Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1022/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 154 § 1 oraz art. 7
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędzia NSA del. Roman Ciąglewicz Protokolant Rafał Jankowski po rozpoznaniu w dniu 19 października 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 23 marca 2010 r. sygn. akt III SA/Lu 569/09 w sprawie ze skargi M.G. na decyzję Rektora Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego w Lublinie z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji dotyczącej skreślenia z listy studentów oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 23 marca 2010 r. sygn. akt III SA/Lu 569/09, oddalił skargę M.G. na decyzję Rektora Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego w Lublinie z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...], w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji dotyczącej skreślenia z listy studentów oraz przyznał adwokatowi M.Ch. wynagrodzenie w kwocie 292,80 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) w tym podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu oraz 17 zł (siedemnaście złotych) za opłatę od pełnomocnictwa, płatne z funduszy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Prorektor ds. Dydaktyki i Wychowania KUL decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] skreślił M.G. z listy studentów.

M.G. pismem z dnia [...] sierpnia 2008 r. wystąpił z wnioskiem o uchylenie lub zmianę ww. decyzji, w trybie art. 154 K.p.a.

W uzasadnieniu wniosku podniósł, że decyzja jest przedwczesna, gdyż została wydana pomimo złożenia przez niego wniosku o wyznaczenie terminu ustnego zaliczenia komisyjnego jednego z przedmiotów. Ponadto wskazał, że na mocy tej decyzji żadna ze stron nie nabyła prawa, a zatem możliwa jest jej weryfikacja w trybie art. 154 K.p.a.

Prorektor ds. Dydaktyki i Wychowania KUL decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] na podstawie art. 154 § 1 i 2 K.p.a. oraz art. 207 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, odmówił uchylenia zakwestionowanej decyzji, gdyż w jego ocenie wnioskodawca nie przedstawił okoliczności potwierdzających istnienie, czy to interesu społecznego, czy też słusznego interesu strony, przemawiających za uchyleniem decyzji o skreśleniu go z listy studentów. Nie podzielił stanowiska wnioskodawcy, że stosownie do treści art. 154 § 1 K.p.a. organ powinien wydać decyzję, która byłaby dla niego najkorzystniejsza, albowiem nie wskazał on żadnych okoliczności prawnych i faktycznych, które dawałyby podstawy do uchylenia lub zmiany decyzji z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] o skreśleniu go z listy studentów.

W dniu 19 października 2009 r. M.G. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Prorektor KUL ds. Dydaktyki i Wychowania decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 3 K.p.a. oraz art. 207 ust. 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że wnioskodawca nie wskazał okoliczności prawnych i faktycznych dających podstawę do uchylenia lub zmiany kwestionowanej decyzji. W szczególności takiej podstawy nie stanowi fakt, iż zmiana decyzji dawałaby wnioskodawcy prawo do złożenia wniosku w innej sprawie – wyznaczenia terminu ustnego zaliczenia komisyjnego.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi M.G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, w której podniósł, że uznaniowa decyzja wydana w trybie art. 154 K.p.a. nie może być decyzją dowolną. A zatem w sytuacji, gdy na przeszkodzie nie stoi interes społeczny, organ powinien załatwić sprawę w sposób najkorzystniejszy dla strony. Skarżący wskazał, że wraz z wnioskiem z dnia 27 sierpnia 2008 r. o uchylenie decyzji w przedmiocie uchylenia lub zmiany decyzji z dnia [...] listopada 2006 r. o skreśleniu go z listy studentów złożył wniosek o wyznaczenie terminu ustnego zaliczenia. W przypadku gdyby jego wniosek o uchylenie decyzji o skreśleniu z listy studentów zostałby uwzględniony, to stałby się on ponownie studentem mającym prawo do ubiegania się o wyznaczenie terminu ustnego zaliczenia, a wniosek w tej sprawie byłby rozpoznawany stosownie do postanowień regulaminu studiowania obowiązującego na ww. Uczelni.

Rektor Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, że skarga nie jest zasadna.

W uzasadnieniu wyroku podał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 22 lutego 2007 r. sygn. akt III/Lu 597/06 oddalił skargę M.G. na decyzję Rektora Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II w Lublinie z dnia [...] listopada 2006 r., nr [...] w przedmiocie skreślenia go z listy studentów. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 lipca 2007 r. I OSK 877/07 wniesioną od ww. wyroku skargę kasacyjną oddalił.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że art. 154 § 1 K.p.a. statuuje tzw. nadzwyczajny tryb weryfikacji decyzji ostatecznej, co nie oznacza, że organ powinien w tym trybie zawsze wydać najkorzystniejszą decyzję dla strony, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny.

W ocenie Sądu pierwszej instancji to skarżący jako zainteresowany uchyleniem lub zmianą ostatecznej decyzji o skreśleniu go z listy studentów powinien podać i wskazać jakie to względy miałyby decydować, że istnieje jego słuszny interes w zweryfikowaniu tejże decyzji, bądź, że za takim rozwiązaniem przemawia interes społeczny. W samej uznaniowości decyzji wydawanej na mocy art. 154 § 1 K.p.a. nie można bowiem dopatrywać się prawa strony do żądania uchylenia wcześniejszej negatywnej dla strony decyzji i obowiązku organu uwzględnienia złożonego wniosku. Z akt sprawy wynika, że we wniosku z dnia 27 sierpnia 2008 r. (k. 53-54 akt sądowych) skarżący nie przedstawił na ten temat rzeczowej argumentacji. Zdaniem Sądu pierwszej instancji nie można bowiem uznać, iż wystarczającą podstawę do uchylenia decyzji z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] o skreśleniu M.G. z listy studentów stanowi fakt, iż wnosił on o wyznaczenie terminu ustnego zaliczenia z prawa prywatnego międzynarodowego.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał, iż skarga pozbawiona była usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej P.p.s.a., podlegała oddaleniu. O wynagrodzeniu należnym pełnomocnikowi skarżącego oraz o zwrocie kosztów z tytułu poniesionej opłaty skarbowej orzeczono w oparciu o art. 250 P.p.s.a.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego M.G. reprezentowany przez adwokata i zaskarżając go w całości zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ P.p.s.a., polegający na oddaleniu skargi, pomimo iż zachodziły przesłanki do uchylenia decyzji w trybie art. 154 § 1 K.p.a., gdyż organy administracji naruszyły w toku postępowania administracyjnego art. 7 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku skarżącego;

2) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez niedostateczne przedstawienie oraz wyjaśnienie w uzasadnieniu wyroku podstawy prawnej i motywów rozstrzygnięcia.

Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazał, że przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie art. 154 1 K.p.a. nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, której kwestionowana decyzja dotyczy, gdyż zakres nadzwyczajnego postępowania w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej ograniczony jest do badania, czy wystąpiły formalne przesłanki warunkujące zastosowanie tej instytucji, tj. czy jest decyzja ostateczna, która nie tworzy praw nabytych dla żadnej ze stron postępowania, a ponadto za jej uchyleniem lub zmianą przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. A zatem kwestionowana decyzja nie musi być obarczona wadą prawną, gdyż elementem wystarczającym jest wystąpienie interesu społecznego lub słusznego interesu strony. Przy czym, wymagania interesu społecznego lub słusznego interes strony, powinny być ustalone w danej sprawie i muszą nabrać konkretnej treści, wynikającej ze stanu faktycznego i prawnego sprawy.

W związku z powyższym, skarżący kasacyjnie podniósł, iż nie zgadza się z stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, iż nie wykazał on swojego słusznego interesu w tej sprawie, w tym wypadku stanowi on o możliwości kontynuowania przez niego studiów na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim.

Ponadto stwierdził, że uzasadnienie wyroku nie zostało sporządzone w sposób, o którym mowa w art. 141 § 4 P.p.s.a. albowiem Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku w sposób niedostateczny przedstawił podstawę prawną i motywy zaskarżonego wyroku. Zdaniem skarżącego Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił dlaczego uznał stanowisko organów załatwiających sprawę za właściwe.

Rektor Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie.

W ocenie organu skarżący nie wykazał swojego słusznego interesu prawnego, gdyż chęć dalszego studiowania, ani też potencjalna możliwość, w przypadku uwzględnienia jego wniosku o wyznaczenie terminu ustnego zaliczenia komisyjnego z przedmiotu prawo prywatne międzynarodowe, nie może stanowić podstawy uchylenia lub zmiany decyzji o skreśleniu go z listy studentów. Stwierdził, że o tym, czym jest słuszny interes strony decydują okoliczności konkretnego przypadku. Interes obywatela powinien być przy tym "słuszny" w rozumieniu obiektywnym, natomiast nie może być wyprowadzany z własnego przekonania opartego na poczuciu krzywdy i nierówności. Podniósł, iż w toku postępowania przed organem administracji Skarżący nie wskazał żadnego nowego dowodu świadczącego o wystąpieniu ww. okoliczności. W ocenie autora odpowiedzi na skargę kasacyjną chybiony jest również zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 P.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przyczyny określone w § 2 art. 183 P.p.s.a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły. W związku z tym, kontrola Sądu drugiej instancji ograniczała się wyłącznie do zbadania zasadności zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla je w całości lub części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania (inne niż dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego art. 145 § 1 pkt 1 lit.b/) oraz stwierdzenie nieważności art. 145 § 1 pkt 2) w takim stopniu, iż mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Warunkiem uwzględnienia skargi z powodu naruszenia przepisów postępowania jest ustalenie, że stwierdzone naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji lub postanowienia, a więc ukształtowane nim stosunki administracyjnoprawne, materialne lub procesowe. Autor skargi kasacyjnej upatruje naruszenie powołanej normy w tym, że Sąd pierwszej instancji nie stwierdził naruszenia przez organ w przedmiotowej sprawie art. 154 § 1 K.p.a. i art. 7 K.p.a.

Zarzut nieuwzględnienia przez Sąd pierwszej instancji rozpatrywanej przezeń skargi, pomimo naruszenia przez organ powołanych przepisów nie mógł odnieść oczekiwanego rezultatu.

Możliwość wzruszenia decyzji w trybie art. 154 K.p.a. uzależniona jest od wykazania, że za wyeliminowaniem decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa z obrotu prawnego, przemawia interes społeczny i słuszny interes strony, w tym zakresie ocena powinna być dokonana przez organ administracji publicznej, na podstawie treści rozstrzygnięcia zawartego w decyzji ostatecznej, a wydane rozstrzygnięcie oparte jest na uznaniu administracyjnym

Zauważyć należy, że w przypadku rozstrzygnięć podejmowanych w trybie uznania administracyjnego, kontroli sądowej podlega jedynie to, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem z zachowaniem procedury administracyjnej. Natomiast ocena pod kątem kryteriów słuszności i celowości pozostaje poza kontrolą sądową. Oczywistym jest, że podejmowanie decyzji opartych na uznaniu administracyjnym nie może oznaczać dowolności, gdyż zakres tego uznania jest wyznaczony normami kompetencyjnymi, przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego i przepisami prawa materialnego. Uznanie administracyjne wprawdzie nie pozwala organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2009 r. I OSK 1535/08).

W rozpatrywanej sprawie, skarżący – interes społeczny oraz słuszny interes strony w żądaniu uchylenia lub zmiany decyzji o skreśleniu go z listy studentów – wiąże z tym, że skoro w dniu 27 sierpnia 2008 r. oprócz wniosku o uchylenie lub zmianę wyżej wymienionej decyzji złożył również wniosek o wyznaczenie mu terminu ustnego zaliczenia z prawa prywatnego międzynarodowego, to uwzględnienie wniosku dotyczącego skreślenia go z listy studentów stworzyłoby mu podstawę do rozpoznania przez organ uczelni wniosku w innej sprawie.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji prawidłowo zaaprobował stanowisko organu, który uznał, iż wskazane przez skarżącego okoliczności nie stanowiły podstawy do uchylenia lub zmiany decyzji o skreśleniu go z listy studentów.

Z kolei przechodząc do oceny zasadności zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. wskazać należy, iż w świetle tego przepisu uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazanie co do dalszego postępowania. Te wszystkie elementy uzasadnienia są niezbędne m.in. dla potrzeb skontrolowania prawidłowości rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji (por. wyrok NSA z dnia 27 sierpnia 2009 r. sygn. akt II GSK 4/09 Lex nr 552763).

Wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy wymagane powyższym przepisem. Odniesiono się w nim do wszystkich istotnych w sprawie kwestii, co pozwoliło zarówno skarżącemu jak i Sądowi drugiej instancji poznać tok rozumowania Sądu pierwszej instancji, a to na potrzebę skontrolowania prawidłowości rozstrzygnięcia.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.

Wyjaśnić należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku nie orzekł o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu na zasadzie prawa pomocy, albowiem przepisy art. 209 i art. 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) jest przyznawane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 P.p.s.a.