Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 788/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2021-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 148, art. 149 § 2, art. 151 § 1, art. 145 § 1 pkt 5, art. 16 § 1, art. 97 § 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 240
journal: Dz.U. 2020 poz 1740
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Banach, Protokolant Starszy inspektor sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2021 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości we wznowionym postępowaniu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Wojewoda, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 151 § 1 pkt i art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1990 ze zm.), zwanej dalej "u.g.n.", utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] odmawiającą uchylenia we wznowionym postępowaniu decyzji ostatecznej dotyczącej odmowy zwrotu nieruchomości.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Ostateczną decyzją z dnia 20 września 2016 r. znak GNOŚ.6821.9.2015 Starosta [...] odmówił zwrotu części nieruchomości położonej w [...], stanowiącej w ewidencji gruntów [...]działki nr 275/89 o pow. 0,1503 ha, nr 275/258 o pow. 0,0379 ha oraz część działki nr 275/69 o pow. 0,1222 ha, będącej własnością Gminy [...] w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej [...], dla której Sąd Rejonowy powadzi księgę wieczystą [...]. Przyczyną odmowy zwrotu nieruchomości był fakt, że znajduje się ona w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej [...].

Pismem z dnia 9 maja 2020 r. J. S. wystąpił do Starosty [...] z wnioskiem o wznowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. postępowania zakończonego ww. decyzją. Jako nową okoliczność istniejącą w dniu wydania tego rozstrzygnięcia, nieznaną organowi, wskazano przekazanie Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w użytkowanie wieczyste m.in. działek będących przedmiotem postępowania zwrotowego z naruszeniem zakresu wskazanego w art. 208 ust. 2 i ust. 3 u.g.n. Przepis ten dotyczył wyłącznie gruntów zajętych pod budynkami wybudowanymi na podstawie pozwolenia na budowę z lokalizacją stałą i gruntów niezbędnych do prawidłowego korzystania z tych budynków. Natomiast do tego katalogu nie należały grunty, które obejmował wniosek o zwrot nieruchomości. Gminy [...] wystąpiła do Sądu Rejonowego z pozwem przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej [...] o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego w części dotyczącej oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości będących przedmiotem postępowania zakończonego ww. decyzją z dnia 20 września 2016 r. Jednocześnie strona wniosła o zawieszenie wznowionego postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., wskazując że rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji będzie zależeć od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, jakim jest złożony do Sądu Rejonowego pozew o rozwiązanie użytkowania wieczystego.

Przy piśmie z dnia 21 maja 2020 r. pełnomocnik J. S. przesłał do Starosty [...] pismo Prezydenta Miasta z dnia 19 maja 2020 r., z którego wynika, że Gminy [...] w dniu 13 stycznia 2020 r. złożyła do Sądu Okręgowego pozew o nieodpłatne przedterminowe rozwiązanie na podstawie art. 240 K.c. w związku z art. 33 ust. 1 i ust. 2 u.g.n. umowy zawartej w dniu 7 września 1999 r. Rep. A nr 333/99 pomiędzy Gminą [...] a Spółdzielnią Mieszkaniową [...], w części dotyczącej oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości oznaczonej jako dawne działki nr 17/1 i nr 53, obecnie w ewidencji gruntów [...]oznaczonej jako działki nr nr: 276/69, 275/284 i 275/258.

Postanowieniem z dnia 1 grudnia 2020 r. Starosta [...] wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia 20 września 2016 r., a następnie postanowieniem z dnia 16 grudnia 2020 r. odmówił zawieszenia wznowionego postępowania.

Decyzją z dnia 15 lutego 2021 r. organ I instancji odmówił uchylenia ostatecznej decyzji własnej z dnia 20 września 2016 r., stwierdzając że wystąpienie przez Gminę [...] do Sądu Okręgowego z pozwem o przedterminowe rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego nie jest nową okolicznością faktyczną istniejącą w dniu wydania decyzji o odmowie zwrotu, która uzasadniałaby wzruszenie tej decyzji oraz zawieszenie wszczętego postępowania. Ponadto podnoszona przez wnioskodawcę okoliczność zawarcia umowy użytkowania wieczystego z naruszeniem przepisu art. 208 u.g.n. nie stanowi podstawy do uchylenia dotychczasowej decyzji.

Odwołanie od ww. decyzji wniósł J. S., zaskarżając jednocześnie postanowienie Starosty [...] z dnia 16 grudnia 2020 r. odmawiające zawieszenia wznowionego postępowania. W tym ostatnim zakresie strona wskazała, że jeżeli okoliczność przekazania z naruszeniem prawa w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej [...] gruntów objętych wnioskiem o zwrot zostanie potwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu, będzie to mogło mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie wniosku. W przypadku bowiem, gdy pozwana Spółdzielnia straci prawo użytkowania wieczystego gruntów będących przedmiotem wniosku o zwrot, to możliwe stanie się wydanie decyzji orzekającej o ich zwrocie, odmiennej od decyzji dotychczasowej. Starosta [...], odmawiając zwrotu nieruchomości, stwierdził bowiem, że działki objęte roszczeniem o zwrot nie zostały zagospodarowane zgodnie z celem, na który zostały wywłaszczone – a więc spełnione są przesłanki, o których mowa w art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 u.g.n. Powodem odmowy zwrotu był fakt, że nie były one w dacie wydania decyzji w rękach Skarbu Państwa ani jednostki samorządu terytorialnego. Ujawniona okoliczność faktyczna o przekazaniu gruntów w użytkowanie wieczyste bez podstawy prawnej dotyczy przedmiotu postępowania, ma znaczenie prawne, istniała w dniu wydania decyzji ostatecznej orzekającej o odmowie zwrotu nieruchomości i nie była znana organowi, który wydał decyzję – czego dowodzi treść uzasadnienia decyzji z 2016 r., w której nie wskazano szczegółowej podstawy nabycia prawa użytkowania wieczystego przez spółdzielnię mieszkaniową, a tym bardziej jej analizy pod względem jej zgodności z prawem.

Wojewoda [...], utrzymując w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie, wskazał na treść art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. i podkreślił, że wyrok Sądu Okręgowego z dnia 11 czerwca 2021 r., sygn. I C 62/20, rozwiązujący umowę zawartą pomiędzy Gminą [...] a Spółdzielnią Mieszkaniową [...] z dnia 7 września 1999 r., której przedmiotem było oddanie w użytkowanie wieczyste działek będących przedmiotem postępowania zwrotowego zakończonego ostateczną decyzją z dnia 20 września 2016 r., nie może stanowić przesłanki wznowienia postępowania, gdyż nie istniał on w dacie wydawania tejże decyzji Starosty [...] z dnia 20 września 2016 r. Z kolei podnoszona przez wnioskodawcę okoliczność zawarcia z naruszeniem prawa tj. art. 208 ust. 2 i 3 u.g.n. umowy użytkowania wieczystego pomiędzy Gminą [...] a Spółdzielnią Mieszkaniową [...]nie została w żaden sposób udowodniona. Nie przedłożono bowiem żadnego dowodu, że wystąpiono do sądu o stwierdzenie zawarcia umowy z naruszeniem prawa, ani że takie postępowanie sądowe się toczy. Samo twierdzenie pełnomocnika wnioskodawcy w tym zakresie uznano za niewystarczające. Natomiast w postępowaniu wznowieniowym prawidłowość umowy zawartej w formie aktu notarialnego nie podlega weryfikacji. Reasumując Wojewoda stwierdził, że stwierdzenie braku wystąpienia ustawowej przesłanki wznowienia postępowania zamyka drogę do merytorycznego rozpatrzenia sprawy administracyjnej. Postępowanie wznowieniowe nie może być wykorzystywane do pełnej merytorycznej kontroli decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Postępowanie to może bowiem odnosić się wyłącznie do kwestii ustalenia istnienia kwalifikowanych wad procesowych wyliczonych w art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b K.p.a. i z tej przyczyny w jego toku organ nie może prowadzić rozważań materialnoprawnych.

Uznając za nieuzasadnione zarzuty zażalenia na postanowienie odmawiające zawieszenia wznowionego postępowania organ II instancji podzielił argumentację Starosty w tej kwestii, wskazując że:

- w niniejszej sprawie wydanie decyzji nie jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego w przedmiocie prawomocnego rozstrzygnięcia przez sąd kwestii rozwiązania umowy użytkowania wieczystego;

- wyrok Sądu Okręgowego z dnia 11 czerwca 2021 r. sygn. akt I C 62/20 nie może stanowić przesłanki wznowienia postępowania, gdyż nie istniał w dacie wydawania ostatecznej decyzji z dnia 20 września 2016 r.;

- podnoszona przez wnioskodawcę okoliczność zawarcia z naruszeniem prawa tj. art. 208 ust. 2 i 3 u.g.n. umowy użytkowania wieczystego nie została w żaden sposób udowodniona – gdyż pełnomocnik strony nie przedłożył żadnego dowodu, że wystąpiono do sądu o stwierdzenie zawarcia umowy z naruszeniem prawa.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach J. S. zarzucił decyzji organu odwoławczego naruszenie art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. poprzez nierzetelne wyjaśnienie i rozpatrzenie sprawy oraz art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie, pomimo istnienia jednoznacznych do tego przesłanek. Uzasadniając swe stanowisko skarżący podniósł, że postanowienie z dnia 1 grudnia 2020 r. o wznowieniu postępowania stało się ostateczne, w związku z czym co najmniej niezrozumiałe są dywagacje w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dotyczące nieistnienia przesłanek do wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 K.p.a. Skarżący, kwestionując twierdzenie Wojewody [...] co braku przedłożenia dowodu, "że wystąpiono do sądu o stwierdzenie zawarcia umowy z naruszeniem prawa ani, że takie postępowanie sądowe się toczy", wskazał że na stronie 3 decyzji z dnia 6 sierpnia 2021 r. organ ten potwierdził fakt, że przy piśmie z dnia 21 maja 2020 r. pełnomocnik skarżącego przesłał pismo Prezydenta Miasta [...] z dnia 19 maja 2020 r. – z którego wynika, że Gminy [...] w dniu 13 stycznia 2020 r. złożyła do Sądu Okręgowego w [...] pozew o nieodpłatne przedterminowe rozwiązanie umowy zawartej w dniu 7 września 1999 r. Rep A nr 333/99 pomiędzy Gminą [...], a Spółdzielnią Mieszkaniową [...]w części dotyczącej oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości oznaczonej jako dawne działki nr 17/1 i 53, obecnie w ewidencji gruntów miasta [...] oznaczone jako działki 276/69, 275/284, 275/258 (stanowiące przedmiot wniosku o ich zwrot na rzecz skarżącego). W rezultacie zostały spełnione łącznie trzy przesłanki zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a.: 1) postępowanie administracyjne było w toku, 2) rozpatrzenie sprawy będącej przedmiotem postępowania zależało od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd, 3) zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte. Wyrok Sądu Okręgowego w [...] z dnia 11 czerwca 2021 r. sygn. akt. I C 62/20, rozwiązujący ww. umowę z dnia 7 września 1999 r. w zakresie nieruchomości będących przedmiotem prowadzonego postępowania o ich zwrot na rzecz skarżącego, jest zatem tylko potwierdzeniem stanu faktycznego. Przedmiotowe nieruchomości nie powinny być oddane w użytkowanie wieczyste w trybie tego przepisu, gdyż nie były nieruchomościami niezbędnymi do korzystania z budynków mieszkalnych. Dlatego właśnie użytkowanie wieczyste, ustanowione poza zakresem przewidzianym w powyższym przepisie, należało rozwiązać. W razie utrzymania się tego wyroku, nieruchomości z powrotem znajdą się w zasobie właściciela, czyli Gminy [...] i wówczas możliwy stanie się ich zwrot na rzecz następcy prawnego wywłaszczonego właściciela. Skarżący podkreślił, że przedmiotowe grunty nie zostały zagospodarowane zgodnie z celem wywłaszczenia, co potwierdza ww. prawomocna decyzja Starosty [...] z dnia 20 września 2016 r. W związku z powyższym właściciel (Gminy [...]) słusznie wystąpił do sądu powszechnego o nieodpłatne, przedterminowe rozwiązanie użytkowania wieczystego, aby w przypadku uwzględnienia tego roszczenia, możliwy stał się fizyczny zwrot nieruchomości. W wyniku bowiem decyzji Starosty [...] z dnia 20 września 2016 r. konsekwencją niemożności zwrotu nieruchomości (co do których potwierdzono zbędność na cel wywłaszczenia) – z uwagi na oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste – jest roszczenie odszkodowawcze wobec Gminy. Sam fakt oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości z naruszeniem art. 208 ust. 2 u.g.n. nie był znany Staroście w chwili wydawania decyzji z dnia 20 września 2016 r. Organ administracji nie jest właściwy do stwierdzania zawarcia umów cywilnoprawnych z ruszeniem prawa, a ponadto, rozstrzygając w sprawie, jest związany – zgodnie z art. 61 K.p.a. – wnioskiem w granicach określonych w materialnoprawnie oznaczonym zakresie (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 8 listopada 2017 r., sygn. II SA/Gl 861/17 wraz z przywołaną tam literaturą). Taki zakres wyznacza art. 136 ust. 3 u.g.n., zgodnie z którym były właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (umowie zawartej w trybie uwłaszczenia). Były właściciel jest przecież legitymowany do wystąpienia o zwrot w takim właśnie i tylko takim zakresie. W rezultacie Starosta [...] winien zawiesić wznowione w dniu 1 grudnia 2020 r. postępowanie, wskutek złożonego w dniu 9 maja 2020 r. wniosku – do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy I C 62/20, a w razie utrzymania się orzeczenia o nieodpłatnym, przedterminowym rozwiązaniu umowy użytkowania wieczystego, podjąć zawieszone postępowanie i dopiero wówczas wydać decyzję w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji – w całości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Na rozprawie sądowej w dniu 23 listopada 2021 r. pełnomocnik uczestnika postępowania – Spółdzielni Mieszkaniowej [...] wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia bądź stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego.

Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie została objęta decyzja Wojewody [...], utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, którą odmówiono uchylenia (we wznowionym postępowaniu) ostatecznej decyzji Starosty [...] z 20 września 2016 r. orzekającej o odmowie zwrotu części nieruchomości położonej w [...], stanowiącej w ewidencji gruntów [...]działki nr 275/89 o pow. 0,1503 ha, nr 275/258 o pow. 0,0379 ha oraz część działki nr 275/69 o pow. 0,1222 ha, będącej własnością Gminy [...] w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej [...].

W pierwszej kolejności podkreślić należy, że czynności organu w sprawie wznowienia postępowania przebiegają w dwóch fazach. Pierwsza faza – pozaprocesowa, kończy się wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania albo wydaniem postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. W fazie tej organ bada w pierwszej kolejności, czy wniosek o wznowienie postępowania opiera się na podstawach wymienionych w K.p.a. oraz czy został zachowany termin do złożenia wniosku przewidziany w art. 148 K.p.a. Stwierdzenie nieprzywołania kodeksowych przesłanek wznowienia postępowania lub złożenie wniosku po terminie stanowi wystarczającą podstawę do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, bez potrzeby badania innych okoliczności. Druga faza postępowania wznowieniowego następuje po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Zgodnie z art. 149 § 2 K.p.a. postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Organ administracji bada zatem w pierwszej kolejności po wznowieniu postępowania, czy rzeczywiście w sprawie wystąpiła przyczyna wznowienia postępowania wskazana w postanowieniu o wznowieniu postępowania. Dopóki nie zostanie dokonana taka ocena, dopóty niedopuszczalne jest ponowne rozpoznawanie sprawy i dokonywanie merytorycznej oceny prawidłowości prawomocnej decyzji (por. M. Jaśkowska, M. Gotowicz-Wilbrandt, A. Wróbel, "Komentarz aktualizowany do kodeksu postępowania administracyjnego, opubl. LEX/el. 2021, kom. do art. 149 K.p.a.; wyrok NSA z 10 marca 1999 r., IV SA 2172/97, LEX nr 47255). Zgodnie z art. 151 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której:

1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b, albo

2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

W niniejszym przypadku zatem organ I instancji wydał decyzję na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. odmawiającą uchylenia decyzji z dnia 20 września 2016 r. albowiem stwierdził, że w istocie nie wystąpiła podstawa wznowienia wskazana we wniosku o wznowienie postępowania. Powyższe wywody wskazują, że nie znajduje uzasadnienia wyrażone w skardze stanowisko, iż skoro postanowienie z dnia 1 grudnia 2020 r. o wznowieniu postępowania stało się ostateczne, to "co najmniej niezrozumiałe są dywagacje w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dotyczące nieistnienia przesłanek do wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 K.p.a.". W świetle tego, co wyżej podniesiono na temat trybu postępowania w przypadku wznowienia postępowania, rozważania te są jak najbardziej uzasadnione.

Co więcej, ustalenia organów w tym zakresie są trafne i doprowadziły do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. Odmowa zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na podstawie ostatecznej decyzji Starosty [...] z dnia 20 września 2016 r. wynikała z faktu, że nieruchomość ta w dacie orzekania znajdowała się w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej [...]. Wznowienie postępowania zostało oparte na podstawie wynikającej z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Z przepisu tego wynika, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Oczywistym jest, że w dniu wydania decyzji ostatecznej z 20 września 2016 r. nie tylko nie był jeszcze wydany wyrok w sprawie o sygn. I C 62/20 Sądu Okręgowego (wyrok ten zapadł w dniu 11 czerwca 2021 r.), ale nawet nie został jeszcze złożony pozew w tej sprawie. Świadczy o tym wprost treść pisma Prezydenta Miasta z dnia 19 maja 2021 r., z którego wynika, że Gminy [...] w dniu 13 stycznia 2020 r. złożyła do Sądu Okręgowego pozew o nieodpłatne przedterminowe rozwiązanie na podstawie art. 240 K.c. w związku z art. 33 ust. 1 i ust. 2 u.g.n. umowy zawartej w dniu 7 września 1999 r. Rep. A nr 333/99 pomiędzy Gminą [...] a Spółdzielnią Mieszkaniową [...], w części dotyczącej oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości oznaczonej jako dawne działki nr 17/1 i nr 53, obecnie w ewidencji gruntów [...]oznaczonej jako działki nr nr: 276/69, 275/284 i 275/258. Jako że wniosek o wznowienie postępowania wskazywał fakt złożenia powyższego pozwu jako nową okoliczność przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. (w stosunku do tej okoliczności organy badały zachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania – por. oświadczenie J. S. z 9 października 2020 r., k. 25 akt postępowania) słusznie organy stwierdziły, że nie została spełniona przesłanka tego przepisu polegająca na tym, że owa "nowa okoliczność" ma istnieć w dniu wydania decyzji, której dotyczy wniosek o wznowienie postępowania.

Ponadto należy podnieść, że skarżący w błędny sposób łączy wystąpienie ze wskazanym wyżej powództwem z tym, że jego podstawą było naruszenie przy zawarciu umowy z dnia 7 września 1999 r. zawartej pomiędzy Gminą [...] a Spółdzielnią Mieszkaniową [...], a dotyczącej oddania nieruchomości w użytkowanie wieczyste, przepisów art. 208 ust. 2 i 3 u.g.n. Jak wynika z wydanego w sprawie I C 62/20 Sądu Okręgowego wyroku z dnia 11 czerwca 2020 r., sprawa ta dotyczyła rozwiązania umowy wieczystego użytkowania i takie też rozstrzygnięcie zostało wydane. Z przywołanego wyżej pisma z dnia 19 maja 2021 r. wynika, że pozew o nieodpłatne przedterminowe rozwiązanie umowy wieczystego użytkowania został oparty na podstawie art. 240 K.c. w związku z art. 33 ust. 1 i ust. 2 u.g.n. Zgodnie z art. 240 K.c. umowa o oddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków w użytkowanie wieczyste może ulec rozwiązaniu przed upływem określonego w niej terminu, jeżeli wieczysty użytkownik korzysta z gruntu w sposób oczywiście sprzeczny z jego przeznaczeniem określonym w umowie, w szczególności jeżeli wbrew umowie użytkownik nie wzniósł określonych w niej budynków lub urządzeń. Z kolei stosownie do art. 33 ust. 3 u.g.n., który wprost nawiązuje do powyższej regulacji i dotyczy rozwiązania umowy, właściwy organ może żądać rozwiązania umowy użytkowania wieczystego przed upływem ustalonego okresu stosownie do art. 240 Kodeksu cywilnego, jeżeli użytkownik wieczysty korzysta z tej nieruchomości w sposób sprzeczny z ustalonym w umowie, a w szczególności, jeżeli nie zabudował jej w ustalonym terminie. Oczywistym jest zatem, że chodzi tu nie o unieważnienie umowy czy stwierdzenie jej zawarcia z naruszeniem prawa, ale o rozwiązanie umowy, które ma skutek wyłącznie na przyszłość. Podstawa tego rozwiązania jest ściśle określona w przepisach prawa (użytkownik korzysta z gruntu w sposób oczywiście sprzeczny z jego przeznaczeniem określonym w umowie, w szczególności jeżeli wbrew umowie nie wzniósł określonych w niej budynków lub urządzeń) i w żaden sposób nie nawiązuje – jak wywodzi to skarżący – do wad tkwiących w samej umowie, ale do niewywiązania się z jej warunków już po jej zawarciu. Nawet zatem jeśli wyrok rozwiązujący umowę stanie się prawomocny, nie doprowadzi to do unieważnienia umowy (od momentu jej zawarcia), ale do skutkującego na przyszłość jej rozwiązania. Okoliczności faktyczne, które nastąpiły po wydaniu decyzji ostatecznej mogą zaś mieć co najwyżej znaczenie – jak słusznie zauważył organ – dla ewentualnego wszczęcia postępowania w nowej sprawie, ale nie dla wznowienia postępowania.

W świetle powyższych rozważań nie można uznać za prawidłowe stanowiska skarżącego, zgodnie z którym postępowanie w sprawie I C 62/20 Sądu Okręgowego miało wykazać, że umowa z dnia 7 września 1999 r. o oddaniu nieruchomości w użytkowanie wieczyste została zawarta z naruszeniem art. 208 ust. 2 u.g.n. W konsekwencji nie było podstaw do zawieszenia wznowionego postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w ww. sprawie Sądu Okręgowego. Skarżący nie wykazał zaś, aby prowadzone było jakiekolwiek inne postępowanie zmierzające do unieważnienia umowy z 7 września 1999 r. czy stwierdzenia jej zawarcia z naruszeniem prawa, mogące stanowić nową okoliczność przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Trzeba przypomnieć, że chodzi tu o postępowanie prowadzone w trybie nadzwyczajnym, zmierzające do wzruszenia ostatecznej decyzji. Rację ma organ podnosząc, że postępowanie wznowieniowe nie może być wykorzystywane do pełnej merytorycznej kontroli decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Norma art. 16 § 1 k.p.a. wprowadza zasadę trwałości decyzji organu administracji, które to nie mogą być w sposób dowolny zmieniane bądź też uchylane. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych.

Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.