Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 977/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 136 § 1, art. 8 § 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 27 ust. 1 pkt 3 i 4
journal: Dz.U. 2020 poz 217
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.

SENTENCJA

Dnia 27 kwietnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Marzenna Kosewska Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz (spr.) Protokolant: st.sekr.sąd. Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2022 roku sprawy ze skargi R. G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] kwietnia 2021 roku nr [...] w przedmiocie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2020 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] na rzecz skarżącego kwotę [...]zł ([...] złotych [...]) tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z 9 kwietnia 2021 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. (dalej: Dyrektor ARiMR) po rozpatrzeniu odwołania R. G. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. (dalej Kierownik ARiMR) z 17 lutego 2021 r. w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2020, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Powyższą decyzję wydano przyjmując następujący stan faktyczny i prawny.

R. G. 10 czerwca 202 r. złożył droga elektroniczną wniosek o przyznanie płatności na rok 2020. Następnie 17 listopada 2020 r. dokonał zmiany wniosku.

Na podstawie treści tychże dokumentów organ I instancji ustalił, że R. G. zadeklarował do płatności ONW w 2020 działki ewid. nr: [...], obr. D. , gm. B., nr [...] obr. M. . Powierzchnia działek rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności ONW typu z ograniczeniami naturalnymi strefy I wynosiła 0,41 ha na działce nr [...], a o przyznanie płatności przejściowej ONW strefa nizinna wynosiła 1,22 ha (F – działka nr [...] o pow. 0,17 ha, I – działka nr [...] o pow. 0,19 ha, J – działka nr [...] o pow. 0,86 ha.

Kierownik ARiMR decyzją z 17 lutego 2021 r. umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi w części dotyczącej pow. 1,33 ha wycofanej 17.11.2020 r. i przyznał płatność ONW na rok 2020 w łącznej wys. 181,11 zł, w tym:

- płatność ONW z ograniczeniami naturalnymi strefa I w wys. 73,39 ha,

- płatność ONW płatność przejściowa nizinna w wys. 107,72 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wys. 18,81 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia.

Odwołując się do powyższej decyzji R. G. podniósł, iż oparto ją na nieprawidłowych ustaleniach faktycznych w szczególności co do powierzchni działki nr [...] co do wyliczonych pomniejszeń i nałożonych kar. W związku z tym zaskarżona decyzja w zakresie w jakim nie uwzględnia żądania strony nie może się ostać. Odwołujący wniósł o udzielani mu w toku postępowania niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków, zapewnienie mu w toku całego postępowania czynnego udziału oraz umożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji.

Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję (jak wskazano na wstępie) Dyrektor ARiMR przywołał podstawę prawną przyznania płatności ONW, w szczególności przepisy § 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. poz. 364, dalej: r.ONW), podkreślając, że przy ustalaniu wysokości płatności ONW uwzględnia się powierzchnię działek rolnych, nie większą niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Zgodnie zaś z 58 ust. 2 Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (dalej: rozporządzenie nr 1306/2013) państwa członkowskie ustanawiają skuteczne systemy zarządzania i kontroli w celu zapewnienia zgodności z prawodawstwem regulującym unijne systemy wsparcia, zmierzające do zminimalizowania ryzyka strat finansowych dla Unii. Jednym z elementów zintegrowanego systemu jest system identyfikacji działek rolnych ustanawiany na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów. Korzysta się z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych, w tym najlepiej ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:5000. Dyrektor ARiMR zważył, że w toku postępowania odwoławczego przeprowadził ponowną weryfikację powierzchni uprawnionej do płatności ONW, w wyniku której stwierdził, że powierzchnia zadeklarowana we wniosku nie znajduje potwierdzenia w systemie identyfikacji działek rolnych. Ustalono, że powierzchnia deklarowana przez stronę do płatności ONW typu z ograniczeniami naturalnymi strefy I wynosiła 0,41 ha, tyle ile powierzchnia stwierdzona, tzn. spełniająca wszystkie kryteria kwalifikowalności do płatności. Powierzchnia deklarowana kwalifikowana we wniosku o przyznanie płatności przejściowej ONW strefa nizinna wynosiła 1,22 ha, a powierzchnia stwierdzona na obszarze płatności przejściowej ONW strefa nizinna wynosiła 1,11 ha. Organ II instancji stwierdził, że powierzchnia deklarowana we wniosku przez stronę nie odpowiada maksymalnej powierzchni kwalifikowanej. Wskazano, że zgodnie z protokołem oględzin działki referencyjnej nr [...] z 28 maja 2020 r. (włączonym jako dowód do sprawy postanowieniem z 9.04.2021 r.) powierzchnia zmierzona tejże działki wynosiła 1,11 ha. W uwagach zapisano: "Pow. zmierzona: 1,11 ha, obw. 1207 m. Część 1: powierzchnia zmierzona ([ha]: 0,75, obwód [m] 772, część 2: pow. zmierzona [ha] 0,17, obw. 20, część 3: pow. zmierzona [ha]: 0,19, obw. [m] 195." Podczas oględzin wykonano fotografie oznaczone nr 1-27. Dokumentację rozszerzono o wykonanie szkicu kontrolowanych działek rolnych, sporządzonego na podkładzie ortofotomapy obrazującym lokalizację działki rolnej. Podczas kontroli wykonano również fotografie obrazujące stan faktyczny na działce, których numery oraz kierunek i miejsce wykonania naniesiono na sporządzony szkic. Dlatego płatność przyznano dla działki nr [...] do powierzchni 1,11 ha. Prawidłowo więc organ I instancji wyznaczył powierzchnię spełniającą wszystkie kryteria kwalifikowalności do płatności. Dyrektor ARiMR podkreślił, że nie ma podstaw do uznania powierzchni deklarowanej jako kwalifikującej się do płatności w przypadku, gdy dane zawarte w bazie referencyjnej GIS jednoznacznie wskazują na nieprawidłową deklarację rolnika. Wyznaczony maksymalny kwalifikowany obszar dla działki referencyjnej nr [...], na której zadeklarowano działki rolne F, I, J,. został ustalony prawidłowo. Powierzchnia deklarowana przez R. G. oraz wyrys działki rolnej F (pow. 0,17 ha) oraz I 9pow. 0,19 ha) na załączniku graficznym pokrywa się z pomiarami wykonanymi podczas oględzin działki. Natomiast w przypadku działki J o zadeklarowanej pow. 0,86 ha wykluczono na podstawie dokonanych pomiarów 0,11 ha i płatność przyznano do powierzchni zmierzonej wynoszącej 0,75 ha. Powierzchnia deklarowana przez stronę nie znajduje więc potwierdzenia w materiale dowodowym. Do płatności na działce nr [...] zakwalifikowano jedynie te z zadeklarowanych powierzchni, które wskazują na fakt użytkowania w roku 2020. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną kwalifikowaną działek rolnych a powierzchnią stwierdzoną w toku postępowania wynosi 9,91%. W związku z tym pomniejszono płatność na podstawie art. 19a ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 640/2014 przedstawiając sposób wyliczenia.

R. G. w skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skardze na powyższą decyzję Dyrektora ARiMR zarzucił naruszenie przepisów postępowania (art. 7, art. 8 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 107 § 1 pkt 4-6 i § 3, art. 136 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: K.p.a.) w zw. z art. 4 i art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 186 ze zm., dalej: u.w.r.o.w.) w zw. z § 2 ust. 2 r.ONW., co doprowadziło do:

- błędnego ustalenia stanu faktycznego co do rolniczego użytkowania deklarowanej do płatności działki nr [...] w zakresie pow. 0,11 ha,

- braków uzasadnienia zaskarżonych decyzji, z których nie wynika w jaki sposób rozpoznano wnioski stron co do zgłoszonych rozbieżności dot. działki nr [...],

- nieprawidłowego wyliczenia i zastosowania zmniejszenia płatności,

- nieprawidłowego dopuszczenia przez organ odwoławczy postanowieniem z 9.04.20921 r. dowodu z protokołu oględzin działki nr [...], co skutkowało naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania,

- braku zawiadomienia strony o zakończenie gromadzenia dowodów i możliwości odniesienia się do nich przed wydaniem decyzji, co doprowadziło do naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu i uniemożliwiło odniesienia się do dowodów włączonych postanowieniem z 9.04.2021 r., a także przywołanie kontrdowodów.

Równocześnie skarżący wniósł o zobowiązanie organu do przedłożenia wniosku w pełnej wersji elektrycznej (cyfrowej), tak jak został on złożony w e-wniosku plus, zawierającym wszystkie oświadczenia, wnioski i żądania skarżącego, w tym w szczególności w zakresie rozbieżności co do powierzchni działki [...] o 0,11 ha.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie na jego rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania.

W motywach skargi podniósł, iż 10 czerwca 2020 r. złożył wniosek o przyznanie płatności ONW na rok 2020. We wniosku zgłosił rozbieżności co do działki nr [...] w zakresie działki rolnej J wskazując, że odzyskał pow. 0,11 ha i przywrócił ja do użytkowania rolniczego. W dowód tego skarżący przedstawił printscreen e-wniosku z "listą rozbieżności". Skarżący wskazał, że w ten sposób zanegował dane GIS zgłaszając rozbieżności. Dodał, że 17 listopada 2020 r. wniosek zmienił, lecz zmiana nie dotyczyła zgłoszonej pierwotnie działki nr [...]. Tymczasem organy obu instancji nie odniosły się do zgłoszonych rozbieżności. Jednocześnie organ II instancji wziął pod uwagę ustalenia z oględzin z 28 maja 2020 r., które dotyczyły wniosku o płatności za rok 2019. Niezwłocznie zaś po tych oględzinach skarżący dokonał wymulczowania działki nr [...] oznaczonej jako J, odzyskując w ten sposób powierzchnię 0,11 ha i przywracając ja do użytkowania rolniczego. Obrazują to zdjęcia geoportalu i google maps (wklejono w treść skargi). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wskazano na podstawie jakich zdjęć (z jakiej daty) dokonano ustalenia w zakresie wykluczenia powierzchni 0,11 ha. Włączony zaś dowód z protokołu oględzin pochodzi z 28 maja 2020 r., a więc sprzed złożenia wniosku o płatności, jak i przed faktycznym przywróceniem do użytkowania rolniczego pow. 0,11 ha działki J o nr [...]. Organ odwoławczy oparł się na dowodzie, z którym strona nie miała możliwości się zapoznać i wypowiedzieć. W świetle powyższego doszło do naruszenia wskazanych na wstępie przepisów postępowania. Skarżący podkreślił, że w odwołaniu wniósł o udzielanie mu w toku całego postępowania niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenia jego prawi i obowiązków, zapewnienia mu w toku całego postępowania czynnego udziału oraz umożliwienia mu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Takich możliwości organ II instancji skarżącemu zaś nie zapewnił, czym naruszył art. 27 ust. 1 u.w.r.o.w.

W odpowiedzi Dyrektor ARiMR wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Pismem z 27 grudnia 2021 r. organ wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, lecz skarżący pismem z 26 stycznia 2022 r. zażądał przeprowadzenia rozprawy. W związku z powyższym z uwagi na wyraźne żądanie strony skarżącej sprawę rozpoznano na rozprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga R. G. zasługiwała na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie spór pomiędzy skarżącym a organami ARiMR dotyczy jedynie przyjętej do płatności przejściowej nizinnej ONW powierzchni działki rolnej o nr [...], a w rezultacie wysokości tej płatności pomniejszonej o 18,81 zł z uwagi na różnicę pomiędzy deklarowaną do płatności powierzchnię 1,22 ha działki rolnej J o nr [...],a zakwalifikowaną (stwierdzoną) o pow. 1,11 ha.

Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy u.w.r.o.w. oraz przepisu r.ONW (pełne nazwy i publikatory ww. aktów prawnych powołano wyżej). Zgodnie z § 2 ust. 2 r.ONW płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1307/2013", którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1) spełnia warunki określone w art. 31 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013";

2) łączna powierzchnia użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwanych dalej "użytkami rolnymi", położonych na obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystany do ubiegania się o tę płatność.

Jednocześnie przepis § 2 ust. 2 r.ONW określa, że płatność ONW jest przyznawana do użytków rolnych:

1) na których jest:

a) położona działka rolna w rozumieniu art. 67 ust. 4 lit. a rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 o powierzchni co najmniej 0,1 ha;

b) prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013;

2) położonych na obszarach ONW.

Co istotne w okolicznościach niniejszej sprawy, w myśl § 3 ust. 1 r.ONW wysokość płatności ONW w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn stawek płatności na 1 ha użytków rolnych i powierzchni użytków rolnych, do których przysługuje płatność ONW, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności. Przy ustalaniu wysokości płatności ONW uwzględnia się powierzchnię działek rolnych, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Należy jednocześnie zwrócić uwagę, że zasady i tryb przyznawania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami zostały uregulowane m.in. w ustawie z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programów Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020 (dalej: u.w.ro.w.), która w art. 27 ust. 1 określa, że w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisów art. 79a oraz art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Zgodnie zaś z art. 27 ust. 2 u.w.r.o.w, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Na tle powołanych przepisów Sąd uznał, że organ odwoławczy nie sprostał wymogom rzetelnego wyjaśnienia, przy zagwarantowaniu stronie czynnego udziału w prowadzonym uzupełniającym postępowaniu dowodowym, zasadności przesłanek pomniejszenia płatności ONW przejściowej nizinnej ze względu na rozbieżność pomiędzy deklarowaną a stwierdzoną powierzchnią działki referencyjnej o [...] (J).

Z akt sprawy nadesłanych Sądowi przez organ odwoławczy wynika, że skarżący wnioskiem z 10 czerwca 2020 r. zwrócił się o przyznanie płatności ONW również do działki referencyjnej położonej w m. D. o nr [...], deklarując powierzchnię 1,22 ha jako suma powierzchni: 0,77 ha, 0,19 ha i 0,86 ha. Korekta wniosku dokonana przez skarżącego 17 listopada 2020 r. nie obejmowała deklarowanej do płatności powierzchni działki nr 218/7. Organ I instancji pomniejszając płatność ONW przejściową nizinną o kwotę 18,81 zł ograniczył się do podania, że w trakcie postępowania ustalono, iż powierzchnia deklarowana kwalifikowana we wniosku o przyznanie tej płatności wynosiła 1,22 ha, a powierzchnia stwierdzona wynosi 1,11 ha. Kierownik ARiMR wskazał, że powierzchnię tę ustalono w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, biorąc pod uwagę pomiary powierzchni użytkowanej rolniczo w ramach danej działki rolnej, wykonane na dostępnych w systemie informatycznym ARiMR zdjęciach obszarów zajmowanych przez działki ujęte we wniosku oraz deklaracji działki na wniosku w części opisowej i graficznej.

Wskazać należy, iż akta postępowania administracyjnego I-instancyjnego poza wnioskiem R. G. z 10 czerwca 2020 r. wraz z jego załącznikami graficznymi (mapami terenu) i analogicznie zmianą wniosku z 17 listopada 2020 r. nie zawierają dowodów tj. zdjęć obszarów zajmowanych przez działki ujęte we wniosku, które potwierdzałyby ustalenia organu. Okoliczność ta ma o tyle znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, że w odwołaniu od decyzji organu I instancji strona zakwestionowała przyjętą do płatności ONW powierzchnię działki nr [...] w zakresie wyliczonych pomniejszeń powierzchni o 0,11 ha.

W takim stanie wyjaśnienia omawianej kwestii, organ II instancji w toku prowadzonego postępowania odwoławczego celem zbadania zasadności pomniejszenia przez Kierownika ARiMR płatności ONW przejściowej nizinnej z uwagi na różnicę w deklarowanej powierzchni działki nr [...] o 0,11 ha a powierzchnią stwierdzoną, przeprowadził dowód z protokołu oględzin działki nr [...] z 28 maja 2020 r. W oparciu o ten dowód Dyrektor ARiMR przyznał rację organowi I instancji stwierdzając, że kwalifikowana powierzchnia ww. działki do płatności ONW przejściowej nizinnej wynosi 1,11 ha.

Rację należy przyznać skarżącemu, że skoro w odwołaniu od decyzji organu I instancji wyraźnie wyartykułował on żądanie udzielania mu jako stronie niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, a także zapewnienia mu w toku całego postępowania czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz umożliwienia mu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji, to obowiązkiem organu II instancji było - przed wydaniem zaskarżonej decyzji - zapoznanie skarżącego i umożliwienie mu wypowiedzenie co do z przeprowadzonego dowodu z protokołu oględzin działki referencyjnej nr [...] dnia 28 maja 2020 r. Tymczasem naruszając przepisy postępowania, zwłaszcza art. 27 ust. 1 pkt 3 i 4 u.w.r.o.w. w zw. z art. 8 § 1 K.p.a. Dyrektor ARiMR przeprowadził dowód z ww. dokumentu mocą postanowienia wydanego w dacie wydania zaskarżonej decyzji tj. 9 kwietnia 2021 r. Nie umożliwił tym samym stronie przed wydaniem zaskarżonej decyzji ani zapoznania się i ustosunkowania się do protokołu oględzin działki nr [...] z 28 maja 2020 r., ani wypowiedzenia się co do całokształtu zebranego materiału dowodowego w sprawie. Tymczasem Dyrektor ARiMR jako główny dowód przemawiający za pomniejszeniem płatności z uwagi na stwierdzenie, iż część działki referencyjnej nr [...] o pow. 0,11 ha nie kwalifikuje się do płatności przejściowej nizinnej uznał wspomniany protokół oględzin.

W ocenie Sądu biorąc pod uwagę, że osią sporu w niniejszej sprawie jest kwestia pomniejszenie płatności ONW przejściowej nizinnej z uwagi na różnicę pomiędzy powierzchnią gruntów rolnych deklarowaną we wniosku przez R. G., a powierzchnią gruntów rolnych kwalifikujących się do przyznania tejże płatności, a nadto zważywszy, że zarzut odwołania R. G. ogniskował się właśnie wokół nieprawidłowych ustaleń faktycznych w zakresie powierzchni działki nr [...], stwierdzić należy, że postępowanie wyjaśniające organu II instancji obarczone jest wadami, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący nie mógł bowiem w żaden sposób odnieść się do powołanego przez organ II instancji i uczynionego kluczowym dowodu. Ponadto co istotne R. G. podniósł w skardze, iż zaraz po dacie przeprowadzenia oględzin, a więc po 28 maja 2020 r., dokonał wymulczowania spornej powierzchni działki nr [...] (0,11 ha) przywracając tę część działki do rolniczego użytkowania. Jednocześnie wyjaśnił, że w niniejszej sprawie zgłosił rozbieżność w zakresie działki J nr [...] co do jej powierzchni, czego nie odzwierciedlają akta administracyjne sprawy. W dowód tego przedstawił w skardze podgląd części wniosku plus z 10 czerwca 2020 r. złożony w niniejszej sprawie obrazujący listę rozbieżności obejmujący sporną pow. 0,11 ha. Pozbawienie skarżącego czynnego udziału w postępowaniu dowodowym spowodowało, iż nie miał możliwości przedstawienia powyższych racji zaprezentowanych w skardze.

W ocenie Sądu wszystkie te okoliczności wskazują, że uniemożliwienie skarżącemu, pomimo jego wyraźnego żądania wyrażonego w odwołaniu, wzięcia czynnego udziału w postępowaniu wyjaśniającym i udzielania niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ odwoławczy oparł swe ustalenia na protokole oględzin z 28 maja 2020 r., z którym strona nie miała możliwości się zapoznać, a w skardze w sposób wyraźny podważyła – czego nie miała możliwości uczynić w postępowaniu odwoławczym – po pierwsze okoliczność, że protokół ten pochodził z czasu bezpośrednio poprzedzającego przywrócenie spornej części działki nr [...] do rolniczego użytkowania, a po wtóre – zarzuciła braki w zgromadzonym materiale dowodowym poprzez niedołączenie do akt elementu elektronicznego wniosku z 10 czerwca 2020 r., który odzwierciedla zgłoszone przezeń rozbieżności co do powierzchni działki nr [...] negujące dotychczasowe dane referencyjne GIS.

Wobec powyższego w ocenie Sądu organ odwoławczy dopuścił się naruszenia art. 136 § 1 K.p.a., który to dopuszcza możliwość przeprowadzenia przez organ odwoławczy z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. Tymczasem organ odwoławczy nie dysponując żadnym materiałem dowodowym, poza przyjętym przez organ I instancji wnioskiem strony z 10 czerwca 2020 r. wraz z jego korektą z 17 listopada 2020 r., oparł w pełni swe ustalenia na dowodzie przeprowadzonym w ramach dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Przeprowadzenie samodzielnie przez organ odwoławczy uzupełniającego postępowania dowodowego jest dopuszczalne, a wręcz pożądane, ale tylko wówczas, gdy nie będzie skutkować naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania określonej w art. 15 K.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 listopada 2021 r., sygn. II OSK 2324/21, dostępny w internetowej bazie orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Narusza zaś normę powołanych przepisów takie zachowanie organu odwoławczego, które fundamentem postępowania wyjaśniającego czyni dowód przeprowadzony w postępowaniu odwoławczym, z którym strona - pomimo wyraźnie sygnalizowanego żądania – nie została zapoznana.

W świetle powyższego w ocenie Sądu zaskarżona decyzja jako wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy wymagała uchylenia, o czym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 239, dalej: P.p.s.a.) orzekł w pkt I. sentencji wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy – kierując się normą określoną w art. 153 P.p.s.a. – zapewni skarżącemu czynny udział w postępowaniu i zbada, czy faktycznie zasadnym było pomniejszenie płatności ONW przejściowej nizinnej na rok 2020 o kwotę 18,81 zł z uwagi na niezgodność pomiędzy deklarowaną powierzchnią gruntów a stwierdzoną. Dyrektor ARiMR zobowiązany będzie przy tym na podstawie art. 27 ust. 1 pkt 3 u.w.r.o.w. do jasnego pouczenia strony co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania.

Sąd na podstawie art. 200 P.p.s.a. w pkt II. sentencji wyroku zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów sądowych tytułem uiszczonego wpisu od skargi w kwocie 200 zł.