Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1240/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c,  art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 121,  art. 165a
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1240/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 października 2009r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki, Sędziowie: WSA Inga Gołowska (spr.), WSA Agnieszka Jakimowicz, Protokolant: Daniel Marzec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2009r., sprawy ze skargi E. G., na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 3 czerwca 2009 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie całkowitego zniesienia podatku od nieruchomości, I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 100, 00 zł (sto złotych 00/100 ).


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 23 stycznia 2009r. podatnik E. G. zwrócił się do Urzędu Miasta Oddziału Orzecznictwa Podatkowego i Kontroli Wydziału Podatków i Opłat z wnioskiem o całkowite zniesienie podatku od nieruchomości wskazując, że Komunistyczny Prezydent Miasta wykupił jego nieruchomość w gminie K. obecnie W.. Wskazał jednocześnie, że nie może dostać się na spotkanie do Prezydenta Miasta.

Postanowieniem z dnia 19 lutego 2009r. znak:[...]. Prezydent Miasta działając na podstawie art. 165a §1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm. dalej- O.p.) odmówił wszczęcia postępowania.

W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że podatnik nabył lokal mieszkalny przy ul. T. [...]w związku z czym od 2008r. zobowiązany jest do uiszczania podatku od nieruchomości w oparciu o art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U z 2006r. Nr 121, poz. 844 ze zm. dalej- u.p.o.l.) W katalogu tym nie mieści się możliwość zwolnienia z obowiązku podatkowego na indywidualny wniosek podatnika. Art. 7 ust. 3 u.p.o.l. przewiduje możliwość wprowadzenia przez Radę Gminy innych zwolnień przedmiotowych ale Rada Miasta nie podjęła uchwały w tym zakresie.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył E. G. żądając zniesienia opłaty podatku za nieruchomość od wykupionego mieszkania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 03 czerwca 2009r. znak: [...]- utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

W motywach rozstrzygnięcia podniesiono, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe albowiem w obecnym stanie prawnym brak jest możliwości zniesienia obowiązku podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości na indywidualny wniosek podatnika. W szczególności przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa nie przewidują tego typu postępowania. Wskazano nadto, że u.p.o.l. wprawdzie przewiduje zwolnienia ale E. G. jako właściciel mieszkania nie może skorzystać z przedmiotowego zwolnienia.

Skargę do Sądu na powyższe postanowienie złożył E.G. podnosząc że został pozbawiony ostatniego kawałka ziemi i Kolegium nie wspomina o jego krzywdzie a teraz twierdzi, że Skarżący się wzbogacił.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., jak również dokonując analizy zarzutów sformułowanych w skargach, Sąd dopatrzył się takiego naruszenia prawa, które skutkuje koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia. Orzekanie na podstawie akt sprawy oznacza, że Sąd oceniając legalność zaskarżonego aktu bierze pod uwagę okoliczności, które z tych akt wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Przepis ten nie służy zatem do zwalczania wniosków jakie zostały wyprowadzone z materiału dowodowego, lecz nakazuje sądowi konkretne zachowanie przy podejmowaniu orzeczenia.

Skarga zasługuje na uwzględnienie jednakże z przyczyn innych niż te które wskazano w środku zaskarżenia.

W niniejszej sprawie zarówno wniosek skarżącego w odniesieniu do którego wydano postanowienie organu I instancji o odmowie wszczęcia postępowania, zażalenie na to postanowienie jak też skarga na postanowienie organu II instancji są bardzo lakoniczne.

Zdaniem Sądu będące przedmiotem zaskarżenia postanowienie zostało wydane z naruszeniem zarówno z art. 165a O.p. i art. 121 O.p. Wyrażona w powołanym artykule zasada zaufania do organów podatkowych jest zasadą prawnokonstytucyjną, która rodzi określone obowiązku w sferze działalności państwa. W § 2 art. 121 O.p. wprost wskazano, że organy podatkowe w postępowaniu podatkowym są obowiązane udzielać niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania. Znajduje to rozwinięcie w konkretnych normach dotyczących procedury podatkowej m.in. przez zamieszczanie w wydawanych aktach stosownych pouczeń ale zasada zaufania do organów podatkowych ma głębszy sens - jest wyrazem zagwarantowania przez państwo prawa obywatela do dobrej administracji.

Oznacza to, że w razie złożenia przez podatnika żądania określonego działania, organ podatkowy nie może stwarzać przeszkód natury formalnej a odwrotnie, powinien dążyć do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Żądanie bowiem wszczęcia postępowania nie jest wnioskiem o wszczęcie postępowania, lecz żądaniem rozstrzygnięcia określonej sprawy z zakresu materialnego prawa podatkowego. (vide wyrok WSA w Szczecinie z dnia 17 września 2008r. sygn. akt: I SA/Sz 127/08 LEX nr 480312).

Niewątpliwie z przepisów O.p. wynika, że wszczęcie postępowania następuje z urzędu lub na wniosek podatnika, przy czym w szeregu sprawach tylko na wniosek. Jednocześnie od zasady, że wszczęcie postępowania na żądanie strony następuje z chwilą złożenia wniosku (art. 165 O.p.) wprowadzono odstępstwo wynikające z ekonomii procesowej wiążące się z koniecznością zbadania przez organ możliwości prowadzenia postępowała.

Powyższe wynika z treści art. 165a § 1 O.p. zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 165 zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Zdaniem Sądu zawartego w powołanym przepisie sformułowania ,,lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte" nie można interpretować rozszerzająco. Należy je odnieść przede wszystkim do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne przepisy, których interpretacja uniemożliwia prowadzenie postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny. Organy podatkowe błędnie uznały, że w rozpoznawanej sprawie taka sytuacja wystąpiła.

Należy wskazać, że Skarżący kierując do Prezydenta Miasta pismo z dnia 23 stycznia 2009 r. wnioskował o zwolnienie z podatku od nieruchomości. Organ I instancji nie miał prawa odmówić wszczęcia postępowania. W takim wypadku, zważywszy, że podatnik działał sam, bez profesjonalnej pomocy prawnej, organ podatkowy (po ewentualnym wezwaniu do uzupełnienia wniosku przez podatnika) miał obowiązek rozpoznać merytorycznie żądanie przy zastosowaniu właściwego trybu postępowania.

Tymczasem organ I instancji odmawiając wszczęcia postępowania w sprawie przywołał w podstawie prawnej art.165a O.p., który stanowi, gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania; na postanowienie służy zażalenie.

Cytowany przepis jako przesłankę odmowy wszczęcia postępowania wskazuje wyraźnie wniesienie żądania, o którym mowa w art. 165 O.p., przez osobę niebędącą stroną. Z przepisu tego wynika zatem powinność organu podatkowego do ustalenia, czy osoba wnosząca podanie ma w sprawie interes prawny (vide art. 133 O.p.). Stwierdzenie braku owego interesu prawnego oznacza, że osoba wnosząca podanie nie może być stroną, co z kolei stanowi przeszkodę do prowadzenia postępowania.

Pozostałe przesłanki odmowy wszczęcia postępowania zostały określone w sposób szeroki, gdyż organ wydaje postanowienie o odmowie, jeżeli z ,,jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte".

W literaturze wskazuje się, iż przyczyny, które powodują, że postępowanie nie może być wszczęte mogą dotyczyć:

1) braku w przepisach ustaw podatkowych podstawy do rozpatrzenia treści żądania w trybie postępowania podatkowego,

2) sytuacji, gdy w danej sprawie toczy się postępowanie podatkowe oraz

3) przypadków, gdy w sprawie zapadła już decyzja (również nieostateczna).

Nadto, jak przyjmuje się w literaturze przedmiotu, użyty w przepisie art. 165a O.p. zwrot ,,nie może być wszczęte" należy odnieść do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania podatkowego stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne przepisy, których interpretacja uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny.(vide Anna Znamiec, Sposoby zakończenia postępowania podatkowego [w:] CASUS z 2008r. nr 2,s.39). Stwierdzenie, że z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, powinno być każdorazowo wyprowadzone z obowiązujących przepisów prawa.

Organ podatkowy nie miał podstaw do tego by odmówić wszczęcia postępowania w sprawie.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie korzystając z uprawnienia jakie daje art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz.1270 ze zm.) – uznał, że w świetle podstawowego celu sądowej kontroli wykonywania administracji publicznej sprawowanej przez sądy administracyjne, określonego w art. 1§2 ustawy z 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz.1270 ze zm.)-ma obowiązek wydania orzeczenia usuwającego z obrotu prawnego akt niezgodny z prawem a za taki należy uznać również postanowienie z dnia 19 lutego 2009r. wydane przez organ I instancji. Art. 135 uszczegóławia zasadę niezwiązania wojewódzkich sądów administracyjnych granicami skargi, upoważniając ten Sąd do orzekania także o aktach lub czynnościach niezaskarżonych rozpoznawaną skargą ale wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, sprawy administracyjnej.

W przedstawionym stanie sprawy organ przy ponownym rozpatrywaniu wniosku E. G. winien uwzględnić ocenę prawną przedstawioną w niniejszym wyroku a w przypadku powzięcia wątpliwości co do treści złożonego wniosku wezwać wnioskodawcę do jego sprecyzowania a następnie merytorycznie rozpoznać sprawę i wydać stosowne rozstrzygnięcie.

Kierując się powyższym Sąd uznał, iż postanowienie będące przedmiotem skargi z powodu naruszenia przepisów prawa procesowego tzn. art.121 O.p. w zw z art.165a O.p. co skutkowało koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego na podstawie art. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz.1270 ze zm.).

O kosztach sądowych orzeczono w oparciu o art. 200 w zw z art.205 §1 ustawy z 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz.1270 ze zm.).