Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 667/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art.145 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędzia del. WSA Tamara Dziełakowska (spr.) Protokolant: st. asystent sędziego Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Akademii [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 października 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2706/14 w sprawie ze skargi Akademii [...] na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania orzeczenia z naruszeniem prawa oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 10 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w wyniku rozpoznania skargi Akademii [...], stwierdził nieważność decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lipca 2014 r. w przedmiocie stwierdzenia wydania orzeczenia z naruszeniem prawa.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Orzeczeniem z dnia 21 lipca 1965 r. Prezydium Rady Narodowej w K. orzekło o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w K. przy ul.[...], gmina kat. Cz., obj. lwh [...], l. kat. [...] i [...], lwh [...] l. kat. [...] o łącznej pow. 5553 m², stanowiącej, jak ustalił organ, własność H.G., H.G., F.G. i S.G. .

W dniu [...] grudnia 2011 r. I.G. wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tego orzeczenia, podnosząc, że jego wydanie miało miejsce z rażącym naruszeniem art. 15, art. 16 ust. 1 oraz art. 28 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r., Nr 18, poz. 94) polegającym na skierowaniu decyzji do F.G., który zmarł w okresie poprzedzającym wydanie kwestionowanego orzeczenia w dniu [...] marca 1963 r.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na podstawie art. 158 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, określanego dalej jako "k.p.a." stwierdził wydanie w/w orzeczenia z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu podzielił stanowisko wnioskodawczyni co do zaistnienia wadliwości przewidzianej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. tj. rażącego naruszenia prawa. Uznał jednak, że orzeczenie wywłaszczeniowe wywołało nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a., co uniemożliwiało mu stwierdzenie nieważności i obligowało go do wydania rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 158 § 2 k.p.a.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie.

W skardze na ostateczną decyzję podjętą w ramach postępowania nadzorczego uregulowanego w przepisach art. 156 i nast. k.p.a. Akademia [...] zarzuciła wadliwie przyjęcie, że przy wydaniu orzeczenia z 1965 r. doszło do rażącego naruszenia przepisów ustawy o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości. Argumentowała, że obowiązkiem organu w świetle art. 16 ust. 5 i art. 19 tej ustawy było ustalenie właścicieli wywłaszczanej nieruchomości wedle stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji własnej, podnosząc, że została ona skierowana do I.G., która zmarła przed jej wydaniem w dniu [...] maja 2014 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, potwierdzając w toku postępowania fakt śmierci wnioskodawczyni i podzielając stanowisko organu, że skutkował on wadliwością zaskarżonej decyzji przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. tj. rażącego naruszenia prawa stwierdził jej nieważność na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), określanej dalej jako "P.p.s.a.". W uzasadnieniu wyjaśnił, że wobec kwalifikowanej wadliwości zaskarżonej decyzji nie zachodziła potrzeba merytorycznego badania zarzutów skargi.

Skargę kasacyjną wniosła skarżąca Akademia [...], zarzucając wyrokowi Sądu pierwszej instancji naruszenie prawa materialnego w postaci naruszenia art. 16 ust. 5 i art. 19 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż w toku postępowania wywłaszczeniowego prowadzonego w oparciu o przepisy ustawy z 12 marca 1958 r. koniecznym było wezwanie do udziału w postępowaniu osób, których prawa nie zostały ujawnione w księdze wieczystej w sytuacji, gdy powołane przepisy prowadzą do wniosków odmiennych, a nadto przyjęcie, iż wydanie decyzji w przedmiocie wywłaszczenia w stosunku do osoby nieżyjącej, ale ujawnionej w księdze wieczystej prowadzonej do nieruchomości jako współwłaściciel stanowi rażące naruszenie prawa w sytuacji, gdy powołane przepisy ustawy nakazywały ustalenie kręgu stron postępowania jedynie na podstawie stanu wieczysto księgowego. W uzasadnieniu tak skonstruowanego zarzutu zasadniczo powtórzono argumentację zawartą we wcześniejszej skardze na decyzję z dnia [...] lipca 2014 r. Na tej podstawie wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W okolicznościach sprawy należy wskazać na treść art. 183 § 1 P.p.s.a. zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę wyłącznie w granicach skargi kasacyjnej. Granice te wyznaczają podstawy skargi kasacyjnej poza które Sądowi II instancji nie wolno wykraczać z pewnymi określonymi ściśle wyjątkami polegającymi na nieważności postępowania sądowoadministracyjnego (art. 183 § 2 P.p.s.a.), bądź przeszkodach w jego prowadzeniu określonych w art. 189 tej ustawy. Okoliczności brane pod uwagę z urzędu do uchylenia orzeczenia Sądu pierwszej instancji w niniejszej sprawie nie występują, a zatem mogła ona podlegać rozpoznaniu tylko w granicach zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Tymczasem zarzuty te zostały tak skonstruowane, że nie umożliwiły zweryfikowania prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji co do wadliwości zaskarżonej decyzji. Jak wynika bowiem z uzasadnienia zaskarżonego wyroku podstawę orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie stanowiły przepisy art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Pierwszy z nich stanowi, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Badając legalność zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lipca 2017 r. Sąd pierwszej instancji przyjął, że jest ona obarczona wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. spowodowanej skierowaniem jej do osoby nieżyjącej - I.G. – inicjatorki postępowania nadzwyczajnego. Orzeczenie Sądu pierwszej instancji dotyczyło zatem decyzji nadzorczej Ministra przeciwko której została wniesiona przez skarżącą kasacyjnie skarga. Chcąc zatem podważyć wyrok Sądu pierwszej instancji co do podstaw nieważności decyzji nadzorczej kończącej postępowanie prowadzone w trybie nadzwyczajnym nieważnościowym w stosunku do orzeczenia z dnia [...] lipca 1965 r. należało w podstawach skargi kasacyjnej wskazać na naruszenie tych przepisów prawa, które stanowiły podstawę wyroku Sądu pierwszej instancji, a nie na przepisy, których Sąd ten ani nie wykładał, ani nie stosował, a precyzyjniej nie kontrolował ich wykładni i zastosowania przez Ministra w ramach trybu nadzwyczajnego w stosunku do decyzji wywłaszczeniowej. Sąd pierwszej instancji trafnie bowiem przyjął, że w sytuacji nieważności kontrolowanej decyzji z dnia [...] lipca 2014 r. nie zachodziła potrzeba jej badania w kontekście przepisów art. 16 ust. 5 i art. 19 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, których, jak twierdzi skarżąca Akademia, niewłaściwe zastosowanie przez Ministra doprowadziło do niezasadnego przyjęcia, że orzeczenie wywłaszczeniowe z 1965 r. obarczone jest wadliwością określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez skierowanie decyzji wywłaszczeniowej do osoby nieżyjącej - w tym przypadku F.G. . Tego stanowiska Ministra wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Sąd pierwszej instancji nie oceniał w ramach kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Pogląd, który skarżąca kasacyjnie przypisała Sądowi pierwszej instancji i przeciwko któremu skierowała podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty, w rzeczywistości – jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku – nie został przez ten Sąd wyrażony.

Z powyższych względów na podstawie art. 184 P.p.s.a. należało orzec o oddaleniu skargi kasacyjnej.