Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 125/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-07-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 613  Ochrona środowiska i ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędziowie : WSA Krystyna Daniel AWSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Protokolant : Edyta Domagalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2006 r. sprawy ze skargi L.S.. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego L.S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 15 grudnia 2000 r. (data wpływu) L.S. wystąpił do Wójta Gminy w O z wnioskiem o zakazanie J.M. w drodze decyzji - na podstawie art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska - parkowania samochodów "TIR" na należącej do J.M. działce nr "1" a tym samym o zapobieżenie skażeniu środowiska, a szczególnie działki wnioskodawcy graniczącej bezpośrednio z nieruchomością J.M.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r., znak: [...] po rozpatrzeniu odwołania L.S. od decyzji z dnia [...] sierpnia 2002 r. znak: [...] Wójta Gminy O. umarzającej postępowanie w sprawie uciążliwości prowadzenia działalności gospodarczej przez J.M. na działce nr ew. "2", działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2002 r. Wójt Gminy O. po rozpatrzeniu skargi L.S. na działalność J.M., który parkuje na swojej działce (nr ew. "2" położonej we C.), samochody ciężarowe i przeprowadza remonty oddziaływując w ten sposób negatywnie na środowisko, umorzył postępowanie w tej sprawie. W uzasadnieniu swojej decyzji organ pierwszej instancji podał, iż niniejsza sprawa była rozpatrywana w oparciu o przepis art. 363 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62, poz. 627 z późn. zm.), w myśl którego, wójt może w drodze decyzji nakazać osobie fizycznej eksploatującej instalacje w ramach zwykłego korzystania ze środowiska lub eksploatującej urządzenie wykonane w określonym czasie czynności zmierzającej do ograniczenia ich negatywnego oddziaływania na środowisko. Podniesiono, że w toku postępowania organ pierwszej instancji przeprowadził wizje lokalne w dniach 19 kwietnia 2001 r. i 21 czerwca 2001 r., które potwierdziły fakt parkowania na posesji: ciągnika rolniczego Ursus, naczepy samochodowej i dźwigu na Starze 60, samochodu ciężarowego Volvo i ciągnika Ursus. Z wyjaśnień uzyskanych na rozprawie administracyjnej w dniu 27 listopada 2001 r. z udziałem wszystkich zainteresowanych stron wynika, że ciągniki parkują na działce jedynie przez kilka dni w roku, ze szczególnym nasileniem w okresie zimowym jednakże posiadają zabezpieczenia ekologiczne. Załączone kserokopie dokumentów EURO 1 i EURO 2 świadczą o tym, że posiadany tabor spełnia wymagane prawem normy ochrony środowiska oraz że naprawy samochodów odbywają się w serwisowanych warsztatach nie zaś na działce J.M.

Wskazano też, że organ pierwszej instancji uzyskał opinię Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w zakresie badania gleby na działkach należących do wnoszącego skargę L.S. oraz J.M. w miejscowości C. oraz zostały przeprowadzone badania zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego związane z działalnością prowadzoną na działce J.M., wykonane przez biegłego z listy Wojewody P. Obydwa powyższe dokumenty nie potwierdziły negatywnego oddziaływania prowadzonej przez J.M. działalności w stopniu zagrażającym środowisku tj. wodzie, glebie, powietrzu.

Wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi L.S. organ pierwszej instancji umorzył postępowanie w niniejszej sprawie uznając je za bezprzedmiotowe.

Od decyzji Wójta Gminy O. odwołał się L.S. wnosząc o likwidację Bazy Transportowej na działce J.M. i przemieszczenie jej poza teren tej działki ewentualnie o ustalenie strefy ochronnej wokół bazy. Odwołujący się twierdzi, że w okresie od 4 stycznia 2000 r. do 17 sierpnia 2002 r. J.M. prowadzi na swojej działce działalność gospodarczą, na dzień złożenia odwołania w obrębie działki parkowało osiem samochodów ciężarowych z naczepami typu "TIR" oraz wiele innych niezidentyfikowanych pojazdów, np. wojskowych, napędzanych olejem. Na placu przeprowadzane są przeglądy techniczne, remonty bieżące i kapitalne, myte są pojazdy. Odwołujący się podnosi, iż działalność prowadzona przez J.M. stwarza uciążliwość dla jego działki bezpośrednio sąsiadującej z gruntem J.M. poprzez hałas, zanieczyszczenie wód gruntowych i podziemnych i powietrza. Odwołujący się odniósł się również do przeprowadzonych przez Inspekcję Ochrony Środowiska w K. w dniu 6 czerwca 2002 r. wyników badań gleby na spornych działkach i powołując się na opracowane przez Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa w P. - "Podstawy oceny chemicznego zanieczyszczenia gleb" twierdzi, iż jego działka została skażona w stopniu II a działka J.M. w stopniu III. Z trzech prób gleby dokonanych na działce skarżącego najwięcej uwag dotyczy próby nr 0544 z odległości 1,20m od jego domu mieszkalnego. Zdaniem odwołującego się, próba ta potwierdziła III stopień zanieczyszczenia gleby i nie ma na to wpływu okoliczność, że została pobrana z odległości 72m od krawędzi jezdni drogi krajowej Nr [...] oraz 59m od krawędzi jezdni drogi gminnej. L.S. zadeklarował się zlecić wykonanie badań w tym zakresie innej jednostce badawczej w trosce o bezstronną analizę wyników.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że przedmiotem żądania odwołującego się jest całkowita likwidacja Bazy Transportowej na działce J.M., a z tym wiąże się zaprzestanie prowadzenia przez niego działalności gospodarczej na swoim gruncie. Tak sprecyzowane żądanie odpowiada dyspozycji art. 364 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, stosownie do którego: "Jeżeli działalność prowadzona przez podmiot korzystający ze środowiska albo osobę fizyczną powoduje pogorszenie stanu środowiska w znacznych rozmiarach lub zagraża życiu lub zdrowiu ludzi, wojewódzki inspektor ochrony środowiska, wyda decyzję o wstrzymaniu tej działalności w zakresie, w jakim jest to niezbędne dla zapobieżenia pogarszaniu stanu środowiska". Kolegium podniosło, że w tej konkretnej sytuacji przepis powyższy oznacza, że organem właściwym do załatwienia wniosku sprecyzowanego przez L.S. jest Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska, a zatem do tego organu strona powinna zwrócić się ze swoim żądaniem.

Wskazano, że w świetle całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności opinii Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w K. z dnia 10 lipca 2002 r. znak: [...] oraz analizy uciążliwości wykonanej przez mgr K.W. biegłego z listy Wojewody P. o specjalności "Oceny Oddziaływania na Środowisko" zasadne jest stanowisko organu pierwszej instancji, iż brak jest jednoznacznych dowodów wskazujących, że działalność J.M. prowadzona jest w stopniu zagrażającym środowisku, tj. wodzie, glebie, powietrzu w obrębie sąsiedniej działki. Również dowód w postaci oświadczenia prof. B.K. z dnia 2 grudnia 2002 r. jaki odwołujący się przedłożył do akt sprawy w tym zakresie nie zawiera żadnych ustaleń.

Kolegium wskazało, że z powołanej opinii Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska wynika, że wykonane oznaczenia zawartości metali ciężkich we wszystkich próbach, mieszczą się w wartościach powszechnie spotykanych w glebach na terenie Polski. W pobranych próbkach nie stwierdzono obecności węglowodorów aromatycznych jednopierścieniowych. Tylko jedna próbka pobrana na działce J.M. wykazała silne zanieczyszczenie substancjami ropopochodnymi, które zakwalifikowano jako zanieczyszczenie o charakterze lokalnym. J.M. posiada dokumenty EURO 1 i EURO 2, świadczące o tym, że środki transportu, jakimi dysponuje spełniają przewidziane prawem europejskie normy ochrony środowiska. Ponadto w ocenie zanieczyszczenia środowiska nie można pominąć również faktu położenia działki L.S. w pobliżu dwóch dróg publicznych, w tym jednej drogi krajowej.

Biorąc pod uwagę ustalenia organu pierwszej instancji Kolegium stwierdziło, że brak jest podstaw do zastosowania trybu przewidzianego wart. 363 cyt. ustawy Prawo ochrony środowiska, a zatem postępowanie przed organem pierwszej instancji należało umorzyć jako bezprzedmiotowe.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r., znak: [...] złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie L.S. oświadczając, że nie zgadza się z treścią tej decyzji.

Skarżący wskazuje, że w swoim odwołaniu z dnia 17 sierpnia 2002 r. domagał się: 1) likwidacji Bazy Transportowej J.M. i przemieszczenia jej poza teren działki J.M. nr ewidn. "2" ponieważ J.M. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą Przewozy Międzynarodowe "I.T.E.". W ocenie skarżącego lokalizacja w/w Bazy Transportowej jest samowolą J.M. i niezgodna z Miejscowym Planem Ogólnym Zagospodarowania Przestrzennego Gminy O. Uchwalonym Uchwałą Nr [...] Gminnej Rady Narodowej z dnia [...] listopada 1989 r. spowodowania przez organ odwoławczy, aby Wójt Gminy w O. ustalił strefę ochronną zgodnie z obowiązującymi przepisami i normami, czyli ustalił odległość parkowania samochodów ciężarowych z naczepami typu "TIR" dla wyliczonej i docelowej ilości tych pojazdów, aby emisja spalin i gazów oraz produktów pochodzenia ropopochodnego nie spowodowała zanieczyszczenia gleby uprawnej, warzyw, wód gruntowych i podziemnych, powietrza, hałasów, wibracji i aby w/w uciążliwości nie przedostawały się na teren działki warzywnej skarżącego, nawet w dopuszczalnych normach, ponieważ dopuszczalne normy stosuje się z obiektów użyteczności publicznej np. dróg krajowych i gminnych.

Powyższe żądania skarżący podtrzymał również w skardze do sądu administracyjnego.

Skarżący podnosi także, że w piśmie z dnia 4 listopada 2002 r. skierowanym do Urzędu Gminy w O. i do wiadomości Samorządowego Kolegium Odwoławczego przesłał Zarządzenie Prezesa Centralnego Urzędu Gospodarki Wodnej z dnia 30 maja 1967r w sprawie szerokości stref ochronnych ustanowionych dla ochrony powietrza atmosferycznego przed zanieczyszczeniem (Mon. Poi. Nr 32 póz. 152) gdzie przez analogię można było przyjąć, że klasa V szerokość strefy ochronnej wynosi 50,00m dla Baz Transportu i Sprzętu, ponieważ obowiązuje zasada, że jeżeli nie mą aktualnych rozporządzeń wykonawczych to należy przyjmować rozporządzenia wykonawcze z lat ubiegłych.

Skarżący podaje, że na w/w żądania nie otrzymał żadnej decyzji od Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

W dalszej części uzasadnienia skargi skarżący wskazuje, że o zmianę parkowania samochodów ciężarowych z naczepami typu "TIR" na działce nr. ew. "2" J.M. wystąpił do Wójta Gminy w O. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w K. mgr inż. S.S. pismem z dnia 13 kwietnia 2001 r. i pismem z dnia 21 września 2001 r., lecz w/w pisma nie przyniosły żadnego skutku, ponieważ Wójt Gminy w O. twierdził, "że do tego niema podstaw prawnych". Z tym samym żądaniem o przemieszczenie samochodów ciężarowych z naczepami typ "TIR" poza teren działki J.M. wystąpił na piśmie do Wójta Gminy w O. Starosta S. pismem z dnia 26 października 2001 r., lecz bez skutku ponieważ Wójt Gminy w O. w dalszym ciągu twierdził, że jest brak podstaw prawnych do wydania stosownej decyzji.

Skarżący sygnalizuje, że działka J.M. o nr ew. "2" i pow. 5451,00m2 położona jest w miejscowości C., gm. O., pow. S. w terenie oznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego symbolem 3,15 MN, MR oraz RP, RO (teren zabudowy zagrodowej z dopuszczeniem budownictwa jednorodzinnego oraz częściowo teren upraw rolniczych). Dla terenów zabudowy zagrodowej i jednorodzinnej oznaczonych w planie symbolem MR, MN, dopuszcza się lokalizację wszelkiego rodzaju usług nie powodujących pogorszenia stanu środowiska, dla których nie jest wymagane opracowywanie ocen oddziaływania na środowisko, a uciążliwość ich jest okresowa i nie wykracza poza granice działek. Skarżący podaje, że w uciążliwość działki J.M. wykracza poza jej granice, przedostaje się na działkę skarżącego i powoduje skażenie gleby II stopnia (skażenia wód i powietrza nie badano). Zanieczyszczenia gleby uprawnej potwierdziły badania. laboratoryjne opracowane przez Laboratorium Inspekcji Ochrony Środowiska, Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w K. pismem z dnia 6 czerwca 2002 r. Zgodnie z tym opracowaniem na działce J.M. w odległości 3m od działki warzywnej skarżącego próbka Nr 0540 wykazała 1225,00ąg/kg wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych, tj. przekroczenie normy o 225qg/kg. Tymczasem od dnia 9 września 2002 r. obowiązuje Rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie standardów jakości gleby i ziemi, gdzie dopuszczalna wartość zanieczyszczenia w glebie i ziemi wynosi 1 mg/kg suchej masy wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych WWA. Próbka Nr 0541 w odległości 4m od działki warzywnej skarżącego wykazała kadm mgCd/kg 1,013 (przekroczenie normy o 0,013 mgCd/kg) oraz 1592,00 ąg/kg wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych (przekroczenie normy o 592,00 ąg/kg) i 5016,80 mg/kg węglowodorów ropopochodnych (przekroczenie normy o 4966,80 mg/kg). Skarżący wskazuje, że jest to lll-ci stopień zanieczyszczenia gleby w/g Tabeli 12 Po.dstawy Oceny Chemicznego Zanieczyszczenia Gleb, w Metale Ciężkie, Siarka i WWA opracowanej przez Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa w P. Nie badano zanieczyszczenia wód gruntowych i podziemnych pomimo, że na działce warzywnej skarżącego znajduje się studnia kopana o głębokości 15m i nie badano też zanieczyszczenia powietrza.

Skarżący twierdzi, że powyższe zanieczyszczenia pochodzą z emisji spalin z samochodów ciężarowych z naczepami typu "TIR" parkowanych, remontowanych i mytych na działce J.M. w odległości 3-m od działki skarżącego, po czym analizuje z tego punktu widzenia wskazaną wyżej dokumentację.

W ocenie skarżącego nie ma podstaw don twierdzenia, że zanieczyszczenia przenoszą się z drogi krajowej Nr [...] S. - O. i drogi gminnej. Stwierdzenie to podważa również Prof. B.K. w piśmie z dnia 2 grudnia 2002 r.

Skarżący kwestionuje również rzetelność badań i opinii sporządzonych przez biegłego z listy Wojewody P. - K.W. Podnosi, że opinia ma charakter teoretyczny a ponadto została sporządzana na prywatne zlecenie J.M.

Skarżący wskazuje także, że baza transportowa J.M. jest samowolą i powinna ulec całkowitej likwidacji, gdyż J.M. nie posiada na nią decyzji o lokalizacji (o likwidację bazy skarżący wystąpił do Inspekcji Ochrony Środowiska w K. pismem z dnia 28 grudnia 2002r.). Okoliczności związane z koniecznością zaprzestania prowadzenia działalności przez J.M. w związku z tym nie interesują skarżącego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i jego argumentację oraz wniósł o oddalenie skargi.

Odnosząc się do zarzutów skargi podniesiono, że obydwa ze zgłoszonych przez skarżącego żądań pozostają poza zakresem rozstrzygnięć należących do właściwości wójta. Ponadto w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji Kolegium informowało skarżącego, iż zgodnie z art. 364 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62, poz. 627) tylko wojewódzki inspektor ochrony środowiska jest właściwy do wydania decyzji o wstrzymaniu działalności powodującej pogorszenie stanu środowiska. Ze wskazanej drogi skarżący skorzystał, o czym świadczy informacja podana przez niego w uzasadnieniu przedmiotowej skargi.

Wskazano, że ustanawianie strefy ochronnej dla opisanej działalności również nie należy do kompetencji wójta. Ponadto Kolegium nie znalazło podstaw prawnych do ustalenia strefy ochronnej dla działalności prowadzonej przez J.M. Każdorazowe ustalenie strefy ochronnej musi wynikać wprost z przepisów prawa i tak np. ustalenie strefy ochronnej ujęcia wody reguluje art. 51 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. Nr 115, poz. 1229).

Kolegium wskazało też, że przepisy na które powołuje się skarżący, tj. zarządzenie Prezesa Centralnego Urzędu Gospodarki Wodnej z dnia 30 maja 1967 r. w sprawie szerokości stref ochronnych ustanowionych dla ochrony powietrza atmosferycznego przed zanieczyszczeniem (M.P. Nr 32, poz. 152) nie obowiązuje od dnia 1 września 1980 r. Zostało ono pośrednio uchylone przez art. 117 pkt 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. Ochrona i kształtowanie środowiska. Przepisy tej ostatniej ustawy uchyliły bowiem ustawę z dnia 21 kwietnia 1966 r. o ochronie powietrza atmosferycznego przed zanieczyszczeniem (Dz.U. Nr 14, poz. 87), a wraz z nią wszystkie przepisy wykonawcze wydawane w oparciu o te ustawę, w tym rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 marca 1967r. w sprawie stref ochronnych ustanawianych dla powietrza atmosferycznego przed zanieczyszczeniem (Dz.U. Nr 15, poz. 66) i wydane w oparciu o to rozporządzenie - wymienione wyżej zarządzenie Prezesa CUGW.

W ocenie Kolegium postępowanie prowadzone przed organem pierwszej instancji nie ujawniło jakoby oddziaływanie przedsięwzięcia prowadzonego przez J.M. wykraczało poza obszar jego działki. Potwierdzeniem takiego stanowiska jest opinia Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, z której ustaleń wynika, że wykonane oznaczenia zawartości metali ciężkich we wszystkich próbach mieszczą się w wartościach powszechnie spotykanych w glebach na terenie Polski. Również analiza uciążliwości wykonanej na prywatne zlecenie przez mgr K.W. biegłego z listy Wojewody P. o specjalności "Oceny oddziaływania na środowisko" wykazała, że działalność J.M. związana z garażowaniem pojazdów i diagnostyką nie będzie miała znaczącego wpływu na wzrost zanieczyszczeń powietrza w tym rejonie i nie będzie stwarzać zagrożenia tak dla zdrowia mieszkańców jak i zanieczyszczenia innych elementów środowiska tj. wody i gleby.(k. Nr 74 i nast).

Kolegium stwierdziło, że nie bez znaczenia w sprawie jest fakt, że działka L.S. znajduje się w sąsiedztwie drogi krajowej Nr [...] oraz drogi gminnej, które również mogą niekorzystnie na nią oddziaływać. Nie da się więc rozdzielić, jakie zanieczyszczenia mogą pochodzić z prowadzonej przez J.M. działalności, a jakie są efektem eksploatacji dróg. Podkreślono także, że samochody, którymi dysponuje J.M. posiadają dokumenty EURO 1 i EURO 2, w zakresie europejskich norm ochrony środowiska.

W tym stanie rzeczy Kolegium stwierdziło, że Wójt Gminy O. nie miał podstaw do zastosowania trybu przewidzianego w art. 363 ustawy Prawo ochrony środowiska, tj. nakazania w drodze decyzji administracyjnej wykonania w określonym czasie czynności zmierzających do ograniczenia ich negatywnego oddziaływania na środowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone - czyli również w sytuacji niniejszej sprawy ze skargi L.S. - podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, iż sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Oznacza to, iż w przedmiotowej sprawie sąd bierze pod uwagę przede wszystkim obowiązujące w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia regulacje ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2001 r., nr 62, poz. 627 z późn. zm.) oraz przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Ponadto zgodnie z art. 133 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, a przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów jest dopuszczalne, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie (art. 106 § 3). Materiał zgromadzony w aktach sprawy jest wystarczający dla podjęcia rozstrzygnięcia, dlatego dokumentacja dołączona do pisma skarżącego z dnia 17 czerwca 2006 r., a odczytana na rozprawie przed sądem administracyjnym, nie wpływa na wynik sprawy sądowoadministracyjnej.

Ze względu na powyższą zasadę kontroli oraz treść art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, konieczne jest podkreślenie, że przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie była wyłącznie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2002 r., znak: [...] utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2002 r. znak: [...] Wójta Gminy O. o umarzeniu postępowania w sprawie uciążliwości prowadzenia działalności gospodarczej przez J.M. na działce nr ew. "2". Podkreślić należy, że w świetle art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r, sygn. akt: FSK 2326/04). Żądania skarżącego co do likwidacji należącej do J.M. Bazy Transportowej, ze względu na to, że jest ona samowolą oraz spowodowania ustalenia strefy ochronnej zgodnie z obowiązującymi przepisami pozostają poza granicami niniejszej sprawy. Ponadto wskazany wyżej kasacyjny charakter kompetencji sądów administracyjnych wyklucza dopuszczalność merytorycznego rozstrzygania przez ten sąd spraw administracyjnych.

Postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją zostało wszczęte na wniosek L.S., właściciela działki nr "3" bezpośrednio graniczącej z działką nr "2" należącą do J.M. W swoim wniosku L.S. domagał się zakazania J.M. w drodze decyzji - na podstawie art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o, ochronie i kształtowaniu środowiska (t. jedn.: Dz.U. z 1994 r., nr 49, poz. 196 z późn. zm.) -parkowania samochodów "TIR" na należącej do J.M. działce nr "2" w celu zapobieżeniu skażeniu środowiska, a szczególnie działki wnioskodawcy graniczącej bezpośrednio z nieruchomością J.M. Przepis ten w brzmieniu obowiązującym w dacie wszczęcia postępowania stanowił, że wójt, burmistrz albo prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać użytkownikowi maszyny lub innego urządzenia technicznego wykonanie w określonym czasie odpowiednich czynności zmierzających do ograniczenia ich uciążliwości dla środowiska. W wypadku niezastosowania się użytkownika maszyny lub innego urządzenia technicznego do powyższych ustaleń, wójt, burmistrz albo prezydent miasta mógł, w drodze decyzji, nakazać unieruchomienie maszyny lub innego urządzenia technicznego, powodujących uciążliwości dla środowiska.

Zasadnie organy administracji obydwu instancji uznały, że L.S. jest stroną postępowania prowadzonego w trybie art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska. Jak słusznie podkreśla się w orzecznictwie, określenie w postępowaniu administracyjnym czynności zmierzających do ograniczenia uciążliwości dla środowiska (art. 76 cyt. ustawy) czy też wydanie stosownych nakazów użytkownikom urządzeń technicznych mogło oddziaływać bezpośrednio na sposób korzystania z nieruchomości sąsiedniej. Osoba fizyczna dotknięta tego rodzaju uciążliwościami miała interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. w żądaniu wydania przez organ administracji decyzji zmierzającej do ochrony jej interesu prawnego (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 11 października 1999 r., OPS 11/99, publ.: ONSA z 2000 r., nr 1, póz. 6, postanowienie SN z dnia 2 marca 1998 r. sygn. III ARN 39/97 (niepubl.)).

Z dniem 1 października 2001r. weszła w życie ustawa z dnia 27 kwietnia 2001r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627), z wyjątkiem art. 201-219, 272-321 i 401 ust. 2, które weszły w życie z dniem 1 stycznia 2002 r. i jednocześnie z dniem wejścia w życie ustawy Prawo ochrony środowiska, utraciła moc ustawa z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska, z wyjątkiem art. 37a (art. 1 ust. 1, art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 2001 r., nr 100, poz. 1085 z późn. zm.).

W dniu podejmowania zaskarżonej decyzji kwestie odpowiedzialności administracyjnej podmiotów korzystających ze środowiska i negatywnie oddziałujących na środowisko regulowały art. 362-375 Prawa ochrony środowiska, przy czym kontynuacją dotychczasowej regulacji art. 76 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska stał się art. 363 Prawa ochrony środowiska, stanowiący, że wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać osobie fizycznej eksploatującej instalację w ramach zwykłego korzystania ze środowiska lub eksploatującej urządzenie, wykonanie w określonym czasie czynności zmierzających do ograniczenia ich negatywnego oddziaływania na środowisko.

Organy obydwu instancji doszły do wniosku, że w braku podstaw do zastosowania art. 363 Prawa ochrony środowiska zaistniała konieczność umorzenia postępowania w sprawie jako bezprzedmiotowego. Stanowisko takie nie jest uzasadnione.

Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu.

Bezprzedmiotowość postępowania nie może być utożsamiana z bezzasadnością żądania strony. Bezzasadność żądania strony oznacza brak przesłanek do uwzględnienia jej wniosku. W przeciwieństwie do bezprzedmiotowości postępowania, bezzasadność żądania strony musi być wykazana w decyzji załatwiającej sprawę co do jej istoty, a nie prowadzić do umorzenia postępowania, gdyż - jak zasadnie podkreśla się w orzecznictwie - umorzenie postępowania w takim przypadku jest niezgodnym z prawem uchyleniem się organu od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy (wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 marca 2004 r., IV SA 3439/02, LEX nr 156962, wyrok NSA z dnia 9 marca 2000 r., IV SA 12/98, LEX nr 77609). Ewentualny brak ustawowej przesłanki uwzględnienia żądania zgłoszonego we wniosku nie czyni prowadzonego postępowania administracyjnego bezprzedmiotowym, lecz oznacza jedynie bezzasadność żądania strony.

Ze szczególnym naciskiem należy zaakcentować na gruncie niniejszej sprawy, że nie znajduje uzasadnienia w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego wydanie decyzji o umorzeniu postępowania kończącej formalnie postępowanie w sprawie, w której strona jest zainteresowana uzyskaniem decyzji merytorycznej. Jeżeli zatem wnioskodawca - L.S. wyraźnie domagał się wydania decyzji merytorycznej zakazującej J.M. parkowania samochodów "TIR" na należącej do J.M. działce nr "2" a tym samym wnosił o zapobieżenie skażeniu środowiska, a szczególnie jego działki graniczącej bezpośrednio z nieruchomością J.M., to obowiązkiem organów administracji było merytoryczne odniesienie się do treści tego żądania pod kątem jego zasadności, a nie umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. Zasadne jest stanowisko, zgodnie z którym umorzenie postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości w sytuacji, gdy istniały podstawy do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty, stanowi naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. oraz narusza interes strony skarżącej (zob.: wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2002 r., II SA/Gd 1266/00, LEX nr 76113).

Niezależnie od powyższego uchybienia organów obydwu instancji należy wskazać, że decyzja kończąca postępowanie w sprawie z wniosku L.S. zapadła przedwcześnie, a postępowanie poprzedzające jej wydanie nie było prawidłowe. Podkreślić należy, że zgodnie z jedną z zasad ogólnych postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 7 k.p.a. to na organie administracji publicznej, a nie na stronach postępowania administracyjnego ciąży obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W niniejszej sprawie organy administracji zasadniczo przerzuciły ciężar wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności na zainteresowane strony. Podkreślenia wymaga zwłaszcza okoliczność, że ustalenia poczynione w trakcie oględzin i rozprawy administracyjnej nie dają podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Wskazać należy, że zgromadzony w aktach materiał dowodowy mogący mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy - poza opinią Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w K. z dnia 10 lipca 2002 r. wykonaną na wniosek organu pierwszej instancji -jest wynikiem wyłącznych starań stron postępowania.

Zgodnie z regułami procedury administracyjnej, każdy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie powinien podlegać ocenie organów. Według art. 80 k.p.a. na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W niniejszej sprawie oceny dowodów nie dokonano. Organy analizując treść przedkładanych przez strony opinii i stanowisk nie wyrażają żadnego stanowiska -pomimo wątpliwości podnoszonych przez skarżącego - co do poprawności, rzetelności, czy zupełności dokumentacji. Przechodzą zwłaszcza do porządku nad sygnalizowanym przez skarżącego faktem, że opinia sporządzona przez biegłego z listy Wojewody P. - K.W. sporządzana została na prywatne zlecenie J.M. Podkreślenia wymaga również fakt, że oświadczenie prof. B.K. także podlega ocenie - której organy nie dokonały - w zakresie jego przydatności dla rozstrzygnięcia sprawy, skoro odnosi się ono do analizy próbki gleby dostarczonej do badania przez wnioskodawcę zmierzającego do udowodnienia swoich twierdzeń. W kontekście podnoszonych przez skarżącego zarzutów ocenie należało poddać również opinię Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w K. z dnia 10 lipca 2002 r. wykonaną na wniosek organu pierwszej instancji. Strony postępowania powinny uzyskać informację, dlaczego pewne fakty organ uznał za udowodnione, a także dlaczego oparł się na określonych dowodach, a innym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Obowiązek organu wyjaśnienia tych kwestii w uzasadnieniu decyzji wynika wprost z art. 107 § 3 k.p.a., którego regulacja jest rozwinięciem ogólnej zasady przekonywania stron wyrażonej w art. 11 k.p.a. Zauważyć należy, że z opinii Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 10 lipca 2002 r. wynika nie tylko to - co podkreśla Kolegium w uzasadnieniu swojej decyzji - że wykonane oznaczenia zawartości metali ciężkich we wszystkich próbach, mieszczą się w wartościach powszechnie spotykanych w glebach na terenie Polski, ale sygnalizowane są w tej opinii również kwestie zanieczyszczenia gruntu na nieruchomości skarżącego. Wreszcie wskazać należy, że samo powoływanie się na fakt położenia działki L.S. w pobliżu dwóch dróg publicznych, w tym jednej drogi krajowej, a w konsekwencji przyjmowanie, że położenie to ma wpływ na zanieczyszczenie środowiska, w tym działki skarżącego, nie może być wystarczającym argumentem - nawet posiłkowym - mającym znaczenie dla sprawy, o ile nie zostanie poparte konkretnymi ustaleniami w zakresie wpływu użytkowania tych dróg na zanieczyszczenie środowiska w ich okolicy. Ustaleń takich w sprawie nie poczyniono.

Na etapie postępowania wyjaśniającego, na którym zatrzymały się organy administracji nie było podstaw do podjęcia rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie. Zaskarżona decyzja jest w związku z tym wadliwa również z tego względu.

Należy wreszcie podkreślić, że na organach obydwu instancji spoczywał obowiązek zweryfikowania żądania wnioskodawcy z punktu widzenia zasadności zastosowania w sprawie wskazywanej przez niego podstawy prawnej, tj. art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska, a następnie art. 363 Prawa ochrony środowiska, a zwłaszcza dokonania wykładni pojęcia "instalacji" oraz "urządzenia", o których mowa w tym ostatnim przepisie. Dopiero uargumentowane stwierdzenie - czego organy nie uczyniły - że działalność polegająca na parkowaniu taboru samochodowego samochodów "TIR" na należącej do J.M. działce nr "1" mieści się w zakresie regulowanym art. 363 Prawa ochrony środowiska, daje podstawę do jego stosowania w sprawie.-

Powyższe uchybienia organów administracji wskazują, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem prawa, co obliguje sąd do wyeliminowania tych decyzji z obrotu prawnego.

Zgodnie z treścią art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W przedmiotowej sprawie należy stwierdzić, iż decyzje organów obydwu instancji zapadły pomimo braku należycie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, a zatem uchybienie tego rodzaju nie może być konwalidowane w postępowaniu przed organem drugiej instancji, gdyż działanie takie naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W związku z tym uchylenie w postępowaniu sądowoadministracyjnym również decyzji organu pierwszej instancji jest niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

W tym stanie rzeczy - mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270), należało uchylić zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2002 r., znak: [...] oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] sierpnia 2002 r. znak: [...] Wójta Gminy O. o umarzeniu postępowanie w sprawie uciążliwości prowadzenia działalności gospodarczej przez J. M. na działce nr ew. "2".

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r, Nr 153, poz. 1270).