Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1256/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 162 § 1i 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka – Wiśniewska, Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 1 lutego 2022 r. sprawy ze skargi T. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 25 czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 czerwca 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: Dyrektor Izby) odmówił T. B. (dalej: strona, skarżący) przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 22 grudnia 2020 r.

W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby wskazał że Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z dnia 22 grudnia 2020 r. orzekł o odpowiedzialności podatkowej T. B. członka zarządu "A" Sp. z o.o. solidarnej ze spółką oraz drugim członkiem zarządu M. B. za zaległości tej spółki z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych od wypłaconych wynagrodzeń za grudzień 2015 r. i styczeń 2016 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi. Decyzja została doręczona w dniu 11 stycznia 2021 r. w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2020r. poz. 1325 ze zm. - dalej: "O.p.").

Pismem z dnia 18 maja 2021 r. T. B. zwrócił się do Dyrektora Izby z wnioskiem m.in. o:

- przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 22 grudnia 2020 r.

- przeprowadzenie dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy postępowania karnoskarbowego na okoliczność wiedzy Naczelnika Urzędu Skarbowego o wskazanym przez stronę adresie zamieszkania i adresie do doręczeń oraz dokumentów znajdujących się w aktach postępowania egzekucyjnego na okoliczność wskazanych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego danych adresowych strony tj. adresu przy ul. B. w G.,

- przeprowadzenie dowodów z wydruku z CEIDG na okoliczność zawieszenia przez stronę z dniem 1 grudnia 2019 r. prowadzonej działalności gospodarczej.

Jednocześnie strona wniosła odwołanie od ww. decyzji z dnia 22 grudnia 2020 r. Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2021 roku Dyrektor Izby odmówił przeprowadzenia dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy postępowania karnoskarbowego oraz postępowania egzekucyjnego.

Uzasadniając stanowisko w sprawie Dyrektor Izby podniósł, że zgodnie z art. 162 § 1 i 2 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Zgodnie z art. 163 § 2 O.p. w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ podatkowy właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia.

Stosownie zatem do postanowień art. 162 O.p. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie trzech przesłanek:

- złożenia przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła mu dochowanie terminu,

- uprawdopodobnienia, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego,

- jednoczesnego dokonania czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano.

Rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w pierwszej kolejności uzależnione jest od rozstrzygnięcia czy miało miejsce skuteczne doręczenie decyzji, albowiem ww. wniosek opiera się na założeniu, że decyzja od której wniesiono odwołanie została skutecznie doręczona. Doręczenie, które nie jest skuteczne nie powoduje rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania, a decyzja wskutek jej niedoręczenia nie weszłaby do obrotu prawnego.

W kontekście powyższego Dyrektor Izby wyjaśnił, że zgodnie z art. 148 § 1 O.p. pisma doręcza się osobom fizycznym pod adresem miejsca ich zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju. W razie niemożności doręczenia pisma w ww. sposób zastosowanie znajduje art. 150 O.p., zgodnie z którym w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego - operator pocztowy przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej (§ 1 pkt 1). Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4 ww. artykułu).

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazano, że decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w Wejherowie z dnia 22 grudnia 2020 r. została wysłana na adres T. B.: [...], widniejący w systemie rejestracyjnym podatników CRP KEP jako wskazany przez stronę adres korespondencyjny. W dniu 28 grudnia 2020 r. z powodu niemożności doręczenia ww. przesyłki operator pocztowy zawiadomił adresata o możliwości odbioru przesyłki w urzędzie pocztowym w terminie 7 dni. Z powodu niepodjęcia przesyłki w terminie 7 dni, pismo awizowano powtórnie w dniu 5 stycznia 2021 r. W dniu 12 stycznia 2021 r. operator pocztowy zwrócił ww. przesyłkę do Naczelnika Urzędu Skarbowego z powodu jej niepodjęcia. Zgodnie zatem z art. 150 O.p. przesyłkę zawierającą ww. decyzję uznano za doręczoną w dniu 11 stycznia 2021 r.

Podkreślono, iż w myśl art. 162 § 2 O.p. podanie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Natomiast zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych dzień ustania przyczyny uchybienia terminowi, od którego liczy się siedmiodniowy termin, w którym należy wnieść podanie o przywrócenie terminu w rozumieniu art. 162 § 2 O.p., przypada na moment powzięcia informacji o wydaniu aktu. W niniejszej sprawie T. B. wskazał, że informację o wydanej wobec niego decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 22 grudnia 2020 r. powziął w dniu 11 maja 2021 r. w związku z doręczeniem zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę. Zatem wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania strona złożyła z zachowaniem siedmiodniowego terminu, również z wnioskiem wniosła odwołanie od ww. decyzji.

W ocenie Dyrektora Izby wniosek strony nie może być jednak uwzględniony z uwagi na nieuprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi.

Kryterium braku winy jako przesłanka przywrócenia terminu wiąże się bowiem z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W orzecznictwie wskazuje się, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, czy powódź lub pożar. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (przy rozumieniu umyślności jako zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania bądź na powstrzymaniu się od działania mimo obowiązku czynnego zachowania) ale także lżejszej jej postaci – niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy). Nie ulega zatem wątpliwości, że brak winy w uchybieniu terminu zachodzi w sytuacji gdy termin nie mógł być dochowany ze względu na niezależne od strony okoliczności, których strona nie mogła przezwyciężyć nawet przy dołożeniu najwyższej staranności, jakiej można oczekiwać od osoby, która należycie dba o swoje interesy.

W rozpatrywanej sprawie T. B. podając przyczyny uchybienia terminu do złożenia odwołania we wniosku z dnia 18 maja 2021 r. podniósł, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego wszelką korespondencję w sprawie zakończonej ww. decyzją z dnia 22 grudnia 2020 r. kierował na adres zawieszonej od dnia 1 grudnia 2019 r. działalności gospodarczej tj. [...], mimo iż znany był mu adres zamieszkania Strony tj. G., ul. [...], bowiem kierował już korespondencję pod ten adres w postępowaniu egzekucyjnym i karnoskarbowym.

Odnosząc się do powyższego Dyrektor Izby wskazał, że osoby posiadające status podatnika prowadzącego działalność gospodarczą wszelkie dane rejestracyjne i aktualizacyjne są zobowiązane zgłaszać przez rejestr Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, stosownie do art. 5a ustawy z dnia 13 października 1995r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz.170). Dane wskazane w zgłoszeniu aktualizacyjnym w ramach wniosku o wpis do CEIDG zostają odzwierciedlone w systemie rejestracyjnym podatników CRP KEP, stosownie do art. 13 ww. ustawy. Jeżeli zgłoszenie aktualizacyjne dotyczy wskazania adresu do korespondencji, to dane w tym zakresie wiążą organ podatkowy, który jest zobowiązany wszelką korespondencję dotyczącą tej osoby kierować na ten właśnie adres, bez względu na to, czy korespondencja dotyczy sprawy związanej z działalnością gospodarczą czy też nie. W niniejszej sprawie T.B. w dniu 24 marca 2017 r. zgłosił do rejestru CEDIG adres do korespondencji: [...] . Dane wskazane w ww. zgłoszeniu aktualizacyjnym zostały odzwierciedlone w systemie rejestracyjnym podatników CRP KEP. Na dzień wszczęcia postępowania w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej T. B. solidarnej z "A" Sp. z o.o. i M. B. za zaległości tej Spółki z tytułu pobranego a niewpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych od wypłaconych wynagrodzeń za grudzień 2015 r. i styczeń 2016 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi oraz wydania decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 22 grudnia 2020 r. wyżej wskazany adres nadal był adresem do korespondencji T. B., widniejącym w systemie rejestracyjnym podatników CRP KEP. Zatem ww. decyzja została prawidłowo wysłana na adres korespondencyjny, wskazany do rejestru przez T. B.

Ponadto wskazano, że przepis art. 148 § 1 O.p. przewiduje jako podstawową zasadę doręczanie pism osobom fizycznym pod adresem zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju. Jak wskazuje orzecznictwo sądowe "dwa sposoby doręczania pod adresem miejsca zamieszkania adresata oraz pod adresem do doręczeń w kraju są równorzędne i wykluczają się, na co wskazuje użycie spójnika "albo". Spójnik "albo" to bowiem alternatywa rozłączna, która wskazuje nam, że możemy wybrać tylko jeden z dwóch. Jak trafnie podnosi P.Pietrasz [w:] Etel Leonard (red), Ordynacja podatkowa. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2020, "oznacza to, że organ podatkowy może skorzystać z każdego z wyżej wymienionych sposobów doręczania pism. Wydaje się jednak, że poprawną praktyką i pozostającą w zgodzie z zasadą zaufana do organów podatkowych byłoby doręczanie pod adresem do doręczeń w kraju, skoro taki adres został wskazany przez adresata. Adres taki wskazuje się bowiem po to, aby organ podatkowy nie doręczał pism pod adresem miejsca zamieszkania adresata". Sąd ten pogląd w pełni podziela (...). Organ może więc doręczać pisma na adres miejsca jej zamieszkania albo adres do doręczeń w kraju, ale to strona decyduje o tym, na który adres ma następować doręczenia. Jeżeli strona wskazuje adres do doręczeń, a więc adres inny niż adres miejsca zamieszkania, ten wybór wiąże organ. Funktor "albo" zawarty w art. 148 § 1 O.p. oznacza, że organ nie może się swobodnie przerzucać się z doręczenia mi pism między adresem zamieszkania i adresem do doręczeń. Doręczenia mogą następować w jednym czasie tylko na jeden adres. Tym adresem jest adres wskazany przez stronę w oparciu o regulacje zasad ewidencji i identyfikacji podatników i płatników" – wyrok WSA z dnia 22 maja 2020r. sygn. akt III SA/Wa 339/20.

W świetle powyższego Dyrektor Izby stwierdził że korespondencja w postępowaniu w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności T. B. za zaległości Spółki "A" Sp. z o.o., w tym decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 22 grudnia 2020 r. została prawidłowo wysłana na znany organowi podatkowemu i uwidoczniony w systemie rejestracyjnym CRP KEP adres korespondencyjny T. B. Doręczenie pism w ww. postępowaniu nastąpiło w sposób przewidziany w art. 150 O.p. tj. z zastosowaniem tzw. fikcji doręczenia. Przepis ten stanowi część polskiego porządku prawnego i obowiązuje zarówno organy podatkowe, jak i strony postępowania podatkowego. W tych okolicznościach stwierdzono, że T. B. nie wykazał okoliczności, które świadczyłyby o braku winy w niedotrzymaniu terminu do złożenia odwołania i które w sposób obiektywny uzasadniałyby przywrócenie tego terminu.

Odnosząc się do kwestii, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w postępowaniu egzekucyjnym oraz karnoskarbowym kierował korespondencję na adres zamieszkania Strony tj. G., ul. B., wskazano, że w postępowaniu w sprawie orzeczenia odpowiedzialności osób trzecich stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej, natomiast zarówno w postępowaniu karnoskarbowym, jak i postępowaniu egzekucyjnym stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 42 § 1 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy, zatem Naczelnik Urzędu Skarbowego był zobowiązany kierować korespondencję na adres zamieszkania strony, a nie na adres do doręczeń.

Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł T. B., zarzucając naruszenie:

1) art. 228 § 1 pkt 1 w zw. z art. 223 § 2 pkt 1 w zw. z art. 150 § 1, § 2, § 3, § 4 w zw. z art. 148 § 1 w zw. z art. 162 § 1 w zw. z art. 163 § 2 w zw. z art. 217 O.p. poprzez niezasadną odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji, gdy z uwagi na okoliczności niniejszej sprawy nie sposób przypisać winy za rzekome uchybienie terminowi na wniesienie odwołania, w szczególności uwzględniając to, że: w niniejszym postępowaniu występował w charakterze osoby trzeciej, o której mowa w art. 108 i art. 116 O.p., a nie jako podatnik lub płatnik w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej; prowadzona działalność gospodarcza w dacie wszczęcia i prowadzenia niniejszego postępowania pozostawała zawieszona - co znajduje odzwierciedlenie w CEIDG; Naczelnik Urzędu Skarbowego posiadał wiedzę o adresie zamieszkania i adresie pod którym skarżący odbierał i odbiera korespondencję w sprawach prowadzonych przez Naczelnika, a mimo to zaniechał wysyłania korespondencji w niniejszej sprawie na ten adres;

2) art. 122 w zw. z art. 180 § 1 w zw. z art. 181 O.p. w zw. z art. 187 § 1 i § 2 w zw. z art. 188 w zw. z art. 191 w zw. z art. 235 oraz art. 229 O.p., poprzez niezasadną odmowę przeprowadzenia przez organ zgłoszonych przez skarżącego dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach postępowania karnoskarbowego oraz postępowania egzekucyjnego, gdy są to dowody istotne dla oceny wiedzy Naczelnika Urzędu Skarbowego co do adresu zamieszkania oraz adresu pod którym organ ten dotychczas doręczał korespondencję, z wyłączeniem niniejszego postępowania, co w konsekwencji wpłynęło na błędną ocenę zasadności zgłoszonego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i skutkującego ostatecznie odmową przywrócenia tego terminu.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że kwestionuje skuteczność doręczenia mu przedmiotowej decyzji w trybie określonym w art. 150 O.p. z uwagi na wadliwe adresowanie kierowanej do niego korespondencji w tym postępowaniu - nie na znany Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Wejherowie adres zamieszkania, tylko na adres siedziby zawieszonej działalności gospodarczej. W tym zakresie postanowieniem z dnia 25 czerwca 2021 roku Dyrektor Izby stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania – co zaskarżył skarżący skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 sierpnia 2021 r. Jednocześnie, działając z ostrożności procesowej, złożył również wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji, którego organ nie uwzględnił zaskarżonym postanowieniem.

W ocenie skarżącego organ w swoich rozważaniach pomija to, że przedmiotowe postępowanie nie jest prowadzone wobec niego jako podatnika - innymi słowy, nie dotyczy jakiegoś ciążącego na nim zobowiązania podatkowego w szczególności związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą, ale jest postępowaniem w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe innego podatnika. W ramach tego postępowania o ile ma status strony, to nie jako podatnik, ale jako osoba trzecia. Przedmiotowe postępowanie nie dotyczy również jakichkolwiek zobowiązań podatkowych związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Na poparcie swojego stanowiska skarżący przytoczył fragment uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 maja 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 1663/19. Następnie zakwestionował twierdzenie, że organ jest zobowiązany do doręczania podatnikowi będącemu osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą podlegającą wpisowi do CEIDG wszelką korespondencję (zarówno związaną z prowadzoną działalnością gospodarczą, jak i niezwiązaną z nią). Składając wniosek o wpis danych do CEIDG, który na podstawie tzw. "jednego okienka", stanowi stosowne zgłoszenie identyfikacyjne i aktualizacyjne danych do ewidencji podatników. Wskazany w CEIDG adres do doręczeń dotyczy prowadzonej działalności gospodarczej.

Końcowo skarżący podniósł, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Wejherowie już przed wszczęciem niniejszego postępowania posiadał wiedzę, wynikającą chociażby z innych prowadzonych z jego udziałem postępowań, że wskazywanym przez niego adresem zamieszkania i do doręczeń jest: ul. Z. w G. (np. w aktach postępowania prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w sprawie o sygnaturze akt [...], czy znajdujący się w aktach niniejszego postępowania wydruk danych identyfikacyjnych i adresowych osoby fizycznej) - z tych też względów za nieuzasadnioną uznać należy odmowę przeprowadzenia dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach przedmiotowych postępowań postanowieniem z dnia 25 czerwca 2021 r. Ponadto skarżący z dniem 1 grudnia 2019 roku zawiesił prowadzoną działalność gospodarczą – co jest informacją powszechnie dostępną, ponieważ podlega zgłoszeniu w CEIDG.

Uwzględniając powyższe, zdaniem skarżącego nie sposób uznać aby w jakikolwiek zawiniony sposób przyczynił się do rzekomego uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji. Podkreślić należy, że adresowaną do niego korespondencję od Naczelnika Urzędu Skarbowego odbierał pod adresem B. w G. - co jest okolicznością znaną. Dopełnił również obowiązku zgłoszenia faktu zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej z dniem 1 grudnia 2019 roku. Podkreślić należy, że są to dane jawne. Nie ponosi natomiast odpowiedzialności za podejmowanie określonych działań przez organy podatkowe, które pomimo posiadania wiedzy: o zawieszeniu działalności gospodarczej; o adresie, pod którym odbierał adresowaną od niego korespondencję i który wskazywał jako swój adres kontaktowy; oraz pomimo niemożności doręczenia korespondencji pod adresem wskazanym w CEIDG, sukcesywnie wysyłały na ten adres korespondencję w postępowaniu dotyczącym zaległości podatkowych, których nie jest podatnikiem (w którym występuje w charakterze osoby trzeciej) i które nie są powiązane z jego działalnością jako przedsiębiorcy. Powyższe działanie organów podatkowych zawiera znamiona nielojalnego działania tych organów wobec jego osoby, zauważając również, że Naczelnik Urzędu Skarbowego adresując korespondencję wysyłaną na dane wskazane w CEIDG posługiwał się wyłącznie jego imieniem i nazwiskiem, bez wskazywania pełnej nazwy firmy, w sytuacji, gdy adres ten dotyczył biurowca Alchemii.

Z tych też względów, działając z ostrożności na wypadek uznania, że w realiach niniejszej sprawy organ był uprawniony do uznania zaskarżonej decyzji za doręczoną w trybie art. 150 O.p., wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołanie od przedmiotowej decyzji uznać należy za konieczny i uzasadniony.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem.

W świetle art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty.

W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c) p.p.s.a.).

Przeprowadzając taką kontrolę stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Przenosząc określone w przepisach p.p.s.a. kryteria oceny zaskarżonego aktu administracyjnego na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie narusza przepisy prawa w stopniu dającym podstawę do jego uchylenia.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 25 czerwca 2021r., którym odmówiono skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej.

Podstawę do wydania zaskarżonego postanowienia stanowił art. 162 oraz art. 163 O.p. W mysi art. 162 § 1 O.p. organ podatkowy może przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie zaś do art. 162 § 2 O.p. podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego § 2 jest niedopuszczalne według art. 162 §3 O.p.

W związku z powyższym, do zastosowania instytucji przywrócenia terminu dla dokonania określonej czynności, konieczne jest łączne spełnienie następujących przesłanek: złożenie wniosku o przywrócenie terminu, wskazanie we wniosku przyczyny uchybienia terminu, złożenie tego wniosku w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobnienie braku winy w przekroczeniu terminu oraz jednocześnie dokonanie czynności, dla której przewidziano termin.

Podkreślenia jednak wymaga, że aby rozpatrywać kwestię przywrócenia terminu, należy przede wszystkim zbadać, czy doszło do jego uchybienia. Warunkiem rozpatrywania prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest bowiem stwierdzenie, że termin ten został uchybiony. Przepisy art. 162 § 1 i 2 O.p. nie pozostawiają bowiem wątpliwości co do tego, że aby złożyć wniosek o przywrócenie terminu, termin musi być uchybiony. Zatem organ powinien najpierw wydać na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, a dopiero potem postanowienie na podstawie art. 162 i art. 163 § 2 O.p.

Instytucja przywrócenia terminu została przewidziana do takich sytuacji, w których już doszło do uchybienia terminu. Właśnie bowiem to uchybienie daje możliwość zawnioskowania o przywrócenie terminu. Jeśli zatem na tak postrzeganą instytucję prawną nałoży się, powszechnie akceptowany w orzecznictwie, obowiązek orzekania w sprawie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, to nie powinno budzić większych i uzasadnionych wątpliwości, która ze spraw powinna obejmować badanie kwestii prawidłowości doręczenia, ustalenia daty początku biegu i końca terminu odwoławczego oraz ustalenia daty wniesienia odwołania, a następnie przełożenia tych ustaleń na odpowiedni do nich język procesowy.

Wyniki takiego badania stanowią o dochowaniu lub przekroczeniu terminu, co w tym ostatnim przypadku skutkować powinno (w znaczeniu - musi) stwierdzeniem uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Natomiast inną sprawą jest, aczkolwiek także mającą rację bytu i związek z tą pierwszą, dalsze procedowanie nad wnioskiem o przywrócenie terminu w płaszczyźnie dla niego kluczowej, a mianowicie z punktu widzenia oceny braku zawinienia w zakresie uchybienia terminu, którego wniosek dotyczy, oczywiście przy spełnieniu wymogów formalnych oraz co do właściwego czasu jego złożenia. Stwierdzenie więc uchybienia terminowi przed rozpatrzeniem wniosku o jego przywrócenie jest konieczne i w żadnej mierze nie jest działaniem przedwczesnym (wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 lipca 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 397/19, wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2017 r. sygn. akt II FSK 1995/15).

Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że w stosunku do skarżącego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wydał postanowienie z dnia 25 czerwca 2021 roku, w którym stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji z dnia 22 grudnia 2020 roku. Powyższe postanowienie skarżący zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który wyrokiem z dnia 1 lutego 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 1255/21 uchylił zaskarżone postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi jako naruszające prawo (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

Zatem w niniejszej sprawie brak podstawowej przesłanki dla wniosku o przywrócenie terminu tj. brak uchybienia tego terminu skutkuje uchyleniem zaskarżonego postanowienia, wyeliminowaniem go z obrotu prawnego.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji.

O kosztach orzeczono na mocy art. 200 p.p.s.a.