Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 864/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-11-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Czystość i porządek
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6ka ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 888
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 9 listopada 2022 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w z dnia 23 maja 2022 r. sygn. akt SKO Gd/5419/21 w przedmiocie określenie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do sądu decyzją z dnia 23 maja 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku – dalej: SKO lub organ odwoławczy, działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm. – dalej jako O.p.), w zw. z art. 6ka ust. 3 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2021 r. poz. 888 ze zm. - dalej jako u.c.p.g.), § 2 uchwały nr XIII/49/2020 Zgromadzenia Związku Gmin Wierzyca (dalej ZZGW lub organ pierwszej instancji) z dnia 20 lipca 2020 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki opłaty (Dz.Urz.Woj.Pom. z 2020 r. poz. 3487) oraz § 2 uchwały nr XIII/555/202020 ZZGW z dnia 8 sierpnia 2020 r. w sprawie Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie miasta gmin - uczestników Związku Gmin w zakresie odpadów komunalnych (Dz.Urz.Woj.Pom. z 2020 r. poz. 3493), po rozpoznaniu odwołania S. M. – dalej jako Skarżący od decyzji ZZGW z dnia 15 września 2021 r. w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:

Po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania, ZZGW ustalił wobec Skarżącego wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości położonej w przy ul. [...] w W. w kwocie 404 zł za sierpień 2021 r.

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wyjaśnił, że firma realizująca usługę odbioru odpadów - A Sp. z o.o. w G. dwukrotnie (w dniu 19 sierpnia 2021 r. oraz w dniu 2 września 2021 r.) stwierdziła brak właściwej segregacji odpadów o czym przedsiębiorca poinformował organ pierwszej instancji oraz właściciela nieruchomości.

Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie wyjaśniając, że stanowisko organu pierwszej instancji jest błędne. Oświadczył, że prawidłowo segreguje odpady i nie zgadza się z przedstawionymi mu zarzutami. Wyjaśnił, że odpady opakowaniowe, które znalazły się w pojemniku na odpady zmieszane to lekko stłuczone szkło oraz zawartość lodówki usunięta na skutek jej awarii i pokrycia rozpuszczonym masłem oraz margaryną do pieczenia. Odpady te nie zostały usunięte w dniu 19 sierpnia 2021 r. zaś do następnego odbioru zdążyły wyschnąć przez co tłuszcz mógł nie być widoczny. Nie zmienia to faktu, że opakowania te były pokryte tłuszczem. Nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniesionego odwołania w trybie autokontroli organ pierwszej instancji przekazał je do SKO celem rozpoznania.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia SKO wskazało, że w niniejszej sprawie kluczowe znaczenie ma norma prawna zawarta w art. 6ka u.c.p.g., która stanowi, że niedopełnienie obowiązku selektywnego zbierania odpadów stwierdzane jest przez podmiot odbierający odpady, który zobowiązany jest powiadomić o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości. Ww. przepis stanowi również, że w przypadku niedopełniania przez właściciela nieruchomości obowiązku w zakresie selektywnego zbierania odpadów komunalnych podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako zmieszane, zaś wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiące, w których nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 6k ust. 3. ZZGW na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w tej ostatniej regulacji (art. 6k ust. 3) określiła w uchwale stanowiącej akt prawa miejscowego, podwyższoną stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi niesegregowanymi.

W aktach sprawy znajduje się deklaracja o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi złożona przez strony w dniu 23 listopada 2020 r. W deklaracji tej składający oświadczyli, że deklarują selektywną zbiórkę odpadów a także dokonali samoobliczenia miesięcznej kwoty opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Fakt jej złożenia nie był i nie jest przez stronę kwestionowany.

Analizując przepis art. 6ka ust. 3 u.c.p.g. SKO wywiodło, że wydanie decyzji określającej wysokość opłaty podwyższonej następuje z urzędu w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Obowiązkiem organu określającego opłatę podwyższoną jest zatem wykazanie, że właściciel nieruchomości nie dopełnił obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych.

Podsumowując, konsekwencją niedopełnienia obowiązku selektywnego zbierania odpadów jest konieczność poniesienia opłaty podwyższonej za ich gospodarowanie, określonej decyzją według stawek wskazanych w uchwale rady gminy. W niniejszej sprawie rozstrzygnięcia wymagało, czy w opisanych wyżej okolicznościach faktycznych, właściciel nieruchomości może zostać obciążona opłatą podwyższoną.

W ocenie SKO poczynione w sprawie przez organ pierwszej instancji ustalenia są prawidłowe. Dowody zebrane w niniejszej sprawie, w szczególności dokumentacja fotograficzna wskazują jednoznacznie, że w pojemniku na odpady resztkowe [a więc na odpady "pozostałe" po przeprowadzeniu procesu segregacji zgodnie z ww. Regulaminem oraz rozporządzeniem - przyp. SKO] znajdującym się na nieruchomości należącej do Skarżącego znalazły się odpady, które powinny zostać umieszczone w odpowiednich pojemnikach na surowce - przede wszystkim metale, tworzywa sztuczne oraz odpady opakowaniowe wielomateriałowe. Ze znajdujących się w aktach sprawy zdjęć wynika, że w pojemniku tym obok odpadów do niego przeznaczonych (m. in. zużyte pieluchy) znalazły się m.in. plastikowe, foliowe oraz wielomateriałowe pojemniki po żywności - kartony po mleku, butelki po jogurtach, duży plastikowy przyrząd składający się najpewniej z dużej plastikowej strzykawki i takiegoż wężyka, a także szkło - słoik po majonezie z nakrętką, szklana butelka, papier - opakowanie po proszku do prania, opakowania papierowe i wielometariałowe, które powinny znaleźć się w pojemnikach przeznaczonych na odpowiednie frakcje.

Poza sporem jest to, że znajdowały się one w pojemniku na odpady zmieszane już przy pierwszej kontroli w dniu 19 sierpnia 2021 r. kiedy to na pojemniku znalazła się "naklejka ostrzegawcza" umieszczona przez przedsiębiorcę odbierającego odpady oraz podczas drugiej kontroli przeprowadzonej w dniu 2 września 2021 r. kiedy to odpady zostały wywiezione jako "zmieszane" a organ pierwszej instancji otrzymał stosowny raport, w wyniku którego wszczął postępowanie zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji.

SKO nie dało wiary twierdzeniom Skarżącego co do tego, że w pojemniku na odpady "resztkowe" znalazły się opakowania po produktach spożywczych zabrudzone roztopionymi w wyniku awarii lodówki masłem oraz margaryną do pieczenia. Przeczy temu po pierwsze widoczny na zdjęciach wygląd ww. odpadów oraz fakt, że części nich (np. ww. przyrządu plastikowego, opakowania po proszku do prania) po prostu nie przechowuje się w lodówce.

SKO podkreśliło, iż to strona skarżąca zadeklarowała selektywny zbiór odpadów do pojemników na odpady i to ona odpowiada za to by w tych pojemnikach rzeczywiście znajdowały się odpady segregowane. Analiza regulacji u.c.p.g. dotyczącej gospodarki odpadami prowadzi do wniosków, że złożona deklaracja składana przez właściciela (wspólnotę mieszkaniową albo spółdzielnię mieszkaniową) dotyczy konkretnej nieruchomości, a właściwie odpadów na niej gromadzonych i sposób ich gromadzenia ma odzwierciedlać właśnie deklaracja. Inaczej rzecz ujmując to właśnie deklaracja wskazuje na sposób gromadzenia odpadów przez konkretny podmiot, a skoro tak, to ten właśnie podmiot odpowiada za gromadzenie tych odpadów zgodnie ze złożoną deklaracją. Przepis art. 6o u.c.p.g., wiąże bowiem deklarację z faktycznym gromadzeniem odpadów, a w przypadku braku zgodności zadeklarowanego gromadzenia z rzeczywistym stanem rzeczy, organ został wyposażony w możliwość władczego rozstrzygnięcia o opłacie w drodze decyzji. SKO podkreśliło, że sposób gromadzenia odpadów bezpośrednio przekłada się na wysokość stawki opłaty.

SKO zauważa nadto, że na gruncie u.c.p.g. to właściciel/wspólnota mieszkaniowa/spółdzielnia mieszkaniowa jako odpowiadający za zarząd nieruchomością, odpowiada za to by w pojemnikach na odpady rzeczywiście znajdowały się odpady gromadzone zgodnie ze złożoną deklaracją, a sierpniu 2021 r. stan faktyczny w odniesieniu do nieruchomości Skarżącego odbiegał od zadeklarowanego co zostało w sposób prawidłowy udokumentowane w toku postępowania prowadzonego przed organem pierwszej instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję Skarżący wnosząc o jej uchylenie zarzucił naruszenie art. 6ka ust 3 u.c.p.g. poprzez obciążenie Skarżącego wyższą opłatą za gospodarowanie odpadami, pomimo braku podstaw i przesłanek faktycznych do zastosowania tego przepisu.

Skarżący przywołując wyrok WSA w Gdańsku z 20 kwietnia 2022r. (sygn. akt I SA/Gd 73/22), w myśl którego organ (ZZGW) jest uprawniony do obciążenia wyższą opłatą za gospodarowanie odpadami, jeżeli podmiot zobowiązany (Skarżący) notorycznie narusza deklarowany obowiązek segregacji, stwierdza, że w przedmiocie niniejszej skargi nastąpiła domniemana jednorazowa, niepowtarzalna, niewłaściwa segregacja odpadów.

W opinii Skarżącego, segregacja odpadów nieodebranych z pojemnika "resztkowe" w dniu 19 sierpnia 2021 r. była prawidłowa. Na co dzień do selekcji odpadów Skarżący wykorzystuje zalecaną przez ZZGW aplikację na smartfon "EcoHarmonogram", która posiada moduł "Gdzie wrzucić".

Według organu odpady, które według rekomendowanej aplikacji powinny znaleźć się w pojemniku "resztkowe", znalazły się tam nieprawidłowo, nie wskazując jednocześnie prawidłowej selektywności odpadów i wskazania prawidłowego pojemnika/frakcji odpadów.

W związku z powyższym, w opinii Skarżącego, ZZGW nierzetelnie dokonał fizycznej analizy/kontroli zawartości pojemnika "resztkowe" w dniu 19 sierpnia 2021 r., do którego zgodnie z rekomendowaną przez sam Związek aplikacją, Skarżący prawidłowo selekcjonował odpady. W związku z tym zaskarżona decyzja SKO podtrzymująca decyzję ZZGW jest niezgodna z prawem, ponieważ organ nadużył treść przepis art. 6ka ust 3 u.c.p.g. niesłusznie obciążając Skarżącego podwyższoną opłatą.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Istota sporu dotyczy tego, czy do określenia wysokości podwyższonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wystarczające jest jednorazowe niedopełnienie obowiązku selektywnego zbierania odpadów, czy konieczne jest stwierdzenie, że zobowiązany notorycznie narusza wskazany obowiązek. Wyjaśnienie tej kwestii wymaga dokonania wykładni art. 6ka u.c.p.g.

Zgodnie z art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości. Według ust. 2 art. 6ka u.c.p.g. wójt, burmistrz lub prezydent miasta na podstawie powiadomienia, o którym mowa w ust. 1, wszczyna postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Stosownie zaś do ust 3 art. 6ka u.c.p.g. wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc lub miesiące, a w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6j ust. 3b, za rok, w których nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 6k ust. 3.

Przepis art. 6ka u.c.p.g. określa konsekwencje prawne naruszenia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Obowiązek selektywnej zbiórki odpadów komunalnych jest obowiązkiem o charakterze powszechnym, gdyż ciąży na wszystkich właścicielach nieruchomości, na których te odpady powstały. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 pkt 3 u.c.p.g., właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez zbieranie w sposób selektywny powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie oraz sposobem określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 4a ust. 1.

Z art. 6ka u.c.p.g. wynika, że w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów dochodzi do wszczęcia postępowania administracyjnego i w następstwie tego wydania decyzji administracyjnej nakładającej na właściciela opłatę podwyższoną. Wykładnia językowa tego przepisu prowadzi do jednoznacznych rezultatów. Sposób sformułowania przesłanki powiadomienia przez organ odbierający odpady komunalne wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości - "w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych" oraz przesłanki określenia wysokości podwyższonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi - "nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych" daje podstawę do przyjęcia, że czynności te powinny być podjęte także w przypadku jednorazowego niedopełnienia obowiązku. Wykładnia literalna wskazanego przepisu nie budzi wątpliwości i nie upoważnia do poszukiwania innego rozumienia przywołanych zapisów. Ustawodawca nie dookreślił pojęcia niedopełnienia obowiązku selektywnego zbierania odpadów. W przepisie tym nie ma mowy o "uporczywości", czy "notoryczności" niesegregowania odpadów. Pojęcia te nie stanowią zatem elementów norm prawnych wyrażonych w art. 6ka u.p.c.g. i w związku z tym nie podlegają ocenie jako przesłanki rozstrzygania przez organ administracji.

Z uregulowań zawartych w u.p.c.g. wynika, że opłata podwyższona stanowi nie tyle finansową dolegliwość za niewłaściwą segregację, ale też jest rekompensatą dla gminy związaną z dodatkowym, wyższym kosztem zagospodarowania źle zebranych odpadów komunalnych. Przepis art. 6ka ust. 1 u.p.c.g. stanowi wprost, że nie segregowane odpady komunalne podmiot odbierający odpady przyjmuje jako niesegregowane (zmieszane). Koszt ich zagospodarowania jest wyższy niż koszt zagospodarowania poszczególnych frakcji zbieranych w sposób selektywny. Koszt ten pokrywany jest z opłaty podwyższonej, co czyni z niej opłatę za dodatkową usługę.

Sąd zauważa, że podwyższona opłata w odniesieniu do nieruchomości zamieszkałych nie ma charakteru stałego. Określana jest za miesiąc, w którym stwierdzono nieselektywną zbiórkę odpadów. Także ta okoliczność wskazuje na jej charakter jako opłaty za koszt dodatkowych usług związanych z odbiorem odpadów. Koszty te powstają niezależnie od tego, czy brak segregowania odpadów ma charakter incydentalny, czy nie. Jeżeli odpady trafiają do odbiorcy jako zmieszane, powstają związane z tym dodatkowe koszty ich zagospodarowania, które muszą zostać sfinansowane. Gdyby pobór opłaty dodatkowej został uzależniony od "uporczywości" niesegregowania odpadów, to oznaczałoby to sytuację, w której powstawałyby koszty zagospodarowania odpadów zmieszanych, które musiałby zostać ostatecznie sfinansowane przez gminę. Tymczasem system gospodarowania odpadami komunalnymi jest z założenia systemem finansowanym z opłat mieszkańców, a nie z dopłat jednostek samorządu terytorialnego.

Mając na uwadze powyższą argumentację, Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone m. in. w wyroku z dnia 30 marca 2022 r. w sprawie sygn. akt III FSK 4846/21, że wykładnia gramatyczna ww. przepisów oraz stanowczy charakter ich treści prowadzą do wniosku, że wykazanie choćby jednego przypadku nieprzestrzegania przyjętej zasady segregacji odpadów pociąga za sobą obowiązek nałożenia na podmiot zainteresowany opłaty w stawce właściwej dla nieselektywnego zbierania odpadów.

Biorąc powyższe pod uwagę, stwierdzić należało, że zebrany w sprawie materiał dowodowy, jego ocena i wyciągnięte z niej wnioski uzasadniały wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Organy w sposób prawidłowy i wyczerpujący przedstawiły w uzasadnieniach podjętych decyzji motywy swojego rozstrzygnięcia na tle ustalonego stanu faktycznego sprawy. Z uzasadnienia decyzji wynika jednoznacznie, że w dniu 19 sierpnia 2021 r. doszło do naruszenia obowiązku segregowania odpadów i fakt ten stwierdzono na podstawie pisma podmiotu odbierającego i wykonanych przez niego fotografii. Na fotografii wyraźnie widoczny jest opis pojemnika z adresem oraz powiadomieniem o stwierdzeniu nieselektywnej zbiórki, zatem bezpodstawne jest twierdzenie strony skarżącej, że nie było podstaw do prowadzenia postępowania w sprawie określenia podwyższonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Mając to na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wobec niezasadności podniesionych zarzutów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), skargę oddalił.