Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 177/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2013-07-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6162 Scalanie i wymiana gruntów
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28, art. 97 par. 1 pkt 4, art. 105
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 153, art. 170
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz – spr. Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Sędzia WSA Daria Sachanbińska Protokolant Sekretarz sądowy Mariola Krzywda po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 lipca 2013 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 3 stycznia 2013 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia o wymianie gruntów oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez J. G. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 3 stycznia 2013 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję własną tegoż organu z dnia 30 grudnia 2011 r., nr [...], o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia 15 października 1960 r., nr [...], o wymianie gruntów we wsi [...].

Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu:

Na podstawie aktów nadania z dnia 26 września 1947 r., wydanych przez Powiatową Komisję Osadnictwa Rolnego w [...] w oparciu o przepisy dekretu z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska (Dz. U. nr 49, poz. 279), I. G. otrzymał gospodarstwo rolne w [...] o powierzchni ok. 8 ha wraz z zabudowaniami (akt nadania nr [...]), natomiast jego syn – F. G. - gospodarstwo rolne w [...] o powierzchni ok. 8 ha bez zabudowań (akt nadania nr [...]). Na tej podstawie Starostwo Powiatowe w [...] orzeczeniem z dnia 8 października 1947 r., nr [...], ustaliło cenę nabycia i granice nadanego F. G. gospodarstwa o obszarze 7,98 ha, obejmującego działki A, B, C i D.

Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...], po wdrożeniu zarządzeniem z dnia 1 sierpnia 1957 r. postępowania w sprawie wymiany gruntów w związku z rozwiązaniem spółdzielni produkcyjnej we wsi [...], orzeczeniem z dnia 15 października 1960 r., nr [...], opartym o przepis art. 13 dekretu z dnia 16 sierpnia 1949 r. o wymianie gruntów (Dz. U. Nr 48, poz. 367), orzekło o dokonaniu wymiany gospodarstwa F. G., które przed wymianą obejmowało działki nr A, B, C, D o obszarze 7,98 ha oraz budynki, a po wymianie obejmuje działkę nr E, o obszarze 0,60 ha z budynkami.

Wnioskiem z dnia 24 czerwca 2005 r. J. G., syn F. G., wystąpił o stwierdzenie nieważności powyższego orzeczenia na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 2 ust. 1 dekretu, z uwagi na otrzymanie przez ojca gruntów (0,60 ha), które nie stanowiły równej wartości jego gospodarstwa (7,98 ha).

Decyzją z dnia 11 sierpnia 2005 r., utrzymaną w mocy przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia 31 sierpnia 2006 r., Wojewoda Opolski na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i art. 157 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071, z późn. zm. - obecnie Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej K.p.a., odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia 15 października 1960 r. w sprawie wymiany gruntów, natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi wniesionej przez J. G., wyrokiem z dnia 7 sierpnia 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 912/07, uchylił decyzje organów obu instancji. W uzasadnieniu Sąd wskazał m.in., że organy nie ustaliły stron postępowania nieważnościowego, w tym nie zbadały interesu prawnego skarżącego w kwestionowaniu orzeczenia.

W toku postępowania prowadzonego po wyroku Sądu zostały przedłożone pełnomocnictwa udzielone J. G. przez siostry: J. D., M. G.-G., H. K.-D., bratową W. H. oraz bratanków: J. G. i G. G.

Ponownie rozpatrując sprawę Wojewoda Opolski decyzją z dnia 2 czerwca 2009 r., po raz kolejny odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia 15 października 1960 r. W uzasadnieniu wskazał, że brak jest przesłanek wskazujących na wydanie weryfikowanego aktu z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto organ stwierdził, że J. G. nie ma statusu strony tego postępowania, gdyż nie jest i nigdy nie był właścicielem gruntów, których dotyczyła wymiana (tj. ani tych, które weszły do wymiany, ani tych otrzymanych w wyniku wymiany), wobec czego nie ma on interesu prawnego uzasadniającego status strony w prowadzonym postępowaniu nieważnościowym i nie mógł skutecznie żądać wszczęcia tego postępowania. Wprawdzie wnioskodawca był spadkobiercą F. G., lecz nie nabył żadnych praw w odniesieniu do gospodarstwa rolnego wchodzącego w skład spadku, stanowiącego grunty objęte wymianą, co wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w Brzegu z dnia 27 grudnia 1982 r., sygn. akt [...], o stwierdzeniu nabycia spadku po F. G.

Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia 8 października 2009 r.

Na skutek skargi, wniesionej na decyzję organu odwoławczego przez J. G., W. H., G. G., J. G., M. G.-G. oraz H. K.-D., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 sierpnia 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 1919/09, uchylił tę decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody Opolskiego ze skargi M. G.-G. oraz H. K.-D., o czym rozstrzygnął w punkcie 1 sentencji. Natomiast w punkcie 2 orzekł o oddaleniu skargi J. G., W. H., G. G. i J. G.. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że ostatnio wymienieni skarżący, w tym J. G., nie posiadają interesu prawnego uprawniającego do wniesienia skargi, w konsekwencji domagania się kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem. Oceniając legitymację skargową J. G. Sąd wskazał, że skarżący wywodzi swój interes prawny z bycia następcą prawnym po F. G. (s. I. i K.), który był uczestnikiem postępowania wymiennego. Tymczasem z postanowienia Sądu Rejonowego w Brzegu z 27 grudnia 1982 r., sygn. akt [...], o stwierdzeniu nabycia spadku po F. G. wynika, iż spadek na podstawie ustawy nabyli: żona M. G. oraz dzieci F. G., J. G., J. D., M. G.-G., H. K., zaś wchodzący w skład spadku udział w gospodarstwie rolnym położonym w [...] odziedziczyli z mocy ustawy: żona M. G. oraz dzieci J. D., M. G.-G. i H. K. W ocenie Sądu oznacza to, iż skarżący J. G. choć istotnie jest spadkobiercą F. G., to nie odziedziczył po nim udziału w gospodarstwie rolnym. Nie może więc z tytułu dziedziczenia wywodzić interesu prawnego do wniesienia skargi. Również w chwili obecnej nie legitymuje się żadnym tytułem prawnorzeczowym do gruntu objętego orzeczeniem kwestionowanym w postępowaniu nieważnościowym. Sam wyraźnie podkreślał w trakcie postępowania nieważnościowego, iż "nigdy nie przejął na własność i w posiadanie gospodarstwa rolnego swojego ojca" (pismo zatytułowane "żądanie" z 21 września 2006r.). Przejęcie w trybie przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym rolników dotyczyło gospodarstwa rolnego objętego działkami nr F, G, H, I i J należącego do M. G., a nastąpiło ono na rzecz M. G.-G. i M. G. oraz J. D. i T. D. (akt notarialny z 26.06.1986r., rep. [...])". Dalej Sąd wskazał, że interesu prawnego ze spadkobrania po F. G. (s. I. i K.) nie mogą także wywodzić skarżący W. H. (dawniej G.), G. G. i J. G., będący spadkobiercami F. G. (s. F. i M. G.), gdyż zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Opolu z 9 października 1984 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku, F. G. (s. F.), tak jak skarżący J. G., nie odziedziczył udziału w gospodarstwie rolnym. Wymienieni skarżący nie legitymują się również w chwili obecnej żadnym tytułem prawnorzeczowym do gruntu wydzielonego w wyniku postępowania wymiennego. Wprawdzie byli właścicielami działki nr E o powierzchni 0,60 ha położonej w [...], niemniej jednak działka ta była przedmiotem dalszego obrotu, skutkującego całkowitym wyzbyciem się jej własności (akty notarialne z: 26 czerwca 1975r., rep. [...], 19 marca 2001 r., rep. [...], 19 stycznia 2005r., rep. [...])". Sąd stwierdził ponadto, że organy zastosowały się natomiast do wytycznej dotyczącej zbadania interesu prawnego skarżącego J. G., zawartej w wyroku z dnia 7 sierpnia 2007 r. i uznały, że J. G. nie może skutecznie kwestionować orzeczenia o wymianie, gdyż nie przysługuje mu przymiot strony, stąd wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia rozpoznano jako pochodzący od innych spadkobierców F. G., działających przez pełnomocnika – J. G. Sąd podał, że w 2008 r., tj. po wyroku z dnia 7 sierpnia 2007 r., spadkobiercy: M. G.-G., H. K.-D. i J. D. przyłączyli się do wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia o wymianie gruntów. Niemniej jednak, ze względu na fakt, iż toczyło się postępowanie administracyjne to wykonanie wytycznej zawartej w ww. wyroku "winno przybrać formę decyzji o umorzeniu postępowania z wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia nr [...] pochodzącego od J. G.". Sąd zaakcentował, że rozstrzygnięcie takie należałoby potraktować jako wyjątkowe, gdyż co do zasady w takim wypadku organ stosuje art. 157 § 3 K.p.a., tj. odmawia wszczęcia postępowania nieważnościowego. Powyższy wyrok stał się prawomocny 28 października 2010 r.

J. G. wniósł do Wojewody Opolskiego pismo z dnia 24 listopada 2010 r., zatytułowane "Wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia". W piśmie tym, w imieniu własnym oraz M. G.-G. i H. K.-D., których pełnomocnictwa dołączył, domagał się "stwierdzenia na podstawie art. 156 § 2 K.p.a., nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia 15 października 1960 r.", a także zwrotu innych gruntów rolnych o powierzchni 7,38 ha (tj. 7,98 ha pomniejszone o 0,60 ha) o bonitacji gleby odpowiadającej klasom III i IV. Nawiązując do treści punktu 2 sentencji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 czerwca 2010 r. wskazał, że dołącza oświadczenia i zeznania świadków, uzasadniające, że w myśl art. 28 K.p.a. jest stroną (posiada interes prawny), gdyż jako spadkobierca spełnia wymogi z art. 1059 K.c. i § 1 pkt 1 rozporządzenia RM z dnia 12 grudnia 1990 r. w sprawie warunków dziedziczenia ustawowego gospodarstw rolnych. Zarzucił, że dotychczas organy nie dokonały ustalenia stanu faktycznego wynikającego z art. 28 K.p.a., do czego były zobligowane z mocy art. 7 i art. 77 K.p.a.

Postanowieniem z dnia 29 listopada 2010 r. Wojewoda Opolski przekazał powyższy wniosek J. G. Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Opolu do rozpoznania wg właściwości.

Na wezwanie Kolegium J. G. w piśmie z dnia 9 grudnia 2010 r. wyjaśnił, że jego wniosek z dnia 24 listopada 2010 r. nie jest nowym wnioskiem, lecz należy go traktować jako przystąpienie do sprawy w charakterze strony w związku z orzeczeniem przez Sąd w wyroku oddalającym jego skargę.

Decyzją z dnia 30 grudnia 2011 r. (doręczoną dnia 28 maja 2012 r.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, w związku z wszczęciem na wniosek J. G. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia 15 października 1960 r., nr [...], o wymianie gruntów we wsi [...], orzekło o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji, wszczętego na wniosek J. G. W uzasadnieniu Kolegium zrelacjonowało dotychczasowy przebieg postępowania oraz przedłożone akty nadania ziemi i wymiany gruntów. Na tej podstawie stwierdziło, że w wyniku wymiany gruntów stanowiących gospodarstwo F. G., po wymianie gospodarstwo to obejmowało działkę nr E o obszarze 0,60 ha. Jednocześnie wydzielono grunty jego ojca – I. G., w granicach sprzed wymiany o obszarze 8,00 ha wraz z zabudowaniami, a F. G., na podstawie aktu własności ziemi z dnia 5 października 1973 r. nr [...], stał się właścicielem gospodarstwa rolnego stanowiącego wcześniej własność ojca – I. G., zmarłego w dniu 1 lutego 1959 r. Wywodząc swoją właściwość do rozpoznania sprawy z art. 3 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. z 2003 r. nr 178, poz. 1749, z późn. zm.) oraz art. 17 pkt 1 K.p.a. i powołując się na ocenę prawną oraz wskazania co do dalszego postępowania zawarte w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 sierpnia 2007 r. i z dnia 11 sierpnia 2010 r., Kolegium przyjęło jako wiążące w sprawie stanowisko Sądu, że status strony w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzorczym w stosunku do orzeczenia z dnia 15 października 1960 r., nr [...], posiadają tylko ci następcy prawni F. G., którzy odziedziczyli po nim udział w gospodarstwie rolnym zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Brzegu z dnia 27 grudnia 1982 r., sygn. akt [...], o stwierdzeniu nabycia spadku po F. G. oraz osoby mające obecnie tytuł prawny do spornego gruntu. Na tej podstawie Kolegium uznało, że do pierwszej grupy należą córki F. G.: M. G.-G. i H. K.-D. Kolegium zauważyło przy tym, że z dokonanych ustaleń wynika, iż nie zostały przeprowadzone postępowania spadkowe po M. G. i J. D., co wynika z pisemnych oświadczeń J. G. z dnia 21 lipca 2011 r. i T. D. z dnia 18 października 2011 r. Natomiast drugą grupę stron stanowią obecni właściciele działek, które powstały w wyniku podziału działki nr E, tj. R. i R. K., J. i J. T. oraz A. i H. M., co wynika z wypisów z rejestru gruntów. Stosownie do tego Kolegium wywiodło, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] zostało wszczęte na wniosek J. G., nienależącego do żadnej z ww. grup podmiotów, co jednoznacznie orzekł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznając, że J. G. nie posiada przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności przedmiotowego orzeczenia. Zdaniem Kolegium, tak ustalonego statusu J. G. w postępowaniu nie może zmienić podnoszona przez niego okoliczność, że obecnie posiada tytuł prawny do dziedziczenia gospodarstwa rolnego po F. G., o czym świadczyć mają dokumenty przekazane przy piśmie z dnia 24 listopada 2010 r. W sprawie bezsporne jest bowiem, że zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Brzegu z dnia 27 grudnia 1982 r. J. G. nie odziedziczył po F. G. udziału w gospodarstwie rolnym.

Nie godząc się z tą decyzją J. G. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz o zawieszenie postępowania do czasu wydania przez Sąd Rejonowy w Brzegu orzeczenia zmieniającego postanowienie tegoż Sądu z dnia 27 grudnia 1982 r. i do czasu wydania postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po M. G. W uzasadnieniu wskazał, że przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wydana została decyzja z dnia 30 grudnia 2011 r. stwierdzająca, że orzeczenie z dnia 15 października 1960 r. wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa i w związku z tym powstały nowe okoliczności, w przedmiocie spadku po jego ojcu, które nie były badane przez Sąd przy wydaniu postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, a które potwierdzają, że przysługuje mu przymiot strony w postępowaniu i te okoliczności powinny zostać przez organ uwzględnione. Poinformował ponadto, że są przygotowane i wkrótce zostaną skierowane do Sądu Rejonowego w Brzegu wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy spadku oraz o stwierdzenie nabycia spadku po matce – M. G., zmarłej w dniu 10 października 1993 r., która będąc właścicielem całego gospodarstwa przekazała je swoim dzieciom za emeryturę rolniczą. Wyjaśnił, że skierowanie wniosku do Sądu uzasadnia fakt, że w okresie od 28 sierpnia 1962 r. do 27 września 1964 r. pracował w gospodarstwie rolnym rodziców, tj. F. i M. G., mieszkał tam i był zameldowany. Poza tym przedłożył przy piśmie z dnia 24 października 2012 r. dwa akty własności ziemi z dnia 5 października 1973 r., stwierdzające, że z mocy prawa F. G. s. I. i jego żona M. stali się właścicielami nieruchomości nr F, G, H, I, J o łącznej powierzchni 8,00 ha położonej [...], natomiast F. G. s. F. i jego żona W. G. stali się właścicielami działki nr E o powierzchni 0,60 ha położonej w [...].

Na skutek ponownego rozpatrzenia sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 3 stycznia 2013 r. utrzymało w mocy decyzję własną z dnia 30 grudnia 2011 r. W uzasadnieniu Kolegium szczegółowo omówiło dotychczasowy przebieg postępowania. Następnie, wskazując na związanie wyrokiem z dnia 11 sierpnia 2010 r., podtrzymało stanowisko prezentowane w decyzji wydanej w pierwszej instancji, że J. G. nie należy do żadnej z grup podmiotów wskazanych przez Sąd. Kolegium wywiodło, że na status J. G. nie mają wpływu jego twierdzenia, poparte zeznaniami świadków, iż obecnie posiada tytuł prawny do dziedziczenia gospodarstwa rolnego po zmarłym ojcu, skoro z postanowieniem Sądu Rejonowego w Brzegu z dnia 27 grudnia 1982 r. o stwierdzeniu nabycia spadku jednoznacznie wynika, że nie nabył spadku po swym ojcu. Tym samym na jego wniosek nie może być skutecznie wszczęte postępowanie o stwierdzenie nieważności wnioskowanego orzeczenia i znaczenia w tym względzie nie ma wyrażony we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zamiar ubiegania się o zmianę powyższego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po ojcu, jak również zamiar wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku po matce. Kolegium stwierdziło też, że nie ma możliwości zmiany przyjętego stanowiska w oparciu o tezę zawartą w przedłożonym orzeczeniu Sądu Najwyższego, gdyż stan faktyczny sprawy został ukształtowany przez pozostające w obrocie prawnym postanowienie Sądu Rejonowego w Brzegu z dnia 27 grudnia 1982 r. Poza tym Kolegium podkreśliło, że jego obowiązkiem, jako organu właściwego do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, było ustalenie, czy wnioskodawcy służy przymiot strony w tym postępowaniu, a w razie wyniku negatywnego obowiązane było odmówić wszczęcia tego postępowania stosownie do art. 61a § 1 K.p.a. Natomiast ustalenie po wszczęciu postępowania, że wniosek złożyła osoba niebędącą stroną, obliguje do wydania decyzji umarzającej postępowanie w trybie art. 105 § 1 K.p.a., gdyż wniesienie żądania przez podmiot do tego nieuprawniony przesądza o jego bezprzedmiotowości.

W skardze J. G. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji albo zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego zakończenia sprawy o zmianę postanowienia Sądu Rejonowego w Brzegu z dnia 27 grudnia 1982 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po F. G. Skarżący podniósł, że wydając zaskarżoną decyzję organ nie wziął pod uwagę nowych okoliczności w sprawie, jakie powstały na skutek wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzji z dnia 30 grudnia 2012 r., w której stwierdzono, że wymiana gruntów w dacie 15 października 1960 r. została przeprowadzona z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem skarżącego, okoliczności te nie były znane Sądowi przy wydawaniu wyroku z dnia 11 sierpnia 2010 r., natomiast Kolegium miało wiedzę o tym, że w dacie śmierci ojca – F. G. skarżący posiadał uprawnienia do dziedziczenia gospodarstwa rolnego, gdyż F. G. obok gospodarstwa rolnego o powierzchni 8,00 ha powinien posiadać jeszcze gospodarstwo rolne o powierzchni 7,38 ha, które wynikiem rażącego naruszenia prawa nie zostało zwrócone "po rozwiązaniu kołchozów w PRL", jednak dowodów dołączonych do wniosku z dnia 30 maja 2012 r. nie uwzględniło. Poza tym skarżący wyjaśnił, że przed Sądem Rejonowym w Brzegu zostało przeprowadzone postępowanie spadkowe po zmarłej M. G., przy czym Sąd w wydanym postanowieniu ustalił spadkobierców jedynie na podstawie ustawy, natomiast nie orzekł o dziedziczeniu gospodarstwa rolnego, gdyż stwierdził, że M. G. w dniu śmierci takiego gospodarstwa nie posiadała. Skarżący zarzucił też Kolegium błędną ocenę dowodów poprzez przyjęcie, że drugą grupą osób posiadających status strony w postępowaniu są osoby "mające tytuł prawny do spornego gruntu", podczas gdy w sprawie "nie chodzi o sporny grunt", gdyż działka nr E nie ma żadnego związku ze sprawą, bo jest to jedyna działka zwrócona rodzicom skarżącego, którzy w roku 1973 przekazali ją swemu synowi F. i jego żonie W., a następnie została ona sprzedana kolejnym osobom. Skarżący zwrócił uwagę, że wydając zaskarżoną decyzję Kolegium do osób posiadających obecnie tytuł prawny do działki zaliczyło osoby nieżyjące. Do skargi dołączył kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego w Brzegu z dnia 3 października 2012 r., sygn. akt [...], o stwierdzeniu nabycia spadku po M. G.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 21 maja 2013 r. skarżący w nawiązaniu do odpowiedzi na skargę zarzucił, że Kolegium nie dokonało oceny posiadania przez niego interesu prawnego jako spadkobiercy po matce – M. G. Wskazał też, że postępowanie administracyjne, jakie zostało wszczęte w roku 1992 na pisemny wniosek matki skierowany do Wojewody Opolskiego, nie zostało do tej pory zakończone. Podniósł, że w dacie wszczęcia tego postępowania obowiązywało nowe rozporządzenie RM z dnia 12 grudnia 1990 r. w sprawie warunków dziedziczenia ustawowego gospodarstw rolnych i w świetle tych uregulowań spełniał wymogi do dziedziczenia gospodarstwa rolnego, stąd posiadał przymiot strony w sprawie, której dotyczyła zaskarżona decyzja. Na poparcie tej argumentacji przywołał orzeczenia Sądu Najwyższego, akcentując, że otwarcie spadku po matce nastąpiło w dniu 10 października 1993 r., a postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku przeprowadzono w dniu 3 października 2012 r.

W piśmie procesowym z dnia 21 maja 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że M. G. gospodarstwo rolne odziedziczone po mężu – F. G. i darowane przez córki, przekazała nieodpłatnie, w trybie przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym rolników aktem notarialnym z dnia 26 czerwca 1986 r. Gospodarstwo to nie było zatem przedmiotem spadku orzeczonego postanowieniem Sądu Rejonowego w Brzegu z dnia 10 października 2012 r.

W piśmie procesowym z dnia 5 czerwca 2013 r. skarżący wskazał, że postępowanie spadkowe po matce miało ustalić krąg spadkobierców w sprawie roszczeń do niezwróconego gospodarstwa rolnego o powierzchni 7,38 ha, które zostało bezprawnie zawłaszczone przez Skarb Państwa.

Na rozprawie przed Sądem skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wyjaśnił, że w rozpoznawanej sprawie chodzi w istocie nie o zwrot gospodarstwa, ale o roszczenie o zwrot ekwiwalentu. Oświadczył, że Sąd Rejonowy w Brzegu postanowieniem z dnia 3 października 2012 r., sygn. akt [...], odmówił zmiany postanowienia Sądu Rejonowego w Brzegu sygn. akt [...] z dnia 27 grudnia 1982 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po F. G., natomiast Sąd Okręgowy w Opolu postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt [...], oddalił apelację wniesioną na to postanowienie. Przedłożył kopię powyższego rozstrzygnięcia. Podkreślił ponadto, że przedmiotem badania Sądu wydającego postanowienie z dnia 27 grudnia 1982 r. nie było prawo do gospodarstwa o powierzchni 7,98 ha, które jego ojciec wniósł do RSP, gdyż nie było ono przedmiotem spadku. Poza tym Sąd orzekał na podstawie przepisów obowiązujących w dacie otwarcia spadku, które uległy na przestrzeni lat istotnym zmianom i były przedmiotem wyroku Trybunału Konstytucyjnego, którego tezy powinno stosować Kolegium badając istnienie po stronie skarżącego przymiotu strony w tym postępowaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Analogiczne unormowanie zawarte zostało w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Na tej podstawie sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego określających prawa i obowiązki stron oraz przepisów prawa procesowego regulujących postępowanie przed organami administracji publicznej.

Powyższe oznacza, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa z uwzględnieniem stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania decyzji, trafność dokonanej wykładni tych przepisów oraz prawidłowość przyjętej procedury.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 P.p.s.a., skarga podlega oddaleniu.

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które mogłyby skutkować koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z porządku prawnego.

Od razu zaznaczenia wymaga, że specyfiką niniejszego postępowania jest orzekanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w warunkach związania wynikającego z sądowego rozstrzygnięcia wydanego już uprzednio w sprawie. Zgodnie z art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Zauważyć należy, że ocena prawna, o której mowa w powyższym przepisie to osąd o prawnej wartości sprawy, który może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego oraz sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku, w związku z rozpoznawaną sprawą, w tym także kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji. Z kolei wskazania co do dalszego postępowania stanowią konsekwencję oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w danej sprawie. Mają one wytyczać kierunek działania organu przy ponownym przyszłym rozpoznaniu sprawy, określają sposób ich postępowania w przyszłości. Zmierzają do uniknięcia błędów już popełnionych oraz wskazują kierunek, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2011 r., II OSK 2250/11, Lex nr 1152151).

Ponadto, zasada związania organu ponownie rozpatrującego sprawę łączy się z pewnymi elementami uzasadnienia orzeczenia sądu administracyjnego. Mimo bowiem użycia w art. 153 P.p.s.a. określenia "orzeczenie" chodzi w nim nie o sentencję, lecz o uzasadnienie orzeczenia. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem przede wszystkim z wykładnią prawa, a ta może mieścić się jedynie w uzasadnieniu wyroku sądowego (por. T. Woś [w]: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. LexisNexis, Warszawa 2011 r., s. 692). Omawiana zasada determinuje zatem działania organu w postępowaniu administracyjnym, podejmowane w szeroko rozumianej sprawie administracyjnej, której dotyczyło postępowanie sądowoadministracyjne, aż do czasu jej rozstrzygnięcia. Również Sąd zobowiązany jest do podporządkowania się wcześniej wyrażonemu w orzeczeniu poglądowi w pełnym zakresie. Związanie oceną prawną oznacza zatem, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2012 r., II FSK 1328/10, Lex nr 1104099; B. Adamiak - glosa do wyroku SN z 25 lutego 1998 r., III RN 130/97, OSP 1999 r., z. 5, s. 263 oraz T. Woś, op. cit. s. 699 i powołane tam orzecznictwo). Podkreślić także należy, że po uprawomocnieniu się orzeczenia, zawarte w nim stanowisko będzie wiążące nie tylko dla organów wymienionych w art. 153 P.p.s.a., gdyż po myśli art. 170 P.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Jeżeli zatem strona doprowadzi do uprawomocnienia się danego wyroku, wówczas kwestie prawne przesądzone w tym wyroku i zawarte w nim wskazania są wiążące dla organów administracyjnych orzekających w sprawie, tegoż sądu, jak i innych organów (por. wyrok NSA z 10 lutego 2011 r., I OSK 1241/10, Lex nr 1070748).

Zaakcentowanie kwestii związania oceną prawną jest konieczne, gdyż naruszenie przez organy administracyjne postanowień art. 153 P.p.s.a. uzasadnia możliwość powtórnego zaskarżenia aktu na tej podstawie i powoduje konieczność uchylenia wydanego aktu przez sąd administracyjny (por. A. Kabat [w] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. Wolters Kluwer, Warszawa 2011, s. 428). Stanowi to jedną z gwarancji przestrzegania przez organy administracyjne orzeczeń sądu.

Przenosząc powyższe uwagi ogólne na grunt rozpoznawanej sprawy należy mieć na względzie, że w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia 15 października 1960 r., nr [...], o wymianie gruntów wypowiadał się już dwukrotnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, tj. w wyroku z dnia 7 sierpnia 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 912/07, którym uchylił zapadłe w sprawie decyzje oraz w wyroku z dnia 11 sierpnia 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 1919/09, którym po raz kolejny uchylił decyzje wydane przez organy obu instancji. Uczynił to jednak jedynie na skutek skargi M. G.-G. oraz H. K.-D. W odniesieniu natomiast do skargi wniesionej przez J. G. orzekł o jej oddaleniu i w uzasadnieniu wskazał na aspekty prawne dotyczące legitymacji skarżącego zarówno w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jak i w postępowaniu administracyjnym. W tym zakresie stwierdził jednoznacznie, że J. G. nie posiada interesu prawnego do wniesienia skargi, gdyż będąc wprawdzie spadkobiercą F. G. (s. I.), który był uczestnikiem postępowania wymiennego, to jednak nie odziedziczył po nim udziału w gospodarstwie rolnym, co wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w Brzegu z 27 grudnia 1982 r. o stwierdzeniu nabycia spadku. Nie może więc z tytułu dziedziczenia wywodzić interesu prawnego do wniesienia skargi. Z tego też względu Sąd uznał za prawidłowe stanowisko organów, że J. G. nie przysługuje przymiot strony w prowadzonym postępowaniu nieważnościowym i nie może skutecznie kwestionować orzeczenia o wymianie. Jednocześnie Sąd dokonał oceny postępowania organów pod względem formalnoprawnym i wyraził pogląd, że prawidłową formą rozstrzygnięcia wniosku J. G. powinno być umorzenie toczącego się już postępowania wszczętego tym wnioskiem.

W ostatnio wskazanym wyroku sformułowana została zatem wiążąca w sprawie ocena prawna oraz wytyczony został kierunek działalności organu przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. Te okoliczności mają w świetle art. 153 P.p.s.a. zasadnicze znaczenie również przy rozpoznawaniu sprawy przez Sąd w niniejszym postępowaniu, dotyczącym oceny legalności decyzji o umorzeniu postępowania z wniosku J. G. o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia 15 października 1960 r. o wymianie gruntów. Nie jest wątpliwym, że zachodzi tożsamość niniejszej sprawy ze sprawą stanowiącą przedmiot wcześniejszych rozstrzygnięć Sądów. Szczególne znaczenie miał przy tym kasacyjny wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 sierpnia 2010 r. Na skutek uwzględnienia skargi M. G.-G. oraz H. K.-D. i uchylenia decyzji wydanych w toku postępowania sprawa była ponownie rozpatrywana przez organ administracji. Z uwagi na zmianę właściwości organów rozstrzygnięcia wydane zostały przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, co jednak nie skutkowało wyłączeniem zasady związania oceną prawną wynikającą z art. 153 P.p.s.a.

Zważywszy na omówiony wyżej zasięg oddziaływania prawomocnego wyroku, którym objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie i biorąc pod uwagę dokumentację, jaką dysponował organ w dacie wydania zaskarżonej decyzji, zdaniem Sądu, stan faktyczny sprawy nie uległ zmianie; nie zmienił się też stan prawny będący podstawą orzekania w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 11 sierpnia 2010 r., co mogło uzasadniać nieaktualność oceny prawnej w nim wyrażonej i wyłączenie obowiązku zastosowania normy z art. 153 P.p.s.a. zarówno przez organ, jak i przez Sąd orzekający w niniejszym postępowaniu. Wyrok ten nie został też uchylony. W tej sytuacji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu rozpatrując ponownie sprawę obowiązane było do uwzględnienia wyrażonej w powołanym wyroku oceny prawnej, która determinowała również stanowisko, jakie organ powinien zająć przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, by nie narazić się na zarzut naruszenia zasady określonej w art. 153 P.p.s.a. Oceną tą związany był również Sąd rozpoznający niniejszą sprawę. Wyrok z dnia 11 sierpnia 2010 r. przesądzał w istocie o konieczności wydania decyzji o umorzeniu postępowania wszczętego wnioskiem skarżącego. W tych warunkach, bez naruszenia art. 153 P.p.s.a. nie mogło dojść do wydania przez organ innej decyzji niż opartej o przepis art. 105 K.p.a.

W tym miejscu przypomnieć trzeba, że zgodnie z art. 157 § 2 K.p.a., postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, natomiast w myśl art. 28 K.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W przypadku wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji organ ma obowiązek badać, czy osoba składająca wniosek jest stroną postępowania. Stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, ale także - stosownie do art. 28 K.p.a. - każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji.

Zdaniem Sądu, podzielić należy stanowisko Kolegium wyrażone w zaskarżonej decyzji, które na gruncie posiadanych dowodów uznało, że w rozpoznawanej sprawie stan faktyczny ukształtowany został postanowieniem Sądu Rejonowego w Brzegu z dnia 27 grudnia 1982 r., sygn. akt [...], o stwierdzeniu nabycia spadku po F. G. W wyroku z dnia 11 sierpnia 2010 r. zarówno stan faktyczny, jak i prawny sprawy został poddany szczegółowej analizie oraz ocenie pod kątem istnienia po stronie skarżącego legitymacji procesowej do skutecznego wszczęcia nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia 15 października 1960 r.

W przekonaniu składu orzekającego w niniejszej sprawie, w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności aktu w przedmiocie wymiany gospodarstwa rolnego, legitymację J. G. organ winien rozpatrywać w kontekście następstwa prawnego po ojcu, tj. F. G. (s. I.), na którego rzecz w trybie dekretu z dnia 16 sierpnia 1949 r. o wymianie gruntów (Dz. U. nr 48, poz. 367) wydane zostało orzeczenie z dnia 15 października 1960 r. o wymianie gospodarstwa rolnego o obszarze 7,98 ha (działki nr A, B, C, D) na działkę nr E, o obszarze 0,60 ha. Żądanie skarżącego wywodzi się z prawa dziedziczenia gospodarstwa rolnego. Kwestionując zatem powyższy akt i wskazując, że na jego podstawie nie została zwrócona F. G. całość gruntów, stanowiących gospodarstwo rolne wniesione wcześniej do spółdzielni, skarżący obowiązany był wykazać się w prawidłowy sposób istnieniem statusu prawnego w odniesieniu do gospodarstwa rolnego i to niezależnie od formy, w jakiej zwrot ten ma nastąpić, tj. w naturze czy jako ekwiwalent pieniężny za niezwróconą ojcu część o powierzchni 7,38 ha.

W związku z tym, odnosząc się do zarzutów skarżącego, zaakcentować przyjdzie, że w orzecznictwie słusznie wskazuje się, iż ustalenie kręgu spadkobierców nie należy do właściwości organów administracji publicznej, lecz wyłącznie do sądów powszechnych (art. 28 K.p.a. w zw. z art. 1025 § 2 K.c.). Z tego względu następstwo prawne w ramach praw dziedzicznych, które wchodzą w skład spadku po osobie zmarłej, powinno być wykazane według przepisów prawa cywilnego (por. wyroki NSA: z 14 maja 2008 r., II FSK 386/07, Lex nr 505347; z 16 stycznia 2002 r., I SA 1421/00, ONSA 2003, nr 2, poz. 64).

Zauważyć trzeba, że wydając zaskarżoną decyzję organ dysponował dokumentem potwierdzającym status skarżącego w odniesieniu do gospodarstwa rolnego, które przypadać mogło jego poprzednikowi prawnemu, w postaci postanowienia Sądu Rejonowego w Brzegu z 27 grudnia 1982 r., sygn. akt [...], o stwierdzeniu nabycia spadku po F. G. Zgodnie z treścią tegoż postanowienia, J. G. wraz z matką i rodzeństwem nabył spadek po ojcu na podstawie ustawy, jednak wchodzący w skład spadku udział w gospodarstwie rolnym położonym w [...] odziedziczyła jedynie M. G. i jej córki. W wyroku z dnia 11 sierpnia 2010 r. Sąd jednoznacznie stwierdził, że J. G., choć jest spadkobiercą F. G., to nie odziedziczył po nim udziału w gospodarstwie rolnym, zatem z tytułu dziedziczenia nie może wywodzić interesu prawnego i z tego względu nie posiada przymiotu strony tak w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jak i w postępowaniu administracyjnym.

Zasadnie uznał organ, że na przedstawioną ocenę nie mogły mieć wpływu dowody, przedłożone przez skarżącego w toku postępowania, w postaci aktów własności ziemi z dnia 5 października 1973 r., którymi zresztą organ już dysponował, ponieważ nie były to akty pozwalające skarżącemu na legitymowanie się w postępowaniu przed organami administracji. Również wskazywane przez skarżącego orzecznictwo Sądu Najwyższego, dotyczące kwestii związanych ze wzruszalnością orzeczeń w przedmiocie nabycia spadku wydanych przy zastosowaniu art. 1059 K.c., uznanego za niezgodny z Konstytucją przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 31 stycznia 2001 r., nie mogło być brane pod uwagę przez orzekający organ administracji przy ocenie statusu skarżącego jako strony w prowadzonym postępowaniu. Stosownie bowiem do powiedzianego wyżej, w niniejszym postępowaniu taki charakter ma tylko sądowe stwierdzenie nabycia spadku w postaci postanowienia Sądu Rejonowego w Brzegu z dnia 27 grudnia 1982 r., wymieniające wszystkich spadkobierców, którym spadek przypadał, a nadto określające krąg spadkobierców gospodarstwa rolnego. W tym zakresie orzeczona została kwestia gospodarstwa rolnego jako wyodrębnionej masy spadkowej. Jedynie następca prawny nabywcy gospodarstwa rolnego w trybie dekretu z dnia 16 sierpnia 1949 r. o wymianie gruntów jest uprawniony do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności o aktu wydanego na tej podstawie. Spadkobierca dziedziczący gospodarstwo rolne ma bowiem prawo do podejmowania wszelkich czynności zmierzających do odzyskania i zachowania w całości nabytego spadku, a do takich czynności należy też wdrożenie trybu nadzwyczajnego w odniesieniu do aktu potwierdzającego nabycie gospodarstwa rolnego przez jego poprzednika. Powyższe postanowienie ma zatem moc wiążącą w zakresie, w jakim rozstrzygnięto w nim o dziedziczeniu przez skarżącego gospodarstwa rolnego. Postanowienie to nie zostało skutecznie wzruszone w wyniku czynności podjętych w celu udowodnienia przejścia na niego praw i obowiązków po zmarłym spadkodawcy, o czym świadczy postanowienie Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 18 kwietnia 2013 r., przedłożone w toku niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego.

Powyższe implikowało również ocenę, że wniosek skarżącego o zawieszenie postępowania sądowego stał się w istocie bezprzedmiotowy, skoro w toku tego postępowania zostało już prawomocnie zakończone postępowanie przed sądem powszechnym. Ponadto, jak wskazano na wstępie, Sąd dokonując oceny zgodności zaskarżonej decyzji z prawem bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydania tej decyzji. Jeżeli zatem w toku niniejszego postępowania sądowego doszłoby do wzruszenia postanowienia Sądu Rejonowego w Brzegu z dnia 27 grudnia 1982 r., to okoliczność ta nie mogłaby mieć wpływu na ocenę przez Sąd legalności zaskarżonej decyzji. Postanowienie sądu powszechnego, zmieniające postanowienie z dnia 27 grudnia 1982 r., mogłoby natomiast stanowić podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego na zasadzie art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. Podkreślenia wymaga, że z kontrolnej funkcji sądów administracyjnych wynika, iż dokonując oceny działań organów administracji publicznej, sąd administracyjny nie jest kolejną instancją odwoławczą od ostatecznego rozstrzygnięcia organu administracyjnego, zatem nie zastępuje organów administracji w rozstrzyganiu spraw administracyjnych, tj. nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego jej załatwienia. Wniesienie do sądu administracyjnego skargi na akt wydany przez organ administracji publicznej nie skutkuje przejęciem sprawy administracyjnej przez sąd w celu wydania końcowego rozstrzygnięcia.

W ocenie Sądu, brak było również podstaw do wnioskowanego przez skarżącego zawieszenia postępowania administracyjnego przez organ. Stosownie do art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., organ zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Związek zagadnienia wstępnego z rozpoznaniem sprawy administracyjnej i wydaniem decyzji w rozumieniu powyższego przepisu zachodzi wówczas, gdy brak rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd jest prejudykatem, tzn. stanowi bezwzględną przeszkodę do wydania decyzji przez organ orzekający w sprawie, tj. gdy wyklucza każde, zarówno pozytywne, jak i negatywne dla strony zakończenie postępowania administracyjnego. Natomiast w sytuacji, gdy związek ten nie występuje, zawieszenie postępowania nie jest dopuszczalne. Wprawdzie wniosek o zawieszenie postępowania nie został przez organ formalnie rozpatrzony, jednak to uchybienie nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Z uwagi na fakt funkcjonowania w porządku prawnym prawomocnego postanowienia z dnia 27 grudnia 1982 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po F. G., które określało legitymację skarżącego w tym postępowaniu, okoliczności wskazywane przez skarżącego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie stanowiły zagadnienia o charakterze prejudykatu w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., zwłaszcza że sygnalizowany był dopiero zamiar wdrożenia przed sądem powszechnym zarówno postępowania zmierzającego do zakwestionowania kręgu spadkobierców po F. G. określonego postanowieniem z dnia 27 grudnia 1982 r., jak i postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po matce.

Poza tym, z lektury akt administracyjnych wynika, że postanowienie Sądu Rejonowego w Brzegu z dnia 3 października 2012 r., sygn. akt [...], o stwierdzeniu nabycia spadku po M. G. nie zostało przez skarżącego przedłożone w toku postępowania odwoławczego i nie było znane organowi w dacie wydawania zaskarżonej decyzji. Skarżący ujawnił je dopiero wnosząc skargę. Wobec tego, powyższy dowód może być ewentualnie rozpatrywany jako przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. W tych okolicznościach nie można jednak czynić organowi zarzutu w postaci niedokonania oceny powyższego dowodu i w konsekwencji działania organu traktować w kategoriach naruszenia prawa będącego podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego, o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. W tym zakresie należy wskazać na słuszne stanowisko prezentowane w orzecznictwie i w literaturze przedmiotu, że przepisu tego nie można interpretować rozszerzająco, w związku z czym uchylenie zaskarżonej decyzji z uwagi na zaistnienie okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania administracyjnego możliwe będzie wówczas, gdy przesłanką tego wznowienia było naruszenie prawa (por. wyroki NSA: z 17 listopada 2010 r., I OSK 96/10, Lex nr 745389; z dnia 21 grudnia 2007, I OSK 358/07, Lex nr 372562 oraz A. Kabat, op. cit., s. 413-414 i powołane tam orzecznictwo).

Wbrew argumentom skarżącego, na sposób rozstrzygnięcia sprawy zakończonej zaskarżoną decyzją nie miał wpływu fakt wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzji z dnia 30 listopada 2011 r. w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia 15 października 1960 r. o wymianie gruntów, w której rozstrzygnięto, że przedmiotowe orzeczenie wydane zostało z naruszeniem prawa. Postępowanie będące przedmiotem niniejszej sprawy dotyczyło jedynie kwestii procesowych, związanych z legitymacją skarżącego w postępowaniu głównym, w którym wydana została powyższa decyzja, przy czym rozstrzygnięcie w niej zawarte w żaden sposób nie rzutowało na status skarżącego wynikający z prawa dziedziczenia gospodarstwa rolnego po F. G. Poza tym, na ocenę legalności zaskarżonej decyzji, dotyczącej umorzenia postępowania wszczętego wnioskiem skarżącego, nie mają też znaczenia zarzuty dotyczące wadliwego określenia przez organ grupy spadkobierców, poprzez wskazanie osób nieżyjących, gdyż kwestia prawidłowego ustalenia stron postępowania może być wyłącznie przedmiotem postępowania głównego.

Zważywszy na wszystkie przedstawione okoliczności należało uznać, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, jak również została wydana z uwzględnieniem oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania, sformułowanych we wcześniejszym wyroku Sądu.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.