Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 269/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2020-08-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 30 ust. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 670
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie asesor sądowy WSA Marcin Kojło,, sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty kwoty zadłużenia alimentacyjnego oraz odmowy umorzenia odsetek ustawowych oddala skargę


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Ś. z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...], w sprawie rozłożenia na raty kwoty zadłużenia 155.950,60 zł (kwota główna 122.400 zł i odsetki ustawowe za opóźnienie 33.550,60 zł) na 35 rat po 4.350 zł miesięcznie i 1 ratę w kwocie 3.700,60 zł oraz odmowy umorzenia odsetek ustawowych za opóźnienie w kwocie 33.550,60 zł.

Decyzja SKO w B. wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.

Wnioskiem z dnia [...] lutego 2019 r. M. M. wniósł do Wójta Gminy Ś. wniosek o zawarcie ugody w celu uregulowania zadłużenia alimentacyjnego wobec Skarbu Państwa oraz umorzenie odsetek z tytułu powstałego zadłużenia. Jednocześnie poprosił o wskazanie aktualnej kwoty zadłużenia alimentacyjnego oraz ewentualnych postępowań (w tym egzekucyjnych) toczących się w przedmiotowej sprawie i zadeklarował chęć spłaty powstałego zadłużenia w okresie 36 miesięcy. W odpowiedzi organ poinformował go o aktualnym zadłużeniu (kwota główna i odsetki) i braku zgody na umorzenie odsetek z tytułu powstałego zadłużenia dotyczącego wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Kolejnym wnioskiem z dnia [...] marca 2019 r. M. M. zwrócił się do Wójta Gminy Ś. o umorzenie odsetek i rozłożenie należności głównej na 36 rat należności głównej, ale Wójt poinformował wnioskodawcę, że podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w piśmie z dnia [...] lutego 2019 r.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2019 r. M. M. ponownie zwrócił się do Wójta Gminy Ś. o umorzenie odsetek z tytułu powstałego zadłużenia dotyczącego wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego i rozłożenie na 36 rat należności głównej. Jednocześnie zwrócił się o przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego oraz odebranie oświadczenia o stanie majątkowym w celu ustalenia sytuacji rodzinnej, dochodowej i zawodowej dłużnika alimentacyjnego, a także jego stanu zdrowia.

Po przeprowadzeniu postępowania Wójt Gminy Ś. decyzją z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...] rozłożył M. M. zadłużenie w kwocie 157.680,16 zł na 36 miesięcznych rat (w tym 35 rat po 4.400 zł i jedna w wysokości 3.680,16 zł.) oraz odmówił umorzenia odsetek ustawowych za opóźnienie, które na dzień [...] lipca 2019 r. wynosiły 38.280,16 zł. Odwołanie od tej decyzji złożył M. M.. Po rozpoznaniu odwołania, SKO w Ł. decyzją z dnia [...] września 2019 r., nr [...], uchyliło zaskarżoną decyzję.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Wójt Gminy Ś. decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...], rozłożył M. M. kwotę zadłużenia 155.950,60 zł (kwota główna 122.400 zł i odsetki ustawowe za opóźnienie 33.550,60 zł) na 35 rat po 4.350 zł miesięcznie i 1 ratę w kwocie 3.700,60 zł oraz odmówił umorzenia odsetek ustawowych za opóźnienie w kwocie 33.550,60 zł. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że jego zdaniem wnioskodawca jest w stanie ponieść koszty zwrotu całości zadłużenia alimentacyjnego wraz z należnymi odsetkami. W ocenie organu odpowiedni jest także okres 3-letni na spłatę rat zadłużenia, gdyż jest na tyle długi, że pozwoli dłużnikowi alimentacyjnemu na dogodną dla niego, spłatę.

Odwołanie od decyzji złożył dłużnik alimentacyjny.

Po rozpoznaniu odwołania, SKO w Ł. decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy Ś. z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...].

W uzasadnieniu decyzji organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania oraz przytoczył i omówił przepisy regulujące omawianą materię. Wyjaśnił ponadto, że w rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, że M. M., lat 42, przebywa w N. i jest dłużnikiem alimentacyjnym od 2009 r. W dniu [...] kwietnia 2019 r. i w dniu [...] maja 2019 r., wiedząc już o wysokości zadłużenia alimentacyjnego i odsetkach ustawowych, dokonał wpłat na konto Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. po 5000 zł tytułem spłaty ww. zadłużenia, a od sierpnia 2019 r. reguluje na bieżąco zobowiązania alimentacyjne na rzecz dzieci N. M. i M. M. W dniu [...] czerwca 2019 r. pełnomocnik wnioskodawcy złożył sporządzone w języku angielskim dokumenty: IRD PDF - obrazujący zaległości podatkowe wnioskodawcy za ostatnie lata; wyciąg z rachunku bankowego M., z którego wynika, że wnioskodawca nie osiąga obecnie żadnych dochodów; wyniki medyczne wnioskodawcy, w których stwierdzono m. in. boleriozę, a także problemy zdrowotne rzutujące na możliwość sprawnego poruszania się (chodzenia), a w dniu [...] lipca 2019 r. złożył tłumaczenia ww. dokumentów na język polski. Ponadto poinformowano organ, że dłużnik nie zamieszkuje w Polsce oraz przedłożono oświadczenie majątkowe dłużnika sporządzone przez niego w A. w dniu [...] kwietnia 2019 r.

Zdaniem organu odwoławczego, po dokonaniu wnikliwej analizy dokumentów przekazanych przez wnioskodawcę dotyczących jego sytuacji zdrowotnej i finansowej oraz pism kierowanych do Wójta Gminy Ś., w których zwraca się o podanie kwoty zadłużenia z tytułu wypłaconych przez organ świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz N. M. i M. M. i deklaruje spłatę zadłużenia w 36 miesięcznych ratach, należało uznać, że skarżący jest w stanie spłacić zadłużenie w kwocie 155.950,60 zł (kwota główna 122.400 zł i odsetki ustawowe za opóźnienie 33.550,60 zł), po rozłożeniu tej kwoty na 36 rat zgodnie z żądaniem skarżącego zawartym we wniosku z dnia 11 marca 2019 r. Twierdzenie to uzasadnia fakt, że jeszcze przed wydaniem decyzji Wójta Gminy Ś. z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...], skarżący dokonał dwóch wpłat po 5.000 zł na konto Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. tytułem spłaty zadłużenia alimentacyjnego oraz od lipca 2019 r. na bieżąco reguluje zasadzone alimenty na dwoje dzieci w łącznej kocie 1000 zł. Organ odwoławczy nie dał wiary twierdzeniom skarżącego, że znajduje się on w trudnej sytuacji finansowej, co dokumentował przełożonymi wyciągami z konta M. z których wynika, że w okresie od 1 lutego 2019 r. do 30 kwietnia 2019 r. na koncie była kwota 1,90$. Wskazana w wyciągu kwota 1,90$ nie pozwoliłaby skarżącemu na dokonanie w dniu [...] kwietnia 2019 r. jednorazowej wpłaty na konto Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. w wysokości 5000 zł. Poza tym w piśmie z dnia [...] marca 2019 r. skarżący stwierdził, że ,,sytuacja materialna i zdrowotna wnioskodawcy uległa obecnie poprawie i z tych powodów, kierując się chęcią spłacenia należności złożył on do tut. organu stosowny wniosek. (...)na danym etapie postępowania pragnie wywiązać się z nałożonych na niego obowiązków i zawrzeć ugodę w zakresie rozłożenia świadczenia głównego na raty(...)". Zdaniem więc organu, z akt sprawy wynika, że skarżący może uregulować ciążące na nim zadłużenie z tytułu wypłaconych jego dzieciom świadczeń z funduszu alimentacyjnego po rozłożeniu ich na raty (nawet dokonał już dwóch wpłat po 5000 zł jeszcze przed wydaniem skarżonej decyzji), zatem Wójt Gminy Ś. zasadnie odmówił umorzenia odsetek ustawowych za opóźnienie.

Organ odwoławczy odniósł się także do wszystkich zarzutów z odwołania i stwierdził, że są one niezasadne. Błędny jest zarzut skarżącego, że w rozpatrywanej sprawie ciężar dowodu ma mocy art. 77 § 1 k.p.a. obciąża organ administracyjny. W tracie postępowania ustalono, że skarżący przebywa w N., zatem organ I instancji zmuszony był przy rozpatrzeniu sprawy korzystać wyłącznie z dowodów przedłożonych przez skarżącego. Organ ten rozważył również, że sytuacja finansowa skarżącego pozwala mu na uregulowanie całego zadłużenia przy zastosowaniu ulgi w postaci rozłożenia zadłużenia na 36 miesięcznych rat, zatem nie zachodzi potrzeba zastosowania kolejnej ulgi w postaci umorzenia ustawowych odsetek za opóźnienie. Umorzenie należności łącznie z odsetkami (w całości lub w części) na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy, jest instytucją o charakterze wyjątkowym, która powinna mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego obowiązku alimentacyjnego. Taka sytuacja nie występuje zaś w niniejszej sprawie.

Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wniósł M. M., w której zaskarżonej decyzji zarzucił:

I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 15 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i dokonanie jedynie powierzchownej analizy zarzutów skarżącego wskazanych w odwołaniu od decyzji wójta Gminy Ś. z dnia [...] grudnia 2020 r. znak sprawy: [...], wskutek czego nie doszło do ponownego rozpoznania sprawy przez organ II instancji;

II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 8, 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ II instancji wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie oraz nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, czyli pominięcie w sposób nieuzasadniony okoliczności wynikających z dokumentów przedłożonych przez skarżącego dotyczących jego aktualnej sytuacji materialnej i zdrowotnej;

III. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 80 k.p.a. poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego, w szczególności dokumentów przedłożonych przez skarżącego przedstawiających jego sytuację materialną i zdrowotną, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego przyjęcia, iż skarżący jest w stanie spłacić zadłużenie również w zakresie odsetek ustawowych za opóźnienie;

IV. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji okoliczności faktycznych, na podstawie których organ II instancji odmówił wiarygodności dokumentom przedłożonym przez skarżącego oraz jego twierdzeniom w zakresie sytuacji materialnej oraz zdrowotnej skarżącego, jak również uzasadnienie podstaw do wydania zaskarżonej decyzji treścią wybranych fragmentów pism sporządzonych przez pełnomocnika skarżącego;

V. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy była ona wadliwa i organ odwoławczy powinien był wydać decyzję na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.;

VI. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 670 z późn. zm.) poprzez nierozważenie podstaw do umorzenia skarżącemu należności z tytułu ustawowych odsetek za opóźnienie, a co za tym idzie odmowę ich umorzenia, w sytuacji gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika brak możliwości dokonania przez skarżącego spłaty zadłużenia w takim zakresie.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej wydanie decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że organ odwoławczy dopuścił się szeregu uchybień o charakterze procesowym, w tym naruszenia art. 15 k.p.a. poprzez brak ponownego rozpoznania sprawy. Bez odniesienia się do treści dokumentów obrazujących sytuację zdrowotną oraz materialną skarżącego, opierając się tylko i wyłącznie o hipotezę wysuniętą przez organ I instancji, organ odwoławczy uznał, że skarżący jest w stanie ponieść koszty związane ze spłatą całości należności, również w zakresie spłaty ustawowych odsetek za opóźnienie. Organy nie ustaliły, czy dokonane przez skarżącego spłaty nie pochodziły np. z udzielonej mu pożyczki. Organ II instancji wskazując na okoliczność dokonanych przez skarżącego wpłat, jako główną w zasadzie podstawę do odmowy umorzenia należności nie uzasadnił, dlaczego powyższa okoliczność ostatecznie uniemożliwia zastosowanie wobec skarżącego tej ulgi.

Dalej skarżący zarzucił, że uzasadnienie organu odwoławczego nie pozwala jednoznacznie stwierdzić, czy rozstrzygnięcie organu administracji publicznej jest rozstrzygnięciem opartym na obowiązujących przepisach oraz stwierdzonym na podstawie rzetelnych dowodów - stanie faktycznym zaistniałym w danej sprawie, który odpowiada stanowi faktycznemu określonemu w przepisach prawa mających zastosowanie w sprawie. Dlatego też uznać należy, iż zaskarżona decyzja ma cechy rozstrzygnięcia dowolnego nieopartego na przepisach prawa, a w konsekwencji narusza również zasadę pogłębiania zaufania do obywateli do organów państwa, która została wyrażona w art. 8 k.p.a. oraz zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a.

Zdaniem skarżącego organy nie kierowały się przesłankami wyrażonymi w art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, albowiem w żaden sposób nie uwzględniły sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego. Organ odwoławczy dokonał oceny sytuacji finansowej skarżącego jedynie przez prymat wykonanych przez niego wpłat, pomijając jako niewiarygodne informacje wynikające z przedłożonych przez skarżącego dokumentów. Ponadto przy ocenie możliwości finansowych skarżącego na przyszłość organ odwoławczy nie uwzględnił jego stanu zdrowia, który istotnie może wpłynąć na pozyskanie stałych środków finansowych na dokonanie spłaty wyższej kwoty należności, niż obecnie przez niego deklarowana.

Skarżący wyjaśnił też, że nie wypełniał ciążącego na nim zobowiązania wskutek niewiedzy o wydanych przez sądy powszechne wyrokach w przedmiocie alimentów. Powyższą okoliczność potwierdza zaoczny charakter tychże orzeczeń sądowych. Po pozyskaniu informacji w tym zakresie skarżący w celu uregulowania zaległości sam zgłosił się do organu I instancji celem zawarcia ugody w sprawie. Powyższa okoliczność powinna pozytywnie wpłynąć na ocenę osoby skarżącego i spowodować umorzenie odsetek za opóźnienie, które jak wskazują okoliczności, nie było konsekwencją zawinionego zachowania skarżącego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 670; dalej: ustawa), a w szczególności art. 30 ust. 2, zgodnie z którym organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.

W ocenie Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, które miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo dawałoby podstawę do wznowienia postępowania. Organy administracji obu instancji ustaliły istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, zastosowały prawidłową podstawę prawną, a także uzasadniły swoje rozstrzygnięcia zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, że na datę wydania decyzji przez organ I instancji zadłużenie alimentacyjne skarżącego wynosiło kwotę 155.950,60 zł, w tym kwota główna 122.400,00 zł i odsetki ustawowe za opóźnienie 33.550,60 zł. Skarżący nie kwestionuje wysokości tych kwot ani faktu rozłożenia spłaty kwoty zadłużenia głównego na 35 rat. Zarzuty skargi w istocie są skierowane do odmowy umorzenia odsetek ustawowych.

W ocenie Sądu wszystkie podniesione w skardze zarzuty są niezasadne.

Umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego (tak samo odsetek za opóźnienie) ma wyjątkowy charakter i zachodzi jedynie wówczas, gdy na skutek obiektywnych okoliczności sytuacja dochodowa i rodzinna uniemożliwia zobowiązanemu wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Sytuacja rodzinna i dochodowa dłużnika ubiegającego się o umorzenie należności musi go wyróżniać spośród innych dłużników alimentacyjnych (por. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 344/19). Skoro rozłożenie na raty należności z funduszu alimentacyjnego należy do fakultatywnych form pomocy dłużnikom i organ może, lecz nie musi jej udzielić w przypadku ustalenia, że występują przesłanki wymienione w art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., to prawidłowa jest konkluzja, że z przepisu tego nie wynika obowiązek udzielenia pomocy, w dodatku w zakresie precyzyjnie określonym przez dłużnika alimentacyjnego (por. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 4027/18). Rozstrzygnięcie w tym przedmiocie pozostawiono uznaniu organu administracji publicznej, co oznacza, że umorzenie należności dłużnika alimentacyjnego nie jest obligatoryjne nawet w przypadku ustalenia jego trudnej sytuacji dochodowej i rodzinnej. W ramach uznania administracyjnego organ może, ale nie musi wydać decyzji zgodnej z wnioskiem. Zastosowanie ulgi ustanowionej w przepisie art. 30 ust. 2 ustawy jest zatem prawem, a nie obowiązkiem organów. Uznaniowy charakter tego typu decyzji nie oznacza jednak, że wyboru rozstrzygnięcia organ może dokonać w sposób całkowicie dowolny. Musi być ono poprzedzone dogłębnym wyjaśnieniem i rozważeniem wszystkich istotnych okoliczności, w szczególności tych podnoszonych przez stronę, a w uzasadnieniu decyzji winny być przedstawione motywy rozstrzygnięcia podjętego w ramach uznania administracyjnego. Także rolą sądu administracyjnego kontrolującego zgodność z prawem wydanej decyzji jest sprawdzenie prawidłowości wnioskowania organu stwierdzającego, że w danej sytuacji faktycznej nie było możliwe uwzględnienie wniosku o udzielenie ulgi w spłacie należności alimentacyjnych. Wywody organu w tym zakresie muszą być zatem wewnętrznie spójne, a także zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 17 kwietnia 2018 r., sygn. II SA/Bk 96/18).

Zdaniem Sądu, w sprawie niniejszej organy dokonały prawidłowej analizy sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego i sytuacja ta nie uzasadnia umorzenia należności (odsetkowych) z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wszystkie zarzuty w sprawie sprowadzają się do niewyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie majątku, dochodów oraz stanu rodzinnego i zdrowotnego skarżącego. A przecież wszystkie te dane podał sam skarżący, a z racji na to, że mieszka on w N., organy nie miały możliwości poszukiwania innych informacji na ten temat. Zresztą strona skarżąca nie wskazuje, których to informacji i w jaki sposób organy nie pozyskały, tylko zarzuca nieprawidłową ocenę danych przedstawionych przez skarżącego.

Zdaniem jednak Sądu, w okolicznościach sprawy, organy prawidłowo oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy. Przedstawiony przez skarżącego jego stan majątkowy w postaci wyciągów z konta, na którym nie ma właściwie żadnych środków, musi budzić uzasadnione wątpliwości odnośnie jego wiarygodności. Przecież to sam skarżący chce rozłożenia zadłużenia alimentacyjnego na trzy lata (wiedząc już na pewnym etapie postępowania o jego wysokości wynoszącym ponad 122.000 zł z tytułu zadłużenia głównego). Dodatkowo wpłacił dwa razy po 5.000 zł i na bieżąco zaczął regulować obowiązki alimentacyjne wobec swoich dzieci. Gdyby wiec przyjąć za wiarygodne dokumenty przedstawione przez skarżącego, to nie dysponując żadnym majątkiem i dochodami nie byłby on w stanie dokonywać żadnych wpłat ani obecnie ani w przyszłości. Obraz stanu majątkowego skarżącego wynikający ze złożonych przez niego dokumentów stoi w rażącej sprzeczności z deklaracjami (chęć spłaty) i faktycznymi działaniami skarżącego w zakresie dokonanych spłat. A przecież, jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie, zwrot należności jest zasadą, a instytucja umorzenia, rozłożenia na raty albo odroczenia terminu płatności odstępstwem, wyjątkiem od ogólnej zasady obowiązku zwrotu należności i może mieć miejsce w sytuacjach szczególnych, nadzwyczajnych (por. wyrok NSA z dnia 14 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 2861/19). W ocenie Sądu sytuacja skarżącego nie jest więc ani wyjątkowa ani nadzwyczajna (a przynajmniej jej nie wykazuje). Skoro deklaruje on chęć spłaty kwoty ponad 120.000 zł w ciągu trzech lat w ratach, to musi to opierać o ocenę swoich możliwości finansowych, których z jakichś racji nie chciał wskazać organom.

Na powyższą ocenę nie wpływa także fakt złożenia przez pełnomocnika skarżącego, na etapie postępowania sądowego, oświadczenia, z którego wynika, że skarżący jest chory na chorobę nowotworową. Informacja ta pojawiła się bowiem dopiero w dniu [...] lipca 2020 r., natomiast na etapie postępowania przed organami skarżący oświadczył, że jego sytuacja zdrowotna uległa poprawie i stąd chęć spłaty zadłużenia. Sąd wydając wyrok w sprawie bierze zaś jej stan z daty rozstrzygania przez organy. Przyjęcie w art. 133 § 1 p.p.s.a. zasady, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, oznacza, że sąd ten rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu (czynności). Zmiana stanu faktycznego lub prawnego, która nastąpiła po wydaniu zaskarżonego aktu (czynności), zasadniczo nie podlega uwzględnieniu (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Po 913/19).

Jako niezasadny należy też uznać zarzut, że na możliwość umorzenia odsetek może mieć wpływ fakt, że skarżący nie spłacał zadłużenia alimentacyjnego, gdyż nie wiedział o jego istnieniu (nie wiedział o wyrokach zasądzających świadczenia alimentacyjne). W tej mierze zauważenia wymaga, że jak trafnie wskazano w cytowanym już wyroku NSA z dnia 14 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 2861/19, obowiązany ponosi pełną odpowiedzialność za zaistniałe zaległości powstałe z tytułu wypłaconych przez Państwo zastępczo na rzecz jego dzieci alimentów i spoczywa na nim obowiązek pełnego zaangażowania i podjęcia starań w kierunku spłaty tych zaległości wraz z odsetkami. Należy też mieć na względzie charakter zobowiązań alimentacyjnych, które zgodnie z art. 133 ustawy z 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy w przypadku rodziców w stosunku do dzieci, mają charakter obligatoryjny i zwolnić się z nich można tylko w wyjątkowych sytuacjach. Skoro zobowiązania alimentacyjne mają charakter obligatoryjny, to niby dlaczego skarżący miał nie wiedzieć, że ciąży na nim obowiązek alimentacyjny względem jego dzieci i że w sytuacji braku jego spełniania, pojawi się taki przymus w postaci tytułów egzekucyjnych. Tłumaczenia skarżącego w tej mierze są więc całkowicie nieprzekonujące i nie zasługują na uwzględnienie.

Wszystkie wskazane powyżej okoliczności prowadzą do wniosku, że organy trafnie oceniły, nie naruszając granic uznania administracyjnego, że sytuacja dochodowa i rodzinna skarżącego nie uzasadnia uwzględnienia jego wniosku w zakresie umorzenia odsetek ustawowych. Sytuacja ta nie wyróżnia skarżącego na tle innych dłużników alimentacyjnych, którzy co do zasady borykają się z problemami finansowymi. Brak jest nadzwyczajnych czynników obiektywnych, które uzasadniałyby przerzucenie na wszystkich członków społeczeństwa kosztów utrzymania dzieci skarżącego, bo do tego sprowadzałoby się umorzenie mu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobom uprawnionym. Zauważenia przy tym wymaga, że zaległości odsetkowe dzielą los zadłużenia głównego i stosuje się do nich te same reguły co do zadłużenia głównego. Wynika to wprost z konstrukcji art. 30 ust. 2 ustawy. Podobnie więc jak przy zadłużeniu głównym, występowanie samej tylko trudnej sytuacji materialnej nie stanowi wystarczającej podstawy do umorzenia odsetek z tytułu wypłaconych należności z funduszu alimentacyjnego (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 31 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 1254/18).

Jako niezasadny należy także uznać zarzut naruszenia przez organ odwoławczy przepisu art. 15 k.p.a. Organ ten ponownie rozpoznał sprawę w jej całokształcie i ustosunkował się też do wszystkich podniesionych w odwołaniu zarzutów. Sąd nie podziela stanowiska strony skarżącej, że w realiach niniejszej sprawy to na organach spoczywał ciężar dowodowy w zakresie udowodnienia faktów stanowiących podstawę żądania skarżącego. Jak trafnie bowiem wskazano w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 11 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 1270/19, w ramach postępowania to strona dysponuje wszystkimi informacjami dotyczącymi jej życia i to ona w ramach prowadzonego postępowania obowiązana jest do przedstawiania argumentów, które dadzą organowi administracji podejmującemu rozstrzygnięcie argumenty dla wydania korzystnej dla niej decyzji. Nie można zatem postawić organom skutecznego zarzutu niewyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie w sytuacji, gdy tak jak w sprawie niniejszej, nie miały one żadnych możliwości pozyskania informacji dotyczących stanu rodzinnego i majątkowego skarżącego.

Reasumując, zdaniem Sądu, podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i należyty, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Zostały także prawidłowo zinterpretowane, mające zastosowanie w sprawie, przepisy. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.