.2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sprawie IV SA/Po 338/08 uchylił decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień w P. nr [...] z dnia [...] maja 2008 r. Sąd stwierdził, iż od [...] lipca 2004 r. zaczęła obowiązywać ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Ustawa w art. 1 pkt 4 określa zasady otrzymywania uposażenia i innych należności pieniężnych przez żołnierzy zawodowych, a w art. 8 ust. 1 ustanawia sposób załatwiania wszystkich spraw uregulowanych w ustawie. Ponieważ należności pieniężne nie zostały wymienione w art. 8 ust. 2, który to przepis wyklucza spod kontroli Sądu administracyjnego sprawy wymienione w pkt od 1 do 4, należy uznać, że świadczenia odsetkowe, o których mowa w art. 75 ust. 3 ustawy należą do drogi administracyjnej. Przepis art. 75 ust. 3 ustawy stanowi, że w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73, żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne. Stwierdzając nieważność decyzji organ administracyjny jednoznacznie wskazał na kwalifikowaną wadliwość decyzji ze skutkiem ex tunc. Stwierdzenie nieważności decyzji wypowiadającej skarżącemu stosunek służbowy oznacza, że wypowiedzenie nie było skuteczne. Organy powinny były więc przyjąć, że skarżący nie został skutecznie zwolniony. Zestawienie przepisów art. 81 ust. 1-3 ustawy z art. 75 ust. 3 tejże ustawy skutkuje przyjęciem, że organy zobowiązane do wypłaty świadczeń skarżącemu pozostawały w zwłoce. Sąd zwrócił uwagę, że podstawą stwierdzenia nieważności decyzji wypowiadającej stosunek służbowy było rażące naruszenie prawa. Spowodowało to sytuację, w której ustanie stosunku służbowego, a co za tym idzie i podstaw do wypłaty określonych świadczeń pieniężnych, było skutkiem działań organów administracji naruszających w istotny sposób przepisy prawa. Ponadto wskazano, że zgodnie z art. 103 §1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, z uposażenia żołnierza mogą być dokonywane potrącenia w granicach i na zasadach określonych w Kodeksie prawcy. Przez uposażenie, o którym mowa w ust. 1 art. 103 należy rozumieć uposażenie wymienione w art. 72 ust. 1, dodatkowe uposażenie roczne, o którym mowa w art. 83, odprawę z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, o której mowa w art. 94 i należności pieniężne wymienione w art. 95 pkt 1-2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Zgodnie z art. 91 kp należności wymienione w art. 87 § 1 i art. 87 § 7 kp mogą być potrącane z wynagrodzenia pracownika tylko za jego zgodą wyrażoną na piśmie. Kwestia potrąceń z art. 87 § 1 jest uregulowana w Kodeksie pracy w sposób wystarczający i autonomiczny, co powoduje, że nie ma w tym wypadku zastosowania art. 498 § 1 kodeksu cywilnego. Jeżeli skarżący nie wyraził pisemnej zgody na potrącenie spornej kwoty to takie działanie narusza wyżej powołane przepisy prawa materialnego.

Od powyższego wyroku Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu wniósł skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 06.01.2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie I OSK 805/09 uchylił zaskarżony wyrok WSA w Poznaniu i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż decyzja stwierdzająca nieważność jest aktem o charakterze deklaratoryjnym działającym ex tunc. Decyzja stwierdzająca nieważność nie stanowi wyłącznie deklaracji stanu istniejącego wcześniej, lecz tworzy również elementy nowego stanu prawnego, wywiera skutki w obrocie prawnym. Są to elementy konstytutywne decyzji nieważnościowej. Decyzja nieważna wiąże do czasu stwierdzenia jej nieważności. Dopiero od dnia doręczenia stronom decyzji stwierdzającej nieważność ustaje okres obowiązywania decyzji dotkniętej nieważnością i obowiązywania domniemania jej legalności. Nie wszystkie skutki wywołane przez decyzję nieważną są odwracalne. Decyzja wypowiadająca stosunek zawodowej służby wojskowej wywołała skutek prawny w postaci rozwiązania stosunku służbowego. W efekcie skarżący został przeniesiony do rezerwy, a więc uzyskał status, z którym wiąże się prawo do odprawy i po spełnieniu odpowiednich przesłanek prawo do emerytury wojskowej, który można ogólnie określić jako status przeniesionego do rezerwy. Oczywistym jest, że w tym samym czasie skarżący nie mógł mieć statusu żołnierza zawodowego jak i statusu przeniesionego do rezerwy. Zatem dopóki w obrocie prawnym pozostawała decyzja wypowiadająca stosunek zawodowej służby wojskowej, dopóty nie powstawało roszczenie o zapłatę uposażenia za okres, który nastąpił po rozwiązaniu stosunku służbowego i uzyskania statusu przeniesionego do rezerwy. W tym czasie w stosunku do skarżącego zaktualizowały się inne uprawnienia wynikające z instytucji prawnych uruchamianych po rozwiązaniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Wobec tego w tym okresie zachodziła przedmiotowa niemożność świadczeń z tytułu stosunku zawodowej służby wojskowej, a zatem nie można przyjąć, aby doszło do zwłoki w wypłacie uposażenia. Wprawdzie decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wypowiadającej stosunek zawodowej służby wojskowej wywołała skutek wsteczny w zakresie stosunku zawodowej służby wojskowej, jednakże poza zaktualizowaniem z dniem, gdy stała się ona ostateczna, prawa do uposażenia za okres od dnia rozwiązania stosunku służbowego nie mogła odwrócić skutku upływu czasu w zakresie prawa do tych świadczeń. W czasie pozostawania w obrocie prawnym decyzji wypowiadającej stosunek zawodowej służby wojskowej nie istniał między stronami administracyjnoprawny stosunek obligacyjny. Dopiero stwierdzenie nieważności tej decyzji spowodowało, że powstało roszczenie o wypłatę uposażenia za okres od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. W rezultacie należy stwierdzić, że skoro roszczenie o wypłatę uposażenia za okres od rozwiązania stosunku zawodowej służby wojskowej do dnia przywrócenia tego stosunku ze skutkiem ex tunc powstało po stwierdzeniu nieważności decyzji wypowiadającej ten stosunek administracyjnoprawny, to brak jest podstaw uzasadniających przyjęcie, iż zostały spełnione przesłanki prawa do odsetek, o których mowa w art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, za każdy miesiąc okresu, w którym skarżący miał statusu przeniesionego do rezerwy. Zatem Sąd I instancji błędnie odczytał przepis art. 75 ust. 3 cytowanej ustawy i w konsekwencji niewłaściwe go zastosował w ustalonym stanie faktycznym. Skoro wymagalność uposażenia wpłaconego skarżącemu jest skutkiem decyzji stwierdzającej nieważność decyzji wypowiadającej stosunek zawodowej służby wojskowej rzeczą Sądu I instancji będzie - przy uwzględnieniu powyższych rozważań - dokonanie oceny czy organ dopuścił się zwłoki w wypłacie uposażenia. Naczelny Sąd Admistracyjny stwierdził również, iż rygory związane z możliwością dokonania potrącenia nie wykluczają uznania dopuszczalności zaliczenia przez organ dokonanej wcześniej wypłaty, której podstawa odpadła po stwierdzeniu nieważności decyzji zwalniającej z zawodowej służby wojskowej, na poczet późniejszych należności.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stanowiska stron nie uległy zmianie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie w pierwszej kolejności należy wskazać, że w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta sprowadza się do badania, czy zaskarżony akt nie narusza przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania administracyjnego. Wzruszenie aktu administracyjnego może nastąpić w razie, gdy kontrola wykaże, że zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Działając przy tym w myśl art. 134 § 1 ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany jej zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W niniejszej sprawie podkreślenia wymaga fakt, iż orzekał w niej już Naczelny Sąd Administracyjny i wyrokiem z dnia 06.01.2010 r. sygn. I OSK 805/09 uchylił wyrok Sądu I instancji. Zgodnie z art. 190 powołanej wyżej ustawy, Sąd związany jest wykładnią prawną dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Zgodnie z art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73, żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne. Zatem podstawową kwestią do ustalenia przy rozstrzyganiu sprawy w zakresie odsetek jest ustalenie daty wymagalności należności wynikających ze stosunku służbowego.

Zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wymienionym wyżej wyroku z dnia 06.01.2010 r. decyzja stwierdzająca nieważność jest aktem o charakterze deklaratoryjnym działającym wstecz i eliminującym skutki prawne wadliwej decyzji. Decyzja stwierdzająca nieważność nie stanowi wyłącznie deklaracji stanu istniejącego wcześniej, lecz tworzy również elementy nowego stanu prawnego. Są to elementy konstytutywne decyzji nieważnościowej. Decyzja nieważna wiąże do czasu stwierdzenia jej nieważności. Dopiero od dnia doręczenia stronom decyzji stwierdzającej nieważność ustaje okres obowiązywania decyzji dotkniętej nieważnością i obowiązywania domniemania jej legalności. Nie wszystkie skutki wywołane przez decyzję nieważną są odwracalne. Do skutków o charakterze nieodwracalnym należy upływ czasu, który ma niebagatelne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Decyzja wypowiadająca stosunek zawodowej służby wojskowej wywołała skutek prawny w postaci rozwiązania stosunku służbowego. W efekcie skarżący został przeniesiony do rezerwy, a więc uzyskał status, z którym wiąże się prawo do odprawy i po spełnieniu odpowiednich przesłanek prawo do emerytury wojskowej, który można ogólnie określić jako status przeniesionego do rezerwy. Oczywistym jest, że w tym samym czasie skarżący nie mógł mieć statusu żołnierza zawodowego jak i statusu przeniesionego do rezerwy. Zatem dopóki w obrocie prawnym pozostawała decyzja wypowiadająca stosunek zawodowej służby wojskowej, dopóty nie powstawało roszczenie o zapłatę uposażenia za okres, który nastąpił po rozwiązaniu stosunku służbowego i uzyskania statusu przeniesionego do rezerwy. W tym czasie w stosunku do skarżącego zaktualizowały się inne uprawnienia wynikające z instytucji prawnych uruchamianych po rozwiązaniu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Wobec tego w tym okresie zachodziła przedmiotowa niemożność świadczeń z tytułu stosunku zawodowej służby wojskowej, a zatem nie można przyjąć, aby doszło do zwłoki w wypłacie uposażenia. Roszczenie o wypłatę takiego uposażenia w tym okresie nie powstawało, gdyż nie istniał administracyjnoprawny stosunek obligacyjny, stanowiący podstawę do wypłaty tego typu należności. Dopiero stwierdzenie nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego spowodowało, że powstało roszczenie o wypłatę uposażenia za okres od dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Jest to skutek prawny decyzji stwierdzającej nieważność, będący elementem konstytutywnym decyzji nieważnościowej.

Zatem, dopiero z chwilą stwierdzenia przez Dowódcę Wojsk Lądowych nieważności decyzji Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego obalona została moc obowiązująca dokonanego wobec skarżącego wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. W konsekwencji - z uwagi na fakt, iż w okresie między dokonanym wypowiedzeniem stosunku służbowego a stwierdzeniem nieważności takiej decyzji organ nie miał podstaw prawnych do wypłaty uposażenia wobec niepozostawania przez skarżącego w zawodowej służbie wojskowej - nie sposób przyjąć, aby mogło dojść do zwłoki w wypłacie uposażenia, liczonej według terminów, o których mowa w art. 81 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Jednocześnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, iż reaktywowanie stosunku służbowego z mocą wsteczną stwarza jedynie fikcję prawną, iż żołnierz pozostawał cały czas w służbie. Uposażenie przysługuje zaś żołnierzowi zawodowemu nie za okres pozostawania w stosunku służbowym, lecz za pełnienie służby. Pozostawanie w stosunku służbowym bez podejmowania służby, ewentualnie bez gotowości i zdolność do jej pełnienia, nie rodzi prawa do uposażenia. Wobec powyższego roszczenie o zaległe uposażenie staje się wymagalne z chwilą stawienia się żołnierza do służby – tzn. w sytuacji, gdy żołnierz nie tylko pozostaje w służbie wojskowej, ale również wyraża gotowość do pełnienia tej służby. Biorąc pod uwagę powyższe oraz okoliczność, iż wypłacone należności dotyczą okresu od dnia zwolnienia ze służby do dnia stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu, uznać należy, iż wszelkie roszczenia za ten okres stały się

wymagalne w dniu, w którym skarżący zgłosił się do służby.

Z akt przedmiotowej sprawy wynika, iż Z. K. stawił się do pełnienia służby w dniu [...].08.2006 r. W tej więc dacie stało się wymagalne roszczenie skarżącego o zapłatę uposażenia. Jednoznacznego ustalenia wymaga natomiast data wypłacenia skarżącemu przysługujących mu należności. W aktach sprawy znajduje się rozliczenie księgowe żołnierza przywróconego do służby wojskowej z dnia [...].08.2006 r., brak natomiast jakichkolwiek dokumentów, z których wynikałaby rzeczywista data wypłaty przedmiotowych świadczeń. Sam skarżący podaje, że wypłata powyższych należności nastąpiła w dniu [...].08.2006 r., natomiast organy wojskowe ani w swoich decyzjach, ani w odpowiedzi na skargę do tej okoliczności się nie odniosły. Podkreślić należy, iż już data rozliczenia księgowego wskazuje, iż doszło do zwłoki w wypłacie uposażenia począwszy od dnia [...].08.2006 r., jednak nieznany jest dokładny okres tej zwłoki, ani tym samym wysokość roszczenia odsetkowego należnego skarżącemu z tego tytułu. Organy wojskowe nie poczyniły w tym zakresie niezbędnych ustaleń, naruszając przepisy art. 7 i art. 77 § 1 kpa i w konsekwencji odmawiając Z. K. wypłaty odsetek także za okres mu należny, tj. od dnia [...].08.2006 r.

Odnosząc się do zgłoszonego przez skarżącego żądania zapłaty kwoty [...] zł jako zwrotu świadczenia potrąconego przy wypłacie uposażenia podkreślić należy, iż zaskarżoną decyzją i poprzedzającą ją decyzją organu I instancji w istocie orzeczono o braku obowiązku wyrównania Z. K. uposażenia za okres od [...].02.2003 r. do [...].07.2006 r. o zaliczone na poczet tego uposażenia kwoty odprawy, odszkodowania za skrócony okres wypowiedzenia i ekwiwalentu za niewykorzystany urlop w łącznej kwocie [...] zł, wypłacone skarżącemu w styczniu 2003 r.

W przedmiotowej sprawie przepisy dotyczące potrąceń w ogóle nie miały zastosowania. W sprawie nie dokonano potrącenia z uposażenia żołnierza zawodowego, o czym mowa w art. 103 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, choć to sugerowałoby rozliczenie księgowe z dnia [...].07.2006 r., i chociaż takim pojęciem posługują się i organy wojskowe i skarżący. W istocie bowiem w sprawie dokonano Z. K. wypłaty uposażenia należnego w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego. Stwierdzenie nieważności tego wypowiedzenia spowodowało, że od daty zwolnienia należało się uposażenie, a wobec tego, że w styczniu 2003 r. zostały wypłacone skarżącemu świadczenia pieniężne związane ze stosunkiem służbowym, a w stosunku do należnego – w rezultacie przywrócenia do służby – uposażenia były one zaniżone, organy dokonały uzupełnienia uposażenia do kwoty należnej. W takiej sytuacji odmowa wyrównania uposażenia, której domagał się skarżący, co do zasady nie naruszała prawa, wyrównano mu bowiem należne uposażenie, zaś zadośćuczynienie jego żądaniu spowodowałoby wypłatę uposażenia w wysokości nienależnej, dwukrotnie za to samo. Takie stanowisko znajduje oparcie w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29.01.2010 r. I OSK 1019/09, gdzie w analogicznej do niniejszej sprawie wyrażono pogląd zaprezentowany powyżej, który skład orzekający w przedmiotowej sprawie w pełni podziela.

Dodatkowo przywołać trzeba także przepis art. 8 Kodeksu pracy w związku z art. 103 ust. 1 ustawy o zawodowej służbie wojskowej, który stanowi, że nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się, iż nikt nie może "czynić ze swego prawa użytku" sprzecznie z zasadami współżycia społecznego, tj. regułami, które nie będąc normami prawnymi, określają zachowania ludzi w ich wzajemnych stosunkach. Każda ze stron stosunku pracy musi postępować przy wykonywaniu swych uprawnień zgodnie z wymaganiami moralności i uznanymi regułami obyczajowymi. Oznacza to, że w stosunkach pracy liczy się nie sama "litera prawa", lecz także owe pozaprawne reguły nazwane w art. 8 "zasadami współżycia społecznego", ( Komentarz do art. 8 Kodeksu pracy, [w:] R.Celeda, E.Chmielek-Łubińska, L.Florek, G.Goździewicz, A.Hintz, A.Kijowski, Ł.Pisarczyk, J.Skoczyński, B.Wagner, T.Zieliński, Kodeks pracy. Komentarz, LEX, 2009, wyd. V.; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 2006 r. I PK 171/06, OSNP 2008/3-4/34). Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, Sąd jest zdania, iż zgłoszone przez skarżącego żądanie zapłaty uznać należy za wykonywanie uprawnień z naruszeniem zasad współżycia społecznego. Nie do pogodzenia z zasadami współżycia społecznego jest otrzymanie przez żołnierza zawodowego zarówno świadczeń z tytułu zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej jak i uposażenia za ten sam okres tak, jakby pozostawał w służbie, tj. dwóch świadczeń, które wzajemnie w tym samym okresie się wykluczają.

Możliwe i dopuszczalne było więc zaliczenie przez organy wojskowe na poczet uposażenia skarżącego, należnego za okres od [...].02.2003 r. do [...].07.2006 r., świadczeń wypłaconych mu w styczniu 2003 r. w związku z wypowiedzeniem stosunku służbowego i zwolnieniem ze służby. Jednak dokonując takiego zaliczenia należy zawsze mieć na uwadze charakter zaliczanych świadczeń. Tak jak zaliczenie na poczet uposażenia odprawy z tytułu zakończenia stosunku służbowego oraz odszkodowania za skrócony okres wypowiedzenia nie budzi zastrzeżeń, to inaczej należy ocenić w przedmiotowej sprawie zaliczenie ekwiwalentu za urlop.

Ekwiwalent za urlop wypłacono skarżącemu w 2003 r. za niewykorzytane w tymże roku 35 dni urlopu wypoczynkowego. Ekwiwalent za urlop – z uwagi na swą naturę – nie może być traktowany jako surogat uposażenia, należy się niezależnie od niego i jest rodzajem odszkodowania za uprawnienie do urlopu, którego skarżący nie mógł zrealizować z uwagi na rozwiązanie stosunku służbowego. Po przywróceniu skarżącego do służby zaliczenie uprzednio wypłaconego ekwiwalentu za urlop na poczet uposażenia byłoby dopuszczalne, gdyby jednocześnie skarżący odzyskał możliwość zrealizowania prawa do urlopu w wymiarze niewykorzystanym w 2003 r. Z akt niniejszej sprawy nie wynika, aby taka sytuacja nastąpiła. Jak wskazują akta personalne skarżący już w dniu [...].08.2006 r. wypowiedział stosunek służbowy i z dniem [...].01.2007 r. został zwolniony ze służby. Z akt tych nie wynika, aby w okresie od sierpnia 2006 r. (data zgłoszenia się do służby) do [...].01.2007 r. skarżący korzystał z urlopu wypoczynkowego i w jakim ewentualnie wymiarze. Natomiast z zestawienia należności pieniężnych żołnierza zwolnionego ze służby z dnia [...].01.2007 r. wynika, iż w związku ze zwolnieniem ze służby wojskowej przyznano skarżącemu ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy za lata 2004-2007. Zestawienie powyższe nie uwzględniało więc ekwiwalentu za 35 dni urlopu niewykorzystanego w 2003 r. Kwestia powyższa nie została dostatecznie wyjaśniona, co uniemożliwia prawidłową ocenę dopuszczalności zaliczenia skarżącemu na poczet upodsażenia uprzednio wypaconego ekwiwalentu za urlop za 2003 r.

Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja wydana została bez zebrania wyczerpującego materiału dowodowego i bez ustalenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, co stanowi naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 § kpa. Naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy i w konsekwecji skutkować musiały uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Ponownie rozpoznając sprawę należy więc ustalić należycie stan faktyczny sprawy, w szczególności datę wypłacenia skarżącemu zaległego uposażenia; wyjaśnić też należy kwestię korzystania przez skarżącego z urlopu wypoczynkowego po przywróceniu do służby. Dopiero powyższe ustalenia pozwolą organowi na jednoznaczne rozstrzygnięcie czy w niniejszej sprawie wypłata uposażenia nastąpiła z opóźnieniem, a co z tym idzie na rozstrzygnięcie czy skarżącemu przysługują odsetki na podstawie art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a także na ocenę dopuszczalności zaliczenia na poczet uposażenia ekwiwalentu za urlop za 2003 r.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylono zaskarżoną decyzję.

O kosztach postępowania nie orzeczono, bowiem skarżący korzystał z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych i nie poniósł żadnych kosztów postępowania, o których mowa w art. 205 ustawy.

O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na mocy art. 152 ustawy.

/-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ E.Podrazik /-/ W.Batorowicz

MK