Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 189/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2017-06-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 73
journal: Dz.U. 2004 nr 68 poz 622
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne
article: art. 145 § 2
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz / spr./ Sędzia WSA Kazimierz Włoch Asesor WSA Jacek Boratyn Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2017 r. spraw ze skarg A. Sp. z o.o. w T. w likwidacji na decyzje Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] stycznia 2017 r. - nr [...] , - nr [...] , - nr [...] , - nr [...] , - nr [...] w przedmiocie długu celnego oddala skargi.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Celnej, po rozpatrzeniu odwołań "A" sp. z o.o., z siedzibą

w T. (obecnie "A" sp. z o.o. w likwidacji, z siedzibą w T.)- zwanej dalej skarżącą, wydał następujące rozstrzygnięcia:

• decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...], w przedmiocie określenia skarżącej należnej kwoty wynikającej z długu celnego, powstałego

w wyniku dopuszczenia do obrotu towaru, z zastosowaniem procedur uproszczonych, zarejestrowanego pod pozycją [...], z [...] maja 2014 r., w wysokości 9 525 zł; zaksięgowania przedmiotowej kwoty, stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą prawnie należną, a kwotą wskazaną w zgłoszeniu celnym; oraz zaliczenia na poczet długu celnego kwoty 9 525 zł, przyjętej według potwierdzenia złożenia zabezpieczenia,

• decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...], w przedmiocie określenia skarżącej należnej kwoty wynikającej z długu celnego, powstałego

w wyniku dopuszczenia do obrotu towaru, z zastosowaniem procedur uproszczonych, zarejestrowanego pod pozycją [...], z [...] maja 2014 r., w wysokości 10 839 zł; zaksięgowania przedmiotowej kwoty, stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą prawnie należną, a kwotą wskazaną w zgłoszeniu celnym; oraz zaliczenia na poczet długu celnego kwoty 10 839 zł, przyjętej według potwierdzenia złożenia zabezpieczenia,

• decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...], w przedmiocie określenia skarżącej należnej kwoty wynikającej z długu celnego, powstałego

w wyniku dopuszczenia do obrotu towaru, z zastosowaniem procedur uproszczonych, zarejestrowanego pod pozycją [...], z [...] maja 2014 r., w wysokości 9 118 zł; zaksięgowania przedmiotowej kwoty, stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą prawnie należną, a kwotą wskazaną w zgłoszeniu celnym; oraz zaliczenia na poczet długu celnego kwoty 9 118 zł, przyjętej według potwierdzenia złożenia zabezpieczenia,

• decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...], w przedmiocie określenia skarżącej należnej kwoty wynikającej z długu celnego, powstałego

w wyniku dopuszczenia do obrotu towaru, z zastosowaniem procedur uproszczonych, zarejestrowanego pod pozycją [...], z [...] maja 2014 r., w wysokości 9 525 zł; zaksięgowania przedmiotowej kwoty, stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą prawnie należną, a kwotą wskazaną w zgłoszeniu celnym; oraz zaliczenia na poczet długu celnego kwoty 9 525 zł, przyjętej według potwierdzenia złożenia zabezpieczenia.

• decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...], w przedmiocie określenia skarżącej należnej kwoty wynikającej z długu celnego, powstałego

w wyniku dopuszczenia do obrotu towaru, z zastosowaniem procedur uproszczonych, zarejestrowanego pod pozycją [...], z [...] maja 2014 r., w wysokości 8 731 zł; zaksięgowania przedmiotowej kwoty, stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą prawnie należną, a kwotą wskazaną w zgłoszeniu celnym; oraz zaliczenia na poczet długu celnego kwoty 8 731 zł, przyjętej według potwierdzenia złożenia zabezpieczenia.

W stanach faktycznych przedmiotowych spraw skarżąca, działająca w charakterze przedstawiciela pośredniego z upoważnienia importera "B" sp. z o.o., z siedzibą w B. (zwanej dalej importerem), w dniach [...] i [...] maja 2015 r., złożyła w Oddziale Celnym zgłoszenia celne uzupełniające o numerach:

• [...],

• [...],

• [...],

• [...],

• [...]

Zgłoszenia te dotyczyły towaru importowanego z Ukrainy, w postaci zagęszczonego soku jabłkowego do przetwórstwa spożywczego, o liczbie Brix < 67 %, niesłodzonego, w ilościach od 22 do 24 ton.

W opisanych zgłoszeniach celnych zgłaszający zaklasyfikował importowany towar według kodu TARIC 2009 79 98 20, określając jego wartość celną na kwoty odpowiednio: 53 113 zł, 50 714 zł., 48 687 zł., 53 113 zł., 48 687 zł., oraz wnioskując każdorazowo o zastosowanie zerowej stawki celnej, w ramach kontyngentu taryfowego nr 09.3063.

Organ przyjął zgłoszenia celne strony, która złożyła zabezpieczenia kwot długów celnych, mogących powstać w przypadku nieobjęcia towaru kontyngentem.

W związku z nieprzyznaniem kontyngentu dla całości towaru objętego wyżej wymienionymi zgłoszeniami celnymi, wymagalne stały się należności celne przywozowe, określone na podstawie Taryfy Celnej Wspólnot Europejskich, z zastosowaniem konwencyjnej stawki 18%.

Importer towaru – za wyjątkiem zgłoszenia [...]- skorzystał z możliwości złożenia wniosku o zastosowanie obniżonej stawki celnej, w wysokości 14,5 %.

Powołując się na art. 78 ust. 2 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. U. UE. L. z 1992 r. Nr 302, str. 1 ze zm. )- zwanego dalej WKC, Naczelnik Urzędu Celnego podjął działania kontrolne dotyczące danych zawartych w zgłoszenia celnych importera. Na podstawie dokumentów uzyskanych od importera organ stwierdził, że podmiot ten nabył ([...] maja 2014 r.) sok jabłkowy od brytyjskiej firmy G. ([...] maja 2014 r.), po cenie jednostkowej 520 euro za tonę. Jednocześnie organ ustalił (w oparciu o treść ukraińskich zgłoszeń celnych i załączonych do nich dokumentów), że zarówno G. jak i D. nabyły przedmiotowy towar, odsprzedany następnie importerowi, od kontrahentów ukraińskich, co miało miejsce w dniach [...]

i [...] maja 2014 r. W przypadku tych transakcji, pomiędzy podmiotami ukraińskimi

i brytyjskimi, cena tony nabywanego przez spółki brytyjskie soku wyniosła 1 520 euro, jeżeli chodzi o G. i 2 550 euro w przypadku D.

Na podstawie informacji uzyskanych od ukraińskiej administracji celnej, jak również tych pozyskanych za pośrednictwem Komendy Wojewódzkiej Policji w R. wynika, że faktury dołączone do ukraińskich zgłoszeń celnych noszą te same numery i dane, co faktury dołączone do zgłoszeń celnych przywozowych. Chodzi tu

o następujące faktury:

- fakturę nr [...] z [...] maja 2014 r.,

- fakturę nr [...] z [...] maja 2014 r.,

- fakturę nr [...] z [...] maja 2014 r,

- fakturę nr [...] z [...] maja 2014 r.,

- fakturę nr [...] z [...] maja 2014 r.

Jak wynika z kolei z informacji uzyskanych od brytyjskiej administracji celnej, firma G., zarejestrowana w kancelarii sądu handlowego, nie figuruje w bazach celnych. Adres tego podmiotu został zidentyfikowany, jako dobrze znany adres wykorzystywany do odbioru korespondencji, z którego korzysta wiele firm, jednak rejestry handlowe nie są tam przechowywane. Podobnie przedstawia się sytuacja w przypadku D. – drugiego z kontrahentów importera.

Na podstawie informacji uzyskanych z Komendy Wojewódzkiej Policji w R., zgromadzonych w aktach śledztwa [...] stwierdzono, że podmiotem kontrolującym transakcję zakupu przez importera soku jabłkowego na Ukrainie, następnie sprzedanego "B" sp. z o.o. sp. k.-a., była firma "C", z siedzibą na Ukrainie. Faktyczny obrót towaru odbywał się więc pomiędzy podmiotami powiązanymi. Ponadto faktury wystawione przez zarejestrowane w Wielkiej Brytanii spółki G. oraz D. podpisywał Z. Z., członek zarządu finalnego odbiorcy towaru.

Takie jak opisane wyżej działania nie miały, zdaniem organów, żadnego uzasadnienia, a ukierunkowane były wyłącznie na stworzenie fikcji zdarzeń gospodarczych.

W konsekwencji wyżej opisanych ustaleń organy celne zakwestionowały wartości celne towarów, podane w zgłoszeniach celnych i ustaliły je przy pomocy zastępczej metody wartości transakcyjnej towaru podobnego.

Rozstrzygające przedmiotowe sprawy organy celne stanęły na stanowisku, że z uwagi na fakt, że regulacje celne Unii Europejskiej nie zawierają przepisów przejściowych, dlatego, zgodnie ze stanowiskiem doktryny i orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), stosować należy zasadę nakazującą stosowanie uchylonych przepisów do oceny zdarzeń, które miały miejsce pod ich rządami. Z tego względu podstawą prawną rozstrzygnięć w przedmiotowych sprawach winny być przepisy WKC oraz Rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. U. UE. L. z 1993 r. Nr 253, str. 1 ze zm., zwane dalej RWKC).

Organy podkreśliły, że zgodnie z art. 201 ust. 3 WKC dłużnikiem jest zgłaszający. W przypadku przedstawicielstwa pośredniego dłużnikiem jest również osoba, na rzecz, której składane jest zgłoszenie celne. Jeżeli zgłoszenie celne

o objęcie towaru jedną z procedur określoną w ust. 1 zostało sporządzone na podstawie danych, co spowodowało, że należności celne przywozowe nie zostały pobrane lub zostały pobrane w kwocie niższej niż prawnie należna, osoby, które dostarczyły tych danych, wymaganych do sporządzenia zgłoszenia, i które wiedziały lub powinny były wiedzieć, że dane te są nieprawdziwe, mogą również zostać uznane za dłużników zgodnie z obowiązującymi przepisami krajowymi. Jak stanowi zaś art. 213 WKC Jeżeli w odniesieniu do tego samego długu celnego występuje kilku dłużników, są oni solidarnie zobowiązani do pokrycia tego długu.

W ocenie organów, zebrany w sprawach materiał dowodowy w pełni uzasadniał zakwestionowanie wartości towarów podanych w zgłoszeniach celnych przywozowych. W poszczególnych stanach faktycznych mamy bowiem do czynienia z transakcjami łańcuchowymi, w których następowało fikcyjne odsprzedanie towaru w tym samym dniu za cenę trzykrotnie lub pięciokrotnie niższą niż w przypadku poprzedniej transakcji. Działania takie nie miały jakiegokolwiek uzasadnienia ekonomicznego, a były ukierunkowane jedynie na stworzenie fikcji zdarzeń gospodarczych. W związku z tym organy nie uznały za wiarygodne dokumentów, w postaci faktur wystawionych przed brytyjskie firmy – G. i D.

Jak stanowi art. 181 a RWKC jeżeli, zgodnie z procedurą ustanowioną w ust. 2, organy celne mają uzasadnione wątpliwości, że zadeklarowana wartość celna stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą lub należną sumę określoną w art. 29 Kodeksu, nie muszą ustalać wartości celnej przywożonych towarów z zastosowaniem metody wartości transakcyjnej. W związku z tym organy podjęły działania w celu ustalenia wartości celnej, z zastosowaniem metod przewidzianych w art. 30 i art. 31 WKC.

Mając na uwadze cechy towaru, objętego zgłoszeniami celnymi, złożonymi w niniejszych sprawach (niesłodzonego soku jabłkowego o liczbie Brix < 67 %), którego parametry nie zostały ściśle sprecyzowane, organy stwierdziły, że nie jest możliwe zebranie materiału porównawczego, dotyczącego identycznego towaru. Możliwe było jednak określenie wartości dla towaru podobnego, w rozumieniu art. 142 ust. 1 lit. d RWKC, tj. soku jabłkowego o liczbie Brix 65%, w ilości 23 ton, zgłoszonego w maju i czerwcu 2014 r., którego wartość wynosiła 740 euro za tonę, jak również soku o liczbie Brix 70 %, w przypadku którego w zgłoszeniu z czerwca 2014 r. wartość celną określono na 880 euro. Bazując na tych danych ograny określiły wartość celną importowanego w niniejszych sprawach towaru na 740 euro za tonę. W tym zakresie organy powołały się również na ceny giełdowe podobnego towaru, które kształtowały się w przedziale od 1 128 euro za tonę w Rotterdamie do 1 527 USD w Chinach, tj. 1 102 euro, według kursu walut NBP i znacznie przewyższały ceny podane w zgłoszeniach celnych.

Uzasadniając zastosowana metodę ustalenia wartości celnych - zastępczą metodę transakcyjną towarów podobnych organy stwierdziły, że wobec zakwestionowania ceny transakcyjnej i niemożności ustalenia wartości towarów identycznych, działanie takie było uzasadnione. Organy zwróciły uwagę, że materiał porównawczy był w tym wypadku adekwatny, gdyż dotyczył podobnej, co w zgłoszeniach celnych dokonanych przez skarżącą, ilości soku.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, odnośnie doręczenia decyzji organu I instancji skarżącej, a nie jej pełnomocnikowi, Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że było to spowodowane tym, że dokumenty pełnomocnictw nie zostały prawidłowo dołączone do akt administracyjnych przed wydaniem decyzji przez organ I instancji. Jednocześnie organ odwoławczy zaznaczył, że taki sposób doręczenia rozstrzygnięć nie miał wpływu na przebieg postepowań.

Skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z [...] stycznia 2017 r. wniosła skarżąca, domagając się ich uchylenia, jak również uchylenia poprzedzających je rozstrzygnięć organu I instancji, a także zasądzenia kosztów postępowania.

Zaskarżonym decyzjom skarżąca zarzuciła naruszenie:

• art. 28, art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 214 WKC, w zw. z art. 181 a RWKC poprzez niewłaściwe ich zastosowanie, skutkujące zakwestionowaniem prawidłowej wartości celnej importowanego towaru i błędnym oraz nieuzasadnionym ustaleniem tej wartości z wykorzystaniem metody wartości transakcyjnej towarów podobnych,

• naruszenie art. 123 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz.201 ze zm.), zwanej dalej Op., poprzez pozbawienie strony możliwości czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, na skutek nieuwzględnienia udziału w tym postępowaniu prawidłowo umocowanych pełnomocników strony i kierowanie pism w postępowaniu, w szczególności decyzji wymiarowych bezpośrednio do strony, z pominięciem pełnomocników,

• naruszenie art. 121, art. 122, art. 124, art. 187 § 1 i art. 191 Op. poprzez całkowicie dowolną ocenę materiału dowodowego w poszczególnych sprawach, niewyjaśnienie wszelkich istotnych dla ich rozstrzygnięcia okoliczności, a także sprzeczność ustaleń organu z treścią zebranego w sprawie materiału, w szczególności w zakresie ustalenia wartości celnej importowanego towaru.

W uzasadnieniach skarg stwierdzono, że wobec nieprzyznania bezcłowego kontyngentu, strona wystąpiła z wnioskiem o retrospektywne zaksięgowanie zastosowanej preferencji towaru nieobjętego kontyngentem oraz określenie cła, z zastosowaniem stawki 14,5 %.

Odnośnie kwestii merytorycznych skarżąca nadmieniła, że w okolicznościach niniejszych spraw, wobec treści dokumentów przedstawionych przez importera, brak było jakichkolwiek podstaw do zakwestionowania wartości transakcyjnych importowanych towarów. W tym zakresie zwróciła uwagę na potwierdzenie przelewów bankowych kwot uwidocznionych na fakturach, załączonych do zgłoszeń celnych.

Skarżąca podkreśliła, że wartość transakcyjna jest podstawową wartością służącą do ustalenia wartości celnej towaru i kalkulacji należności przywozowych, a zakwestionowanie jej musi znajdować umocowanie w okolicznościach faktycznych spraw. Tymczasem organy bezpodstawnie odrzuciły wszelkie dokumenty przedstawione przez importera, opierając się na sfałszowanych fakturach, dołączonych do ukraińskich zgłoszeń celnych.

Zanegowanie przez organy wartości transakcyjnych towarów jest dla skarżącej tym bardziej niezrozumiałe, że decyzją z dnia [...] maja 2013 r., nr [...], Naczelnik Urzędu Celnego umorzył postępowanie w analogicznej sprawie.

W kwestii wyboru zastępczej metody ustalenia wartości celnej skarżąca podkreśliła, że organy, odnosząc się do wartości towarów podobnych, wzięły pod uwagę sok jabłkowy o wartości Brix 65 %, tymczasem towar będący przedmiotem zainteresowania organów w niniejszych sprawach to sok o liczbie Brix < 67%. W dalszej części skarżąca zwróciła uwagę, że jak wynika z informacji przedstawionych w fakturach, rzeczywista liczba Brix soku nabytego przez importera wynosiła 21. Organ jednak nie wziął pod uwagę tych okoliczności.

Skarżąca dodała także, że organy w swoich rozważaniach operują cenami giełdowymi, które znacznie się od siebie różnią.

W odpowiedziach na skargi Dyrektor Izby Celnej wniósł o ich oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawach.

Na rozprawie, w dniu 8 czerwca 2017 r., pełnomocnik skarżącej podtrzymał jej stanowisko w sprawach. Przedłożył również do akt sprawy dokumenty, w postaci między innymi wydruku artykułu z 10 października 2014 r. pt. "Ceny zagęszczonego soku jabłkowego spadły prawie o połowę w ciągu zaledwie pół roku".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Kwestionując legalność zaskarżonych rozstrzygnięć Dyrektora Izby Celnej skarżąca podniosła zarówno zarzuty odnoszące się do naruszeń przepisów prawa formalnego, poczynionych w poszczególnych sprawach ustaleń faktycznych, jak

i przepisów prawa materialnego.

W pierwszej kolejności odnieść należy się do zarzutów związanych z zagadnieniami proceduralnymi. Wśród nich najbardziej wyeksponowanymi,

a zarazem najdalej idącymi są zarzuty dotyczące doręczenia rozstrzygnięć organu

I instancji nie działającemu w sprawach pełnomocnikowi skarżącej, lecz jej samej,

w czym to upatruje ona pozbawienie jej możliwości czynnego udziału w sprawach.

Jak wynika z art. 145 § 2 Op., znajdującego odpowiednie zastosowanie w sprawach celnych, z mocy art. 73 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne. (Dz. U. z 2016 r. poz. 1880 ze zm.)- zwanej dalej Prawem celnym, zasadą jest doręczanie pism stronie działającej przez pełnomocnika temu pełnomocnikowi.

W niniejszych sprawach skarżąca w dniu [...] lipca 2016 r. przedłożyła organowi I instancji pełnomocnictwo dla adwokata P. H., do reprezentowania jej we wszystkich postępowaniach celnych i podatkowych. W związku z tym rozstrzygnięcia organu I instancji datowane na [..] lipca 2017r. – wysyłane [..] lipca 2017r. winny były być doręczone nie bezpośrednio skarżącej, ale jej pełnomocnikowi.

W związku z treścią art. 145 § 2 Op., a także opisanymi wyżej okolicznościami, związanymi z ustanowieniem pełnomocnika i zawiadomieniem o tym organu, należy przyznać rację skarżącej, że doręczenie jej bezpośrednio rozstrzygnięć organu I instancji stanowiło naruszenie obowiązujących zasad doręczania korespondencji stronom. Brak jest jednakże podstaw do przyjęcia, że na skutek przedmiotowych uchybień została ona pozbawiona możliwości czynnego udziału w prowadzonych postępowaniach, a uchybienia te mogło mieć istotny wpływ na wynik spraw. Odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego zostały bowiem wniesione przez jej pełnomocnika – adwokata P. H., w ustawowych terminach do dokonania tej czynności, poza tym nie sposób jest stwierdzić, na czym mogło polegać pozbawienie skarżącej możliwości czynnego udziału w postępowaniach, tym bardziej że nie wyjaśniła ona tego w jakikolwiek sposób. W tej sytuacji jest podstaw do przypisania, niewątpliwemu uchybieniu przez organ jego obowiązkom, tak dalece idących skutków, jakie zasugerowała skarżąca. Z punktu widzenia bowiem procesowej sytuacji skarżącej, naruszenie nakazu wynikającego z art. 145 § 2 Op. w zw. z art. 73 ust. 1 Prawa celnego, nie wpłynęło negatywnie na zakres, bądź urzeczywistnienie jej praw. Brak jest więc podstaw do wyeliminowania, ze względu na te okoliczności, zaskarżonych rozstrzygnięć z porządku prawnego.

Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skarg, dotyczące naruszenia przez organy celne art. 121, art. 122, art. 124, art. 187 § 1 i art. 191 Op., poprzez całkowicie dowolną ocenę materiału dowodowego spraw, niewyjaśnienie wszelkich istotnych dla ich rozstrzygnięcia okoliczności, a także sprzeczność ustaleń organów z treścią zebranego w sprawach materiału, w szczególności w zakresie ustalenia wartości celnej importowanego towaru.

Mając bowiem na uwadze okoliczności rozpoznawanych spraw, sposób procedowania organów stwierdzić należy, że postępowania zostały przeprowadzone w sposób prawidłowy, odpowiadającym standardom wynikającym z uregulowań Prawa celnego, a także stosowanych odpowiednio w tym przypadku regulacji Op. Rozstrzygające sprawy organy zebrały bowiem materiał dowodowy wystarczający i zdatny do wyjaśnienia wszelkich okoliczności spraw, a dokonana przez nie ocena zebranych dowodów, wbrew twierdzeniom skarżącej, nie nosi cech dowolności. W tym miejscu należy podkreślić, że w zakresie poczynionych ustaleń organy oparły się w przeważającej mierze na dowodach z dokumentów urzędowych – pism brytyjskiej i ukraińskiej administracji celnej, dokumentów z karnego postępowania przygotowawczego, co do których brak było podstaw do podważenia ich wiarygodności. Na okoliczności mogące stanowić podstawę zakwestionowania wiarygodności wyżej wskazanych dokumentów nie wskazała również skarżąca, wobec czego jej twierdzenia w tym zakresie należy uznać za gołosłowne.

Jeżeli chodzi o kwestię podnoszonych przez skarżącą nieprawidłowości w zakresie ustalenia wartości celnej towarów, to w tym wypadku stwierdzić należy, że zarówno jeżeli chodzi o dobór właściwej metody i materiału porównawczego, to zagadnienia te są bezpośrednio związane z zarzutami dotyczącymi naruszenia przepisów prawa materialnego, a nie ustaleniem stanu faktycznego sprawy, w związku z czym zostaną omówione w dalszej części niniejszych rozważań.

Przechodząc do oceny zarzutów dotyczących bezpośrednio podnoszonego przez skarżącą naruszenia przepisów prawa materialnego na wstępie należy podkreślić, że rozstrzygające sprawę organy słusznie przyjęły, że podstawę ich rozstrzygnięć winny stanowić regulacje WKC oraz RWKC, z uwagi na daty dokonanych w sprawach zgłoszeń celnych, a odpowiedzialność za wszelkie konsekwencje przedmiotowych zgłoszeń spada również na skarżącą – przedstawiciela pośredniego importera. Przedmiotowe kwestie są zresztą bezsporne między stronami.

Jeżeli chodzi o wartość celną towarów, stanowiącą główny przedmiot sporów pomiędzy skarżąca a organami, to zgodnie z art. 29 ust. 1 WKC wartością celną towaru jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towary, wtedy gdy zostały one sprzedane w celu wywozu na obszar celny Wspólnoty. Jednakże w pewnych przypadkach, wyliczonych w powołanym wyżej przepisie w punktach a-d, zasada ta doznaje ograniczeń i wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną towaru.

Wartość transakcyjna towaru, co do zasady, służąca w pierwszej kolejności podstawę wyliczenia należności celnej, nie zawsze jednak będzie jednak mogła stanowić wskaźnik służący ustaleniu tej wartości. Po dokonaniu zwolnienia towarów organy celne mogą bowiem, w celu upewnienia się o prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu, przystąpić do kontroli dokumentów i danych handlowych dotyczących operacji przywozu lub wywozu towarów objętych zgłoszeniem oraz późniejszych operacji handlowych dotyczących tych samych towarów. Kontrole te mogą być przeprowadzone u zgłaszającego bądź u każdej osoby bezpośrednio lub pośrednio zainteresowanej zawodowo tymi operacjami, jak również u każdej innej osoby posiadającej dla potrzeb zawodowych wymienione dokumenty i dane. Organy te mogą również przeprowadzić rewizję towarów, o ile istnieje jeszcze możliwość ich okazania. (art. 78 ust. 1 i 2 WKC).

Zgodnie z art. 181a ust. 1 RWKC, jeżeli organy celne mają uzasadnione wątpliwości, że zadeklarowana wartość celna stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą lub należną sumę określoną w art. 29 WKC, nie muszą ustalać wartości celnej przywożonych towarów z zastosowaniem metody wartości transakcyjnej. Organowi celnemu przysługuje bowiem uprawnienie do badania wiarygodności dokumentów przedkładanych przez stronę zarówno pod względem formalnym, jak i materialnym. Oznacza to, że wiarygodność dokumentów służących do określenia wartości celnej towaru obejmuje nie tylko ich autentyczność, ale także wiarygodność podanej w nich ceny transakcyjnej. Mogą zażądać, zgodnie z art. 178 ust. 4 WKC, przedstawienia uzupełniających informacji. Równocześnie złożenie w urzędzie celnym deklaracji wartości (celnej) traktowane jest, jako przyjęcie odpowiedzialności przez osobę ją składającą, w odniesieniu do: prawidłowości i kompletności danych podanych w deklaracji, autentyczności dokumentów przedstawionych na poparcie tych danych, oraz dostarczenia każdej dodatkowej informacji lub dokumentu potrzebnego dla ustalenia wartości celnej towarów.

Z powyższych regulacji wynika, że organy administracji nie są bezwzględnie związane wartością transakcyjną towaru deklarowaną przez podmiot dokonujący jego importu (zgłoszenia), mogą ją odrzucić, gdy z uzasadnionych przyczyn zakwestionują wiarygodność i dokładność informacji składanych przez stronę. Występujący w tym przepisie zwrot "uzasadnione wątpliwości" nie został bliżej zdefiniowany przez prawodawcę, jest to zatem zwrot niedookreślony, któremu właściwe znaczenie, w każdej konkretnej sprawie, nadaje organ celny na gruncie objętego nią stanu faktycznego. Nie ma bowiem jednego, jednolitego "wzoru" wymagań dotyczących zgłoszenia celnego. Stosownie do okoliczności każdego indywidualnego przypadku zgłaszający powinien przedstawić i ujawnić wszystkie dokumenty i informacje odnoszące się do importowanego towaru, niezbędne do przeprowadzenia procedury celnej, w tym do prawidłowego ustalenia jego wartości celnej.

Postępowanie w zakresie badania wiarygodności zadeklarowanej wartości celnej towarów jest dwuetapowe. Pierwszy etap ma na celu ustalenie, czy cena wynikająca z dokumentu zakupu jest ceną faktycznie zapłaconą lub należną za towar. Drugi etap – w przypadku odrzucenia wartości transakcyjnej, ma na celu ustalenie rzeczywistej wartości celnej, w oparciu o metody przewidziane w WKC.

Mając na uwadze powyższe, a także poczynione w niniejszych sprawach ustalenia faktyczne, których prawidłowość nie budzi wątpliwości, stwierdzić należy, że rozstrzygające sprawy organy zasadnie zakwestionowały wartość transakcyjną towarów. Należy bowiem zgodzić się z ich twierdzeniem, że zadeklarowana wartość celna importowanego z Ukrainy soku budzi uzasadnione wątpliwości, wobec takich okoliczności jak trzykrotna lub pięciokrotna różnica w wartości importowanego do Polski towaru, pomiędzy fakturami załączonymi do zgłoszeń celnych, a fakturami, noszącym i te same daty i numery, załączonymi do deklaracji wywozowych, złożonych po stronie ukraińskiej. Przedmiotowe wątpliwości potęgują ponadto również takie fakty jak niemożność identyfikacji sprzedawców importowanych towarów na terenie Wielkiej Brytanii, powiązania wszystkich podmiotów biorących udział w transakcjach, zwłaszcza w kontekście osoby (Z. Z.) mającej reprezentować podmioty brytyjskiej, a która występuje również jako reprezentant finalnego odbiorcy.

Skarżąca, podważając ustalenia organów w opisanym wyżej zakresie, nie była w stanie wyjaśnić zasadności różnicy w cenach tego samego towaru, zwłaszcza w kontekście danych dotyczących tożsamości faktur. Zasugerowała jedynie możliwość sfałszowania faktur dołączonych do ukraińskich zgłoszeń celnych wywozowych, jednakże okoliczność ta, nawet gdyby okazała się prawdziwa, do stwierdzenia czego brak jest uzasadnionych podstaw, nie może stanowić podstawy uwiarygodnienia wartości transakcyjnej towaru. W dalszym bowiem ciągu, wobec powiązań podmiotów biorących udział w transakcji, pozostaje wiele wątpliwości w tym zakresie, a to z kolei nie pozwala na bezkrytyczne oparcie się na deklaracjach importera.

Argumentem za uwiarygodnieniem wartości transakcyjnej, zadeklarowanej w zgłoszeniach celnych, nie może być także fakt dokonania przelewów bankowych, opiewających na kwoty odpowiadające wartości towaru, jaka została zadeklarowana. Okoliczność ta bowiem, odnosząca się wyłącznie do świadczenia wzajemnego jednej ze stron, nie przesądza rzeczywistej wartości celnej towarów, zwłaszcza że wobec powiązań podmiotów biorących udział w transakcji nie można stwierdzić, że zapłata w tej wysokości była odzwierciedleniem rzeczywistej wartości celnej, a także że została dokonana w pełnej wysokości. Nie bez znaczenia tutaj jest też to, że wobec korelacji czasowej dokonywanych transakcji pomiędzy podmiotami polskimi, brytyjskimi i ukraińskimi, dużych różnic w wartościach tożsamego towaru, brak jest racjonalnego uzasadnienia ekonomicznego dla takiego stanu rzeczy, na co słusznie zwróciły uwagę organy obu instancji. W tej sytuacji nie można przyjąć bezkrytycznie za wiarygodną i rzeczywistą wartości transakcyjnej importowanych towarów.

Wobec zakwestionowania wartości transakcyjnej towarów, w celu określenia prawidłowej wartości celnej niezbędnym jest odwołanie się do regulacji art. 30 i art. 31 WKC. Przepisy WKC regulują sposób określania wartości celnej towaru przyjmując zasadę, że kolejna metoda znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy nie można ustalić tej wartości na podstawie poprzedniej.

Zgodnie z art. 30 ust. 2 WKC wartością celną ustalaną na podstawie niniejszego artykułu jest w pierwszej kolejności wartość transakcyjna identycznych towarów sprzedanych w celu wywozu do Wspólnoty i wywiezionych w tym samym lub w zbliżonym czasie co towary, dla których ustalana jest wartość celna, następnie wartość transakcyjna podobnych towarów sprzedanych w celu wywozu do Wspólnoty i wywiezionych w tym samym lub w zbliżonym czasie co towary, dla których ustalana jest wartość celna, w dalszej kolejności wartość oparta na cenie jednostkowej, po jakiej towary przywożone lub towary identyczne bądź podobne sprzedawane są we Wspólnocie w największych zbiorczych ilościach osobom niepowiązanym ze sprzedawcami oraz wartość kalkulowana, która jest sumą kosztów lub wartości materiałów i produkcji bądź innych procesów zastosowanych przy wytworzeniu przywożonych towarów, kwoty zysku i kosztów ogólnych równych kwocie zwyczajowo wliczanej w cenę sprzedaży towarów tego samego gatunku lub rodzaju jak te, dla których ustalana jest wartość celna, wytworzonych przez producentów z kraju wywozu na eksport do Wspólnoty i kosztów lub wartości elementów wymienionych w art. 32 ust. 1 lit. e).

Rozstrzygające przedmiotowe sprawy organy, w ustalenia wartości celnej towarów posłużyły się metodą opartą na wartości transakcyjnej towarów podobnych, sprzedawanych w celu wwozu do Wspólnoty, albowiem dokonując przeglądu danych o odprawach celnych, dokonanych w okresie od kwietnia do czerwca 2014 r., w ogólnopolskiej bazie danych, nie stwierdziły wwozu towarów identycznych z tym, którego dotyczyły zgłoszenia celne w niniejszych sprawach. Takie działanie organu, w zakresie wyboru metody należy uznać za zasadne, a wybór metody za prawidłowy i odpowiadający obowiązującym w tym zakresie regulacjom.

Jak słusznie zauważył Dyrektor Izby Celnej, zgodnie z art. 142 ust. 1 lit. d RWKC towary podobne" oznaczają towary wyprodukowane w tym samym kraju, które nie będąc podobnymi pod każdym względem, posiadają podobne cechy i podobny skład materiałowy, co pozwala im pełnić te same funkcje i być towarami handlowo zamiennymi; jakość towarów, ich renoma i posiadanie znaku handlowego zaliczają się do czynników, które należy uwzględniać przy ustalaniu, czy towary są podobne. W związku z tym, jako materiał porównawczy, organy przyjęły wykazane w trzech zgłoszeniach celnych transakcje importu z Ukrainy soku jabłkowego, o numerze Brix 65 %, w ilościach 23 ton, którego cena wynosiła 740 euro za tonę. Dodatkowo poparły swoje stanowisko danymi dotyczącymi cen zagęszczonego soku jabłkowego na giełdach, gdzie cena tego rodzaju towaru kształtowała się w przedziale 1 102 – 1128 euro za tonę, a także informacjami z publikacji odnoszących się do tych okoliczności (cen soku jabłkowego).

Opisany wyżej sposób ustalenia wartości towarów podobnych należy uznać za prawidłowy, albowiem organy posłużyły się w tym celu materiałami z zarejestrowanych zgłoszeń celnych, które znajdują odzwierciedlenie w treści publikacji, odnoszących się do problematyki kształtowania się cen soku jabłkowego. Wahania poziomu cen tego rodzaju towarów, na przestrzeni roku 2014 r., co niewątpliwie miało miejsce, na które zwróciła również uwagę skarżąca, nie podważają jednak prawidłowości przyjętych przez organ wartości, na poziomie 740 euro za tonę, gdyż ceny ten osiągnęły najniższy poziom w październiku 2014 r., tymczasem w maju tego roku, były zbliżone do wartości przyjętych przez organy.

Na uwzględnienie nie zasługuje podniesiony przez skarżącą zarzut, że właściwość towaru, przyjętego przez organy, jako towar podobny (wartość Brix 65 %), nie odpowiadała cechom towaru nabytego przez importera i sprowadzonego do kraju (Brix < 67 %). W tym zakresie skarżąca powołuje się na fakt, że rzeczywista liczba Brix tego towaru wynosił 21 %, nie można, więc utożsamiać jej z górną liczbą, wynoszącą 67 %.

Mając na uwadze okoliczności niniejszych spraw podkreślić należy, że brak jest podstaw do stwierdzenia, że wartość w postaci liczby Brix nabytego przez importera soku, w przypadku towarów objętych zgłoszeniami celnymi, wynosiła 21 %. Nie wynika to z faktur, ani dokonanych zgłoszeń, w których właściwość ta została określona na < 67 %. Jeżeli zaś w innych przypadkach importu soku liczba Brix wynosiła rzeczywiście 21 % i zostało to we właściwy sposób udokumentowane, to brak jest podstaw do automatycznego przenoszenia tych okoliczności na grunt przedmiotowych spraw.

W zgłoszeniach celnych jakie zostały złożone w rozpoznawanych sprawach liczba Brix importowanego z Ukrainy soku została określona na < 67 % - tj. mniejszą niż 67 %, w tej sytuacji przyjęcie przez organy jako towar podobny soku o wartości Brix 65 % należy uznać za uzasadnione, w kontekście cech właściwości towaru podobnego, w rozumieniu art. 142 ust. 1 lit. d RWKC.

Na marginesie dodać należy jedynie, że właściwości towaru w niniejszych sprawach zostały określone w sposób mało precyzyjny (nieokreślenie kategorycznie liczby Brix), czego konsekwencje obciążają importera i skarżącą. Nie mogą oni więc z tego faktu wywodzić teraz dla siebie korzystnych skutków prawnych.

Odnośnie wartości towarów podobnych skarżąca zarzuciła także, że organy w tym zakresie posłużyły się danymi nieprecyzyjnymi i sprzecznymi, gdyż wartości przytaczane w decyzjach znacznie się od siebie różnią, zwłaszcza jeżeli chodzi o ceny giełdowe. W tym zakresie, ustosunkowując się do podniesionych argumentów stwierdzić należy, że choć ceny giełdowe (ponad 1000 euro za tonę) rzeczywiście przewyższają ceny wynikające z odnotowanych zgłoszeń celnych, to ustalając wartość towarów podobnych organy oparły się na mniejszych wartościach (740 euro za tonę), co było niewątpliwie korzystne dla stron, tj. importera i w konsekwencji przedstawiciela, odpowiadającego solidarnie. Nie sposób więc, w oparciu o te okoliczności, stwierdzić uchybienia praw skarżącej.

Podstawą do uchylenia zaskarżonych decyzji nie może być też to, że w innej sprawie, dotyczącej skarżącej i importera, doszło do umorzenia postępowania, co podkreślono w skardze. Dokonując bowiem oceny zaskarżonych decyzji sąd badał ich okoliczności faktyczne oraz prawne aspekty, nie wychodząc poza granice spraw w rozstrzygnięciu których nie stwierdził naruszeń prawa. Skarżąca więc nie może obecnie wywodzić, na ich gruncie korzystnych dla siebie skutków, wynikających z innych spraw, pozostających poza zakresem kognicji Sądu. Dodać też należy, że na podstawie akt spraw, a także stanowisk stron nie sposób jest stwierdzić, co było powodem umorzenia postępowania we wskazywanej przez skarżąca sprawie. Okoliczności tych nie podaje również skarżąca, z tego więc względu argument ten należy uznać za bezprzedmiotowy.

Mając to wszystko powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.), oddalił skargi.