Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1165/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-08-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania M. G. od decyzji Kierownika Filii Nr [...] Ośrodka Pomocy Społecznej [...] Nr [...] przyznającej M. G. zasiłek celowy w wysokości 50 złotych na zakup żywności, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Decyzję powyższą wydano w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2012 r. zgłoszonym podczas przeprowadzanego wywiadu środowiskowego, M. G. wystąpiła do Ośrodka Pomocy Społecznej [...] z prośbą o przyznanie jej pomocy finansowej na zakup żywności i opłacenie zaległych rachunków za wodę i wywóz nieczystości oraz abonament RTV.

Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej [...] działający z upoważnienia Prezydenta W., decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] przyznał M. G. zasiłek celowy na zakup żywności w wysokości 50 złotych. W uzasadnieniu swojej decyzji organ wskazał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz przeprowadzony wywiad środowiskowy potwierdziły potrzebę udzielenia pomocy, jednak z uwagi na ograniczone środki finansowe Ośrodka, wniosek M. G. nie mógł być uwzględniony w całości. Wskazał przy tym, że do Ośrodka Pomocy Społecznej [...] wpływa około 1050 wniosków miesięcznie o udzielenie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego, a środki finansowe jakimi Ośrodek Dysponuje na ten cel wynoszą 113.750,00 zł miesięcznie. Średnia wysokość zasiłku celowego dla rodziny wynosi około 108 zł miesięcznie. Kwota ta wystarcza tylko na częściowe zaspokojenie najniezbędniejszych potrzeb życiowych osób i rodzin.

Od decyzji powyższej odwołanie do organu wyższego stopnia złożyła M. G. W odwołaniu wskazała, że jedynym źródłem jej dochodu jest renta w wysokości [...] zł miesięcznie, w związku z czym nie jest w stanie ponieść kosztów swojego utrzymania.

Po rozpoznaniu w/w odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało zaskarżoną decyzję Kierownika OPS [...] w mocy i wyjaśniło, że w sprawie niniejszej nie odmówiono przyznania wnioskowanej przez M. G. pomocy, lecz przyznano ją w wysokości, która nie usatysfakcjonowała strony wnioskującej. Kolegium wskazało ponadto, że zawarty w przepisach ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (będących podstawą wydania zaskarżonej decyzji Kierownika OPS [...]), zwrot, iż pomoc w zakresie dożywiania "może być przyznana" wskazuje, że decyzja organu pomocy społecznej przyznająca taką pomoc podejmowana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego. Organ przyznający pomoc nie jest zatem, zdaniem Kolegium, zobowiązany do spełnienia żądań strony, która musi liczyć się z tym, że organ odmówi przyznania jej wnioskowanego świadczenia lub jego rozmiar będzie różny od tego, który strona określiła we wniosku.

Oceniając decyzję organu pierwszej instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że organ ten nie przekroczył granic uznania administracyjnego i właściwie zastosował obowiązuje przepisy.

Kolegium wskazało, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż M. G. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem jej dochodu jest renta [...] w wysokości [...] zł netto miesięcznie, która po potrąceniach komorniczych wynosi [...] zł miesięcznie. Poza tym na podstawie na podstawie orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia 5 stycznia 2011r. M. G. została uznana za osobę całkowicie niezdolną do pracy do dnia 31 stycznia 2013r. Wnioskodawczyni cierpi poza tym z powodu [...], [...], oraz [...]. Organ podniósł, że kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, wynosi 477 zł miesięcznie, a 150% tego kryterium, o którym mowa w art.5 ust. 1 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania stanowi kwotę 715,50 zł. Powyższe oznacza, że dochód uzyskany przez M. G. uprawnia ją do korzystania z pomocy w zakresie dożywiania.

Organ odwoławczy wskazał ponadto, że orzekając w ramach uznania administracyjnego należy mieć na względzie, iż celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Obowiązkiem właściwych organów administracji jest natomiast "zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych" osób podopiecznych, nie zaś spełnianie ich żądań. Kolegium powołało się ponadto na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazując, iż udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej.

Niezgadzając się z rozstrzygnięciem organu M. G. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz opisała swoją trudną sytuację życiową. Wskazała ponadto na przepisy ustawy o pomocy społecznej podnosząc, że zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz przeprowadzony wywiad środowiskowy potwierdziły podstawę i konieczność udzielenia jej pomocy.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie oraz podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Stosownie zaś do treści art. 119 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – dalej "ppsa" - Sąd rozpoznaje sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a pozostałe strony nie wniosą sprzeciwu w terminie 14 dni – sytuacja taka ma miejsce w niniejszej sprawie.

Skarga nie jest uzasadniona, ponieważ zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa.

Należy zauważyć, że podstawą prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie są przepisy ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259) – zwanej dalej ustawą. Ustawa ta przewiduje możliwość zapewnienia pomocy w zakresie dożywiania m.in. osobom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy o pomocy społecznej, w tym osobom niepełnosprawnym. Pomoc w tym zakresie jest realizowana w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych (art. 3 pkt 1 lit. c). Pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom, o których mowa w art. 3 pkt 1, jeżeli dochód nie przekracza 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej (art. 5 ust. 1). Do udzielania pomocy w zakresie dożywiania mają zastosowanie odpowiednio przepisy ustawy o pomocy społecznej dotyczące udzielania świadczeń z pomocy społecznej (art. 7).

Z treści powołanych wyżej przepisów ustawy wynika, że organ prowadzący postępowanie o przyznanie świadczenia pieniężnego na dożywianie wydaje decyzję w ramach tzw. "uznania administracyjnego", swobodnie decydując o tym, czy w sprawie indywidualnej wystąpił przypadek, uzasadniający przyznanie tej formy świadczenia z pomocy społecznej. Na taki charakter wydawanej w sprawie decyzji (decyzja uznaniowa) wskazuje użyty w przepisie art. 5 ust. 1 ustawy zwrot "pomoc w zakresie dożywiania może (a więc nie musi) być przyznana".

W ocenie Sądu, w sprawie załatwionej decyzjami Kierownika Filii nr 2 OPS [...] miasta W. z dnia [...].02. 2012 r. i Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...].04. 2012 r. nie doszło do przekroczenia granic "uznania administracyjnego", ponieważ organ pomocy społecznej jaki i organ odwoławczy w uzasadnieniu kwestionowanych decyzji przedstawili racjonalne argumenty świadczące o przyznaniu M. G. świadczenia pieniężnego w wysokości 50 zł.

Poza sporem jest, że skarżąca spełnia kryterium dochodowe uzyskania pomocy związanej z dożywianiem, które stanowi kwota 715, 50 zł.

Organy wskazały powody, które uzasadniły negatywne załatwienie wniosku skarżącej o przyznanie tej formy pomocy ponad uwzględnioną kwotę 50 zł. Po pierwsze - organy wskazały bowiem, że żądanie przyznania wyższego świadczenia pieniężnego nie leży w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 ustawy),

Wymieniona suma stanowi wyraz realnych możliwości finansowych organu pomocy skoro budżet OPS zamyka się miesięcznie kwotą 113 000 zł, obsługuje ok. 1050 wniosków, gdzie przeciętna kwota zasiłku dla rodziny wynosi 108 złotych.

Wobec faktu, że wniosek M. G. został uwzględniony do kwoty 50 zł, tym samym nie pozostała ona pozbawiona jakiejkolwiek pomocy.

Podkreślenia wymaga, że do spraw załatwianych na podstawie ustawy – o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" mają odpowiednie zastosowanie przepisy ustawy o pomocy społecznej, w tym art. 2, art. 3 ustawy o pomocy społecznej. Z przepisów tych wynika, że celem pomocy społecznej jest jedynie pomoc i wspieranie osób w przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej i zaspokojeniu im niezbędnych potrzeb oraz zapobieganie ich popadnięciu w trudną sytuację życiową poprzez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia się osób, a nie do zapewnienia im dożywotniego utrzymania bądź podwyższenia istniejącego niskiego dochodu. Organ pomocy społecznej nie ma zatem obowiązku przyznania świadczenia w wysokości uznanej przez stronę za odpowiednią, w celu dostarczania jej środków utrzymania. Skarżąca pomija to, że z zasady środki pomoc społecznej są ograniczone, a organ dokonując ich rozdziału bierze pod uwagę potrzeby wielu osób i rodzin, miarkując wysokość pomocy w taki sposób, aby zapewnić tylko wsparcie (a nie utrzymanie) świadczeniobiorców.

Wobec tego niewątpliwym jest, że nie wszystkie potrzeby wnioskodawców i nie w każdym zakresie mogą być zrealizowane.

Sąd zauważa także, iż ciągle wzrastająca liczba osób oczekujących wsparcia finansowego powoduje konieczność bardzo racjonalnego gospodarowania przyznanymi na ten cel środkami przez organy pomocy społecznej w celu zapewnienia koniecznej pomocy wszystkim tym, którym jest ona niezbędna, a w szczególności tym, którzy nie posiadają jakichkolwiek dochodów, bądź dochody te są na poziomie nieprzekraczającym ustawowego kryterium.

Zdaniem sądu rozstrzygnięcia obu organów, nie naruszają prawa i mieszczą się granicach uznania administracyjnego.

Uznanie administracyjne obejmuje bowiem prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej.

Kontrola decyzji uznaniowej przez Sąd, a więc takiej jaka zapadła w sprawie niniejszej, ogranicza się do zbadania jej zgodności z prawem, nie wnika w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia w niej zawartego. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. Podejmując decyzję uznaniową organ administracji ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, stosownie do art. 7 k.p.a., jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków finansowych.

Organy orzekające w omawianej sprawie poddały ocenie wszystkie okoliczności od jakich uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego. Precyzyjnie wskazały zarówno możliwości finansowe organu ,między innymi ilość przeznaczonych na ten cel środków pieniężnych, którymi w danym okresie czasu dysponuje organ, ilość osób zainteresowanych uzyskaniem takiego zasiłku, jak również sytuację osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia .

Sąd oceniając zaskarżoną decyzję nie stwierdził także żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, stwierdzić należy, że decyzja ta jak też poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają prawa .

W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie organy obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały materiał dowodowy oraz prawidłowo go oceniły.

W ocenie Sądu, wszystkie istotne okoliczności faktyczne sprawy (obejmujące kwestie dochodu skarżącej, jej sytuacji majątkowej i osobistej zostały wyjaśnione w sposób pozwalający na jej rozpoznanie i rozstrzygnięcie. Znajdują one przy tym potwierdzenie w zgromadzonym w aktach materiale dowodowym. Zaś motywy i podstawa prawna podjętych rozstrzygnięć zostały przez organy wyjaśnione w sposób przekonujący.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 w zw. z art. 120 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku