Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 718/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 153,art.170
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

|Sygn. akt I SA/Kr 718/14 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 listopada 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Sędzia: WSA Agnieszka Jakimowicz, Sędzia: WSA Bogusław Wolas (spr.), Protokolant: Ewelina Knapczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2014 r., sprawy ze skargi D. Ł., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 10 marca 2014 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy, , - uchyla zaskarżoną decyzję -


UZASADNIENIE

W dniu 17 października 2012 r. wpłynął do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek D. Ł. o umorzenie w całości zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, w związku z odmową wyrażenia zgody na rozłożenie należności na raty. W kolejnym piśmie wnioskodawczyni zwróciła się z prośbą o wykorzystanie wszystkich dokumentów załączonych do wcześniej składanych przez nią w urzędzie wniosków.

Decyzją z dnia 17 grudnia 2012 r., nr [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wnioskodawczyni umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie 5.948,15 zł.

Organ ustalił, że wnioskodawczyni, jako płatnik składek była zgłoszona w ZUS w okresie od 14 lutego 2011 r. do 20 lutego 2012 r. Działalność gospodarczą prowadziła w zakresie usług fotograficznych, na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Zobowiązanej przyznano pomoc publiczną o wartości 40.000,00 zł na założenie firmy w ramach programu Europejskiego Funduszu Społecznego. Zobowiązana nie zatrudniała pracowników. Zaległości składkowe figurujące na jej koncie jeszcze nie zostały skierowane na drogę przymusowego dochodzenia w trybie egzekucji administracyjnej. Za 2011 r. deklarowała z działalności stratę w kwocie 284,56 zł. Od dnia 21 lutego 2012 r. strona jest zarejestrowana jako bezrobotna bez prawa do zasiłku. Ponadto wskazano, że zobowiązana jest w trakcie rozwodu z mężem, a wcześniej orzeczono już wobec nich rozdzielność majątkową. D. Ł. prowadzi gospodarstwo domowe z pełnoletnim synem – P. (lat 20), który też jest zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Według oświadczenia, utrzymują się z alimentów zasądzonych na czas toczącej się sprawy rozwodowej w kwocie 1.600,00 zł miesięcznie. Wysokość stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego z tytułu opłat (za czynsz, energię, gaz) wnioskodawczyni określiła na kwotę 692,00 zł. W tej kwocie mieszczą się płatności za Internet w kwocie 59.90 zł; za telefon w kwocie 70,00 zł; za butlę z gazem na kwotę 56,00 zł. Strona powołuje się na swoją przewlekłą chorobę - depresję, na dowód czego przedłożyła zaświadczenie lekarskie. Wnioskodawczyni oświadczyła, że oprócz należności z tytułu nieopłaconych składek ZUS nie posiada zaległości podatkowych. Wskazała natomiast, że posiada zobowiązanie publicznoprawne z tytułu zwrotu dotacji MARR na rozwój przedsiębiorczości. Zobowiązana oświadczyła ponadto, że posiada zobowiązania cywilnoprawne w kwocie ok. 300.000,00 zł z tytułu bezumownego korzystania z domu należącego do jej męża D.W., na dowód czego przedstawiła wezwania do zapłaty.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał, że sytuacja, w jakiej znajduje się wnioskodawczyni, nie wyczerpuje całości kryteriów niezbędnych do pozytywnego załatwienia wniosku o umorzenie należności za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w oparciu o przepis art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.s.u.s.". Organ wskazał w pierwszej kolejności, że w przypadku wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie można wykluczyć możliwości wyegzekwowania należności z tytułu nieopłaconych składek w całości, przy czym na organie ciąży obowiązek podejmowania wszelkich działań zmierzających do dochodzenia wierzytelności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenia, a odstąpienie od nich może nastąpić dopiero w sytuacji, gdy w ocenie Zakładu (wierzyciela) przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego byłoby niecelowe bądź nieopłacalne. W ocenie ZUS, w stosunku do zobowiązanej nie zachodzą przesłanki umorzenia wynikające z jej indywidualnej sytuacji, które zostały określone w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365). Wskazano, że wnioskodawczyni wprawdzie faktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej, ale ta sytuacja nie ma charakteru trwałego i nieodwracalnego. Zobowiązana bowiem w dniu 20 lutego 2012 r. dokonała zawieszenia wykonywania działalności na okres 24 miesięcy, w związku z tym będzie miała możliwość jej wznowienia i uzyskiwania z tego tytułu profitów finansowych, zwłaszcza że oferuje swoje usługi fotograficzne w Internecie. Ponadto ZUS nie kwestionując sytuacji zdrowotnej wnioskodawczyni, bowiem stan jej zdrowia został potwierdzony przedłożoną przez nią dokumentacją medyczną obejmującą zaświadczenie lekarskie, wskazał jednak, że strona nie wykazała, aby stan zdrowia uniemożliwiał jej podejmowanie pracy zarobkowej. Nie udowodniła, aby posiadała orzeczenie stwierdzające jakiekolwiek przeciwwskazania do podejmowania pracy zarobkowej lub orzeczenie ustalające stopień niepełnosprawności.

Zakład miał również na względzie zobowiązania cywilnoprawne obciążające stronę, jednakże nie mogą one – w jego ocenie - przesądzać automatycznie o umorzeniu należności, gdyż takie działanie byłoby równoznaczne z przerzuceniem ekonomicznego ryzyka działalności na pozostałych płatników. Dodatkowo mogłoby doprowadzić do uprzywilejowania innych wierzycieli kosztem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem wnioskodawczyni zwróciła się do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej umorzenia należności. W jej ocenie wydane w sprawie rozstrzygnięcie jest niesprawiedliwe i krzywdzące. Poinformowała, że w dniu 11 grudnia 2012 r. Sąd Apelacyjny orzekł jej rozwód, przyznając jej alimenty w wysokości 400,00 zł miesięcznie. Ponadto zwróciła się o pomoc do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. Podkreśliła, że mieszka z synem, oboje są zarejestrowani jako osoby bezrobotne, bez prawa do zasiłku.

Decyzją z dnia 25 stycznia 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie.

Organ potwierdził zawarte w kontrolowanej decyzji ustalenia i wnioski. Biorąc pod uwagę przywołane we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy okoliczności stwierdził natomiast, że sytuacja materialna zobowiązanej jest na tyle stabilna, że nie można przyjąć, że spłata przez nią zobowiązania, mogłaby pociągnąć za sobą skutek w postaci pozbawienia możliwości zaspokojenia jej niezbędnych potrzeb życiowych, co stanowi jedną z przesłanek przemawiających za umorzeniem. Dodatkowo ona sama nie wskazała, że posiada jakiekolwiek problemy w bieżącym regulowaniu kosztów utrzymania, które przewyższają zasądzone alimenty. Nie udowodniła również, że jej podstawowe potrzeby nie są zaspokajane.

Wniesiona przez zobowiązaną skarga na decyzję z dnia 25 stycznia 2013 r. została uwzględniona przez WSA w Krakowie, który wyrokiem z dnia 11 września 2013 r., sygn. akt I SA/Kr 401/13, uchylił zaskarżoną decyzje z uwagi na naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które skutkowało koniecznością jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Sąd podał, że organy obu instancji odmawiając zastosowania umorzenia zaległości składkowych, oceniły sytuację bytową i majątkową skarżącej oraz zdrowotną, dochodząc do przekonania, że "w stosunku do skarżącej nie zachodzi przypadek całkowitej nieściągalności". Jednakże zdaniem Sądu w składzie orzekającym taka konstatacja nie została w sposób należyty i przekonywujący uzasadniona, co w przypadku sytuacji w jakiej znajduje się skarżąca powinno zostać dokonane ze szczególną wnikliwością i starannością. Organ ponownie rozpatrując sprawę stwierdzając, że w przypadku skarżącej nie zachodzi całkowita nieściągalność przyjął zatem, że nie zaistniała żadna z sytuacji stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec skarżącej. Organ jednak nie skonfrontował sytuacji skarżącej w odniesieniu do poszczególnych wskazanych w u.s.u.s. przypadków świadczących o całkowitej nieściągalności, w każdym razie brak jest takiej analizy w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, szczególnie w zmienionej sytuacji w jakiej się znalazła skarżąca po prawomocnym wyroku rozwodowym zasądzającym na jej rzecz alimenty w kwocie 400,00 zł. W pierwotnym wniosku skarżąca oświadczyła, że otrzymuje alimenty w kwocie 1.600,00 zł i taka kwota dochodu stanowiła dla ZUS odniesienie dla oceny możliwości spłaty zaległych należności składkowych. Niewątpliwie sytuacja finansowa skarżącej uległa znacząco pogorszeniu, jednakże Zakład nie dokonał żadnej modyfikacji swojego stanowiska, dalej podtrzymując, że jej sytuacja finansowa jest stabilna i nie wyczerpuje przesłanki całkowitej nieściągalności. Organ w uzasadnieniu wywiódł, że w tej sprawie nie zachodzi przypadek całkowitej nieściągalności, albowiem skarżąca wprawdzie faktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej i nie osiąga dochodu, ale sytuacja ta nie ma charakteru trwałego i nieodwracalnego, gdyż skarżąca w dniu 20 lutego 2012 r. zawiesiła działalność na okres 24 miesięcy, w związku z tym będzie miała możliwość jej wznowienia i uzyskiwania z tego tytułu profitów finansowych. W opinii Sądu taka ocena nosi charakter oceny zupełnie dowolnej i wewnętrznie sprzecznej. Ocena sytuacji skarżącej została przeprowadzona w sposób powierzchowny i rutynowy i w tym zakresie należy organom postawić zarzut naruszenia art. 80 k.p.a., wyznaczającego granice swobodnej oceny dowodów. Sąd zgodził się z pełnomocnikiem skarżącej, że ZUS nie poczynił żadnych ustaleń w zakresie, czy skarżąca zamierza reaktywować prowadzoną działalność gospodarczą, czy też ma zamiar ją definitywnie zakończyć. Organ ustalił przecież, że skarżąca jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w M. jako osoba bezrobotna, co może dowodzić, że prawdopodobnym zamiarem skarżącej jest rezygnacja z prowadzenia samodzielnej działalności gospodarczej, skoro poszukuje pracy zarobkowej. Powyższe okoliczności powinny być rozważone w kontekście przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. Organ ponownie rozpatrując sprawę całkowicie pominął także fakt braku jakiegokolwiek majątku skarżącej, który umożliwiałby jej spłatę zobowiązań. W tym miejscu nasuwa się wątpliwość, czy z uwagi na sytuację skarżącej nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s.). Wydaje się, że ZUS ma tego świadomość, skoro do tej pory nie wszczął postępowania egzekucyjnego, zdając sobie zapewne sprawę z bezskuteczności egzekucji.

Sąd zwrócił także uwagę, że Zakład przy ocenie, czy w stosunku do skarżącej zachodzą przesłanki umorzenia należności składkowych na podstawie art. 28 ust. 3a w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. nr 141, poz. 1365) motywował, że obecna sytuacja materialna skarżącej jest trudna jednak może ulec poprawie, a to z tego względu, że skarżąca nie przedstawiła takich dokumentów, z których wynikałoby, że jest trwale niezdolna do pracy lub niepełnosprawna w stopniu umożliwiającym kontynuowanie działalności gospodarczej bądź pracy zarobkowej w przyszłości. Sąd wskazał, że jest to ocena bardzo uproszczona, nieuwzględniająca aktualnej bardzo trudnej sytuacji na rynku pracy oraz stanu zdrowia skarżącej (udokumentowana zaświadczeniem lekarskim choroba depresji). Potwierdza to pismo PUP w M. z dnia 28 czerwca 2013 r., z którego wynika, że skarżąca od dnia zarejestrowania nie otrzymała oferty pracy i obecnie nie ma możliwości jej zatrudnienia z powodu braku odpowiednich ofert pracy.

Niemożność uiszczenia zaległych składek, a w szczególności trudna sytuacja materialna osoby ubiegającej o ich umorzenie winna być oceniana na dzień wydania przez organ ostatecznej decyzji w tym przedmiocie. Zatem argumentacja organu, że w przyszłości ta sytuacja może się zmienić jest w ocenie Sądu nieuprawniona i stanowi przekroczenie zasady swobodnego uznania administracyjnego. Ustawodawca stworzył mechanizmy prawne umożliwiające umorzenie należności według stanu majątkowego strony, aktualnego w czasie rozpatrywania wniosku o umorzenie należności. Tak wiec, przy rozpatrywaniu wniosku o umorzenie zaległych składek organ ma obowiązek rozważyć aktualną sytuację majątkową wnioskodawcy, a nie snuć przypuszczenia na przyszłość i tylko taki stan faktyczny powinien być brany pod uwagę przy wydawaniu rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności. W konsekwencji Sąd stwierdził, że organ naruszył podstawowe zasady postępowania dowodowego - zasadę prawdy materialnej (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.) oraz zasadę swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Takie uchybienia niewątpliwie mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stwierdzenie nieistnienia "stanu całkowitej niewypłacalności" wbrew oczywistym faktom ilustrującym sytuację skarżącej obligowało organ do dokonania wszechstronnej analizy, wszystkich okoliczności tej konkretnej sprawy (pogorszenie sytuacji finansowej skarżącej w dacie złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, stan zdrowia). Powinność ta wynika wprost z art. 7, 8 i 77 § 1 k.p.a., a pośrednio także ze standardu uzasadnienia każdej decyzji administracyjnej (tym bardziej zaś decyzji "uznaniowej"), określonego w art. 107 k.p.a. Takiej oceny nie dokonano w pełnym wymiarze, a była ona konieczna dla ewentualnego wykazania, że wniosek o umorzenie nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie organ rozpatrujący ponownie wniosek skarżącej o zastosowanie ulgi nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości, że nie zachodzi stan "całkowitej nieściągalności", co stwarza przecież podstawę do ubiegania się przez stronę o umorzenie. Inne rozumowanie przekreślałoby w istocie praktyczne znaczenie instytucji umorzenia, skoro jej wykorzystanie miałoby zależeć wyłącznie od niczym nieskrępowanej decyzji ZUS.

W konsekwencji Sąd stwierdził, że rozpatrując jeszcze raz wniosek strony o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia należności składkowych organ powinien dokonać wszechstronnej analizy wszystkich okoliczności sprawy, łącznie z tymi, na które zwróciła uwagę także skarżąca we wniosku z dnia 27 grudnia 2012 r. z uwzględnieniem jej stanu zdrowia. Ocena powinna być dokonana z pełnym respektowaniem prawideł logiki, w kierunku ewentualnego wskazania tych okoliczności, które wykluczają możliwość umorzenia, mimo spełnienia ustawowego wymogu uprawniającego do ubiegania się o taką ulgę albo w kierunku stwierdzenia, że takie szczególne względy w sprawie nie zachodzą.

Decyzją z dnia 10 marca 2014 r., nr [...], ZUS utrzymał w mocy decyzję z dnia 17 grudnia 2012 r.

Organ przytoczył regulacje dotyczące umarzania należności z tytułu składek i podał, że strona ma interes w udowodnieniu faktów, na które się powołuje, zaś ich ocena i właściwa kwalifikacja należy do organu rentowego. ZUS podkreślił także uznaniowy charakter decyzji o umorzeniu, co oznacza, że art. 28 u.s.u.s. nie rodzi dla organu obowiązku umarzania należności składkowych, a jedynie daje taką możliwość. Następnie organ stwierdził, że w sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność składek oraz nie zachodzą szczególne okoliczności umorzenia w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności, wobec czego nie zostały spełnione przesłanki umorzenia należności, które są określone w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. ZUS podkreślił, że całkowita nieściągalność musi mieć charakter trwały, nieprzemijający. Przedstawił szczegółowo ponoszone przez stronę comiesięczne wydatki, których łączna suma wynosi około 712 zł, a także uzyskiwane przez nią dochody w latach 2009-2011. Wskazał, że GOPS w Miechowie poinformował, że zobowiązana nie korzysta i nie korzystała z pomocy tego ośrodka. Do grudnia 2012 r. strona utrzymywała się z alimentów w kwocie 1600 zł, później kwota ta została zmniejszona do wysokości 400 zł w związku z wyrokiem Sądu orzekającym rozwód. Zobowiązana oraz jej syn są zarejestrowani jako bezrobotni, bez prawa do zasiłku.

Następnie ZUS podał, że w stosunku do zobowiązanej nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne w celu wyegzekwowania należnych składek. Zatem nie można stwierdzić całkowitej nieściągalności ani wykluczyć możliwości wyegzekwowania należności z tytułu nieopłaconych składek w całości. Podkreślił, że w dłuższej perspektywie czasowej, w granicach której zaległe składki mogą być przymusowo dochodzone, na organie ciąży obowiązek podejmowania wszelkich działań zmierzających do dochodzenia wierzytelności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenia, a odstąpienie od nich może nastąpić dopiero w sytuacji, gdy w ocenie Zakładu (wierzyciela) przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego byłoby niecelowe bądź nieopłacalne. Organ podał, że ma możliwość przymusowego wyegzekwowania zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia przez zastosowanie jednego ze środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. ZUS może zrezygnować z egzekwowania należności tylko wówczas, gdy prowadzenie egzekucji jest bezcelowe lub nieopłacalne. Dłużnik nie może wywodzić swoich praw z tego, że jego zdaniem w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się od niego kwot przekraczających koszty egzekucji. Ocena czy wszczęcie postępowania egzekucyjnego jest zasadne, ponoszenie wydatków egzekucyjnych jest zbędne, czy też może przynieść korzyści, należy wyłącznie do wierzyciela. Organ zwrócił także uwagę, że z regulacji u.s.u.s. wynika, że płatnik odpowiada za zobowiązania składkowe całym swoim majątkiem, nie tylko teraźniejszym ale również przyszłym. Z uwagi na przytoczone przez organ dowody, dostrzegając możliwość wyegzekwowania całości zaległości z tytułu nieopłaconych składek, odmówił on umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Zakład stwierdził także, że strona nie wykazała, aby jej sytuacja zdrowotna uniemożliwiła dokonanie zapłaty składek wraz z należnymi odsetkami, a zapłata należności z tytułu składek spowodowała zagrożenie dla jej egzystencji. Strona nie przedłożyła jakichkolwiek zaświadczeń lekarskich lub orzeczeń lekarskich stwierdzających niezdolność do pracy, na podstawie którego można stwierdzić, że sytuacja zdrowotna uniemożliwia jej pozyskiwanie środków niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych jak i spłatę należności z tytułu składek. Wnioskodawczyni oświadczyła, że cierpi na depresję, na dowód czego przedłożyła zaświadczenie lekarskie z 27 lutego 2012 r.

Organ, mając na uwadze inne posiadane przez stronę zobowiązania pieniężne, stwierdził, że nie może to stanowić wystarczającej przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek, bowiem prowadziłoby to do uprzywilejowania innych wierzycieli kosztem ZUS, natomiast należności składkowe, jak również należności podatkowe, jako należności publicznoprawne podlegają szczególnej ochronie. Podkreślił również, że przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą na własny rachunek i ryzyko, a tym samym będący płatnikami składek zobligowani są z mocy samego prawa do regulowania należności publicznoprawnych, w tym także składkowych. Końcowo podał także, że w sprawie za odmową umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek przemawia interes społecznych oraz wyjaśnił, jak należy rozumieć wskazaną przesłankę.

W skardze skierowanej do WSA w Krakowie na decyzję ZUS z dnia 10 marca 2014 r. skarżąca podkreśliła, że z otrzymywanej tytułem alimentów kwoty 400 zł miesięcznie nie ma możliwości uregulowania zobowiązań wobec ZUS, nie jest w stanie zaspokoić własnych potrzeb bytowych i korzysta z pomocy GOPS w M. Podkreśliła, że sytuacja na rynku pracy jest coraz gorsza i bezskutecznie poszukuje zatrudnienia. Podała, że cierpi na depresję i korzysta z opieki Poradni Zdrowia Psychicznego. Nie widzi szans na poprawę losu. Wskazała, że uchylenie poprzedniej decyzji przez Sąd nic nie zmieniło i ZUS wydał ponownie krzywdzącą dla niej decyzję. Podkreśliła, że wykazała istnienie wskazanych w art. 28 u.s.u.s. przesłanek umożliwiających umorzenie należności, ale ZUS z możliwości tej nie skorzystał uzasadniając swoją negatywną decyzję tym, że może, ale nie musi. Podała, że nie posiada nieruchomości, samochodów, od 21 lutego 2012 r. jest zarejestrowana jako bezrobotna bez prawa do zasiłku. Nie jest w stanie zapłacić zaległych składek, bo to oznaczałoby dla niej i jej syna śmierć głodową. Skarżąca wniosła w związku z tym o umorzenie zaległych składek poprzez zmianę lub uchylenie zaskarżonych decyzji ZUS. Do skargi strona dołączyła w szczególności decyzję GOPS w M. z dnia 19 marca 2014 r. o przyznaniu jej zasiłku okresowego z powodu bezrobocia w wysokości 256 zł na okres od 1 marca 2014 r. do 31 marca 2014 r. dla rodziny, jak również zaświadczenia z Urzędu pracy z dnia 26 marca 2014 r. dotyczące jej oraz jej syna.

Odpowiadając na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W piśmie procesowym z dnia 19 sierpnia 2014 r. wyznaczony dla skarżącej pełnomocnik z urzędu zarzucił decyzji ZUS naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik postępowania, tj.:

- art. 7 i art. 77 k.p.a., poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie,

- art. 80 k.p.a., poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, a to poprzez przeprowadzenie oceny sytuacji osobistej i majątkowej skarżącej w sposób powierzchowny i rutynowy.

Wniósł w związku z tym o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie na rzecz pełnomocnika kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm prawem przepisanych, które to koszty nie zostały pokryte przez skarżącego w całości ani w części.

W uzasadnieniu pisma pełnomocnika wskazał w szczególności, że organ nie odniósł się do wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku WSA w Krakowie z dnia 11 września 2013 r., gdzie wyraźnie wskazano, które okoliczności sprawy nie zostały dostatecznie wyjaśnione, jakie dowody organ pominął przy ustalaniu stanu faktycznego, a jakie w związku z tym zasługują na uwzględnienie podczas podejmowania ponownej decyzji w sprawie. Pomimo dostarczenia przez skarżącą dowodów na poparcie złej sytuacji finansowej oraz osobistej, organ nie uwzględnił ich, nie poddał analizie przy wydaniu zaskarżonej decyzji, naruszając tym samym zasadę prawdy materialnej. Pełnomocnik podkreślił, że stan zdrowia psychicznego skarżącej praktycznie uniemożliwia jej podjęcie pracy zarobkowej. Obecnie skarżąca uczestniczy w terapii w ramach Dziennego Oddziału Psychiatrycznego w M. Terapia odbywa się w godzinach od 8 do 14. Wskazał także, że powoływanie się przez organ na dane dotyczące osiąganego przez stronę dochodu w 2009 r. dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma żadnego znaczenia, tym bardziej, że działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącą została z dniem 20 lutego 2014 r. ostatecznie wykreślona z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej – o czym organ był powiadomiony. Pełnomocnik zwrócił także uwagę, że rozpatrując wniosek o umorzenie organ może kierować się wyłącznie aktualnym stanem majątkowym wnioskodawcy i tylko taki powinien być brany pod uwagę przy wydawaniu rozstrzygnięcia.

ZUS stwierdzając, że w danym przypadku nie zachodzi sytuacja całkowitej nieściągalności nie skonfrontował sytuacji skarżącej z konkretnymi przesłankami świadczącymi o całkowitej nieściągalności wymienionymi w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Pełnomocnik zarzucił także, że organ pominął w swoich rozważaniach kwestię braku jakiegokolwiek majątku skarżącej, który umożliwiłby jej spłatę zobowiązań. Skarżąca nie posiada żadnych wartościowych ruchomości ani nieruchomości, korzysta z pomocy GOPS w M. Mimo to organ rentowy stwierdza, że widzi możliwość wyegzekwowania należności od skarżącej tylko na podstawie założenia, że w przyszłości skarżąca może uzyskiwać środki na spłatę należności. Na chwilę wydania decyzji winno być dla ZUS oczywistym, że w toku postępowania egzekucyjnego nie uzyska się kwot przekraczających koszt samego postępowania egzekucyjnego.

Pełnomocnik podkreślił, że takie konsekwentne podtrzymywanie wcześniejszych, nieprawidłowych rozstrzygnięć jest o tyle błędne, że od czasu ich podjęcia nastąpiło dalsze pogorszenie sytuacji materialnej skarżącej, czego organ nie bierze pod uwagę. Strona obecnie znajduje się w skrajnym ubóstwie, przedstawione przez nią dokumenty wyraźnie wskazują na fakt, że spłata zobowiązań pociągałaby dla skarżącej i jej rodziny zbyt ciężkie skutki – praktycznie niemożliwe byłoby zaspokajanie nawet najbardziej podstawowych potrzeb rodziny.

W piśmie procesowym z dnia 2 września 2014 r. pełnomocnik poinformował o dalszym korzystaniu przez skarżącą z pomocy GOPS w M. i załączył aktualną decyzję z dnia 19 sierpnia 2014 r. przyznającą zasiłek okresowy z powodu bezrobocia na okres od 1 sierpnia 2014 r. do 30 września 2014 r. Przedłożył także zaświadczenie lekarskie z dnia 18 sierpnia 2014 r. o pobycie skarżącej na leczeniu w ramach dziennego oddziału psychiatrycznego od 14 lipca b.r. Z zaświadczenia tego wynika, że do czasu ukończenia terapii skarżącą nie jest zdolna do pracy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wymaga zaznaczenia, że sprawa była już oceniana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który wyrokiem z dnia 11 września 2013 r., (sygn. akt I SA/Kr 401/13) uchylił poprzednią decyzję ZUS z dnia 25 stycznia 2013 r., którą utrzymano w mocy decyzję ZUS z dnia 17 grudnia 2012 rok. W wyroku tym Sąd stwierdził w szczególności naruszenie przez organ podstawowych zasad postępowania dowodowego – zasady prawdy materialnej (art. 7 art. 77§1 k.p.a.) oraz zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.).

W związku z powyższym, orzekający obecnie Sąd zauważa, że skoro powyższy wyrok nie został zaskarżony przez żadną ze stron, to przysługuje mu przymiot prawomocności. Stwierdzenie to jest o tyle istotne, że zgodnie z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", "orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby". Wskazany przepis dotyczy prawomocności materialnej orzeczenia, która polega na związaniu tym orzeczeniem określonych podmiotów. Podmiotami tymi są przede wszystkim strony postępowania oraz sąd, który wydał orzeczenie, a także inne sądy i inne organy państwowe. Ratio legis art. 170 p.p.s.a. polega na tym, że gwarantuje zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (wyrok NSA z dnia 19 maja 1999 r., IV SA 2543/98, niepubl.). A zatem w toku ponownego rozpoznania sprawy ZUS, a na obecnym etapie postępowania także i Sąd orzekający w niniejszej sprawie muszą przyjmować, że dana kwestia kształtuje się tak, jak zostało to stwierdzone w ww. prawomocnym wyroku. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji uwzględnić należy także treść art. 153 p.p.s.a. – zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działania lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Związanie sądu oceną prawną oznacza, że orzeczenie sądu wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Ocena prawna wynika nie tylko z sentencji orzeczenia, ale również z jego uzasadnienia (wyrok NSA z dnia 27 sierpnia 2004 r. FSK 349/2004). Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie.

Powołany przepis w sposób jednoznaczny wyznacza zatem kierunek postępowania sądu pierwszej instancji, który nie posiada już, na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego swobody w zakresie wykładni prawa. Zasada ta obowiązuje także organ orzekający, który będąc związany wykładnią prawa w sprawie nie może odstąpić ani od oceny prawnej, ani też od wskazań co do dalszego postępowania.

W świetle wyroku WSA w Krakowie z dnia 11 września 2013 r., należy stwierdzić, że ZUS nie wykonał zawartych w nim dyrektyw. Po pierwsze Sąd zauważa, że w toku ponownego rozpatrywania sprawy organ nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego. Wysłane zostało do strony jedynie ogólnikowe pismo z dnia 8 stycznia 2014 r. informujące o możliwości uzupełnienia wniosku o dodatkowe dokumenty potwierdzające okoliczności uzasadniające umorzenie. Organ nie wskazał jednak konkretnie jakie dokumenty skarżącą powinna przedłożyć, jak również nie wezwał strony do złożenia aktualnego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej. Sąd podkreśla w związku z tym, że zgodnie z art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane m. in. do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Sąd zauważa także, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji w znacznym stopniu stanowi natomiast zacytowanie przepisów dotyczących umarzania należności składkowych i rozważania dotyczące uznaniowego charakteru wydawanej w tym zakresie decyzji. Wbrew wyraźnym zaleceniom wskazanym w wyroku z dnia 11 września 2013 r. organ nie uzasadnił w należyty i przekonywujący sposób dlaczego "w przedmiotowej sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność składek".

Przepis art. 28 ust. 3 u.s.u.s. daje możliwość umorzenia należności składkowych z uwagi na ich całkowitą nieściągalność w następujących sytuacjach: (1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; (2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; (3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; (4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; (4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; (5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; (6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Organ, pobodnie jak w uchylonej ww. wyrokiem decyzji, nie skonfrontował sytuacji skarżącej w odniesieniu do poszczególnych przypadków świadczących o całkowitej nieściągalności, w każdym razie brak jest takiej analizy w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, szczególnie w zmienionej sytuacji w jakiej się znalazła skarżąca po prawomocnym wyroku rozwodowym zasądzającym na jej rzecz alimenty w kwocie 400 zł. W pierwotnym wniosku skarżąca oświadczyła, że otrzymuje alimenty w kwocie 1.600,00 zł i taka kwota dochodu stanowiła dla ZUS odniesienie dla oceny możliwości spłaty zaległych należności składkowych. Niewątpliwie sytuacja finansowa skarżącej uległa znacznemu pogorszeniu. Organ jednak poza odnotowanie faktu, że jedynym dochodem skarżącej są alimenty w kwocie 400,00 zł oraz że nastąpiło zaprzestanie wykonywania działalności gospodarczej (z dniem 20 lutego 2014 r. działalność została wykreślona z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej) nie przeanalizował sytuacji skarżącej w kontekście wskazanych w ustawie przypadków całkowitej nieściągalności, nie zawarł w tym zakresie żadnych ocen. Jeśli chodzi o zawarte w zaskarżonej decyzji stwierdzenie, że całkowita nieściągalność musi mieć charakter trwały, nieprzemijający, "gdy z okoliczności sprawy niezbicie wynika, że nie ma szans na poprawę sytuacji finansowej dłużnika", należy powtórzyć stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 września 2013 r., że organy przecież dokładnie wiedzą, że skarżąca jest obecnie osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, poza alimentami nie osiąga żadnych innych dochodów. Prowadzona przez nią działalność gospodarcza została zlikwidowana. Strona zwróciła się o pomoc do opieki społecznej (z dokumentów przedłożonych na etapie postępowania sądowego wynika, że taką pomoc uzyskała – skarżącej został przyznany zasiłek okresy z powodu bezrobocia), prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z synem, który także jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Skarżąca nie jest właścicielem, bądź współwłaścicielem lub użytkownikiem wieczystym żadnych nieruchomości, a także ruchomości o znacznej wartości, jest osobą rozwiedzioną, a przy tym zadłużoną także z innych tytułów. Sytuacja skarżącej wynikająca ze zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie w konfrontacji z argumentacją przedstawioną w zaskarżonym rozstrzygnięciu musi prowadzić do wniosku, że ocena tej sytuacji została przeprowadzona w sposób powierzchowny i rutynowy i w tym zakresie należy organom postawić zarzut naruszenia art. 80 k.p.a., wyznaczającego granice swobodnej oceny dowodów. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Wskazane wyżej fakty dotyczące sytuacji skarżącej, powinny by dogłębnie rozważone zwłaszcza w kontekście przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. Aktualne pozostaje w związku z tym nadal także pytanie, czy z uwagi na sytuację skarżącej nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s.).

Sąd zauważa, że zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i to niezależnie od specyfiki spraw z zakresu umorzenia należności składkowych, w których główny ciężar dowodzenia przerzucony jest co prawda na stronę wnioskującą, nie mniej jednak ZUS winien był w okolicznościach przedmiotowej sprawy mieć cały czas na względzie wcześniejszy wyrok tutejszego Sądu.

Sąd zauważa także, że fakt, iż decyzja w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy, nie oznacza dowolności organu w tym zakresie. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki i powinien dać temu wyraz w sposób jasny i zrozumiały dla strony w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia. Zaakcentować należy, że uznanie ograniczają przesłanki nieściągalności nakreślone przez ustawodawcę we wspomnianym powyżej ust. 3 art. 28. Stanowią one katalog zamknięty, inaczej rzecz ujmując, sformułowano je w sposób wyczerpujący, w przeciwieństwie do regulacji zawartej w art. 28 ust. 3a ("należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności"). W art. 28 ust. 3b ustawodawca zawarł z kolei delegację dla Ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, do określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowych zasad umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

Wypełniając ustawowy obowiązek unormowania innych przypadków umożliwiających skorzystanie z ulgi Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365 ze zm.), postanowił w § 3 ust. 1, że zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Zwrot w szczególności oznacza, że w zakresie tego przepisu mieszczą się wszystkie takie przypadki, które będą spełniały warunki w nim określone, tj. przypadki, gdy zobowiązany w ich ramach wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Taka konstrukcja przepisu zobowiązuje Zakład podczas postępowania prowadzonego w przedmiocie przyznania umorzenia do szczególnie wnikliwej oceny sytuacji zobowiązanego pod kątem przesłanek warunkujących umorzenie, określonych w punktach 1-3 § 3 ust. 1 rozporządzenia oraz wszystkich przypadków do nich podobnych, a zarazem mieszczących się w treści § 3 ust. 1.

Jak to już zostało wyżej wspomniane, decyzja uznaniowa, z charakteru której wynika, że organ może a nie musi udzielić ulgi, nie oznacza dowolności w przedmiocie umorzenia należności składkowych. Z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że artykuł 28 u.s.u.s., regulujący kwestie umarzania należności z tytułu składek, w tym również ust. 2 tego artykułu, oparty jest na uznaniu administracyjnym, a to oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Jednak wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 199/07, LEX Nr 334073). Jakkolwiek uznaniowy charakter decyzji podejmowanych w przedmiocie umorzenia należności oznacza, że organ orzekający może, ale nie musi umorzyć należności, to jednak decyzje wydane w tym trybie nie mogą być dowolne. Wymagają one uzasadnienia odpowiadającego rygorom art. 107 § 3 k.p.a. (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 6 lutego 2009 r., sygn. akt III SA/Gl 1421/08, LEX nr 484073). Fakultatywny charakter art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie usprawiedliwia bowiem odstąpienia organu od przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie oraz braku ustosunkowania się do zarzutów podnoszonych przez stronę postępowania (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 listopada 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 2067/07, LEX nr 484942 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 163/07, LEX nr 491377).

Aby zatem decyzja w przedmiocie umorzenia należności składkowych nie była dowolna, organ jest zobowiązany zebrać materiał dowodowy, ustalić stan faktyczny sprawy i dokonać jego oceny pod kątem zaistnienia przesłanek umorzenia zarówno tych z ustawy, jak i z § 3 rozporządzenia wykonawczego. Nie może przy tym pominąć argumentów przedstawianych przez wnioskodawczynią na okoliczność wystąpienia przesłanki do zastosowania ulgi. Brak odniesienia się do prezentowanej przez skarżącą argumentacji skutkuje naruszeniem prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Podkreślenia wymaga to, iż decyzja, która należy do kategorii uznania administracyjnego, musi być także zgodna z obowiązującymi przepisami prawa oraz zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Analiza materiału dowodowego wskazuje, że organ uchybił powyższym zasadom.

Z uzasadnienia treści decyzji wynika (str. 6 -7), że ZUS dostrzega szansę wyegzekwowania zaległych składek w przyszłości. Trudno jednak ocenić zasadność tego stwierdzenia mając na uwadze, że zebrane w toku postępowania dokumenty potwierdziły trudną sytuację bytową skarżącej, na którą składa się zły stan zdrowia, brak zatrudnienia, jak również brak majątku. Organ w toku postępowania nie wykazał, aby skarżąca posiadała dochody, które byłyby wystarczające na pokrycie zadłużenia. Co więcej stan zdrowia skarżącej oraz fakt nieposiadania od dłuższego czasu zatrudnienia, niewątpliwie stanowią przeszkody w uzyskaniu dochodu. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika także, że z uwagi na fakt, że strona nie przedłożyła (oprócz zaświadczenia lekarskiego z dnia 27 lutego 2012 r., które potwierdza, że choruje ona na depresję) żadnych zaświadczeń czy orzeczeń lekarskich wskazujących na niezdolność do pracy zarobkowej, organ nie może stwierdzić, że sytuacja zdrowotna uniemożliwia stronie pozyskanie środków niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych jak i spłatę należności z tytułu składek. Taka ocena jest oceną bardzo uproszczoną, nieuwzględniającą faktu, że skarżąca od dłuższego czasu jest osobą bezrobotną (co wynika z zaświadczeń PUP w M.), jak również aktualnej bardzo trudnej sytuacji na rynku pracy (na co również zwrócił uwagę tut. Sąd w wyroku z dnia 11 września 2013 r.). Jeżeli w ocenie organu, w zakresie wpływu stanu zdrowia skarżącej na możliwość podjęcia zatrudnienia istniały braki w materiale dowodowym, to należało wezwać skarżącą o ich uzupełnienie (wskazując precyzyjnie jakie dokumenty strona powinna przedłożyć) i jasno określić konsekwencje braku ich przedłożenia. Przedłożone przez stronę dokumenty organ powinien następnie rozpatrzeć w sposób całościowy, biorąc pod uwagę zasady logiki i doświadczenia życiowego.

Sąd zauważa także, że w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w przedmiocie umorzenia należności wobec ZUS, organ ustalając sytuację majątkową strony winien m.in. porównać stwierdzoną sytuację materialną osoby zobowiązanej z wysokością zaległej należności i wskazać jej dochody (rzeczywiste), które w ocenie organu byłyby wystarczające na pokrycie zadłużenia (zob. wyrok NSA z 10 października 2007 r., sygn.. akt II GSK 176/07). Należy ponadto zestawić wysokość dochodu uzyskiwanego przez stronę z niezbędnymi kosztami jej utrzymania w celu ustalenia, czy jest ona w stanie faktycznie spłacać istniejące zadłużenie bez uszczerbku dla swojego utrzymania. Możliwości majątkowe, płatnicze i zarobkowe nie mogą być przy tym rozpatrywane w oderwaniu od sytuacji zdrowotnej osoby zobowiązanej, która może wpływać bezpośrednio na odpowiednie zmniejszenie tych możliwości, lub nawet ich całkowite wykluczenie (zob. wyrok WSA w Lublinie z dnia 29 listopada 2012 r., sygn. akt III SA/Lu 621/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podsumowując Sąd stwierdza, że przeprowadzona przez sąd kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji pozwala stwierdzić, że organ nie wykonał wskazań wyrażonych w cytowanym wyżej wyroku. Ponownie więc należało uznać zaskarżoną decyzję za wydaną z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Pierwszy z tych przepisów stanowi o obowiązku przestrzegania prawa w toku postępowania, dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli. Natomiast art. 77 § 1 kpa obliguje organ do zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, przy czym ocena tego materiału dokonana powinna być zgodnie z zasadą swobodnej oceny wyrażonej w art. 80 kpa.

Rozpoznając ponownie sprawę ZUS przede wszystkim wykona wyrok tutejszego Sądu z dnia 13 września 2013 r., oraz stosownie do wskazań zawartych w uzasadnieniu tego wyroku ustali stan faktyczny sprawy, a następnie w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, oceni zaistnienie przesłanek warunkujących umorzenie należności składkowych, a następnie uzasadni decyzję w sposób, który umożliwi jej pełną weryfikację.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.