Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1042/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-04-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 2, art. 153, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 11 ust. 1, art. 29 ust. 1-2, art. 47 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.
article: art. 28, art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Donata Starosta (spr.) Sędziowie WSA Bożena Popowska WSA Anna Jarosz Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Wojewody W. z dnia [...] października [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. zasądza od Wojewody W. na rzecz Skarżącego E. W. kwotę 100 zł (sto) tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] Prezydent Miasta P. (zwany dalej Prezydentem albo organem I instancji) działając na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm., zwanej dalej ustawą o ewidencji ludności) orzekł o zameldowaniu A. N. na pobyt stały przy ul. [...] w P.

W toku prowadzonego postępowania organ I instancji ustalił na podstawie załączonej do wniosku kopii odpisu zwykłego księgi wieczystej, że jako współwłaściciele nieruchomości przy ul. [...] w P. figurują H. W., D. W., E. W. i M. N.. H. W. zmarł w [...] r. Do ustawowych spadkobierców po wyżej wymienionym zaliczają się małżonka – J. W. oraz córki – R. D. i L. S., a także syn – M. W. Po przeprowadzeniu w niniejszej sprawie postępowania dowodowego ustalono, że A. N. przebywa przy ul. [...] w P. z zamiarem pobytu stałego. Oceniając stan faktyczny sprawy pod uwagę wzięto całość zgromadzonego materiału dowodowego: wniosek o zameldowanie, zeznania stron oraz informację przekazaną przez Komisariat Policji P.-N. M.. Zebrany materiał dowodowy jest spójny, logiczny i potwierdza, że A. N. przebywa w sposób stały przy ul. [...] w P.

Przy ocenie zgromadzonego materiału dowodowego Prezydent nie wziął pod uwagę w części stanowiska E. W., dotyczącego braku jego zgody na zameldowanie na pobyt stały A. N. przy ul. [...] w P. Organ I instancji nadmienił, że ustawa o ewidencji nie przewiduje możliwości wyrażenia, bądź niewyrażenia zgody na zameldowanie albo sprzeciwienia się temu przez podmioty posiadające tytuł prawny do lokalu (nieruchomości), a przewiduje tylko potwierdzenie pobytu. Zameldowanie jest czynnością rejestracyjną potwierdzającą fakt pobytu pod określonym adresem i jedyną przesłanką do wydania decyzji o zameldowaniu jest tylko pobyt. Wobec powyższego sprzeciw E. W. nie może stanowić przeszkody w wydaniu orzeczenia o zameldowaniu A. N. Wobec czego bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy należy potraktować zarzuty E. W. o braku jego zgody na zameldowanie. Konieczność dokonania zameldowania nie jest bowiem uzależniona od zgody osób posiadających tytuł prawny, natomiast postępowanie administracyjne w przedmiocie zameldowania nie może stanowić drogi do rozwiązania nieporozumień pomiędzy stronami postępowania, gdyż ma ono jedynie na celu zapewnienie zgodności zapisów w ewidencji ludności z rzeczywistym miejscem pobytu danej osoby. Zatem, skoro udowodniono w sposób nie budzący wątpliwości, że A. N. przebywa z deklarowanym przez siebie zamiarem pobytu stałego przy ul. [...] w P., nie należało uwzględnić sprzeciwu E. W. przy wydawaniu decyzji administracyjnej w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy.

Odwołanie od powyższej decyzji datowane na dzień [...] listopada 2009 r. złożył E. W. wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

W ocenie odwołującego decyzja Prezydenta stanowi rażące naruszenie praw współwłaścicieli i jest niezgodna z ustawą o ewidencji ludności i przepisami kodeksu cywilnego. Potwierdzenia pobytu nie należy utożsamiać z wyrażeniem zgody na zamieszkanie. O tym, czy zamieszkanie A. N. w lokalu przy ul. [...] w P. wymaga zgody osoby posiadającej tytuł prawny do korzystania z tego lokalu decydują bowiem przepisy prawa materialnego, normujące poszczególne typy stosunków prawnych, a nie przepisy o ewidencji ludności. W świetle art. 9 ust. 2a ustawy o ewidencji ludności konieczność potwierdzenia istnienia uprawnienia przez właściciela budynku jako czynnik warunkujący możliwość dopełnienia obowiązku meldunkowego należy rozpatrywać łącznie z przepisami prawa materialnego regulującymi zasady zarządzania nieruchomością wspólną. W przypadku współwłasności budynku potwierdzenie uprawnień do przebywania w lokalu należy do czynności przekraczających zwykły zarząd, a wiec wymaga zgody wszystkich współwłaścicieli. Skoro zatem odwołujący nie wyraża zgody na zameldowanie A. N., to organ I instancji nie mógł wydać decyzji sprzecznej z jego stanowiskiem. Sytuacja taka jest bowiem niezgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami. Zameldowanie pomimo tylko porządkowego charakteru musi szanować porządek prawny, a ten jednoznacznie stanowi, że nie można podejmować działań przeciw woli właściciela, gdyż byłoby to działanie naruszające prawo własności. Czynność zameldowania w budynku (lokalu) stanowiącym współwłasność stanowi bowiem czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu rzeczą wspólną i dla jej dokonania wymagana jest zgoda wszystkich współwłaścicieli, zaś jej brak może być zastąpiony rozstrzygnięciem sądu powszechnego (art. 199 kodeksu cywilnego). Sprzeciw współwłaściciela na zameldowanie A. N. i nierozstrzygnięcie tej kwestii w drodze postępowania sądowego oznacza brak po jej stronie uprawnienia do przebywania w budynku, w którym domaga się zameldowania na pobyt stały.

W tej sytuacji współwłaściciele, którzy wyrażają zgodę na zameldowanie A. N. w budynku, którego również odwołujący jest współwłaścicielem powinni wystąpić do sądu powszechnego o wydanie wyroku, który mógłby zastąpić jego zgodę, jeżeli oczywiście Sąd uzna, że stanowisko odwołującego jest niczym nieusprawiedliwione.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] Wojewoda W. (zwany dalej Wojewodą albo organem II instancji) umorzył postępowanie odwoławcze.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że E. W. nie ma przymiotu strony w niniejszym postępowaniu, w związku z czym prowadzenie postępowania odwoławczego stało się bezprzedmiotowe. Zgodnie z art. 127 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) legitymację do wniesienia odwołania ma strona, a więc podmiot, który spełnia przesłanki wypływające z art. 28 kpa, 29 kpa i 30 kpa. Legitymację tę ma więc podmiot, który twierdzi, że decyzja organu I instancji dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku prawnego. Twierdzenie jednostki, że decyzja organu I instancji dotyczy jej prawnego interesu lub obowiązku daje podstawę do wszczęcia postępowania odwoławczego, a postępowanie to kończy się decyzją o umorzeniu postępowania wtedy, gdy twierdzenie jednostki nie znajduje podstaw w normach prawa materialnego tak jak w niniejszej sprawie, gdyż odwołujący jako współwłaściciel lokalu w załatwieniu niniejszej sprawy ma wyłącznie interes faktyczny, a nie prawny. W konsekwencji bezpodstawne jest merytoryczne rozpoznanie zarzutów zawartych w złożonym przez niego odwołaniu.

Zgodnie z art. 105 § 1 kpa organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, jeżeli z jakiejkolwiek przyczyny stało się ono bezprzedmiotowe. W postępowaniu w sprawie o zameldowanie (wymeldowanie) stroną w rozumieniu art. 28 kpa jest wyłącznie osoba, której zameldowanie (wymeldowanie) dotyczy. Inne podmioty, w tym podmioty, którym przysługują jakiekolwiek uprawnienia do lokalu, z którego ma nastąpić wymeldowanie, bądź w którym ma nastąpić zameldowanie nie mogą być uznawane za strony ze względu na brak interesu prawnego.

Instytucja wymeldowania (zameldowania) ma charakter ewidencyjny (rejestracyjny) i ma jedynie na celu doprowadzenie stanu ewidencji ludności do zgodności ze stanem faktycznym, co leży w interesie Państwa, a nie osób pozostających poza sferą organizacji organów państwowych (osób trzecich), do których należy zaliczyć osoby posiadające tytuł prawny do lokalu. Jednocześnie organ II instancji wskazał, że stanowisko takie zostało przyjęte w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (wyroki NSA z dnia 19 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1802/07, z dnia 3 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 1680/07, oraz postanowienie z dnia 28 października 2009 r., sygn. akt II OSK 1683/09, wyroki WSA w Poznaniu z dnia 22 lipca 2009 r., sygn. akt III SA/Po 11/09, z dnia 04 listopada 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 460/09 - w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01. Dz. U. 2002 r., nr 78, poz.716).

Wyrokiem z dnia [...] lipca 2010 r., sygn. akt IV SA/Po 157/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. (dalej WSA) uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody z dnia [...] grudnia 2009 r. oraz zasądził od Wojewody na rzecz skarżącego E. W. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych.

W uzasadnieniu WSA definiując pojęcie strony postępowania administracyjnego, które należy każdorazowo wywodzić z przepisów prawa materialnego wskazał, że w postępowaniu administracyjnym w sprawie o wymeldowanie (zameldowanie) interes prawny wnioskodawcy wywodzi się najczęściej z przysługującego jemu prawa do nieruchomości o charakterze rzeczowym, tj. prawa własności, użytkowania wieczystego, spółdzielczych praw do lokalu, często również z praw o charakterze zobowiązaniowym, głównie prawa najmu lokalu.

WSA wskazał nadto, że skarżącemu jako właścicielowi nieruchomości na mocy art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności przysługuje uprawnienie do wystąpienia z wnioskiem o dokonanie czynności meldunkowej. Przepisy te nakładają na właściciela nieruchomości lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu szczególne obowiązki, tj. obowiązek potwierdzenia faktu pobytu osoby zgłaszającej pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące w tym lokalu (art. 29 ust. 1 powołanej ustawy) oraz obowiązek zawiadomienia właściwego organu gminy o stałym lub czasowym pobycie innej osoby w lokalu (pomieszczeniu) oraz o opuszczeniu przez nią tego lokalu (pomieszczenia), jeżeli osoba ta nie dopełniła obowiązku meldunkowego (art. 29 ust. 2 ustawy o ewidencji). Stosownie do art. 30 ustawy o ewidencji właściciel domu jest obowiązany zawiadomić właściwy organ wymieniony w art. 11 ust. 1 powołanej ustawy o niedopełnieniu obowiązku zameldowania lub wymeldowania się przez osobę przebywającą w tym domu.

Sąd w składzie rozpoznającym sprawę nie podzielił poglądu zaprezentowanego przez organ oraz reprezentowanego przez sądy administracyjne w wskazanych przez organ w przywołanych orzeczeniach, że właściciel nieruchomości ma wyłącznie interes faktyczny, a nie ma interesu prawnego w sprawie meldunkowej. Sąd nie podważył stanowiska, że zameldowanie jest jedynie potwierdzeniem określonego faktu i ma wyłącznie ewidencyjny charakter, jednakże powyższe stwierdzenie nie może prowadzić automatycznie do uznania, że właściciel nieruchomości, któremu przysługują do niej określone prawa i na którym w związku z tym prawem spoczywają określone ustawą obowiązki nie ma interesu prawnego w sprawie meldunkowej. WSA podkreślił przy tym, że zgodnie z art. 147 § 2 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (t.j. Dz. U. 2010, nr 46, poz. 275 ze zm.) kto, będąc do tego obowiązany, nie zawiadamia właściwego organu o niedopełnieniu przez inną osobę ciążącego na niej obowiązku meldunkowego, podlega karze grzywny albo karze nagany.

Formułując wskazania co do dalszego postępowania WSA wskazał, że Wojewoda będąc związany wydanym orzeczeniem powinien uznać, że odwołanie zostało wniesione przez stronę postępowania, a w dalszej kolejności organ administracji rozpoznając sprawę merytorycznie powinien ustalić, czy zachodziły przesłanki do zameldowania A. N. pod wskazanym adresem.

Ponownie rozpoznając sprawę Wojewoda decyzją z dnia [...] października 2010 r., nr [...] umorzył postępowanie argumentując, że E. W. jako współwłaściciel nieruchomości nie ma przymiotu strony w toczącym się postępowaniu, w związku z czym prowadzenie postępowania odwoławczego stało się bezprzedmiotowe.

W uzasadnieniu organ II instancji podkreślił, że w postępowaniu w sprawie o zameldowanie (wymeldowanie) stroną w rozumieniu art. 28 kpa jest wyłącznie osoba, której zameldowanie (wymeldowanie) dotyczy. Inne podmioty, w tym podmioty, którym przysługują jakiekolwiek uprawnienia do lokalu, z którego ma nastąpić wymeldowanie, bądź w którym ma nastąpić zameldowanie nie mogą być uznawane za strony ze względu na brak interesu prawnego. Postępowanie w sprawie zameldowania albo wymeldowania jest postępowaniem administracyjnym prowadzonym według reguł prawa administracyjnego jako prawa publicznego i jego jedynym celem jest, aby stan ewidencji ludności pozostawał w zgodności ze stanem faktycznym, co leży w interesie państwa, a nie osób pozostających poza sferą organizacji organów państwowych (osób trzecich), do których należy zaliczyć właściciela (współwłaścicieli) nieruchomości (lokalu, budynku). Właściciel dla ochrony swoich prywatnych interesów prawnych ma bowiem drogę postępowania cywilnego, nie powinien być natomiast traktowany jako strona postępowania administracyjnego, którego przedmiotem jest zameldowanie.

Ewidencja ludności służąca rejestrowaniu pobytu ma charakter wyłącznie porządkowy, co oznacza, że zameldowanie nie jest związane z rozstrzyganiem uprawnień do lokalu, ani tym samym prawa do przebywania w nim. Właściciel dla ochrony swoich prywatnych interesów prawnych ma bowiem drogę postępowania cywilnego, nie powinien być natomiast traktowany jako strona postępowania administracyjnego, którego przedmiotem jest zameldowanie (wyrok WSA z dnia 02 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Po 582/09). Jednocześnie organ II instancji przywołał sygnatury szeregu orzeczeń WSA i NSA potwierdzające zaprezentowane w sprawie stanowisko. Na zakończenie rozważań Wojewoda podkreślił, że właściciel lokalu dla ochrony swoich prywatnych interesów prawnych może na podstawie prawa cywilnego skorzystać z drogi postępowania cywilnego, która służy do doprowadzenia do usunięcia określonej osoby z lokalu czy terenu (eksmisji).

Skargę (nazwaną odwołaniem) datowaną na dzień [...] listopada 2010 r. do WSA od powyższej decyzji złożył E. W., wnosząc o uchylenie decyzji Wojewody z dnia [...] października 2010 r.

W uzasadnieniu skarżący zwrócił uwagę na niezgodność pomiędzy zapadłym w sprawie wyrokiem WSA z dnia [...] lipca 2010 r., sygn. akt IV SA/Po 157/10, a wydaną przez Wojewodę w dniu [...] października 2010 r. decyzją. Jednocześnie skarżący podkreślił, że jako współwłaściciel budynku przy ul. [...] nie wyraża zgody na przebywanie w nim i związane z tym zameldowanie na pobyt stały A. N. Czynność zameldowania osoby na pobyt stały w lokalu może wykonać osoba posiadająca tytuł prawny do tego lokalu. W związku z powyższym skarżący wystąpił z pisemnym wnioskiem do współwłaściciela nieruchomości przy ul. [...] M. N. o spisanie "Warunków użytkowania nieruchomości przy ul. [...]". Do momentu pisemnego potwierdzenia takich uzgodnień jako współwłaściciel nieruchomości przy ul. [...] skarżący podtrzymał brak zgody na przebywanie i zameldowanie A. N. pod tym adresem. Współwłaściciele, którzy wyrażają zgodę na zameldowanie A. N. powinni wystąpić do sądu powszechnego o wydanie wyroku, który mógłby zastąpić zgodę skarżącego. jeżeli oczywiście sąd uzna, że jego stanowisko jest niczym nieusprawiedliwione (k. 3-4 akt sądowych).

W odpowiedzi na skargę z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...], Wojewoda wniósł o jej oddalenie, ugruntowując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji odnośnie braku interesu prawnego po stronie skarżącego warunkującego jego udział jako strony w postępowaniu dotyczącym zameldowania A. N. na pobyt stały w P., przy ul. [...] (k. 6-7 akt sądowych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Złożona skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej ppsa), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Wskazać również należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa).

Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Wojewody z dnia [...] października 2010 r. umarzająca postępowanie odwoławcze zainicjowane odwołaniem E. W. od decyzji Prezydenta z dnia [...] listopada 2009 r. orzekającej o zameldowaniu A. N. na pobyt stały przy ul. [...] w P. Sąd jednocześnie miał na względzie, że w niniejszej sprawie zapadł już w dniu [...] lipca 2010 r. wyrok WSA, uchylający decyzję Wojewody z dnia [...] grudnia 2009 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego, z uwagi na brak przymiotu strony przez E. W. w postępowaniu dotyczącym zameldowania A. N. na pobyt stały w P. przy ul. [...]. WSA uchylając decyzję Wojewody z dnia [...] grudnia 2009 r. wyraźnie wskazał, że w postępowaniu administracyjnym o wymeldowanie (zameldowanie) interes prawny wnioskodawcy wywodzi się z przysługującemu jemu prawa do nieruchomości o charakterze rzeczowym. Dlatego WSA formułując wskazania co do dalszego postępowania wskazał, że Wojewoda powinien uznać, że odwołanie wniesione zostało przez stronę postępowania, a w dalszej kolejności rozpoznając sprawę merytorycznie powinien ustalić, czy zachodziły przesłanki do zameldowania A. N. pod wskazanym adresem. Tymczasem Wojewoda w decyzji z dnia [...] października 2010 r. o umorzeniu postępowania odwoławczego ponownie odmówił E. W. przymiotu strony toczącego się postępowania, postępując tym samym wbrew wskazaniom zawartym w uzasadnieniu wyroku WSA z dnia [...] lipca 2010 r.

Zgodnie z art. 153 ppsa, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych i wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie (Naczelnego. Kabat, w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006 r., str. 324, J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010 r., str. 358). Artykuł 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziło do niespójności działania systemu władzy publicznej. Związanie oceną prawną wyrażoną w wyroku (uzasadnieniu orzeczenia) oraz wynikającymi z niej wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się jemu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (wyrok NSA z dnia 30 lipca 2009 r., sygn. akt II FSK 451/08, lex nr 526493, wyrok NSA z dnia 23 września 2009 r., sygn. akt I FSK 494/09, lex nr 594010, wyrok WSA z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt I SA/Wr 1591/09, lex nr 559604, wyrok NSA z dnia 13 lipca 2010 r., sygn. akt I GSK 940/09, lex nr 594756). Dlatego w razie wnoszenia kolejnych skarg z powodu niewłaściwego wykonania zapadłego wyroku uwzględniającego skargę, sąd administracyjny jedynie weryfikuje sposób wywiązania się organów ze skierowanych do nich wskazań, nie wnika on natomiast w materię objętą zakresem wcześniejszych ocen (wyrok WSA z dnia 21.04.2010 r., sygn. akt II FSK 2129/08, lex nr 596261). Ocena prawna oraz wiążące wskazania co do dalszego postępowania zawarte w uzasadnieniu wyroku sądu I instancji mają również istotne znaczenie dla NSA przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej wniesionej od ponownego wyroku sądu administracyjnego wydanego w pierwszej instancji, gdyż byłby on niezgodny z prawem, jeżeli przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym sprawy nie uwzględniałby wiążącej oceny prawnej i wskazań, o jakich mowa w art. 153 ppsa (wyrok NSA z dnia 23 marca 2010 r., sygn. akt I FSK 178/09, lex nr 593711). Należy w tym miejscu dodatkowo podkreślić, że art. 153 ppsa pełni szczególną rolę w kontekście skuteczności oraz wykonalności orzeczeń sądów administracyjnych. Naruszenie art. 153 ppsa przez organy administracji pociąga za sobą niebezpieczeństwo ponownego zaskarżenia podjętej decyzji do sądu administracyjnego, unicestwienie bytu prawnego przedmiotowej decyzji oraz konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania administracyjnego co do istoty sprawy. W ten sposób toczące się postępowanie administracyjne z nieuzasadnionych powodów ulega przedłużeniu. Dlatego art. 153 ppsa określa taką relację między organem administracyjnym a sądem, która sprowadza się do związania organu oceną prawną i wskazaniami do dalszego postępowania, gdzie nie ma miejsca na polemikę organu z oceną prawną i wskazaniami do dalszego postępowania.

W rozpoznawanej sprawie, w sposób niewątpliwy doszło do tego rodzaju polemiki pomiędzy WSA, a organem II instancji. Sąd w składzie rozpoznającym sprawę uznał jednocześnie, że niezastosowanie się przez Wojewodę do wiążących dla niego wskazań co do dalszego postępowania miało charakter rażącego naruszenia prawa. W orzecznictwie sądowym oraz w poglądach doktryny przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa następuje wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (por. wyroki NSA z dnia 18 czerwca 1997 r. sygn. akt III SA 422/96 – "Glosa" 1998, nr 10, str. 29, z dnia 22 października 1997 r. sygn. akt III SA 1702/96 – "Biuletyn Skarbowy Ministerstwa Finansów" 1998, nr 4, str. 14, wyrok z dnia 17 września 1997 r., sygn. akt III SA 1425/96, baza orzeczeń NSA oraz z dnia 28 marca 2001 r., sygn. akt III SA 390/00, baza orzeczeń NSA). Postawiona teza, wynikająca - jak zauważono - z utrwalonego orzecznictwa NSA, stanowi kryterium oceny, czy w konkretnym przypadku miało miejsce zwykłe naruszenie prawa, czy też przybrało postać kwalifikowanego, z którym ustawa wiąże skutek w postaci nieważności decyzji. Nie chodzi przy tym o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Innymi słowy, rażące naruszenie prawa występuje w sytuacji, gdy orzeczenie wydane przez organ w sposób ewidentny odbiega od obowiązującej normy prawnej, przy czym wykładnia tej normy nie budzi wątpliwości (por. wyrok NSA z dnia 13 lipca 2001 r., sygn. akt III SA 1110/00, baza orzeczeń NSA). Wojewoda wydając decyzję z dnia [...] października 2010 r. w sposób oczywisty dopuścił się naruszenia art. 153 ppsa, gdyż w zupełności pominął w ocenie stanu prawnego sprawy ocenę prawną oraz wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w uzasadnieniu wyroku WSA. Spowodowało to uzasadnione wątpliwości skarżącego, które wyraził on w złożonej skardze. Należy w tym miejscu dodać, że działania organu II instancji nie może w żaden sposób usprawiedliwiać odwoływanie się do innych orzeczeń sądów administracyjnych oraz formułowanie w ich oparciu odmiennych konsekwencji prawnych. Wojewoda w kontrolowanym postępowaniu związany był wskazaniami zawartymi w uzasadnieniu wyroku WSA z dnia [...] lipca 2010 r. i do tych wskazań powinien się zastosować. W sprawie nie wystąpiły bowiem przesłanki uzasadniające ich pominięcie. Takie niedostrzeżenie wskazań byłoby uzasadnione jedynie w przypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli pogląd sądu stałby się nieaktualny oraz zmiany istotnych okoliczności faktycznych po wydaniu orzeczenia sądowego. W rozpoznawanej sprawie żadna z tych okoliczności nie miała miejsca i w związku z tym nie było jakichkolwiek podstaw do tego, żeby organ II instancji pominął w zupełności wskazania co do dalszego postępowania, którymi był w sposób związany.

Mając na uwadze powyższe Sąd działając na podstawie art. 145 § 2 ppsa stwierdził nieważność decyzji Wojewody z dnia [...] października 2010 r.

Rozpoznając ponownie niniejszą sprawę Wojewoda w dalszym ciągu pozostaje związany oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w uzasadnieniu wyroku WSA z dnia [...] lipca 2010 r., ponieważ w sprawie nie zaistniała żadna z wyżej wymienionych okoliczności uzasadniających brak takiego związania.

O kosztach postępowania Sad orzekł na podstawie art. 200 ppsa zasądzając od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę 100,00 zł tytułem poniesionych kosztów sądowych.