Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 379/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6480
Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ: Rada Adwokacka
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2018 r., sygn. akt: II SA/Wa 118/18 w sprawie ze skargi Fundacji [..] z siedzibą w W. na poz. [..] uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w Warszawie z dnia [..] grudnia 2017 r., nr: [..] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 maja 2018 r., sygn. akt: II SA/Wa 118/18 po rozpoznaniu skargi Fundacji [..] z siedzibą w W. uchylił poz. [..] uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w Warszawie z dnia [..] grudnia 2017 r., nr: [..] oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia [..] lipca 2017 r., nr [..] oraz zasądził zwrot kosztów postępowania.

Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Fundacja [..] z siedzibą w W. skierowała do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. wniosek z dnia 3 października 2014 r. o udostępnienie informacji publicznej, domagając się przesłania skanów wszystkich dostatecznych ocen cząstkowych egzaminu adwokackiego z zakresu prawa gospodarczego, sporządzonych przez właściwych egzaminatorów w związku z przeprowadzonym egzaminem w 2014 r., a które zostały załączone do protokołu z przebiegu ww. egzaminu - w formie zanonimizowanej, jeżeli wymaga tego ochrona danych osobowych lub prywatności.

Pismem z dnia [..] października 2014 r. numer [..] wicedziekan Okręgowej Rady Adwokackiej w W. poinformował wnioskodawcę, że żądane informacje nie stanowią informacji publicznej.

Wyrokiem z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt: IV SAB/Wr 277/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę Fundacji [..] w W. na bezczynność Okręgowej Rady Adwokackiej w W. w tej sprawie.

Wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2016 r., sygn. akt: I OSK 1599/15 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA we Wrocławiu i zobowiązał Okręgową Radę Adwokacką w W. do załatwienia wniosku Fundacji [..] w W. z dnia 3 października 2014 r., w terminie 14 dni od daty otrzymania wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy. W uzasadnieniu NSA wskazał, że żądane informacje stanowią informację publiczną.

Uchwałą Nr [..] z dnia [..] lipca 2016 r. Okręgowa Rada Adwokacka w W. odmówiła udostępnienia Fundacji [..] w W. żądanej informacji, uznając, że nie jest to informacja publiczna.

Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwałą poz. [..] z dnia [..] września 2016 r. uchyliło uchwałę ORA w W. nr [..], wskazując w uzasadnieniu na konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego przez uzyskanie bieżącego odpisu z KRS dotyczącego wnioskodawcy.

Okręgowa Rada Adwokacka w W. uchwałą z dnia [..] lipca 2017 r., nr [..] odmówiła udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej. W uzasadnieniu organ wskazał, że podziela pogląd Trybunału Konstytucyjnego wyrażony w postanowieniu z dnia 2 grudnia 2015 r., sygn. akt: SK 36/14, że Fundacja nie ma legitymacji do żądania dostępu do informacji publicznej. Organ uznał także, że dostęp do cząstkowych ocen egzaminacyjnych, podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osób fizycznych, a nie zachodzą szczególne przesłanki ustawowe wyłączające tę ochronę. Ponadto organ zwrócił uwagę, że wnioskodawca wystąpił o żądane informacje w okolicznościach jednoznacznie i wprost wskazujących na osobisty charakter żądania - po tym, jak prezes Fundacji otrzymał na egzaminie adwokackim oceny niedostateczne od czterech egzaminatorów, w tym od adwokata dra J.K., przeciwko któremu prezes Fundacji wniósł pozew o ochronę dóbr osobistych za rzekome naruszenie jego dóbr sformułowaniami zawartymi w ocenie wystawionej przez adwokata dra J.K.

Od powyższej uchwały odwołanie wniosła Fundacja [..] wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwałą z dnia [..] grudnia 2017 r., poz. [..] uchyliło zaskarżoną uchwałę i umorzyło postępowanie pierwszej instancji.

Zdaniem organu, wyjaśnianie wszystkich wątpliwości związanych z przeprowadzonym egzaminem adwokackim, w tym udostępnianie informacji odnośnie do uzasadnienia ocen cząstkowych przyznanych przez poszczególnych członków komisji egzaminacyjnych, należy do zakresu działania Ministra Sprawiedliwości, uprawnień takich nie posiadają natomiast okręgowe rady adwokackie.

Na powyższą uchwałę skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Fundacja [..] domagając się stwierdzenia nieważności lub uchylenia zaskarżonej uchwały oraz poprzedzającej ją uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia [..] lipca 2017 r. nr [..].

W odpowiedzi na skargę organ, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoją dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pierwszej kolejności zaznaczył, że organ II instancji uchylił uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w W. o odmowie udostępnienia informacji publicznej i umorzył postępowanie w sprawie, co oznacza, że nie tylko wniosek strony skarżącej z dnia 3 października 2014 r. nie został nadal rozpoznany, ale również, że organ nie rozstrzygnął, czy żądane informacje stanowią informację publiczną prostą czy też informację przetworzoną, oraz co było przyczyną jej nieudostępnienia, odsyłając niejako wnioskodawcę do Ministra Sprawiedliwości, choć to Okręgowa Rada Adwokacka w W. była adresatem wniosku.

Sąd podkreślił, że Fundacja [..] w W. jest uprawniona do występowania z wnioskiem o dostęp do informacji publicznej, zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2016 r. o sygn. akt I OSK 1599/15, przesądził, że żądane we wniosku informacje stanowią informację publiczną. Następnie Sąd stwierdził, że umorzenie postępowania przed organem I instancji w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oznacza ostateczne zamknięcie sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego, a w konsekwencji tego w wyniku zaskarżonej decyzji przed organem I instancji nie toczy się żadne postępowanie wywołane wnioskiem Fundacji [..] z dnia 3 października 2014 r.. Zdaniem Sądu, w sytuacji, gdy organ odwoławczy oceni, iż decyzja o odmowie udzielenia informacji jest błędna, winien zastosować regulację przepisu art. 138 § 2 k.p.a. - organ pierwszej instancji jest wówczas w dalszym ciągu zobowiązany do załatwienia wniosku i związany przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wówczas organ jest też związany oceną prawną organu drugiej instancji co do niezgodności z prawem decyzji wcześniej wydanej na podstawie art. 16 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Sąd podkreślił także, że wniosek Fundacji skierowany był nie do Ministra Sprawiedliwości a do Okręgowej Rady Adwokackiej w. W., zaś dokumentacja wnioskowana przez stronę niewątpliwie znajdowała się w jej posiadaniu i z tych przyczyn uznał, że zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 170 p.p.s.a. Jednocześnie Sąd uznał za konieczne uchylenie także decyzji ORA w W. oraz wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę, ORA w W. winna to uczynić kierując się wskazaniami zawartymi w wyroku oraz przede wszystkim stanowiskiem zawartym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2016 r. o sygn. akt: I OSK 1599/15.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodło Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej zaskarżając ten wyrok w całości, wnosząc o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego oraz zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej w związku z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. c i art. 5 ust. 2 zdanie 2 tej ustawy oraz art. 61 ust. 1 zdanie 1 Konstytucji RP poprzez przyjęcie, że pisemne uzasadnienie oceny cząstkowej, o którym mowa w art. 78e ust. 3 Prawa o adwokaturze jest dokumentem zawierającym informację publiczną, tj. oceną dokonywaną przez organ władzy publicznej, w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia w/w przepisu wskazuje, iż uzasadnienie oceny cząstkowej jako wytworzone w ramach wewnętrznych działań organu i utrwalające jedynie jeden ze wstępnych etapów realizacji nałożonego na organ większego zadania publicznego (przeprowadzenia egzaminu adwokackiego jako całości), nie jest wyrazem ostatecznego stanowiska organu lecz dokumentem wewnętrznym, zawierającym jedynie subiektywną ocenę danego egzaminatora o stanie wiedzy zdającego z danej dziedziny prawa, a zatem nie dotyczącej sfery publicznej lecz prywatnej zdającego.

Uzasadniając powyższy zarzut przywołano szereg orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz ich argumentację, a na tej podstawie stwierdzono, że Sąd błędnie uznał, iż informacja o treści ocen cząstkowych i ich uzasadnień jest informacją publiczną - w szczególności w rozumieniu art. 61 ust. 1 zdanie 1 Konstytucji RP.

Odpowiedź na skargę kasacyjną została zwrócona stronie skarżącej zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II WSA w Warszawie z dnia 3 września 2018 r. z uwagi na treść art. 66 § 1 i 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842) – dalej: uCOVID-19, Przewodnicząca Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej sprawę skierowała do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym z uwagi na to, że przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można jej przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W związku z tym zawiadomiono strony, że każda z nich ma prawo do pisemnego dodatkowego przedstawienia swojego stanowiska w sprawie w granicach zarzutów złożonej skargi kasacyjnej w terminie siedmiu dni.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarządzenie Przewodniczącej Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej o skierowaniu – na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 uCOVID-19 - sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, w pierwszej kolejności zobligowało Naczelny Sąd Administracyjny do zbadania dopuszczalności rozpoznania niniejszej sprawy na tego rodzaju posiedzeniu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uwzględniając zasady: jawności posiedzeń sądowych (art. 10 p.p.s.a.) i rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych na rozprawie (art. 90 § 1 p.p.s.a.), przy jednoczesnym zastrzeżeniu wyjątku od nich, gdy przewiduje to "przepis szczególny" i zastosowaniu rozwiązań przewidzianych w art. 15zzs4 ust. 2 i 3 uCOVID-19, zaistniały podstawy do rozpoznania niniejszej sprawy na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 15zzs4 ust. 1-3 uCOVID-19: "W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich w sprawach, w których strona wnosząca skargę kasacyjną nie zrzekła się rozprawy lub inna strona zażądała przeprowadzenia rozprawy, Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, jeżeli wszystkie strony w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zamiarze skierowania sprawy na posiedzenie niejawne wyrażą na to zgodę. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie trzech sędziów" (ust. 1), "W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących" (ust. 2), "Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów" (ust. 3).

Należy mieć na względzie, że w pierwotnej wersji uCOVID-19 zamieszczono przepis art. 15 zzs ust. 6, z którego treści wynikało, że w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 "nie przeprowadza się rozpraw ani posiedzeń jawnych", z wyjątkiem rozpraw i posiedzeń jawnych w sprawach określonych w art. 14a ust. 4 i 5 tej ustawy, określonych mianem "pilnych". Uchylenie przepisów art. 14a i art. 15zzs uCOVID-19 nastąpiło jednocześnie z dodaniem do tej ustawy m.in. przywołanych wyżej regulacji zawartych w jej art. 15 zzs4 ust. 2 i 3. Sens takiego działania ustawodawcy sprowadza się zatem do tego, że istniejący stan epidemii ogłoszony z powodu COVID-19 (co jest okolicznością notoryjną) nie stanowi aktualnie przeszkody m.in. do działania przez Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym. Dodanie w uCOVID-19 przepisów art. 15 zzs4 ust. 2 i 3 nakazuje rozważyć, czy przewidziane w tych przepisach rozwiązania – wobec niewątpliwie utrzymującego się stanu epidemii COVID-19, powinny mieć zastosowanie w stosunku do niniejszej sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładnia funkcjonalna przepisów uCOVID-19 nakazuje opowiedzieć się za dopuszczalnością zastosowania konstrukcji zawartej w art. 15zzs4 ust. 3 uCOVID-19 w przedmiotowej sprawie i możliwością rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. Powyższy przepis należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a. Podkreślić należy, że prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie faktycznym istnieją takie okoliczności, które w zarządzonym stanie pandemii, w pełni nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości. Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego. Ten standard ochrony praw stron i uczestników został zachowany, skoro wskazanym uprzednio zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie. W konsekwencji skład Sądu rozpoznający niniejszą sprawę uznał, że dopuszczalne jest rozpoznanie wniesionej skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym w zw. z art. 15zzs4 ust. 3 uCOVID-19, albowiem przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 202 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2019 r., poz. 2325), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.

Wywiedziona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta na zarzucie naruszenia art. 1 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. c i art. 5 ust. 2 zdanie 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz.U. z 2020 r., poz. 2176) zwanej dalej u.d.i.p. oraz art. 61 ust. 1 zdanie 1 Konstytucji RP. Strona skarżąca kasacyjnie upatruje błędnej wykładni powołanych przepisów w przyjęciu, że pisemne uzasadnienie oceny cząstkowej, o którym mowa w art. 78e ust. 3 Prawa o adwokaturze jest dokumentem zawierającym informację publiczną, nie zgadzając się w konsekwencji z rozstrzygnięciem Sądu I instancji w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zawarto szeroką argumentację na poparcie prezentowanego przez skarżącą kasacyjnie stanowiska, że informacja o treści ocen cząstkowych egzaminów adwokackich oraz uzasadnień tych ocen nie stanowi informacji publicznej.

Zarzut ten nie mógł być skuteczny w realiach niniejszej sprawy.

Przypomnieć należy, że w wyniku wniosku Fundacji z dnia 3 października 2014 r. inicjującego postępowanie o udostępnienie informacji publicznej, przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu pierwotnie zawisła sprawa bezczynności organu w rozpatrzeniu tego wniosku. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 marca 2015 r. podlegał kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2016 r., sygn. akt: I OSK 1599/15 uchylił wyrok WSA we Wrocławiu i zobowiązał Okręgową Radę Adwokacką w W. do załatwienia wniosku Fundacji [..] w W. z dnia 3 października 2014 r. Specyfika spraw dotyczących bezczynności organu w udostępnieniu informacji publicznej powoduje, że rozstrzygając kwestię bezczynności Sąd ocenia jednocześnie, czy żądana informacja miała charakter informacji publicznej, od tej oceny zależy bowiem ocena sposobu reakcji organu na wniosek pod kątem zgodności z przepisami u.d.i.p. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2016 r. wyraźnie wskazał, że żądane informacje stanowią informację publiczną zawartą w dokumentach będących pisemnymi uzasadnieniami ocen cząstkowych, podlegającą udostępnieniu na zasadach i w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że "informacja o treści ocen cząstkowych i ich uzasadnień, formułowanych przez egzaminatorów w ramach egzaminu adwokackiego, powinna być postrzegana nie tylko jako opis i ocena wiedzy konkretnego zdającego z określonej dziedziny prawa, ale również jako informacja o działalności osoby pełniącej funkcję publiczną w rozumieniu art. 61 ust. 1 zd. 1 Konstytucji", a "pisemne uzasadnienia ocen cząstkowych, o których mowa w art. 78e ust. 3 pr. adw., są dokumentami zawierającymi informację publiczną, podlegającymi udostępnieniu na zasadach i w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, do których znajduje odpowiednie zastosowanie art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. c u.d.i.p.".

Według art. 170 p.p.s.a. "Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby". Z kolei zgodnie z art. 190 p.p.s.a. "Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny". Zasada związania wykładnią ustaloną w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny zachowuje bezpośrednią moc wiążącą w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, któremu sprawa została przekazana, natomiast względem samego Naczelnego Sądu Administracyjnego zasada ta ma pośrednią moc wiążącą. Naczelny Sąd Administracyjny bowiem, dokonując weryfikacji zarzutów skargi kasacyjnej od orzeczenia sądu administracyjnego wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy, nie może uwzględnić skargi kasacyjnej – nawet jeśli w jego ocenie zawiera ona usprawiedliwione podstawy – jeżeli sformułowane w niej zarzuty naruszają stanowisko interpretacyjne zajęte przez Naczelny Sąd Administracyjny w granicach sprawy. Dlatego obowiązkiem Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego skargę kasacyjną w sprawie, która była wcześniej przedmiotem rozstrzygnięcia przez ten sąd, jest najpierw ustalenie, czy uzasadnienie wcześniejszego orzeczenia zawiera wykładnię prawa i jakich norm prawnych ona dotyczy, oraz ocena zarzutów skargi kasacyjnej przez pryzmat tej wykładni.

W realiach niniejszej sprawy oznacza to, że nie mógł być skuteczny zarzut podniesiony w skardze kasacyjnej dokonania błędnej wykładni art. 1 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. c i art. 5 ust. 2 zdanie 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz.U. z 2020 r., poz. 2176) zwanej dalej u.d.i.p. oraz art. 61 ust. 1 zdanie 1 Konstytucji RP poprzez przyjęcie, że pisemne uzasadnienie oceny cząstkowej, o którym mowa w art. 78e ust. 3 Prawa o adwokaturze jest dokumentem zawierającym informację publiczną (w ramach tego zarzutu nie mógł być uzasadniony, a jest wręcz niezrozumiały zarzut naruszenia art. 5 ust. 2 zdanie 2 u.d.i.p. – rozstrzygniecie organu w zaskarżonej decyzji nie dotykało bowiem w ogóle kwestii ograniczeń prawa do informacji publicznej, kwestia ta także nie była przedmiotem rozważań Sądu I instancji). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo uznał, że moc wiążąca prawomocnego orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że podmioty te muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu.

Również Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym aktualną skargę kasacyjną, mimo że nie podziela wykładni dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2016 r., sygn. akt: I OSK 1599/15, związany jest wykładnią prawa przedstawioną w tym wyroku. Z tego wyłącznie względu trafne stanowisko strony skarżącej kasacyjnie, wsparte poglądami orzecznictwa, zgodnie z którym pisemne uzasadnienie oceny cząstkowej, o którym mowa w art. 78e ust. 3 Prawa o adwokaturze nie jest dokumentem zawierającym informację publiczną, nie mogło w tej sprawie odnieść skutku, czyniąc tym samym nieskutecznym zarzut naruszenia prawa materialnego podniesiony w skardze kasacyjnej.

Równocześnie należy zauważyć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylając rozstrzygnięcia organów stwierdził, że zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 170 p.p.s.a., zaś w odniesieniu do decyzji organu I instancji przyjął, że zawierała ona niedopuszczalną podstawę odmowy udostępnienia informacji ponieważ okoliczności przyjęte za podstawę odmowy udostępnienia informacji publicznej nie stanowiły prawnych przesłanek do wydania takiego rozstrzygnięcia (art. 16 u.d.i.p.). Podane podstawy rozstrzygnięcia Sądu I instancji wskazują, że nie zapadło ono w wyniku dokonania wykładni (własnej) prawa materialnego.

Z powołanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł uwzględnić skargi kasacyjnej, której nieskuteczność wynikała z wiążącej w realiach tej sprawy mocy wyroku NSA z dnia 12 kwietnia 2016 r., sygn. akt: I OSK 1599/15, co w konsekwencji powodowało konieczność oddalenia skargi kasacyjnej na podstawie art. 184 p.p.s.a.