Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1021/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-07-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 235, 235
journal: Dz.U. 1998 nr 21 poz 94
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity
article: par. 6 ust. 3 pkt 1 i 3
journal: Dz.U. 2009 nr 105 poz 869
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz - Kunicka Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2012 r. sprawy ze skargi Z. D. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) przyznaje wynagrodzenie na rzecz adwokat M. [...] w kwocie 295, 20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych 20/100) z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B., działając na podstawie art. 104 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. nr 122, poz. 851 ze zm.) nie stwierdził u Z. D. choroby zawodowej pod postacią - przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 60 % wartości należnej, wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej co najmniej w 30 % przypadków stwierdzono na stanowisku pracy przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń, wymienionej pod poz. 5 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105 poz. 869).

Organ I instancji wydał wskazaną decyzję na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału, a w tym na podstawie wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. i Ośrodka Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w K. oraz analizy przebiegu pracy zawodowej Z. D.

Odnosząc się do stanowiska placówek medycznych organ wskazał, iż na podstawie przeprowadzonych w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. badań spirometrycznych, które wykazały obniżenie FEV1 do 44% wartości należnej oraz wyników badania podmiotowego, przedmiotowego i analizy dokumentacji medycznej rozpoznano u badanego przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli z zaburzeniami wentylacyjnymi znacznego stopnia. Mimo tego lekarze placówki szczebla pierwszego odmówili stwierdzenia choroby zawodowej ze względu na brak pomiarów środowiska pracy i brak możliwości dokonania oceny narażenia zawodowego. Natomiast lekarze orzecznicy z Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. potwierdzili, że istotne narażenie zawodowe istniało w okresie zatrudnienia w latach 1976 -1988 na stanowisku montera robót chemoodpornych. Uznali jednak, że niespełnione jest podstawowe kryterium dotyczące narażenia zawodowego ze względu na brak jakiegokolwiek obiektywnego potwierdzenia przekroczenia normatywów higienicznych dla pyłów i gazów drażniących w środowisku pracy w ciągu ostatnich 10 lat aktywności zawodowej. Jednocześnie stwierdzono, że całokształt obserwacji klinicznej nie daje dostatecznych podstaw do uznania u badanego zawodowej etiologii choroby oskrzeli. W trakcie próby rozkurczowej z berotekiem uzyskano całkowitą odwracalność obturacji oskrzeli z normalizacją FEV1% VC (77%) i wzrostem FEV1 do 63% wartości należnej, a zgodnie z kryteriami diagnostyczno-orzeczniczymi jednoznacznie określonymi w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych zawodową etiologię przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli można uznać w przypadku trwałego upośledzenia sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 60% wartości należnej, wywołanego narażeniem na pyły i gazy drażniące.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny ustalił, że:

w latach 1965 - 1966 strona zatrudniona była w Fabryce A w B., jako uczeń w kierunku ślusarz;

w okresie 1966 - 1968 w przedsiębiorstwie B jako pracownik budowlany przy wykopach;

w latach 1968 - 1969 w [...] Zakładach C w B. (obecnie[...]) w charakterze nastawiacza maszyn na Wydziale[...], a w tym w okresie od 13 lutego 1968r. do 5 maja 1968r. jako galwanizer na Oddziale [...], w środowisku w którym użytkowane były kwasy siarkowe i azotowe, a jako ustawiacz maszyn obsługiwał prasy mechaniczne mimośrodkowe;

w okresie 1969 - 1970 w PKP w C. (obecnie [...] w C.) jako pomocnik maszynisty w kontakcie z pyłem węglowym;

w latach 1970 - 1972 odbywał zasadniczą służbę, jako kierowca;

w latach 1972 - 1973 zatrudniony był w [...] A., jako kierowca samochodu dostawczego;

w okresie 1973 - 1974 zatrudniony był w [...] Przedsiębiorstwie D , jako kierowca;

w latach 1974 - 1975 w Przedsiębiorstwie E w O., jako kierowca;

w latach 1975 - 1976 w Wytwórni [...] w K., jako operator sprzętu budowlanego i kierowca;

w latach 1976 - 1988 w Przedsiębiorstwie F w G., jako monter robót chemoodpornych wykonując czynności w kontakcie z kwasem siarkowym, mączką węglową, krzemianową, żywicami epoksydowymi, fenolowymi, formaldehydowymi, utwardzaczami, azbestem, rozpuszczalnikami, klejem do gumy, kitami epoksydowymi i asfaltowymi, gorącym asfaltem epidanem, mieszankami gumowymi, kauczukiem naturalnym;

w latach 1989 - 1993 i 1995 - 1997 prowadził własną działalność pod nazwą "[...]", jako pracownik budowlany;

od 1 stycznia 1994r. do 31 października 1995r. i od 28 stycznia 1998r. do 27 lipca 1998r. przebywał na bezrobociu;

w latach 1999 - 2001 zatrudniony był w F.H.U.P. [...] w K., jako murarz w kontakcie z cementem, wapnem, tynkiem mineralnym, tynkiem akrylowym;

w latach 2001-2004 pracował w Przedsiębiorstwie G w B. (w tym świadczenie rehabilitacyjne od 5 lutego 2003r. do 28 kwietnia 2004r.), jako kierownik robót budowlanych.

Organ przyjął, iż zatrudnienie w [...] A. odbywało się w warunkach niestwarzających narażenia na pyły o działaniu drażniącym drogi oddechowe.

Odnosząc się do pozostałych okresów zatrudnienia Z. D. organ inspekcji sanitarnej stwierdził, iż brak jest pomiarów środowiska pracy z okresu tego zatrudnienia i nie można ustalić, czy warunki, w jakich pracownik wykonywał pracę stwarzały możliwość powstania choroby zawodowej opisanej w poz. 5 wykazu chorób zawodowych. Ponadto organ wskazał, iż nie dokonał oceny narażenia zawodowego w przypadku zatrudnienia Z. D. w [...] Przedsiębiorstwie D (lata 1973-1974) oraz w Przedsiębiorstwie F w G. (lata 1976 -1988), jak też w firmie F.H.U.P. [...]w K. (lata 1999-2001) ze względu na likwidację wymienionych firm. Podzielił pogląd wyrażony przez lekarzy orzeczników, że istotne narażenie zawodowe istniało w okresie zatrudnienia Z. D. w latach 1976 -1988 na stanowisku montera robót chemoodpornych w Przedsiębiorstwie F w G.

Z. D. odwołał się od decyzji organu I instancji. W odwołaniu zauważył, że jako zwykły pracownik nie miał wpływu na przeprowadzanie badań przez pracodawców, a w rzeczywistości pracował w styczności z azbestem, asfaltem, mączkami krzemionkowymi oraz rozpuszczalnikami wszelkiego typu. Podkreślił, iż nie było to na przestrzeni ostatnich 10 lat, więc dziwi go powoływanie się na brak stwierdzenia przekroczenia normatywnych stężeń dla pyłów i gazów w tym okresie.

Po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] Nr [...][...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 235¹ Kodeksu pracy i § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Podzielił ustalenia organu I instancji, co do przebiegu zatrudnienia odwołującego. Powołał się na definicję legalną choroby zawodowej zamieszczoną w art. 235¹ Kodeksu pracy i wskazał na treść wydanych w sprawie orzeczeń medycznych stwierdzając, iż lekarze obu placówek diagnostycznych nie znaleźli podstaw do rozpoznania u odwołującego choroby zawodowej w postaci przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli pochodzenia zawodowego wymienionej w poz. 5 wykazu chorób zawodowych. Odwołując się do kryteriów diagnostyczno-orzeczniczych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z 30 czerwca 2009r. dla choroby w postaci przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli pochodzenia zawodowego organ odwoławczy uznał, iż w przypadku Z. D. nie jest spełnione podstawowe kryterium dotyczące narażenia zawodowego, gdyż brak jest jakiegokolwiek obiektywnego potwierdzenia przekroczenia normatywów higienicznych dla pyłów i gazów drażniących w środowisku pracy w ciągu ostatnich 10 lat aktywności zawodowej.

Ponadto organ odwoławczy stwierdził, iż lekarze specjaliści Instytutu Medycyny Pracy w S. uznali całokształt obserwacji klinicznej, jako niedający podstaw do uznania u Z. D. zawodowej etiologii choroby oskrzeli.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Z. D. oświadczył, iż nie zgadza się z treścią zaskarżonej decyzji i prosi o rozpoznanie sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.

W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny oświadczył, iż po ponownym przeanalizowaniu całości materiału dowodowego nadal nie znajduje podstaw do zmiany decyzji. Lekarze orzecznicy kompetentnych placówek służby zdrowia nie rozpoznali u badanego choroby zawodowej, a opinie lekarzy są spójne i wyczerpujące. Brak rozpoznania choroby zawodowej przez lekarzy, pomimo wykonywania pracy w narażeniu na działanie pyłów i gazów drażniących, uniemożliwia wydanie decyzji administracyjnej stwierdzającej istnienie choroby zawodowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Po myśli art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity Dz. U. z 2012r. poz. 270) zwanej dalej p.p.s.a.

Przedmiotem kontrolowanej sprawy było rozstrzygnięcie o braku stwierdzenia choroby zawodowej, a jak słusznie zauważa [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. definicję legalną pojęcia "choroba zawodowa" zawarto w art. 235¹ Kodeksu pracy. W art. 2352 K.p wyznaczona została natomiast ustawowa przesłanka czasowa, co do okresu, w którym może nastąpić rozpoznanie choroby zawodowej. Zgodnie z treścią wskazanych regulacji za chorobę zawodową uważa się chorobę –

1/ wymienioną w wykazie chorób zawodowych;

2/ jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy;

3/ związek przyczynowy pomiędzy działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, a zachorowaniem może mieć charakter bezspornego albo może przyjąć postać wysokiego prawdopodobieństwa;

4/ rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić tylko w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

Odnosząc się do pierwszej ze wskazanych przesłanek zauważyć przyjdzie, że we wspomnianym w przytoczonej definicji wykazie chorób zawodowych w pozycji 5 wymieniono schorzenie w postaci przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli. Wskazano tam medyczne kryteria, których spełnienie wymagane jest, by schorzenie to uznane być mogło, jako choroba zawodowa.

Dla stwierdzenia choroby zawodowej, którego domaga się skarżący, z punktu widzenia medycznego niezbędne jest, by obturacyjne zapalenie oskrzeli spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 60 % wartości należnej.

Jak wynika z przedstawionych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu materiałów sprawy wyniki badań spirometrycznych przeprowadzonych u skarżącego dla potrzeb postępowania w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. wykazały obniżenie FEV1 do 44% wartości należnej, a więc obniżenie wydolności wentylacyjnej płuc upoważniające do rozpoznania u badanego przewlekłego obturacyjne zapalenie oskrzeli o etiologii zawodowej. Z opinii wskazanej placówki medycznej wynikało jednocześnie, iż wyniki badań spirometrycznych z lat 2001-2009 wykonywanych u skarżącego wykazywały utrwalone mieszane zaburzenia wentylacyjne znacznego stopnia z obniżeniem FEV1 do 44%, 43%, 35%, i 21% wartości należnej.

W orzeczeniu lekarskim Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. opiniującym skarżącego, jako kolejna placówka medyczna podano, iż badanie spirometryczne wykazało zaburzenia wentylacji płuc o typie obturacji znacznego stopnia (FEV1 53,8 -58% oraz 37,7 - 46,8%). Jednocześnie stwierdzono, iż w trakcie próby rozkurczowej z Berotekiem uzyskano całkowitą odwracalność obturacji oskrzeli z normalizacją FEV1 VC 77% i wzrostem FEV1 do 63% wartości należnej. Przyjęto, iż całokształt obserwacji klinicznej nie daje dostatecznych podstaw do uznania u badanego zawodowej etiologii choroby oskrzeli.

Organ inspekcji sanitarnej w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji powtórzył w całości, iż "całokształt obserwacji klinicznej nie daje dostatecznych podstaw do uznania u badanego zawodowej etiologii choroby oskrzeli" nie dostrzegając różnic w treści obu wydanych w sprawie orzeczeń medycznych, a tym samym nie podejmując próby wyjaśnienia wskazanych rozbieżności.

Potwierdzenie wymaganych dla choroby zawodowej parametrów medycznych należy do właściwej placówki medycznej, a organ inspekcji sanitarnej nie posiada kompetencji do prowadzenia samodzielnych ustaleń w tym kierunku. Może jedynie zwrócić się o uzupełnienie uzyskanych opinii medycznych. Tym samym rozbieżności pomiędzy wynikami badań stopnia zaburzeń wentylacyjnych płuc u skarżącego, zwłaszcza przy stanowczym stwierdzeniu, iż jako utrwalone przyjmuje się obniżenie FEV1 do 44%, 43%, 35%, i 21% wartości należnej (orzeczenie Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K.) i stwierdzeniu odwracalności obturacyjnej oskrzeli z normalizacją FEV1 do 63% (Instytut Medycyny Pracy w S.) wymagały zwrócenia się o ich wytłumaczenie do właściwych placówek orzeczniczych.

Przechodząc do dalszych przesłanek definiujących chorobę zawodową zważyć trzeba, iż ustawodawca uzależnił możliwość stwierdzenia choroby zawodowej, w przypadku wcześniejszego ustania narażenia zawodowego, od wystąpienia zobiektywizowanych jej objawów w określonym, zamkniętym czasie, co w przypadku choroby zawodowej opisanej w pozycji 5 wykazu chorób zawodowych określono, jako jeden rok.

Obowiązkiem organów inspekcji sanitarnej było zatem ustalić, kiedy ostatecznie ustało narażenie zawodowe skarżącego i od jakiej daty przyjąć należy, że wystąpiły u niego udokumentowane objawy wskazujące na schorzenie w postaci przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli.

W analizowanej powyżej opinii Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. uznano, że wyniki badań spirometrycznych z lat 2001-2009 wykonywanych u skarżącego wykazywały utrwalone mieszane zaburzenia wentylacyjne znacznego stopnia z obniżeniem FEV1 do 44%, 43%, 35%, i 21% wartości należnej. Zauważa się jednak, iż organ nie wziął pod uwagę powyższej diagnozy w aspekcie treści art. 235² K.p. i nie przeprowadził żadnych rozważań co do tego, w jakim okresie czasu w rzeczywistości ustało narażenie zawodowe skarżącego i jak odnieść ten fakt do daty udokumentowanych objawów choroby. Rozpatrujące sprawę organy miały obowiązek ustalić, czy i w jakim okresie wystąpiły o pracownika udokumentowane objawy choroby i czy nastąpiło to w okresie narażenia zawodowego, względnie w wyznaczonym w rozporządzeniu Rady ministrów okresie.. Lakoniczne stwierdzenie, iż istotne narażenie zawodowe istniało w okresie zatrudnienia Z. D. w latach 1976 -1988 na stanowisku montera robót chemoodpornych w Przedsiębiorstwie F w G. nie rozstrzyga kwestii niezbędnego dla rozpoznania choroby zawodowej związku przyczynowego pomiędzy warunkami pracy, a stanem zdrowia pracownika.

Uzasadnienie decyzji wydanej w przedmiocie choroby zawodowej odpowiadać musi w pełni wymogom uzasadnienia decyzji administracyjnej, o czym mowa w art. 107 § 3 K.p.a. Pominięcie w uzasadnieniu decyzji oceny faktów mających charakter prawotwórczych stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. stanowi realizację w postępowaniu administracyjnym zasady przekonywania, określonej w art. 11 k.p.a. Tylko prawidłowo sporządzone uzasadnienie daje możliwość pełnej i merytorycznej weryfikacji decyzji w postępowaniu sądowym, w toku którego nie jest możliwe uzupełnienie przeprowadzonego postępowania administracyjnego o stosowną argumentację prawną, i wyręczanie w ten sposób organów administracji w dokonaniu oceny w kwestii spełnienia przesłanek ustawowych, uzasadniających wydanie konkretnej decyzji.

Powyżej wykazane uchybienia uniemożliwiają w istocie odczytanie przyczyn, dla których odmówiono stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej. Nie jest bowiem wyjaśnione, czy przyczynę tę stanowił brak medycznych parametrów wymaganych dla uznania schorzenia, jako zawodowe, czy też wystąpienie udokumentowanych objawów tej choroby nastąpiło z przekroczeniem zamkniętego okresu wyznaczonego, w pozycji 5 wykazu chorób zawodowych, jako okres jednego roku.

Powracając do brzmienia definicji legalnej choroby zawodowej zamieszczonej w art. 235¹ Kodeksu pracy Wojewódzki Sąd Administracyjny dostrzega nadto, iż wymagana dla stwierdzenia choroby zawodowej ocena warunków pracy wykonywanej przez skarżącego nie została przeprowadzona należycie.

W przypadku choroby zawodowej opisanej w pozycji 5 wykazu chorób zawodowych ocena warunków pracy wymagała przede wszystkim ustalenia, czy skarżący pozostawał w narażeniu na pyły lub gazy drażniące.

Jak stanowi § 6 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych ocenę narażenia zawodowego w toku ustalania rozpoznania choroby zawodowej przeprowadza lekarz sprawujący profilaktyczną opiekę zdrowotną na pracownikiem, następnie lekarz zatrudniony we właściwej do orzekania w zakresie chorób zawodowych placówce medycznej (§ 6 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia). Jednakże w toku podejmowania decyzji w przedmiocie choroby zawodowej ocenę narażenia zawodowego przeprowadza właściwy powiatowy inspektor sanitarny. Ocena narażenia zawodowego przeprowadzona przez lekarza orzecznika nie wiąże organu i może być dokonana samodzielnie przez organ wydający decyzję, do czego upoważnia go § 6 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych

Materiał sprawy przedstawiony Sądowi wraz ze skargą pozwala przyjąć, iż organ inspekcji sanitarnej uchylił się od przeprowadzenia niezbędnego dochodzenia epidemiologicznego. Nie spełniony został bowiem obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia sprawy wynikający dla organu administracji z treści art. 7, a także art. 77 K.p.a. Organ inspekcji sanitarnej poprzestał na powtórzeniu tezy zawartej w orzeczeniach placówek medycznych, iż brak pomiarów środowiskowych na stanowiskach pracy oraz brak możliwości dokonania oceny narażenia zawodowego nakazuje odmówić stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego. Lekarze orzecznicy nie orzekają jednak w kwestii uznania danej choroby za chorobę zawodową, lecz stwierdzają jedynie stan chorobowy i jego przyczyny. Natomiast kwalifikacji prawnej schorzenia dokonuje inspektor sanitarny, uwzględniając zagrożenie występujące w miejscu pracy narażające na dane schorzenie. Skoro po myśli art. 75 §1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, organ inspekcji sanitarnej nie powinien ograniczyć postępowania dowodowego do ustalenia przebiegu pracy zawodowej i ustalenia rodzaju pracy wykonywanej przez skarżącego oraz stwierdzenia, iż zakłady pracy, w których skarżący pracował są w stanie likwidacji. Akta sprawy wykazują, iż organ nie podjął jakąkolwiek próby przeprowadzenia dochodzenia w kierunku ustalenia warunków pracy skarżącego. Dochodzenie takie mogło przykładowo obejmować przesłuchanie świadków – byłych współpracowników i byłych pracodawców skarżącego, zażądanie od tych ostatnich dokładnych informacji o warunkach pracy skarżącego, dokonanie badań porównawczych na tożsamych stanowiskach, na których pracował skarżący przy uwzględnieniu dokładnych danych o wykonywaniu jego pracy. Dowodem mogą być w szczególności dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.

Organ powinien nadto wziąć pod uwagę, iż związek przyczynowy upoważniający do rozpoznania choroby zawodowej istnieje również wtedy, gdy można stwierdzić z wysokim prawdopodobieństwem (a nie tylko bezspornie) wpływ środowiska pracy na zachorowanie.

Kolejnym z pozamedycznych, a należącym do środowiska pracy, kryterium warunkującym stwierdzenie choroby zawodowej w postaci obturacyjnego zapalenia oskrzeli jest nadto, by w ostatnich 10 latach pracy zawodowej, co najmniej w 30 % przypadków stwierdzono na stanowisku pracy przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń.

Nie bez znaczenia dla oceny tego kryterium w przypadku skarżącego są zmiany, jakie nastąpiły w opisie parametrów medycznych i pozamedycznych choroby zamieszczonej w poz. 5 wykazu chorób zawodowych na przestrzeni lat, w których zatrudniony był skarżący. W wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 16 kwietnia 1968r. (Dz. U. Nr 14, poz. 86), wymieniono jako 3 osobne schorzenia "przewlekłe, nieodwracalne schorzenia narządu oddechowego, rozedmę płuc i dychawicę oskrzelową". Wykaz chorób zawodowych stanowiący załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 listopada 1974r. w sprawie chorób zawodowych zawiera tyko jedną pozycję – "przewlekłe schorzenie tchawicy, oskrzeli i tkanki płucnej". W wykazie chorób zawodowych zawartym w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 11 listopada 1983r. wskazano na dwa schorzenia – "przewlekłe choroby oskrzeli wywołane działaniem substancji powodujących napadowe stany spastyczne oskrzeli i choroby płuc przebiegające z odczynami zapalno-wytwórczymi w płucach np. dychawica oskrzelowa, byssinoza, berylowa" i "przewlekłe zapalenie oskrzeli wywołane działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących - w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego".

W okresie obowiązywania przywołanych aktów niewykonywanie pomiarów dopuszczalnych stężeń pyłów i gazów drażniących w zakładach pracy nie miało negatywnego wpływu na sytuację pracownika lub byłego pracownika. Sytuacja tak miała miejsca do dnia 3 wrzenia 2002r., co istotne jest z punktu widzenia przebiegu pracy zawodowej skarżącego, wykonującego pracę zawodową w istocie do 2003r. Dopiero rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach wprowadziło zbliżone do obowiązujących obecnie kryteria medyczne, a także warunek, by w ostatnich 10 latach pracy zawodowej były przypadki stwierdzenia na stanowisku pracy przekroczeń odpowiednich normatywów higienicznych. Jednakże i ta regulacja nie wprowadzała ścisłych, procentowo określonych przypadków przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń.

Natomiast sprawdzenie spełnienia się kryterium wprowadzonego na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych jest możliwe jedynie wtedy, gdy pracodawca wywiązuje się z obowiązku wynikającego z art. 277 K.p i aktów wykonawczych wydanych na jego podstawie. Niewypełnienie obowiązku pracodawcy prowadzi zatem do pozbawienia pracownika lub byłego pracownika praw przyznanych ustawą. Jest to nadto kryterium pozostające w sprzeczności z art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Pracownicy wykonujący pracę w tożsamym narażeniu, a więc znajdujący się w relewantnej sytuacji mogą być traktowani w sposób odmienny, a wynikałoby to wyłącznie z zaniechania wykonania obowiązków osób trzecich. Tymczasem, jak stanowi art. 31 ust. 3 Konstytucji RP ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.

W konsekwencji powyższego w opinii Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego kryteria diagnostyczno – orzecznicze przedstawione w opisie choroby zawodowej zamieszczonej w pozycji 5 wykazu chorób zawodowych interpretowane literalnie doprowadzałyby do traktowania skarżącego w sposób sprzeczny z prawami przyznanymi mu mocą ustawy (kodeks pracy), a przede wszystkim mocą Konstytucji RP. Jednocześnie należy zwrócić uwagę, iż ocena wpływu czynników szkodliwych i uciążliwych wywołujących chorobę w postaci obturacyjnego zapalenia oskrzeli nie może być dokonywana bez uwzględnienia definicji legalnej choroby zawodowej, a więc bez uwzględnienia zawartego tam warunku wysoce prawdopodobnego związku przyczynowego pomiędzy wpływem tych czynników, a chorobą. Jeżeli zatem ustawodawca zakłada, iż nawet wysoce prawdopodobny związek pomiędzy środowiskiem pracy, a zachorowaniem kwalifikuje do uznania schorzenia za zawodowe, kryterium diagnostyczno-orzecznicze dotyczące środowiska pracy nie może być określone w sposób kategoryczny, wykluczający wysokie prawdopodobieństwo powstania choroby.

Wymóg udokumentowania wynikami pomiarów przekroczeń najwyższych dopuszczalnych stężeń w co najmniej 30% przypadków w okresie 10 ostatnich latach pracy pracownika jest kryterium opartym o warunek bezsporny, niedopuszczający prawdopodobieństwa w tym zakresie. Powyższe potwierdza wyżej zamieszczoną konstatację, iż interpretacja literalna opisu choroby zawodowej zamieszczonej w poz. 5 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. prowadzi do sprzeczności z ustawą.

Reasumując Wojewódzki Sąd Administracyjny uznaje, iż stosując prokonstytucyjną wykładnię opisu choroby zawodowej zamieszczonej w pozycji 5 wykazu chorób zawodowych przyjąć należy za taką chorobę przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 60% wartości należnej, wywołanej narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem w ostatnich 10 latach pracy zawodowej, co najmniej w 30% przypadków stwierdzono na stanowisku pracy przekroczenie najwyższych dopuszczalnych stężeń o ile badania takie były prowadzone. Brak obmiarów pyłów i gazów znajdujących się w środowisku pracy nie może prowadzić do niekorzystnego dla pracownika rozstrzygnięcia.

Do przedstawionej interpretacji upoważnia dodatkowo Wojewódzki Sąd Administracyjny fakt, że uprawnienie do wprowadzenia wytycznych diagnostyczno-orzeczniczych i kryteriów rozpoznawania chorób zawodowych, uwzględniających w szczególności rodzaj choroby oraz czynników szkodliwych i uciążliwych wywołujące te choroby należy do ministra właściwego do spraw zdrowia. Stanowi o tym delegacja zamieszczona w art. 237 § 4 pkt 2 K.p.

Uprawnienia Rady Ministrów określone zostały natomiast w art. 237 § 1 K.p., a wykonując zawarte tam upoważnienie wprowadzono rozporządzenie zawierające wykaz chorób zawodowych, a w nim okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, a nadto określające sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych.

Wprowadzenie w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych w poz. 5 wykazu określenia parametrów dotyczących czynników szkodliwych i uciążliwych wywołujące te choroby jest działaniem nieznajdującym umocowania w delegacji ustawowej.

Rozpoznając sprawę ponownie organ przeprowadzi postępowanie kierując się przedstawionymi wcześniej wskazaniami Sądu. W ramach ponownie prowadzonego dochodzenia epidemiologicznego, przy uwzględnieniu zasad wynikających z treści art. 7, art. 77 i art. 75 K.p.a. rolą organu będzie przeprowadzić postępowanie umożliwiające ustalić z wysokim prawdopodobieństwem, czy w środowisku zawodowym skarżącego występowały czynniki szkodliwe w postaci pyłów i gazów drażniących i jakie było ich prawdopodobne stężenie. Te nowe ustalenia będą podstawą do zwrócenia się o opinię uzupełniającą właściwej placówki medycznej, która wypowie się jednocześnie, co do rozbieżności pomiędzy stwierdzeniem utrwalonego mieszanego zaburzenia wentylacyjne znacznego stopnia z obniżeniem FEV1 do 44%, 43%, 35%, i 21% wartości należnej i odwracalnością obturacyjną oskrzeli z normalizacją FEV1 do 63%.

Z wyżej omówionych względów poddana kontroli sądowej zaskarżona decyzja, w której nie wypowiedziano się co do wszystkich okoliczności istotnych w sprawie rozpoznania choroby zawodowej, bez wyczerpującego zgromadzenia i oceny materiału dowodowego, należało ocenić jako wydaną z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Wyczerpujące zebranie i rozważenie całego materiału dowodowego stanowi podstawę dla poczynienia prawidłowych ustaleń stanu faktycznego i właściwego zastosowania norm prawa materialnego. Nadto organ mieć będzie na względzie, iż uzasadnienie decyzji organów obu instancji powinno spełniać wymogi określone w art.107 § 3 k.p.a., a zatem zawierać, w ramach uzasadnienia faktycznego, wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Mając to na względzie orzeczono, jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a..