Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 588/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2017-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 36 pkt 1 lit. c, art. 39 ust. 1
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Sędziowie Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2017 r. sprawy ze skargi A.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 13 lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 31 sierpnia 2016 r. Wójt Gminy odmówił A. M. przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na zaspokojenie niezbędnych do życia potrzeb bytowych.

W uzasadnieniu wskazano, że A. M. uzasadnił wniosek o pomoc tym, że jest osobą samotnie gospodarującą, niezatrudnioną. Nie korzysta ze wsparcia innych instytucji , cierpi na długotrwałe choroby wymagające częstych wizyt lekarskich, badań specjalistycznych i przyjmowania leków. Dołączył zaświadczenia lekarskie o stanie zdrowia oraz orzeczenie o niepełnosprawności.

W dniu 1 lipca 2016 r. wezwano stronę do sprecyzowania podania. W dniu

8 lipca 2016 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy. W dniu 25 lipca 2016 r. strona w odpowiedzi na wezwanie stwierdziła, że nie jest w stanie sprecyzować podania o pomoc. W dniu 29 lipca 2016 r. ponownie wezwano stronę do sprecyzowania podania przez wskazanie o jaki rodzaj świadczenia wnioskuje oraz podania niezbędnych potrzeb.. W dniu 23 sierpnia 2016 r. strona w odpowiedzi oświadczyła, że nie jest obecnie w stanie sprecyzować podania. Organ wskazał, że z uwagi na fakt nie osiągania dochodu stronie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej , jednak odmówił przyznania świadczenia, bowiem po dwukrotnym wezwaniu strona nie dokonała sprecyzowania podania o pomoc. Nie zrobiła tego także podczas wywiadu środowiskowego. W ten sposób strona uniemożliwiła organowi ustalenie rodzaju i rozmiaru pomocy. Organy administracji nie mogą dokonywać swobodnej kwalifikacji przedmiotu żądania, a mimo wezwań nie uzyskano sprecyzowania stanowiska strony. Organ wskazał, że "niezbędność" oznacza , że dana potrzeba ma wystąpić obecnie i bez jej zaspokojenia nie jest możliwe prawidłowe funkcjonowanie. Skoro strona nie sprecyzowała swoich oczekiwań, to potrzeby strony nie są dla niej niezbędne. Organ wskazał też, że strona korzysta z innych form pomocy- zasiłku okresowego, zasiłków celowych na realizację recept, leczenie i zakup żywności.

A. M. wniósł od tej decyzji odwołanie zarzucając, że wezwania organu były bezzasadne, bowiem art. 3 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej obliguje organ do ustalenia rodzaju i formy świadczenia. Odpowiedzi na wezwania nie udzielał, bowiem nie miał kosztorysów, które były niezbędne w celu zapobieżenia ustaleniu rozmiaru świadczeń na dowolnych poziomach. Kosztorysów mu nie wydano, gdyż był to okres urlopowy. Nie miał też środków na opłacenie środków transportu do podmiotów zapewniających takie kosztorysy. Wskazał, że oczekuje przyznania środków na zakup żywności ( 450 zł), środków czystości (40zł), dojazd do poradni lekarskich (65 zł), zakup podkoszulka męskiego (23 zł), dwóch poduszek (70zł), koszuli męskiej (42 zł), obuwia męskiego (64 zł), garnka (49,50 zł), patelni (49,50zł), miski (9,20zł), mopa (16,90 zł), trzech rolek papy zgrzewalnej (134,10 zł), trzech kartonu styropianu (98,64 zł), masy do izolacji fundamentów domu (108 zł), grzejnika (258 zł), dwóch rur ocynkowanych (36,42 zł), trzech dwuzłączek ( 77,04 zł) i że jego oczekiwania powinny zostać bezwzględnie całkowicie zaspokojone. Dołączył kosztorysy z dnia 21 , 24 i 26 września 2016 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia

13 lutego 2017 r. nr [...] utrzymało zaskarżoną przez A. M. decyzję w mocy.

Organ odwoławczy wskazał, że decyzja w przedmiocie przyznania zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Pomoc społeczna ma zaspokajać naprawdę niezbędne potrzeby życiowe w granicach posiadanych przez organy pomocy społecznej środków finansowych. Organ odwoławczy uznał, że mając na względzie żądania strony organ pierwszej instancji podjął wystarczające działania w celu ustalenia, jaki jest zakres wnioskowanej przez skarżącego pomocy. Od pierwszego wezwania skarżącego do dnia wydania decyzji minęło 60 dni. Był to wystarczający termin do ustosunkowania się do wezwań. Ponadto skarżący był poinformowany o skutkach zaniechania obowiązkowi współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, wynikających z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. W efekcie organ pozbawiony został możliwości zbadania zakresu oczekiwań wnioskodawcy, przez co nie był w stanie określić rodzaju i rozmiaru wnioskowanej pomocy. Strona także w toku aktualizacji wywiadu środowiskowego nie sprecyzowała wniosku. Organ pierwszej instancji miał podstawy do przyjęcia, że potrzeby nie są niezbędne dla skarżącego, skoro ich nie określił i nie sprecyzował. Skarżący został objęty pomocą ośrodka otrzymując pomoc finansową z przeznaczeniem m.in. na zakup żywności. Konieczność zakupu styropianu czy mopa nie stanowi niezbędnej potrzeby bytowej.

A. M. wniósł skargę na w/w decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając naruszenie:

– art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 3 ust. 3, art. 7 pkt 5 i 6, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 2, art. 39 ust. 1-2, art. 100 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej;

– art. 1 pkt 1, art. 7-8, art. 10 § 1 i 3, art. 35 § 3, art. 36 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.;

– art. 30 Konstytucji RP.

Zarzucił, że zaskarżona decyzja jest zaprzeczeniem idei pomocy społecznej i powoduje ograniczenia funkcjonowania organizmu i życie w warunkach poniżej wszelkich norm. W ocenie skarżącego organ błędnie ustalił stan faktyczny w odniesieniu do współdziałania z pracownikiem socjalnym oraz że potrzeby nie są niezbędne dla skarżącego, co poskutkowało nie przyznaniem mu świadczenia. Ustosunkował się do obu wezwań organu I instancji i wyjaśnił, dlaczego nie sprecyzował podania, a ponadto przedłożył wraz z odwołaniem sprecyzowanie podania wraz z kosztorysami. Podniósł, że wadliwie przyjęto, że korzysta z innych form pomocy – w czerwcu 2016 r. nie otrzymał żadnej pomocy, wypłaty zasiłków za maj i czerwiec 2016 r. dokonano w sierpniu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej odrzucenie z powodu niezachowania terminu do jej wniesienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga jest bezzasadna.

W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że skarga została wniesiona z zachowaniem ustawowego terminu. W niniejszej sprawie termin do jej wniesienia nie mógł być bowiem liczony od dnia doręczenia decyzji organu odwoławczego, a od dnia doręczenia postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 maja 2017 r. nr [...] odmawiającego uzupełnienia tej decyzji (art. 111 § 2 k.p.a.), co nastąpiło w dniu 5 czerwca 2017 r. Skarga została natomiast wniesiona w dniu 5 lipca 2017 r.

Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że wydana została ona w sprawie zasiłku celowego na realizację różnego rodzaju potrzeb bytowych skarżącego. Organy obu instancji stanęły na stanowisku, że nie wskazanie przez skarżącego konkretnych potrzeb lub też ich wskazanie po upływie znacznego czasu nie pozwala na uznanie , że została spełniona przesłanka zaistnienia niezbędnej potrzeby bytowej , konieczna dla przyznania zasiłku celowego. Wskazano również na brak współdziałania skarżącego w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej.

Zasiłek celowy - zgodnie z art. 36 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( tj. Dz.U. z 2015 r. , poz.163 ze zm., dalej jako "ustawa"), jest jednym ze świadczeń z pomocy społecznej, który - w myśl art. 39 ust. 1 ustawy - może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej.

Zasiłek celowy przyznawany jest zawsze na określony cel, co wynika już z jego nazwy i ma on charakter pomocy doraźnej.

Nadmienić należy, że skarżący korzysta ze świadczeń pomocy społecznej.

W niniejszej sprawie skarżący złożył w dniu 30 czerwca 2016 r. wniosek o przyznanie świadczeń na zaspokojenie niezbędnych do życia potrzeb bytowych. Mimo obszerności wniosku skarżący nie wskazał konkretnie, jakie jego potrzeby powinny być zaspokojone.

Podczas aktualizacji wywiadu środowiskowego w dniu 8 lipca 2016 r. skarżący także nie wskazał konkretnych potrzeb, stwierdził jedynie, że będzie precyzował podanie. Skarżący dwukrotnie został wezwany przez organ pierwszej instancji do podania niezbędnych potrzeb bytowych, których wniosek dotyczy. Skarżący w odpowiedzi wskazywał jedynie, że nie uzyskał jeszcze aktualnych kosztorysów. Dopiero po wydaniu przez organ pierwszej instancji decyzji z dnia 31 sierpnia 2016 r. skarżący do odwołania wniesionego w dniu 29 września 2016 r. dołączył pismo, w którym w 17 pozycjach wskazał, jakie są jego oczekiwania wobec organów administracji oraz dołączył trzy "kosztorysy" .

W niniejszej sprawie poza sporem była okoliczność, że skarżący spełniał kryterium dochodowe do otrzymania świadczeń z pomocy społecznej, jednak nie oznacza to , że w każdym przypadku spełniania kryterium dochodowego świadczenia te muszą być udzielone.

W ocenie Sądu organy zasadnie uznały, że okoliczności niniejszej sprawy nie pozwalają na uznanie, że wniosek skarżącego dotyczył zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych w rozumieniu przepisu art. 39 ust. 1 ustawy. Zasadnie też uznały, że skarżący nie współdziałał w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej.

Podkreślenia wymaga, że organy udzielające pomocy dysponują przy jej udzielaniu środkami publicznymi. Choć mają one obowiązek udzielania pomocy, są zobowiązane do czynienia tego nie w sposób dowolny, ale zgodny z przepisami ustawy. Ta nakłada jednak nie tylko na organy, ale i na wnioskodawców pewne obowiązki. Jednym z nich jest obowiązek współdziałania z organem pomocy społecznej , określony art. 4 ustawy. Przepis ten stanowi, że osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Z kolei art. 11 ust. 2 ustawy stanowi, że brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny (...) w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej (...) mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia (...). O treści tego przepisu skarżący został pouczony w toku niniejszego postępowania.

Zauważyć należy, że wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi dotyczyć skonkretyzowanej potrzeby. Potrzeba ta musi istnieć w momencie składania wniosku. Tak więc nie tylko w czasie aktualizacji wywiadu środowiskowego, nie tylko w czasie otrzymania wezwań dotyczących konkretyzacji wniosku, ale już w dniu składania wniosku skarżący musiał znać cel , wymagający realizacji. Mimo to skarżący potrzeb swych w żaden sposób nie skonkretyzował , na wezwania organu pierwszej instancji odpowiadając jedynie, że oczekuje na sporządzenie kosztorysów. Dopiero w dniu 29 września 2016 r. przedłożył listę "potrzeb" wraz z "kosztorysami" organowi odwoławczemu. Nie można podzielić stanowiska skarżącego, że żądanie sprecyzowania podania było bezzasadne i niezrozumiałe z uwagi na to, że zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy organy zobowiązane są ustalić rodzaj, formę i rozmiar świadczeń odpowiednio do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Przepis art. 3 ust. 3 ustawy stanowi, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Jednak to skarżący powinien poinformować organy o tych okolicznościach – w tym przypadku o konkretnych potrzebach , w związku z którymi domagał się przyznania zasiłku celowego.

Choć skarżący stoi na stanowisku, że wymienione w jego piśmie z dnia 29 września 2016 r. cele były niezbędnymi potrzebami bytowymi, nie wskazał ich ani we wniosku , ani po wezwaniach organu, powołując się na brak możliwości uzyskania "kosztorysów".

Sytuacja taka sprawia , że organy miały prawo uznać, że wniosek skarżącego nie dotyczył zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej w rozumieniu przepisu art. 39 ust. 1 ustawy oraz że nie współdziałał w rozwiązywaniu swej trudnej sytuacji życiowej. Nadmienić należy, że za takie współdziałanie nie można uznać pism skarżącego informujących o tym, że z przyczyn od niego niezależnych nie może uzyskać "kosztorysów" sporządzonych przez "właściwy podmiot".

Mając na uwadze powyższe Sąd, nie podzielając zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów postępowania i naruszenia prawa materialnego, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.