Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 43/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2008-07-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Pomoc publiczna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 67a par. 1 pkt 2, art. 67b par. 1 pkt 2, art. 122,121,127,191,187 par. 1, art. 210 par. 4
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 43/08 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 lipca 2008 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Michna, Sędzia: WSA Anna Znamiec (spr.), Asesor: WSA Agnieszka Jakimowicz, Protokolant: Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2008 r., sprawy ze skargi "J." Sp. z o.o. z/s w W., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] Nr [...], w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2006 r., I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 500,00 zł (pięćset złotych 00/100).


UZASADNIENIE

W dniu [...].03.2007 r. J. C. Spółka z o. o. w A. zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o rozłożenie na raty po 5000,00 zł miesięcznie zaległości w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2006 r. w kwocie 29189,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę. Podatnik powołał się na sezonowość prowadzonej działalności w zakresie produkcji materiałów budowlanych. Spółka podała, że z uwagi na przeszkody hydrotechniczne nieprzewidziane w projekcie zamówienie z N. zostało przesunięte na II kwartał 2007 r., w konsekwencji czego wyprodukowane przez Spółkę gabiony nie zostały sprzedane. Ponadto z uwagi na złą jakość dostarczonego przez firmę M, Spółka została zmuszona w ramach odszkodowania dla swojego odbiorcy obniżyć wystawiona fakturę o 53000,00 zł w IV kwartale 2006 r. Zbieg tych okoliczności spowodował, że Spółka znalazła się w przejściowych kłopotach finansowych. Środki z sukcesywnie realizowanych zamówień pozwoliłyby Spółce regulować zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług w zaproponowanych ratach.

W dniu [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał decyzję Nr [...], w której odmówił podatnikowi rozłożenia na raty zaległości w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2006 r. w kwocie 29189,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę. Organ podatkowy powołał się na przepis art. 67a par. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. jedn. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) i stwierdził, że decyzje w przedmiocie rozłożenia na raty zapłaty podatku czy zaległości podatkowej są podejmowane w zakresie swobodnego uznania administracyjnego, uwzględniając interes podatnika i budżetu państwa. Organ podatkowy przyjął, że w sprawie nie zachodzą przesłanki określone w cyt. art. 67a par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej uzasadniające podatnikowi rozłożenie na raty zaległości podatkowej. Podatnika obciążają bardzo znaczące zobowiązania wobec ZUS oraz wobec Urzędu Miasta w A. w łącznej kwocie 495899,74 zł i koszty egzekucyjne w kwocie 36732,27 zł.

Podatnik wniósł odwołanie od powyższej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego. Odwołujący się podaje, że organ podatkowy nie uwzględnił interesu podatnika oraz nie wziął pod uwagę czynnika losowego, który powołał podatnik we wniosku o rozłożenie zaległości podatkowej na raty. Spółka nie posiada środków na jednorazową spłatę zaległości podatkowej natomiast uwzględnienie wniosku i rozłożenie zaległości podatkowej na raty umożliwiłoby Spółce spłatę zaległości podatkowej ze środków pieniężnych, które zamierza pozyskać z nowych kontraktów.

Decyzją z [...] Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że w sprawie brak jest przesłanek uzasadniających rozłożenie na raty zaległości w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2006 r. Powoływane przez podatnika we wniosku okoliczności nie stanowią żadnych nadzwyczajnych okoliczności. Spółka powinna podejmować działania w celu przywrócenia równowagi ekonomicznej. Ogólna sytuacja finansowa podatnika jest trudna o czym świadczą zaległości wobec ZUS i Urzędu Miasta w A. Rozłożenie na raty zaległości podatkowej byłoby w tej sytuacji bezzasadne i bezcelowe, bowiem działanie takie w ocenie organu podatkowego skutkowałoby kredytowaniem działalności gospodarczej nieefektywnego podmiotu gospodarczego, byłoby ponadto sprzeczne z interesem publicznym i naruszałoby zasadę równości i powszechności opodatkowania. Sytuacja finansowa podatnika nie daje żadnej gwarancji spłaty zaległości podatkowej w ratach, co stanowiłoby ulgę iluzoryczną, pozostając bez żadnego wpływu na poprawę jego sytuacji finansowej.

Na powyższą decyzję podatnik wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Strona skarżąca zarzuca zaskarżonej decyzji naruszenie art. 67 a par. 1 pkt 2 oraz art. 124 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa. Decyzje organów podatkowych są dowolne i naruszają interes podatnika. Strona skarżąca zarzuca niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego i jego ocenę przez organy podatkowe oraz nie uwzględnienie sposobu powstania zaległości podatkowych. Ponadto strona skarżąca podkreśliła, że zaległości z tytułu podatku od nieruchomości na rzecz Gminy A. powstały w latach 2001 i 2002, natomiast od 2004 r. podatki płacone są w terminie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w sprawie.

Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego i przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W rozpatrywanej sprawie podstawą prawną rozstrzygnięcia organu podatkowego powinien być przepis art. 67 a par. 1 pkt 2 i par. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. jedn. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 z późn. zm.). Przepis art. 67 a par. 1 pkt 2 stanowi, że organ podatkowy na wniosek podatnika, może w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. Na mocy art. 67 b par. 1 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarcza może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych określonych w art. 67 a na zasadach określonych w tym przepisie. Udzielenie ulgi podatkowej, o której mowa w cytowanym przepisie art. 67 a par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej ma charakter decyzji uznaniowej. Nie oznacza to jednak, że uznanie administracyjne polega na zupełnej dowolności działania organu administracji. Zakres uznania administracyjnego jest określony przez prawo. Wystąpienie przesłanki określonej w art. 67a par. 1 pkt 2 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa, określonej jako ważny interes podatnika nakazuje rozważanie, czy w ogóle, a jeżeli tak to w ilu ratach zapłata zaległość podatkowej może nastąpić. Uwzględnienie wniosku podatnika o rozłożenie na raty zapłaty zaległości podatkowej, co do zasady nie stwarza po stronie organu obowiązku uwzględnienia wniosku. Organ podatkowy powinien jednak przeprowadzić dokładną analizę sytuacji materialnej podatnika. Pogląd taki znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 25.06.2003 r. sygn. akt III SA 3118/01, wyrok z dnia 08.10.2002 r. sygn. I SA/Wr 1458/01, wyrok z dnia 26.09.2002 r. sygn. akt III SA 659/01, wyrok z dnia 08.05.2002 r. sygn. SA/Sz 2548/00 wyrok z dnia 24.04.2001 r., sygn. akt I SA/Ka 481/00).

Organy podatkowe w sposób niewystarczający rozważyły indywidualny interes podatnika, zwłaszcza w kontekście twierdzeń podatnika w tym zakresie. podatnik stwierdził, że z powodu nieterminowego wykonywania zobowiązań przez jego kontrahentów oraz zaistniałe zdarzenia losowe podczas realizowania zamówień nie jest w stanie dokonać jednorazowej zapłaty podatku od towarów i usług za IV kwartał 2006 r., jednakże jest w stanie dokonać zapłaty w ratach po 5000,00 zł miesięcznie.

Organy podatkowe powinny przeprowadzić zatem szczegółowe postępowanie dowodowe, zmierzające do ustalenia sytuacji finansowej strony skarżącej, a mianowicie ustalić stan aktywów i pasywów, zobowiązania krótkoterminowe i długoterminowe, a następnie dokonać analizy i ustalenia aktualnej sytuacji finansowej podatnika. Organ podatkowy pierwszej instancji w ogóle nie przeprowadził postępowania dowodowego w sprawie, powołując się jedynie w zakresie oceny sytuacji finansowej na zaległości wobec ZUS i Gminy A. Organ podatkowy drugiej instancji również nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w sprawie. W aktach znajduje się jedynie protokół o stanie majątkowym podatnika z dnia [...].07.2004 r. oraz zestawienie rozliczonych kwot uzyskanych w ramach postępowania egzekucyjnego.

Decyzje wydane na podstawie przepisu art. 67a par. 1 pkt 2 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa mają charakter uznaniowy, co oznacza, że do organu administracji państwowej należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy, a sądowa kontrola tego rodzaju decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była mowa wyżej. W ocenie Sądu postępowanie w rozpatrywanej sprawie dotknięte jest szeregiem uchybień procesowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie decyzji organu podatkowego I instancji dotyczącej rozłożenia na raty zaległości podatkowej jest bardzo schematyczne i w zasadzie stanowi polemikę ze złożonym wnioskiem. W uzasadnieniu wskazano jedynie, że sytuacja finansowa podatnika nie uzasadnia rozłożenia na raty zaległości podatkowej, gdyż nie gwarantuje spłaty zaległości podatkowej w ratach. Uzasadnienie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej jest nieco obszerniejsze, ale i z niego nie wynika, jakimi kryteriami kierował się ten organ utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, pomimo że strona skarżąca w odwołaniu wyraźnie zarzucała, że jest w stanie zapłacić zaległość podatkową w ratach. Ponadto organy podatkowe stwierdziły, że do powstania zaległości podatkowych nie doszło na wskutek zdarzeń losowych, pomijając analizę zdarzeń i twierdzeń strony zawartych we wniosku.

Odroczenie (rozłożenie na raty), o którym mowa w art. 67 a par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej dokonywane przez organy podatkowe może nastąpić wyłącznie ze względu na ważny interes podatnika oraz interes publiczny. Istnienie ustawowej przesłanki jest w każdym przypadku indywidualnie ustalane przez organ podatkowy w ramach postępowania podatkowego. W celu jego stwierdzenia organ podatkowy obowiązany jest podjąć wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 122 Ordynacji podatkowej), nie jest więc ograniczony informacjami (argumentami) przedkładanymi przez podatnika. Ustaleniu podlega zarówno istnienie interesu (o dowolnym charakterze), jak i jego waga. Nie mają decydującego znaczenia przyczyny podniesienia kwestii ważnego interesu.

Użyte w przepisach art. 67a par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej zwroty: «ważny interes podatnika» oraz «interes publiczny» są na tyle pojemne, iż pozwalają objąć swym zakresem wszelkie okoliczności mające wpływ na dokonanie prawnej kategoryzacji sytuacji podatnika. Nie wolno w sposób czysto mechaniczny założyć, iż sformułowane w sposób nieostry normatywne przesłanki rozstrzygnięcia odnoszą się wyłącznie do okoliczności i faktów mających znaczenie dla oceny sytuacji finansowej wnioskodawcy. Każda z podnoszonych przez podatnika okoliczności wymaga wnikliwego zbadania w celu ustalenia, czy nie zaistniał przypadek ujęty w powołanych wcześniej przepisach Ordynacji podatkowej. Inny sposób orzekania w sprawie musi być traktowany jako wykroczenie poza prawnie zdeterminowane granice uznania administracyjnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 05.01.2000 r., III SA 8348/98).

Stwierdzenie istnienia przesłanek ustawowych odroczenia lub rozłożenia na raty nie nakłada na organ automatycznego obowiązku orzeczenia odroczenia (rozłożenia na raty). Zawarte w art. 67 a par. 1 sformułowanie "może" oznacza, że w każdym przypadku stosowna decyzja podjęta będzie w ramach uznania organu podatkowego. Uznanie to dotyczy tak samego odroczenia (rozłożenia na raty), jak i jego zakresu.

W orzecznictwie przyjęto powszechnie, że organ podatkowy powinien rozważyć kryteria rozłożenia na raty zaległości podatkowej w zależności od okoliczności konkretnej sprawy, biorąc pod uwagę moment podejmowania decyzji w tej sprawie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 03.03.1988 r., sygn. akt III SA 1127/87, wyrok z dnia 27.04.1988 r. sygn. akt SA/Kr 289/88 oraz wyrok z dnia 25.06.2003 r. sygn. akt III SA 3118/01,).

Wskazać również należy, że organy podatkowe naruszyły przepis art. 67 b par. 1 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa, który stanowi, że udzielanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych określonych w art. 67 a odbywa się na zasadach określonych w tym przepisie w zależności od rodzaju udzielanej pomocy. Organ podatkowy pierwszej instancji ograniczył się jedynie do zacytowania art. 67 b par. 1 pkt 2 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa w podstawie prawnej decyzji. Jednakże w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów, świadczących o tym, że organy podatkowe wydając decyzje uwzględniały przepisy ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. Nr 12, poz. 291). J. C. Spółka z o. o. w A. była beneficjentem pomocy w rozumieniu art. 2 pkt 16 cyt. ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. Przez beneficjenta pomocy należy bowiem rozumieć podmiot prowadzący działalność gospodarczą, bez względu na formę organizacyjno - prawną oraz sposób finansowania, który otrzymał pomoc publiczną. Odroczenie terminu płatności i rozłożenie na raty podatku w stosunku do podatników będących przedsiębiorcami następuje zgodnie z przepisami o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. Odroczenie i rozłożenie na raty jest bowiem formą takiej pomocy.

Niezależnie od wartości pomoc podlega nadzorowi, obejmującemu m.in. powierzone będącym organami udzielającymi pomocy, badanie wykorzystania pomocy oraz obowiązki sprawozdawcze i informacyjne. Wszystkie opisane aspekty stanowią dodatkowe kryteria ustawowe, które organ rozpatrujący wniosek obowiązany jest wziąć pod uwagę.

Zaskarżone decyzje naruszają podstawowe zasady postępowania podatkowego, wyrażone w art. 121 i 191 i 127 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa, to jest zasadę zaufania do organów podatkowych i zasadę swobodnej oceny dowodów oraz zasadę dwuinstancyjności postępowania podatkowego. W ocenie Sądu organy podatkowe nie wykazały, że sytuacja finansowa i możliwości płatnicze strony skarżącej wskazują, że jednorazowa zapłata zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług nie zagroziłoby ważnym interesom podatnika.

Zgodnie z przepisami postępowania podatkowego, zwłaszcza art. 120, art. 187 par. 1 i art. 210 par. 4 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa, organ podatkowy jest obowiązany do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz, w aspekcie art. 67 par. 1 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa, rozważenia ważnego interesu podatnika, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.

W rozpatrywanej sprawie organy obu instancji nie ustosunkowały się w dostateczny sposób do przywołanych przez stronę okoliczności przemawiających jej zdaniem za pozytywnym dla niej rozstrzygnięciem jej wniosku i rozłożeniem na raty zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2006 r. wraz z odsetkami za zwłokę.

W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji na podstawie przepisu art. 145 par. 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270)

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie przepisu art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).