Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 182/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2010-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116 par 1 i 2
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 28 ust. 1; art. 10 i 11; art. 13 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 60 poz 535
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Chorzępa, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Protokolant Joanna Zienkowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 maja 2010 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za 2001 r. i 2002 r. wraz z odsetkami i kosztami postępowania egzekucyjnego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] r. o nr [...], po rozpoznaniu sprawy z odwołania A. Sz., Dyrektor Izby Skarbowej w Sz. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Sz. z [...] r. o nr [...], orzekającej o jego, solidarnej z P. K., odpowiedzialności, jako członka zarządu Spółki z o. o. B. z siedzibą w Sz., za zaległości podatkowe tej Spółki w podatku dochodowym od osób [...] [...] zł, odsetki za zwłokę [...] zł oraz koszty postępowania egzekucyjnego w wysokości [...] zł.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że po kontroli podatkowej przeprowadzonej w Spółce z o.o. B. przez Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Sz. w zakresie prawidłowości wykonywania zobowiązań podatkowych, w tym rzetelności deklarowania podstaw opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych za lata 2001 i 2002, organ podatkowy wydał, w dniu [...] r., decyzję o nr [...] określającą ww. Spółce zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za 2001 r. w kwocie [...] zł oraz decyzję, z tego samego dnia, o nr [...] określającą zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za 2002 r. w kwocie [...] zł. Wskutek przerachowania nadpłaty w kwocie [...] zł z zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za rok 2003, zaległość za 2001 r. zmniejszyła się do kwoty [...] zł.

W dniu [...] r. organ podatkowy wydał decyzje zabezpieczające na majątku Spółki zobowiązania podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2001 i 2002 r. nr [...] i nr [...], które zostały uchylone w części przez Dyrektora Izby Skarbowej w Sz. rozstrzygnięciami z [...] r.

Zobowiązania te objęte zostały tytułami egzekucyjnymi o nr: [...] i [...], na podstawie których organ egzekucyjny dokonał (nieskutecznego) zajęcia środków Spółki na rachunku bankowym w [...] Bank S.A. II O/[...], licytacji ruchomości według wykazu zajęcia w dniu 20 stycznia 2006 r. i w dniu 10 lutego 2006r., uzyskując z tego kwotę [...] zł, z której [...] zł przekazano na podatek od towarów i usług z tytułu licytacji kwotę [...] zł tytułem opłaty (porto) od przekazania podatku i kwotę [...] zł tytułem kosztów egzekucyjnych. Z przetargu ofert w dniu 5 kwietnia 2006 r., uzyskano kwotę [...] zł, którą przekazano na podatek od towarów i usług z tytułu sprzedaży –[...] zł, koszty egzekucyjne – [...] zł. Na pozostałe sprzęty wystawione do przetargu organ nie znalazł nabywców.

Na posiedzeniu w Sądzie Rejonowym w Sz. w sprawia wyjawienia majątku Spółki, 10 kwietnia 2006 r., członek zarządu Spółki P. K. wskazał na dłużników Spółki, wobec których organ egzekucyjny prowadził czynności, jednak nie wyegzekwował zadłużenia.

Postanowieniem z dnia [...] r. o nr [...] Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w Sz. wszczął wobec A. Sz. o postępowanie w sprawie solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe B. Spółki z o.o. w podatku dochodowym od osób prawnych za 2001 r. oraz 2002 r.

W jego toku organ podatkowy ustalił, że A. Sz. oraz P. K. byli członkami zarządu Spółki od dnia 21 kwietnia 2000 r. i byli nimi nadal

w dniu wydania decyzji. Spółka zaprzestała spłaty długów wobec swoich największych wierzycieli już od 2003 r. (wobec PPH Z. D., S. Spółka Jawna, H. Spółka z o. o., G. Ltd. Przedsiębiorstwo Inwestycyjno-Usługowe Spółka z o. o.) i od 2004 r. (wobec: J. B., T. S.A., M. Polska -Zachód Spółki z o. o., P. S.A., P.U.H. E. H.). Należności przysługujące wymienionym wierzycielom obejmowano w poszczególnych postępowaniach sądowych nakazami płatniczymi.

Sąd Rejonowy w Sz. Wydział XXII Gospodarczy, zarządzeniem z dnia

26 maja 2004 r., zwrócił wniosek Spółki z dnia 24 maja 2004 r. o ogłoszenie upadłości z powodu braków formalnych. Kolejne wnioski Spółki o ogłoszenie jej upadłości: z 27 maja 2004 r., 30 lipca 2004 r. i 2 września 2004 r. Sąd również zwrócił wnioskodawcy z powodu nie spełnienia określonych wymagań formalnych. Wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki z dnia 19 maja 2005 r. został przez Sąd Rejonowy w Sz. Wydział XXII Gospodarczy, postanowieniem z dnia [...] r., oddalony ponieważ majątek dłużnika nie wystarczył na zaspokojenie kosztów postępowania.

Na wniosek strony z dnia 22 czerwca 2007 r. organ podatkowy pierwszej instancji przesłuchał w charakterze świadka A. S. na okoliczność sytuacji finansowej Spółki. Zeznał on, że wpływ na upadłość Spółki miała kontrola skarbowa skutkująca zachwianiem wiarygodności Spółki wobec jej kontrahentów i ich odejściem.

Pismem z dnia 2 listopada 2007 r. A. Sz. i wystąpił

o dopuszczenie dowodu z: wydruków kasowych, dokumentów zgromadzonych w aktach sądowych w sprawie [...], [...], [...], [...] Sądu Rejonowego w Sz., zeznań świadków - właścicieli firm współpracujących ze Spółką B., przesłuchania Strony postępowania oraz Z. Grupa [...], O. POLSKA S.A. - które to dowody i wyjaśnienia miałyby przyczynić się do ustalenia prawidłowego stanu faktycznego sprawy oraz udokumentować brak istnienia przesłanek do ogłoszenia upadłości w okresie od

1 stycznia 2004 r. do 15 maja 2004 r. i brak, tym samym, przesłanek do przeniesienia odpowiedzialności za zaległości Spółki na członków jej zarządu.

Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w Sz., postanowieniem z dnia

[...] r. o nr [...], odmówił przeprowadzenia wnioskowanych dowodów, a swoje stanowisko w tym zakresie uzasadnił dokonanymi ustaleniami stanu faktycznego w toku postępowania oraz posiadaniem stosownych dowodów na powyższe okoliczności.

Po przeprowadzeniu postępowania organ podatkowy pierwszej instancji, decyzją z dnia [...] r., orzekł o solidarnej odpowiedzialności A. Sz. wraz z P. K. za zaległości Spółki z o. o. B. w podatku dochodowym od osób prawnych za 2001 r. i 2002 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucji. Odrębną decyzją organ orzekł o solidarnej odpowiedzialności P. K.

Pismem z dnia 21 grudnia 2007 r. Strona złożyła odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej w Sz. z wnioskiem o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania lub uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Odwołujący zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej i art. 28 ust 1 Prawa upadłościowego i naprawczego przez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, oraz rażące naruszenie przepisów proceduralnych m.in. przez odmowę przeprowadzenia zawnioskowanych dowodów.

Pismem z dnia 19 lutego 2008 r. Strona podtrzymała wniosek o przeprowadzenie dowodów na okoliczność braku przesłanek do ogłoszenia upadłości w okresie od

1 stycznia 2004 r. do 15 maja 2004 r., wobec którego Dyrektor Izby Skarbowej

w Sz. wydał [...] r., postanowienie odmowne.

Po przeprowadzonym postępowaniu odwoławczym, Dyrektor Izby Skarbowej

w Sz. wydał, [...] r., decyzję ostateczną o nr [...] utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne.

A. Sz. pismem z dnia 10 kwietnia 2008r. zaskarżył decyzję ostateczną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2008 r., sygn. akt I SA/Sz 248/08, uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując w uzasadnieniu wyroku na naruszenie zasad postępowania podatkowego, a w szczególności art. 188 Ordynacji podatkowej w zakresie mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Kierując się oceną sprawy zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, Dyrektor Izby Skarbowej zlecił organowi podatkowemu pierwszej instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego, w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w żądanym przez Stronę zakresie. W toku postępowania organ podatkowy pierwszej instancji podjął czynności, w celu zbadania

i ustalenia okoliczności, na które Strona powoływała się w piśmie z dnia 19 lutego 2008r., dotyczące zeznań świadków - właścicieli firm, organów zarządzających, kontrahentów Spółki - przyjmując kryterium wielkości obrotów i częstotliwości zawieranych transakcji wynikających z dołączonych wydruków raportów kasowych. Na powyższe okoliczności w okresie od kwietnia do czerwca 2009 r. przesłuchano szereg kontrahentów Spółki B.

A. Sz. w trakcie zeznania w dniu 5 maja 2009 r. wskazał, że Spółka B. zaprzestała działalności w maju 2004 r. i posiadała niewielkie nieuregulowane należności, np. wobec ZUS za maj, czerwiec, lipiec 2004 r., wskazał również dłużnika Spółki, tj. firmę Z. Podał, że Spółka B. nie posiada kredytów i leasingów, a spłaty swoich zobowiązań ww. podmiot zaprzestał w maju 2004r. Głównym powodem złożenia wniosku o upadłość w maju 2004 r. było wypowiedzenie współpracy przez firmę O. S.A. w dniu 27 kwietnia 2004 r. Strona podniosła również, że wnioski o ogłoszenie upadłości przygotowane były prawidłowo zgodnie z przepisami Prawa upadłościowego i naprawczego oraz opłacone w wymaganej wysokości. Pomimo tego Sąd Rejonowy trzykrotnie je zwracał stwierdzając w nich drobne, każdorazowo inne, uchybienia. Nadto, Strona wskazała, że Spółka regulowała na bieżąco znaczną część swoich zobowiązań, a problemy płatnicze powstały, kiedy złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości, co w jej ocenie nastąpiło w dniu 26 maja 2004 r.

Po ocenie zebranego materiału Dyrektor Izby Skarbowej w Sz., opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. o nr [...], orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji. W ocenie organu odwoławczego, w sprawie bezspornie wystąpiły przesłanki pozytywne, uzasadniające orzeczenie o solidarnej (z P. K.) odpowiedzialności A. Sz. o, za zaległości podatkowe Spółki z o. o. B.

Pełnienie przez A. Sz. o funkcji prezesa Zarządu Spółki z o. o. B. w trakcie powstania zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za 2001 i 2002 rok nie budziło wątpliwości. Podjęte działania faktyczne, tj. zajęcie ruchomości Spółki, rachunków bankowych, licytacje nie doprowadziły do wyegzekwowania należności, co zostało udokumentowane stosownymi dowodami. Ponadto, jak podkreślił organ odwoławczy, Spółka nie posiadała żadnych składników majątkowych, z których można było prowadzić egzekucję, a na podstawie zeznań członków zarządu ustalono, że od maja 2004 r. nie prowadziła działalności gospodarczej.

W ocenie organu drugiej instancji, bezspornie wykazano, że za pierwsze półrocze 2004 r. zobowiązania Spółki przekroczyły wartość jej majątku oraz, że nie spłacała ona swoich zobowiązania w tym okresie, co najmniej wobec urzędu skarbowego i ZUS. Z tego też względu Dyrektor Izby Skarbowej uznał za słuszne stanowisko, że w maju 2004 r. istniały podstawy do ogłoszenia upadłości Spółki, co potwierdził fakt złożenia przez członków zarządu w dniu 19 maja 2004 r. w Sądzie Rejonowym w Sz. pierwszego wniosku o ogłoszenie upadłości, który jednak został zwrócony Spółce zarządzeniem z dnia 26 maja 2004 r. z uwagi na braki formalne. Organ odwoławczy zwrócił także uwagę, że także kolejne trzy wnioski

o ogłoszenie upadłości, zostały zwrócone Spółce, co świadczy o nie dochowaniu należytej staranności przy ich sporządzaniu. Skutecznie złożony został, jak podkreślił Dyrektor Izby Skarbowej, dopiero wniosek z dnia 15 maja 2005 r., który Sąd Rejonowy w Sz. postanowieniem z dnia [...] r. oddalił z uwagi na to, że majątek dłużnika nie wystarczał na zaspokojenie kosztów postępowania.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, A. Sz., pismem z dnia 3 lutego 2010 r., wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego

w Sz. i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonej decyzji, zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej i art. 28 ust 1 Prawa upadłościowego i naprawczego, przez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, rażące naruszenie przepisów proceduralnych, a w szczególności art.120, art.121 Ordynacji podatkowej, poprzez nie respektowanie zasady działania organów podatkowych na podstawie przepisów prawa oraz prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów podatkowych.

W szczególności skarżący podtrzymał, że wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki z o. o. B. z dnia 19 maja 2004 r. złożony został we właściwym terminie, co wyłącza solidarną odpowiedzialność członka zarządu Spółki i nie ma znaczenia, czy ten wniosek pozostawał skuteczny. Powyższe, w ocenie skarżącego, znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym, z którego wynika, że do maja 2004 r. Spółka regulowała należności i dopiero po 24 maja 2004 r. nastąpiło trwałe zaprzestanie spłacania długów. Okoliczność, że wniosek ten nie był skuteczny nie ma znaczenia w sprawie, ponieważ żaden z przepisów Ordynacji podatkowej, a także przepis art. 28 Prawa upadłościowego i naprawczego, nie uzależnia zwolnienia członków zarządu z odpowiedzialności za długi Spółki od skuteczności złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.

Nadto, w ocenie skarżącego, organ podatkowy nie powinien stosować

w sprawie art. 28 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, gdyż podstawą orzeczenia o jego odpowiedzialności jest przepis art. 116 Ordynacji podatkowej, wskazując przy tym na wyrok NSA o/z Szczecin z dnia 13 lutego 2002 r. sygn. akt SA/Sz 1856/00. Jednocześnie, skarżący wskazał, że wniosek złożony w dniu 24 maja 2004 r. sporządzony był należycie i spełniał wymagania określone przepisami prawa upadłościowego i naprawczego, a przyczyną jego zwrotu były drobne niedokładności wynikające z wyjątkowego rygoryzmu prawniczego. Podobnie było z pozostałymi wnioskami, które w ocenie skarżącego sporządzone były prawidłowo i zawierały wymagane prawem załączniki.

Ponadto, skarżący wskazał, że Spółka wskazała mienie, które nadawało się do egzekucji i z którego organ wyegzekwował część należności, co powinno skutkować odstąpieniem od orzekania o odpowiedzialności podatkowej członków zarządu, bowiem to nieefektywne działania organów spowodowały, że nie udało się wyegzekwować od Spółki pozostałej kwoty zadłużenia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Sz., wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji, dokonana według kryterium zgodności

z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, doprowadziła do stwierdzenia, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone orzeczenie nie narusza ani przepisów prawa materialnego ani procesowego,

w szczególności zaś stanowiącego podstawę tej decyzji przepisu art. 116 § 1 ustawy

z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), zwanej dalej O.p.

Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest odpowiedzialność członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości podatkowe tej spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2001 r. i 2002 r.

W pierwszej kolejności podnieść jednak należy, iż na mocy przepisu art. 21w zw. z art. 30 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387), do orzekania o odpowiedzialności podatkowej osób trzecich z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy (tj. przed dniem 1 stycznia 2003 r.), stosuje się przepisy ustawy Ordynacja podatkowa w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2003 r. Stosownie zaś do przepisu art. 116 § 1 O.p., za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo nie zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub nie wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy; nie wskazuje mienia spółki z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. W myśl przepisu § 2 art. 116 O.p., odpowiedzialność członków zarządu, określona w § 1, obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu.

Na gruncie powołanych przepisów przesłankami odpowiedzialności członka zarządu Spółki są powstanie zaległości podatkowych w czasie pełnienia funkcji członka zarządu; niewskazanie przez członka zarządu, że złożono we właściwym czasie wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe albo wykazanie braku jakiejkolwiek winy w niepodjęciu działań w tym kierunku; niewskazanie przez członka zarządu mienia spółki umożliwiającego zaspokojenie w znacznej części zaległości podatkowych spółki (a w stanie prawnym obowiązującym do 31 grudnia 2002r. niewskazanie mienia, z którego egzekucja jest możliwa); bezskuteczność egzekucji w stosunku do spółki w całości lub części.

Nie ulega wątpliwości, że wykazanie tzw. przesłanek egzoneracyjnych spoczywa na członku zarządu. W tej kwestii poglądy orzecznictwa i doktryny są zbieżne i utrwalone (por. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2006 r., sygn. akt I FSK 575/05, Lex nr 250335, wyrok NSA z dnia 26 października 2005 r., sygn. akt 30/50, Lex nr 187813).

Organ podatkowy obowiązany jest natomiast wskazać jedynie okoliczności pełnienia przez osobę trzecią obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową spółki, oraz bezskuteczność egzekucji prowadzonej przeciwko spółce (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 czerwca 2005 r., sygn. akt 629/04, Lex nr 181425 czy wyrok NSA z dnia 6 marca 2003 r., sygn. akt SA/Bd, POP 2003, z. 4, poz. 93).

Poza sporem w sprawie jest, że pozytywne przesłanki obciążenia odpowiedzialnością członka zarządu zostały wykazane przez organ w sposób wyczerpujący i niebudzący wątpliwości. Prawidłowo bowiem przyjęto, że zaległości Spółki z o. o. B., w podatku dochodowym od osób prawnych za 2001 r.

i 2002r. powstały w czasie pełnienia przez skarżącego funkcji Prezesa zarządu Spółki, którą to funkcję skarżący pełnił od dnia 21 kwietnia 2000 r. i także w dniu wydania zaskarżonej decyzji.

Organy podatkowe obu instancji zasadnie też przyjęły, iż egzekucja wobec majątku Spółki okazała się bezskuteczna. Z licytacji i sprzedaży zajętego mienia ruchomego uzyskano kwoty [...] zł i [...] zł, które zarachowano na podatek VAT z licytacji oraz koszty egzekucyjne. Egzekucja z zajętego rachunku bankowego okazała się bezskuteczna. Również z majątku Spółki wyjawionego w postępowaniu przed Sądem Rejonowym w Sz. w postaci wierzytelności w łącznej kwocie [...] zł, nierozliczonych zaliczek za przechowywanie majątku Spółki za okres 2004 - 2005, rozporowych kratek w ilości 70 szt. o nieustalonej wartości (które zostały skradzione) nie udało się wyegzekwować zaległości podatkowych, a postępowanie dowiodło, że Spółka nie posiada żadnych innych składników majątkowych, z których można prowadzić.

Spór w niniejszej sprawie sprowadzał się zatem do ustalenia czy zaistniały okoliczności uwalniające członków zarządu od odpowiedzialności za długi Spółki.

Istnienie lub nieistnienie przesłanek wyłączających odpowiedzialność członka zarządu na podstawie art.116 § 1 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej, nie ma charakteru okoliczności uzupełniającej, lecz jest okolicznością zasadniczą, która podlega badaniu na etapie postępowania podatkowego, zaś ciężar dowodu ich istnienia spoczywa wyłącznie na członku zarządu.

Zdaniem Sądu, organy podatkowe trafnie oceniły stan faktyczny, opierając się na treści zebranych w toku prowadzonego postępowania dokumentów i ustaliły, że skarżący w żadnym razie w obiektywny sposób nie wykazał, że w sprawie zachodzą przesłanki wyłączające jego odpowiedzialność za zaległości podatkowe Spółki.

Przede wszystkim, nie została spełniona pierwsza z ww. przesłanek egzoneracyjnych (zwalniających), gdyż nie doszło do skutecznego złożenia we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki. Skarżący wprawdzie podjął próby zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości i to aż czterokrotnie (dnia 19 maja 2004 r., 27 maja 2004 r., 28 lipca 2004 r. i 2 września 2004 r.), to jednak w żadnym przypadku nie dochował należytej staranności w zakresie usunięcia braków formalnych tych wniosków, do czego był zobowiązany aby doszło do skutecznego ich złożenia. Powyższe skutkowało tym, że wszystkie ww. wnioski zostały przez Sąd Rejonowy w Szczecinie zwrócone z uwagi na braki formalne co oznacza, że nie wywołały one żadnych skutków procesowych.

Sąd podkreśla, iż samo "wniesienie czy też złożenie" wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki nie ma waloru egzoneracyjnego i w żadnym razie nie można mówić

o spełnieniu przesłanki wynikającej z art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) Ordynacji podatkowej

w przypadku, gdy wniosek zawiera braki formalne i Sąd nie przystępuje do jego merytorycznego rozpoznania. Co prawda ww. przepis, nie uzależnia zaistnienia przesłanki odstąpienia od orzeczenia o odpowiedzialności za zobowiązania Spółki członka zarządu od sposobu rozstrzygnięcia przez Sąd wniosku co do jego zasadności (wyrok NSA z dnia 13 lutego 2002 r., sygn. akt SA/Sz 1856/00, LEX nr 83697), ale jednak wniosek ten musi być rozpoznany, co oznacza, że w istocie rzeczy nie chodzi tu o samo jego złożenie, ale - jak stanowi Ordynacja podatkowa - zgłoszenie.

Zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki musi być zatem skuteczne,

a więc musi zainicjować wszczęcie postępowania upadłościowego lub układowego. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe

i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535 ze zm.) wniosek dłużnika o ogłoszenie upadłości, nieodpowiadający wymogom określonym w ustawie lub nienależycie opłacony zwraca się bez wzywania o uzupełnienie lub opłacenie wniosku, a więc pismo zwrócone nie wywołuje żadnych skutków, jakie ustawa wiąże z wniesieniem pisma procesowego do sądu.

Sąd w pełni podziela stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku

z 18 kwietnia 2007 r. w sprawie UK 349/06 (LEX 384349), zgodnie z którym zwrot przez sąd wniosku o ogłoszenie upadłości spółki z powodu nie uzupełnienia jego braków formalnych jest równoznaczny z brakiem takiego wniosku.

Jak wynika z prawidłowych ustaleń dokonanych przez organy podatkowe skutecznie został złożony dopiero wniosek z dnia 15 maja 2005 r., który Sąd Rejonowy w Sz, postanowieniem z dnia [...] r., oddalił z uwagi na to, że majątek dłużnika nie wystarczał na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego (art. 13 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego).

W tej sytuacji należy podzielić stanowisko organów podatkowych, że skoro

w dniu zgłoszenia wniosku o upadłość (15 maja 2005 r.) stan majątkowy Spółki był tak zły, że nie wystarczał nawet na przeprowadzenie postępowania upadłościowego, to zasadnym jest uznanie zgłoszenia upadłości z przekroczeniem właściwego czasu wynikającego z dyspozycji art. 5 Prawa upadłościowego i art. 116 Ordynacji podatkowej.

Przyjąć też należy, iż pojęcie "właściwy czas" równoznaczne jest zgłoszeniu upadłości lub wszczęciu postępowania układowego, które nastąpiło w momencie, gdy stwierdzono, że spółka nie ma funduszy na płacenie swoich długów i że nie jest to sytuacja przejściowa. Przypadek ten unormowany jest w przepisach art. 10 i art. 11 powołanego wyżej Prawa upadłościowego i naprawczego - upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny, a ustawodawca przyjął, że dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań.

Należy również podkreślić, że kryterium braku winy - jako przesłanka wywodzenia określonych skutków prawnych - występuje w Ordynacji podatkowej m.in. w art. 116 § 1 i art. 162 § 1. Jego istotę można streścić w ten sposób, że jako kryterium przy ocenie winy przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Osoba zainteresowana ma wykazać brak winy, czyli udowodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że uchybienie określonemu obowiązkowi było od niej niezależne. Oczywiste jest, że negatywnie z omawianego punktu widzenia oceniana jest nie tylko wina umyślna, ale także wina nieumyślna w obu jej postaciach, tzn. niedbalstwa i lekkomyślności.

W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe ustaliły, że już w pierwszym półroczu 2004 r. Spółka zaprzestała spłaty zobowiązań wobec ZUS i urzędu skarbowego, a wskaźnik bieżącej płynności za ten okres kształtował się poniżej bezpiecznego minimum. Skarżący jako prezes Spółki z o.o. B., wiedzę na temat kondycji finansowej Spółki posiadał i z tej przyczyny składał wnioski

o upadłość, jednak nie dochował staranności aby wnioski te były skuteczne.

Wbrew twierdzeniu skarżącego stwierdzić także należy, że nie zaistniały także inne przesłanki, wskazane w art. 116 O.p., uzasadniające zwolnienie go

z odpowiedzialności za długi Spółki bowiem w toku prowadzenia postępowanie egzekucyjnego nie wskazano mienia spółki umożliwiającego zaspokojenie w znacznej części zaległości podatkowych spółki i stwierdzono bezskuteczność egzekucji.

Nie znajdując, w tych warunkach, podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada prawu materialnemu, względnie że wydana została z mającym, co najmniej istotny wpływ na wynik sprawy, naruszeniem przepisów postępowania, stosownie do przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzec należało jak w sentencji wyroku.