Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 340/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2010-08-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6213 Inne  świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym
Hasła tematyczne: Służba więzienna
Skarżony organ: Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji w części
Powołane przepisy: article: art. 90 ust. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 207 poz 1761
law: Ustawa z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędzia WSA Wanda Wiatkowska- Ilków Protokolant Asystent sędziego Aleksandra Siwińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi Ł. B na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej we W. z dnia [...]r. nr[...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. nr [...]wydaną z powołaniem się na przepis art. 104, art. 154 § 2 i art. 155 k.p.a. oraz art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. z 2002 r., Nr 207, poz. 1761 ze zm.), a także § 3 ust.4, § 5 ust.1, § 5 ust. 2 pkt 2, § 5 ust. 3 pkt 5 oraz § 7 ust.1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 132, poz. 1235), po rozpatrzeniu wniosku Ł. B. z dnia 14.10.2009r. o zmianę decyzji Dyrektora Zakładu Karnego nr [...] we W. z dnia [...]r. nr [...]o przyznaniu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, Dyrektor Zakładu Karnego [...]we W. odmówił zmiany decyzji własnej z dnia [...]r. nr [...]o przyznaniu Ł.B. pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w zakresie zmiany postanowień decyzji wskazujących cel, na który ma zostać przeznaczona pomoc finansowa.

W uzasadnieniu podał, że w/w decyzją dnia 05.09.2005 r. Dyrektor Zakładu Karnego [...]we W. przyznał Ł. B. pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego. W postępowaniu poprzedzającym wydanie owej decyzji ustalono na podstawie złożonego przez stronę wniosku, że wnioskodawca uzyska lokal mieszkalny poprzez budowę domu jednorodzinnego znajdującego się w miejscowości B. gmina M. przy ul. K., o łącznej pow. użytkowej 103,36 m2. Wartość lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego), a w związku z tym także wysokość przysługującej stronie pomocy finansowej ustalona została w oparciu o zestawienie kosztorysowe z dnia 20.04.2005 r. Określona w decyzji ostatecznej z dnia 05.09.2005 r. pomoc finansowa w kwocie 29.689,87 zł została wypłacona stronie w dniu 01.06.2006 r. Na podstawie pism strony z dnia 14.10.2009 r. oraz z dnia 11.12.2009 r. organ I instancji ustalił, że strona nie przeznaczyła otrzymanej pomocy finansowej na budowę lokalu określonego we wniosku o przyznanie pomocy finansowej z dnia 10.05.2005 r., wskazanego także w decyzji organu I instancji z dnia 05.09.2005 r. Otrzymaną pomoc finansową przeznaczyła na kupno domu jednorodzinnego od dewelopera w miejscowości T. M., co wynika z przedłożonej przez nią umowy przedwstępnej z dnia 11.10.2006 r.

Organ zwrócił uwagę, że pomimo zaniechania budowy lokalu mieszkalnego określonego we wniosku, na budowę którego strona otrzymała pomoc finansową już w roku 2006, nie wystąpiła z wnioskiem o zmianę decyzji z dnia 05.09.2005 r. po podpisaniu w/w umowy przedwstępnej aż do dnia 14.10.2009 r., kiedy skierowała pismo w tej sprawie do Dyrektora [...].

Organ ustalił dalej, że w dniu 14.10.2009 r. strona złożyła wniosek o zmianę decyzji z dnia 05.09.2005 r. o przyznaniu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w zakresie przeznaczenia pomocy mieszkaniowej udzielonej na budowę domu w miejscowości B. na udzielenie pomocy finansowej na zakup gotowego domu od dewelopera w miejscowości T. M..

W toku prowadzonego postępowania, na wezwanie organu strona podała, że przyznana pomoc finansowa wypłacona na podstawie decyzji z dnia [...]r. została w całości przeznaczona na cel mieszkaniowy - zakup domu od dewelopera. Wyjaśniła też, że nie zwróciła się w 2006 roku z wnioskiem o zmianę decyzji, gdyż była przekonana, że nie miało to istotnego znaczenia oraz wyraziła zgodę na zmianę decyzji ostatecznej z dnia 05.09.2005 r.

Organ wskazał, że zgodnie z § 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24.06.2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego:

§ 5. 1. Pomoc finansową przyznaje się na pisemny wniosek funkcjonariusza.

2. Wniosek, o którym mowa w ust. 1, zawiera:

określenie aktualnej sytuacji mieszkaniowej funkcjonariusza;

określenie celu, na który ma być przyznane świadczenie;

informację o korzystaniu w przeszłości przez funkcjonariusza z pomocy finansowej.

3. Do wniosku dołącza się dokumenty potwierdzające fakt ubiegania się przez funkcjonariusza o lokal mieszkalny lub dom w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, a w szczególności:

umowę o spłatę zobowiązań finansowych zaciągniętych na cele mieszkaniowe;

umowę ze spółdzielnią mieszkaniową;

umowę z firmą deweloperską;

4) umowę kupna lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego) sporządzoną w formie aktu notarialnego lub umowę przedwstępną;

5) pozwolenie na budowę wraz z kosztorysem sporządzonym przez osobę uprawnioną na podstawie odrębnych przepisów"

Z powyższego zdaniem organu wynika, że konstytutywnym elementem decyzji z dnia 05.09.2005 r. o przyznaniu stronie pomocy finansowej na budowę lokalu mieszkalnego jest wskazanie konkretnego celu, na który zostało przyznane świadczenie. Cel ten precyzyjnie został określony we wniosku. Strona otrzymała pomoc finansową na budowę konkretnego lokalu mieszkalnego. Na podstawie danych dotyczących powierzchni użytkowej i kosztu jednego metra kwadratowego w/w powierzchni obliczono wysokość przysługującej stronie pomocy finansowej. Istotny zdaniem organu jest fakt, że strona była świadoma wszystkich opisanych wyżej okoliczności. Decyzja z dnia 05.09.2005 r. zawierała w punkcie 4 zobowiązanie do przedłożenia w Dziale K. [...]we W. oświadczenia o zainwestowaniu otrzymanej kwoty na cel wskazany we wniosku i udokumentowanie tego faktu stosownymi fakturami za materiały i usługi budowlane w nieprzekraczalnym terminie 3 lat od dnia otrzymania pomocy finansowej na budowę lokalu mieszkalnego. Decyzja ta zawierała także pouczenie, że niedopełnienie powyższego obowiązku skutkować będzie obowiązkiem zwrotu udzielonej pomocy finansowej zgodnie z § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia.

W związku z tym, że po upływie 3 lat od dnia otrzymania przez stronę pomocy finansowej na budowę lokalu mieszkalnego powstał obowiązek zwrotu owej pomocy, nie jest już zdaniem organu możliwa zmiana decyzji z dnia [...]r. [...]Ł B. złożył odwołanie od powyższej decyzji, w którym podał, że ze względów osobistych oraz w związku ze skomplikowanym procesem budowy domu systemem gospodarczym, dużymi odległościami pomiędzy miejscem zamieszkania i terenem budowy oraz miejscem pełnienia służby i N., gdzie zamieszkuje rodzina żony, podjęta została decyzja o zakupie domu od dewelopera. W umowie deweloper zobowiązał się do wybudowania i protokolarnego wydania domu w miejscowości T. M. nie później niż do [...]r. Kwota jaką deweloper żądał za dom, tj. 437.760 zł została mu przez odwołującego się zapłacona w całości w wymaganym terminie. Całość pomocy finansowej na budowę domu otrzymanej na podstawie decyzji z dnia 05.09.2005 r. została przeznaczona na sfinansowanie tej inwestycji. Pomimo wielokrotnych wezwań deweloper nie wydał do chwili obecnej przedmiotu umowy.

Skarżący podał, że w październiku 2009 roku, po rozmowie z funkcjonariuszem DKW w sprawie rozliczenia się z udzielonej pomocy wyjaśnił na piśmie, że nie przedstawił protokołu przekazania budynku, ponieważ z przyczyn leżących wyłącznie po stronie dewelopera budynek nie został mu protokolarnie wydany przez dewelopera i zobowiązał się do przedłożenia owego dokumentu niezwłocznie po jego otrzymaniu. Wyjaśnił też na piśmie powód, dla którego nie wystąpił wcześniej o zmianę decyzji w zakresie przeznaczenia pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Podkreślił, że w jego ocenie pomoc finansowa została przeznaczona na cel budowlany - uzyskanie lokalu mieszkalnego. Poprosił w związku z tym o przywrócenie terminu złożenia wniosku o zmianę decyzji z dnia 05.09.2005 r. w zakresie przeznaczenia pomocy finansowej na zakup domu od dewelopera. Wyraził również zgodę na zmianę decyzji w tym zakresie. Organ jednak odmówił wnioskowi w związku z czym, powołując się na ważny interes strony wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zmianę decyzji z dnia 05.09.2005 r. w zakresie przeznaczenia pomocy finansowej na zakup domu od dewelopera w miejscowości T. M. gm. K. na działce [...].

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania, zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. nr [...]Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej we Wrocławiu, powołując się na przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej oraz § 3, 5 i 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, utrzymał w mocy decyzję organ I instancji.

W uzasadnieniu podał, że decyzją nr [...]z dnia [...]r. Dyrektor Zakładu Karnego nr [...] we W. przyznał odwołującemu się pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego. W postępowaniu o wydanie tej decyzji ustalono na podstawie złożonego przez odwołującego się wniosku, że uzyska on lokal mieszkalny poprzez budowę domu jednorodzinnego znajdującego się w miejscowości B. gm. M. przy ul. [...] o łącznej powierzchni użytkowej 103,36 m2. Wartość lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego), a co za tym idzie także wysokość przysługującej odwołującemu się pomocy finansowej ustalona została w oparciu o zestawienie kosztorysowe z dnia 20.04.2005 r. Pomoc finansowa w kwocie 29.689,87 zł określona w decyzji z 05.09.2005 r. wypłacona została odwołującemu się w dniu 01.06.2006 r. Jak wynika z pism odwołującego się do [...]nr [...]we W. z 14.10.2009 r. i 11.12.2009 r. nie przeznaczył on otrzymanej pomocy finansowej na budowę lokalu określonego we wniosku o przyznanie pomocy finansowej z dnia 10.05.2005 r., a także wskazanego w decyzji z dnia 05.09.2005 r. Otrzymaną pomoc finansową przeznaczył na kupno domu jednorodzinnego od dewelopera w miejscowości T. M.. Pomimo zaniechania budowy lokalu mieszkalnego określonego we wniosku, na budowę którego odwołujący się otrzymał pomoc finansową w 2006 r., nie wystąpił on z wnioskiem o zmianę decyzji nr [...]z dnia [...]r. po podpisaniu umowy przedwstępnej aż do dnia 14.10.2009 r., kiedy skierował pismo w tej sprawie do Dyrektora [...].

Ponadto organ odwoławczy zważył, że dopiero na wezwanie D. nr 2 zawarte w piśmie [...] r. odwołujący się ujawnił, że otrzymane środki pomocy finansowej przeznaczył na inny od wskazanego cel.

W dniu [...]r. odwołujący się złożył wniosek o zmianę decyzji z dnia 05.09.2005 r. o przyznaniu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w zakresie przeznaczenia pomocy mieszkaniowej udzielonej na budowę domu w miejscowości Brzezina na udzielenie jej na zakup gotowego domu od dewelopera w miejscowości T. M..

W toku postępowania prowadzonego przez Dyrektora [...]ustalono, że odwołujący się przyznaną pomoc mieszkaniową wypłaconą na podstawie decyzji z dnia 05.09.2005 r. w całości przeznaczył na zakup domu od dewelopera. Z wnioskiem o zmianę decyzji odwołujący się nie zwrócił się w 2006 r., gdyż był przekonany, że nie miało to istotnego znaczenia.

Z przepisu § 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego zdaniem organu wynika, że zasadniczym elementem decyzji z dnia 05.09.2005 r. o przyznaniu pomocy mieszkaniowej na budowę lokalu mieszkalnego jest podanie określonego celu, na który zostało przyznane świadczenie. Cel ten precyzyjnie został określony we wniosku odwołującego się, co zostało poświadczone odpowiednimi dokumentami: pozwoleniem na budowę i kosztorysem sporządzonym przez uprawnioną osobę. Odwołujący się otrzymał pomoc finansową na budowę konkretnego lokalu mieszkalnego o ustalonej powierzchni użytkowej, dla której obliczono wysokość przysługującej mu pomocy finansowej.

Istotny jest również zdaniem organu fakt, że odwołujący się był świadomy wszystkich opisanych wyżej okoliczności. Decyzja z dnia 05.09.2005 r. o przyznaniu pomocy mieszkaniowej zawiera w pkt 4 zobowiązanie do przedłożenia w dziale kwatermistrzowskim [...]we W., oświadczenia o zainwestowaniu otrzymanej kwoty na cel wskazany we wniosku i udokumentowanie tego faktu stosownymi fakturami za materiały i usługi budowlane w nieprzekraczalnym terminie 3 lat od dnia otrzymania pomocy finansowej na budowę lokalu mieszkalnego. W/w decyzja zawiera także pouczenie, że niedopełnienie opisanego wyżej obowiązku skutkować będzie obowiązkiem zwrotu udzielonej pomocy finansowej - § 7 ust. 1 pkt 2 powołanego wyżej rozporządzenia. "Pomoc finansowa podlega zwrotowi (...) po upływie 3 lat od dnia otrzymania pomocy finansowej na budowę lokalu mieszkalnego, w przypadku niezainwestowania przyznanej kwoty na ten cel i nieudokumentowania tego faktu w jednostce organizacyjnej Służby Więziennej w tym terminie".

W związku z faktem, że po upływie 3 lat od dnia otrzymania przez odwołującego się pomocy finansowej na budowę lokalu mieszkalnego powstał obowiązek zwrotu w/w pomocy nie jest już możliwa w ocenie organu zmiana decyzji z dnia [...]nr [...]

Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy orzekł jak w zaskarżonej decyzji.

Ł. B. złożył skargę na powyższą decyzję, której zarzucił:

1. naruszenie art. 155 k.p.a. w związku z art. 12 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz nieuwzględnienie słusznego interesu odwołującego się i niezałatwienie sprawy przy użyciu najprostszych środków;

2. naruszenie art 90 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U z 2002 r. Nr 207, poz. 1761) poprzez nieuwzględnienie ratio legis tego przepisu, tj. że celem pomocy finansowej jest pomoc funkcjonariuszowi w uzyskaniu lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego);

3. błąd w ustaleniach faktycznych, mający wpływ na wynik sprawy, poprzez przyjęcie, że skarżący nie przeznaczył przyznanej pomocy finansowej na cel mieszkaniowy.

Wskazując na powyższe domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenia od organu na jego rzecz kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podtrzymał zarzuty zawarte w odwołaniu podkreślając, że otrzymaną pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego z przyczyn obiektywnych nie przeznaczył na budowę domu w B. tylko na zakup domu u dewelopera w miejscowości T. M.. W ocenie skarżącego zarówno organ I, jak i organ II instancji wydając decyzję nie uwzględnił słusznego interesu strony, która w 2006 roku bezpośrednio po wypłacie środków wykorzystała przyznaną pomoc finansową na cel - zakup domu jednorodzinnego. Słuszny zatem był wniosek strony aby organ zmienił w tym zakresie swoją decyzję albowiem bez względu czy byłaby to budowa domu w B., czy byłby to zakup domu w T., pomoc finansowa skarżącemu by przysługiwała w takiej samej wysokości. Skarżący zarzucił, że w decyzji organ w ogóle nie uwzględnił faktu, że skarżący przeznaczył uzyskaną pomoc finansową na zakup domu jednorodzinnego, czyli na cel określony w art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej.

W dalszej części skargi podniósł brak podstaw w świetle treści § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego uprawniające organ do żądania zwrotu przyznanej pomocy finansowej. W sytuacji zainwestowania przez skarżącego środków z uzyskanej pomocy finansowej na cel - zakup domu jednorodzinnego innego niż w określony w decyzji, zasadne byłoby celem rozliczenia tej pomocy zwrócenie się do organu o zmianę decyzji w tym zakresie. Taka zmiana decyzji umożliwiłaby skarżącemu rozliczenie uzyskanej pomocy, a ponadto zgodnie z art. 12 k.p.a. byłaby najszybszym, najrozsądniejszym i najprostszym sposobem załatwienia sprawy. Powyższe czyni w ocenie skarżącego zasadnym zarzut naruszenia art. 155 k.p.a. w związku z art. 12 k.p.a. i art. 7 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz nieuwzględnienie słusznego interesu odwołującego się i niezałatwienie sprawy przy użyciu najprostszych środków.

Uzasadniając podniesiony w skardze zarzut naruszenia 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej podniósł, że rozpatrując wniosek o zmianę w zakresie dookreślenia celu, a tym samym stworzenia stronie możliwości szybkiego rozliczenia środków, organy I i II instancji pominęły ratio legis przepisu 90 ust. 1 ustawy, którego nadrzędnym celem jest pomoc finansowa organu w uzyskaniu przez funkcjonariusza w służbie stałej lokalu mieszkalnego Przepisy zaś wskazanego rozporządzenia dotyczącego uzyskania pomocy i jej rozliczenia mają zagwarantować właściwe wykorzystanie pomocy finansowej przez funkcjonariuszy, to jest przeznaczenie środków wyłącznie na uzyskanie lokalu lub jego budowę. W ocenie skarżącego rozpatrywanie tych przepisów z pominięciem ich ratio legis powoduje sytuację, w której taka pomoc może okazać iluzoryczna z tego względu, że funkcjonariusz pomimo zainwestowania pomocy na cel mieszkaniowy, nie będzie miał możliwości jej rozliczenia.

W uzasadnieniu zarzutu sprecyzowanego w pkt 3 skargi skarżący podniósł, że organy naruszyły zasady określone w art. 6 i 7 k.p.a. przez ustalenie, że skarżący nie przeznaczył środków z uzyskanej pomocy na cel określony w decyzji i nie uwzględniły faktu, że skarżący przeznaczył środki na cel określony w ustawie o Służbie Więziennej, tj. na zakup domu w T. M. i w związku z koniecznością zmiany nie co do celu wykorzystania środków, a konkretnej nieruchomości, skarżący zwrócił się do organu o zmianę decyzji w tym zakresie albowiem cel określony w ustawie o Służbie Więziennej został osiągnięty - pomoc została przeznaczona na zakup domu jednorodzinnego. Na podstawie art. 6 i art. 7 k.p.a. organy winny jego zdaniem rozpoznać sprawę co do istoty na podstawie obowiązującego prawa mającego zastosowanie w konkretnym stanie faktycznym. Winny też podjąć kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawujący zgodnie z art. 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem uznał, że wydane w sprawie decyzje zostały podjęte z istotnym naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które to naruszenie powodowało konieczność ich uchylenia.

Podstawę prawną decyzji będących przedmiotem kontroli Sądu administracyjnego w niniejszej sprawie stanowi przepis art. 155 k.p.a., zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio. Przepis ten stanowi jeden z elementów systemu kilku nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego obejmującego przypadki weryfikacji ostatecznych decyzji administracyjnych. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 k.p.a. jest samodzielnym postepowaniem administracyjnym zmierzającym do ustalenia istnienia wymienionych w nim przesłanek. Postępowanie w sprawie zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej na podstawie art. 155 k.p.a. ma za przedmiot ustalenie przesłanek wzruszenia obowiązującej decyzji, która może być najzupełniej prawidłowa pod względem prawnym albo też może być dotknięta wadami niekwalifikowanymi, a więc nie dającymi podstaw do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji. W postępowaniu prowadzonym w trybie omawianego przepisu prawa organ administracji dokonuje weryfikacji decyzji ostatecznej, na podstawie której strona nabyła prawo w sferze prawa materialnego przez pryzmat ustanowionych w nim przesłanek, to jest zgody strony na zmianę lub uchylenie decyzji, braku sprzeciwu ze strony przepisów szczególnych na zmianę lub uchylenie decyzji oraz interesu społecznego lub słusznego interesu strony. Z powyższego wynika, że weryfikacji decyzji ostatecznej w trybie art. 155 k.p.a. organ dokonuje wyłącznie przez pryzmat ustanowionych w nim przesłanek. Wprawdzie przepis ten uzależnia wzruszenie decyzji od zgody strony, braku sprzeciwu ze strony przepisów szczególnych oraz uznania organu administracji, ale przepis ten stosowany w łączności z art. 7 k.p.a. powinien zapewnić ochronę uzasadnionych interesów stron oraz poszanowanie zasady praworządności. W wyroku z dnia 05.02.2009 r. sygn. I SA/Sz 524/08 (Lex 481508) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, że: "Postepowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest ustalenie, czy zachodzą przesłanki do uchylenia lub zmiany takiej decyzji ze względu na interes społeczny lub słuszny interes strony, i czy ewentualnemu uchyleniu lub zmianie nie sprzeciwiają się przepisy szczególne; badanie interesu społecznego i słusznego interesu strony nie może zaś polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przy wydawaniu decyzji ostatecznej; decyzje podejmowane w trybie art. 155 k.p.a. mają charakter decyzji uznaniowych."

Przepis art. 155 k.p.a. nie może być traktowany jedynie jako stwarzający możliwość uznaniowego działania organu administracji i to tylko w interesie publicznym reprezentowanym przez organy administracyjne, albowiem jest to przepis pozwalający na ponowne zajęcie się sprawą również w interesie strony.

Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawujący zgodnie z art. 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem uznał, że wydane w sprawie decyzje zostały podjęte z naruszeniem art. 155 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało konieczność uchylenia wydanych w sprawie decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Rozpoznając niniejszą sprawę organy obu instancji ustaliły, że ostateczną decyzją administracyjną z dnia 05.09.2005 r. nr [...] wydaną przez Dyrektora Zakładu K. we W. z dnia 05.09.2005 r. przyznano skarżącemu pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Uzyskanie lokalu miało nastąpić poprzez budowę domu jednorodzinnego znajdującego się w miejscowości B. gm. M. przy ul. K. o łącznej powierzchni użytkowej 103,36 m2. Wartość lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego), która to wartość determinowała wysokość udzielonej skarżącemu pomocy finansowej, ustalona została na podstawie dołączonego do wniosku kosztorysu budowy. Tak ustaloną pomoc finansową w kwocie 29.689,87 zł wypłacono skarżącemu w dniu 01.06.2006 r. Z przedłożonych na wezwanie organu I instancji pism skarżącego z dnia 14.10.2009 r. i 11.12.2009 r. wynikało, że skarżący nie przeznaczył otrzymanej pomocy finansowej na budowę lokalu określonego we wniosku o przyznanie pomocy finansowej z dnia 10.05.2005 r., a także wskazanego w decyzji z dnia 05.09.2005 r. Otrzymaną pomoc finansową przeznaczył na kupno domu jednorodzinnego od dewelopera w innej miejscowości, o czym jednak nie zawiadomił organu I instancji. Nie wystąpił też z wnioskiem o zmianę decyzji z dnia 05.09.2005 r. aż do dnia 14.10.2009 r., kiedy skierował pismo w tej sprawie do Dyrektora [...].Dopiero na wezwanie Dyrektora [...] zawarte w piśmie 05.06.2009 r. podał, że otrzymane środki pomocy finansowej przeznaczył na inny od wskazanego cel. W dniu 14.10.2009 r. złożył wniosek o zmianę decyzji z dnia 05.09.2005 r. o przyznaniu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w zakresie przeznaczenia pomocy mieszkaniowej udzielonej na budowę domu w miejscowości Brzezina na udzielenie jej na zakup gotowego domu od dewelopera w miejscowości Tyniec Mały.

W toku postępowania prowadzonego przez Dyrektora [...] ustalono, że odwołujący się przeznaczył przyznaną pomoc mieszkaniową wypłaconą na podstawie decyzji z dnia 05.09.2005 r. w całości na zakup domu od dewelopera. Nie zwrócił się jednak w 2006 roku z wnioskiem o zmianę decyzji z dnia 05.09.2005 r. o przyznaniu pomocy finansowej na budowę lokalu.

Mając na względzie treść przepisu § 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 132, poz. 1235) organ uznał, że zasadniczym elementem decyzji z dnia 05.09.2005 r. o przyznaniu pomocy finansowej na budowę lokalu mieszkalnego jest podanie celu, na który zostało przyznane świadczenie. Cel ten precyzyjnie został określony we wniosku strony i potwierdzony odpowiednimi dokumentami: pozwoleniem na budowę i kosztorysem sporządzonym przez uprawnioną osobę. Organ podkreślił, że skarżący otrzymał pomoc finansową na budowę konkretnego lokalu mieszkalnego o ustalonej powierzchni użytkowej, dla której obliczono wysokość przysługującej mu pomocy finansowej.

Decyzja z dnia 05.09.2005 r. o przyznaniu pomocy mieszkaniowej nakładała na skarżącego szereg obowiązków, w tym zobowiązanie do przedłożenia w dziale kwatermistrzowskim [...] we W., oświadczenia o zainwestowaniu otrzymanej kwoty na cel wskazany we wniosku i udokumentowanie tego faktu fakturami za materiały i usługi budowlane w nieprzekraczalnym terminie 3 lat od dnia otrzymania pomocy finansowej na budowę lokalu mieszkalnego. Powyższa decyzja ostateczna zawierała także pouczenie, że niedopełnienie opisanego wyżej obowiązku skutkować będzie obowiązkiem zwrotu udzielonej pomocy finansowej. Z powyższego organ wywiódł, że skarżący był świadomy wszystkich opisanych wyżej okoliczności.

W konkluzji organ uznał, że nie jest już możliwa zmiana decyzji ostatecznej z dnia [...] r. nr [...] a to w związku z faktem, że po upływie 3 lat od dnia otrzymania przez skarżącego pomocy finansowej na budowę lokalu mieszkalnego powstał obowiązek zwrotu w/w pomocy.

Mając na względzie z jednej strony przytoczone wyżej rozstrzygnięcie organów administracji, z drugiej zaś treść art. 155 k.p.a. Sąd uznał, że rozpoznając sprawę zarówno organ I, jak i organ II instancji nie dokonał w zaskarżonych decyzjach zgłoszonego przez skarżącego wniosku z dnia 14.10.2009 r. przez pryzmat przesłanek z art. 155 k.p.a. mimo, że w podstawie prawnej organ I instancji powołał powyższy przepis prawa, co wskazuje, że sprawa niniejsza była rozpatrywana w owym nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego. Z treści decyzji organu II instancji w ogóle natomiast nie wynika, by organ ten rozpatrywał sprawę w trybie art. 155 k.p.a.

Organy rozpoznające sprawę ustaliły w sposób prawidłowy stan faktyczny sprawy, a poczynione w tym względzie ustalenia organów nie są przez skarżącego kwestionowane. W uzasadnieniach wydanych w sprawie decyzji organy jednak nie rozważyły należycie, czy za zmianą decyzji ostatecznej z dnia 05.09.2005 r. przyznającej skarżącemu prawo przemawia słuszny interes strony lub interes społeczny. Nie rozważyły też w sposób należyty w kontekście treści rozstrzygnięcia zawartego w decyzji ostatecznej z dnia 05.09.2005 r., której wniosek dotyczy, czy zmianie, bądź uchyleniu decyzji nie sprzeciwiają się przepisy szczególne. Zauważyć bowiem należy, że decyzja ostateczna z dnia 05.09.2005 r. została wydana w sprawie przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Rozważenia w tej sytuacji wymaga możliwość zmiany decyzji ostatecznej w trybie art. 155 k.p.a. w sposób oznaczony we wniosku skarżącego z dnia 14.10.2009 r. Kwestia zaś ewentualnego obowiązku zwrotu udzielonej pomocy finansowej stanowi odrębną od niniejszej sprawę administracyjną i nie może być przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. W wyroku z dnia 04.11.2008 r. sygn. VI SA/Wa 1614/08 (Lex 521907) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że: "Przedmiotem postepowania w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej tylko z jednego punktu widzenia, tj. czy za zmianą lub uchyleniem decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony."

Rozpoznając ponownie sprawę organ administracji rozważy, mając na względzie to, co powiedziano wyżej odnośnie meritum, czy występują w sprawie przesłanki z art. 155 k.p.a. do zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej Dyrektora Zakładu Karnego nr 2 we Wrocławiu z dnia [...] r. nr [...] o przyznaniu skarżącemu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego.

Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.

Sąd nie orzekł w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na jej odmowny charakter.