Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 153/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2020-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 3 pkt 3 i 7, art. 22 ust. 2 i ust. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 708
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Sobieralski Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędzia WSA Daria Sachanbińska (spr.) Protokolant Referent stażysta Marta Gajowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2020 r. sprawy ze skargi R. H. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 17 marca 2020 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu niewykonania obowiązków przewoźnika oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem niniejszego postępowania jest skarga R. H. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą: A (zwanej dalej też "skarżącą") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu (dalej również "organ drugiej instancji" lub "organ odwoławczy") z dnia 17 marca 2020 r. (nr [...]), utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu (dalej również "organ pierwszej instancji") z dnia 7 maja 2019 r. (nr [...]), którą wymierzono skarżącej karę pieniężną w kwocie 5.000 zł z tytułu niewykonania obowiązków przewoźnika, wynikających z art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów, w jej brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli (Dz. U. z 2018 r. poz. 2332, z późn. zm.), zwanej dalej też "ustawą".

Wyżej wymieniona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 13 marca 2018 r. o godz. 8:15 na [...] odcinku autostrady A4 (MOP w [...]) funkcjonariusze Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu, w ramach kontroli przewozu towarów, o której mowa w art. 13 ustawy, zatrzymali do kontroli zespół pojazdów składający się z ciągnika samochodowego [...] o numerze rejestracyjnym [...] i naczepy ciężarowej [...] o numerze rejestracyjnym [...]. Właścicielem ciągnika była R. H., natomiast właścicielem naczepy ciężarowej była B S.A. z siedzibą w [...]. Przedmiotem przewozu był towar o kodzie CN 3811 w ilości 9.758 kg brutto, dodatki do olejów smarowych, beczki metalowe. Przewożony towar został zgłoszony do rejestru służącego monitorowaniu drogowego przewozu towarów pod numerem [...]. Według danych zawartych w tym zgłoszeniu, podmiotem wysyłającym był C, przy czym załadunek towaru odbył się w miejscowości [...] ([...]), a podmiotem odbierającym D Sp. z o.o., [...]. Przewozu dokonywała firma: A z siedzibą w [...], która posiadała zezwolenie drogowe nr [...].

Przeprowadzona kontrola udokumentowana została w protokole z dnia 13 marca 2018 r., w którym stwierdzono, że w zgłoszeniu o numerze [...] nie uzupełniono danych w zakresie numeru rejestracyjnego naczepy, za pomocą której dokonywany był przewóz oraz nie wymieniono wszystkich numerów dokumentów przewozowych. W zgłoszeniu wskazano także dane niezgodne ze stanem faktycznym co do numeru rejestracyjnego ciągnika oraz numeru wymaganej licencji.

W związku ze stwierdzoną nieprawidłowością Naczelnik Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu, postanowieniem z dnia 7 maja 2018 r., wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej. Następnie, decyzją z dnia 5 lipca 2018 r. wymierzył skarżącej karę pieniężną w kwocie 5.000 zł z tytułu niewykonania obowiązków przewoźnika, wynikających z art. 6 ust. 3 ustawy o systemie monitowania drogowego i kolejowego towarów. W wyniku rozpoznania odwołania skarżącej, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu, decyzją z dnia 18 stycznia 2019 r., uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że postępowanie w sprawie zostało zawężone i prowadzone jedynie w kierunku naruszenia art. 6 ust. 3 ustawy, a więc przepisów podlegających sankcji 5.000 zł i nie obejmowało swoim zakresem wszystkich stwierdzonych naruszeń. Powyższe spowodowało, iż postępowanie dowodowe nie zostało przeprowadzone w całości, a wydana decyzja nie uwzględniała wszystkich okoliczności sprawy.

Uwzględniając powyższe wytyczne organu drugiej instancji oraz treść postanowienia o wszczęciu postępowania z dnia 7 maja 2018 r., Naczelnik Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu uznał, że postępowanie wszczęte na jego podstawie dotyczyło jedynie nieprawidłowości związanej z niewykonaniem obowiązków przewoźnika, wynikających z art. 6 ust. 3 ustawy, zaś postępowanie dotyczące nieprawidłowości związanej z obowiązkiem przewoźnika wynikającym z art. 8 ust. 1 ustawy należy przeprowadzić odrębnie.

W toku prowadzonego postępowania do organu pierwszej instancji wpłynęło pismo skarżącej z dnia 25 marca 2019 r., w którym stwierdziła, że do systemu zostały wprowadzone wszystkie wymagane dane, w tym nr rej. naczepy oraz dokumenty przewozowe CMR. Zauważyła przy tym, że bardzo częstym problemem, z jakim zmaga się w trakcie wypełniania zgłoszeń, i który jest ponadto sygnalizowany przez zatrudnionych spedytorów, jest wadliwie działający system, wymagający wielokrotnego logowania czy wielokrotnego wprowadzania tych samych danych. Podniosła, że zakończenie procedury wprowadzania danych kończyło się uzyskaniem potwierdzenia dokonania zgłoszenia. Natomiast znajomość i sposób działania innych systemów utwierdził ją w przekonaniu, że system nie przepuszcza użytkowania w sytuacji, gdy zgłoszenie nie jest kompletne (zostają zaznaczone na czerwono pola, które należy wypełnić). Skarżąca akcentowała, że taka sytuacja (zaznaczenie na czerwono niewypełnionych pól obligatoryjnych) nie miała miejsca w niniejszym przypadku, a tym samym po otrzymaniu potwierdzenia dokonania zgłoszenia miała przekonanie co do wprowadzenia wszystkich danych. Zaznaczyła, że opisany problem jest realny, a ostatnio był przedmiotem rozważań poczynionych przez WSA w Warszawie w wyroku o sygn. akt VIII SA/Wa 750/18. Zdaniem skarżącej, wadliwość systemu winna w niniejszej sprawie skutkować umorzeniem postępowania administracyjnego. W przypadku nieuwzględnienia powyższego stanowiska, skarżąca wniosła o odstąpienie od wymierzenia kary, uzasadniając to nie tylko ważnym interesem przewoźnika, ale również interesem publicznym, którego upatruje w zapewnieniu zaufania do organów państwowych. Dowodziła skarżąca, że z jednej strony na przewoźników zostały nałożone określone obowiązki, z drugiej natomiast nie zostali oni wyposażeni w sprawnie działający system, a w system niedoskonały, którego niedoskonałość dodatkowo na chwilę obecną organ stara się wykorzystać przeciwko tym, którzy wypełniają swoje obowiązki. W jej przekonaniu, w trakcie kontroli doszło do uzupełnienia wszystkich danych, a tym samym cel ustawy został spełniony. Dalej podniosła, że wymierzenie kary pieniężnej w niniejszej sprawie należałoby uznać za sprzeczne z celem przyświecającym ustawie. Tymczasem główny cel ustawy ulega zatarciu, staje się wręcz nieistotny, a pierwszorzędne znaczenie przyznaje się celowi fiskalnemu, który takiej funkcji nie miał pełnić. Wprowadzenie przesłanki ważnego interesu przewoźnika oraz interesu publicznego wskazuje wprost, że ustawodawca przewidział istnienie takich sytuacji, kiedy odstąpienie od wymierzenia kary będzie zbieżne z tym interesem. Zdaniem skarżącej, za przesłankę odstąpienia od wymierzenia kary należy uznać drobne, oczywiste błędy, a także - jak w niniejszym przypadku - błędy powstałe na skutek źle opracowanego systemu. Wykorzystywanie takich sytuacji prowadzi, w jej ocenie, do zachwiania zaufania obywateli do Państwa. Ponadto wskazała skarżąca, że przed organem zostało wszczęte w dniu 14 marca 2019 r. postępowanie dotyczące tego samego zgłoszenia, co należy uznać za próbę nałożenia podwójnej kary w zakresie tego samego zgłoszenia. Jest to działanie nieprawidłowe, prowadzące do podwójnego karania za jedno zachowanie. Oznaczałoby to postawienie w lepszej sytuacji tych podmiotów, które lekceważą obowiązki i w ogóle nie wypełniają zgłoszenia, bowiem w takim przypadku mogłaby na nich zostać nałożona tylko jedna kara - za brak zgłoszenia. Końcowo podkreśliła, że przewożony towar był legalny i przewożono go legalnie, a jedynie na skutek omyłki, do której przyczyniła się niedoskonałość systemu, mogła nie zostać wprowadzona jedna wartość. Natomiast zachowanie zaufania do organów wymaga, by nie wykorzystywały one sytuacji losowych (w tym wypadku własnych błędów polegających na źle opracowanym systemie) i oczywistych omyłek dla celów, które nie były głównym motywem wprowadzenia ustawy, tj. dla celów fiskalnych.

W związku z powyższym, pismem z dnia 1 kwietnia 2019 r. organ zwrócił się do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze, który administruje systemem SENT, o przekazanie informacji dot. zgłoszenia nr [...], w szczególności o przesłanie informacji o datach i godzinach wszystkich zarejestrowanych w systemie prób uzupełnienia lub aktualizacji ww. zgłoszenia przez przewoźnika, w zakresie danych dotyczących numeru rejestracyjnego ciągnika oraz numeru licencji czy zezwolenia drogowego, ze wskazaniem osób ich dokonujących, jak również udzielenia informacji o niedostępności rejestru w tym czasie.

Udzielając odpowiedzi na ww. wezwanie, w piśmie z dnia 4 kwietnia 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze nie stwierdził okoliczności mogących powodować brak możliwości wykonania aktualizacji zgłoszenia nr [...]. Wskazał, że zgłoszenie zostało zarejestrowane dnia 9 marca 2018 r. o godzinie 8.26 przez użytkownika logującego się z domeny [...] (podmiotu odbierającego). Pierwsze uzupełnienie zgłoszenia nastąpiło w tym samym dniu o godzinie 10.50 przez użytkownika J. K. logującego się z domeny [...] (przewoźnika) Podczas tego uzupełnienia nie podano danych dotyczących numeru naczepy, jak również wśród wskazanych numerów listów przewozowych nie wymieniono nr [...]. Drugie uzupełnienie zgłoszenia zostało dokonane w dniu 13 marca 2018 r. o godzinie 9.14 przez użytkownika M. N. logującego się z domeny [...] (przewoźnika) - wpisano numer ciągnika ([...]), numer naczepy ([...]) i numer zezwolenia ([...]). Zgłoszenie zostało zamknięte w dniu 13 marca 2018 r. o godzinie 19.20.

W tak ustalonym stanie faktycznym, decyzją z dnia 7 maja 2019 r., nr [...], Naczelnik Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu, działając na podstawie art. 22 ust. 2, art. 26 ust. 1, ust. 2 i ust. 5 ustawy, wymierzył skarżącej karę pieniężną w wysokości 5.000 zł, z tytułu niewykonania obowiązków przewoźnika, wynikających z art. 6 ust. 3 ustawy, w zgłoszeniu przewozu o numerze [...]. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, organ stwierdził, że zgłoszenie SENT nie zawierało danej dotyczącej numeru rejestracyjnego naczepy, za pomocą której dokonywany był przewóz oraz nie zawierało wzmianki o liście przewozowym nr [...]. Organ nie znalazł podstaw do wnioskowanego przez skarżącą umorzenia postępowania, ponieważ rejestr zgłoszeń działał poprawnie i nie wystąpiła żadna awaria, która skutkowałaby niedostępnością systemu opisaną w art. 9 ust. 5 ustawy. Zdaniem organu, skarżąca nie mogła też oczekiwać, że system zaznaczy niewypełnione pola na czerwono, ponieważ przewóz może być wykonywany zarówno środkiem transportu o jednym numerze rejestracyjnym (np. samochód ciężarowy posiadający przestrzeń ładunkową), jak i zestawem pojazdów - np. ciągnik i naczepa - które będą zarejestrowane pod dwoma różnymi numerami rejestracyjnymi. Podobnie trudno się spodziewać, że system poinformuje o niewpisaniu jednego z czterech listów przewozowych. Organ zaznaczył przy tym, w związku z argumentacją skarżącej, iż w dacie kontroli regulacje ustawy nie były już "nowe" dla przewoźnika, zwłaszcza że do tego czasu dokonał 235 zgłoszeń. Organ nie dopatrzył się też w sprawie zaistnienia przesłanek umożliwiających odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy.

W odwołaniu R. H. podniosła zarzut naruszenia:

- art. 22 ust. 2 ustawy poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że karze pieniężnej podlega się również w przypadku, gdy przewoźnik wypełnił ciążący na nim obowiązek, jednak do jego wypełnienia doszło po rozpoczęciu przewozu,

- art. 22 ust. 3 ustawy poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od wymierzenia kary, na skutek błędnego przyjęcia, że nie zaszła przesłanka "interesu publicznego",

- art. 21 ust. 1 ustawy poprzez jego zastosowanie na skutek błędnego przyjęcia, że ma on zastosowanie w stosunku do przewoźników w sytuacji, gdy przepis ten stanowi wprost, że ma on zastosowanie do podmiotu odbierającego oraz podmiotu wysyłającego,

- art. 121 § 1 oraz art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (obecnie: Dz. U. z 2020 r. poz. 1325, z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie: "O.p.", poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organu i brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy co do godziny zakończenia kontroli, a także brak ustalenia, czy w związku z wykonywanym przewozem doszło do uszczuplenia należności w podatku akcyzowym oraz w podatku od towarów i usług, a także brak ustalenia, czy zaszła przesłanka "interesu publicznego".

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżąca wniosła o zmianę decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie o zmianę decyzji i odstąpienie od wymierzenia kary lub uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z dnia 17 marca 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że postępowanie w zakresie wymierzenia kary administracyjnej na podstawie przepisów ustawy o systemie monitorowania nie jest postępowaniem podatkowym, lecz postępowaniem administracyjnym, do którego jedynie odpowiednio stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej, a nie wprost. Dalej wyjaśnił, że ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów określa zasady monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów, obowiązki podmiotów uczestniczących w tym przewozie oraz odpowiedzialność za naruszenie tych obowiązków (art. 1 w brzmieniu obowiązującym w dniu 13 marca 2018 r.). Analizował definicję przewoźnika oraz pojęcie przewozu towarów. Wskazał także, które towary podlegają systemowi monitorowania przewozu oraz systemowi teleinformatycznemu SENT. Opisał również obowiązki przewoźnika oraz odbierającego w zakresie rejestracji przewozu towaru. Podał, że na podstawie pozyskanych w toku kontroli drogowej dokumentów ustalono, że przedmiotowe zgłoszenie SENT nie zawierało danych o numerze rejestracyjnym środka transportu (naczepy) oraz o numerze jednego z dokumentów przewozowych ([...]). Wpisanie tych numerów zgłoszenia nastąpiło dopiero w trakcie kontroli o godz. 9.14. Organ odwoławczy nie zgodził się ze stanowiskiem skarżącej, że organ pierwszej instancji dokonał niedozwolonej, rozszerzającej wykładni art. 22 ust. 2 ustawy, przyjmując, iż do nałożenia kary pieniężnej może dojść m.in. w sytuacji, gdy przewoźnik wprowadzi dane, jednak po przystąpieniu do przewozu. W świetle bowiem art. 6 ust. 3 ustawy przewoźnik zobowiązany jest przed rozpoczęciem przewozu towaru uzupełnić zgłoszenie o wymagane dane, w tym właśnie numery rejestracyjne środka transportu (tu: naczepy) oraz numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi. Zatem, zaistniała podstawa do nałożenia na skarżącą kary na podstawie art. 22 ust. 2 ustawy, przy czym - zdaniem organu - dla stwierdzenia przedmiotowego naruszenia nie ma znaczenia, czy było ono wynikiem, świadomego lub nie, zaniedbania odwołującej. Przepisy ustawy mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów. Organ za nieuzasadniony uznał także zarzut naruszenia art. 24 ust. 3 ustawy. W tym zakresie podkreślił, że odstępstwo od nałożenia kary pieniężnej jest instytucją o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie kar, a nie zwalnianie z tego obowiązku. Zwolnienie z kary jest uzasadnione w sytuacjach bardzo szczególnych i wyjątkowych, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania. Organ dokonał również analizy sprawy w kontekście przesłanek ważnego interesu przewoźnika oraz interesu publicznego i przypomniał, że skarżąca upatruje zaistnienia przesłanki interesu publicznego w zapewnieniu zaufania do organów państwowych, poprzez działanie sprzeczne z celem ustawy. Ponadto skarżąca podniosła, że do powstania błędów przyczynił się niedoskonały i wadliwie działający system SENT. Tymczasem w uzasadnieniu do projektu ustawy wskazano, że każdy uczestnik realizowanego przewozu objętego systemem monitorowania, w sytuacji nieprzestrzegania przepisów prawa, winien mieć świadomość konsekwencji, a przede wszystkim sankcji, które są istotnym elementem ustawy uruchamianym w razie nieprzestrzegania przyjętych zasad. Natomiast nieuchronność, katalog i wysokość kar mają przede wszystkim oddziaływać prewencyjnie na sposób wykonywanego przewozu towarów. Dlatego nałożenie na skarżącą kary nie służy celom fiskalnym, gdyż przedmiotowa sankcja ma przede wszystkim zapewnić rzetelne wykonywanie obowiązków przez wszystkich uczestników dokonywanego przewozu. Do celów ustawy z pewnością nie należy szkodzenie przedsiębiorcom legalnie i rzetelnie prowadzącym działalność gospodarczą, lecz skuteczne monitorowanie rynku paliw. Podkreślił organ, że w niniejszej sprawie skarżąca dokonała uzupełnienia zgłoszenia SENT dopiero w wyniku kontroli (w trakcie przewozu drogowego). W tej sytuacji nie sposób uznać, że nałożenie kary pieniężnej na stronę w jakimkolwiek stopniu narusza zaufanie obywateli do Państwa. Dalej wywodził, że skoro sama ukarana nie powołała się na własne trudne warunki ekonomiczne, tzn. nie przedstawiła konkretnych, indywidualnych okoliczności, w oparciu o które organ mógłby powziąć przypuszczenie, że uiszczenie kary z wysokim prawdopodobieństwem uczyni z ukaranej beneficjenta pomocy publicznej - brak jest podstaw do wymagania od organu, aby takich okoliczności poszukiwał z urzędu. Zdaniem organu, brak uzupełnienia w zgłoszeniu SENT wymaganych danych, w tym numeru rejestracyjnego środka przewozowego, którym przewożony jest towar objęty systemem monitorowania, godzi w bezpieczeństwo społeczeństwa jako nadrzędnej wartości wspólnej. Numery rejestracyjne to główne i podstawowe dane umożliwiające organom KAS sprawowanie właściwego monitoringu drogowego przewozu towarów i zapewnienie bezpieczeństwa całego przewozu. W interesie publicznym jest to, by system kontroli był szczelny, skuteczny i bezpieczny. W dalszej części uzasadnienia organ podniósł, że od początku istnienia systemu elektronicznego strony miały możliwość wprowadzenia wszelkich niezbędnych, zgodnych ze stanem faktycznym danych dotyczących transportu. To, że niektóre pola były obligatoryjne, a inne dodatkowe, świadczy jedynie o dopasowaniu programu do różnych sytuacji prawnych dotyczących transportu drogowego. Odnosząc się jeszcze do przesłanki ważnego interesu przewoźnika, organ przypomniał, że skarżąca nie wykazała, iż wymierzenie kary pieniężnej spowoduje pogorszenie jej kondycji finansowej bądź zachwianie podstawami egzystencji. Zaistniały stan faktyczny bez wątpienia nie jest też skutkiem ponadprzeciętnych i losowych okoliczności, zwłaszcza że konieczność prawidłowego wypełniania obowiązków nałożonych ustawą winna być powszechnie znana przedsiębiorcom, których te regulacje dotyczą. Wyjaśnił też organ, że godzina zakończenia kontroli wynika z protokołu kontroli, zatem okoliczność ta - wbrew twierdzeniu skarżącej - nie wymagała prowadzenia postępowania dowodowego. Nadto nie było potrzeby czynienia ustaleń, czy na skutek stwierdzonych uchybień doszło do uszczuplenia należności publicznoprawnych (w podatku akcyzowym oraz w podatku od towarów i usług), ponieważ art. 30 ust. 4 ustawy nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Stąd, za chybione organ odwoławczy uznał zarzuty naruszenia art. 121 § 1 i art. 122 O.p. Z kolei wskazany przez skarżącą jako naruszony art. 24 ust. 1 ustawy nie stanowił podstawy do orzekania w sprawie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu R. H. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1) art. 22 ust. 2 ustawy przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez dokonanie wykładni contra legem i pominięcie, że dopiero brak uzupełnienia danych podanych przez przewoźnika w dokumencie SENT skutkuje nałożeniem kary, co w sprawie nie miało miejsca, gdyż skarżąca uzupełniła dane podczas kontroli,

2) art. 22 ust. 3 ustawy poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji nieodstąpienie od wymierzenia kary, pomimo że w zgodzie z interesem publicznym pozostaje w szczególności niekaranie podmiotów działających legalnie i to w sytuacji, gdy nie doszło do uszczuplenia należności w podatku akcyzowym oraz w podatku od towarów i usług, a sam obowiązek został przez skarżącą wypełniony, a także zgodne z interesem publicznym jest zapewnienie zaufania do organów państwowych,

3) art. 121 § 1 oraz 122 w zw. z art. 187 § 1 O.p. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organu, brak rozpatrzenia całego materiału dowodowego i wyjaśnienia, czy w sprawie zaszła przesłanka interesu publicznego oraz czy istniało realne zagrożenie uszczuplenia należności w podatku akcyzowym oraz w podatku od towarów i usług, a także czy w interesie publicznym leży karanie podmiotów działających legalnie, pominięcie okoliczności, że skarżąca uzyskała numer referencyjny SENT, a zatem mogła pozostawać w przekonaniu, że wypełniła obowiązek ustawowy,

4) art. 121 § 1 O.p. poprzez prowadzenie sprawy w sposób niebudzący zaufania do organów administracji publicznej oraz w sposób, który rodzi niepewność sytuacji prawnej skarżącej na skutek podania w skarżonej decyzji numeru decyzji utrzymywanej w mocy, pod którą kryje się sprawa dotycząca innego podmiotu, a nie decyzja, od której odwołanie wniosła skarżąca,

5) art. 233 § 1 pkt 1 O.p. poprzez jego zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, pomimo że odwołanie było zasadne i brak było podstaw do takiego rozstrzygnięcia.

Uzasadniając podniesione zarzuty, skarżąca w pierwszym rzędzie zauważyła, że utrzymana w mocy decyzja nie jest tą decyzją, która została przez nią zaskarżona w odwołaniu z dnia 20 maja 2019 r. Wskazanie niewłaściwego numeru decyzji pierwszoinstancyjnej - zdaniem skarżącej - rodzi stan niepewności i narusza w istotny sposób zaufanie do organów administracji publicznej. Ta niezgodność rodzi doniosłe dla skarżącej skutki z punktu widzenia jej sytuacji prawnej, ponieważ po uiszczeniu kary i podaniu numeru decyzji wskazanej przez organ odwoławczy, otrzymała informację zwrotną, że wskazany numer dotyczy innej sprawy i innego podmiotu. Dalej skarżąca podtrzymała swoje stanowisko, odwołując się do orzecznictwa sądowego, że zgodnie z art. 22 ust. 2 ustawy karę pieniężną nakłada się za nieuzupełnienie danych, a nie za brak ich uzupełnienia przed rozpoczęciem przewozu. Następnie podniosła, że organ zobligowany był w sposób rzetelny ocenić, czy wystąpiła przesłanka interesu publicznego w odstąpieniu od wymierzenia kary. W tym celu należało ustalić przede wszystkim, czy doszło do uszczuplenia należności publicznoprawnych. Jest to okoliczność istotna, ponieważ ustawa ma na celu przeciwdziałanie nielegalnie działającym podmiotom, a nie karanie tych podmiotów, które nie tylko działają legalnie, ale także ostatecznie wszystkie dane uzupełniły. Takie stanowisko potwierdza również orzecznictwo sądowe. Zdaniem skarżącej, organ nie odniósł się do przesłanki interesu publicznego, a jedynie ogólnikowo stwierdził, że są to wartości wspólne dla całego społeczeństwa takie jak bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korekta błędnych decyzji i tym podobne. Tym samym przesłankę o charakterze generalnym zastąpił innymi pojęciami o charakterze generalnym, w żaden sposób nie odnosząc ich do rozpatrywanej sprawy. W przekonaniu skarżącej, stwierdzenie, że odstąpienie od wymierzenia kary ma charakter wyjątkowy, nie zwalniało organu od dokonania oceny, czy ten wyjątkowy wypadek zaistniał. W tym zakresie, pomimo rozbudowanej treści uzasadnienia, organ nie poczynił w zasadzie żadnych rozważań, a winien był wskazać, jakie konkretnie przypadki uzasadnione interesem publicznym przemawiają za odstąpieniem od wymierzenia kary. Natomiast takie działanie organu nie wzbudza zaufania obywateli i wskazuje, że celem jest karanie dla samego karania, bez dokonania oceny wszystkich okoliczności sprawy. W kontekście realizacji zasady zaufania do organów państwowych skarżąca ponownie argumentowała, że szybkim działaniem mającym na celu uchwalenie ustawy, która nałożyła na przewoźników (i inne podmioty łańcucha dostaw) bardzo liczne nowe obowiązki, nie towarzyszyło wdrożenie przewoźników w system ich stosowania, nie były przewidziane szkolenia dotyczące nowych obowiązków oraz przygotowanie do obsługi nowego programu komputerowego dedykowanego do obsługi zgłoszeń SENT. Powyższe w konsekwencji prowadziło do popełnienia przez podmioty zobowiązane licznych błędów. Dalej skarżąca dowodziła, że za pośrednictwem systemu SENT po wprowadzeniu danych otrzymała potwierdzenie przyjęcia zgłoszenia i tym samym pozostawała w przekonaniu, że wypełniła ciążący na niej obowiązek co do uzupełnienia wszystkich wymaganych danych. Wskazała też na częste problemy związane z funkcjonalnością systemu, konieczność kilkakrotnego wprowadzania tych samych danych. Z tych wszystkich przyczyn uznała, że interes publiczny przemawia za odstąpieniem od wymierzenia kary.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Dodatkowo wyjaśnił, że postanowieniem z dnia 4 maja 2020 r. sprostował oczywistą omyłkę w zakresie numeru decyzji Naczelnika Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego. Natomiast wpłacona przez skarżącą kara została przypisana i rozliczona prawidłowo. Zauważył też, że sposób wykładni przepisów ustawy wskazany w zaskarżonej decyzji znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym.

Na rozprawie pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi, prezentując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i w odpowiedzi na skargę. Ponadto wyjaśnił, że przeładunek towaru oznaczał zamianę zarówno ciągnika siodłowego, jak i naczepy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167, z późn. zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm. - dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Badana jest zatem wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Sąd nie ma zatem możliwości merytorycznego orzekania w sprawie rozstrzygniętej przez organy administracji publicznej aktami administracyjnymi poddanymi jego kontroli.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala zgodnie z art. 151 P.p.s.a.

Sposób rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny regulują dwa przepisy: art. 134 oraz art. 135 P.p.s.a. Stosownie do treści art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który nie miał w sprawie zastosowania. Natomiast zgodnie z art. 135 P.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki (w odniesieniu do decyzji sankcję wzruszalności lub sankcję nieważności) w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Wniesiona skarga jest niezasadna.

Materialną podstawę prawną rozstrzygnięcia podjętego w niniejszej sprawie stanowiły obowiązujące w dacie kontroli przepisy ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów (Dz. U. poz. 708, z późn. zm.), nadal zwanej "ustawą". Wyjaśnienia wymaga, że w wyniku nowelizacji tej ustawy zmianie uległy zarówno regulacje prawne, jak również tytuł ustawy, który obecnie brzmi "o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi".

W przedmiotowej sprawie poza sporem jest to, że w dniu 13 marca 2018 r. skarżąca realizowała przewóz drogowy z [...] do [...] towaru, który podlega monitorowaniu stosownie do wyżej wymienionej ustawy. W toku przeprowadzonej kontroli inspektorzy Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Opolu stwierdzili, że w zgłoszeniu [...], utworzonym w dniu 9 marca 2018 r. o godz. 8.26, nie uzupełniono danych w zakresie numeru rejestracyjnego naczepy oraz nie wpisano numeru dokumentu przewozowego [...]. Wpisania tych danych w systemie SENT dokonano dopiero w toku kontroli o godzinie 9:14 w dniu 13 marca 2018 r.

Stosownie do art. 6 ust. 3 pkt 3 i pkt 7 ustawy, w przypadku przewozu towaru objętego monitorowaniem przewoźnik ma obowiązek przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju uzupełnić zgłoszenie o numery rejestracyjne środka transportu oraz numer dokumentu przewozowego towarzyszącego przewożonemu towarowi. W przedmiotowej sprawie skarżąca nie dopełniła tego obowiązku w zgłoszeniu [...], ponieważ wpisania tych numerów dokonała dopiero w trakcie kontroli. Wedle zaś art. 22 ust. 2 ustawy, w przypadku gdy przewoźnik nie uzupełni zgłoszenia o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 i art. 6 ust. 3, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 5.000 zł. Trafnie uznały organy, że wprawdzie przepis ten uległ zmianie z dniem 14 czerwca 2018 r. (na mocy ustawy z dnia 10 maja 2018 r. - Dz. U. poz. 1039), poprzez podwyższenie kary pieniężnej do 10.000 zł, jednak zgodnie z art. 14 ustawy zmieniającej z dnia 10 maja 2018 r., do naruszeń obowiązków, o których mowa w art. 5 ust. 4 i art. 6 ust. 3 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, które miały miejsce przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się art. 22 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym.

W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji, w oparciu o wyczerpująco zebrany i wszechstronnie oceniony materiał dowodowy, prawidłowo stwierdziły, że skarżąca naruszyła obowiązek określony w art. 6 ust. 3 ustawy i w konsekwencji prawidłowo też zastosowały sankcję przewidzianą w art. 22 ust. 2 tej ustawy, czyli nałożyły karę pieniężną w kwocie 5.000 zł.

Natomiast Sąd nie podziela stanowiska skarżącej o zastosowaniu błędnej, rozszerzającej wykładni art. 22 ust. 2 ustawy oraz nie podziela tej linii orzeczniczej, w której przyjmuje się, że z treści omawianego przepisu nie wynika, iż uzupełnienia zgłoszenia nie można dokonać również w toku kontroli, aby uniknąć ciężaru stosownej kary pieniężnej. W ocenie Sądu, przepis ten należy czytać łącznie z art. 6 ust. 3 ustawy, który wyraźnie stanowi, że przewoźnik jest obowiązany uzupełnić dane w zgłoszeniu przed rozpoczęciem przewozu towaru. Nie budzi zatem żadnych wątpliwości Sądu, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy wystąpiły podstawy prawne do wymierzenia przedmiotowej kary. Poza tym trzeba mieć na uwadze to, że działania przedsiębiorcy wykonującego działalność transportową w zakresie obrotu paliwami co do obowiązku uzupełnienia zgłoszenia SENT o wymagane dane są szczególnie istotne z uwagi na przedmiot ochrony i cel regulacji ustawowej, którym jest skuteczne, bieżące i nieprzerwane monitorowanie rynku paliw. Skoro celem regulacji ustawowej jest zabezpieczenie sprawności i skuteczności systemu monitorowania obrotu paliwami, to niezmiernie ważne jest, aby każda wymagana dana była wprowadzona do systemu SENT w odpowiednim czasie. Pozwala to bowiem zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszania obowiązujących przepisów. Z uwagi na charakter działalności transportowej ustawodawca uczynił odpowiedzialnym za zgłoszenie tych danych przedsiębiorcę. Ze względu na monitoring i bezpieczeństwo obrotu paliwami nie powinno być tak, że przedsiębiorca dokonuje uzupełnienia danych w zgłoszeniu dopiero w trakcie zdarzenia gospodarczego. Jak wynika z materiału dowodowego zebranego przez organy administracji, rejestr zgłoszeń - wbrew twierdzeniom skarżącej - działał poprawnie i nie wystąpiła żadna awaria, która skutkowałby niedostępnością systemu SENT, a w konsekwencji brakiem możliwości dokonania spornego zgłoszenia zgodnie z wymogami ustawy. Wywody skarżącej w tej mierze mają zatem czysto teoretyczny charakter i nie przystają do okoliczności rozpoznawanej sprawy. Faktem jest, że skarżąca nie wypełniła prawidłowo rubryk zgłoszenia, natomiast nie jest możliwie, by system wychwycił te nieprawidłowości.

Ponadto Sąd zgodził się z organami, że w niniejszej sprawie skarżąca bezpodstawnie zarzuca naruszenie zasady zaufania do organów administracji publicznej. Zarzut ten skarżąca uzasadniała brakiem zagwarantowania odpowiedniego czasu na wdrożenie przepisów ustawy oraz niedoskonałościami systemu SENT. Jednak w tym zakresie organy celnie dowodziły, że w dniu kontroli ustawa obowiązywała już od dłuższego czasu i była często stosowania przez skarżącą, która jako przewoźnik dokonała 235 zgłoszeń do rejestru SENT. Już choćby z tej przyczyny powinna więc posiadać niezbędną wiedzę związaną z działaniem i obsługą omawianego systemu.

Przedmiotem sporu jest też kwestia odstąpienia przez organ od nałożenia kary pieniężnej. Kwestia ta pozostaje w granicach materialnych sprawy nałożenia kary w tym znaczeniu, że ilekroć organ stwierdzi, iż ustalony stan faktyczny daje podstawy do nałożenia kary administracyjnej, o której mowa w art. 22 ust. 2 ustawy, tylekroć z urzędu musi rozważyć, czy w sprawie nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od jej nałożenia. Ustawodawca dopuścił zatem możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, ponieważ w art. 22 ust. 3 ustawy postanowił, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 albo 2, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Przytoczony przepis warunkuje zatem tę możliwość, o ile odstąpienie nie stanowi pomocy publicznej (pkt 1 ust. 3 art. 26) albo stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej (pkt 2 ust. 3 art. 26), albo stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4 (pkt 3 ust. 3 art. 26). Na dzień przeprowadzenia kontroli, tj. 13 marca 2018 r., jak i w dacie wydania niniejszego orzeczenia, Rada Ministrów nie określiła, w drodze rozporządzenia, szczegółowych warunków odstąpienia od nałożenia kar pieniężnych, stosownie do art. 26 ust. 4 ustawy. Oznacza to, że możliwość odstąpienia od nałożenia kary rozpatrywać trzeba w odniesieniu do przesłanek "ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu publicznego". W związku z tym, że definicja tych pojęć nie została uregulowana ustawowo, należy odnieść się do orzecznictwa. Przesłankę "interesu publicznego" scharakteryzowano w orzecznictwie, w którym interes ten określono jako "dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korekta błędnych decyzji itp.". Wprowadzenie przesłanki interesu publicznego do art. 22 ust. 3 ustawy, tak jak i do art. 67a § 1 O.p., oznacza, że ustawodawca przewidział sytuacje, w których odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej będzie zbieżne z tym interesem. Ustalenie przez orzekający w takiej sprawie organ kwestii istnienia przesłanki "interesu publicznego" wiąże się z koniecznością ważenia wartości w dwóch płaszczyznach: jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest płacenie należności w pełnej wysokości, drugą - wyjątek od zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi. Organ w danym przypadku winien ustalić, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego (dochodzenie należności czy też zastosowanie ulgi). Dokonując "ważenia" obu wartości organ winien uwzględnić także inne dyrektywy, wspólne dla całego społeczeństwa, jak sprawiedliwość, zasady etyki, zaufanie do organów państwa itp. (por. wyroki NSA: z 27 lutego 2013 r., II FSK 1351/11; z 28 sierpnia 2019 r., sygn. akt II GSK 360/19; z 22 stycznia 2020 r., sygn. akt II GSK 629/19; z 7 grudnia 2019 r., sygn. akt II GSK 1696/19, wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym dopuszczenie przez ustawodawcę możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym, oznacza, że rezygnacja z dochodzenia takich należności będzie zbieżna z tym interesem. Natomiast odnośnie do pojęcia "ważnego interesu przewoźnika" w orzecznictwie przyjmuje się, że należy je interpretować analogicznie do "ważnego interesu podatnika", którą to kategorią ustawodawca posługuje się na gruncie art. 67a § 1 O.p. Pojęcia tego nie należy ograniczać jedynie do sytuacji nadzwyczajnych, losowych, na które strona postępowania nie miała wpływu. Ważny interes podatnika (przewoźnika) to również sytuacja ekonomiczna, życiowa, możliwość zarobkowania itp. (wyrok NSA z dnia 18 maja 2020 r., sygn. akt II GSK 220/20).

W ocenie Sądu, organy obu instancji, wartościując i oceniając podstawy (mierniki) do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Rozstrzygnięcie w tym zakresie nie nosi cech dowolności, bowiem organy te prawidłowo, wyczerpująco i wielowątkowo rozważyły i "wyważyły", a następnie uzasadniły przesłanki interesu publicznego oraz ważnego interesu przewoźnika jako okoliczności uzasadniające odmowę odstąpienia od nałożenia kary. Skarżąca nie wykazała zaistnienia słusznego interesu w odstąpieniu od wymierzenia kary pieniężnej, zaś organy administracji obu instancji wykazały w dostateczny sposób, że nie zaistniały takie okoliczności, które mieściłyby się w pojęciu "słusznego interesu podmiotu" i "interesu publicznego".

Sąd zwraca uwagę, że omawiane przesłanki - z uwagi na nadzwyczajny charakter instytucji odstąpienia od odpowiedzialności administracyjnej za naruszenia przepisów ustawy - należy interpretować w sposób ścisły, nie zaś rozszerzający. Trzeba przy tym uwzględnić konstrukcję odpowiedzialności za naruszenie przepisów ustawy, której elementem jest obligatoryjne nakładanie kary, w określonej jednoznacznie kwocie, za naruszenia o charakterze formalnym. Interes publiczny nie może być przedkładany ponad nadrzędną zasadę praworządności (art. 7 Konstytucji RP, art. 120 O.p.). Pojęcia tego nie można zatem interpretować w sposób, który podważałby samą istotę obiektywnej odpowiedzialności i kary pieniężnej za tego rodzaju naruszenia. Ustawodawca nie przewiduje też możliwości miarkowania nakładanej kary. W tej sytuacji odstąpienie od nałożenia kary stanowi jej darowanie, a więc może nastąpić tylko w całości lub nie nastąpić w ogóle. Nadzwyczajny charakter okoliczności wypełniających pojęcie "ważny interes podmiotu" wyklucza również uwzględnienie okoliczności takich, na zaistnienie których - tak jak w przedmiotowej sprawie - podmiot ten ma wpływ. Tak więc, w pojęciu tym nie mogą być uwzględnione okoliczności wskazujące na winę w naruszeniu przepisów ustawy, niedbalstwo w dokonywaniu zgłoszenia, niestaranność w prowadzeniu przedsiębiorstwa, jak również waga naruszenia czy jego wpływ na nieuczciwy obrót towarami wrażliwymi. Nie można zapominać bowiem o tym, że mowa tu o karze nakładanej za naruszenie przepisów prawnych, przyjętych dla walki z szarą strefą i wyłudzeniami podatkowymi o charakterze obrotowym, oraz o prewencyjnym i odstraszającym charakterze kary pieniężnej za naruszenie przepisów o systemie monitorowania przewozu towarów wrażliwych. Ustawowa konstrukcja odpowiedzialności za naruszenie przepisów ustawy nie pozwala przyjąć, że dopuszczalne jest różnicowanie odpowiedzialności podmiotów w zależności od przyczyn niedopełnienia obowiązków wynikających z tej ustawy.

Sąd w niniejszym składzie w pełni akceptuje prezentowane w orzecznictwie stanowisko, zgodnie z którym odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej zawsze leży w interesie strony postępowania, prowadząc do zmniejszenia jej obciążeń finansowych, bądź spożytkowania środków z nałożonej kary na inne cele strony (wyrok NSA z dnia 12 marca 2020 r., sygn. akt II GSK 1464/19). Nie jest to jednak równoważne z przesłanką "ważnego interesu podmiotu". Obowiązkiem każdego obywatela jest przestrzeganie norm prawnych, a konsekwencją ich naruszenia jest właśnie nałożenie kary. Kara pieniężna wiąże się z wypełnieniem nałożonych przez ustawodawcę wymogów, ważnych z punktu widzenia właściwego funkcjonowania życia społecznego. Podkreślenia wymaga, że zasadą jest płacenie należności publicznych, w tym kar, a odstąpienie od nich jest wyjątkiem i powinno być uzasadnione szczególnymi okolicznościami, które realnie zagrażają bytowi osoby wnioskującej. Należy zatem unikać sytuacji, w której odstąpienie od kary stawiałoby stronę w uprzywilejowanej sytuacji w stosunku do innych podmiotów, które znalazły się w podobnej lub gorszej sytuacji.

Nie zasługuje również na uwzględnienie podniesiony w skardze zarzut, że o naruszeniu przepisu art. 22 ust. 3 ustawy świadczy niezastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w sytuacji, gdy nie doszło do uszczuplenia należności w podatku akcyzowym oraz w podatku od towarów i usług, a sam obowiązek został wypełniony (w trakcie kontroli - dop. Sądu). W tej sprawie naruszenie nie dotyczyło bowiem towaru jako takiego, lecz środka transportu. Z tego to względu trudno rozważać - jak tego oczekuje skarżąca - sporne naruszenie w kontekście uszczuplenia należności budżetu państwa. Sankcja za tego rodzaju naruszenia ma zapobiegać sytuacji, w której nie można byłoby ustalić, czy towar załadowany w jednej miejscowości na określony środek transportu, a dostarczony do miejscowości przeznaczenia innym środkiem transportu jest tym samym towarem, który został nadany, a więc czy na trasie jego przewozu nie został zamieniony na inny towar, przykładowo niewiadomego pochodzenia. W tym miejscu odnotować trzeba, że ratio legis omawianej ustawy polega m.in. na zwiększeniu skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Nielegalny obrót paliwem to najczęściej obrót paliwem nieznanego pochodzenia, o niemonitorowanych parametrach jakości, które potem jest oferowane do sprzedaży. W celu zapewnienia bardziej skutecznego funkcjonowania i lepszego monitorowania (kontroli) przewozu towarów, w tym wyrobów akcyzowych, wskazane jest, by przewóz niektórych towarów był rejestrowany. Istnieje więc konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu towaru (druk sejmowy nr VIII.1244 - rządowy projekt ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów).

Nieuprawniony okazał się też zarzut skarżącej o negatywnych skutkach prawnych spowodowanych wpisaniem w zaskarżonej decyzji błędnego numeru decyzji organu pierwszej instancji. Jak wynika bowiem z akt sprawy i wyjaśnień organu odwoławczego, postanowieniem z dnia 4 maja 2020 r. organ ten sprostował oczywistą omyłkę w zakresie numeru decyzji Naczelnika Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego. Natomiast wpłacona przez skarżącą kara pieniężna została przypisana i rozliczona prawidłowo.

Oceniając z kolei zasadność zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa procesowego, Sąd stwierdził, że postępowanie przed organami obu instancji odpowiadało standardom postępowania w sprawie indywidualnej z zakresu administracji publicznej, określonym w przepisach Ordynacji podatkowej, zarówno w zakresie zabezpieczenia podstawowych uprawnień uczestników procesu, jak i realizacji odpowiadających im obowiązków organu. W postępowaniu tym organy wypełniły naczelną zasadę czynnego udziału strony (art. 123 i art. 200 O.p.) i zgodnego z prawem ustalenia stanu faktycznego (art. 122 O.p.).

Mając na uwadze powyższe, Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.