Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2898/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 2 i 5
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędzia del. NSA Jacek Hyla (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 sierpnia 2017r., sygn. akt III SA/Łd 547/17 w sprawie ze skargi D. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 17 sierpnia 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 547/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę D. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...]. Decyzją tą utrzymano w mocy wcześniejszą decyzję tego samego organu z dnia [...] lutego 2017 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości położonych w obrębie geodezyjnym T., gm. B. - oznaczonej w ewidencji gruntów nr działki [...], stanowiącej własność W. i D. małż. C., z nieruchomością oznaczoną nr działki [...[, stanowiącą własność A. K..

Wyrok ten wydany został w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

We wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy B. o rozgraniczeniu nieruchomości położonych w miejscowości T., D. P. (aktualna właścicielka działki nr [...] położonej w T.) zarzuciła, że decyzja ta rażąco narusza prawo, bowiem wytyczona granica przechodzi przez sień i kuchnię budynku znajdującego się na rozgraniczanych działkach nr [...] i nr [...], a ponadto w czynnościach rozgraniczenia nie brali udziału B. i K. K. (rodzice wnioskodawczyni), którzy wówczas byli właścicielami budynku stanowiącego odrębny od gruntu przedmiot własności (obecnie budynek stanowi własność skarżącej). Wskazała również, że ustalenie przebiegu granicy nastąpiło z naruszeniem § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. rozstrzygając powyższy wniosek wydało decyzje wymienione powyżej, nie dostrzegając podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji rozgraniczeniowej.

W skardze na decyzję z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...] wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego D. P. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy a to art. 156 § 1 pkt 2 i 5 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 12 k.p.a. oraz art. 77 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji bezzasadną odmowę stwierdzenia nieważności decyzji wydanej na podstawie protokołu granicznego, sporządzonego w dniu [...] kwietnia 2008 r. przez geodetę mgr inż. M. K., mimo, iż czynność rozgraniczenia dotknięta była istotnymi wadami prawnymi, a to:

a) ustaleniem granicy, która przechodziła przez sień i kuchnię budynku usadowionego na działkach [...] i [...], podczas gdy prawidłowo winna biec po ścianie działowej lub po wybudowaniu takiej ściany dla potrzeb podziału budynku po jego przepołowieniu,

b) niedopuszczeniem do udziału w czynnościach rozgraniczenia B. i K. K. którzy byli wówczas właścicielami budynku stanowiącego odrębny od gruntu przedmiot własności, przez który przechodziła granica - w efekcie protokół graniczny z 2008 r. nie zawiera ich podpisu,

c) ustalenie granicy, z naruszeniem przepisu § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zgodnie z którym budynku nie można wybudować w mniejszej odległości od granicy niż 3 m, gdy jest zwrócony w stronę granicy ścianą bez otworów, zaś usytuowanie granicy w obecnym kształcie, mając na uwadze późniejsze postawienie płotu betonowego przez właścicieli działki [...] w niewielkiej odległości od budynku uniemożliwiło uzyskanie dostępu do tej części i wykonywanie swoich praw związanych z rozgraniczoną nieruchomością.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławczego w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę Sąd I instancji podniósł, że Kolegium w postępowaniu nieważnościowym nie było upoważnione do analizy całej dokumentacji geodezyjnej (w tym dokumentacji technicznej - pomiarowej z prac terenowych), zgromadzonej w toku postępowania. Oczywiste jest bowiem, że dokonanie takiej oceny przekraczałoby ramy zakreślone temu postępowaniu w przepisach k.p.a. Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, z uwagi na swój nadzwyczajny charakter, nie może być traktowane na równi z postępowaniem odwoławczym, wszczętym na skutek złożenia przez stronę odwołania od decyzji organu pierwszej instancji.

W ocenie Sądu organ administracji prawidłowo ocenił, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy nie potwierdza, by kwestionowana decyzja Wójta Gminy B. z dnia [...] lipca 2008 r. naruszała w sposób rażący którykolwiek z przepisów ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. W sprawie zakończonej decyzją Wójta Gminy B., jak wynika z protokołu granicznego z czynności ustalenia przebiegu granicy zakończonych w dniu [...] kwietnia 2008 r., sporządzonego przez upoważnionego geodetę M. K., oparto się na dokumentach udostępnionych geodecie z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Podstawę ustalenia przebiegu granicy stanowił operat scaleniowy nr [...] oraz operat nr [...] - "pomiar kontrolny", w którym po raz pierwszy pojawiły się działki nr [...] i [...], które nie figurowały w operacie scaleniowym. Geodeta zaznaczył, iż granice scaleniowe są zmienione zgodnie ze stanem użytkowania na gruncie, wskazanym przez właścicieli. Z zapisu protokołu wynika, iż W. i D. małż. C. oraz A. K. zgodnie oświadczyli, że granica pomiędzy działką nr [...] i nr [...] przebiega począwszy od drogi - dz. nr [...] od punktu nr [...] (granicznik) przez punkt [...] (narożnik stodoły) do punktu [...] (granicznik). Dalej granica biegnie do punktu granicznego z dz. nr [...] i [...], która nie jest przedmiotem rozgraniczenia. Dla ustalonych bezspornie punktów granicznych dokonano w obecności stron stabilizacji. Protokół graniczny podpisali bez zastrzeżeń właściciele rozgraniczanych nieruchomości, tj.: D. C., W. C. i A. K.. Protokół graniczny został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego.

Rozgraniczenie zostało zatem przeprowadzone zgodnie z przepisami ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Ponadto, ze znajdującego się w aktach sprawy szkicu granicznego nie wynika, by granica wyznaczona od punktu [...] przez punkt [...]do punktu [...] przechodziła przez sień i kuchnię budynku mieszkalnego. Szkic wskazuje, iż budynki znajdują się na działce nr [...], stanowiącej wówczas własność A. K. , a granica przebiega po zewnętrznych ścianach tychże budynków. W załączonej przez stronę do akt sprawy opinii biegłej sądowej z zakresu geodezji i kartografii sporządzonej do sprawy [...], toczącej się z powództwa D. P. przed Sądem Rejonowym w T. o wydanie części nieruchomości nr dz. [...], zawarte zostało stanowisko, iż: "na linii granicznej [...] znajduje się część obecnie ściany frontowej i tylnej drewnianego budynku mieszkalnego, stanowiącego połowę dawnego budynku, którego druga połowa została rozebrana, i budynek ten praktycznie nie posiada ściany bocznej od strony zachodniej (jest to jedynie fragmentaryczna ściana)". Sąd zgodził się z organem, iż nawet w sytuacji, gdyby w istocie naniesienia budynków na szkicu granicznym były nieprecyzyjne i granica wyznaczona przez punkty graniczne [...] przechodziła przez sień i kuchnię budynku usadowionego na działkach [...] i [..], jak podnosi to skarżąca we wniosku i skardze do Sądu, to i tak brak byłoby podstaw do uznania, że przebieg tej granicy ustalono z rażącym naruszeniem prawa. We wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości z powodu rażącego naruszenia prawa pełnomocnik D. P. podniósł bowiem, iż o rażącym naruszeniu prawa świadczy ustalenie przebiegu granicy "przez sień i kuchnię budynku usadowionego na działkach [...] i [...]", podczas gdy granica ta winna biec po ścianie działowej lub po wybudowania takiej ściany dla potrzeb podziału budynku po jego przepołowieniu. Należy wskazać, iż powołane przez stronę skarżącą unormowanie zawarte jest w art. 93 ust. 3b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i dotyczy podziału zabudowanych nieruchomości. Rozgraniczanie nieruchomości odbywa się natomiast na podstawie przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego i wydanego na ich podstawie rozporządzenia z dnia 14 kwietnia 1996r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości, które wskazują, w jaki sposób i na jakiej podstawie należy ustalić przebieg granicy. Pomiędzy tymi postępowaniami jest zasadnicza różnica, gdyż w wyniku podziału powstaje nowa granica, która musi spełniać wskazany warunek (tj. w przypadku zabudowanej nieruchomości, przy podziale powodującym także podział budynku, granica projektowanej do wydzielania działki winna biec po ścianie działowej budynku), natomiast przy rozgraniczeniu nieruchomości ustala się na gruncie przebieg granicy już istniejącej, wynikający z dokumentów geodezyjnych i map zawierających dane do jej ustalenia. Nie jest zatem rzeczą organu wydającego decyzję rozgraniczeniową, której istotą jest odtworzenie i ustalenie przebiegu granicy, dokonywanie takich czynności jak przy podziale nieruchomości oraz dociekanie źródeł pochodzenia i usytuowania naniesień budowlanych na rozgraniczanych działkach.

Za niezasadny Sąd uznał zarzut skargi, iż organ dokonał nieprawidłowej oceny rozgraniczeniowej decyzji Wójta Gminy B. pod kątem spełnienia przesłanki rażącego naruszenia prawa w zakresie podnoszonej przez skarżącą kwestii niedopuszczenia do udziału w czynnościach rozgraniczenia B. i K. K. (rodziców skarżącej), którzy byli wówczas właścicielami budynku stanowiącego odrębny od gruntu przedmiot własności. Sąd zgodził się bowiem z organem, że okoliczność niebrania udziału w postępowaniu osób legitymujących się przymiotem strony, w rozumieniu art. 28 k.p.a., nie pozwala przyjąć, iż wydana w tym postępowaniu decyzja rażąco narusza prawo (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Brak udziału strony w postępowaniu, bez własnej winy, stanowi bowiem przesłankę wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., nie zaś nieważności decyzji. Zaznaczyć też należy, iż nie można stosować zamiennie przesłanek nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji, a zatem nie jest dopuszczalne stwierdzenie nieważności decyzji z takich powodów, które stanowią przesłanki wznowienia postępowania. Oba tryby wzruszania decyzji ostatecznych (stwierdzenie nieważności, wznowienie postępowania) są trybami wyjątkowymi, a zatem odnoszące się do nich regulacje należy stosować w sposób ścisły.

Zdaniem Sądu nie można też było uznać, że wystąpiła przesłanka stwierdzenia nieważności z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. tj. decyzja była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały. Decyzja niewykonalna prawnie, to taka, której adresat jest trwale pozbawiony możliwości czynienia użytku z ustanowionych w niej praw lub trwale pozbawiony możliwości wykonania obowiązków. O niewykonalności obowiązku nałożonego decyzją lub korzystania z przyznanego prawa można mówić jedynie wtedy, gdy niewykonalność jest następstwem przeszkód o charakterze nieusuwalnym. W przypadku decyzji z dnia [...] lipca 2008r. o rozgraniczeniu nieruchomości położonych w miejscowości T. nie można stwierdzić, że została spełniona przesłanka nieważności z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., którą wnioskodawczyni wywodzi z okoliczności uniemożliwiających korzystania z budynku, którego część znajduje się na gruncie sąsiadów. Zasadnie Kolegium przyjęło, że z niewykonalnością decyzji mamy do czynienia w sytuacji, gdy nie ma możliwości technicznych wykonania decyzji (tzw. niewykonalność faktyczna) lub gdy istnieją prawne nakazy lub zakazy, stwarzające nieusuwalną przeszkodę w wykonaniu praw i obowiązków ustanowionych w decyzji (tzw. niewykonalność prawna). Oznacza to, że niewykonalność decyzji w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. zachodzi wówczas, gdy czynności składające się na treść obowiązków i uprawnień w niej zawartych są niewykonalne z przyczyn technicznych lub prawnych, tkwiących w ich naturze. Ponadto niewykonalność ta musi istnieć już w dacie wydania decyzji, zaś przeszkody powodujące niewykonalność muszą trwać cały czas aż do stwierdzenia nieważności decyzji. Kwestionowana decyzja rozgraniczeniowa z całą pewnością nie była niewykonalna w dniu jej wydania, a tym bardziej trwale w rozumieniu takim, jak powyżej przedstawione. Świadczy o tym chociażby fakt, że operat zawierający dokumentację rozgraniczeniową - powstały na użytek wydania kwestionowanej przez skarżącą decyzji rozgraniczeniowej - został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Brak jest przy tym podstaw do przyjęcia, że mógł zostać rażąco naruszony przez Wójta Gminy B. § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002r. Nr 75, poz. 690 ze zm.). Przepis ten nie znajduje bowiem żadnego zastosowania w postępowaniach o rozgraniczenie nieruchomości. W przypadku decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości położonych w miejscowości T. nie można zatem przyjąć, że została spełniona przesłanka nieważności z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., którą wnioskodawczyni wywodzi z okoliczności uniemożliwiających korzystanie z budynku, którego część znajduje się na gruncie sąsiadów i "obudowana" została w roku 2011 betonowym płotem. To od właściciela nieruchomości zależy, w jaki sposób rozwiąże kwestię korzystania z nieruchomości, której własność mu przysługuje.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. oceniło w sposób należyty, tj. zgodnie z art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 12 k.p.a. oraz art. 77 k.p.a., że kwestionowana decyzja Wójta Gminy B. z dnia [...] lipca 2008 r. nie jest dotknięta kwalifikowaną wadą powodującą stwierdzenie nieważności tej decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 i 5 k.p.a. Prawidłowo również Kolegium stwierdziło, że decyzja rozgraniczeniowa nie jest dotknięta inną wadliwością skutkującą jej nieważnością - w myśl art. 156 § 1 k.p.a. Istnienia takich podstaw nie dopatrzył się także Sąd rozpoznający niniejszą sprawę.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła D. P., domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego za postępowanie II instancyjne.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie:

art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (dalej jako p.p.s.a.) - poprzez wadliwe zastosowanie, to jest nieprawidłowe przeprowadzenie kontroli legalności działalności administracji w niniejszej sprawie poprzez uchylenie się od wykonania pełnej kontroli legalności decyzji w zakresie prawa materialnego i procesowego;

art. 151 oraz art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 i 5 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 12 k.p.a. oraz art 77 k.p.a. poprzez niezasadne oddalenie skargi w miejsce jej uwzględnienia w oparciu o uchybienia popełnione w postępowaniu administracyjnym, które wpłynęły na treść rozstrzygnięcia organu, a polegające na naruszeniu zasady praworządności i prawdy obiektywnej, wskutek błędnej oceny materiału dowodowego a w konsekwencji bezzasadną odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] lipca 2008 r. na podstawie protokołu granicznego, sporządzonego w dniu 21 kwietnia 2008 r. przez geodetę mgr inż. M. K., mimo, iż czynność rozgraniczenia dotknięta była istotnymi wadami prawnymi, tj. ustaleniem granicy na podstawie istniejącej wadliwej granicy uwidocznionej w dokumentach kartograficznych, powstałej po podziale działki nr [...], która to granica przechodziła przez sień i kuchnię budynku usadowionego na działkach [...] i [...], podczas gdy prawidłowo winna biec po ścianie działowej lub po wybudowaniu takiej ściany dla potrzeb podziału budynku po jego przepołowieniu, wobec czego ustalenie granicy w postępowaniu rozgraniczeniowym oparte było na wadliwej podstawie, zaś w jego toku nie dopuszczono do udziału w czynnościach rozgraniczenia B. i K. K., którzy byli wówczas właścicielami budynku stanowiącego odrębny od gruntu przedmiot własności, przez który przechodziła granica - w efekcie protokół graniczny z 2008 r. nie zawiera jej podpisu.

W uzasadnieniu wskazano, że wbrew stanowisku Sądu I instancji w ocenie skarżącej istnieje istotna korelacja między postępowaniem dot. podziału nieruchomości i powstałej w ten sposób granicy i późniejszym postępowaniem rozgraniczeniowym. Rozgraniczenie ma na celu ustalenie przebiegu granic poprzez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów, a jego istotą jest wyodrębnienie nieruchomości z innych otaczających ją gruntów. Przesądza o tym art. 31 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne stanowiąc, że przy ustalaniu przebiegu granic geodeta jest obowiązany wziąć pod uwagę w pierwszej kolejności znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej, a dopiero jeżeli jest brak tych danych lub są niewystarczające albo sprzeczne, można ustalić przebieg granicy na podstawie zgodnego oświadczenia stron. Ustalenia między ówczesnymi właścicielami graniczących działek tj. małżeństwem C. oraz A. K. zostały oparte na granicy powstałej pierwotnie na podstawie niezgodnym z prawem podziałem działki. Granica już wówczas nie mogła przebiegać w sposób określony następnie w protokole granicznym zaakceptowanym przez Wójta Gminy B.. Brak zgodności z prawem wynikał nie tylko z faktu, iż granica przebiegała przez stojący na działce [...] budynek, w części stanowiącej sień i kuchnię tego budynku, ale nade wszystko z uwagi na fakt, że budynek ten stanowił w tamtym momencie odrębny od gruntu przedmiot własności. Granica wobec tego nie mogła zostać wytyczona w późniejszym postępowaniu rozgraniczeniowym, nawet mimo zgodnej woli właścicieli działek, w sposób stanowiący podstawę wydania decyzji Wójta Gminy B. z 2008 r..

Wbrew stanowisku Sądu I instancji, skarżąca wskazała, że fakt, iż w czynnościach rozgraniczenia nie brali udziału B. i K. K. - właściciele budynku stanowiącego odrębny od gruntu działki [...] przedmiot własności, jako bezpośrednio zainteresowani wynikiem postępowania, stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Narusza to bowiem przepis art. 10 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności, którego tryb regulują przepisy art. 156 i nast. k.p.a. ma na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc, wydanych w toku postępowania administracyjnego, decyzji ostatecznych dotkniętych wadami mającymi w przeważającej części charakter materialny. Przyczyną powstania tych wad może być jednak nie tylko naruszenie przepisów samego prawa materialnego, lecz również naruszenie szczególnie istotnych przepisów proceduralnych. W toku wydania decyzji rozgraniczeniowej doszło do naruszenia zarówno przepisów prawa materialnego oraz przepisów prawa procesowego, wobec czego w sytuacji kiedy zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania i stwierdzenia nieważności, pierwszeństwo winien mieć tryb nieważnościowy, jako wywołujący dalej idące skutki prawne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej jako "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.

Skarga kasacyjna nie opierała się na usprawiedliwionych podstawach.

Odnosząc się do pierwszej powołanej w skardze kasacyjnej podstawy należy wskazać, że nie budzi żadnych wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych, że przepisy art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art 3 § 1 p.p.s.a. mają charakter przepisów ustrojowych. Do ich naruszenia może dojść, gdyby Sąd pierwszej instancji odmówił rozpoznania skargi, mimo wniesienia jej z zachowaniem przepisów prawa, nie przeprowadził kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego lub dokonał tej kontroli według kryteriów innych niż zgodność z prawem lub zastosował środek nieprzewidziany w ustawie. Ewentualne jednak naruszenie przez sąd przy rozstrzygnięciu sprawy prawa materialnego czy procesowego nie oznacza, że sąd ten uchybił wynikającemu z art. 1 p.u.s.a. lub art. 3 p.p.s.a. zakresowi kontroli działalności administracji publicznej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 stycznia 2018r. II FSK 39/16).

W niniejszej sprawie sąd I instancji przeprowadził kontrolę zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej zgodności z prawem, natomiast strona skarżąca kwestionuje w skardze kasacyjnej wyłącznie trafność dokonanej oceny.

W tej sytuacji zarzut naruszenia powołanych wyżej przepisów nie mógł zostać uwzględniony.

Druga z powołanych w skardze kasacyjnej jej podstaw odnosi się natomiast do naruszenia przepisów dotyczących postępowania (art. 7, 8, 9, 12 oraz 77 k.p.a.). Już w tym miejscu należy wskazać, że art. 12 i 77 k.p.a. składają się z szeregu jednostek redakcyjnych niższego rzędu – paragrafów, zawierających odrębne przepisy prawa. W skardze kasacyjnej uchybiono obowiązkowi precyzyjnego określenia podstawy kasacyjnej w tym zakresie, nie wskazując konkretnego przepisu, którego naruszenia miałby dopuścić się sąd I instancji. Do zarzutów tych nie sposób odnieść się zatem merytorycznie z uwagi na zasadę związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej.

Wskazano w petitum skargi kasacyjnej, że istotą zarzutu procesowego jest "naruszenie zasady praworządności i prawdy obiektywnej, wskutek błędnej oceny materiału dowodowego". Uznać należy, że zarzut ten dotyczy wadliwej oceny protokołu granicznego z [...] kwietnia 2008r., który legł u podstaw dokonanego rozgraniczenia, a także pominięcia w postępowaniu udziału małżonków Krawczyk. Zarzut ten sprowadza się w istocie do twierdzenia, że granicę w wyniku procedury rozgraniczeniowej ustalono w oparciu o dokumenty kartograficzne powstałe po podziale działki nr [...], które dotknięte są poważnymi wadami.

Zarzut ten nie jest jednak trafny. Słusznie wskazał sąd I instancji na istotę postępowania rozgraniczeniowego, polegającą na ustaleniu na gruncie przebiegu istniejącej granicy, wynikającego z dokumentów geodezyjnych i map zawierających dane do jej ustalenia (str. 17 zaskarżonego wyroku). Taka konstrukcja postępowania rozgraniczeniowego wyklucza podważenie przebiegu istniejącej granicy tylko dlatego, że gdyby jej wyznaczenie miało nastąpić w drodze podziału nieruchomości na podstawie obecnie obowiązujących przepisów, to jej przebieg byłby inny. Organ orzekający w sprawie o rozgraniczenie zobowiązany jest bowiem odtworzyć przebieg istniejących granic, a nie analizować lokalizację i czas budowy położonych na nieruchomości budynków w celu ukształtowania granic w sposób zgodny z aktualnie obowiązującymi przepisami m.in. Prawa budowlanego i przepisów wykonawczych do tego aktu prawnego.

Zatem nie prowadzi do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. dokonanie rozgraniczenia działek zgodnie z istniejącymi dokumentami kartograficznymi, nawet gdy tak ustalony przebieg granicy między nieruchomościami mógłby naruszać aktualne zasady postępowania dotyczącego podziału nieruchomości. Postępowanie rozgraniczeniowe ma na celu rekonstrukcję istniejących granic, zaś postępowanie w przedmiocie podziału nieruchomości zmierza do ukształtowania nowych granic w zgodzie z obowiązującymi w dacie podziału przepisami prawa.

W skardze kasacyjnej, a zwłaszcza w jej uzasadnieniu sformułowano zarzut związany z pominięciem w toku postępowania rozgraniczeniowego małżonków K.. Za trafne należy uznać jednak stanowisko sądu I instancji co do tego, że pozbawienie strony możliwości obrony swych praw w postępowaniu administracyjnym stanowi podstawę wznowieniową, a nie przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. Przesłanki zastosowania obydwu tych postępowań nadzwyczajnych są rozłączne, a nie konkurencyjne. Stwierdzenie przesłanki wznowieniowej nie może skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji, nawet jeśli przesłanka ta została zrealizowana wskutek rażącego naruszenia prawa procesowego. Oczywistym jest, że ewentualne pominięcie udziału strony w całym postępowaniu obejmuje naruszenie jej prawa do wszelkich czynności procesowych, także do zapoznania się z aktami na podstawie art. 10 k.p.a. Stanowi to oczywiście zwykle istotne, czy wręcz rażące naruszenie prawa. Konstatacja ta nie wystarcza bynajmniej, by taki przejaw naruszenia prawa traktować odmiennie niż jako przesłankę wznowieniową określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

W tym stanie sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art.184 p.p.s.a. uznając ją za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.