Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1290/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Dziełak, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Asesor WSA Hieronim Sęk (spr.), Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi Z. J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2) stwierdza, że decyzja określona w punkcie 1) wyroku nie może być wykonana w całości.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] stycznia 2005 r. Z. J., określany dalej jako ,,Skarżący", wniósł o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, wraz z odsetkami. W uzasadnieniu wniosku wskazał na trudną sytuację majątkową swoją i rodziny. Z uwagi na zmiany na rynku usług budowlanych zawiesił prowadzoną przez siebie działalność gospodarczą. Na utrzymaniu ma dwoje dzieci, żona jest zatrudniona w ramach prac interwencyjnych, otrzymując płacę w wysokości najniższego wynagrodzenia.

Decyzją z dnia [...] marca 2005 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, powoływany dalej jako "Zakład", odmówił umorzenia należności z tytułu składek na: ubezpieczenia społeczne za okres styczeń 2001 r. i od marca 2001 r. do czerwca 2004 r. w łącznej kwocie 13.770,93 zł., ubezpieczenie zdrowotne za okres od marca 2001 do lutego 2002 r., od kwietnia do maja 2002 r., grudzień 2002 r. i od lipca 2003 r. do czerwca 2004 r. w łącznej kwocie 3.152,89 zł oraz Fundusz Pracy za okres od maja 2001 r. do maja 2002 r., grudzień 2002 r. i od lipca 2003 r. do czerwca 2004 r. w łącznej kwocie 1.137,69 zł, a także odsetek od ww. zaległości naliczonych na dzień złożenia wniosku w wysokości 6.211,10 zł. Zakład wskazał zastosowane w sprawie przepisy regulujące umarzanie należności z tytułu składek, a mianowicie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.s.u.s.". Argumentował, że w świetle powyższego artykułu brak jest podstaw do stwierdzenia w przypadku Skarżącego całkowitej nieściągalności składek, co powoduje że nie można umorzyć składek w trybie tych przepisów. W ocenie zakładu sytuacja Skarżącego nie ma charakteru trwałego. Ponadto, posiada on majątek ruchomy i nieruchomość na której Zakład ustanowił zabezpieczenie w postaci hipoteki przymusowej.

Stosownie do pouczenia zawartego w powyższej decyzji Zakładu Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podtrzymał wcześniejszą argumentację o swojej ciężkiej sytuacji majątkowej. Zwrócił uwagę, że od dnia [...] lutego 2005 r. jego żona utraciła pracę i jest zarejestrowana jako bezrobotna z prawem do zasiłku w wysokości 504 zł (brutto). Wskazał, iż w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym nie ma możliwości zaspokojenia istniejących zobowiązań z uwagi na brak przedmiotów, z których egzekucja mogłaby być prowadzona.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r., nr [...], Zakład na podstawie art. 83 ust. 1 i 4 oraz art. 123 u.s.u.s. w związku z art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego, powoływanego dalej jako "k.p.a.", orzekł o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] marca 2005 r. W uzasadnieniu wyjaśnił, że decyzja Zakładu z dnia [...] marca 2005 r. została doręczona Skarżącemu w dniu 7 kwietnia 2005 r., a wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Skarżący złożył w dniu 25 kwietnia 2005 r., czyli po upływie 14-dniowego terminu do jego wniesienia.

Na powyższą decyzję Zakładu Skarżący pismem z dnia [...] maja 2005 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o umorzenie w całości zaległości wraz z odsetkami za zwłokę. Skarżący powtórzył wcześniej prezentowaną argumentację odnośnie sytuacji rodzinnej, materialnej i dotyczącej prowadzenia działalności gospodarczej. Poinformował również, że syn odbierający przesyłkę listową wskazał mu jako datę jej doręczenia dzień 11 kwietnia 2005 r., a nie dzień 7 kwietnia 2005 r.

W odpowiedzi na skargę Zakład wniósł o jej oddalenie, przedstawiając wywody wyłącznie dotyczące zasadności odmowy umorzenia należności objętych wnioskiem Skarżącego.

Pismem nadanym w dniu 9 sierpnia 2005 r. Skarżący uzupełnił skargę, podnosząc dodatkowo, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. wydał w stosunku do niego postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego ze względu na jego sytuację majątkową, która nie pozwala na zaspokojenie zobowiązań wobec ZUS objętych tym postępowaniem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek Sąd podejmując rozstrzygnięcie oparł się na powodach innych niż w niej wskazane.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Wyjaśnić również należy, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.).

Granice niniejszej sprawy wyznacza zaskarżona decyzja. Decyzją tą Zakład stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od swojej wcześniejszej decyzji z dnia [...] marca 2005 r. Sąd administracyjny może zatem dokonać oceny działania Zakładu wyłącznie w ramach objętych decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r., która mimo iż jest pierwszą decyzją w sprawie stwierdzenia uchybienia terminowi jest ostateczna i nie podlega kontroli instancyjnej w toku postępowania administracyjnego.

Trzymając się zatem tak zakreślonych granic postępowania sądowego, Sąd wyjaśnia, że w tej sprawie nie może dokonać kontroli decyzji z dnia [...] marca 2005 r., którą odmówiono Skarżącemu umorzenia określonych należności. W konsekwencji oznacza to, że sąd administracyjny w niniejszej sprawie w ogóle nie ma uprawnień do wypowiadania się o kwestiach związanych z tym umorzeniem. Argumentacja skargi dotycząca tego przedmiotu nie może więc mieć jakiegokolwiek znaczenia prawnego w sprawie obecnie rozpoznawanej przez Sąd. Podobnie, z tych samych przyczyn żadnego znaczenia nie mają wywody przedstawione w odpowiedzi na skargę.

Przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji z dnia [...] kwietnia 2005 r. brany jest pod uwagę stan prawny, który miał zastosowanie w chwili jej wydania.

Sąd stwierdza zatem, iż decyzja Zakładu wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, które obowiązywały w dacie jej wydania. Stan prawny, mający znaczenie dla dokonania takiej właśnie oceny, oraz wnioski z niego płynące dla spornego okresu, przedstawiają się następująco.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 u.s.u.s. określone tą ustawą zadania z zakresu ubezpieczeń społecznych wykonuje między innymi Zakład, który jest państwową jednostką organizacyjną i posiada osobowość prawną (art. 66 ust. 1 u.s.u.s.). Przepis art. 83 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s. stanowi natomiast, że Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek. W przepisie tym jednoznacznie określono podmiot uprawniony do wydawania decyzji w przedmiocie umarzania należności z tytułu składek - jest nim Zakład.

Z kolei dla dokonania oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji należy ustalić, jaki organ był właściwy do rozpatrzenia środka zaskarżenia przysługującego na decyzję Zakładu wydaną w pierwszej instancji w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek. Zgodnie bowiem z art. 134 k.p.a., który został wskazany jako podstawa prawna decyzji z dnia [...] kwietnia 2005 r. i który znalazł w sprawie zastosowanie ze względu na odesłanie zawarte w art. 123 u.s.u.s., organ odwoławczy jest właściwy do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania (analogicznie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - art. 127 § 3 in fine k.p.a.).

W ocenie Sądu organem tym w dacie wydania decyzji z dnia [...] kwietnia 2005 r. nie mógł być Zakład. Należy bowiem stwierdzić, iż ustawodawca nie przewidział, aby Zakład był organem odwoławczym od wydanych przez siebie decyzji w pierwszej instancji. Takiej jego roli nie można wysnuć z przepisów k.p.a. Nie dają do tego podstaw także przepisy u.s.u.s., w tym powołany także w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji art. 83 ust. 1 i 4.

Z kolei upatrywanie właściwości Zakładu do stwierdzenia uchybienia terminowi do zaskarżenia decyzji przez niego wydanej nie w jego roli jako organu odwoławczego, lecz w treści art. 83b ust. 1 u.s.u.s. byłoby również nieuprawnione. Przepis ten stanowi, że jeżeli przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję. Natomiast od wydanych w trakcie postępowania innych postanowień Zakładu zażalenie nie przysługuje, o czym stanowi art. 83b ust. 2 u.s.u.s.

Zdaniem Sądu redakcja powyższego artykułu upoważnia do stwierdzenia, iż przepisy w nim zawarte same w sobie nie kształtują właściwości organu - w tym przypadku Zakładu.

Taka konstatacja nie może budzić wątpliwości w świetle ust. 2 art. 83b u.s.u.s., który jedynie czyni "inne postanowienia Zakładu", wydane w trakcie postępowania, postanowieniami niezaskarżalnymi. Przepis ten wyłącznie odwołuje się do postanowień Zakładu, nie zaś nadaje Zakładowi właściwość do ich wydawania. Ta kwestia pozostaje poza nim. Z analogiczną sytuacją mamy do czynienia w ust. 1 tegoż artykułu. Rola tego przepisu sprowadza się bowiem do wskazania prawnej formy działania Zakładu w sytuacjach, gdy jest on właściwy do podejmowania określonych postanowień przewidzianych w k.p.a. Innymi słowy, tylko w takich przypadkach, w których właściwość Zakładu na gruncie prawa materialnego i stosownych przepisów k.p.a. obejmuje już załatwienie danej sprawy w drodze wydania postanowienia kończącego postępowanie w tej sprawie, organ ten jest wówczas właściwy do wydania decyzji zamiast postanowienia. Zmianie ulega więc jedynie władcza forma rozstrzygnięcia, a nie właściwość organu orzekającego.

Reasumując, omawiany art. 83b u.s.u.s. nie pełni zatem roli kompetencyjnej - nie określa właściwości Zakładu, lecz ma na celu tylko wskazanie bądź odmiennej formy jego działania, polegającej na wydawaniu decyzji w miejsce postanowień kończących postępowanie w sprawie przewidzianych w k.p.a., bądź pozbawienie przymiotu zaskarżalności innych postanowień wydawanych przez Zakład, które na gruncie tego Kodeksu byłyby zaskarżalne w drodze zażalenia. Zawiera zatem wyłącznie modyfikacje stricte procesowe w stosunku do regulacji przewidzianych w k.p.a. w tym zakresie.

Wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości jest przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji, wymienioną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Jak wyżej wykazano, zaskarżona decyzja dotknięta jest taką wadą.

Uwzględniając powyższe nadmienić również należy, że w oparciu o art. 134 k.p.a. właściwy organ odwoławczy wydaje postanowienie, nie zaś decyzję, jak uczyniono to w niniejszej sprawie. Ta wadliwość nie ma jednak już większego znaczenia dla tej sprawy, a to z uwagi na stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji z powodu wyżej wyjaśnionego.

Obowiązkiem Sądu, który stwierdził, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości jest nie tylko wskazanie dlaczego organ, który ją podjął nie był właściwy w sprawie, ale też określenie organu właściwego. Z tego też względu, a także mając na uwadze art. 141 § 4 p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazania co do dalszego postępowania, rozważenia wymagała kwestia ustalenia w spornym okresie organu odwoławczego od decyzji wydanej przez Zakład w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek.

W pierwszej kolejności należało dokonać oceny właściwości Prezesa Zakładu w tym względzie.

Pozycję Prezesa Zakładu statuuje art. 72 pkt 1 u.s.u.s. Prezes Zakładu jest jednym z organów Zakładu jako osoby prawnej, obok Zarządu Zakładu i Rady Nadzorczej Zakładu. Jego kompetencje określone zostały w art. 73 u.s.u.s. Kieruje on działalnością Zakładu i reprezentuje go na zewnątrz (ust. 1). Zakres jego działania wynika natomiast z ust. 3. Ustawodawca przyznał Prezesowi Zakładu prawo między innymi przyznawania świadczeń w drodze wyjątku i był to jedyny przedmiot, co do którego wydawał on decyzje w sprawach indywidualnych dotyczących ubezpieczeń społecznych (art. 73 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s.).

Jak wynika z powyższego, w dacie wydania zaskarżonej decyzji do uprawnień Prezesa Zakładu nie należało wydawanie rozstrzygnięć w sprawach umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Nie był więc on organem odwoławczym w stosunku do Zakładu, mimo iż na taką jego rolę wskazywać by mogło pouczenie zawarte w decyzji z dnia [...] marca 2005 r. W ocenie Sądu w spornym okresie brak było jakichkolwiek podstaw prawnych do uznania Prezesa Zakładu za organ uprawniony do rozpatrywania środków odwoławczych od decyzji w indywidualnych sprawach, wydawanych przez Zakład.

Tryb zaskarżania decyzji Zakładu w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności zgłaszania do ubezpieczeń społecznych, przebiegu ubezpieczeń, ustalania wymiaru składek i ich poboru, ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych oraz wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych, unormowany został w art. 83 ust. 2 u.s.u.s. Od decyzji takiej służy odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych przepisami Kodeksu postępowania cywilnego.

Przepis art. 83 ust. 4 u.s.u.s. stanowił jednakże, że od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także w sprawach o umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie nie przysługuje.

Decyzje w sprawach świadczeń przyznawanych w drodze wyjątku, wydawane przez Prezesa Zakładu nie mają znaczenia w niniejszej sprawie.

Zdaniem Sądu art. 83 ust. 4 u.s.u.s. wyłącza w odniesieniu do decyzji w sprawach o umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jedynie możliwość ich zaskarżenia do sądu powszechnego. Wskazuje na to usytuowanie tego wyłączenia w artykule normującym ten właśnie tryb odwoławczy. W żaden jednak sposób przepis ten nie wskazywał jaki zatem środek zaskarżenia był właściwy dla tych decyzji.

W ocenie Sądu do decyzji tych nie ma także zastosowania art. 83a u.s.u.s., aczkolwiek wyłączenie takie nie wynika wprost z jego treści. Zważyć należało jednakże, iż ust. 2 i 3 jednoznacznie odnoszą się do tych decyzji Zakładu, od których nie wniesiono odwołania do sądu powszechnego. Natomiast w ust. 1 przewidziano instytucję ponownego ustalenia prawa lub zobowiązania stwierdzonego decyzją ostateczną Zakładu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na to prawo lub obowiązek. Przede wszystkim przewidziany tu tryb nie jest trybem odwoławczym, wymagającym chociażby określenia terminu, w jakim odwołanie winno być wniesione. Poza tym decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek nie stwierdzają zobowiązania. Prawo natomiast, gdyby rozumieć je jako prawo do ulgi w spłacie należności, decyzje te przyznają tylko w razie uwzględnienia w całości lub w części wniosku zobowiązanego. Oznaczałoby to, że tak czy inaczej przepis ten nie dotyczyłby decyzji odmawiających udzielenia takiej ulgi, a więc tych, do których zmiany zmierzałby wniosek osoby zainteresowanej. Brak jest przy tym podstaw do odmiennego traktowania decyzji pozytywnych i negatywnych dla zobowiązanego. "Prawo" należy tu rozumieć jako prawo do świadczeń, a to także przemawia za uznaniem, iż art. 83a ust. 1 dotyczy decyzji, od których służy odwołanie do sądu powszechnego.

Z powyższych rozważań mogłoby wynikać, że decyzje Zakładu dotyczące umorzenia należności były ostateczne, skoro nie służyło od nich odwołanie do sądu powszechnego, a ani Prezes Zakładu, ani też Zakład nie są władni ponownie rozpatrzyć sprawy.

Zdaniem Sądu wniosek taki nie byłby jednak prawidłowy. W tym stanie rzeczy odwołać się należało do innych przepisów u.s.u.s.

Zgodnie z art. 123 u.s.u.s. w sprawach uregulowanych tą ustawą, a do takich z pewnością należy umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stosuje się przepisy k.p.a., chyba że ustawa stanowi inaczej. Analogiczne unormowanie zawiera także art. 180 § 1 k.p.a. stanowiący, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy tego Kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach.

W odniesieniu do przedmiotowych decyzji u.s.u.s. wyłącza, co wskazano wyżej, jedynie tryb ich zaskarżania do sądu powszechnego. Oznacza to, że decyzje te były zaskarżalne w trybie i na zasadach określonych w k.p.a.

Zgodnie z art. 15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Zasada ta wyklucza możliwość uznania, iż od decyzji wydanej w pierwszej instancji nie służy odwołanie. W wyroku z dnia 8 lutego 2002 r., sygn. akt V SA 1573/01 (LEX nr 82685), Naczelny Sąd Administracyjny wyraził następujący pogląd: "Postępowanie administracyjne ma charakter dwuinstancyjny. Decyzja ostateczna zapada w instancji drugiej. Dwuinstancyjność jest standardem rzetelnego postępowania wymaganym przez zasady państwa prawa. Dlatego nie jest dopuszczalne używanie wykładni ścieśniającej tam, gdzie uszczuplałaby ona wspomniany standard.". Sąd orzekający w niniejszej sprawie pogląd ten podziela.

W rezultacie stwierdzić zatem należy, że do decyzji w sprawach umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne miał zastosowanie art. 127 § 1 i § 2 k.p.a. Przepisy te stanowią, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji (§ 1), a właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy (§ 2).

Ograny wyższego stopnia w rozumieniu k.p.a., określone zostały w art. 17 tego Kodeksu. I tak, w stosunku do organów administracji publicznej innych niż organy jednostek samorządu terytorialnego i wojewodów, organami wyższego stopnia są odpowiednie organy nadrzędne lub właściwi ministrowie, a w razie ich braku - organy państwowe sprawujące nadzór nad ich działalnością.

Zakład jest samodzielną państwową jednostką organizacyjną nie stanowiącą elementu administracji państwowej. Jednakże obowiązek zastosowania do jego działalności przepisów k.p.a. nakazuje, dla celów postępowania prowadzonego w oparciu o przepisy tego Kodeksu, określenie właściwego dla Zakładu organu wyższego stopnia, uprawnionego do rozpatrywania odwołań od decyzji Zakładu.

Zgodnie z art. 181 k.p.a. organy odwoławcze w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych określają przepisy odrębne, a do postępowania przed nimi stosuje się odpowiednio art. 180 § 1 k.p.a. Rzecz w tym, że w spornym okresie w żadnych przepisach nie określono wprost organu odwoławczego od decyzji Zakładu w przedmiocie umarzania należności z tytułu składek, w szczególności nie uczyniono tego w u.s.u.s.

Ustawa ta nie przewiduje też organów nadrzędnych w stosunku do Zakładu. W art. 66 ust. 1 tejże ustawy określono natomiast organ nadzoru. Przepis ten stanowi, że nadzór nad zgodnością działań Zakładu z obowiązującymi przepisami sprawuje minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego.

W art. 31 ust. 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. Nr 159, poz. 1548 z późn. zm.) wprost postanowiono, że Zakład podlega ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego.

W świetle powyższego, zdaniem Sądu, w stanie prawnym, który miał zastosowanie w toku postępowania administracyjnego, organem właściwym do rozpatrzenia odwołania od decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, wydanej w pierwszej instancji przez Zakład, a tym samym, organem, który mógł stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia takiego odwołania na podstawie art. 134 k.p.a. był Minister Polityki Społecznej, jako minister kierujący działem administracji rządowej - zabezpieczenie społeczne (§ 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Wiceprezesa Rady Ministrów, Ministra Polityki Społecznej - Dz. U. Nr 265, poz. 2643).

Sąd jednakże dodaje, iż ustawą z dnia 1 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 150, poz. 1248) nadano nowe brzmienie art. 83 ust. 4 u.s.u.s. I tak, od dnia 24 sierpnia 2005 r. od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego.

W kontekście zatem tej zmiany, która nastąpiła w toku postępowania sądowego, a także oczywiście przy uwzględnieniu wcześniejszych uwag Sądu, należy więc dokonać ponownego rozpatrzenia sprawy.

Stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji Zakładu nastąpiło wyłącznie z przyczyn proceduralnych - naruszenia właściwości i nie oznacza, że w sprawie nie nastąpiło uchybienie terminowi do zaskarżenia decyzji z dnia [...] marca 2005 r. Kwestia ta, jak już wskazano, stanie się przedmiotem ponownej oceny w postępowaniu administracyjnym, prowadzonym przez właściwy w sprawie organ.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane, a rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku, o czym stanowi art. 152 p.p.s.a.

Uwzględniając przedstawiony stan faktyczny i prawny rozpoznawanej sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Zakres, w jakim decyzja, której nieważność stwierdzono nie może być wykonana określono w oparciu o przepis art. 152 p.p.s.a.

Skarżący nie wnosił o zasądzenie kosztów postępowania, a kosztów sądowych nie poniósł, gdyż z mocy prawa był z nich zwolniony na podstawie art. 239 pkt 1 lit. e) p.p.s.a.