Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SAB/Wr 192/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2020-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Stwierdzono, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 37 par. 1 pkt 2, art. 35 par. 1 par. 3, art. 36, art. 12 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Piotr Kieres Sędziowie: sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz sędzia WSA Maria Tkacz – Rutkowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 maja 2020 r. sprawy ze skargi L. T. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt czasowy i pracę I. stwierdza, że Wojewoda D. przewlekle prowadzi postępowanie w sprawie z wniosku skarżącej; II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje organ do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; IV. przyznaje od Wojewody D. na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 500 (pięćset) złotych; V. zasądza od Wojewody D. na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z [...] stycznia 2020 r. (wpływ do organu administracji w dniu [...] stycznia 2020 r.) jest przewlekłość prowadzonego przez Wojewodę D. postępowania w sprawie wniosku L. T. z 31 października 2018 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.

Jak wynika z akt sprawy, L. T., obywatelka Ukrainy (dalej: Strona, Skarżąca) 31 października 2018 r. złożyła osobiście wniosek do Wojewody D. (dalej również: organ administracji) o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy wraz z: kserokopią paszportu, umową najmu lokalu mieszkalnego wraz z aneksami, zaświadczeniem o zameldowaniu na pobyt czasowy, zaświadczeniem o niezaleganiu w podatkach, umową o pracę z A sp. z o.o. z/s we W., oświadczeniem podmiotu potwierdzającym wykonywanie pracy, zgłoszeniem do ubezpieczenia ZUS oraz pełnomocnictwem udzielonym przez prezesa zarządu A sp. z o.o. dla L. N.V. P. oraz J.P. do działania w imieniu spółki w sprawach zatrudniania, zwalniania pracowników, ich wynagrodzeń podpisywania w imieniu spółki umów, wypowiedzeń, odpraw i innych wymaganych dokumentów.

W dniu złożenia ww. wniosku, tj. 31 października 2018 r., Stronie wręczono pismo zawiadamiające, że przewidywany termin zakończenia postępowania to 30 kwietnia 2019 r. Jako przyczynę przedłużenia postępowania wskazano konieczność sprawdzenia złożonych dokumentów oraz dużą ilość prowadzonych jednocześnie postępowań w sprawie cudzoziemców. Poinformowano też Stronę, że do czasu rozpoznania wniosku przebywa w Polsce legalnie.

W dniu 8 lutego 2019 r. wpłynęły do organu administracji: kserokopia wizy, kserokopia 1. i 30. strony paszportu oraz informacja starosty o możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych.

Pismem z 30 maja 2019 r. poinformowano Stronę o przedłużeniu terminu rozpoznania sprawy do 31 października 2019 r., bez podania przyczyny oraz wezwano Stronę do dostarczenia w terminie 30 dni dokumentów potwierdzających, że Strona ma zapewnione miejsce zamieszkania przez cały okres pobytu, tj. także po dniu 31 lipca 2019 r. oraz o wypełnienie części III załącznika nr 1 do wniosku (w aktach brak jest dowodu doręczenia wezwania Stronie).

Także 30 maja 2019 r. organ administracji wystąpił, na podstawie art. 109 ust. 1 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j.: Dz. U. z 2018 r. poz. 2094 ze zm.), do Komendy Wojewódzkiej Policji we W., Wydziału Zamiejscowego we W. Delegatury ABW we W. oraz Komendanta N. Oddziału Straży Granicznej o udzielenie informacji czy wjazd i pobyt na terytorium Polski Strony stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Odpowiedź z Komendy Wojewódzkiej Policji wpłynęła do organu administracji 11 czerwca 2019 r.

W dniu 25 czerwca 2019 r. wpłynął do organu administracji aneks do umowy najmu oraz załącznik nr 1 do wniosku wypełniony zgodnie z wezwaniem organu z 30 maja 2019 r.

Pismem z 23 grudnia 2019 r. (wpływ do organu administracji w dniu 9 stycznia 2020 r.) Strona wniosła ponaglenie na niezałatwienie sprawy o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, które organ administracji przekazał w dniu 12 lutego 2020 r. do Urzędu ds. Cudzoziemców.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. na przewlekłe prowadzenie postępowania z wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy

z 31 października 2018 r., Strona (reprezentowana przez radcę prawnego) wniosła pismem z 23 stycznia 2020 r. (wpływ do organu w dniu 23 stycznia 2020 r.). Zarzucając naruszenie: art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i § 3, art. 36 ust. 1 oraz art. 37 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm. – dalej K.p.a.) przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy oraz przez naruszenie zasad zaufania i szybkości postępowania, Strona wniosła o:

– stwierdzenie, że Wojewoda D. dopuścił się przewlekłości w prowadzeniu postępowania;

– zobowiązanie organu do wydania decyzji w sprawie w terminie 14 dni od daty otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy;

– stwierdzenie, że przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

– przyznanie od Wojewody D. na rzecz Skarżącej kwoty 4.000 zł, na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 154 § 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej: p.p.s.a);

– zasądzenie od Wojewody D. na rzecz Skarżącej kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego;

– rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym;

W uzasadnieniu wskazano na rażące przekroczenie terminów rozpoznania sprawy, ignorowanie Skarżącej przez wiele miesięcy. Mimo dostarczenia organowi administracji wszystkich dokumentów wniosek Skarżącej nie został rozpoznany

w terminie. Od dnia 30 maja 2019 r. nie zostały podjęte przez organ administracji żadne czynności, jak również Skarżąca nie została poinformowana o nowym przewidywanym terminie zakończenia postępowania. Mimo kilkakrotnych prób nie udało się Skarżącej uzyskać informacji dotyczących sprawy. O rażącym naruszeniu prawa świadczy, zdaniem Skarżącej, przede wszystkim okres czasu między złożeniem wniosku a złożeniem skargi do Sądu. Skarżąca podkreśliła, że przewlekłość w rozpoznaniu sprawy wynikała wyłącznie z postawy organu administracji. Kwota pieniężna, o zasądzenie której Skarżąca wnosi, będzie stanowiła zadośćuczynienie za wszelkie niedogodności, z którymi z winy Wojewody D., musiała się zmagać od czasu złożenia wniosku.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o oddalenie skargi.

W uzasadnieniu wskazał, że przyczyną opóźnień w rozpoznaniu niniejszej sprawy była przede wszystkim ogromna ilość podań w takich sprawach. Okoliczności te,

w ocenie organu, nie dają podstaw do przyjęcia rażącego naruszenia prawa

w przypadku nieterminowego rozpoznania sprawy, nie można bowiem przyjąć, że takie opóźnienie nie ma racjonalnego uzasadnienia. Odnośnie do zasądzenia sumy pieniężnej wskazał, że Skarżąca wniosku w tym zakresie nie uzasadniła, podała bowiem jedynie ogólne stwierdzenia, co zdaniem organu administracji, nie jest wystarczające do przyjęcia, że należne jest Skarżącej to swoiste zadośćuczynienie.

W aktach administracyjnych przekazanych Sądowi wraz ze skargą i odpowiedzią na skargę, znajduje się wezwanie z 11 lutego 2020 r. do dostarczenia w terminie 14 dni zgodnych ze sobą załącznika nr 1 do wniosku oraz informacji starosty (wykazują rozbieżności co do kwoty wynagrodzenia), ponadto załącznik nr 1 dołączony do akt w dniu 15 czerwca 2019 r. został podpisany przez osobę, która nie figuruje w KRS jako upoważniona do reprezentacji pracodawcy Strony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej, przy czym na mocy art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Wyjaśnić też trzeba, że zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Niniejsza sprawa, ze względu na jej przedmiot (przewlekłe prowadzenie postępowania) i wniosek Skarżącej o jej rozpoznanie w trybie uproszczonym, została rozpoznana przez Sąd w tym trybie.

Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. dopuszczalność wniesienia skargi do sądu administracyjnego uzależniona jest od uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy, stosownie do treści art. 52 § 2 p.p.s.a., rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany

w ustawie. W przypadku skarg na bezczynność lub przewlekłość postępowania, warunek ten powiązać należy z art. 37 § 1 K.p.a., zgodnie z którym na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 K.p.a. lub na przewlekłe prowadzenie postępowania, stronie służy ponaglenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia,

a jeżeli nie ma takiego organu - to do organu prowadzącego postępowanie.

W rozpatrywanej sprawie Skarżąca przed wniesieniem skargi do tut. Sądu, które miało miejsce 23 stycznia 2020 r., wniosła ponaglenie – pismo z 23 grudnia 2019 r. (wpływ do organu administracji w dniu 9 stycznia 2020 r.). Skarga Strony na przewlekłość postępowania Wojewody D. w przedmiocie wniosku

o zezwolenie na pobyt czasowy jest więc dopuszczalna i nie zachodzą przesłanki jej odrzucenia.

Przechodząc do oceny merytorycznej zarzutów skargi Sąd uznał, że zasługują one na uwzględnienie.

Zakres znaczeniowy terminu przewlekłość postępowania, określony w art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a. jako prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy, uzasadnia odwołanie się do zasad ogólnych postępowania administracyjnego oraz regulacji procesowych dotyczących terminów zakreślanych organom do załatwienia sprawy. W rozpoznawanej sprawie postępowanie przed organem administracji toczyło się na podstawie przepisów K.p.a., stąd też w kontekście przewlekłości ocenie podlegać musi zarówno zachowanie terminów określonych w art. 35 K.p.a., jak i wymóg prowadzenia sprawy z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego. Uwzględnić więc należy, że zgodnie z art. 12 K.p.a. organy administracji mają działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia oraz powinny dążyć do ustalenia prawdy materialnej, podejmując z urzędu lub na wniosek stron wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.).

W orzecznictwie przyjmuje się, że przewlekłość postępowania należy traktować jako stan sprawy, którego zaistnienie sąd ocenia bez względu na to, czy organ wydał finalną decyzję, gdyż w odróżnieniu od bezczynności, jest ona zjawiskiem (sytuacją) niezmiennym, co najwyżej stopniowalnym. Z przewlekłością postępowania mamy do czynienia, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, a podejmowane przez niego działania nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. O przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych), pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Przewlekłość postępowania zachodzi zatem, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do finalnego rozstrzygnięcia. Ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne, dokonywana musi być przy tym jednak na podstawie zarówno analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy. Pojęcie przewlekłości postępowania obejmować będzie więc opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyrok WSA we Wrocławiu w sprawie o sygn. akt II SAB/Wr 69/15 oraz o sygn. akt II SAB/Wr 7/16, i sygn. III SAB/Wr 5/17; publ. w CBOSA).

Nadto w judykaturze wskazuje się, że oceniając zwłokę organu w załatwieniu konkretnej sprawy administracyjnej nie można abstrahować od jej indywidualnego charakteru. Tym samym, rozsądny termin postępowania musi zostać określony w świetle wszystkich okoliczności danej sprawy oraz w oparciu o takie kryteria jak: złożoność sprawy, postawa samego skarżącego i właściwych organów, znaczenie przedmiotu postępowania dla skarżącego. W efekcie w sprawach o skomplikowanym stanie faktycznym, w których zachodzi konieczność przeprowadzenia wielu dowodów obowiązkiem organu jest sprawne, co nie zawsze oznacza szybkie, prowadzenie postępowania dowodowego, zmierzające do ustalenia stanu faktycznego pozwalającego na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy. Przyczyną przedłużającego się postępowania, ale nie jego przewlekłości, w rozumieniu art. 149 p.p.s.a., może być też ujawnianie się w toku postępowania dowodowego kolejnych dowodów, nieznanych organowi na początku postępowania. Od organów administracji nie można wymagać, aby wszczynając postępowanie posiadały pełen plan postępowania dowodowego i w toku sprawy już go nie rozszerzały. W sprawach skomplikowanych pod względem dowodowym, sam czas trwania postępowania nie może świadczyć o jego przewlekłości (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 11 stycznia 2017 r., sygn. akt II SAB/Ke 57/16; publ. w CBOSA).

Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 K.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Wskazać należy, że art. 35 § 1-3 K.p.a. stanowi rozwinięcie w/w zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Podkreślić należy, że - zgodnie z powołanym przepisem - niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.

Zapewnieniu stronie postępowania administracyjnego czynnego udziału

w sprawie i wpływu na przebieg postępowania służą regulacje art. 35-37 K.p.a. I tak, o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 K.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że mamy w niej do czynienia z przewlekłością postępowania.

Z analizy akt administracyjnych sprawy wynika, że Strona w dniu 31 października 2018 r. złożyła do organu administracji wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy wraz z załącznikami. Organ administracji poza poinformowaniem Strony pismem z 31 października 2018 r. o przewidywanym zakończeniu postępowania w sprawie jej wniosku na dzień 30 kwietnia 2019 r. przez 5 miesięcy, tj. do dnia 30 maja 2019 r. nie podjął żadnej czynności w sprawie, w tym badania czy złożony przez Stronę osobiście wniosek spełnia warunki formalne i są wypełnione wszystkie stosowne rubryki. Organ administracji dopiero pismem z 30 maja 2019 r. wezwał Stronę do uzupełnienia braków wniosku i poinformował, że planowany termin zakończenia postępowania to dzień 31 października 2019 r., nie podając jednak przyczyn przedłużenia terminu zakończenia postępowania. Organ administracji pismem z 30 maja 2019 r. wystąpił również do Komendy Wojewódzkiej Policji we W., Wydziału Zamiejscowego we W. Delegatury ABW we W. oraz Komendanta N. Oddziału Straży Granicznej o udzielenie informacji czy wjazd i pobyt na terytorium Polski Strony stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Pomimo otrzymania odpowiedzi z Komendy Wojewódzkiej Policji w dniu 11 czerwca 2019 r. oraz złożenia przez Stronę dokumentów, o które została wezwana, organ administracji nie podejmował dalszych czynności w sprawie i w konsekwencji nie zakończył postępowania we wskazanym przez siebie terminie. Kolejną czynność, tj. wezwanie do uzupełnienia braków wniosku, organ administracji podjął pismem z 11 lutego 2020 r., a zatem już po wniesieniu przez Stronę przedmiotowej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. Przy czym, mimo wskazania w tym wezwaniu terminu zakończenia postępowania na dzień 30 kwietnia 2020 r., brak jest w aktach sprawy informacji o wydaniu decyzji. Nie podejmowanie przez organ administracji żadnych czynności w sprawie przez okres 5 miesięcy od dnia wpływu wniosku Strony, a następnie przez kolejne 8 miesięcy, tj. do 11 lutego 2020 r. (już po wniesieniu skargi), kiedy to wystosował wezwanie do Strony świadczy o tym, że przez okres znacząco przekraczający wyznaczony ustawowo czas na załatwienie sprawy, a wynikający z art. 35 K.p.a., organ administracji w sposób opieszały podejmował czynności zmierzające do załatwienia wniosku Strony. Takie działanie organu administracji niewątpliwie narusza przepisy art. 12 § 1, art. 35 § 1 i § 3 K.p.a. Podkreślić w tym miejscu trzeba, że w ramach koncentracji materiału dowodowego organ winien od razu przeprowadzić pełną analizę złożonego wniosku i w razie zaistnienia jego braków wezwać o wszystkie brakujące dokumenty tytułem jego uzupełnienia, nie zaś dokonywać wezwań "na raty", i to po okresach całkowitej bezczynności w sprawie. Winien też pozyskać informacje o Stronie stosownie do przepisów art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, w terminie dwóch miesięcy, nie zaś, po blisko 5 miesiącach od wpływu wniosku. Przy czym, co jasno wynika z zawartości akt administracyjnych, sprawa z wniosku Skarżącej nie należy do skomplikowanych i wymagających podjęcia szeregu czynności dowodowych. Należy też zaakcentować, że brak działania organu (w okresach pomiędzy czynnościami), czy też spóźnione, "rozwlekłe" i nieskoncentrowane podejmowanie czynności nie ma żadnych uzasadnionych powodów. Usprawiedliwieniem nierozpoznania wniosku Skarżącej przez tak długi okres nie może być w żadnym wypadku sytuacja kadrowa w urzędzie. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że organ administracji dopuścił się przewlekłości w prowadzonym postępowaniu, o której mowa w art. 37 § 1 pkt 2 K.p.a., o czym orzekł w punkcie I sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Uwzględniając skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania Sąd ma obowiązek, o czym stanowi art. 149 § 1a p.p.s.a., dokonać oceny czy owa stwierdzona przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że z rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla stwierdzenia rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia.

W kontekście opisanych kryteriów nie może budzić wątpliwości, że opieszałe działanie organu administracji publicznej w niniejszej sprawie i przekroczenie terminów załatwienia sprawy, bez żadnej istotnej przyczyny, należy zakwalifikować jako rażąco naruszające prawo. Na ocenę tę niewątpliwie ma wpływ nieskomplikowany charakter sprawy; w istocie Strona przedstawiła szereg mających znaczenie dokumentów umożliwiające procedowanie. W sytuacji natomiast stwierdzenia braku stosownej dokumentacji organ administracji winien bez zbędnej zwłoki, czego nie uczynił, wystosować wezwanie do uzupełnienia tejże. Pierwsze czynności podjęto bowiem dopiero w dniu 30 maja 2019 r., a zatem po upływie pierwszego z wyznaczonych terminów zakończenia postępowania (30 kwietnia 2019r.), kiedy to wystosowano zapytanie w trybie art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach oraz wezwano Stronę do uzupełnienia braków wniosku. Przy czym, wezwanie do Strony zostało wystosowane na skutek zdezaktualizowania się przedłożonej umowy najmu lokalu mieszkalnego oraz niesprawdzenia przy przyjęciu osobiście złożonego przez Stronę wniosku wraz z załącznikami, czy wszystkie rubryki są wypełnione. Kolejny wyznaczony na 31 października 2019 r. termin zakończenia postępowania również nie został dochowany. Należy także wskazać, że organ administracji przed upływem wyznaczonych terminów nie poinformował o dalszym przedłużeniu terminu. Kolejne zaś wezwanie do uzupełnienia braków wniosku i wyznaczenie nowego terminu zakończenia postępowania, nastąpiło już po wniesieniu skargi. Niewątpliwie, przedstawiony sposób procedowania skutkujący tak długim prowadzeniem postępowania (od dnia wpływu wniosku do dnia wniesienia skargi upłynęło blisko 15 miesięcy) jest nieakceptowane z punktu widzenia zasad demokratycznego państwa prawa, nosi przy tym znamiona oczywistości, które nie miało żadnego racjonalnego uzasadnienia mogącego usprawiedliwiać organ administracji publicznej. W odniesieniu do okoliczności, na jakie powołuje się organ administracji, które jego zdaniem usprawiedliwiają zwłokę w załatwieniu sprawy, podkreślić należy, że opóźnienia w załatwieniu sprawy, mające swoje źródło w organizacji pracy urzędu, w tym w jego możliwościach kadrowych, nie stanowi okoliczności wyłączającej stwierdzenie przewlekłości w załatwieniu sprawy, wręcz przeciwnie, są jednymi z częstych (a w przypadku spraw zezwoleń na pobyt cudzoziemców – obecnie charakterystycznych) przyczyn przewlekłego prowadzenia postępowania. Problemy w organizowaniu pracy urzędu, nawet mające swoje źródło w obiektywnych trudnościach związanych np. z pozyskaniem i szkoleniem pracowników oraz zapewnieniem odpowiedniej infrastruktury do obsługi petentów, nie mogą bowiem ograniczać praw strony postępowania ani stanowić usprawiedliwienia dla naruszania tych praw. To na organach państwa ciąży obowiązek zapewnienia sprawnej realizacji ich zadań, przy zapewnieniu przestrzegania obowiązujących przepisów i respektowania wyznaczonych tymi przepisami standardów działania administracji. Konsekwencje zaniedbania tego obowiązku nie mogą obciążać stron postępowania. W ocenie Sądu, opisane powyżej okoliczności, które wynikają z akt sprawy, uzasadniają stwierdzenie, że organ administracji w sposób rażący naruszył przepisy art. 8 § 1 art. 12 § 1, art. 35 § 1 i § 3 oraz art. 36 K.p.a. Przewlekłość w prowadzeniu postępowania przez Wojewodę D. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z ww. przepisów prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Rozstrzygnięcie w tym zakresie znalazło się w punkcie II sentencji wyroku.

Z kolei, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, mając na uwadze żądanie Skarżącej, zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt III sentencji wyroku).

Zgodnie natomiast z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, może orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Uprawnienie sądu do przyznania stronie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a jest szczególnym instrumentem, który poza funkcją dyscyplinującą pozwala również w pewnym stopniu na zadośćuczynienie stronie, której prawa w postępowaniu zostały naruszone. Powyższe nie jest tożsame z funkcją odszkodowawczą i zasądzenie sumy pieniężnej na tej podstawie nie wiąże się z określeniem materialnego wymiaru szkód poniesionych ewentualnie przez stronę. Charakter tego środka – skutkującego nie tylko obciążeniem finansowym dla organu, ale i przysporzeniem finansowym na rzecz strony - jest bliższy zadośćuczynieniu, gdyż związany jest nie z wielkością rzeczywistych szkód poniesionych przez nią w związku z bezczynnością organu lub przewlekłością postępowania, ale rozmiarem naruszenia jej praw przez bezprawne zachowanie organu. Naruszenie przez organ praw strony będzie uzasadniało zastosowanie tego środka (zasądzenie sumy pieniężnej), w szczególności w przypadkach, gdy bezczynność lub przewlekłość w prowadzeniu przez organ jej sprawy wiąże się z powstaniem dla niej znacznych dolegliwości. Takie niewątpliwie zaś towarzyszą sytuacji przedłużającego się braku rozstrzygnięcia co do prawa pobytu na terytorium Polski.

Skarżąca, uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej wskazała, że przyznana kwota będzie stanowić rekompensatę za naruszenie jej prawa w postępowaniu przez Wojewodę. W ocenie Sądu okoliczności sprawy wskazują, że rekompensata taka jest Stronie należna w związku z tak długim okresem rozpoznawania wniosku Strony o zezwolenia na pobyt czasowy i niedogodności z tym związanych przez brak możliwości uzyskania stanowiska organu administracji w wymaganej prawem formie w rozsądnym czasie. W tym też kontekście należy, zdaniem Sądu, oceniać rażący charakter przewlekłości postępowania jako przesłankę przyznania sumy pieniężnej (500 zł), na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., o czym orzekł w punkcie IV sentencji wyroku. Ww. kwotę Sąd uznał za adekwatną i proporcjonalną z punktu widzenia doznanej krzywdy. Tym samym Sąd uznał, że zawarte w skardze żądanie przyznania sumy pieniężnej w kwocie 4.000 zł, było zbyt wygórowane.

Końcowo należy wyjaśnić, że w niniejszej sprawie nie ma zastosowania przepis art. 15zzs ust. 10 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374) okres objęty badaniem Sądu nie obejmuje bowiem okresu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID.

O kosztach Sąd postanowił zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt V sentencji wyroku). Na zasądzoną od Wojewody D. na rzecz Skarżącego kwotę 597 zł składa się wpis od skargi w wysokości 100 zł, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j.: Dz. U. z 2018 r. poz. 265) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.