Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 273/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2008-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 66 par. 1 i  par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 2,  art. 27 par. 1 pkt 3 i  pkt 6,  art. 29 par. 1,  art. 34 par. 1i  par. 4,  art. 64c par. 5
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Gerard Czech Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędzia WSA Anna Wójcik (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Maria Żymańczyk po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 listopada 2008 r. sprawy ze skargi Ł. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...],nr [...], II. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w O. na rzecz skarżącego kwotę 150 zł (sto pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Głubczycach z dnia [...] oddalające zarzuty zobowiązanego Ł. B. na postępowanie egzekucyjne.

W motywach postanowienia organ odwoławczy przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania, zainicjowanego wnioskiem wierzyciela – Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie głubczyckim – dalej: [PINB], który w dniu 5 października 2006 r. wydał postanowienie o nałożeniu na zobowiązanego grzywny w kwocie 5.000 zł w celu przymuszenia go do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, wynikającego z określonego decyzją tego Inspektora z dnia 2 marca 2005 r. nakazu rozbiórki części budynku gospodarczego. Ponieważ zobowiązany grzywny nie uiścił, wierzyciel wystawił w dniu 10 kwietnia 2007 r. tytuły wykonawcze nr 1/2007 i nr 2/2007, z których pierwszy obejmował należność pieniężną w kwocie 5.000 zł. W tym przypadku jako podstawę prawną egzekwowanego obowiązku (należności) wskazano orzeczenie z dnia 5 października 2006 r. nr [...], jako rodzaj należności – grzywnę w celu przymuszenia, jako inną podstawę prawną egzekucji administracyjnej (poz. 42 tytułu) – art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 156 poz. 1118 z 2006 r.). Drugi tytuł wykonawczy obejmował opłatę za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia w wysokości 68 zł. Obydwa tytuły zostały doręczone ojcu zobowiązanego – F. B. w dniu 4 stycznia 2008 r. W dniu 7 stycznia 2008 r. zobowiązany złożył w Urzędzie Skarbowym pismo, w którym wskazywał na brak podstaw prawnych do wydania tytułu, jako że wcześniejsze decyzje Inspektora zostały dwukrotnie uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, w związku z czym wycofał Inspektor wystawiane uprzednio tytuły wykonawcze, a dodatkowo obecny tytuł nie jest udokumentowany wyrokami sądów. Precyzując w kolejnym piśmie zarzuty wskazał na art. 33 pkt 1 (w szczególności przedawnienie obowiązku z uwagi na upływ 12-letniego terminu) i art. 33 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229 poz. 1954 ze zm.) – dalej: [u.p.e.a.] (zobowiązany jako osoba w tamtym czasie małoletnia i niebędąca właścicielem nie może być tym obowiązkiem rozbiórki obciążana). W związku z tymi zarzutami wierzyciel postanowieniem nr [...] z dnia 8 maja 2008 r. oddalił je stwierdzając, że obowiązek wynikający z prawa administracyjnego nie ulega przedawnieniu, chyba że przepis wyraźnie tak stanowi (co nie występuje w rozpatrywanym przypadku), że Ł. B. jako następca prawny i aktualny właściciel jest zobowiązany do wykonania nałożonych decyzją ostateczną zobowiązań administracyjnoprawnych, że egzekwowany obowiązek został określony zgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu, nie ma też żadnych okoliczności będących przeszkodą do prowadzenia egzekucji ze względu na osobę zobowiązanego, jak też nie występuje żaden z pozostałych przypadków wskazanych w art. 33 u.p.e.a. Postanowienie doręczono zobowiązanemu w dniu 12 maja 2008 r.

W piśmie złożonym w organie egzekucyjnym w dniu 15 maja 2008 r. zobowiązany wniósł o obciążenie wierzyciela kosztami nieuzasadnionej jego zdaniem egzekucji. W jego uzasadnieniu zawarł szereg zarzutów skierowanych przeciw postanowieniu PINB nr [...] z dnia 8 maja 2008 r., a więc postanowienia wierzyciela uznającego jego zarzuty za nieuzasadnione. Wskazał, że wierzyciel, powołujący się w tytule wykonawczym na art. 51 Prawa budowlanego przemilczał w wydanym przez siebie postanowieniu brak istnienia dokumentów potwierdzających zabytkowy charakter gnojownika, którego dotyczy nakaz częściowej rozbiórki, wskazał na brak dowodów potwierdzających naruszenie prawa budowlanego przez poprzedniego właściciela i na brak wyroku potwierdzającego "odziedziczenie" przestępstwa budowlanego przez siebie jako następcę prawnego. Ponadto zauważył, że wierzyciel bezpodstawnie ("chcąc przerzucić sprawę na drugi tor") zasugerował zażalenie do Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu – dalej: [WINB], gdy tymczasem organ ten nie jest władny do rozpatrzenia zarzutów w związku z prowadzoną egzekucją. W kolejnym piśmie z dnia 25 maja 2008 r. skierowanym bezpośrednio do Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu (nazwanym "odwołaniem") ponownie nawiązał do postanowienia wierzyciela z dnia 8 maja 2008 r. wskazując, że wierzyciel nie odpowiedział na zarzuty i nie uzasadnił, dlaczego w tytule wykonawczym posłużył się art. 51 prawa budowlanego. W piśmie zawarł też wniosek o umorzenie egzekucji.

Wobec stanowiska wierzyciela wyrażonego w postanowieniu z dnia 8 maja 2008 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Głubczycach postanowieniem z dnia 10 czerwca 2008 r. wydanym na podstawie art. 34 par. 4 u.p.e.a. nie uwzględnił zgłoszonych zarzutów wskazując na fakt związania, w myśl art. 34 par. 1 u.p.e.a., stanowiskiem wierzyciela w przypadku zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, czyli m.in. przedawnieniem, nieistnieniem obowiązku (pkt 1) i błędu co do osoby zobowiązanego (pkt 4).

Po rozpatrzeniu zażalenia strony na to postanowienie, w którym zobowiązany odnosił się głównie do bezpodstawności wystawionego tytułu ze względu na wskazaną w nim podstawę prawną egzekucji (art. 51 Prawa budowlanego) oraz okoliczności wskazujące na bezpodstawnie jego zdaniem orzeczony nakaz rozbiórki jak też na bezprawne działania Inspektora, Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Uzasadniając rozstrzygnięcie podkreślił, że przedmiotowe postępowanie egzekucyjne dotyczy grzywny w celu przymuszenia, a nie - nakazu rozbiórki części obiektu gospodarczego, jednakże w myśl art. 29 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie może badać poprawności postanowienia nakładającego grzywnę, podobnie jak rozpatrujący zażalenie strony Dyrektor Izby. Organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela co do zasadności podniesionych przez stronę zarzutów ze względu na ich charakter (art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a.), a weryfikacji zasadności obowiązku rozbiórki może dokonać tylko wierzyciel. Dostrzegając, że postanowienie o nałożeniu grzywny z dnia 2.10.2006 r. nie zawiera uzasadnienia w zakresie wysokości grzywny, mimo istniejącego w tym zakresie wymogu, Dyrektor stwierdził, że postanowienie to stało się ostateczne i obowiązek z niego wynikający mógł być dochodzony na drodze egzekucji administracyjnej wobec braku dobrowolnej zapłaty. Dotyczy to również opłaty za czynności egzekucyjne. Skoro podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego stanowiły prawidłowe tytuły wykonawcze, spełniające wymogi z art. 27 u.p.e.a., to przy uwzględnieniu faktu związania stanowiskiem wierzyciela i z uwagi na wynikający z art. 29 u.p.e.a. zakaz badania przez organ egzekucyjny zasadności i wymagalności egzekwowanego obowiązku wydane postanowienie było zgodne z prawem.

Na powyższe postanowienie skarżący wniósł skargę, w której domagał się uchylenia postanowienia Dyrektora Izby oraz unieważnienia tytułu wykonawczego, zarzucając nieistnienie obowiązku, którego niewykonanie spowodowało wystawienie tytułów wykonawczych. Wykazał koszty prowadzonej przeciw niemu egzekucji i wnosił o obciążenie nimi wierzyciela.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby wniósł o jej oddalenie, przedstawiając argumentację jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo zasygnalizował jednak, poddając to pod rozwagę Sądu, że pismo skarżącego z dnia 25 maja 2008 r., które było przedmiotem odrębnego rozpoznawania i z tego powodu nie zostało poddane ocenie przy rozpatrywaniu zażalenia, oceniane w łączności z pismem z dnia 14 maja 2008 r. jako złożonym w otwartym terminie do wniesienia zażalenia na postanowienie wierzyciela, może wskazywać na ewentualność wystąpienia sytuacji określonej w art. 66 par. 1 k.p.a. Pismo to, dotyczące kosztów egzekucyjnych, bez wątpienia zawierało również zarzuty przeciw stanowisku wierzyciela zajętemu w postanowieniu, co mogłoby zobowiązywać organ egzekucyjny do uruchomienia trybu postępowania określonego w art. 66 par. 3 k.p.a. Naruszenie tych zasad podważałoby twierdzenie, że stanowisko wierzyciela stało się ostateczne w dniu 19 maja 2008 r. Z drugiej strony Dyrektor wskazał na fakt prawidłowego pouczenia strony o sposobie i terminie wniesienia zażalenia na postanowienie wierzyciela.

Wojewódzki Sąd administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z przyczyn dostrzeżonych przez Sąd z urzędu i po części zasygnalizowanych przez organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę. Zgodnie z art. 134 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – dalej: [p.p.s.a.] Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Sąd uchyla zaskarżone postanowienie, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa stanowiące podstawę do wznowienia postępowania, naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie doszło do takiego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W badanej sprawie postępowanie egzekucyjne toczyło się na podstawie dwóch tytułów wykonawczych: nr 1/2007 obejmującego należność pieniężną stanowiącą grzywnę w celu przymuszenia i nr 2/2007 obejmującego należność w kwocie 68 zł jako opłatę za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny. W tym drugim przypadku w tytule wykonawczym jako akt normatywny będący podstawą wydania orzeczenia sporządzenia deklaracji/zgłoszenia lub stanowiący, że należność powstaje z mocy prawa, wskazano art. 64a pkt 1 u.p.e.a. (bez wskazania paragrafu), jako podstawę prawną egzekwowanego obowiązku (należności) wierzyciel wskazał orzeczenie z dnia 5.10.2006 r. nr [...]. Orzeczenie to, włączone do akt sprawy, nie zawierało jednak żadnego rozstrzygnięcia w przedmiocie opłaty związanej z jego wydaniem. Taka opłata, jako koszt egzekucji, została określona w art. 64a par. 1 pkt 1 u.p.e.a. który stanowi, że za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny opłata wynosi nie więcej niż 68 zł, przy czym obowiązek jej zapłaty powstaje z chwilą doręczenia postanowienia o nałożeniu grzywny (art. 64a par. 2 pkt 1 u.p.e.a.). Jest to zatem należność, która powstaje z mocy prawa z chwilą doręczenia zobowiązanemu postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. W ramach wstępnych czynności, po wpłynięciu wniosku o wszczęcie egzekucji, organ egzekucyjny obowiązany jest badać, czy tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 par. 1 i 2 u.p.e.a. Obowiązek ten wynika z art. 29 par. 2 tej ustawy stanowiącego, że niespełnienie wymogów tytułu wykonawczego określonych w par. 1 i 2 art. 27 obliguje organ egzekucyjny do zwrotu tytułu wierzycielowi. W art. 27 par. 1 pkt 3 ustawy wskazano, że tytuł wykonawczy zawiera między innymi: treść podlegającego egzekucji obowiązku i podstawę prawną tego obowiązku. W ramach badania poprawności tytułu z tego punktu widzenia organ egzekucyjny powinien był dostrzec, że podstawę prawną tak określonej należności nie może stanowić orzeczenie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia (w poz. 30 wypełniono kwadrat nr 1), lecz jest to należność powstająca z mocy prawa z chwilą doręczenia zobowiązanemu postanowienia o nałożeniu grzywny. Wynika to jednoznacznie z powołanego wyżej art. 64a par. 2 pkt 1 u.p.e.a. Wniosek o wadliwym wypełnieniu tytułu w omawianym zakresie wynikał jednoznacznie z treści postanowienia wskazanego przez wierzyciela w poz. 30 tytułu. Stwierdzenia o mylnym wypełnieniu tego tytułu nie zmienia okoliczność, że w poz. 29 powołano art. 64a pkt 1 u.p.e.a., gdyż w istocie doprowadziło to do jawnej sprzeczności między wskazaniem podstawy prawnej obowiązku: albo jest nim powołany w poz. 29 przepis prawa, albo wskazane w poz. 30 orzeczenie z dnia 5.10.2006 r. Tymczasem orzeczenie to nie mogło stanowić podstawy prawnej egzekwowanej należności (68 zł), a jedynie orzeczonej w nim grzywny.

Organ egzekucyjny winien był również zbadać zasadność wskazanej w tytule wykonawczym podstawy prawnej egzekucji administracyjnej, t.j. art. 2 u.p.e.a Zgodnie z art. 64c par. 1 u.p.e.a. opłaty, o których mowa w art. 64 par. 1 i 6 oraz w art. 64a, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny, stanowią koszty egzekucyjne, które co do zasady obciążają zobowiązanego. W myśl art. 64c par. 5 egzekucja kosztów egzekucyjnych następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przy czym jedynie w przypadku kosztów egzekucyjnych powstałych w egzekucji należności pieniężnej są one dochodzone na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na tę należność (art. 64c par. 6 u.p.e.a.). Umieszczone w tytule wykonawczym oświadczenie wierzyciela, że wykazane w tytule wykonawczym zobowiązanie pieniężne podlega egzekucji administracyjnej na podstawie art. 2 u.p.e.a. (przy braku wypełnienia poz. 42 tytułu) nie zostało przez organ zweryfikowane. Tymczasem koszty egzekucji w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym nie zostały wymienione w art. 2 tej ustawy. W przypadku obowiązków niewskazanych w art. 2 u.p.e.a. konieczne jest podanie w tytule (poz. 42) przepisu szczególnego, na podstawie którego właściwy dla tych obowiązków jest tryb egzekucji administracyjnej (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, W-wa 2003 str. 110). Takie wadliwe wypełnienie tytułu wykonawczego powinno być dostrzeżone przez organ egzekucyjny przy badaniu dopuszczalności egzekucji, również z punktu widzenia formalnej poprawności tytułu wykonawczego, zgodnie z art. 29 u.p.e.a. Naruszenie przez organ egzekucyjny powyższych zasad w odniesieniu do tytułu wykonawczego nr 2/2007 obejmującego kwotę 68 zł stanowiącą koszty egzekucyjne stanowi zatem podstawę do uwzględnienia skargi niezależnie od podniesionych w niej zarzutów, bowiem nie spełniał on wymogów formalnych określonych w art. 27 par. 1 pkt 3 i 6 u.p.e.a. i czynił przez to egzekucję niedopuszczalną.

Jeśli chodzi o zarzuty dotyczące tytułu wykonawczego nr 1/2007 obejmującego grzywnę w celu przymuszenia, zasadnie dostrzegł organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, że pisma składane przez zobowiązanego po doręczeniu mu postanowienia wierzyciela z dnia 8 maja 2008 r. oddalającego jego zarzuty (pisma z dnia 14 maja 2008 r. i 25 maja 2008 r.) zawierały wyraźne odniesienie się do bezzasadnych, zdaniem zobowiązanego – twierdzeń wierzyciela - Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego - wyrażonych w tym postanowieniu. Skarżący jednoznacznie nawiązywał w nich do treści postanowienia wierzyciela w sprawie zarzutów, choć argumentacja jego odnosiła się również do bezpodstawnego nakazu rozbiórki. Wskazane pismo z dnia 14 maja 2008 r., złożone w otwartym terminie do wniesienia zażalenia na postanowienie wierzyciela, zawierało równocześnie wniosek o obciążenie kosztami egzekucji wierzyciela. Zobowiązany, co wyraźnie wynika z treści kolejnych pism, będąc w swoim odczuciu "prześladowanym" przez wierzyciela, którego decyzje o nakazie rozbiórki były uchylane przez sądy, uprzednie tytuły wykonawcze dwukrotnie wycofywane, a sam zobowiązany został uniewinniony z zarzutu popełnienia przestępstwa budowlanego, odczytał treść pouczenia o możliwości złożenia zażalenia do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego jako próbę skierowania sprawy "na drugi tor" i wskazał na brak uprawnień tego organu do rozpoznawania zarzutów w związku z prowadzoną egzekucją. Wyraźnie zawarł takie stwierdzenie w piśmie z dnia 15 maja 2008 r. Było to oczywiście przekonanie błędne, skoro organem właściwym do rozpatrzenia zażalenia wydanego przez wierzyciela był w rozpatrywanym przypadku Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego. To błędne przeświadczenie strony nie zwalniało jednak organu prowadzącego postępowanie do nadania złożonemu pismu właściwego biegu, wynikającego z odpowiednich regulacji k.p.a. mających w rozpoznawanej sprawie zastosowanie poprzez art. 18 u.p.e.a. Zgodnie z art. 66 par. 1 k.p.a. jeżeli podanie dotyczy kilku spraw podlegających załatwieniu przez różne organy, organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, uczyni przedmiotem rozpoznania sprawy należące do jego właściwości. Równocześnie zawiadomi wnoszącego podanie, że w sprawach innych powinien wnieść odrębne podanie do właściwego organu, i poinformuje go o treści par. 2. Zawiadomienie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Zgodnie z par. 2 tego artykułu, odrębne podanie złożone zgodnie z zawiadomieniem, o którym mowa w par. 1, w terminie 14 dni od daty doręczenia postanowienia, uważa się za złożone w dniu wniesienia pierwszego podania. Z kolei art. 63 par. 1 k.p.a. stanowi, że przez podania należy rozumieć żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia. Kodeks postępowania administracyjnego ani ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, określająca prawo złożenia zażalenia na postanowienie wierzyciela (art. 34 par. u.p.e.a.), nie wprowadzają szczególnych wymogów co do treści i formy zażalenia; wystarczy zatem, że z treści pisma wynika, że strona nie jest zadowolona z rozstrzygnięcia. Niezadowolenie strony jest zasadniczym elementem przesądzającym o zakwalifikowaniu czynności procesowej strony jako wniesienie odwołania (zażalenia). Takie też stanowisko prezentuje NSA w wyroku z dnia 2 stycznia 1988 r. I SA/Wr 815/87 (ONSA 1988/1/31) stwierdzając, że o tym, czy pismo strony jest odwołaniem, decyduje nie nagłówek, lecz treść pisma. Umożliwia to rozpoznanie pism strony zgodnie z jej intencją i interesem prawnym. Prawidłowe nadanie biegu tym pismom niewątpliwie leżało w interesie zobowiązanego, który w ramach wniesionego zażalenia zyskiwał uprawnienie do kwestionowania w toku instancji stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, w tym zarzutu nieistnienia obowiązku w postaci grzywny nałożonej postanowieniem z dnia 2.10.2006 r., a uzyskanie ostatecznego postanowienia WINB otworzyłoby mu również drogę do sądowej kontroli zajętego przez wierzyciela stanowiska. Obowiązek informowania strony o jej prawach i obowiązkach, w tym o sytuacji procesowej, wynika jednoznacznie z art. 9 k.p.a. (w związku z art. 18 u.p.e.a.) i winien być pieczołowicie przestrzegany w tych sytuacjach, gdy strona występuje bez profesjonalnego pełnomocnika i nie rozpoznaje we właściwy sposób swojej sytuacji procesowej, czy nawet charakteru czynności podejmowanych w postępowaniu. O tym wszystkim należało stronę pouczyć wyjaśniając zarazem jej sytuację prawną.

W badanej sprawie organy nie uznały pisma zobowiązanego za zażalenie na postanowienie wierzyciela z dnia 8 maja 2008 r., choć strona wyrażała w nim swoje niezadowolenie z treści tego postanowienia i poddawała je krytyce. Zarazem fakt, że w jej ocenie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie był organem właściwym do rozpoznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, nie zwalniał organów od nadania pismu strony prawidłowego biegu. Było to tym bardziej konieczne, jeśli weźmie się pod uwagę wyraźną nieporadność strony, działającej bez fachowego pełnomocnika, w prowadzeniu swojej sprawy. Dowodzą tego kolejne pisma składane w toku postępowania, w których strona koncentruje się w istocie na kwestionowaniu obowiązku rozbiórki części budynku gospodarczego. Lektura akt sprawy przedłożonych sądowi skłania jednak do wniosku, że znajduje to po części usprawiedliwienie w nieprawidłowym wskazaniu przez wierzyciela, w poz. 42 tytułu wykonawczego nr 1/2007, art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane, jako podstawy egzekwowanego obowiązku. Tymczasem przedmiotowa egzekucja nie dotyczyła przecież obowiązku rozbiórki (obowiązku o charakterze niepieniężnym) realizowanego w całkiem odmiennym trybie, lecz egzekucji grzywny, czyli obowiązku o charakterze pieniężnym, nałożonej postanowieniem z dnia 5.10.2006 r. Podobnie w postanowieniu z dnia 8 maja 2008 r. zawierającym wypowiedź wierzyciela w sprawie zarzutów stwierdzono, że Ł. B. jako aktualny właściciel jest zobowiązany do wykonania nałożonych decyzją ostateczną zobowiązań administracyjnoprawnych, co mogło sugerować prowadzenie przedmiotowej egzekucji w celu realizacji nakazu rozbiórki.

W przedstawionych okolicznościach, z uwagi na zaniechanie przez organy zastosowania trybu określonego w art. 66 par. 1 i 2 k.p.a. nie istniały podstawy do przyjęcia, by postanowienie wierzyciela w sprawie zarzutów stało się ostateczne. Zatem wydane przez organ odwoławczy rozstrzygnięcie, jak również poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Głubczycach z dnia 10 czerwca 2008 r. orzekające o bezzasadności zarzutów zobowiązanego wydane zostały przedwcześnie i przez to z naruszeniem art. 34 par. 4 u.p.e.a. stanowiącym o możliwości orzekania w sprawie zarzutów dopiero po uzyskaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela. Rozstrzygnięcie o zarzutach bez ostatecznego stanowiska wierzyciela stanowi takie naruszenie przepisów postępowania w rozumieniu art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na marginesie Sąd zauważa, że rozpoznanie tego zarzutu przez WINB w Opolu w postępowaniu zażaleniowym będzie miało dla zobowiązanego istotne znaczenie dla rozpatrzenia zgłoszonego przez niego w pierwszym piśmie z dnia 7 stycznia 2008 r. zarzutu nieistnienia obowiązku, do czego organ I instancji się nie odniósł, gdyż pozwoli na ocenę istnienia w obrocie prawnym postanowienia o nałożeniu grzywny stanowiącego podstawę egzekwowanego obowiązku, poprzez analizę przesłanek skuteczności doręczenia postanowienia z dnia 5.10.2006 r. z punktu widzenia wszystkich wymogów doręczenia określonych w art. 44 k.p.a., bez poprzestania jedynie na fakcie dwukrotnego awizowania przesyłki.

W toku ponownego rozpatrzenia sprawy organ egzekucyjny weźmie pod uwagę przedstawione w uzasadnieniu stanowisko Sądu w zakresie wadliwego wypełnienia tytułu wykonawczego nr 2/2007, skutkującego naruszeniem art. 27 par. 1 pkt 3 i 6 u.p.e.a. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 6 maja 1998 r. sygn. akt SA/Sz 1477/97, skutkiem braku w tytule wykonawczym któregoś z elementów wymienionych w art. 27 par. 1 i 2 jest niedopuszczalność egzekucji. W związku z powyższym Sąd, niezależnie od zarzutów zawartych w skardze (art. 134 par. 1 p.p.s.a.), stwierdza, że organy w swych rozważaniach pominęły kwestię dopuszczalności egzekucji, która powinna być badana z urzędu przez organ egzekucyjny w każdej fazie postępowania (w fazie wszczęcia i prowadzenia egzekucji). Badanie to obejmuje m.in. kontrolę wymogów formalnych tytułu wykonawczego określonych w art. 27 par. 1 i 2 u.p.e.a. Zgodnie z art. 59 par. 1 pkt 7 u.p.e.a. w razie stwierdzenia niedopuszczalności postępowanie egzekucyjne umarza się, a w myśl art. 59 par. 4 postanowienie o umorzeniu wydaje się na żądanie stron albo z urzędu.

Również w odniesieniu do tytułu wykonawczego nr 1/2007 zachodziła potrzeba dokładnego zbadania dopuszczalności egzekucji ze względu na dysponowanie przez organy dokumentem, który może wskazywać na nieistnienie w obrocie prawnym postanowienia z dnia 5.10.2006 r. będącego podstawą egzekwowanego obowiązku (brak wszystkich warunków skutecznego doręczenia w trybie art. 44 k.p.a.), co czyni przedwczesnym stwierdzenie Dyrektora Izby, iż egzekucja prowadzona jest na podstawie ostatecznego postanowienia o nałożeniu grzywny. Ocenę, czy akt ten wszedł do obrotu prawnego w świetle wymagań wynikających z art. 110 w związku z art. 126 i 44 k.p.a. odnieść należy do wynikających z tego ostatniego przepisu wszystkich wymogów skuteczności tzw. doręczenia zastępczego i przeprowadzić ją na podstawie oryginałów lub poświadczonych za zgodność z oryginałem kserokopii tych dowodów. W aktach sprawy znajdują się bowiem nie poświadczone kserokopie. W orzecznictwie wskazuje się, że w ramach badania dopuszczalności egzekucji organ egzekucyjny, a także organ nadzoru, powinny mieć niezbędną wiedzę o decyzjach, mocą których obowiązek został ustalony (por. wyrok NSA z dnia 12.11.2002 r. III SA 3457/00 i wyrok NSA z dnia 5.06.2007 r. II FSK 1450/05, wyrok NSA z dnia 11.10.2007 r. I OSK 1419/06), z tym ograniczeniem, że nie może w tym postępowaniu badać zasadności takich decyzji (por. wyrok NSA z dnia 14.12.1998 r. III SA 1418/97, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 9.02.2006 r. III SA/Wr 517/04). Warunkiem egzekucji określonych obowiązków jest bowiem to, aby wynikały one z decyzji (postanowień), z deklaracji lub z przepisów prawa (por. wyrok NSA z dnia 11.10.2007 r. sygn. akt I OSK 1419/06, z dnia 6.07.2007 r. II OSK 1019/06, z dnia 17.05.2007 II FSK 769/06, wyrok WSA w Warszawie z dnia 6.11.2007 r. III SA/Wa 1469/07 LEX nr 361255), również: R. Hauser, Z. Leoński, Egzekucja administracyjna. Komentarz do ustawy, 2004 r. s. 103.). Zatem w toku ponownego rozpatrzenia sprawy organ egzekucyjny, niezależnie od nadania biegu pismu zobowiązanego z dnia 14 maja 2008 r. stosownie do wymagań wynikających z art. 66 par. i par. 2 k.p.a., podejmie czynności sprawdzające dopuszczalność egzekucji z punktu widzenia istnienia w obrocie prawnym postanowienia o nałożeniu grzywny, będącego podstawą wszczęcia i prowadzenia egzekucji.

Dodać też trzeba, że stwierdzenie prawidłowości doręczenia postanowienia wierzyciela z dnia 5.10.2006 r. ma równiez znaczenie dla oceny istnienia obowiązku zapłaty egzekwowanych kosztów wydania tego postanowienia, bowiem powstaje on z chwilą doręczenia postanowienia o nałożeniu grzywny (art. 64a par. 1 pkt 1 u.p.e.a.).

Z przedstawionych powyżej względów po stwierdzeniu, że zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa procesowego, t.j. art. 34 par. 4 i art. 29 par. 1 i 2 w związku z art. 27 par. 1 pkt 3 i 6 u.p.e.a. (por. wyrok NSA z dnia 5.06.2007 II FSK 1450/05) Sąd na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a. uchylił rozstrzygnięcia organów obu instancji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. a o niewykonywaniu zaskarżonego postanowienia do uprawomocnienia się wyroku – na podstawie art. 152 tej ustawy.