Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 374/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2012-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 83 ust. 1,  art. 88 -90
journal: Dz.U. 2004 nr 92 poz 880
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody
article: art. 16 par. 1,  art. 7,  art. 77,  art. 104,  art. 110,  art. 105 par. 1,  art. 138 par. 1 pkt 2,  art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 134 par. 1,  art. 135,  art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c,  art. 152,  art. 200,  art. 205
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 lutego 2012 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie bez zezwolenia drzew I. - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia [...] r. nr [...], - stwierdza nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza z dnia [... r. nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia niniejszego wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej J. M. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Burmistrz decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 oraz art.89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz.880 ze zm.) w związku z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz. U. Nr 219, poz.2229) i rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. Nr 228, poz.2306 ze zm.) oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. Nr 98,poz.1071 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", wymierzył J.M. administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za usunięcie bez zezwolenia [...] sztuk drzew gatunku [...] rosnących na działce nr [...] obręb [...] gmina [...], wyliczoną zgodnie z art. 89 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody :

|Lp |Gatunek drzewa |Obwód pniaka |Stawka w zł/cm|Współcz.różn w |Współcz. zwiększaj.|Cena za1 cm |Wysokość wyliczonej|

| | |drzewa zgodnie z|obwodu |zależności od obwodu |x3 zgodnie z art.85|obwodu pniaka w|kary w zł |

| | |art.89. 3 w cm | |pniaka |ust.4 pkt 1 |zł | |

|1. | | |30.91 |1.51 |3 | | |

|2. | | |30.91 |1.51 |3 | | |

|3. | | |30.91 |1.51 |3 | | |

|4. | | |30.91 |1.51 |3 | | |

|5. | | |30.91 |1.51 |3 | | |

|6. | | |30.91 |2.37 |3 | | |

|7. | | |30.91 |2.37 |3 | | |

|8. | | |30.91 |2.37 |3 | | |

|9. | | |30.91 |1.51 |3 | | |

|10. | | |30.91 |1.51 |3 | | |

|11. | | |30.91 |2.37 |3 | | |

|12. | | |30.91 |2.37 |3 | | |

|13. | | |30.91 |1.51 |3 | | |

Razem: [...] zł

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ stwierdził, że J.M. jest dzierżawcą nieruchomości rolnej położonej we wsi [...] , działka Nr [...] gmina [...]. Działka ta stanowi własność Agencji Nieruchomości Rolnych Jednostka. W dniu [...] na skutek informacji otrzymywanych od mieszkańców wsi [...], w sąsiedztwie, której położona jest ww. działka stwierdzono, że wycięte zostały na działce drzewa - [...]. W trakcie oględzin przeprowadzonych przez pracownika Urzędu Miejskiego w dniu [...] na działce ustalono, że [...] drzew gatunku [...] zostało usuniętych. Stwierdzono również, że na całej powierzchni działki porozrzucane są resztki ściętych drzew, tj. gałęzie oraz czuby sosen. Brak było natomiast pni i kłód tychże ściętych sosen, które zostały ścięte przy samym gruncie. Tym samym, ustalenie obwodu usuniętych bez zezwolenia sosen do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej dokonano w oparciu o art. 89 ust. 3 ustawy , przyjmując najmniejszy promień pniaka i pomniejszając wyliczony obwód o 10 % .

W dniu [...] wysłano do J.M. dwa pisma - zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie usunięcia drzew bez zezwolenia oraz zawiadomienie o wyznaczonym terminie przeprowadzenia oględzin miejsca wyciętych drzew na działce. Pisma zostały zapakowane do jednej koperty za zwrotnym potwierdzeniem odbioru, na którym wyraźnie zaznaczono sygnatury obu mieszczących się wewnątrz pism. Zawiadomienie o terminie oględzin zostało w dniu [...] odebrane przez stronę. Nie ma więc podstaw do stwierdzenia , że J.M. nie brała udziału w oględzinach ściętych drzew z winy organu. W wyznaczonym dniu oględzin, tj. [...], trzyosobowa komisja składająca się z dwóch pracowników Urzędu Miejskiego oraz sołtysa wsi [...] dokonała oględzin terenu, na którym ścięto drzewa oraz pomiarów pniaków ściętych drzew [...] i sporządziła na tę okoliczność protokół, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz. U. Nr 219,poz.2229). J.M. nie wzięła udziału w pracy komisji pomimo, że była powiadomiona. Obecni natomiast byli pracownicy ANR jako przedstawiciele właściciela. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności informacji mieszkańców i sołtysa wsi [...] , sporządzonego protokołu pomiaru obwodów pniaków ściętych drzew, dokumentacji fotograficznej, ekspertyzy biegłego rzeczoznawcy z listy biegłych Wojewody [...] ponad wszelką wątpliwość ustalono, że J.M. w dniach do [...] poprzez najęte przez siebie osoby, które za pomocą pił mechanicznych, dokonała wycinki drzew na nieruchomości. Ustalono również, że właściciel ani dzierżawca ww. działki, na której dokonano samowolnej wycinki, nie posiadali zezwolenia na usunięcie jakichkolwiek drzew z tej, ani żadnej innej działki. Organ podkreślił fakt, że J.M. była zainteresowana wycinką sosen na dzierżawionej działce, gdyż już w [...] zwracała się do właściciela działki z wnioskiem o wyrażenie zgody na wycinkę [...] sztuk [...], w celu przywrócenia gruntu do rolniczego wykorzystania. Swój wniosek ponowiła w Urzędzie Miejskim, jednakże nie czekając na otrzymanie stosownego zezwolenia Burmistrza, sama dokonała wycięcia sosen w ilości [...] sztuk. Nieprawdą jest więc stwierdzenie strony, że dopiero we [...] przebywając na działce stwierdziła, że drzewa w ilości [...] sztuk zostały wycięte bez jej wiedzy i zgody, przez nieznane osoby.

Organ stwierdził, że podczas okazania J.M. w dniu [...] - przed wydaniem pierwszej decyzji w przedmiotowej sprawie - materiału dowodowego w sprawie, strona nie wniosła żadnych uwag lub zastrzeżeń do przebiegu postępowania, dokonanych pomiarów pniaków ściętych drzew [...], jak też nie zaprzeczyła faktowi dokonania przez siebie samowolnego wycięcia drzew. Stwierdziła jedynie, że nie zna obowiązującego w tym zakresie prawa, jak też warunków jakie należy spełnić by uzyskać stosowne zezwolenie.

Wydana decyzja Burmistrza znak : [...] z dnia [...] w przedmiocie wymiaru administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia drzew z gatunku [...] na działce nr [...] w [...], w wyniku odwołania J.M. została uchylona przez SKO i przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W ocenie organu odwoławczego brak było wystarczających podstaw, aby przyjąć, że ustalenia organu I instancji dotyczące osoby, która dokonała sprzecznej z prawem wycinki drzew, jak również zakresu naruszenia przez stronę przepisów ustawy, były prawidłowe. Przy braku rzetelnych ustaleń faktycznych w toku postępowania, przyjęty przez organ I instancji sposób wyliczenia kary pieniężnej był nieczytelny i niejasny. Zatem Kolegium uznało, że pobieżna ocena wieku drzew dokonana przez osoby nie posiadające uprawnień biegłego, jak również nieprecyzyjne określenie sposobu obliczenia obwodu pni ściętych drzew było niewystarczające do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.

Ponadto organ odwoławczy wskazał, że rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za niszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz.U. Nr 219 poz. 2229) określa niezbędne elementy protokołu sporządzonego przez organy I instancji z przeprowadzonych oględzin miejsca usunięcia drzew, a niektórych z tych elementów nie zawiera sporządzony protokół na podstawie którego określono karę pieniężną.

Wypełniając zalecenia SKO, organ I instancji zlecił wykonanie ekspertyzy dendrologicznej przez biegłego rzeczoznawcę z listy rzeczoznawców Wojewody [...] dr inż. M.K. z Firmy "A". Ekspertyza wykonana w [...] jednoznacznie potwierdziła prawidłowość dokonanych ustaleń przez organ I instancji co do wieku i liczby wyciętych drzew, prawidłowość ustalenia obwodu pniaków wyciętych drzew, a tym samym potwierdziła poprawność naliczonej kary administracyjnej, nie wnosząc zastrzeżeń. Biegły rzeczoznawca w swojej ekspertyzie potwierdził również prawidłowość określenia wieku wyciętych drzew na podstawie wyliczenia ilości pierścieni ( słoi) przyrostów rocznych, nazywając ją metodą prawidłową. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości. Jeżeli posiadacz nieruchomości nie jest właścicielem - do wniosku dołącza się zgodę jej właściciela. Za usuwanie drzew bez zezwolenia burmistrz zobowiązany jest nałożyć administracyjną karę pieniężną na podstawie art. 88 ust. 1 ww. ustawy. Wysokość kary wynosi trzykrotność opłaty za usunięcie każdego z drzew [...], ustalonej na podstawie stawek, o których mowa w art. 85 ust. 4 pkt 1 - stanowiąc kwotę [...] zł .

Od powyższej decyzji odwołała się J.M.. Odwołanie zostało wniesione w dniu [...] przez jej pełnomocnika wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. We wniosku o przywrócenie terminu, strona podniosła, ze pomimo ustanowienia przez nią pełnomocnika w sprawie ( w [...]), Burmistrz uniemożliwił pełnomocnikowi udział w prowadzonym postępowaniu, nie zawiadamiając go o dokonywanych czynnościach w sprawie, a także nie doręczył mu wydanej decyzji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po rozpatrzeniu skargi J.M. na powyższe postanowienie, wyrokiem z dnia [...] sygn.akt [...], uchylił zaskarżone postanowienie stwierdzając, że wobec niedoręczenia decyzji pełnomocnikowi ustanowionemu przez stronę w postępowaniu przed organem I instancji, nie było podstaw do rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu, gdyż strona nie uchybiła terminowi do wniesienia odwołania. Ponadto sąd stwierdził, że jeśli dotychczas nie doręczono pełnomocnikowi skarżącej wydanej decyzji organu I instancji, to należy dokonać doręczenia, aby ten termin zaczął biec i aby było możliwe wniesienie od tej decyzji odwołania. Wyrok ten uprawomocnił się.

W tej sytuacji Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniami z dnia [...] stwierdziło niedopuszczalność odwołania oraz umorzyło postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Burmistrz decyzją nr [...] z dnia [...], wydaną na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 oraz art.89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz.880 ze zm.) w związku z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz. U. Nr 219, poz.2229) i rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. Nr 228, poz.2306 ze zm.) oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. Nr 98,poz.1071 ze zm.) wymierzył J.M. administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za usunięcie bez zezwolenia [...] sztuk drzew gatunku [...] rosnących na działce nr [...] obręb [...] gmina [...]. Decyzja ta zawierała powtórzenie uzasadnienia decyzji z dnia [...]. Została ona doręczona pełnomocnikowi J.M., który niezwłocznie odwołał się od tego rozstrzygnięcia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania J.M., decyzją [...] z [...], uchyliło zaskarżoną decyzję z dnia [...] i umorzyło postępowanie organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji kolegium przedstawiło dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia na J.M. kary pieniężnej w wysokości [...] zł za usunięcie bez zezwolenia [...] sztuk drzew gatunku [...], w tym wskazało na wydanie decyzji z dnia [...], znak: [...] Burmistrza [...], wymierzającą J.M. administracyjną, karę pieniężną, w wysokości [...] z za usunięcie bez wymaganego zezwolenia [...] drzew z gatunku [...] rosnących na działce nr [...] obręb [...] gmina [...].

Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody burmistrz wydaje decyzję w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za:

1) zniszczenie terenów zieleni albo drzew lub krzewów spowodowane niewłaściwym wykonywaniem robót ziemnych lub wykorzystaniem sprzętu mechanicznego albo urządzeń technicznych oraz zastosowaniem środków chemicznych w sposób szkodliwy dla roślinności;

2) usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia;

3) zniszczenie spowodowane niewłaściwą, pielęgnacją terenów zieleni, zadrzewień, drzew lub krzewów.

Interpretacja wskazanego przepisu nakazuje przyjąć, iż stroną postępowania w sprawie wymierzenia przez organ administracyjnej kary pieniężnej może być tylko ten podmiot, który dokonał czynności określonej w pkt 1-3 ust. 1 art. 88 ww. ustawy i jednocześnie tylko ten podmiot, który jest posiadaczem nieruchomości, na terenie której rosły usunięte bez zezwolenia drzewa. Wskazanie bowiem w art. 83 ust, 1 ustawy o ochronie przyrody posiadacza jako podmiotu uprawnionego do złożenia wniosku o zezwolenie na usunięcie drzew powoduje, iż do posiadacza, mającego możność złożenia powyższego wniosku, powinna być skierowana decyzja nakładająca karę administracyjną w przypadku wycięcia drzew bez zezwolenia (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 listopada 2006 r., syg. akt II OSK1332/05).

W ocenie Kolegium, organ I instancji w sposób bezsporny wykazał, iż sprawcą -wycinki była J.M., która jest posiadaczem nieruchomości (dzierżawcą), z terenu której usunięto drzewa (działki nr [...]) w rozumieniu art. 83 ust. 1 w zw. z art. 88 ustawy o ochronie przyrody. Zaistnienie w przedmiotowej sprawie obu ww. przesłanek łącznie uprawniało zatem organ I instancji do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na wskazaną osobę. Zasadą ustanowioną w art. 83 ust 1 ustawy o ochronie przyrody jest bowiem uzyskanie, przed usunięciem drzew lub krzewów z terenu nieruchomości, przez jej posiadacza, zezwolenia organu wykonawczego gminy, na ich usunięcie. Wyjątek od powyższej zasady wprowadzony został w przepisie art. 83 ust. 6 ww. ustawy, wskazującym osiem przypadków, w których posiadacz nieruchomości nie ma obowiązku uzyskiwania przedmiotowego zezwolenia właściwego organu. Zdaniem Kolegium, analiza powyższego przepisu, w odniesieniu do rozpatrywanej sprawy (J.M. we wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew podniosła jedynie, że drzewa rosą na gruncie ornym, który jest obecnie przeznaczony pod zasiew) pozwala stwierdzić, iż w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka wyłączająca konieczność uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew. Jednocześnie art. 86 ust, 1 omawianej ustawy określa, kiedy nie pobiera się opłat za usunięcie drzew, przepis ten nie zwalnia jednak od obowiązku uzyskania zezwolenia na ich usunięcie.

W rozpatrywanej sprawie organ wymierzył karę na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody, zgodnie z którym burmistrz wymierza (obligatoryjnie) administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew bez wymaganego zezwolenia. Wskazany przepis jest przepisem bezwzględnie obowiązującym i nie pozwala on organowi stosować kryteriów ocennych przy określaniu odpowiedzialności za usunięcie drzewa. Również sposób obliczenia wymiaru kary jest zgodny z art. 89 ust. 1 ww. ustawy i jej wysokość stanowi trzykrotną wysokość opłaty za usunięcie drzew ustaloną na podstawie stawek, o których mowa w art. 85 ust. 4 pkt 1, ust. 5 i 6 ustawy.

Jednocześnie, Kolegium wskazało na treść art. 105 § 1 K.p.a., w którym określone są przesłanki umorzenia postępowania administracyjnego. Stwierdziło, że zgodnie z przywołaną regulacją postępowanie administracyjne podlega umorzeniu, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się ono bezprzedmiotowe, a więc gdy nie ma przedmiotu sprawy. Wskazany przepis wiąże bezprzedmiotowość postępowania z brakiem któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, co w konsekwencji powoduje niemożność rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Decyzja o umorzeniu postępowania zapada więc w sytuacji, gdy przyznanie określonego uprawnienia stało się zbędne lub organ administracji stwierdził oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego bezprzedmiotowość postępowania rozumiana jest jako brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji publicznej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (por: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2003r., sygn. akt II SA 2225/01, niepublikowany). Umorzenie postępowania następuje w szczególności, gdy strona rezygnuje z ubiegania się o rozstrzygnięcie określonej treści, gdy przyznanie określonego uprawnienia stało się zbędne lub gdy organ stwierdzi oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy.

W rozpatrywanej sprawie, zdaniem Kolegium, postępowanie w przedmiocie ustalenia wymiaru administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia [...] drzew z gatunku [...] rosnących na działce nr [...] obręb [...], gmina [...], zostało przeprowadzone przez organ I instancji i zakończone wydaniem decyzji z dnia [...], znak: [...], która jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny, z uwagi, że nie została doręczona pełnomocnikowi strony, nie weszła do obrotu prawnego. Kolegium podkreśliło, że decyzja ta istnieje w sensie prawnym od dnia jej podpisania przez upoważnioną osobę - Burmistrza.

Decyzja z dnia [...], znak: [...] jest decyzją, którą organ I instancji wydał i jest on nią związany od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia. Z chwilą, podpisania decyzji administracyjnej mamy jednakże do czynienia z wydaniem decyzji w sensie procesowym w tym znaczeniu, że istnieje decyzja administracyjna, a dzień jej wydania jest miarodajny dla oceny podstawy prawnej i podstawy faktycznej decyzji. Zasada związania decyzją rozciąga się zatem także na okres między wydaniem decyzji, a jej doręczeniem, bowiem również w tym czasie organ administracji publicznej nie może zmieniać wydanej decyzji, która istnieje już w momencie wydania, choć wywiera skutki prawne dopiero z chwilą doręczenia stronie.

W świetle powyższego, Kolegium wskazało, iż brak było podstaw do wydania przez organ I instancji decyzji z dnia [...], znak: [...] w przedmiocie wymiaru administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia [...] drzew z gatunku [...] rosnących na działce nr [...] obręb [...], gmina [...] w wysokości [...] zł, albowiem przedmiotowa sprawa została już rozstrzygnięta przez ten organ decyzją z dnia [...] znak: [...]. Burmistrz [...] w wykonaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz w celu wprowadzenia ww. decyzji do obrotu prawnego winien ją jedynie doręczyć pełnomocnikowi.

Burmistrz w wykonaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 10.11.2009 r. sygn.akt II SA/Sz 672/09 oraz w celu wprowadzenia decyzji z dnia [...], znak: [...] do obrotu prawnego, doręczył ww. decyzję pełnomocnikowi J.M. w dniu [...].

Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie z zachowaniem terminu przewidzianego do jego wniesienia. W uzasadnieniu odwołania J.M. ponownie podniosła zarzut niewyjaśnienia przez organ I instancji wszystkich istotnych okoliczności w sprawie oraz naruszenie art. 12 K.p.a. poprzez nieuzasadnioną zwłokę w prowadzonym postępowaniu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 88 ust.1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92 poz. 880 ze zm.), po rozpoznaniu odwołania J.M. od decyzji Burmistrza z dnia [...], znak: [...] w przedmiocie wymiaru administracyjnej kary pieniężnej w wysokości [...] zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia [...] drzew z gatunku [...] rosnących na działce nr [...] obręb [...], gmina [...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium stwierdziło, że zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody, burmistrz wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia. Uiszczenie kary następuje w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja ustalająca wysokość kary stała się ostateczna (art. 88 ust. 2 ustawy). Karę pieniężną ustala się w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów ustalonej na podstawie stawek, o których mowa w art. 85 ust. 4 pkt 1, ust. 5 i 6 ustawy o ochronie przyrody. Działając na podstawie wskazanego wyżej upoważnienia do wymierzenia kary pieniężnej, decyzją administracyjną z dnia [...], znak: [...] ( błąd organu- powinno być: z dnia [...], znak: [...]) Burmistrz wymierzył J.M. administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia [...] drzew z gatunku [...] rosnących na działce nr [...] obręb [...], gmina [...]. Kolegium podkreśliło, że kara pieniężna za usunięcie [...] drzew gatunku [...] z terenu ww. działki wymierzona została J.M. po ustaleniu przez organ, iż osoba ta dokonała wycinki drzew. Podczas okazania zgromadzonego przez organ I instancji materiału dowodowego w dniu [...] - przed wydaniem pierwszej decyzji w przedmiotowej sprawie - J.M. nie wniosła żadnych uwag ani zastrzeżeń do przebiegu postępowania, nie zaprzeczyła również faktowi dokonania samowolnego usunięcia drzew. Podniosła jedynie, iż brak jest jej wiedzy na temat obowiązujących przepisów prawa w zakresie usunięcia drzew, w szczególności w zakresie warunków jakie winna spełnić, aby uzyskać zgodę na ich wycięcie. Nie budzi zatem wątpliwości organu odwoławczego ustalenie organu I instancji, iż osobą odpowiedzialną za usunięcie drzew bez zezwolenia jest J.M., a także, że usunięcie drzew nastąpiło bez uzyskania wymaganego zezwolenia właściwego organu.

Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody burmistrz wydaje decyzję w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za:

1) zniszczenie terenów zieleni albo drzew lub krzewów spowodowane niewłaściwym wykonywaniem robót ziemnych lub wykorzystaniem sprzętu mechanicznego albo urządzeń technicznych oraz zastosowaniem środków chemicznych w sposób szkodliwy dla roślinności;

2) usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia;

3) zniszczenie spowodowane niewłaściwą pielęgnacją terenów zieleni, zadrzewień, drzew lub krzewów.

Interpretacja wskazanego przepisu nakazuje przyjąć, iż stroną postępowania w sprawie wymierzenia przez organ administracyjnej kary pieniężnej może być tylko ten podmiot, który dokonał czynności określonej w pkt 1-3 ust. 1 art. 88 ww. ustawy i jednocześnie tylko ten podmiot, który jest posiadaczem nieruchomości, na terenie której rosły usunięte bez zezwolenia drzewa. Wskazanie bowiem w art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody posiadacza jako podmiotu uprawnionego do złożenia wniosku o zezwolenie na usunięcie drzew powoduje, iż do posiadacza, mającego możność złożenia powyższego wniosku, powinna być skierowana decyzja nakładająca karę administracyjną w przypadku wycięcia drzew bez zezwolenia (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 listopada 2006 r., sygn. akt: II OSK 1332/05). Mając na uwadze powyższe Kolegium uznało, że organ I instancji w sposób bezsporny wykazał, iż sprawcą wycinki była J.M., która jest posiadaczem nieruchomości (dzierżawcą), z terenu której usunięto drzewa (działki nr [...]) w rozumieniu art. 83 ust. 1 w zw. z art. 88 ustawy o ochronie przyrody. Zaistnienie w przedmiotowej sprawie obu ww. przesłanek łącznie uprawniało zatem organ I instancji do nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na wskazaną osobę.

Ponadto Kolegium podkreśliło, że burmistrz wymierzając administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia, powinien działać w trybie i na zasadach określonych w przepisach rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz. U. Nr 219, poz. 2229). Zgodnie z brzmieniem § 2 ust. 1 wskazanego aktu, administracyjną karę pieniężną nakłada się po stwierdzeniu usunięcia drzewa bez wymaganego zezwolenia oraz po przeprowadzeniu oględzin, z których sporządza się protokół, obligatoryjnie zawierający następujące elementy:

1) wskazanie miejsca oględzin;

2) datę oględzin;

3) imiona i nazwiska oraz stanowiska służbowe sporządzającego protokół oraz uczestników oględzin;

4) ustalenia merytoryczne - dane dotyczące:

a) rodzaju i gatunku usuniętego lub zniszczonego drzewa,

b) obwodu pnia drzewa lub wielkości powierzchni pokrytej krzewami albo wielkości zniszczonych terenów zieleni,

c) daty usunięcia lub zniszczenia,

d) przyczyny usunięcia lub zniszczenia;

5) dane osobowe posiadacza nieruchomości;

6) dane osobowe sprawcy usunięcia lub zniszczenia, jeżeli jest to możliwe do ustalenia w trakcie sporządzania protokołu;

7) podpisy uczestników oględzin.

Burmistrz, wydając decyzję o nałożeniu administracyjnej kary pieniężnej, uwzględnia ustalenia zawarte w protokole (zgodnie z § 2 ust. 3 wskazanego rozporządzenia).

W ocenie Kolegium, analiza treści protokołu z przeprowadzonych przez organ w dniu [...] oględzin terenu działki nr [...] obręb [...], na której rosły usunięte bez zezwolenia drzewa, a także opinii biegłego rzeczoznawcy, dendrologa dr inż. M.K. — wskazuje, iż dokumenty te zawierają większość obligatoryjnych elementów wymienionych w § 2 ust. 2 wskazanego wyżej rozporządzenia. Wynika z nich ponadto, że powierzchnia działki, na której rosły wycięte bez zezwolenia drzewa — [...] - została w całości uprawiona ciężkim sprzętem mechanicznym, w wyniku czego zostały usunięte, bądź przysypane pnie wyciętych drzew, na części działki nr [...] leżą bezładnie porozrzucane resztki ponadpalanych pni drzew, co uniemożliwia dokonanie ponownych oględzin i pomiarów pni wyciętych drzew. Do protokołu załączono [...] zdjęć dokumentujących stan działki nr [...] obręb [...], gmina [...] w dniu przeprowadzenia niniejszych oględzin. Ponadto, z opinii biegłego wynika, iż w decyzji Burmistrza z dnia [...] w przedmiocie wymiaru administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia [...] drzew z gatunku [...] rosnących na przedmiotowej działce, przyjęto właściwe stawki i współczynniki obowiązujące w roku [...] i prawidłowo wyliczono wysokość kary.

Kolegium wskazało również, że zasadą ustanowioną w art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody jest uzyskanie przed usunięciem drzew lub krzewów z terenu nieruchomości - przez jej posiadacza - zezwolenia organu wykonawczego gminy na ich usunięcie. Wyjątek od powyższej zasady wprowadzony został w przepisie art. 83 ust. 6 ww. ustawy, wskazującym osiem przypadków, w których posiadacz nieruchomości nie ma obowiązku uzyskiwania przedmiotowego zezwolenia właściwego organu. Analiza powyższego przepisu, w odniesieniu do rozpatrywanej sprawy ( J.M. we wniosku o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew podniosła jedynie, że drzewa rosą na gruncie ornym, który jest obecnie przeznaczony pod zasiew) pozwala stwierdzić, iż w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka wyłączająca konieczność uzyskania zezwolenia na usunięcie drzewa. Jednocześnie art. 86 ust. 1 omawianej ustawy określa, kiedy nie pobiera się opłat za usunięcie drzew, przepis ten nie zwalnia jednak od obowiązku uzyskania zezwolenia na ich usunięcie.

W świetle zgromadzonego materiału dowodowego, w ocenie Kolegium, J.M., mogłaby - jako dzierżawca działki nr [...] obręb [...] - uzyskać zezwolenie na usunięcie drzew, jest bowiem posiadaczem tejże nieruchomości i bezspornie istnieje związek przyczynowy między jej działaniem, a zniszczeniem (usunięciem) drzew. Powyższe uzasadnia nałożenie na stronę kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia - art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody. Zgodnie bowiem z przywołaną regulacją burmistrz wymierza (obligatoryjnie) administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew bez wymaganego zezwolenia. Wskazany przepis jest przepisem bezwzględnie obowiązującym i nie pozwala on organowi stosować kryteriów ocennych przy określaniu odpowiedzialności za usunięcie drzewa. Również sposób obliczenia wymiaru kary jest zgodny z art. 89 ust. 1 ww. ustawy i jej wysokość stanowi trzykrotną wysokość opłaty za usunięcie drzew ustaloną na podstawie stawek, o których mowa w art. 85 ust 4 pkt 1, ust. 5 i 6 ustawy.

Jednocześnie Kolegium wskazało, że przepis art. 88 ust. 6 ustawy o ochronie przyrody przyznaje stronie postępowania w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, uprawnienie do złożenia wniosku, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja wymierzająca karę stanie się ostateczna, o rozłożenie kary na raty. Decyzję w tej kwestii wydaje właściwy organ wykonawczy gminy, w niniejszym przypadku Burmistrz [...] (błąd organu odwoławczego – Burmistrz [...]).

Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez stronę w odwołaniu od przedmiotowej decyzji Burmistrza, Kolegium stwierdziło, iż nie sposób się zgodzić z zarzutem pozostawania w zwłoce organu I instancji, bowiem pierwsza decyzja w niniejszej sprawie została wydana już w dniu [...], a nie jak podnosi odwołująca w dniu [...]. Ponadto, ustosunkowując się do twierdzenia J.M., iż do dnia dzisiejszego Burmistrz nie wydał decyzji w sprawie zgody na usunięcie drzew ([...][...]) z terenu działki nr [...] Kolegium wskazało, że postępowanie organu I instancji w sprawie udzielenia zezwolenia na usunięcie tych drzew, w sytuacji gdy zostały one już wycięte bez uzyskanego zezwolenia, stało się bezprzedmiotowe. W związku z powyższym organ I instancji winien umorzyć postępowanie w sprawie wyrażenia zgody na usunięcie drzew gatunku [...] rosnących na działce nr [...] obręb [...]. Przesłanki umorzenia postępowania administracyjnego określone są w przepisie art. 105 § 1 K.p.a. Wiąże on bezprzedmiotowość postępowania z brakiem któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, co w konsekwencji powoduje niemożność rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Decyzja o umorzeniu postępowania zapada więc w sytuacji, gdy przyznanie określonego uprawnienia stało się zbędne lub organ administracji stwierdził oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego bezprzedmiotowość postępowania rozumiana jest jako brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji publicznej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2003 r., sygn. akt II SA 2225/01, niepublikowany). Umorzenie postępowania następuje w szczególności, gdy strona rezygnuje z ubiegania się o rozstrzygnięcie określonej treści, gdy przyznanie określonego uprawnienia stało się zbędne lub gdy organ stwierdzi oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy.

Mając na uwadze powyższe, Kolegium nie dopatrzyło się uchybień przy prowadzeniu przez organ postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia na J.M. administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia [...] drzew z gatunku [...] rosnących na działce nr [...] obręb [...] gmina [...], ani w treści wydanej decyzji.

Powyższa decyzja została zaskarżona przez J.M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżąca zarzuciła:

I. rażące naruszenie następujących przepisów prawa materialnego:

1) art. 85 ust. 4 pkt 1, ust. 5 i 6 oraz art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody poprzez uznanie, że na skarżącą należało nałożyć administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew bez wymaganego zezwolenia, podczas gdy skarżąca nie dokonała ich wycinki oraz poprzez nałożenie administracyjnej kary pieniężnej wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wydania decyzji przez organ I instancji, podczas gdy niewątpliwe jest, że decyzja ta w 2007 r. nie uprawomocniła się;

2) art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody poprzez ustalenie, że jedynym posiadaczem nieruchomości była skarżąca, podczas gdy była ona jedynie dzierżawcą nieruchomości, zaś jej właścicielem i posiadaczem samoistnym była Agencja Nieruchomości Rolnych;

3) § 2 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów poprzez brak umieszczenia wszystkich obligatoryjnych elementów w protokole z przeprowadzonych przez organ w dniu [...] oględzin terenu działki Nr [...] obręb [...] oraz opinii biegłego rzeczoznawcy - co nie uszło uwadze organu odwoławczego, który stwierdził, że "dokumenty te zawierają większość obligatoryjnych, elementów wymienionych w § 2 ust. 2 wskazanego wyżej rozporządzenia " bez odniesienia się do obligatoryjnych elementów, których w tych dokumentach zabrakło;

II. rażące naruszenie następujących przepisów procedury administracyjnej, tj. art. 7, 8, 12, 16 i 77 § 1 K.p.a. poprzez brak wydania do dnia dzisiejszego merytorycznej decyzji w przedmiocie wydania zgody na wycinkę drzew gatunku [...], rosnących na działce Nr [...] obręb [...], choćby w postaci umorzenia postępowania w sprawie, a nadto niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności w sprawie, zwłaszcza w postaci braku ustalenia osób, które faktycznie dokonały wycinki [...], pominięcie okoliczności, że skarżąca niezwłocznie po odkryciu tego faktu zawiadomiła policję o możliwości popełnienia przestępstwa oraz poprzez prowadzenie postępowania w niniejszej sprawie przez okres blisko 5 lat.

Uzasadniając skargę J.M. podniosła, że w zaskarżonej decyzji w zasadzie brak jest merytorycznych rozważań, co do zarzutów sformułowanych przez skarżącą w odwołaniu z dnia [...]. Organ lakonicznie stwierdził, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszeń przepisów postępowania administracyjnego wskazanych w odwołaniu, nie wyjaśniając jednak, dlaczego zarzuty odwołującej okazały się chybione. Organ stwierdził jedynie, że postępowanie w sprawie wydania zgody na usunięcie drzew z terenu działki [...] winno zostać umorzone, albowiem postępowanie stało się bezprzedmiotowe z uwagi na brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego. Poza uwagą SKO pozostaje jednak, że decyzja o umorzeniu postępowania do dnia dzisiejszego nie zapadła, co właśnie sprawia, jak podnosiła to odwołująca się, że organ pozostaje w zwłoce.

Skarżąca stwierdziła także, że organ odwoławczy naruszył art. 77 ust. 1 K.p.a. poprzez brak zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całości materiału dowodowego choćby w postaci przesłuchania mieszkańców sąsiadujących z działką, na której doszło do nieuprawnionej wycinki [...], co mogło potwierdzić wersję skarżącej, że nie dokonała ona wycinki [...]. Wskazała też, że nieuprawnione jest nałożenie na skarżącą administracyjnej kary pieniężnej wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wydania decyzji przez organ I instancji, podczas gdy niewątpliwe jest, że decyzja ta w [...] nie uprawomocniła się.

Zdaniem skarżącej, organy pominęły fakt, że skarżąca była jedynie dzierżawcą nieruchomości, zaś jej właścicielem i posiadaczem samoistnym była Agencja Nieruchomości Rolnych, zatem w razie ewentualnego uznania odpowiedzialności również ta jednostka powinna zostać pociągnięta do solidarnej odpowiedzialności.

Na koniec skarżąca podkreśliła, że w niniejszej sprawie doszło również do obrazy § 2 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22.09.2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów poprzez brak umieszczenia wszystkich obligatoryjnych elementów, protokołu z przeprowadzonych przez organ w dniu [...] oględzin terenu działki Nr [...] obręb [...], oraz opinii biegłego rzeczoznawcy - co nie uszło uwadze organu odwoławczego, który stwierdził, że "dokumenty te zawierają większość obligatoryjnych elementów wymienionych w § 2 ust. 2 wskazanego wyżej rozporządzenia " bez odniesienia się do obligatoryjnych elementów, których w tych dokumentach zabrakło.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.).

Ustawa z dnia z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2004 r. Nr 92, poz. 880 ze zm.) jako zasadę wprowadza usuwanie drzew lub krzewów po uzyskaniu zezwolenia (art. 83 ust. 1). Obowiązek uzyskania zezwolenia spoczywa na posiadaczu nieruchomości, z której ma być usunięte drzewo lub krzew (art. 83 ust. 1 ustawy). Zazwyczaj będzie nim właściciel nieruchomości, który jest zarazem jej posiadaczem samoistnym. Usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia skutkuje nałożeniem obligatoryjnej pieniężnej kary administracyjnej. Zasady wymierzania kary określono w art. 88 - 90 ustawy. W myśl tych przepisów wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia (art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy). Osobą odpowiedzialną za usunięcie drzewa bez zezwolenia jest posiadacz nieruchomości, jako ten, który ma prawo i obowiązek wystąpić o zezwolenie. Nie ma znaczenia, że posiadacz nie wyciął drzewa osobiście. Do przyjęcia odpowiedzialności za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia wystarcza samo wykazanie związku przyczynowego między działaniem określonego podmiotu, a zniszczeniem drzew lub krzewów. Odpowiedzialność koncentruje się na osobie władającego i tylko eksces ze strony sprawcy zniszczenia zwalnia posiadacza z odpowiedzialności. Zwolnienie posiadacza nieruchomości z odpowiedzialności administracyjnej uwarunkowane jest wykazaniem przez niego, że nie wiedział on o usunięciu drzewa przez osobę trzecią i jednocześnie nie mógł temu zapobiec. Zlecenie przez posiadacza nieruchomości osobie trzeciej wycięcia drzewa nie zwalnia go z odpowiedzialności.

Kara pieniężna za delikty administracyjne, a więc także za usunięcie drzewa bez zezwolenia, jest niezależna od winy sprawcy, dlatego organ ma obowiązek wymierzyć ją w ustawowej wysokości bez względu na motywy. Osoba ukarana ma jedynie możliwość ubiegania się o rozłożenie kary na raty na podstawie art. 88 ust. 6 ustawy.

Odpowiedzialność administracyjna za bezprawne wycięcie drzew została zobiektywizowana; jej ustalenie wymaga wykazania, iż istnieje związek przyczynowy pomiędzy zachowaniem konkretnej osoby, a zniszczeniem drzew lub krzewów. Zachowanie to przejawiać się może w każdej formie (działanie i zaniechanie).

Organy muszą zatem wykazać, że posiadacz nieruchomości przynajmniej wiedział o usuwaniu drzew z jego nieruchomości albo, że na usunięcie drzewa świadomie się godził i mu nie zapobiegł.

Rozstrzygnięcia nakładające na J.M. obowiązek uiszczenia kary za usunięcie bez zezwolenia [...] drzew gatunku [...] z działki nr [...] obręb [...], gmina [...] jako podstawę uznania odpowiedzialności skarżącej wskazuje, iż wcześniej występowała ona o zgodę na wycięcie [...] drzew tego gatunku, nie zaprzeczyła dokonanym ustaleniom podczas okazania materiału dowodowego w dniu [...] oraz informacje mieszkańców i sołtysa wsi [...] (tak decyzja organu I instancji z [...]). Organ dodaje także, że uznaje za nieprawdziwe stwierdzenie J.M., iż dopiero we [...] stwierdziła, że [...] drzew zostało wyciętych bez jej wiedzy i zgody przez nieznane osoby. Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji opiera się na dokumentach zgromadzonych w aktach sprawy uznając, że organ I instancji ustalił, że to skarżąca dokonała wycinki drzew i równocześnie podkreślając, że nie wniosła ona żadnych uwag, ani zastrzeżeń do przebiegu postępowania i nie zaprzeczyła również faktowi dokonania samowolnego usunięcia drzew.

Stwierdzić należy, że w aktach administracyjnych organu I instancji brak jest jakichkolwiek dowodów na okoliczność, iż osobą odpowiedzialną za wycięcie drzew jest J.M.. Pomimo tego, że organ powołuje się na informacje mieszkańców i sołtysa wsi [...] w postępowaniu administracyjnym nie spisano zeznań tych osób. Znajdujące się w aktach sprawy materiały i dowody zgromadzone przed [...] (w tym protokoły oględzin z [...]) nie wskazywały osoby odpowiedzialnej za usunięcie drzew, tak więc skarżąca nie mogła zapoznając się z aktami zaprzeczyć dokonanym ustaleniom. Natomiast już w odwołaniu od decyzji z dnia [...] ( uchylonej przez SKO) J.M. zaprzeczyła temu, iż to ona dokonała wycinki drzew.

Podstawę ustalenia wysokości kary za usunięcie drzew bez zezwolenia winny stanowić pomiary obwodu pni drzew, przy czym ubiegając się o wydanie zezwolenia na wycięcie drzew mierzy się obwód pnia drzewa na wysokości 130 cm ( art.83 ust.4 pkt 4 ustawy o ochronie przyrody) i metoda ta jest podstawową metodą obliczania obwodu pnia, zaś jeżeli ustalenie obwodu lub gatunku zniszczonego lub usuniętego bez zezwolenia drzewa jest niemożliwe, z powodu wykarczowania pnia i braku kłody, dane do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się na podstawie informacji zebranych w toku postępowania administracyjnego, powiększając ją o 50 % (art.89 ust.2 ), a jeżeli ustalenie obwodu zniszczonego lub usuniętego bez zezwolenia drzewa jest niemożliwe, z powodu braku kłody, obwód do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się, przyjmując najmniejszy promień pnia i pomniejszając wyliczony obwód o 10 % ( art.89 ust.3 ustawy o ochronie przyrody).

W protokole oględzin z dnia [...] ( bez udziału, a nawet powiadomienia J.M. ) ustalono jedynie, że dokonano wycięcia drzew, w tym [...] drzew [...] w wieku powyżej 5 lat. W protokole oględzin z dnia [...] ( bez udziału J.M., ale po jej powiadomieniu o oględzinach) dokonano pomiaru obwodów pni wyciętych drzew, bez ustalenia na jakiej wysokości pnia (kłody) dokonano pomiaru. Z kolei, w protokole z dnia [...] ( bez udziału J.M., ale po jej powiadomieniu o oględzinach) stwierdzono jedynie, że cała powierzchnia działki [...] została zaorana, co spowodowało, że zostały usunięte lub przysypane ziemią pnie wyciętych sosen, a jedynie porozrzucane są resztki częściowo ponadpalanych pni.

W decyzji organu I instancji z dnia [...] dokonano wyliczenia kary na podstawie art.89 ust.3 ustawy o ochronie przyrody, a więc do jej ustalenia niezbędne było ustalenie długości "najmniejszego promienia pnia". Skoro, w żadnym protokole oględzin nie ustalono takiego promienia pni ściętych drzew, dokonane obliczenie wysokości kary nie może być prawidłowe. Jeżeli bowiem, nie ustalając najmniejszego promienia pnia, organ dokonał jedynie pomiaru obwodu pnia ściętego drzewa bezpośrednio na wysokości ścięcia, uzyskany obwód - nawet pomniejszony o 10 % - w większości przypadków będzie większy niż obwód obliczony zgodnie z art.89 ust.3 ustawy o ochronie przyrody ( sporadycznie się zdarza, że wszystkie promienie pnia są równe).

Różne metody ustalania wielkości drzew stanowiącej podstawę wymierzenia administracyjnych kar pieniężnych powodują, że w każdym przypadku precyzyjnie należy wskazać, którą z przedstawionych powyżej metod posłużył się organ administracji w konkretnym przypadku. Ponadto wprowadzenie do ustawy tych metod ustalania wielkości drzew stanowiących podstawę wymierzenia kary pieniężnej zamyka organowi administracji możliwość posługiwania się innymi sposobami ustalania wielkości drzew nawet wówczas, gdy będą mogły one doprowadzić do ustalenia rzeczywistej wielkości przedmiotu postępowania. Taka możliwość nie wynika bowiem z obowiązujących przepisów prawa, a w związku z tym przy wynikającym z art. 89 ust. 2 i 3 ustawy zamkniętym katalogu sposobów ustalania wielkości drzew, nie może znajdować zastosowania.

Pomimo więc, że biegły sporządzający na zlecenie Burmistrza opinię dendrologiczną dotyczącą wycięcia drzew na terenie działki nr [...] w obrębie [...], gmina [...], a w ślad za nim organy obu instancji, uznali prawidłowość, w tym zgodność z obowiązującymi przepisami, obliczenia kary pieniężnej za usunięcie drzew, sąd w tym zakresie ma odmienne stanowisko. Kara bowiem została obliczona niezgodnie z art.89 ust.3 ustawy o ochronie przyrody, co zostało wyżej przedstawione.

Dodać także należy, że opinia dendrologiczna, o której mowa powyżej, jako dowód winna podlegać ocenie organów. Zdaniem sądu opinia ta w niniejszej sprawie nie ma wielkiej wartości, bowiem opiera się jedynie na przypuszczeniach. Biegły, z przyczyn od niego niezależnych, nie mógł samodzielnie dokonać oceny wieku ściętych drzew, ani zmierzyć najmniejszego promienia pnia, i oparł się w tym zakresie jedynie na protokole oględzin z [...], zawierającym pomiar obwodów pni i nie wypowiadającym się o wieku drzew.

Reasumując, sąd uznał, że zgromadzony materiał dowodowy nie dawał bezpośrednich podstaw do przyjęcia, że usunięcia bez zezwolenia [...] drzew gatunku [...] dokonała J.M. lub osoby działające na jej zlecenie, a tym samym, wydając decyzje w sprawie organy, poprzez uznanie prawidłowości i kompletności ustaleń faktycznych, naruszyły art. 7 i 77 K.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto obliczenie wysokości kary administracyjnej za wycięcie bez zezwolenia drzew nastąpiło z naruszeniem art.89 ust.3 ustawy o ochronie przyrody, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się do zarzutów skargi przypomnieć należy, że zgodnie z art.16 § 1 K.p.a. decyzje ostateczne są to decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, ani wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Mogą to być więc decyzje organu drugiej instancji, a także te decyzje organu pierwszej instancji, od których minął termin wniesienia odwołania lub odwołanie, czy wniosek nie przysługiwały na mocy przepisów szczególnych. Natomiast zgodnie z art.88 ust.2 decyzja nakładająca obowiązek uiszczenia kary winien zostać wykonany w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja ustalająca wysokość kary stała się ostateczna.

Sąd w niniejszym postępowaniu nie bada bezczynności organu w zakresie wniosku o zezwolenie na wycięcie drzew, nie może więc badać w tym zakresie naruszenia przepisów postępowania administracyjnego.

Sąd zbadał jednak równocześnie legalność decyzji Burmistrza nr [...] z dnia [...], którą wymierzył on J.M. administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za usunięcie bez zezwolenia [...] sztuk drzew gatunku [...] rosnących na działce nr [...] obręb [...], gmina [...], a także decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które po rozpatrzeniu odwołania J.M., decyzją [...] z [...], uchyliło zaskarżoną decyzję z dnia [...] i umorzyło postępowanie organu I instancji.

Sąd uznał, że obydwie decyzje zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa.

W państwie prawnym ( art.2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ) administracja publiczna działa na podstawie prawa, wkraczając w sferę praw i obowiązków podmiotów jej niepodporządkowanych wyłącznie na podstawie przepisów powszechnie obowiązujących, a więc ustaw lub aktów normodawczych wydanych na podstawie ustawowego upoważnienia.

Treścią decyzji administracyjnej jest, jak stanowi art.104 K.p.a., "załatwienie sprawy", tzn. rozstrzygnięcie o istocie sprawy, czyli orzeczenie co do tych interesów prawnych lub obowiązków, które legitymowały określone osoby do udziału w postępowaniu jako strony. Organ administracyjny załatwiając sprawę przez wydanie decyzji zamyka czynności postępowania w danej instancji, a ponieważ jest związany własną decyzją stosownie do art.110 K.p.a., to tylko w przypadkach przewidzianych w przepisach proceduralnych może lub musi ponownie zająć się tą samą sprawą. Poza tymi przypadkami sprawa staje się dla tego organu niedostępna do dalszego jej rozpoznawania czy też, tym bardziej do ponownego orzekania w niej, albowiem najpierw musi być, na podstawie przepisów proceduralnych, obalona przeszkoda w ponownym rozpoznaniu sprawy, jaką stanowi wydana już w niej i doręczona decyzja.

Skoro w sprawie nałożenia na J.M. administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia [...] drzew z gatunku [...] rosnących na działce nr [...] obręb [...], gmina [...], została wydana decyzja Burmistrza z dnia [...] i decyzja ta została, zdaniem organu I instancji, doręczona stronie, a nawet do strony wysłano upomnienie wzywające do uiszczenia nałożonej nią kary ( doręczone [...] ), to organ I instancji wydając w dniu [...] decyzję o treści identycznej z poprzednio wydaną decyzją z dnia [...], naruszył w sposób rażący art.104 i 110 K.p.a.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydając natomiast decyzję z dnia [...] uchylającą ww. decyzję organu I instancji i umarzającą postępowanie organu I instancji, naruszyło w sposób rażący również art.105 K.p.a. w związku z art.138 § 1 pkt 2 K.p.a. Kolegium, co prawda prawidłowo wskazało na treść art.105 § 1 K.p.a. i powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych przedstawiło bezprzedmiotowość postępowania. Stwierdziło, że "bezprzedmiotowość postępowania rozumiana jest jako brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem postępowania jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji publicznej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć, na podstawie przepisów prawa materialnego, o uprawnieniach i obowiązkach indywidualnego podmiotu." Kolegium nie zauważyło jednakże faktu, że przedmiotem postępowania jest "nałożenie na J.M. administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia [...] drzew z gatunku [...] rosnących na działce nr [...] obręb [...], gmina [...]", a więc przedmiot ten istniał i został już rozstrzygnięty wydaniem decyzji przez Burmistrza z dnia [...] i istniał nadal w dniu wydawania decyzji, bowiem nie doręczono jeszcze pełnomocnikowi tej decyzji, a więc nie rozpoczął biegu termin do wniesienia odwołania.

Pomimo tego, że Kolegium w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] starało się wykazać, że umarza postępowanie administracyjne jedynie w zakresie wydania decyzji stanowiącej drugie rozstrzygnięcie w tej samej sprawie, w ocenie sądu umorzenie postępowania administracyjnego dotyczyło całej konkretnej sprawy administracyjnej określonej w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego z dnia [...], które to postępowanie nie było bezprzedmiotowe, a zostało rozstrzygnięte innymi decyzjami. W świetle powyższego sąd uznał, że zachodzi przyczyna stwierdzenia nieważności decyzji określona w art.156 § 1 pkt 2 K.p.a.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.a i c w związku z art.135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, zaś w oparciu o art.145 § 1 pkt 2 w związku z art.135 ww. ustawy oraz w związku z art.156 § 1 pkt 2 K.p.a., stwierdził nieważność wymienionych w sentencji wyroku decyzji. Rozstrzygnięcie w pkt II sentencji wyroku zapadło na podstawie art.152, zaś w pkt III na podstawie art.200 w zw. z art.205 ww. ustawy.