Postanowienie WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 621/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-04-07 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 7 kwietnia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2011 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia .... r., nr w przedmiocie określenia wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2008 postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy


UZASADNIENIE

W dniu 8 lutego 2011 roku M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wypełniony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego.

W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie posiada stałego źródła dochodu. Nie ma oszczędności, nieruchomości, ani wartościowych przedmiotów. Ponadto jest osobą ubogą bez majątku i dochodów, a dodatkowo poważnie choruje, co uniemożliwia ponoszenie kosztów sądowych.

W celu wyjaśnienia rzeczywistej sytuacji wnioskodawcy, pełnomocnik skarżącego został wezwany do wskazania aktualnych źródeł i wysokości przychodów, z których wnioskodawca finansuje konieczne koszty utrzymania, wskazania wysokości zadłużenia, a także miesięcznych obciążeń z tym związanych oraz przedłożenia zaświadczenia właściwego Naczelnika Urzędu Skarbowego o wysokości dochodu osiągniętego w roku 2008, 2009 i 2010.

W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik wnioskodawcy oświadczył, że w 2008, 2009 oraz 2010 roku M. nie osiągnął żadnego dochodu, przez co Naczelnik Urzędu Skarbowego nie mógł wystawić zaświadczenia w dotyczącego wysokości osiągniętego dochodu. Wyjaśnił, też że wnioskodawca aktualnie nie posiada żadnych źródeł dochodów, gdyż został pozbawiony dzierżawy gruntów. Skarżący utrzymuje się obecnie z pożyczek od osób fizycznych. Wysokość zadłużenia wnioskodawcy z tytułu prowadzonych postępowań egzekucyjnych prowadzonych przez Urząd Skarbowy została oszacowana na co najmniej 20.000,00 zł.

Postanowieniem z dnia 2 marca 2011 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że wnioskodawca nie przedłożył żądanych dokumentów, w konsekwencji czego nie można było dokonać jednoznacznej oceny aktualnej sytuacji zainteresowanego oraz przyjąć, że zasługuje on na przyznanie prawa pomocy w całkowitym zakresie.

Sprzeciw od postanowienia referendarza został złożony w dniu 14 marca 2011 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z przepisu tegoż wynika jednoznacznie, iż zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż Sąd wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznaje od początku, tzn. tak jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu.

Skutkiem sprzeciwu, wniesionego przez skarżącego jest utrata mocy przez zaskarżone postanowienie i konieczność ponownego merytorycznego rozpoznania wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy.

W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu).

Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie z obowiązku uiszczenia opłat sądowych oraz ponoszenia kosztów zastępstwa procesowego stanowi wyjątek od reguły wykonania przez stronę tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej.

Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem, tj. całkowicie pozbawionych środków do życia ze względu na okoliczności życiowe.

Zdaniem Sądu ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania.

Istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu adwokata (radcy prawnego, doradcy podatkowego, rzecznika patentowego) jest natomiast nieodpłatne korzystanie strony z profesjonalnego pełnomocnika, wskutek przejęcia przez Sąd ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona - ze względu na swój stan majątkowy - nie jest w stanie ponieść jej kosztów.

Wskazać należy, że wnioskodawca nie przedłożył zaświadczenia o wysokości dochodów osiąganych w latach 2008-2010, podnosząc jedynie, iż nie osiągał w tym okresie żadnych dochodów, przez co Naczelnik Urzędu Skarbowego nie mógł wystawić stosownego zaświadczenia.

W tym zakresie należy uznać, że Naczelnik Urzędu Skarbowego mógł wystawić zaświadczenie o nieuzyskaniu żadnego dochodu w zakreślonym okresie. Brak stosownego zaświadczenia należy uznać za niewyjaśnienie jednej z okoliczności dotyczących rzeczywistej sytuacji wnioskodawcy. Trzeba również zaznaczyć, że nie wyjaśniono od kogo i w jakiej wysokości zainteresowany uzyskuje pożyczki pozwalające na finansowanie bieżących kosztów utrzymania. W tym stanie rzeczy nie można w sposób jednoznaczny ocenić aktualnej sytuacji wnioskodawcy oraz przyjąć, że M. zasługuje na przyznanie prawa pomocy w całkowitym zakresie. Nie zostało bowiem wykazane, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Wobec powyższego, Sąd uznał, że na obecnym etapie postępowania skarżący nie wykazał ziszczenia się w jego sytuacji materialnej i rodzinnej przesłanek przyznania prawa pomocy. W konsekwencji, na podstawie cytowanych wyżej przepisów orzeczono jak w postanowieniu.