Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 550/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-10-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 49 ust.2, art. 59 f ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1409
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka ( spr.), , Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Piątek-Macugowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2015 r. sprawy ze skargi E W na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia opłaty legalizacyjnej I. skargę oddala, II. przyznaje ze środków Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego – B W tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) w tym: tytułem zastępstwa prawnego kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych), tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy).


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie [...] postanowieniem z dnia [...] października 2014 r., nr [...] , na podstawie art. 83 ust. 1 oraz art. 49 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2013 r. poz. 1409), ustalił E W opłatę legalizacyjną w kwocie 50.000 złotych, z tytułu rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr ewid. [...] obręb [...] przy ulicy [...] w [...], w którym znajduje się kawiarnia "[...]".

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła E W.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), oraz art. 83 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, po rozpatrzeniu zażalenia E W, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił na wstępie stan faktyczny sprawy, wskazując mianowicie, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 1 lutego 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 1600/12, uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2012 r., nr [...], utrzymującą decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2012 r., nr [...], umarzającą postępowanie administracyjne dotyczące zmiany sposobu użytkowania parteru budynku w zabudowie bliźniaczej na cele usługowe tj. w charakterze zakładu gastronomicznego "[...]" przy ul. [...] w [...].

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uwzględniając wytyczne zawarte w ww. wyroku uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie [...] z dnia [...] maja 2012 r. wskazując, że "Organ powiatowy powinien wyjaśnić, czy w związku ze zmianą sposobu użytkowania inwestor przeprowadził jakieś roboty budowlane i czy wymagały one uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Następnie organ powiatowy powinien ocenić, czy w stosunku do tych ewentualnych robót budowlanych znajdą zastosowanie przepisy art. 50-51 Prawa budowlanego. W zapadłym w przedmiotowej sprawie wyroku wskazano, że przeprowadzenie postępowania w celu zalegalizowania samowolnej zmiany sposobu użytkowania części budynku mieszkalnego musi bowiem być ściśle związane z legalizacją ewentualnych robót budowlanych wykonanych w celu zmiany sposobu użytkowania obiektu. Zdaniem sądu w przedmiocie ewentualnych robót budowlanych organ powinien przeprowadzić odrębne postępowanie, które jednak ma wpływ na wynik postępowania naprawczego w sprawie o zamianę sposobu użytkowania. PINB w Powiecie [...] powinien zatem rozważyć, czy przed wydaniem decyzji mającej na celu doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem samowolnej zmiany sposobu użytkowania, nie będzie niezbędne zalegalizowanie (naprawienie) samowolnie zrealizowanych robót (o ile zostanie ustalone, że samowola miała miejsce). Powyższe powinno nastąpić w ramach odrębnego postępowania".

Ponownie rozpoznając sprawę organ powiatowy zawiadomieniem z dnia [...] września 2013 r. poinformował o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie legalności rozbudowy budynku w kierunku południowym o pomieszczenie sanitariatu na działce o nr ewid. [...] obręb [...] przy ul. [...] w [...].

Następnie w dniu [...] października 2013 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie [...] przeprowadził rozprawę w sprawie legalności rozbudowy budynku w kierunku południowym o pomieszczenie sanitariatu na działce o nr ewid. [...] obręb [...] przy ul. [...] w [...].

Postanowieniem nr [...] z dnia [...] października 2013 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie [...] wstrzymał prowadzenie robót budowlanych oraz nałożył na inwestora obowiązek przedstawienia w terminie 3 miesięcy dokumentów, o których mowa w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego.

Wnioskiem z dnia 18 lutego 2014 r. E W zwróciła się o "przesunięcie terminu wykonania postanowienia PINB Nr [...] z dnia [...] października 2013 r." uzasadniając powyższe złożeniem wniosku o uzgodnienie wykonanej dobudowy sanitariatów do [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

Pismem z dnia 11 lutego 2014 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie [...] wyznaczył nowy termin przedłożenia dokumentów do dnia 30 kwietnia 2014 r.

W dniu 29 kwietnia 2014 r. E W złożyła 4 egzemplarze projektu powykonawczego dobudowy sanitariatów do lokalu gastronomicznego "[...]" w budynku mieszkalnym zlokalizowanym na działce o nr ewid. [...]obręb [...] przy ul. [...] w [...] oraz informację [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

Postanowieniem nr [...] z dnia [...] maja 2014 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie [...] wezwał do uzupełnienia dostarczonych dokumentów.

Pismem z dnia 24 czerwca 2014 r. E W zwróciła się o "przesunięcie terminu wykonania postanowienia PINB Nr [...] z dnia [...] października 2013 r." oraz załączyła wniosek do Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2014 r.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie [...] postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014 r. wyznaczył nowy termin uzupełnienia dokumentów, o których mowa w postanowieniu nr [...]z dnia [...] maja 2014 r. do dnia 26 września 2014 r.

W dniu [...] października 2014 r. do organu I instancji wpłynęła uzupełniona dokumentacja nałożona postanowieniem Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie [...] nr [...]z dnia [...] października 2013 r.

Po przeanalizowaniu złożonych przez zobowiązaną dokumentów organ I instancji postanowieniem nr [...] z dnia [...] października 2014 r., nałożył na EW opłatę legalizacyjną w wysokości 50.000 złotych, z tytułu rozbudowy przedmiotowego budynku mieszkalnego.

Przechodząc do merytorycznego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia, organ odwoławczy wskazał, że w jego ocenie, postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie [...] jest prawidłowe, zaś argumenty podnoszone w zażaleniu nie mają wpływu na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Jak ustalił organ powiatowy przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest samowolna rozbudowa budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce o nr ewid. [...] obręb [...] przy ul. [...] w [...] o pomieszczenia sanitariatów o wymiarach 1,74 m x 3,23 m. Według oświadczenia inwestorki z dnia 23 października 2013 r. złożonego podczas rozprawy w sprawie legalności rozbudowy budynku w kierunku południowym o pomieszczenie sanitariatu "dobudowa sanitariatów od strony południowej wykonana po 2007 r.", natomiast T B oraz S B wskazali, że "rozbudowa nastąpiła w latach 2008 - 2009".

Zdaniem organów nadzoru budowlanego w niniejszej sprawie inwestor powinien przed przystąpieniem do inwestycji uzyskać pozwolenie na budowę od organu administracji architektoniczno-budowlanej. Zgodnie z art. 28 ust. 1 Prawo budowlane: "Roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31".

Ponieważ wymóg ten nie został spełniony organ powiatowy słusznie stwierdził, że budynek mieszkalny został rozbudowany w warunkach samowoli budowlanej. Zasadne było zatem zastosowanie w stosunku do tego obiektu budowlanego trybu określonego w art. 48 Prawa budowlanego.

W niniejszej sprawie organ I instancji wszczął procedurę legalizacyjną. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] października 2013 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie [...] wstrzymał prowadzenie robót budowlanych oraz nałożył na inwestora obowiązek przedstawienia w terminie 3 miesięcy dokumentów, o których mowa w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie [...] oceniając złożoną dokumentację projektową postanowieniem nr [...] z dnia [...] maja 2014 r. nałożył obowiązek uzupełnienia w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia dokumentacji, a następnie prawidłowo nałożył obowiązek uiszczenia opłaty legalizacyjnej.

Zgodnie z art. 49 ust. 2 ww. ustawy, "Do opłaty legalizacyjnej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z tym że stawka opłaty podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu".

Stosownie do art. 59f ust. 1 ww. ustawy, podstawę do naliczenia opłaty legalizacyjnej stanowi iloczyn stawki opłaty (s), współczynnik kategorii obiektu (k) oraz współczynnik wielkości obiektu budowlanego (w), przy czym zgodnie z art. 49 ust. 2 ww. ustawy w przypadku samowoli budowlanej stawka opłaty podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu.

Organ odwoławczy zaznaczył, że w niniejszym przypadku podstawą do obliczenia wymaganej należności były następujące wartości: współczynnik kategorii obiektu - 2,00 (kategoria I), współczynnik wielkości obiektu - 1,00, stawka opłaty - 500,00 zł.

W związku z powyższym: 500,00 zł x 2,00 x 1,00 x 50 = 50. 000 zł.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podkreślił także, że ustalenie opłaty legalizacyjnej jest powinnością organu i elementem koniecznym do zakończenia procedury legalizacyjnej prowadzonej na podstawie art. 49 ust. 1-5 ww. ustawy. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca przedłożyła wymagane dokumenty, które spełniają wymogi określone przepisami, dlatego też kolejnym etapem postępowania było nałożenie opłaty legalizacyjnej w określonej kwocie. Jeżeli skarżąca uiści opłatę legalizacyjną organ nadzoru budowlanego zobligowany jest zatwierdzić przedłożony projekt budowlany. Natomiast w myśl art. 48 ust. 4 oraz art. 49 ust. 3 Prawa budowlanego, w przypadku niespełnienia ww. obowiązku lub też nieuiszczenia opłaty legalizacyjnej stosuje się przepis art. 48 ust. 1 ww. ustawy, tj. organ nakazuje rozbiórkę stwierdzonej samowoli.

Odnosząc się do zarzutów zażalenia, organ odwoławczy podniósł, że ustawodawca nie przewidział możliwości umorzenia opłaty legalizacyjnej. Organy nadzoru budowlanego nie posiadają również kompetencji do zmniejszenia lub odstąpienia od nakładania opłaty legalizacyjnej, gdyż jej wysokość wyłączona została spod uznania organów administracyjnych i jest określona jednoznacznie przez obowiązujące przepisy prawa. Niemniej jednak w sprawie dotyczącej opłaty legalizacyjnej, o której mowa w art. 49 w związku z art. 59 g Prawa budowlanego, możliwe jest zastosowanie przepisów działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. "Ordynacja podatkowa" (Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), przewidujących w uzasadnionych przypadkach rozłożenie zobowiązania na raty, odroczenia terminu płatności, a uprawnienia organu podatkowego, w tym zakresie przysługują Wojewodzie.

W ocenie organu, nie znalazł również uzasadnienia zarzut dotyczący niewspółmierności opłaty legalizacyjnej w stosunku do rodzaju i wielkości obiektu jaki bez pozwolenia został wykonany (toalety o powierzchni 6 m2), bowiem organy nadzoru budowlanego obliczając przedmiotową opłatę legalizacyjną czynią to w oparciu o ściśle określony wzór matematyczny. Bez znaczenia pozostaje także okoliczność rozbudowy jedynie o 6 m2 bowiem przez budowę, o której mowa w art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego należy rozumieć "wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego".

Skargę na powyższe postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła E W, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:

1) art. 7, art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącego, nie ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów skarżącego i nie podanie przyczyn, z powodu których argumentom skarżącego odmówiono wiarygodności.

2) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nierozpatrzenie całości okoliczności sprawy, przez co nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie oraz art. 8 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej,

3) art. 10 k.p.a., przez to, że nie poinformowano należycie stron o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

W uzasadnieniu skargi E W ponowiła zarzuty w stosunku do kwestionowanego rozstrzygnięcia, bez jednoczesnego szczegółowego ich rozwinięcia.

W piśmie procesowym z dnia 25 czerwca 2015 r., stanowiącym uzupełnienie skargi, skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika, zaskarżonemu postanowieniu dodatkowo zarzuciła naruszenie:

1) art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. w związku z art. 124 § 2 k.p.a. i art. 126 k.p.a., w zakresie w jakim postanowienie nr [...][...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2014 r. nie zawiera uzasadnienia prawnego, co do zastosowania at. 28 ust. 1 Prawa budowlanego w stosunku do dobudowy w budynku znajdującym się na działce nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w [...] , pomieszczenia sanitarnego;

2) art. 9 k.p.a., poprzez nienależyte i nie wyczerpujące informowanie skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych, będących podstawą wydanego postanowienia nr [...][...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2014 r. i dotyczących przyjęcia przez organ, iż dobudowa w budynku pomieszczenia sanitarnego wymagała uzyskania przez skarżącą decyzji pozwolenia na budowę;

3) art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez nie zebranie i nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego w sprawie, w zakresie kwestii dotyczących opinii sanepidu tj. okoliczności jej wydania, zaleceń w niej zawartych oraz obowiązków nałożonych na skarżącą.

W uzasadnieniu strona wskazała, że przepisy art. 29-31 Prawa budowlanego, przewidują szereg prac inwestycyjno-budowlanych, które nie wymagają uzyskania przez inwestora decyzji o pozwoleniu na budowę, a także robót, które wymagają jedynie zgłoszenia organowi. Tym samym organ kwalifikując dobudowę sanitariatów w budynku znajdującym się na działce nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w [...] , jako roboty wymagające uzyskania decyzji pozwolenia na budowę zobowiązany jest taką kwalifikację prawną uzasadnić w treści wydanego postanowienia, z wyraźnym wskazaniem powodów dla których wskazana inwestycja nie podlega wyłączeniu spod obowiązku uzyskania decyzji pozwolenia na budowę, o którym stanowi art. 29 Prawa budowlanego. Nie można uznać za fakt powszechnie znany i nie wymagający uzasadnienia, iż dobudowa dokonana przez skarżącą wymagała wydania decyzji pozwolenia na budowę. Skarżąca powinna być w sposób należyty poinformowana o podstawach przyjęcia, w jej indywidulanej sprawie, zakwalifikowania przez organ dokonanej dobudowy jako robót wymagających decyzji pozwolenia na budowę. Jednakże wbrew powyższemu taka informacja wraz z jej uzasadnieniem nie została przedstawiona.

Organ nie rozpatrzył, także w ocenie E W, kwestii dotyczących opinii sanepidu tj. okoliczności jej wydania, zaleceń w niej zawartych oraz obowiązków nałożonych na skarżącą. Opinia ta jak podnosiła skarżąca była podstawą dokonanej dobudowy sanitariatów. W szczególności brak jest ustalenia przez organ czy skarżąca została należycie poinformowana o wszystkich procedurach administracyjnych, których spełnienie warunkuje zgodne z prawem wykonanie robót budowlanych. W procedurze administracyjnej nie występuje bowiem zasada ignorantia iuris nocet, a zgodnie z art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).

W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie podkreślić trzeba, iż rozpoczęcie procesu inwestycyjnego – robót budowlanych – powinno być co do zasady poprzedzone uzyskaniem pozwolenia na budowę. Zasadę tę określa art. 28 ustawy Prawo budowlane stanowiąc, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Roboty budowlane, stosownie do art. 3 pkt 7 ustawy Prawo budowlane, to budowa, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. Zgodnie zaś z art. 3 pkt 6 ustawy Prawo budowlane, pod pojęciem budowy należy rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego. Ustawa Prawo budowlane nie zawiera definicji legalnej pojęcia rozbudowy. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że przez rozbudowę należy rozumieć wykonanie takich robót, które powodują zmianę charakterystycznych parametrów istniejącego obiektu budowlanego wskazanych przykładowo w art. 3 pkt 7a prawa budowlanego tj. kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji. Efektem rozbudowy obiektu jest zawsze powstanie nowej substancji budowlanej. Wykonane roboty przez skarżącą polegały na dobudowaniu pomieszczeń sanitariatów o wymiarach 1,74 x 3,23 m. W efekcie wykonanych prac niewątpliwie doszło do zmiany charakterystycznych parametrów budynku mieszkalnego w zakresie zwiększenia powierzchni zabudowy oraz kubatury. Tym samym kwalifikację dokonaną przez organ, zgodnie z którą dobudowana część stanowi rozbudowę istniejącego budynku mieszkalnego, a zatem budowę w rozumieniu art. 3 pkt 6 ustawy Prawo budowlane, uznać należy za prawidłową.

W myśl zaś art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Wśród wymienionych w art. 29 ustawy Prawo budowlane robót budowlanych oraz budów, których realizacja nie wymaga uprzedniego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę nie wymieniono rozbudowy budynku mieszkalnego, co oznacza, iż realizacja tego typu przedsięwzięcia wymaga uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę stosownie do treści art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane.

Nie budzi więc wątpliwości, że wykonana przez E W rozbudowa budynku mieszkalnego o pomieszczenia sanitariatów wymagała uprzedniego uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, którą to decyzją skarżąca nie legitymowała się.

Skoro wykonane roboty budowlane nie zostały zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, a takiego pozwolenia skarżąca nie uzyskała przed ich rozpoczęciem, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie [...] zasadnie rozpoczął procedurę zmierzającą do legalizacji tego obiektu, w trybie art. 48 ustawy Prawo budowlane. Zgodnie bowiem z art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy Prawo budowlane właściwy organ nadzoru budowlanego, stwierdzając możliwość zalegalizowania obiektu budowlanego będącego w budowie lub już wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, jest obowiązany wydać postanowienie, w którym wstrzymuje prowadzone roboty, określa wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia w określonym terminie niezbędnych do załatwienia sprawy dokumentów. Przedstawienie przez inwestora żądanych dokumentów, w myśl art. 48 ust. 5 ustawy Prawo budowlane, traktowane jest jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i o pozwolenie na wznowienie robót, o ile budowa nie została już zakończona. W toku postępowania legalizacyjnego, stosownie do art. 49 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, właściwy organ zobowiązany jest do zbadania zgodności projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, kompletności projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń oraz wykonania projektu budowlanego przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane. Pozytywny wynik powyższych sprawdzeń powoduje, że możliwe jest wydanie postanowienia o ustaleniu opłaty legalizacyjnej.

Uiszczenie opłaty legalizacyjnej jest obligatoryjnym elementem procesu legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu. Bez uiszczenia przez inwestora opłaty legalizacyjnej organ nie może wydać decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na wznowienie robót (art. 49 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo budowlane) bądź o zatwierdzeniu projektu budowlanego, jeżeli budowa została zakończona (art. 49 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo budowlane). Jednocześnie inwestor nie ma przymusu uiszczania opłaty legalizacyjnej. W takim jednak przypadku inwestor winien liczyć się z konsekwencjami wynikającymi z art. 49 ust. 3 w związku z art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. W razie braku uiszczenia opłaty legalizacyjnej organ nadzoru budowlanego nie przejdzie do kolejnego etapu procedury legalizacyjnej, o jakim mowa w art. 49 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, lecz wyda decyzję nakazującą przymusową rozbiórkę (art. 49 ust. 3 ustawy w związku z art. 48 ust. 1 ustawy). Jak bowiem stanowi art. 49 ust. 4 Prawa budowlanego organ wydaje decyzję (decyzję o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na wznowienie robót bądź o zatwierdzeniu projektu budowlanego) w razie spełnienia wymagań, określonych w ust. 1, a jednym z tych wymogów jest uiszczenie opłaty legalizacyjnej. A zatem woli inwestora pozostawiona jest kwestia uiszczenia opłaty legalizacyjnej. Organ nadzoru budowlanego nie posiada uprawnienia do wymuszenia na inwestorze uiszczenia opłaty legalizacyjnej.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie [...] , działając na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane, postanowieniem z dnia [...] października 2013 r. wstrzymał roboty budowlane i nałożył na inwestora obowiązek dostarczenia określonych dokumentów, niezbędnych do przeprowadzenia procesu legalizacji samowolnej rozbudowy przedmiotowego obiektu. W postanowieniu zawarto wyciąg z przepisów ustawy Prawo budowlane, z których wynikało, że kolejnym etapem prowadzonego postępowania będzie ustalenie opłaty legalizacyjnej. Skarżąca wykonała obowiązki nałożone w powyższym postanowieniem i przedłożyła wymagane dokumenty, co stanowiło podstawę do wdrożenia kolejnego etapu procesu legalizacji, tj. ustalenia opłaty legalizacyjnej. Skoro inwestor wykonał nałożone na nią obowiązki, a tym samym dążył do zalegalizowania samowoli budowlanej, organ nadzoru budowlanego obowiązany był stosownie do art. 49 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego ustalić w drodze postanowienia opłatę legalizacyjną. Organy naliczyły wysokość opłaty legalizacyjnej w oparciu o obowiązujące normy prawne. Sposób obliczenia opłaty legalizacyjnej nie budzi zastrzeżeń Sądu, opłata jest zgodna z obowiązującymi przepisami. Organ słusznie wskazał, że w niniejszym przypadku podstawą do obliczenia wymaganej należności jest iloczyn stawki opłaty (s) wynoszącej 500 zł, współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) wynoszącego 2,0 (dla I kategorii obiektów budowlanych (budynki mieszkalne jednorodzinne)) i współczynnika wielkości obiektu (w) wynoszącego 1,0, co przy pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu prowadzi do uzyskania ostatecznej kwoty 50.000 zł.

Stwierdzając zaistnienie w sprawie podstaw do ustalenia opłaty legalizacyjnej i prawidłowość obliczenia jej wysokości, nie można zaskarżonemu postanowieniu zasadnie zarzucić niezgodności z prawem. Argumentacja strony zawarta w skardze nie może podważyć trafności kwestionowanego postanowienia, mimo że organy nadzoru budowlanego w sposób nazbyt lakoniczny odniosły się do kwestii konieczności uzyskania przez inwestora pozwolenia na budowę i wyłączenia realizowanych robót budowlanych z obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 29, 30 ustawy Prawo budowlane), stwierdzając generalnie, co zresztą słusznie, że rozbudowa wymaga wcześniejszego uzyskania decyzji w tym przedmiocie. Fakt wydania opinii sanepidu o wymogu zapewnienia sanitariatów, jak również okoliczność, że organy nadzoru budowlanego nie odniosły się w ogóle do jej treści, pozostaje bez wpływu na prawidłowość zaskarżonego postanowienia. Nie ulega bowiem wątpliwości, że opinia sanepidu nie zastępuje pozwoleń organów architektoniczno-budowlanych, wymaganych przepisami prawa. Strona nie może także oczekiwać, że wszelkie organy, w tym sanepid, będą ją informować o konieczności wystąpienia do konkretnych organów o udzielenie właściwych pozwoleń, że będą ją informowały o wszystkich procedurach administracyjnych. Zasada określona w art. 9 k.p.a., ma generalnie zastosowanie przed konkretnym organem, przed których toczy się postępowanie, w tym przypadku przed organami nadzoru budowlanego. W ocenie zaś Sądu, organy nadzoru budowlanego, co do zasady przeprowadziły postępowanie z poszanowaniem norm określonych w art. 7, art. 9, art. 77 § 1 k.p.a., a swoje stanowisko uzasadniły w sposób poddający się kontroli sądowej. Jak wyżej podkreślono, w postanowieniu organu nadzoru budowlanego I instancji, zawarto wyciąg z przepisów ustawy Prawo budowlane, z których wynikało, jakie są etapy postępowania legalizacyjnego, ponadto strona była właściwie pouczana o możliwości odwołania się od podejmowanych przez organy rozstrzygnięć.

Jedyny zarzut, jaki można postawić [...] Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego, jest zarzut naruszenia art. 10 k.p.a., (to się odnosi także do organu I instancji), albowiem z akt administracyjnych nie wynika, żeby wystosował on zawiadomienie dla strony o umożliwieniu wypowiedzenia się, co do zebranego w sprawie materiału dowodowego przed wydaniem postanowienia. Jednakże, nie może on odnieść zamierzonego skutku, bowiem skarżąca nie wykazała, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnej czynności procesowej. Nie wskazała, jakiej konkretnie czynności procesowej nie mogła dokonać, jakiego dowodu w sprawie nie mogła przedstawić i jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć tak stwierdzone uchybienie.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę jako nieuzasadnioną oddalił.