Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1334/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 25 ust. 1, art. 27 ust.1, art. 58, 132 ust. 2 i 3 pkt 1
journal: Dz.U. 2011 nr 287 poz 1687
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek sędzia NSA Irena Kamińska (spr.) sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka Protokolant asystent sędziego Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 5 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 1155/12 w sprawie ze skargi D. W. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Bydgoszczy z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od D. W. na rzecz Komendanta Wojewódzkiego Policji w Bydgoszczy kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Orzeczeniem nr [...] z dnia 4 lipca 2012 r. Komendant Powiatowy Policji w Ś., na podstawie art. 135j ust. 1 ustawy o dnia 6 kwietna 1990 r. o Policji (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 287, poz. 1687 ze zm.), uznał D.W. winnym popełnienia trzech czynów tj.

1) tego, że w okresie od 2 kwietnia 2012 r. do 4 kwietnia 2012 r. naruszył dyscyplinę służbową poprzez niewykonanie wydanego w dniu 2 kwietnia 2012 r. przez przełożonego – Komendanta Miejskiego Policji w G. polecenia poddania się do dnia 4 kwietnia 2012 r. badaniom kontrolnym u lekarza medycyny pracy w Ośrodku Medycyny Pracy w G., na które otrzymał skierowanie, tj. czynu z art. 132 ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji w zw. z art. 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 września 2002 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów (Dz.U. Nr 151, poz. 1261 ze zm.);

2) tego że w okresie od 2 kwietnia 2012 r. do dnia 30 kwietnia 2012 r., po otrzymaniu w dniu 2 kwietnia 2012 r. skierowania na badania kontrolne z uwagi na ponad 30-dniową nieobecność w służbie spowodowaną zwolnieniem chorobowym, nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku wynikającego z przepisów prawa i nie poddał się ww. badaniom u lekarza medycyny pracy, tj. czynu z art. 132 ust. 2 ustawy o Policji;

3) a także tego, że w okresie od 5 kwietnia do 6 maja 2012 r. naruszył dyscyplinę służbową w ten sposób, że bez usprawiedliwienia nie stawił się do służby w Komendzie Miejskiej Policji w G., gdzie do dnia 30 kwietnia 2012 r., będąc w dyspozycji Komendanta Miejskiego Policji w G. powierzono mu wykonywanie czynności służbowych na stanowisku asystenta Wydziału Ruchu Drogowego, a od dnia 1 maja 2012 r. w związku z powołaniem na stanowisko specjalisty Wydziału Prewencji powierzono mu czynności na tym stanowisku, tj. czynu z art. 132 ust. 2 w zw. z art. 33 ust. 1 ustawy o Policji oraz w zw. z § 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 października 2001 r. w sprawie rozkładu czasu służby policjantów (Dz.U. Nr 131, poz. 1471); i wymierzył mu za wskazane czyny karę ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku.

Od powyższego orzeczenia D.W. wniósł odwołanie domagając się uniewinnienia od przypisanych mu przez organ I instancji czynów.

Po rozpatrzeniu odwołania funkcjonariusza, Komendant Wojewódzki Policji w B. orzeczeniem nr 15 z dnia 4 września 2012 r., na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 2 ustawy o Policji, uchylił orzeczenie organu I instancji w części, w ten sposób że w zakresie czynów określonych w pkt 1) i 3) wymierzył funkcjonariuszowi karę nagany, a w zakresie czynu wskazanego w pkt 2) uniewinnił obwinionego.

Na powyższe orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Bydgoszczy funkcjonariusz D.W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której domagając się jego uchylenia, zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 135f ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych złożonych przez skarżącego w toku postępowania dyscyplinarnego w postaci dokumentów z dnia 14 maja 2012 r. i 15 maja 2012 r., i z zeznań świadka M. S.; naruszenie art. 132 ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji poprzez uznanie, że skarżący nie wykonał polecenia służbowego w sytuacji, gdy dowody zgromadzone w toku postępowania dyscyplinarnego wskazują, że Komendant Miejski Policji w G. nie mógł takiego polecenia wydać, a także naruszenie art. 132 ust. 2 w zw. z art. 33 ust. 1 ustawy o Policji poprzez błędne przyjęcie, że skarżący bez usprawiedliwienia nie stawił się do służby.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy ww. skargę oddalił.

Jak wskazał w uzasadnieniu wyroku, zasady odpowiedzialności dyscyplinarnej i karnej policjantów zostały określone w rozdziale 10 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz.U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.). W myśl art. 132 ust. 1 tej ustawy, policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Przy czym naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów (art. 132 ust. 2 ustawy o Policji). Otwarty katalog przypadków naruszenia dyscypliny służbowej zawiera art. 132 ust. 3 pkt 1–9 ustawy o Policji. W rozpoznawanej sprawie skarżącemu przypisano naruszenie dyscypliny służbowej, o którym mowa w art. 132 ust. 3 pkt 1 i ust. 2 ustawy o Policji, tj. polegające na niewykonaniu polecenia przełożonego (ust. 3 pkt 1) oraz niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa (ust. 2).

Jak zaznaczył WSA, rozpatrując niniejszą sprawę w kontekście popełnienia przez skarżącego czynów określonych w ww. przepisach należało ocenić, czy poczynione przez organy ustalenia faktyczne w zakresie istotnym dla możliwości zarzucenia i przypisania skarżącemu stwierdzonych naruszeń dyscypliny służbowej są wystarczające i niewadliwe. Zdaniem tego Sądu, ustalone przez organy istotne dla sprawy okoliczności faktyczne pozwalają i w zupełności wystarczają do stwierdzenie popełnienia przez skarżącego przypisanych mu ostatecznie przez organy czynów.

Sąd pierwszej instancji podniósł, że z akt sprawy wynika jednoznacznie, iż:

1) skarżący pozostający od dnia 1 maja 2011 r. w dyspozycji Komendanta Miejskiego Policji w G.(rozkaz personalny z dnia [...] kwietnia 2011 r.) i wykonujący w związku z poleceniem Komendanta Miejskiego Policji w G. z dnia 5 września 2011 r. zadania asystenta Wydziału Ruchu Drogowego KMP w G., w trakcie wykonywania tych zadań w dniu 23 stycznia 2012 r. uległ wypadkowi na służbie, w związku z czym od tego czasu do dnia 30 marca 2012 r. przebywał nieprzerwanie na zwolnieniu lekarskim,

2) że w dniu 2 kwietnia 2012 r. w KMP w G. w obecności mł. insp. K. H. i p. J.K. Komendant Miejskiego Policji w G. podinsp. M. E. wręczył mu skierowanie nr [...] z dnia 23 marca 2012 r. na badania kontrolne w związku z absencją chorobową powyżej 30 dni wraz z poleceniem wykonania ich do dnia 4 kwietnia 2012 r.,

3) że w skierowaniu tym określono, że dotyczy ono policjanta D.W. na stanowisku asystenta Wydziału Ruchu Drogowego (komórka) KMP w G. (jednostka),

4) że została w nim przekreślona adnotacja, iż badania należy wykonać w ciągu 30 dni od daty rejestracji skierowania,

5) że w dniu 3 kwietnia 2012 r. skarżący złożył w sekretariacie KMP w G.raport z dnia 2 kwietnia 2012 r. adresowany do rąk Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z pominięciem drogi służbowej, w którym to opisał okoliczności odmowy przyjęcia trzech dokumentów, które w dniu 2 kwietnia 2012 r. próbował mu także wręczyć Komendant Miejskiego Policji w G. tj. pisma o nieudzieleniu zgody na skorzystanie z urlopu wypoczynkowego w związku z jego wnioskiem w tym zakresie złożonym w marcu 2012 r., zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie mianowania na stanowisko służbowe i wezwania do stawienia się do sekretariatu WKL MSW, a ponadto wskazał na nieprawidłowości wręczonego mu skierowania na badania kontrolne w związku z absencja chorobową powyżej 30 dni podnosząc, że dokument ten nie dotyczy jego osoby i nie będzie przez niego respektowany, gdyż w swej treści zawiera nieprawdziwe informacje, które jednocześnie są dla niego uwłaczające oraz poniżające jego osobę

6) że do czasu wydania prawidłowego skierowania na badania kontrolne będzie nieobecny w służbie i ta nieobecność będzie usprawiedliwiona. Z akt sprawy bezsprzecznie wynika również – zdaniem WSA – że skarżący nie poddał się badaniom kontrolnym, na które został skierowany, a także, że od dnia 5 kwietnia 2012 r. do dnia 6 maja 2012 r. nie stawiał się w służbie i nie podpisywał listy obecności nie przedkładając jednocześnie zwolnienia lekarskiego usprawiedliwiającego nieobecność w służbie we wskazanym okresie.

Odnosząc powyższe ustalenia faktyczne, którym nie zaprzeczył skarżący, do przedmiotu sprawy tj. w pierwszej kolejności do przypisanego skarżącemu zarzutu naruszenia dyscypliny służbowej poprzez niewykonanie w okresie od 2 do 4 kwietnia 2012 r. wydanego w dniu 2 kwietnia 2012 r. przez Komendanta Miejskiego Policji w G. polecenia poddania się do dnia 4 kwietnia 2012 r. badaniom kontrolnym u lekarza medycyny pracy zgodnie ze skierowaniem nr [...], który to zarzut został zakwalifikowany jako czyn z art. 132 ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że okoliczności sprawy wskazują jednoznacznie, iż skarżący zachowaniem swoim wypełnił znamiona zarzuconego mu czynu. Skarżący bowiem otrzymał od przełożonego polecenie wykonania badań kontrolnych w określonym terminie, lecz badań tych nie wykonał, co zresztą sam przyznał w licznych pismach stanowiących materiał dowodowy sprawy, uzasadniając swoje zaniechanie nieprawidłowym wypełnieniem wręczonego mu skierowania w zakresie określenia i opisu stanowiska pracy, charakteru pracy oraz występujących na stanowisku pracy czynników uciążliwych i szkodliwych dla zdrowia, będącym konsekwencją niezgodnym z prawdą wskazaniem w nim stanowiska pracy skarżącego jako asystenta Wydziału Ruchu Drogowego KMP w G. Wskazane nieprawidłowości ww. skierowania, zdaniem skarżącego uprawniały go do nie respektowania skierowania na badania kontrolne i jednocześnie stanowiły okoliczność usprawiedliwiającą nieobecność skarżącego w służbie aż do czasu wydania prawidłowego skierowania. W ocenie skarżącego ww. zarzut jest bezpodstawny, gdyż w dniu 2 kwietnia 2012 r., kiedy to po zakończeniu okresu przebywania na zwolnieniu lekarskim trwającym powyżej 30 dni (miało to miejsce do dnia 30 marca 2012 r.) zgłosił się do KMP w G. celem odbioru karty skierowania do zakładu medycyny pracy, w świetle obowiązujących przepisów prawa był osobą nie mającą zdolności do czynności służbowych, której to tak samo jak osobie przebywającej na zwolnieniu lekarskim nie wolno wydawać poleceń służbowych i rozkazów.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, biorąc pod uwagę przytoczone stanowisko skarżącego, należało w przedmiotowej sprawie przesądzić, czy w świetle obowiązujących przepisów prawa i okoliczności faktycznych niniejszej sprawy Komendant Miejski Policji w G. miał prawo wydać skarżącemu polecenie wykonania badań kontrolnych oraz czy skarżący miał obowiązek się temu poleceniu podporządkować, czy też wobec wskazanych przez stronę nieprawidłowości otrzymanego skierowania na badania kontrolne był on uprawniony do odmowy wykonania spornych badań. Sąd ten podał, że odniesienie się do powyższych kwestii wymaga przytoczenia regulacji prawnych dotyczących zakresu, podstaw i terminu wykonywania badań kontrolnych przez policjantów oraz właściwości podmiotów je zlecających. I tak stosownie do treści § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 września 2002 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów (Dz.U. z 2002 r. Nr 151, poz. 1261) policjant podlega badaniom określonym w przepisach o służbie medycyny pracy w zakresie i w terminie wskazanym przez przełożonego właściwego w sprawach osobowych. Przełożonym właściwego w sprawach osobowych, zgodnie z § 1 pkt 5 ww. rozporządzenia, jest m.in. komendant powiatowy (miejski) Policji. W myśl § 3 ust. 1 pkt 1 zarządzenia nr 916 z dnia 24 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków bezpieczeństwa i higieny służby oraz organizacji służby bhp w Policji (Dz.Urz.KGP z 2004 r. Nr 16, poz. 98), wydanego na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy o Policji, w celu zapewnienia bezpieczeństwa i higieny służby w Policji stosuje się odpowiednio przepisy działu X ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (kp), o ile przepisy ustawy o Policji i inne przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Zawarty w tym dziale art. 229 § 2 kp stanowi, że pracownik podlega kontrolnym badaniom lekarskim w przypadku niezdolności do służby spowodowanej chorobą trwającej dłużej niż 30 dni, w celu ustalenia zdolności do wykonywania służby na dotychczasowym stanowisku, natomiast art. 229 § 4 kp określa, że pracodawca nie może do dopuścić do pracy pracownika bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku. Zawarty również w dziale X Kodeksu pracy art. 211 stanowi, że przestrzeganie przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy jest podstawowym obowiązkiem policjanta. Z treści przytoczonych przepisów jednoznacznie wynika, że to przełożony policjanta właściwy w sprawach osobowych określa zakres i termin wykonania badań lekarskich, w tym więc i kontrolnych, że podstawę obowiązku wykonania badań kontrolnych stanowi niezdolność do pracy policjanta spowodowana chorobą trwająca dłużej niż 30 dni, oraz że wymóg poddania się takim badaniom stanowi podstawowy obowiązek policjanta, gdyż jest on koniecznym elementem możliwości wydania orzeczenia w przedmiocie przeciwwskazań lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do pracy na określonym stanowisku. Należy także podkreślić, że skoro policjant dowiaduje się o obowiązku wykonania badań od przełożonego, w szczególności ich zakresie i terminie, to tym samym obowiązek ten nie wynika bezpośrednio z przepisów prawa, a skierowanie nie ma tylko charakteru informacyjnego, lecz jest poleceniem służbowym, którego niewykonanie jest naruszeniem dyscypliny służbowej (wyrok NSA z dnia 8 marca 2011r., sygn. akt I OSK 1556/10). Innymi słowy, wykonanie badań jest obowiązkiem wynikającym z norm prawa kształtowanym przez właściwy do tego organ w drodze konkretyzacji obowiązku w poleceniu służbowym.

W rozpoznawanym przypadku nie ulegało zatem wątpliwości Sądu pierwszej instancji, że Komendant Miejski Policji w G. był podmiotem uprawnionym do skierowania skarżącego na badania kontrolne, jako że skarżący pozostawał w tym czasie w jego dyspozycji i to on był w związku z tym przełożonym strony w sprawach osobowych, a ponadto że wydane przez niego w dniu 2 kwietnia 2012 r. polecenie wykonania do dnia 4 kwietnia 2012 r. badań kontrolnych stanowiło polecenie przełożonego w rozumieniu art. 132 ust. 2 i ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji. Nie budziło także wątpliwości w świetle treści art. 229 § 2 kp, i bezspornej w sprawie okoliczności co do absencji chorobowej skarżącego trwającej powyżej 30 dni, że Komendant Miejski Policji w G. zobowiązany był do wydania skarżącemu polecenia wykonania stosowanych badań kontrolnych. Wymóg posiadania aktualnych badań lekarskich obciąża bowiem pracodawcę, gdyż to on jest odpowiedzialny za stan bezpieczeństwa i higieny pracy i to on nie może dopuścić do pracy pracownika bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku (art. 229 § 4 kp). Pracownik natomiast zobligowany jest do poddania się stosownym badaniom lekarskim, jako że przestrzeganie przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a więc i tych dotyczących wykonywanie badań lekarskich, jest jego podstawowym obowiązkiem pracowniczym (ar. 211 kp). W przypadku policjantów obowiązek ten zaś winien być wykonany w zakresie i terminie wskazanym przez przełożonego właściwego w sprawach osobowych (§ 14 ust. 1 ww. rozporządzenia z dnia 2 września 2002 r.). Zatem – w ocenie WSA – nie ma żadnych podstaw prawnych do przyjęcia stanowiska skarżącego, iż przełożony policjanta nie miał prawa do wydania mu polecenia wykonania stosownych badań kontrolnych na skutek jego nieobecnością w pracy spowodowanej chorobą trwającą dłużej niż 30 dni w związku z tym, iż polecenia służbowe i rozkazy można wydawać jedynie osobie mającej zdolność do wykonywania czynności służbowych. Istotą i celem przepisu art. 229 § 2 kp jest bowiem właśnie kierowanie przez przełożonych podmiotów niezdolnych do pracy z powodu choroby dłużej niż 30 dni na badania kontrolne w celu ustalenia ich zdolności do wykonywania dotychczasowej pracy.

Jak wskazał Sąd pierwszej instancji, skoro w niniejszej sprawie skarżący bezsprzecznie chorował dłużej niż 30 dni, a w dniu 30 marca skończył się okres przebywania strony na zwolnieniu lekarskim i nie został mu udzielony zaległy urlop wypoczynkowy bezpośrednio po absencji chorobowej, to tym samym w dniu 2 kwietnia 2012 r. przełożony miał prawo i jednocześnie obowiązek skierować go na sporne badania kontrolne w celu zweryfikowania jego zdolności do pracy, a skarżący zobowiązany był te badana wykonać w zakresie i terminie wskazanym przez Komendanta Miejskiego Policji w G., jako przełożonego policjanta w sprawach osobowych.

WSA wyraźnie podkreślił, że nieprawidłowości samego skierowania na badania kontrolne wynikające z jego niewłaściwego wypełnieniem przez przełożonego w żadnym wypadku nie mogły stanowić okoliczności wyłączającej obowiązek policjant poddania się stosowanym badaniom i tym samym uprawniającej go do odstąpienia od wykonania polecenia przełożonego. Cechą specyficzną i właściwą dla stosunków służbowych jest bowiem określenie obowiązków służbowych, w tym dyspozycyjności funkcjonariusza służby publicznej, posłuszeństwa poleceniom służbowym i odpowiedzialności dyscyplinarnej. Takie też rozwiązanie przyjęte zostało w ustawie o Policji, stanowiącej w art. 25 ust. 1, że służbę w Policji może pełnić obywatel polski o nieposzlakowanej opinii, nie karany, korzystający z pełni praw publicznych, posiadający co najmniej średnie wykształcenie oraz zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach uzbrojonych, podległych szczególnej dyscyplinie służbowej, której gotów jest się podporządkować. Powyższemu odpowiada rota ślubowania składana przez funkcjonariusza, w której ślubuje on służyć wiernie Narodowi, chronić ustanowiony Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej porządek prawny, strzec bezpieczeństwa Państwa i jego obywateli, nawet z narażeniem życia, wykonując powierzone mu zadania pilnie przestrzegać prawa, dochować wierności konstytucyjnym organom Rzeczypospolitej Polskiej, przestrzegać dyscypliny służbowej oraz wykonywać rozkazy i polecenia przełożonych, strzec tajemnicy państwowej i służbowej, a także honoru, godności i dobrego imienia służby oraz przestrzegać zasad etyki zawodowej. Tak też kształtuje obowiązki funkcjonariusza art. 58 ust. 1 ustawy o Policji, stanowiąc, że policjant jest obowiązany dochować obowiązków wynikających z roty złożonego ślubowania. Granice związania funkcjonariusza Policji poleceniem służbowym regulują przepisy art. 58 ust. 2 i ust. 3 powołanej ustawy o Policji, zgodnie z którymi policjant obowiązany jest odmówić wykonania rozkazu lub polecenia przełożonego, a także polecenia prokuratora, organu administracji państwowej lub samorządu terytorialnego, jeśli wykonanie rozkazu lub polecenia łączyłoby się z popełnieniem przestępstwa (ust. 2), o czym powinien zameldować Komendantowi Głównemu Policji z pominięciem drogi służbowej (ust. 3). Z treści przytoczonych przepisów wynika – jak słusznie stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 kwietnia 2006 r. o sygn. akt I OSK 1003/05 (publ. lex nr 209083) - że ustawa o Policji nakłada na funkcjonariusza obowiązek wykonania rozkazu lub polecenia przełożonego, którym jest on związany, z wyjątkiem polecenia lub rozkazu, którego wykonanie łączyłoby się z popełnieniem przestępstwa. W związku z tym, poza sytuacją określoną w art. 58 ust. 2, odmowa wykonania lub niewykonanie rozkazu lub polecenia przełożonego stanowi naruszenie dyscypliny służbowej określone w art. 132 ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji, sankcjonowane karami dyscyplinarnymi, o których mowa w art. 134 w zw. z art. 135j ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji.

Biorąc zatem pod uwagę specyfikę stosunków służbowych funkcjonariuszy Policji, opartą na hierarchicznym podporządkowaniu, dyscyplinie i obowiązku wykonywania rozkazów i poleceń przełożonych Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżący nie miał prawa odmówić wykonania polecenia przełożonego poddania się badaniom kontrolnym powołując się na niewłaściwe sporządzenie skierowania na stosowne badania. Okoliczność ta bowiem nie stanowi przesłanki uzasadniającej odmowę wykonania polecenia określonej w art. 58 ust. 2 ustawy o Policji. Nie można zatem uznać jej za związaną z sytuacją, w której że wykonanie polecenia łączyłoby się z popełnieniem przestępstwa. Tym samym więc – zdaniem WSA – należy w pełni podzielić stanowisko orzekających w sprawie organów, iż niewykonanie przez skarżącego polecenia Komendanta Miejskiego Policji w B. z dnia 2 kwietnia 2012 r. poddania się badaniom kontrolnym w terminie (do dnia 4 kwietnia 2012 r.) i zakresie przez niego wskazanym, z uwagi na zakwestionowanie prawidłowości wypełnienia skierowania świadczy o nie poddaniu się przez skarżącego dyscyplinie służbowej, będącą istotą formacji mundurowej, w której pełni służbę i stanowi w związku z tym nieuzasadnioną odmowę wykonania polecenia tj. czyn z art. 132 ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji.

WSA podkreślił, że zawinione niepoddanie się przez pracownika kontrolnym badaniom lekarskim, traktowane jest w doktrynie i orzecznictwie sądowym jako mogące stanowić podstawę do niezwłocznego rozwiązania umowy o pracę na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 kp, a także jako podstawa do niewypłacenia pracownikowi wynagrodzenia za czas niewykonywania pracy z powodu braku aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy i niemożności w związku z tym dopuszczenia przez pracodawcę takiego pracownika do wykonywania pracy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2000 r., sygn. akt I PKN 642/99, publ. lex nr 44905; Komentarz Elizy Maniewskiej do art. 229 Kodeksu Pracy, Lex). Nie ulega zatem wątpliwości, że stanowi ono bardzo poważne naruszenie obowiązków pracownika. Na marginesie poczynionych rozważań Sąd pierwszej instancji wskazał, że wszystkie ewentualne nieprawidłowości sporządzonego skierowania na badania kontrolne nie mogły być podstawą do odmowy wykonania polecenia, niemniej mogły one stanowić przedmiot skargi podlegającej rozpatrzeniu w trybie postępowania skargowego i w konsekwencji w przypadku uwzględnienia uwag policjanta co do niezgodności z rzeczywistością informacji w nim zawartych, mogły stanowić asumpt do ponownego skierowania skarżącego na przeprowadzenie stosownych badań kontrolnym celem weryfikacji zdolności skarżącego do wykonywania pracy na dotychczasowym stanowisku. Sąd ten podkreślił też, że polecenie wydane skarżącemu w dniu 2 kwietnia 2012 r. co do terminu wykonania badań kontrolnych do dnia 4 kwietnia 2012 r. było jasne, precyzyjne i wypowiedziane w obecności świadków, zaś informacja zawarta na druku karty skierowania o wymogu wykonania badań w terminie 30 dni od daty rejestracji skierowania była przekreślona. Tym samym wskazany przez przełożonego termin wykonania badań kontrolnych nie mógł budzić wątpliwości skarżącego.

Ustosunkowując się natomiast do drugiego z przypisanych skarżącemu zaskarżonym orzeczeniem czynów tj. naruszenia dyscypliny służbowej poprzez nieusprawiedliwione nie stawienie się w okresie od dnia 5 kwietnia 2012 r. do dnia 6 maja 2012 r. do służby w Komendzie Miejskiej Policji w G. (art. 132 ust. 2 ustawy o Policji), Sąd pierwszej instancji podniósł, że obowiązek wykonywania pracy (świadczenia służby) stanowi, jak słusznie zaznaczył to organ II instancji w zaskarżonym orzeczeniu, podstawowy obowiązek każdej osoby zatrudnionej czy to w ramach stosunku służbowego czy też w ramach umowy o pracę. Ten wynikający z samej istoty stosunku służbowego obowiązek ma swoje umocowania w rocie ślubowania składanej przez funkcjonariusza (art. 27 ust. 1 ustawy o Policji), a także w przepisach art. 33 ustawy o Policji oraz regulacjach rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 października 2001 r. w sprawie rozkładu czasu służby policjantów (Dz.U. z 2001 r. Nr 131, poz. 1471). Obowiązek ten zatem ma swoje umocowanie w powszechnie obowiązujących źródłach prawa. W niniejszej sprawie skarżący bezsprzecznie tego obowiązku nie wykonał, albowiem w okresie od 5 kwietnia 2012 r. do 6 maja 2012 r. nie stawiał się do pracy w celu wykonywania swoich obowiązków służbowych, a przynajmniej w celu wyrażenia gotowości ich podjęcia. Świadczy o tym chociażby okoliczność, że w okresie tym nie wypełniał listy obecności. Bez wątpienia jego nieobecność w tym okresie była nieusprawiedliwiona, albowiem nie przebywał on wówczas na zwolnieniu lekarskim, a także nie miał w tym czasie udzielonego urlopu wypoczynkowego. Wbrew twierdzeniom skarżącego, zdaniem WSA, okoliczność niewykonania przez policjanta badań kontrolnych z uwagi na rzekome nieprawidłowości skierowania na te badania oraz fakt poinformowania Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. o przyczynie odmowy wykonania badań, nie mogą w obowiązującym stanie prawnym stanowić skutecznych podstaw do uznania nieobecności skarżącego w pracy za usprawiedliwionej. Skarżący bowiem, jak podkreślono wyżej, z własnej winy nie wykonał zgodnego z prawem polecenie przełożonego poddania się badaniom kontrolnym, pomimo wynikającego z istoty formacji mundurowej, w której pełni służbę obowiązku poddania się dyscyplinie służbowej i wykonania poleceń przełożonych zgodnie z ich treścią i charakterem, z wyjątkiem poleceń lub rozkazów, których wykonanie łączyłoby się z popełnieniem przestępstwa, a więc poza sytuacją o której mowa w art. 58 ust. 2 ustawy o Policji, która z przyczyn oczywistych nie zaistniała w przedmiotowej sprawie. Także wniesienie w sprawie skargi do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Bydgoszczy z pominięciem drogi służbowej nie uprawniało skarżącego w żadnym wypadku do niestawienia się do służby. Okoliczność natomiast, że pracodawca w świetle art. 229 § 4 kp nie mógł dopuścić pracownika do pracy bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku, po pierwsze dotyczy pracodawcy a nie pracownika, a po drugie nie zwalniała skarżącego od wyrażenia gotowości podjęcia pracy, czego wyrazem byłoby podpisanie listy obecności. Ponadto WSA zaznaczył, że skoro obowiązkiem funkcjonariusza policji jest wykonywanie czynności służbowych powierzonych i wskazanych mu przez przełożonego, w sposób właściwy dla tego rodzaju stosunku służbowego, to tym samym żadnego znaczenia dla oceny przedmiotowego zarzutu nie ma okoliczność, ze skarżący stawiał się w ww. okresie w komendzie, realizując działalność jako Wiceprzewodniczący Zarządu Terenowego NSZZ Policjantów. W konsekwencji powyższych wywodów Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w okolicznościach przedmiotowej sprawie skarżący w sposób zawiniony naruszył dyscyplinę służbową, albowiem nie wykonywał wynikającego z przepisów prawa obowiązku stawiania się do służby celem jej podjęcia, a jego nieobecność w pracy w ww. okresie była nieusprawiedliwiona. Takie zachowanie skarżącego obligowało orzekające organy do zakwalifikowania go jako czyn z art. 132 ust. 2 ustawy o Policji, uzasadniający co najmniej wymierzenie stronie kary nagany.

W kwestii zaś zarzuconego skarżącemu czynu polegającego na niedopełnieniu w okresie od 2 do 30 kwietnia 2012 r. wynikającego z przepisów prawa obowiązku poddania się badaniom kontrolnym w związku z ponad 30 dniową nieobecność, od którego to popełnienia skarżący został uniewinniony, WSA wskazał, że zarzut ten w przedmiotowej sprawie nie stanowił spornej kwestii miedzy stronami i nie był przedmiotem skargi.

Za chybiony Sąd pierwszej instancji uznał zarzut naruszenia art. 135 f ustawy o Policji poprzez odmowę uwzględnienia wniosków dowodowych skarżącego o przesłuchanie świadka M.S. i dowodu w postaci pisma z 14 maja 2012 r. i z 15 maja 2012 r. Jak zaznaczył, organ administracji nie ma obowiązku przeprowadzenia dowodu przedstawionego przez stronę, jeżeli w jego ocenie wniosek ten dotyczy okoliczności dostatecznie wyjaśnionych w postępowaniu. W ocenie Sądu pierwszej instancji, pominięcie przeprowadzenia dowodów z wnioskowanych pism było słuszne, bowiem wnioski dowodowe skarżącego w tym zakresie były nieadekwatne do przedmiotu sprawy i nie mogły w żaden sposób doprowadzić do ustalenia, czy Komendant Miejski Policji miał prawo wydać skarżącemu polecenie służbowe. Przeprowadzenie wskazanych wniosków dowodowych złożonych przez skarżącego jako wykraczające poza ramy postępowania, nie przyczyniłoby się do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

Reasumując, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w świetle wszystkich wskazanych powyżej okoliczności w pełni uzasadnione jest stanowisko orzekających w sprawie organów o popełnieniu przez skarżącego czynów z art. 132 ust. 3 pkt 1 i ust 2 ustawy o Policji. Organy obu instancji prawidłowo ocenił działanie skarżącego jako naruszające zasady dyscypliny służbowej, a zebrany w sprawie materiał dowodowy w pełni wystarczał do potwierdzenia okoliczności faktycznych istotnych z punktu widzenia znamion czynów z art. 132 ust. 3 pkt 1 i ust. 2 ustawy o Policji. Nałożona zaś na skarżącego kara jest najniższą z przewidzianych w ustawie o Policji sankcji, co w sytuacji wystąpienia przesłanek do ukarania, nawet przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności przemawiających na korzyść skarżącego (staż służby, dotychczasowa niekaralność), należało uznać za karę adekwatną do stwierdzonego uchybienia obowiązkom służbowym.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł D. W. Wskazanemu orzeczeniu zarzucił naruszenie art. 132 ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji, poprzez niewłaściwe zastosowanie, a więc błędne uznanie, iż skarżący nie wykonał polecenia służbowego. Podniósł także zarzut naruszenia art. 132 ust. 2 w związku z art. 33 ust. 1 ustawy o Policji przez niewłaściwe zastosowanie, a więc przez błędne przyjęcie, iż skarżący bez usprawiedliwienia nie stawił się do służby. Zdaniem skarżącego kasacyjnie, funkcjonariusz Policji, którego absencja chorobowa trwała powyżej 30 dni nie może wykonywać żadnych czynności służbowych, zaś jego przełożony nie powinien wydawać mu poleceń służbowych. Zwrócił także uwagę na wadliwe wypełnienie dokumentu o skierowaniu na badania lekarskie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Wojewódzki Policji w B. wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie zaznaczyć należy, że jedną z cech właściwych dla stosunków służbowych jest określenie obowiązków służbowych, w tym dyspozycyjności funkcjonariusza służby publicznej i posłuszeństwa poleceniom służbowym oraz odpowiedzialności dyscyplinarnej. Takie rozwiązanie przyjmuje ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.), stanowiąc w art. 25 ust. 1 "Służbę w Policji może pełnić obywatel polski o nieposzlakowanej opinii, nie karany, korzystający z pełni praw publicznych, posiadający co najmniej średnie wykształcenie oraz zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach uzbrojonych, podległych szczególnej dyscyplinie służbowej, której gotów jest się podporządkować." Odpowiednio do tego funkcjonariusz Policji składa ślubowanie według następującej roty "Ja, obywatel Rzeczypospolitej Polskiej, świadom podejmowanych obowiązków policjanta, ślubuję: służyć wiernie Narodowi, chronić ustanowiony Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej porządek prawny, strzec bezpieczeństwa Państwa i jego obywateli, nawet z narażeniem życia. Wykonując powierzone mi zadania, ślubuję pilnie przestrzegać prawa, dochować wierności konstytucyjnym organom Rzeczypospolitej Polskiej, przestrzegać dyscypliny służbowej oraz wykonywać rozkazy i polecenia przełożonych. Ślubuję strzec tajemnicy państwowej i służbowej, a także honoru, godności i dobrego imienia służby oraz przestrzegać zasad etyki zawodowej" (art. 27 ust. 1 ww. ustawy). Tak też kształtuje obowiązki funkcjonariusza Policji art. 58 ust. 1 powołanej ustawy o Policji, który stanowi "Policjant jest obowiązany dochować obowiązków wynikających z roty złożonego ślubowania".

Stosownie do przywołanego w skardze kasacyjnej art. 132 ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji, naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności odmowa wykonania albo niewykonanie rozkazu lub polecenia przełożonego, względnie organu uprawnionego na podstawie ustawy do wydawania poleceń policjantom, z wyłączeniem rozkazów i poleceń, o których mowa w art. 58 ust. 2 tej ustawy. W myśl zaś art. 58 ust. 2 ustawy o Policji, policjant obowiązany jest odmówić wykonania rozkazu lub polecenia przełożonego, a także polecenia prokuratora, organu administracji państwowej lub samorządu terytorialnego, jeśli wykonanie rozkazu lub polecenia łączyłoby się z popełnieniem przestępstwa. Zgodnie zaś z art. 58 ust. 3 tej ustawy, o odmowie wykonania rozkazu lub polecenia, o których mowa w ust. 2, policjant powinien zameldować Komendantowi Głównemu Policji z pominięciem drogi służbowej.

Jak wynika wprost z przytoczonych przepisów, policjant jest bezwzględnie obowiązany wykonać każdy rozkaz lub polecenie przełożonego, o ile nie prowadziłoby to do popełnienia przestępstwa. Tylko jeżeli policjant uzna, że wykonanie rozkazu czy polecenia łączyłoby się z popełnieniem przestępstwa, wówczas może odmówić wykonania skierowanego do niego przez przełożonego rozkazu lub polecenia, musi jednak równocześnie zameldować o tym Komendantowi Głównemu Policji z pominięciem drogi służbowej. Przedstawiona konstrukcja normatywna jest wyrazem silnej podległości służbowej, cechującej formacje mundurowe, zorganizowane na zasadach hierarchiczności. Skoro zatem można mówić o obowiązującej na gruncie ustawy o Policji zasadzie podległości służbowej policjantów, to wszelkie wyjątki od niej powinny być wykładane możliwie wąsko, a wątpliwości przesądzane na rzecz obowiązku wykonania rozkazu czy polecenia przez policjanta.

Mając na uwadze powyższe, jasna staje się nietrafność pierwszego zarzutu skargi kasacyjnej. Nie jest bowiem przedmiotem sporu, że w analizowanej sprawie do D.W. zostało w dniu 2 kwietnia 2012 r. skierowane polecenie jego przełożonego – Komendanta Miejskiego Policji w G. – nakazujące poddanie się badaniom kontrolnym. Co szczególnie istotne, wykonanie tego polecenia nie łączyłoby się z popełnieniem przestępstwa przez D. W. Tym samym, stosownie do art. 58 ust. 1 w zw. z art. 27 ust. 1 ustawy o Policji, skarżący miał bezwzględny obowiązek wykonać rzeczone polecenie. Bez znaczenia dla sprawy pozostaje to, czy dokumenty o skierowaniu na badania lekarskie były w całości wypełnione prawidłowo, skoro polecenie przełożonego było jasne i nie prowadziłoby do popełnienia przez funkcjonariusza przestępstwa. A – co warto powtórzyć – tylko sytuacja, gdy wykonanie rozkazu lub polecenia łączyłoby się z popełnieniem przestępstwa zwalnia policjanta z ich wykonania. Godzi się też zauważyć, że skarżący nie zameldował Komendantowi Głównemu Policji o odmowie wykonania skierowanego do niego polecenia, jak wymaga tego art. 58 ust. 3 ustawy o Policji w sytuacji, gdy policjant uznaje rozkaz lub polecenie za prowadzące do popełnienia przestępstwa. Wskazać też należy, że fakt przebywania przez D.W. ponad 30 dni na zwolnieniu chorobowym nie zmieniało tego, że pozostawał on stale funkcjonariuszem Policji, zobowiązanym do przestrzegania roty ślubowania, a co za tym idzie – zobowiązanym do wykonywania poleceń i rozkazów swoich przełożonych.

Konkludując tę kwestię, stosownie do art. 132 ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji, skoro D.W. nie wykonał polecenia przełożonego, mimo że jego wykonanie nie łączyłoby się z popełnieniem przestępstwa, to tym samym doszło do naruszenia dyscypliny służbowej, za którą Komendant Powiatowy Policji w Ś. mógł w pełni legalnie wymierzyć karę ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku.

Z podanych przyczyn również drugi z zarzutów kasacyjnych nie zasługiwał na uwzględnienie. W myśl bowiem art. 33 ust. 1 ustawy o Policji, czas pełnienia służby policjanta jest określony wymiarem jego obowiązków, z uwzględnieniem prawa do wypoczynku. Zgodnie zaś z art. 132 ust. 2 tej ustawy, naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów. Skoro zatem skarżący nie wykonał polecenia przełożonego o poddaniu się badaniom kontrolnym u lekarza medycyny pracy, w konsekwencji czego nie mógł stawić się do służby, a zarazem niewykonanie polecenia – jak wyjaśnił to wyżej Naczelny Sąd Administracyjny – było bezprawne, to tym samym D.W. zawinił niewykonania obowiązków wynikających z przepisów prawa, co stanowiło podstawę wymierzenia mu kary dyscyplinarnej.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 tej ustawy.