Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 100/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2022-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 139
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c)
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lemańska, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk, Protokolant referent stażysta Natalia Paulina Kielak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 marca 2022 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego i odmowy umorzenia odsetek uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Skarga została wywiedziona na tle następujących zdarzeń.

Decyzją z dnia [...] października 2021r. (nr [...]) skierowaną do skarżącego G. K. i wydaną po rozpoznaniu wniosku skarżącego G. K., Burmistrz Miasta A. orzekł o:

- odmowie rozłożenia na raty w wysokości po 50,00 złotych miesięcznie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego na syna M. K. za okres od 1 września 2020r. do 28 lutego 2021r. (pkt 1 decyzji);

- odmowie umorzenia odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego (pkt 2 decyzji);

- odmowie wstrzymania naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego (pkt 3 decyzji);

- rozłożeniu na raty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego w łącznej kwocie 2915,32 złotych oraz ustawowych odsetek za opóźnienie , których wysokość na dzień wydania decyzji wynosi 140,90 złotych (pkt 4 decyzji);

- ustaleniu rat w wysokości po 200 złotych miesięcznie, płatnych do końca każdego miesiąca począwszy od listopada 2021r. do całkowitej spłaty zadłużenia (pkt 5 decyzji).

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał chronologicznie jakiej treści decyzje ostateczne zostały wydane w stosunku do skarżącego, których skutkiem stało się przesądzenie o przypisaniu do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego na syna M. w kwocie 3 000 złotych, wypłaconego do rąk skarżącego w okresie od 1 września 2020r. do 28 lutego 2021r. Następnie podał, że skarżący w dniu [...] września 2021r. wniósł o rozłożenie na raty kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego oraz umorzenie naliczonych odsetek ustawowych i wstrzymanie dalszego ich naliczania. Zadeklarował we wniosku możliwość spłaty nienależnie pobranego świadczenia w ratach po 50 złotych miesięcznie oraz w przypadku poprawy sytuacji finansowej wcześniejszą spłatę zadłużenia. Wnioskował o ponowne przeliczenie odsetek.

Organ ustalił sytuację majątkową, rodzinną i finansową wnioskodawcy stwierdzając, że posiada on mieszkanie o powierzchni 44 m2, udział 1/3 w domu o powierzchni 180m2, obciążonym hipoteką w kwocie 300 tys. zł., samochód o wartości około 21 tys. zł., do spłaty za który pozostało 14,5 tys. zł, przyczepę samochodową o wartości ok. 800, zł. oraz nie posiada zasobów pieniężnych. Wnioskodawca nie korzysta ze świadczeń pomocy finansowej, jest osobą pracującą w pełnym wymiarze czasu pracy i na czas nieokreślony oraz osiągającą dochód z najmu mieszkania. Łącznie dochody osiągnięte przez wnioskodawcę w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o zastosowanie ulgi wyniosły kwotę 6 561,54 złotych. Wydatki strony – wedle oświadczenia - w miesiącu czerwcu 2021r. wyniosły kwotę 8702,04 złotych. Również w sierpniu 2021r. tj. miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, wydatki skarżącego przewyższyły jego dochody. Fakt jednak wydatkowania kwoty 1200 złotych na naprawę samochodu świadczy, że wnioskodawca w sytuacjach nagłych, niezbędnych, jest zdolny do wygospodarowania znacznej kwoty pieniężnej. Obciążenie z tytułu pożyczki mieszkaniowej i PKZP oraz kredytem hipotecznym rokuje poprawę sytuacji finansowej z momentem spłaty tych zobowiązań. Ponadto zobowiązania cywilnoprawne nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa. Organ podkreślił, że na wnioskodawcy spoczywa obowiązek spłaty nienależnie pobranych świadczeń a w konsekwencji takiego rozporządzania budżetem, by wygospodarować środki na spłatę tych świadczeń. Organ zaakcentował także, że wnioskodawca jest żonaty a żona jest osobą pracującą. Mimo odrębności majątkowej, jest zobowiązana do wzajemnej pomocy i przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny. Organ stwierdził, że wnioskodawca nie wskazał na zaistnienie jakiejś szczególnej sytuacji zdrowotnej w rodzinie, która uzasadniałaby zastosowanie wnioskowanej ulgi. Tym niemniej przyjął, że jednorazowa spłata powstałego zadłużenia może utrudnić prawidłowe bieżące funkcjonowanie rodziny wnioskodawcy, biorąc pod uwagę wskazane dochody i wydatki i uznał za zasadne zastosowanie ulgi w postaci rozłożenia na raty nienależnie pobranego świadczenia w wysokości rat wyższej niż deklarowana tj. przy przejęciu kwoty miesięcznej raty na 200 zł. Sformułowanie art. 25 ust. 10 ustawy z 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, że organ "może rozłożyć na raty" nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze oznacza, że ustawodawca przesądził o uznaniowym charakterze decyzji organu. O tym, czy kwota świadczenia powinna być rozłożona na raty oraz o wysokości rat i przez to długości okresu spłaty, rozstrzyga organ w ramach tzw. uznania administracyjnego. Ustalając wysokość rat na kwotę po 200 złotych miesięcznie organ miał na uwadze, by ponad miarę nie obciążać budżetu strony i umożliwić jej dobrowolną spłatę bez konieczności prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Co do kwestii umorzenia odsetek, Burmistrz stwierdził, że ustawa nie przewiduje możliwości umorzenia samych odsetek za opóźnienie, czy też wstrzymania ich naliczania.

G. K. wniósł odwołanie od powyższej decyzji odnajdując w niej treści dyskryminujące jego osobę. Podał, że jego sytuację prawna pogarsza fakt, że jest osobą pracującą, zatrudnioną w pełnym wymiarze czasu pracy, oprócz wynagrodzenia osiągając dochód z najmu mieszkania i nie korzystającą ze świadczeń pomocy społecznej, gdyż w przeciwnym razie miałby dużo większe szanse na "uznaniową przychylność organu" . Podniósł, że Burmistrz nie uwzględnił okoliczności, że odwołujący się z własnej inicjatywy powiadomił MOPS o wygaśnięciu uprawnień do otrzymywania świadczenia wychowawczego lecz skupił się na ocenie sytuacji materialnej usiłując ustalić realną możliwość spłaty zadłużenia, przy czym położył nacisk na ustalenie osobistej sytuacji materialnej odwołującego się a nie sytuacji rodziny, w szczególności uczących się dzieci. Zwrócił uwagę, że wykazana przez niego kwota 1200 złotych, jaka pozostaje na utrzymanie po opłaceniu stałych wydatków, oscyluje poniżej wskaźnika minimum socjalnego w związku z czym nie jest w stanie wygospodarować dodatkowych środków na spłatę zadłużenia. Tym samym pogorszeniu ulegnie nie tylko sytuacja odwołującego się. Zwrócił ponadto uwagę, że organ I instancji nie podał powodów, dla których odmówił umorzenia odsetek ustawowych oraz wstrzymania naliczania odsetek. Nie odniósł się także do wniosku o ponowne przeliczenie odsetek z uwzględnieniem okresów, na trwanie których odwołujący się nie miał wpływu i zaniechał przekazania zestawienia wskazującego, za jakie okresy naliczono odsetki.

Odwołujący się wniósł o zmianę decyzji w tym ponowne, rzetelne i obiektywne rozpatrzenie wniosku z [...] września 2021r.. Ponowił prośbę o rozłożenie należności głównej na raty po 50 złotych miesięcznie oraz zastosowanie ulgi w spłacie polegającej na umorzeniu naliczonych odsetek oraz wstrzymanie ich naliczania tudzież sprostowanie uzasadnienia zawierającego nieprawdziwe stwierdzenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. po rozpoznaniu powyższego odwołania decyzją z dnia [...] grudnia 2021r. orzekło o uchyleniu decyzji organu I instancji w całości i orzekło o:

1. odmowie rozłożenia na raty kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego za okres od 1 września 2020r. do 28 lutego 2021r. na M. K. w wysokości 3000,00 złotych

2. odmowie umorzenia odsetek od przedmiotowej kwoty

W uzasadnieniu decyzji odwoławczej Kolegium przypomniało treść decyzji organ I instancji i zasadnicze motywy tej decyzji oraz przytoczyło brzmienie art. 25 ust. 1 i ust. 10 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Podzielając stwierdzenie organu I instancji, że decyzja o zastosowaniu wymienionej przepisem ulgi ma charakter uznaniowy, Kolegium podało, że dokonanie prawidłowego osądu sprawy nie nastręczało Kolegium większych trudności jako, że odwołujący się jest osobą stosunkowo majętną i dysponuje stałym źródłem dochodu. Prowadzi wspólne gospodarstwo z żoną D. K., przy czym oboje legitymują się wyższym wykształceniem i pozostają aktywni zawodowo. Nic nie wskazuje na to ażeby sytuacja rodziny miała ulec pogorszeniu. Wnioskodawca z tytułu zatrudnienia w Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w B. uzyskuje wynagrodzenie netto w wysokości ok. 5.100 złotych miesięcznie a jest to kwota po potrąceniu pożyczek. Ponadto wnioskodawca uzyskuje stały dochód z tytułu wynajmu jednej z nieruchomości, do której przysługuje mu tytuł prawny – w wysokości 1500 zł miesięcznie.

Kolegium podkreśliło, że organ I instancji rozkładając na raty kwotę nienależnego świadczenia kierował się tym, że wydatki odwołującego się w sierpniu 2021r. były wyższe od osiągniętych dochodów. Nie można jednak tracić z pola widzenia, że ustawodawca nie wskazał kierunku badania sprawy pod kątem istnienia szczególnie uzasadnionego przypadku dotyczącego rodziny. Toteż należy przyjąć, że przy czynieniu ustaleń na okoliczność zaistnienia owej niedookreślonej przesłanki decydujące znaczenie ma aktualny stan rzeczy a o zastosowaniu ulgi nie przesądza dochód osiągnięty w konkretnym miesiącu. Kolegium podkreśliło przy tym, że skarżący nie ujawnił wysokości dochodu żony ani nie zgłosił żadnych problemów zdrowotnych ograniczając się do określenia kosztów leczenia w sierpniu 2021r. Zdaniem Kolegium z akt sprawy wylania się obraz dłużnika znajdującego się w uprzywilejowanej pozycji w stosunku do innych podmiotów zobowiązanych do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Należności cywilnoprawne, które ciążą na odwołującym się nie korzystają z pierwszeństwa przed wierzytelnościami Skarbu Państwa. Sytuacja strony winna być oceniana poprzez pryzmat sytuacji innych beneficjentów pomocy państwa. Kolegium z urzędu jest wiadomym, że organy pierwszej instancji częstokroć odmawiają jakiejkolwiek ulgi spłacie należności publicznoprawnych w wiele wyższej wysokości, osobom schorowanym czy pozostającym bez jakiegokolwiek stałego źródła utrzymania. Zatem uznanie, że rodzina G. K. znalazła się w szczególnej sytuacji, która to wyklucza możliwość jednorazowej spłaty zobowiązania świadczy o istotnym przekroczeniu granic uznania administracyjnego, co doprowadziło do wydania decyzji rażąco naruszającej interes społeczny. Jakkolwiek G. K. ma interes w udzielaniu mu wnioskowanych ulg, nie podobna go uznać słusznym. Kolegium zważyło bowiem na drastyczną dysproporcję pomiędzy kwotą, jaką wnioskodawca winien zwrócić Skarbowi Państwa a uzyskiwanymi, stałymi dochodami. Nadto odwołujący się posiada kapitał ulokowany w nieruchomościach i pobiera z tego tytułu stale pożytki. Dlatego jednorazowa spłata kwoty oscylującej wokół 3 tysięcy złotych, wbrew temu, co twierdzi organ pierwszej instancji, nie utrudni prawidłowego funkcjonowania rodziny wnioskodawcy i nie uniemożliwi zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych.

Z tych przyczyn Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że nie może zaaprobować istnienia w obrocie prawnym decyzji organu I instancji a ponieważ zgromadzony materiał dowodowy uznało za wystarczający dla rozstrzygnięcia o zasadności żądań wnioskodawcy, oceniło, że istnieją w sprawie podstawy do przełamania zakazu reformationis in peius tj. rozstrzygnięcia na niekorzyść strony odwołującej się z uwagi na to, że pozostawienie w obrocie prawnym decyzji organu I instancji rażąco naruszyłoby interes społeczny.

W skardze wniesionej do sądu administracyjnego na powyższą decyzję ostateczną G. K. zarzucił Kolegium, że w sposób nieuprawniony i niezasadny zastosowało przełamanie zakazu określonego art. 139 K.p.a. wydając w postępowaniu odwoławczym decyzję niekorzystną dla odwołującego się. Skarżący nie zgodził się, że zastosowanie w jego sytuacji ulgi w spłacie należności rażąco naruszy prawo lub interes społeczny. Zdaniem skarżącego Kolegium nie doprecyzowało w jaki sposób rozłożenie należności na raty miałoby rażąco naruszyć prawo lub interes społeczny i to w sytuacji, gdy skarżący w prowadzonym postępowaniu dowiódł, że jednorazowa spłata zobowiązania z uwagi na brak możliwości kredytowych jest niemożliwa a wyższe raty pomniejszą możliwość realizacji podstawowych potrzeb życiowych jego rodziny, w szczególności uczących się dzieci, które – jak podkreślił – także stanowią część społeczeństwa i nie powinny być ofiarami nieprawidłowego (zachowawczego) stosowania przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Skarżący zgłosił także zastrzeżenia wobec stylu uzasadnienia decyzji. Podniósł, że Kolegium w żaden sposób nie ustosunkowało się do większości sformułowanych w odwołaniu kwestii a sytuacja rodzinna skarżącego oceniło w sposób dyskryminujący uznając, że skarżący będąc osobą pracującą, zatrudnioną na stale, posiadającą własne mieszkanie przeznaczone do wynajmu, nie będzie miał problemu ze spłatą orzeczonego zobowiązania. Zdaniem skarżącego w sprawie zostało dowiedzione, ze jego dochody po uregulowaniu niezbędnych opłat nie pozwalają na jednorazową spłatę zobowiązania. Ponadto Kolegium pozbawił go ulgi przyznanej przez Burmistrza A. tylko dlatego, że w ocenie organu, dysponując budżetem na poziomie 6,5 tysiąca złotych nie powinien mieć problemu ze spłatą zobowiązania. Teza ta jest obarczona błędem, bo wysokość budżetu winna być skorelowana z sumą niezbędnych opłat – zobowiązań cyklicznych zawartych przed powstaniem orzeczonego zobowiązania. Skarżący nie zgodził się ze stwierdzeniem, że pobierając świadczenie 500 plus korzystał z szeroko rozumianej pomocy społecznej i stwierdził, że z motywów rozstrzygnięcia wywiódł, iż gdyby nie inwestował wcześniej w swój rozwój oraz budowę pozycji materialnej a pozostawał na utrzymaniu państwa, decyzja SKO byłaby dla niego korzystna.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżanej decyzji i zobowiązanie właściwego organu do rzetelnego wyliczenia odsetek z uwzględniłem faktu, że [...] marca 2021r. z własnej inicjatywy powiadomił MOPS o zmianach w sytuacji życiowej mogących mieć wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego oraz z uwzględnieniem okresów, w których ze względu na trwające procedury odwoławcze, naliczanie odsetek powinno być zawieszone, anulowanie naliczonych kosztów upomnień oraz przedwczesnych egzekucji, zbadanie i ustosunkowanie się do wszystkich podniesionych w odwołaniu zarzutów oraz zastosowanie ulgi w postaci całkowitego umorzenia zobowiązania będącego przedmiotem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 25 ust 10 ustawy o pomocy Państwa w wychowywaniu dzieci w związku z wystąpieniem przesłanek określonych w art. 145 par. 1 ust. 5 K.p.a.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje;

Skarga podlegała uwzględnieniu albowiem zaskarżona decyzja ostateczna została wydana z naruszeniem wynikającego z art. 139 K.p.a. zakazu pogarszania sytuacji strony w administracyjnym postępowaniu odwoławczym, zwanego zakazem "reformationis in peius".

Instytucja zakazu reformationis in peius należy do podstawowych gwarancji procesowych prawa obrony strony. Wyraża się przyjęciem w art. 139 K.p.a., że organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Istota zakazu polega na tym, że organ odwoławczy nie może zmienić ani uchylić rozstrzygnięcia zawartego w decyzji organu I instancji na niekorzyść strony odwołującej się. Ustawodawca nie definiuje terminu "wydanie orzeczenia na niekorzyść strony" a w konsekwencji orzeczeniem na niekorzyść odwołującej się strony będzie każde rozstrzygnięcie, które pogarsza sytuację odwołującego się w stosunku do tej, jaką miał przed wniesieniem odwołania, przy czym pogorszenie to nie musi dotyczyć wyłącznie jego praw czy obowiązków wynikających z prawa materialnego, ale także pewnych uprawnień faktycznych czy procesowych, powstałych w wyniku wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy nie może orzec w sposób, który pogarsza sytuację prawną ukształtowaną decyzją organu I instancji. Odstąpienie od zakazu reformationis in peius jest dopuszczalne wyłącznie z przyczyn podanych w przepisie art. 139 K.p.a. tj. gdy decyzja organu I instancji rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny, przy czym organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji winien wykazać wystąpienie w sprawie podstaw do zastosowania wyjątków uzasadniających odstąpienie od zakazu.

Przez pojęcie "rażącego naruszenia prawa" rozumie się naruszenie przepisu prawa, którego treść nie budzi wątpliwości co do bezpośredniego rozumienia a zatem ocena rozstrzygnięcia organu wydanego z rażącym naruszeniem prawa jest oczywista i nie wymaga zabiegów interpretacyjnych (rozstrzygnięcie organu I instancji jest ewidentnie sprzeczne z wyraźnym i nie budzącym wątpliwości przepisem) a także gdy skutki decyzji są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymogów praworządności. Głębsze rozważania co do przesłanki "rażącego naruszenia prawa" są zbyteczne albowiem w sprawie niniejszej nie miało miejsca wydanie decyzji organu I instancji z rażącym naruszeniem prawa. Organ I instancji ocenił bowiem wniosek skarżącego o zastosowanie ulg w spłacie przypisanego do zwrotu nienależnego świadczenia wychowawczego w oparciu o przepis art. 25 ust. 10 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w brzmieniu ustawy obowiązującym w dacie wydawania decyzji, opublikowanym w Dzienniku Ustaw z 2019r. pod poz. 2407. Przepis ten stanowi, że organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, może umorzyć kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Wnioskiem z dnia [...] września 2021r. skierowanym do Burmistrza Miasta A. skarżący G. K. wniósł o rozłożenie spłaty należności przypisanej do zwrotu na raty w kwotach po 50 złotych miesięcznie, o umorzenie odsetek naliczonych i wstrzymanie ich dalszego naliczania po ponownym przeliczeniu kwoty odsetek. Organ I instancji decyzją z dnia [...] października 2021r. (nr [...]) po rozpoznaniu opisanego wniosku szczegółowo odniósł się do wszystkich żądań skarżącego orzekając punktowo o:

- odmowie rozłożenia na raty w wysokości po 50,00 złotych miesięcznie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego na syna M. K. za okres od 1 września 2020r. do 28 lutego 2021r. (pkt 1 decyzji);

- odmowie umorzenia odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego (pkt 2 decyzji);

- odmowie wstrzymania naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego (pkt 3 decyzji);

- rozłożeniu na raty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego w łącznej kwocie 2915,32 złotych oraz ustawowych odsetek za opóźnieni , których wysokość na dzień wydania decyzji wynosi 140,90 złotych (pkt 4 decyzji);

- ustaleniu rat w wysokości po 200 złotych miesięcznie, płatnych do końca każdego miesiąca począwszy od listopada 2021r. do całkowitej spłaty zadłużenia (pkt 5 decyzji).

Decyzja organu I instancji znajdowała oparcie w zacytowanym przepisie art. 25 ust. 10 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci i wynikała z realizacji wniosku strony. Nie była decyzją wydaną z naruszeniem prawa materialnego natomiast niepodzielona przez organ odwoławczy ocena organu I instancji wystąpienia szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji rodziny, przemawiająca za zastosowaniem ulgi w postaci rozłożenia należności na raty w kwotach po 200 złotych miesięcznie, nie stanowiła rażącego naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów.

Przesłanka "rażącego naruszenia interesu społecznego", której dopatrzył się organ odwoławczy w decyzji organu I instancji, w literaturze przedmiotu i orzecznictwie jest przedstawiana jako takie naruszenie dóbr szczególnie chronionych przez prawo, które jednocześnie można zakwalifikować jako "nierażące" naruszenie prawa, przy czym ustalenie znaczenia interesu społecznego (publicznego) możliwe jest tylko w odniesieniu do konkretnej sprawy. Organ stosujący prawo sam musi ustalić, co w danej sytuacji stanowi interes ogólny (społeczny, publiczny), jak również to, co może być z nim sprzeczne w sposób rażący. Interes społeczny jest przedstawiany jako wszystko, co jest zgodne z przepisami prawa i jest korzystne dla społeczeństwa jako całości. Dobrami szczególnie chronionymi na drodze administracyjnoprawnej jest życie i zdrowie ludzi, ważne interesy gospodarki narodowej i ważne interesy państwa tj. dobra objęte katalogiem zawartym w art. 161 K.p.a. Interes społeczny zaliczany jest do klauzul generalnych o dużym stopniu ogólności

Obie wyżej wskazane przesłanki przełamujące zakaz reformationis in peius nie podlegają wykładni rozszerzającej albowiem stanowią wyjątek od ogólnej zasady o dużej doniosłości prawnej a każdy wyjątek musi być interpretowany ścieśniająco.

W okolicznościach niniejszej sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. odmawiając skarżącemu jakiejkolwiek ulgi w spłacie należności w sytuacji gdy potrzebę zastosowania ulgi dostrzegł organ I instancji, nie wyjaśniło w uzasadnieniu decyzji jaki konkretnie interes społeczny został naruszony faktem rozłożenia na raty spłaty zadłużenia w sposób przyjęty przez organ I instancji. Ograniczyło się do stwierdzenia, że skoro kwota zadłużenia jest mniejsza niż miesięczny dochód skarżącego, a sytuacja materialna skarżącego jest lepsza od sytuacji wielu innych dłużników, nie istnieje potrzeba zastosowania ulgi. Kolegium pominęło konieczność rozważenia przesłanek do zastosowania ulgi (ulg) w świetle "szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji rodziny", które to okoliczności mają szerszy wymiar niż proste zestawienie kwoty miesięcznego dochodu z wysokością zadłużenia. Kolegium nie odniosło się do podnoszonych w odwołaniu okoliczności bieżącego przeznaczania całości dochodu na potrzeby rodziny, w tym także dzieci skarżącego z poprzedniego małżeństwa, co utrudnia jednorazową spłatę zadłużenia. W interesie ogólnym leży odzyskanie nienależnie pobranych świadczeń i jeżeli zastosowana pomoc w spłacie zadłużenia przyczynia się realnie do odzyskania przypisanej do zwrotu kwoty, nie dochodzi do naruszenia interesu społecznego.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i konieczności ponownego rozpatrzenia odwołania (art. 145 par. 1 pkt 1 lit. ,,c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi)