Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 283/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-01-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6033 Zajęcie pasa drogowego (zezwolenia, opłaty, kary z tym związane)
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 185 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.), Sędziowie NSA Joanna Runge - Lissowska, Leszek Włoskiewicz, Protokolant Mariusz Bartosiak, po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2004 r. sygn. akt 6 II SA 3841/03 w sprawie ze skargi G. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza na rzecz G. D. od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] kwotę 5 845,00 zł (słownie: pięść tysięcy osiemset czterdzieści pięć) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Wyrokiem z dnia 8 listopada 2004 r. sygn. akt 6 II SA 3841/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę G. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że przedmiotem rozpoznania była decyzja o nałożeniu kary pieniężnej, a nie decyzja o udzieleniu skarżącemu zezwolenia na zajmowanie pasa drogowego. W związku z tym wszelkie odnoszenie się do decyzji udzielającej zezwolenia, w tym do tego od jakiego terminu powinna w przekonaniu skarżącego ta decyzja obowiązywać, nie była przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Sąd podkreślił, iż skarżący nie mógł wykazać się zezwoleniem na zajęcie pasa drogowego, gdyż faktycznie w okresie wskazanym w zaskarżonej decyzji zezwolenia tego nie posiadał. Zdaniem Sądu nie sposób podzielić rozumowania skarżącego, zdaniem którego okres zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia powinien być skrócony do 37 dni, ponieważ złożył on wniosek o dalsze zezwolenie w dniu 8 czerwca 2001 r. czyli od tej daty powinien, w jego przekonaniu, być traktowany jako posiadający zezwolenie. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1986 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych wniosek w sprawie wydania zezwolenia na zajęcie pasa drogowego zainteresowany powinien złożyć co najmniej z 3-miesięcznym wyprzedzeniem, ponieważ zarządca drogi, zgodnie z § 3 rozporządzenia, przed udzieleniem zezwolenia obowiązany jest wydać opinię w sprawie planowanego zajęcia pasa drogowego, w której określa warunki i termin zajęcia pasa. Opinię tą G. D. otrzymał w dniu 21 czerwca 2001 r. otrzymując zezwolenie na okres od 21 czerwca 2001 r. do 31 grudnia 2001 r. Skarżący przyznał, iż był świadom okresu ważności uprzedniego zezwolenia. Kiedy otrzymał go pozostawał mu jedynie miesiąc na prowadzenie parkingu, tym samym nie mógł dochować wymogu zgłoszenia zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia - na trzy miesiące naprzód - i "z konieczności" dopuścił się samowoli. Sąd podkreślił jednakże, że nie wyjaśnia to, dlaczego skarżący złożył wniosek o wydanie następnego zezwolenia dopiero po 37 dniach od wygaśnięcia poprzedniego. To, że uprzednio udzielano mu zezwoleń z datami wstecznymi, zdaniem Sądu, można potraktować było jako naganną praktykę organu, która powinna skarżącemu uzmysłowić jakiego ryzyka dopuszcza się licząc na kontynuowanie tych nieprawidłowości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oceniając legalność zaskarżonej decyzji nie mógł brać pod uwagę "zwyczaju" jaki powstał w stosunkach pomiędzy skarżącym a organem, albowiem postępowanie to nie tworzyło stanu prawnego, który stanowiłby podstawę zaskarżenia decyzji w trybie przewidzianym ustawą Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Sąd, wypowiadając się o niekonstytucyjności przepisów rozporządzenia, wskazał, iż ustawa o drogach publicznych w art. 40 ust. 4 stanowi o prawie do nakładania kar pieniężnych za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia. Tym samym należało stwierdzić, iż to ustawa a nie rozporządzenie jest aktem normatywnym ustanawiającym kary za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia, natomiast rozporządzenie precyzuje jedynie wysokości tych kar i podmioty uprawnione do ich pobierania. Tym samym okoliczność zajmowania pasa drogowego przez określony czas bez zezwolenia (na skutek wygaśnięcia i niewydania jeszcze nowego zezwolenia) uzasadniała wymierzenie kary pieniężnej, na podstawie art. 40 ust. 4 ustawy o drogach publicznych. Podstawa ta została powołana w zaskarżonej decyzji administracyjnej. Tłumaczenia skarżącego, iż nie dopuścił się samowoli, chociaż był świadom wygaśnięcia zezwolenia i mimo tego dalej zajmował pas drogowy, nie można przyjąć było jako uzasadnionego.

Sąd wskazał, iż w dacie wydania pierwszej decyzji obowiązywało już rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 sierpnia 2002 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych (Dz. U. Nr 150, poz. 1240). Rozporządzenie to uchylało § 10 b rozporządzenia, aczkolwiek w § 2 nakazywało stosowanie w sprawach rozpoczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia zmieniającego, przepisy dotychczasowych. Skarżący powołał się na to, że organ nie zastosował uchylonego § 10 b rozporządzenia, a w związku z tym naliczył karę sprzecznie z rozporządzeniem. Przepis § 10 b stosował się do opłat określanych w zezwoleniu za zajęcie pasa drogowego, jednakże pośrednio przez § 11 ust. 1, który odwołuje się do § 8 zawartego w treści § 10 b, uchylony przepis miał także zastosowanie do opłat karnych za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia, jednakże przepis ten wprowadzając waloryzację stawek opłat był wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego, co potwierdzone zostało przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, między innymi w wyroku z dnia 29 czerwca 2001 r., sygn. akt II SA 1255/00.

Nadto Sąd zauważył, iż zgodnie z art. 134 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, jeżeli jednocześnie nie stwierdza naruszenia prawa

skutkującego stwierdzeniem nieważności decyzji (co w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi). Niewątpliwie takim orzeczeniem byłby wyrok uchylający zaskarżoną decyzję, bowiem w konsekwencji jego wykonania, zgodnie z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 sierpnia 2002 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych, organ administracji obowiązany były do zastosowania § 10 b rozporządzenia, co zwiększałoby wysokość kary za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia.

Sąd odnosząc się do zarzutu skarżącego, naruszenia przez organ administracji art. 156 § 1 pkt 4 w związku z art. 107 § 1 kpa poprzez skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie, stwierdził, iż zarzut ten jest chybiony. Decyzja zawiera oczywistą omyłkę w nazwisku adresata nie mającą znaczenia dla merytorycznego rozstrzygnięcia a nie ulega wątpliwości, iż została skierowana do właściwej osoby, na co wskazuje prawidłowe imię i nazwisko skarżącego wielokrotnie wymieniane w uzasadnieniu oraz zawarte po treści "otrzymują".

W skardze kasacyjnej wniesionej na ten wyrok do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez G. D., reprezentowanego przez adwokata D. P., skarżący wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Skarżący podniósł przede wszystkim zarzut nieważności postępowania, gdyż pozbawiony został możliwości obrony swoich praw, poprzez uniemożliwienie pełnomocnikowi skarżącego udziału w rozprawie na skutek błędnego zawiadomienia o terminie rozprawy w dniu 8 listopada 2005 r. o godz. 14:10, podczas gdy rozprawa odbyła się w tym dniu o godzinie 9:30 bez udziału pełnomocnika. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) przez ich niezastosowanie oraz przepisów § 2, § 8, § lOa oraz § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1986 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o drogach publicznych przez ich błędną wykładnię. Ponadto postawiono zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 6, 7, 8, 9, 11, 35, 36 kpa oraz art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Jak wynika z akt sprawy pełnomocnik skarżącego, adwokat D. P., otrzymał w dniu 5 października 2005 r. zawiadomienie o rozprawie wyznaczonej na dzień 8 listopada 2005 r. na godzinę 14:10. Tymczasem z protokołu z rozprawy wynika, iż rozpoczęła się ona o godzinie 10:00, a zakończyła o godzinie 10:10. W protokole zawarto informację, iż na rozprawie nie stawiła się żadna ze stron ani ich pełnomocnicy, którzy byli powiadomieni o rozprawie.

Nie ulega zatem wątpliwości, że powiadomienie doręczone pełnomocnikowi skarżącego było błędne i zawierało mylące informacje co do godziny wyznaczonej rozprawy. Dlatego za zasadny należy uznać zarzut nieważności postępowania z przyczyny określonej w art. 183 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), który stanowi, że nieważność postępowania zachodzi, gdy strona pozbawiona została możności obrony swych praw. Błędne zawiadomienie o godzinie wyznaczonej rozprawy spowodowało, że pełnomocnik skarżącego nie mógł stawić się w sądzie, co z kolei doprowadziło do sytuacji, w której skarżący nie mógł skutecznie dochodzić swoich praw.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 ust. 1 wskazanej ustawy.