Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 281/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2006-06-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Protokolant Sekretarz Sądowy Agnieszka Zalewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi M. Ż. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością 1. oddala skargę; 2. przyznaje doradcy podatkowemu K. K. z tytułu nie opłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 8.784,00 (osiem tysięcy siedemset osiemdziesiąt cztery ) złote ze Skarbu Państwa – kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.


UZASADNIENIE

I SA/Gd 281/04

U z a s a d n i e n i e

Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadził postępowanie w sprawie orzeczenia odpowiedzialności M. Ż. za zaległości podatkowe "A." sp. z o. o. z siedzibą w O. w podatku od towarów i usług za miesiące: grudzień 1997 r. i od stycznia do marca 1998 r. Postępowanie to zakończone zostało wydaniem decyzji [...] z dnia [...], którą orzeczono osobistą odpowiedzialność M. Ż. za zaległości podatkowe "A." spółki z o. o. w podatku od towarów i usług za miesiące: grudzień 1997 r. i od stycznia do marca 1998 r. w kwocie: za 12/1997 - 38.612,00 zł, 01/1998 - 52.126,00 zł, 02/1998 - 37.420,00 zł i 03/1998 -111.696,00 zł, odsetki za zwłokę od ww. zaległości podatkowych naliczone na dzień 20.11.2003 r. oraz koszty postępowania egzekucyjnego w kwocie 10.890,50 zł.

Od decyzji tej M. Ż. pismem z dnia 10.12.2003 r. złożył odwołanie, w którym wnosząc o jej uchylenie wskazywał na brak swojej winy w funkcjonowaniu spółki.

Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 220 § 2 oraz art. 107 - 108, art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) oraz w związku z art. 21 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387) - po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego nr z dnia

[...] - utrzymał zaskarżoną decyzję organu podatkowego pierwszej instancji w mocy (decyzja Dyrektora Izby Skarbowej nr [...] z dnia [...]).

Pismem z dnia 23 kwietnia 2004 r. M. Ż. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]. Podtrzymał w niej zarzuty dotyczące braku winy w późnym złożeniu wniosku o upadłość spółki.

Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi wskazując, iż w sprawie zaszły okoliczności do uznania odpowiedzialności skarżącego za określone w decyzji zaległości spółki.

W ocenie organu skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek zwalniających członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością od odpowiedzialności za zobowiązania spółki.

Na rozprawie przed Sądem pełnomocnik skarżącego domagając się stwierdzenia nieważności decyzji zwrócił dodatkowo uwagę na naruszenie art. 107, 108 i 116 w zw. z art. 51 Ordynacji podatkowej, a także art. 108 pkt 2a Ordynacji podatkowej.

Ponadto podniósł zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, właściwy do rozpoznania sprawy zważył, co następuje:

Z przepisu art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p. p. s. a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności do tylko zarzutów i wniosków skargi. Tak rozumiejąc rolę Sądu w niniejszej sprawie, Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387), do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie ww. ustawy (tj. przed 1 stycznia 2003 r.) stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie ustawy. Zgodnie natomiast z art. 332 Ordynacji podatkowej, jedynie do odpowiedzialności osób trzecich, o których mowa w ustawie o zobowiązaniach podatkowych, z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Skoro zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za miesiące: 12/1997 i 01 - 03/1998 powstały przed wejściem w życie ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387) i po dniu 31 grudnia 1997 r., zatem w tym przypadku do odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej należało stosować przepisy art. 107 - 109, art. 116 oraz art. 118 - 119 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2003 r.

Zgodnie z art. 116 Ordynacji podatkowej (w brzmieniu obowiązującym do

31 grudnia 2002 r.), za zaległości spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i spółki akcyjnej odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono upadłość lub wszczęto postępowanie układowe albo że niezgłoszenie upadłości oraz brak postępowania układowego nastąpiły nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa. Z uregulowań zawartych w art. 116 Ordynacji podatkowej (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r.) wynika więc, iż okolicznością faktyczną, do której odwołują się przepisy tego artykułu regulujące odpowiedzialność członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i mającą znaczenie dla rozstrzygnięcia, jest bezskuteczność egzekucji należności podatkowych z majątku spółki. Zakres przedmiotowy odpowiedzialności członka zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań podatkowych, które powstały w czasie pełnienia przez niego obowiązków członka zarządu. Ponadto, przedmiotem badania w tym postępowaniu winny być przesłanki uwalniające członka zarządu od odpowiedzialności.

Z ustaleń dokonanych przez organy podatkowe wynika, że postępowanie egzekucyjne do majątku Spółki "A." było bezskuteczne, o czym świadczy postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...].

Nie budzi także wątpliwości, że skarżący w okresie powstania zaległości podatkowych z tytułu podatku VAT za miesiące od grudnia 1997 r. do marca 1998 r. był prezesem jednoosobowego zarządu spółki.

Z brzmienia art. 116 §1 Ordynacji podatkowej wynika, że obowiązek wykazania zaistnienia przesłanek zwalniających członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za cudze zobowiązania podatkowe, które stały się zaległościami podatkowymi, ciąży na członku zarządu, który z tego faktu zamierza wywieść korzystne dla siebie następstwa. Walor zwolnienia się z odpowiedzialności, nie występuje w przypadku zaprzestania pełnienia funkcji członka zarządu.

Bezspornym w sprawie pozostaje fakt, iż spółka "A." zaprzestała płacenia podatku od towarów i usług z dniem 26.12.1997 r., bowiem posiadała zaległości w podatku od towarów i usług za okres od 11 - 12/1997 i od 01 - 03/1998 r. (zobowiązanie podatkowe za 11/1997 uległo przedawnieniu).

Z akt sprawy wynika również, że wniosek o ogłoszenie upadłości Przedsiębiorstwa Produkcyjno - Handlowego "A." sp. z o. o. został złożony do Sądu Rejonowego w O. w dniu 03.06.1998 r. Oceny, czy upadłość zgłoszono we właściwym czasie zatem należało dokonać w świetle art. 5 § 1 i § 2 prawa upadłościowego. Zgodnie z tymi przepisami przedsiębiorca był zobowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od zaprzestania płacenia długów, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Ustalenie zatem, czy we właściwym czasie zgłoszono upadłość wymaga uprzedniego ustalenia czy i kiedy zaprzestano płacenia długów lub czy i kiedy ujawniono, że majątek spółki nie wystarcza na płacenie długów.

W przedmiotowej sprawie organy podatkowe ustaliły, że spółka zaprzestała płacenia długów z dniem 26.12.1997 r., natomiast przedmiotowy wniosek został złożony w dniu 03.06.1998 r., tak więc po okresie 6 miesięcy od momentu powstania pierwszej zaległości podatkowej

Powyższe ustalenia prowadzą do wniosku, że akcentowane przez skarżącego okoliczności dotyczące przeszkód, które utrudniły prowadzenie działalności gospodarczej spółki, nie mogą zmienić ustaleń dokonanych w sprawie przez organy podatkowe. Zdarzenia, na które powołuje się skarżący, miały mieć miejsce w połowie marca 1998 r., a więc w czasie, gdy spółka już od trzech miesięcy nie uiszczała podatku VAT.

Trwający stan niemożności zaspokojenia roszczeń Skarbu Państwa z tytułu podatków potwierdziły wyniki wszczętego wobec spółki także w marcu 1998 r. postępowania egzekucyjnego.

Uznać zatem należy, że prawidłowo wskazano w zaskarżonej decyzji, że brak jest uzasadnionych podstaw do stwierdzenia, iż złożenie wniosku o upadłość spółki nastąpiło we właściwym czasie.

Kolejna przesłanka zwolnienia się od odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za jej zaległości podatkowe tj. wskazanie mienia, z którego możliwa jest egzekucją - w świetle zebranych dowodów świadczących o braku tego majątku - nie wystąpiła. Mienie to bowiem nie istniało w czasie, w którym zaległości powstały i była prowadzona egzekucja administracyjna. Mienie, by skutecznie ochronić od odpowiedzialności członka zarządu, musi tymczasem istnieć i być wskazane, w momencie, w którym toczy się postępowanie w kwestii orzeczenia przedmiotowej odpowiedzialności.

Reasumując orzeczenie odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe spółki "A." w podatku od towarów i usług, za miesiące:

grudzień 1997 r. i od stycznia do marca 1998 r. odsetki za zwłokę od tych zaległości podatkowych oraz koszty postępowania egzekucyjnego, było zasadne. W prowadzonym postępowaniu podatkowym organy podatkowe nie naruszyły reguł prawnych przewidzianych w art. 116 Ordynacji podatkowej a także zasad postępowania ustalonych w tej ustawie.

Odnosząc zatem powyższe uwagi do okoliczności rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że organy podatkowe przeprowadziły postępowanie w niniejszej sprawie w sposób wyczerpujący. Uzyskane w ten sposób dowody poddane zostały wnikliwej i poprawnej ocenie. Świadczy zresztą o tym analiza motywów zaskarżonej decyzji, dokonana w kontekście zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, która pozwala stwierdzić, iż rozumowanie organów podatkowych, w tym zwłaszcza organu odwoławczego, uwzględnia przedstawione wyżej reguły postępowania podatkowego, a przy tym pozostaje w zgodzie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Organ odwoławczy poddał bowiem swej ocenie wszystkie uzyskane dowody, po czym za pomocą logicznej, wspartej okolicznościami sprawy, argumentacji, wykazał bezpodstawność twierdzeń strony skarżącej.

Odnosząc się natomiast do zarzutów podniesionych na rozprawie przez pełnomocnika skarżącego, wskazać należy na ich całkowitą bezpodstawność.

Z art. 108 § 2 w brzmieniu obciążającym do 31 grudnia 2002 r. Ordynacji podatkowej wynika, że decyzja o odpowiedzialności osoby trzeciej nie może być wydana przed upływem 14 dni od doręczenia decyzji określonej w pkt 1 przepisu, bądź przed dniem doręczenia pierwotnemu dłużnikowi decyzji, o której mowa w pkt 2 przepisu.

Przepis ten wyraźnie więc wskazuje na niemożność wydania decyzji wobec osoby trzeciej, a nie - jak wskazuje pełnomocnik strony – niemożność wszczęcia postępowania z tego tytułu.

Można domniemywać, że pełnomocnik strony formułując taki zarzut skargi miał na myśli art. 108 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym po dniu

1 stycznia 2003 r. W ocenie Sądu - na co zwrócono uwagę na wstępie rozważań - z mocy art. 21 ustawy z dnia 12 września 2002 r. (Dz. U. Nr 169 poz. 1387) w sprawie znajduje zastosowanie art. 108 o treści sprzed 1 stycznia 2003 r.

Uznać zatem należy, że zaskarżone decyzje zostały wydane bez naruszenia art. 108 Ordynacji podatkowej.

Podobnie należy wskazać na bezpodstawność zgłoszonego przez pełnomocnika skarżącego zarzutu przedawnienia.

Zgodnie z art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat.

Decyzja organu I instancji została wydana w dniu [...], a więc przed upływem terminu określonego w art.118 § 1 Ordynacji podatkowej.

Reasumując powyższe Sąd uznał, że w niniejszej sprawie nie zachodzą podstawy tak do stwierdzenia nieważności decyzji, jak i do jej uchylenia.

Wobec powyższego skargę - jako niezasadną należało oddalić (art. 151 § p. p. s. a.). W wyroku Sąd zawarł rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania wynagrodzenia nieopłaconej pomocy prawnej, do czego był z urzędu zobowiązany na podstawie art. 250 u. p. p. s. a., zgodnie z którym wyznaczony adwokat radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów radców prawnych doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.

Wysokość należnego pełnomocnikowi wynagrodzenia uzasadnia § 18 ust. 1 pkt 1 lit a w zw. z § 6 oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy z urzędu z dnia 28 września 2002 r. (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.).

DSz