Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2203/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7 ust. 2
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2013 r. sprawy ze skargi L. H. i J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżących L. H. i J. S. solidarnie kwotę 474 (czterysta siedemdziesiąt cztery) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] września 2012 r., nr [...] po rozpatrzeniu wniosku L. H. i J. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją tego organu z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] - utrzymało w mocy własną decyzję.

Zaskarżona decyzja Kolegium wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] marca 1956 r., nr [...] Prezydium Rady Narodowej w W. odmówiło przyznania dotychczasowym właścicielom [...] prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy [...], oznaczonej numerem hipotecznym [...] uzasadniając, że teren nieruchomości został objęty w posiadanie Gminy W. w dniu [...] lipca 1947 r. (Dz.U.R.P. Nr 12 z 1947), a dotychczasowi właściciele nie złożyli wniosku o przyznanie prawa własności czasowej. Termin do złożenia wniosku w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) upłynął w dniu [...] stycznia 1948 r. Z akt sprawy wynika, że od powyższego orzeczenia zostało złożone odwołanie, jednakże poszukiwania decyzji organu odwoławczego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., zakończyły się wynikiem negatywnym.

Obecnie powyższa nieruchomość stanowi własność W. (decyzje komunalizacyjne: z dnia [...] stycznia 1993 r., nr [...]; z dnia [...] maja 1992 r., nr [...]; z dnia [...] września 1991 r., nr [...] ), wchodzi w skład działek ew. o nr [...] i zabudowana jest budynkiem mieszkalnym.

W dniu 10 czerwca 2008 r. L. H. i J. S. złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] marca 1956 r. Zdaniem wnioskodawców orzeczenie wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa, tj. § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę W (Dz.U. nr 16 poz. 112) w zw. z art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50 poz. 279). W ich ocenie termin do złożenia wniosku dekretowego nie mógł rozpocząć biegu z powodu niespełnienia przez Gminę W., przy przejmowaniu gruntu, wymogów narzuconych ww. przepisami. Rozporządzenie z dnia 7 kwietnia 1946 r. dla ważności czynności polegającej na objęciu gruntu nieruchomości [...] w posiadanie, nakazywało bowiem podjęcie konkretnych działań mających na celu zapewnienie uczestnictwa byłego właściciela w tym objęciu. Zdaniem wnioskodawców, skoro nie powiadomiono byłego właściciela o czynnościach obejmowania gruntu w posiadanie, mimo iż możliwość taka istniała, to nie można mówić o zgodnym z prawem objęciu przez gminę gruntu przedmiotowej nieruchomości w posiadanie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] orzekło, że orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] marca 1956 r., Nr [...] dotyczące odmowy ustanowienia prawa własności czasowej do nieruchomości położonej przy [...], w. odniesieniu do części gruntu związanego z własnością lokali mieszkalnych nr [...], zostało wydane z naruszeniem prawa, jednak wobec zaistnienia nieodwracalnych skutków prawnych nie można stwierdzić jego nieważności w tym zakresie (tiret pierwszy decyzji); w pozostałym zakresie Kolegium stwierdziło nieważność orzeczenia z dnia [...] marca 1956 r., Nr [...] z powodu braku podstawy prawnej do jego wydania (tiret drugi decyzji).

Kolegium wyjaśniło, że ww. orzeczenie dekretowe o odmowie przyznania poprzednim właścicielom własności czasowej do gruntu nieruchomości [...], zostało wydane m.in. na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Zgodnie z tym przepisem (ust. 2), organ winien był przyznać dotychczasowym właścicielom prawo własności czasowej (obecnie wieczystego użytkowania), jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania (obecnie planu zagospodarowania przestrzennego). Aby dokonać powyższego ustalenia, organ winien był odnieść swoje rozważania do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, obowiązującego w dacie podejmowania decyzji w tym przedmiocie. W rozpatrywanej sprawie, organ jednak nie odniósł się do ustaleń planu, lecz do faktu niezłożenia przez byłego właściciela nieruchomości wniosku dekretowego i na tej podstawie odmówił przyznania prawa własności czasowej do gruntu. Organ pierwszej instancji wskazał, że w rozpatrywanej sprawie, mimo braku złożenia wniosku, wszczęto postępowanie administracyjne, rozpoznano sprawę i wydano orzeczenie administracyjne. Zdaniem Kolegium, oznacza to, że orzeczenie administracyjne wydane na podstawie nieistniejącego wniosku zostało wydane bez podstawy prawnej i powinno zostać unieważnione, gdyż zachodzi przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Dalej organ pierwszej instancji wskazał, że niezłożenie przez osobę uprawnioną w terminie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości powodowało z upływem tego terminu przejście na własność Skarbu Państwa budynku mieszczącego się na gruncie. Przejście to jest przewidziane w dekrecie jako następstwo bezskutecznego upływu terminu, a dekret nie wymaga stwierdzenia tego faktu w drodze decyzji deklaratywnej właściwego organu administracji.

Następnie Kolegium wyjaśniło, że z akt sprawy wynika, iż w budynku przy ul. [...] w W. zostało sprzedanych [...] lokali mieszkalnych ich najemcom wraz z oddaniem w użytkowanie wieczyste części gruntu. Sprzedaż części z tych lokali i ustanowienie użytkowania wieczystego zostało poprzedzone wydaniem - na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (j.t. Z 1996 r., Dz. U. Nr 22, poz. 159 ze zm.) lub ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99) - decyzji administracyjnych o sprzedaży lokalu i oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste. W konsekwencji, Kolegium stwierdziło, że w tej sytuacji stwierdzenie nieważności orzeczenia dekretowego nie powoduje bezpośrednich skutków prawnych dla użytkowników wieczystych części nieruchomości związanej z lokalami. Natomiast w odniesieniu do części gruntu związanego z własnością lokali mieszkalnych nr [...] i nr [...], orzeczenie dekretowe z dnia 5 marca 1956 r. spowodowało zaistnienie nieodwracalnych skutków prawnych, gdyż ustanowienie użytkowania wieczystego nie zostało poprzedzone wydaniem decyzji o sprzedaży lokali i oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste, lecz nastąpiło bezpośrednio, w drodze umowy - aktów notarialnych: z dnia [...] lipca 2001 r., Nr rep. [...] i z dnia [...] czerwca 2001., Nr rep.[...]. W związku z tym, organ pierwszej instancji podniósł, że wobec zaistnienia nieodwracalnych skutków prawnych nie można było stwierdzić nieważności orzeczenia dekretowego w tym zakresie.

Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy wnieśli L. H. i J. S. Wnioskodawcy zażądali uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2012 r. w całości i orzeczenia co do istoty sprawy poprzez stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] marca 1956 r. z powodu rażącego naruszenia prawa, tj. § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. w zw. z art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] września 2012 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] kwietnia 2012 r. Zdaniem organu odwoławczego organ pierwszej instancji wnikliwie wyjaśnił przesłanki swojego rozstrzygnięcia. Organ drugiej instancji stwierdził, że Rozporządzenie Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. wydane z porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę W. (Dz.U. Nr 16 poz. 112) stanowiło w § 3 ust. 1, że: "O przystąpieniu do objęcia gruntu w posiadanie gminy Zarząd Miejski W. ogłasza w organie urzędowym Zarządu Miejskiego (Dziennik Urzędowy Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy)". W kolejnym przepisie, § 4 ust. 1 wyszczególniono jakie informacje powinny znaleźć się w ogłoszeniu. Było to: "1) dokładne oznaczenie gruntów przez określenie w miarę możności numerów hipotecznych oraz imion i nazwisk dotychczasowych właścicieli a także innych cech potrzebnych do oznaczenia gruntów; 2) termin oględzin nieruchomości; 3) wezwanie dotychczasowego właściciela i innych osób zainteresowanych do wzięcia udziału w oględzinach ". Z kolei w § 5 ust. 1 wskazano, że "niezależnie od ogłoszenia Zarząd Miejski - w miarę posiadania danych o miejscu pobytu dotychczasowego właściciela gruntu lub osoby jego prawa reprezentującej - prześle im zawiadomienie o przystąpieniu do obejmowania gruntu w posiadanie (...)." Wnioskodawcy podnieśli, że mimo posiadania danych o miejscu zamieszkania przeddekretowego właściciela, zamieszczonych w znajdującym się w aktach nieruchomości tytule wykonawczym Sądu Grodzkiego w W. przywracającym Z. S. posiadanie nieruchomości, zalecenia wynikającego z ww. rozporządzenia nie wykonano. Zdaniem organu, zarzut ten jednak nie jest trafny ponieważ w tytule wykonawczym podano tylko adres nieruchomości, nie zaś miejsce zamieszkania dawnego jej właściciela. Nie ma też całkowitej pewności, czy istotnie właściciel nie został powiadomiony o oględzinach, chociaż takich danych w aktach własnościowych nieruchomości brak. Organ wyjaśnił, że przepisy rozporządzenia z dnia 7 kwietnia 1946 r. zawierały zaś wymóg wezwania dotychczasowego właściciela do wzięcia udziału w oględzinach nieruchomości. Wezwanie powyższe powinno zostać zamieszczone w ogłoszeniu o przestąpieniu do objęcia gruntu w posiadanie Gminy, w organie urzędowym Zarządu Miejskiego, zaś wezwanie bezpośrednie, tj. o przystąpieniu do objęcia gruntu, powinno mieć miejsce tylko: "w miarę posiadania danych o miejscu pobytu dotychczasowego właściciela". Organ podkreślił, że z akt sprawy nie wynika w sposób jednoznaczny, że miejsce pobytu (zamieszkania) dotychczasowego właściciela przedmiotowej nieruchomości było organowi znane.

W konsekwencji, zdaniem Kolegium, nie jest też trafny zarzut wniosku, iż z powodu uchybień formalnych objęcie gruntu w posiadanie Gminy W. faktycznie nie miało miejsca w terminie określonym w uzasadnieniu kwestionowanego orzeczenia z dnia [...] marca 1956 r. Gdyby nawet tak się stało, to objęcie w posiadanie tej nieruchomości przez Gminę W. i tak nastąpiłoby na podstawie ogłoszenia zamieszczonego w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W., który w pozycji nr [...] zawierał ogłoszenie o objęciu gruntów w posiadanie przez Gminę W. położonych na obszarze ograniczonym wschodnim brzegiem [...] przez południową wschodnią i północną granicę miasta, a nie objętych dotychczas w posiadanie Gminy W. w trybie Rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. (Dz.URP nr 16/46 poz. 112) i Rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948r. (Dz.URP nr 6/48 poz. 43). W myśl § 3 cyt. rozporządzenia objęcie gruntów w posiadanie Gminy W. następuje z dniem wydania numeru Dziennika Urzędowego Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W. w którym jest zamieszczone niniejsze ogłoszenie. W konsekwencji, Kolegium nie uznało twierdzeń wnioskodawców, że wskazany w dekrecie z dnia 26 października 1945 r. termin do złożenia wniosku dekretowego z powodu jakichkolwiek uchybień proceduralnych przy obejmowaniu gruntu w posiadanie przez Gminę W. nie rozpoczął w ogóle biegu, a zatem należałoby uznać, że wniosek dekretowy może zostać złożony w każdym terminie, nawet aktualnie.

Organ odwoławczy uznał także za niezrozumiały zarzut, dotyczący tego, że Kolegium myli się twierdząc, iż orzeczenie Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] marca 1956 r. zostało wydane na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. W komparycji kwestionowanego orzeczenia powołano bowiem ten przepis, a także inne (art. 1, 5 i 8) wskazanego aktu prawnego.

Zdaniem organu drugiej instancji, jest bezsporne, że orzeczenie dekretowe wydane zostało mimo niezłożenia wniosku dekretowego, tym samym podjęte było bez podstawy prawnej. W tym miejscu Kolegium nie zgodziło się z wnioskodawcami, że podstawą prawną do wszczęcia postępowania administracyjnego przez Prezydium były wyłącznie przepisy obowiązującego wówczas Rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928r. o postępowaniu administracyjnym (Dz.U. Nr 36 poz. 737), gdyż jako podstawę prawną orzeczenia dekretowego wskazane zostały także przepisy dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W.. Również treść uzasadnienia orzeczenia dekretowego wskazuje jednoznacznie, że podjęto je na podstawie tego właśnie aktu prawa materialnego, nie zaś tylko na podstawie przepisów proceduralnych, które nie regulowały stosunków własnościowych. Ustosunkowując się zaś do twierdzeń wnioskodawców, że "powiadomienie właściciela i umożliwienie mu udziału w oględzinach było ostatnią szansą na terminowe złożenie wniosku" organ wyjaśnił, że przepisy rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. nie przewidywały możliwości wniesienia wniosku dekretowego przez dotychczasowego właściciela nieruchomości ustnie do protokołu sporządzanego podczas oględzin nieruchomości. Z treści § 7 ust. 2 tego rozporządzenia wynikało tylko, że: "osoby uczestniczące w oględzinach mogą wnieść zastrzeżenie do protokołu jeżeli uważają, że zawarte w nim ustalenia naruszają ich prawa, a w szczególności prawa z tytułu dotychczasowej własności całości lub części gruntu albo własności budynków lub innych znajdujących się na gruncie przedmiotów." Zdaniem Kolegium, wniesienie zastrzeżenia do protokołu oględzin nie jest tożsame z wniesieniem wniosku dekretowego o przyznanie prawa do gruntu.

Następnie, Kolegium jeszcze raz podkreśliło, za organem pierwszej instancji, że orzeczenie dekretowe z dnia [...] marca 1956 r. wydane zostało bez podstawy prawnej, ponieważ wniosek dekretowy nie został złożony przez dotychczasowego właściciela, a orzeczenie o odmowie przyznania prawa do gruntu nieruchomości mogło być podjęte wyłącznie na wniosek osoby do tego legitymowanej. Wbrew twierdzeniom wnioskodawców, stwierdzenie nieważności przedmiotowego orzeczenia w całości nie jest jednak możliwe, gdyż orzeczenie to wywołało - w części odnoszącej się do gruntu związanego z własnością lokali mieszkalnych o nr [...], znajdujących się w budynku położonym na tym gruncie - nieodwracalne skutki prawne. Sprzedaż tych lokali nastąpiła bowiem wyłącznie na podstawie umów cywilnoprawnych, których skutków nie można znieść na drodze administracyjnej.

Od powyższej decyzji skargę, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w Warszawie wnieśli L. H. i J. S., reprezentowani przez adw. P. S.

Skarżący zarzucili naruszenie poniższych przepisów prawa:

1) art. 7 i 8 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez ich pominięcie;

2) § 8 pkt 1 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r., wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej (Dz. U. Nr 16 poz. 112) oraz § 1 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r., wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej (Dz. U. Nr 6 poz. 43) i wydanego na jego podstawie Dziennika Urzędowego Nr 5 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego z dnia 11 kwietnia 1949 r. poprzez błędną interpretację, a przy tym naruszenie zasady lex retro non agit, wynikającej z art. 6, 7 i 8 k.p.a.

3) art. 1, 9 ust. 1 i ust. 2, art. 47 ust. 1 oraz art. 49 i art. 52, art. 68 i art. 72 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 36, poz. 737) w zw. z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.) poprzez ich błędną interpretację.

W konsekwencji, skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2012 r., a także orzeczenie co do istoty sprawy poprzez stwierdzenie nieważności orzeczenia dekretowego z dnia [...] marca 1956 r. z powodu rażącego naruszenia prawa. Ponadto strona skarżąca wniosła o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

Uzasadniając zarzut z punktu pierwszego skarżący podnieśli ponownie, że pomimo posiadania danych o miejscu zamieszkania przeddekretowego właściciela, zamieszczonych w aktach nieruchomości, w tytule wykonawczym Sądu Grodzkiego w W., zalecenia tego Gmina W. nie wykonała. Stwierdzenie Kolegium, że w tytule wykonawczym podano jedynie adres nieruchomości, nie zaś miejsce zamieszkania, jest całkowicie sprzeczne z zasadami wyrażonymi w art. 7 i 8 k.p.a. Zdaniem skarżącego, niewykonanie czynności powiadomienia byłego właściciela na adres jego nieruchomości było rażącym naruszeniem ówczesnego prawa. Zaś twierdzenie organu odwoławczego, że nie ma też całkowitej pewności, czy istotnie właściciel nie został powiadomiony o oględzinach, chociaż takich danych w aktach własnościowych nieruchomości nie ma - musi budzić zdecydowany sprzeciw. Zdaniem skarżących brak takiego zawiadomienia jest rażącym naruszeniem § 5 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r., tym samym Gmina W. objęła przedmiotowy grunt w posiadanie z rażącym naruszeniem prawa. W związku z tym, że 6-miesięczny termin przewidziany dla złożenia wniosku o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy (a od 1 stycznia 1947 r. własności czasowej) - rozpoczynał bieg od momentu objęcia gruntu w posiadanie przez gminę, czyli od dnia wydania dziennika urzędowego, po spełnieniu wszystkich wymogów przewidzianych w prawie, to w ocenie skarżących, termin ten nie zaczął swojego biegu. Na poparcie swojej argumentacji skarżący przytoczyli wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 997/07.

Uzasadniając zarzut z punktu drugiego skargi, strona skarżąca podniosła, że argumentacja Kolegium zawarta w zaskarżonej decyzji świadczy o błędnym rozumieniu przepisów § 8 i 1 powołanych rozporządzeń. Skarżący stwierdzili, że procedura obejmowania przedmiotowego gruntu w posiadanie prowadzona była na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r., wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej. Zgodnie z § 8 pkt 1 tego rozporządzenia grunt uważa się za objęty przez gminę W. w posiadanie z dniem dokonania przez Zarząd Miejski w organie urzędowym Zarządu Miejskiego ogłoszenia o sporządzonym protokole oględzin. Ogłoszenie o objęciu przedmiotowej nieruchomości w posiadanie ukazało się w Dzienniku Urzędowym Zarządu Miejskiego W. Nr [...] z dnia [...] lipca 1947 r. Termin zakończenia procedury obejmowania musiał być określony precyzyjnie. Z uzasadnienia orzeczenia dekretowego z 1956 r. wynika, że nie przyznano dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej, gdyż nie złożyli w czasie przewidzianym dekretem stosownego wniosku. Termin ten według Prezydium mijał w dniu [...] stycznia 1948 r. Zatem z całą pewnością należy stwierdzić, że w stosunku do przedmiotowego gruntu zakończono procedurę obejmowania w posiadanie gminy W. w dniu [...] sierpnia 1947 r., tj. w dniu zamieszczenia w Dzienniku Urzędowym Nr [...] ogłoszenia o sporządzonym protokole jej oględzin. Jednak procedura ta obarczona była rażącym naruszeniem prawa.

Skarżący nie zgodzili się z argumentacją zawartą w zaskarżonej decyzji, iż nawet gdyby na mocy rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. nie przejęto przedmiotowego gruntu w posiadanie, to skutek taki nastąpił z dniem 11 kwietnia 1949 r., tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr 5 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W. który w pozycji nr [...] zawierał ogłoszenie o objęciu gruntów w posiadanie Gminy W. położonych na obszarze ograniczonym wschodnim brzegiem [...] przez południową, wschodnią i północną granicę miasta, a nie objętych dotychczas w posiadanie Gminy W. trybie rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. i rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. Argumentacja powyższa kłóci się przede wszystkim z brzmieniem § 8 pkt 1 rozporządzenia z dnia 7 kwietnia 1946 r. i § 1 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 1948 r. oraz treścią wydanego na jego podstawie Dziennika Urzędowego Nr 5 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W.. Zgodnie z § 8 pkt 1 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r., zakończono skutecznie procedurę przejęcia przedmiotowego gruntu z dniem 14 lipca 1947 r., czyli z chwilą ukazania się protokołu oględzin w Dzienniku Urzędowym Zarządu Miejskiego W Nr [...] z dnia [...] lipca 1947 r. Prawidłowo interpretując ww. akt prawny oraz treść § 1 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 1948 r. i treść wydanego na jego podstawie Dziennika Urzędowego Nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...] - nie można było przyjąć, iż przedmiotowy grunt mógł być objęty w posiadanie przez te akty, albowiem dotyczyły one gruntów nie objętych dotychczas przez rozporządzenie Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r., a nie gruntów wobec, których zakończono procedurę obejmowania w posiadanie w sposób rażąco naruszający prawo. Na potwierdzenie powyższej argumentacji skarżący powołali wyrok Naczelnego Sądu administracyjnego z dnia 23 listopada 2005 r., sygn. I OSK 133/05. Strona skarżąca podkreśliła, że argumentacja zawarta w zaskarżonej decyzji skutkuje także swoistym zadziałaniem rozporządzenia z dnia 27 stycznia 1948 r. i wydanego na jego podstawie Dziennika Urzędowego nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W. z dnia [...] kwietnia 1949 r. z mocą wsteczną, albowiem dopiero teraz organ administracji publicznej uważa, że pod rządami tego właśnie aktu nastąpiło przejęcie przedmiotowego gruntu. Prowadzi to do wniosku, iż procedura przejęcia przedmiotowej nieruchomości odbyła się w całości i wyłącznie na podstawie Rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r., wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej i obarczona była rażącym naruszeniem zasad obejmowania gruntu w posiadanie określonych w § 5 tego rozporządzenia, co skutkuje tym, że 6-miesięczny termin przewidziany dla złożenia wniosku o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy - a od 1 stycznia 1947 r. własności czasowej, nie rozpoczął biegu.

Uzasadniając zarzut z punktu trzeciego skargi, skarżący stwierdzili, że Kolegium myli się twierdząc, że Prezydium Rady Narodowej W. orzekało o odmowie przyznania własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] dotychczasowym właścicielom na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W.. Przepis ten dotyczył bowiem sytuacji, gdy strona złożyła wniosek dekretowy w terminie określonym w art. 7 ust. 1 tego dekretu. Zaś wniosek byłych właścicieli, na podstawie którego Prezydium Rady Narodowej [...] odmówiło przyznania im własności czasowej, został złożony dnia [...] listopada 1955 r. Błędne jest więc twierdzenie organu, że skoro ówcześni właściciele nie złożyli wniosku o przyznanie własności czasowej w terminie przewidzianym w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r., to ich wniosek z dnia [...] listopada 1955 r. nie mógł być powodem wszczęcia postępowania administracyjnego i wydania orzeczenia dekretowego z dnia [...] marca 1956 r. Podstawą prawną do wszczęcia postępowania administracyjnego przez Prezydium Rady Narodowej W. były przepisy obowiązującego wówczas Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym. Strona skarżąca zacytowała przepis art. 1, art. 9 ust. 1, art. 68 i art. 72 tego rozporządzenia, stwierdzając że Prezydium Rady Narodowej W. wydało orzeczenie z dnia [...] marca 1956 r., mając do tego podstawę prawną w ww. przepisach rozporządzenia. Rozpoznając wniosek ówczesnych właścicieli o przyznaniu własności czasowej z dnia [...] listopada 1955 r., Prezydium Rady Narodowej W. dokonało jednak rażącego naruszenia prawa.

Skarżący podkreślili, że orzeczenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze nieważności całości orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] marca 1956r., o nieprzyznaniu poprzednim właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy [...] i przejęciu przez Skarb Państwa budynku położonego na powyższym gruncie, z powodu rażącego naruszenia prawa, jest oczywiście uzasadnione. Nie sprzeciwiają się temu nieodwracalne skutki prawne, o których wspomina Kolegium, albowiem jak wynika z Wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2009 r., sygn. akt I OSK 40/09 "Orzeczenie przez organ nadzoru w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o nieodwracalnym skutku prawnym decyzji - wydanej na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) - o odmowie przyznania poprzedniemu właścicielowi prawa własności czasowej do gruntu z powodu nabycia praw przez osoby trzecie (art. 156 § 2 k.p.a.), nie może wyłączyć dopuszczalności stwierdzenia, że później wydane decyzje o sprzedaży przez Państwo lokali mieszkalnych znajdujących się w budynku położonym na tym gruncie zostały wydane także z naruszeniem prawa w znaczeniu art. 158 § 2 k.p.a."

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów uznać należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie z przyczyn w niej podniesionych.

W niniejszej sprawie orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] marca 1956 r., nr [...] Prezydium Rady Narodowej w W. orzekło o odmowie przyznania poprzednim właścicielom własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy [...]. W uzasadnieniu tego orzeczenia stwierdzono, że teren nieruchomości został objęty w posiadanie Gminy W. w dniu [...] lipca 1947 r., a dotychczasowi właściciele nie złożyli wniosku o przyznanie prawa własności czasowej. Wskazano jednocześnie, że termin do złożenia wniosku w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) upłynął w dniu 14 stycznia 1948 r. Oceniając, w trybie nadzoru, powyższe orzeczenie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. powołując przepis art. 7 ust. 2 dekretu (wskazany m.in. przez Prezydium w podstawie prawnej orzeczenia z 1956 r.) podkreśliło, iż organ dekretowy powinien był przyznać dotychczasowym właścicielom prawo własności czasowej, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania. Oznaczało to, iż aby dokonać powyższego ustalenia, organ winien był odnieść swoje rozważania do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, obowiązującego w dacie podejmowania decyzji w tym przedmiocie. Tymczasem, jak podkreśliło Kolegium, organ dekretowy nie odniósł się do ustaleń planu, lecz do faktu niezłożenia przez byłego właściciela nieruchomości wniosku dekretowego i z tej przyczyny odmówił przyznania prawa własności czasowej do gruntu. W ocenie organu nadzorczego wszczęcie postępowanie administracyjnego (mimo braku złożenia wniosku dekretowego), a następnie rozpoznanie sprawy i wydanie orzeczenia administracyjnego z dnia 5 marca 1956 r., z powołaniem się na przepis art. 7 dekretu, było bez wątpienia działaniem bez podstawy prawnej, a to uzasadniało unieważnienie w postępowaniu nadzorczym orzeczenia dekretowego, z uwagi na przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Sąd zauważa jednak, że niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania normy prawnej jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. W konsekwencji, zdaniem składu orzekającego, za nieprawidłowe należało uznać jednoznaczne wypowiadanie się (przy ocenie orzeczenia dekretowego) przez organy obu instancji, iż w sprawie niniejszej wniosek dekretowy nie został złożony (nie istniał) i przy przyjęciu takiego założenia wydanie decyzji administracyjnych z dnia [...] kwietnia 2012 r. oraz z dnia [...] września 2012 r.

W aktach sprawy administracyjnej znajduje się bowiem pismo właścicielek dekretowych J. S. i K. B. z dnia 22 listopada 1955 r. zatytułowane "podanie", w którym zwracają się do organu – [...] Zarządu Budynków Mieszkalnych i Terenów Komunalnych w W. z prośbą o wyjaśnienie na jakiej podstawie ich dom przy [...] przeszedł pod Zarząd Miejski i dlaczego nie zostały o tym powiadomione. Ponadto w piśmie tym zwróciły się o zwrot tej nieruchomości, stanowiącej ich prywatną własność, która na wniosek KC PZPR została przejęta w administrację Miejskiego Zarządu Budynków Mieszkalnych. W niniejszej sprawie ani organ pierwszej instancji, ani organ odwoławczy nie dokonały oceny tego pisma, która pozwoliłaby na ustalenie, czy stan faktyczny jest prawidłowy. Zresztą, sami skarżący w skardze, nazywają pismo z dnia 22 listopada 1955 r. wnioskiem właścicieli dekretowych o przyznanie własności czasowej. Z tej to przyczyny, w ocenie Sądu, bez dokonania analizy tego pisma i jednoznacznego wypowiedzenia się przez organ administracji czy powyższe podanie o zwrot nieruchomości przy [...] należy traktować jako wniosek dekretowy, czy też nie - przedwczesne jest stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Organ I instancji rozważań w tym zakresie w ogóle nie przeprowadził, a organ odwoławczy za organem pierwszej instancji ograniczył się do stwierdzenia, że wniosek nie został złożony, wobec czego wszczęcie postępowanie administracyjnego i wydanie orzeczenia dekretowego nastąpiło bez podstawy prawnej co uzasadniało zastosowanie przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a

Z powyższych względów uchylenie przez Sąd decyzji organów obydwu instancji jest uzasadnione koniecznością wywiązania się przez te organy z obowiązku wyjaśnienia charakteru pisma z dnia 22 listopada 1955 r.

Podsumowując wskazać należy, że zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę organ przeprowadzi postępowanie z uwzględnieniem wskazań wynikających z niniejszego uzasadnienia

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152 i art. 200 p.p.s.a.

-----------------------

9