Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 169/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art.15 § 2 w zw. z art.4
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art.7
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
article: art.11 ust.1 pkt 4
journal: Dz.U. 2005 nr 239 poz 2019
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska (spr.) Sędziowie NSA Joanna Runge-Lissowska del.WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Marszałka Województwa Mazowieckiego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Marszałkiem Województwa Mazowieckiego a Prezydentem Miasta Stołecznego Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku A. B., M. B., M. R. i M. V. o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w W., przy ul. R., w części dotyczącej gruntu stanowiącego działkę nr (..) z obrębu (...) postanawia: wskazać Marszałka Województwa Mazowieckiego jako organ właściwy do rozpoznania wniosku.


UZASADNIENIE

Marszałek Województwa Mazowieckiego działając na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej zwana jako P.p.s.a.) wnioskiem z dnia 18 listopada 2008 r. ( data wpływu 20.11.2008 r. ) zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Marszałkiem Województwa Mazowieckiego, a Prezydentem Miasta Stołecznego Warszawy przez wskazanie Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy jako organu właściwego do załatwienia sprawy rozpoznania wniosku A. B., M. B. B., M. B. R. i M.V. złożonego w dniu 31 stycznia 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. R.

W uzasadnieniu wniosku wskazał, że Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy postanowieniem z dnia (...).02.2007 r. uznał swoją niewłaściwość w sprawie rozpoznania przedmiotowego wniosku oraz przekazał wniosek do rozpatrzenia Marszałkowi Województwa Mazowieckiego.

Z treści uzasadnienia postanowienia wynikało, że przedmiotowa nieruchomość, której dotyczy wniosek stanowi własność Skarbu Państwa, której władającym jest Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy, a sama działka oznaczona jest jako woda płynąca.

Wnioskodawca przywołał fakt, iż zgodnie z treścią art. 14 ust 2 ustawy Prawo wodne ( Dz. U. Nr 239 poz. 2019) grunty pokryte płynącymi wodami powierzchniowymi nie podlegają obrotowi cywilnoprawnemu, a analiza przekazanych dokumentów wskazuje na możliwość przyznania prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości, co ma charakter obrotu cywilnoprawnego.

Podniósł, że ustawodawca nie udzielił kompetencji marszałkowi województwa do przyznawania prawa własności czasowej do gruntu ani do rozpatrywania spraw w tym zakresie. W jego opinii rozstrzygający w tym względzie jest zapis art. 14a ust. 2 ustawy Prawo wodne udzielający staroście legitymacji do dokonywania w drodze decyzji przejścia gruntów pokrytych powierzchniowymi wodami płynącymi stanowiącymi własność Skarbu Państwa oraz wykreślenia ich z zasobu nieruchomości Skarbu Państwa.

W odpowiedzi na wniosek Prezydent m.st. Warszawy wyjaśnił, iż dawni właściciele nieruchomości objętej dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, złożyli w dniu 31 stycznia 1949 r. wniosek dekretowy o przyznanie im prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości. Obecnie nieruchomość ta składa się z działek ewidencyjnych nr (...) i stanowi własność:

1. Miasta Stołecznego Warszawy - co do działek (...)- tereny mieszkaniowe

2. Skarbu Państwa co do działki nr (...) - teren ulicy R.

3. działki nr (...) - oznaczonej jako wody płynące we władaniu Prezydenta m.st. Warszawy

W stosunku do działek nr (...)- organem właściwym do rozpoznania wniosku dekretowego d. właścicieli z 1949 r. jest Prezydent m st. Warszawy jako właściciel gruntów stanowiących przedmiot wniosku.

Natomiast w stosunku do działki nr (...), oznaczonej jako wody płynące, którymi jest Potok S. oraz kanał deszczowy wybudowany dla potrzeb odwodnienia ul. W., Prezydent m.st. Warszawy uznał się za organ wyłącznie władający tym terenem i będący właściwym jako starosta do stwierdzania przejścia gruntów pokrytych powierzchniowymi wodami płynącymi do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa oraz ich wykreślenia z zasobu w drodze decyzji administracyjnej.

Decyzja o przejściu gruntów do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa - odrębnego od zasobu nieruchomości o którym mowa w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (art. 14 a ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne) oraz ich wykreślenie z tego zasobu jest w ocenie Prezydenta m. st. Warszawy wyłącznie czynnością administracyjno-prawną, a nie decyzją właścicielską, uprawniającą do rozpoznania wniosku dekretowego i ustanowienia lub odmowy ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu w trybie art. 7 dekretu warszawskiego.

Prezydent m.st. Warszawy przywołując na poparcie swych argumentów orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego zajął stanowisko, zgodnie z którym władcze uprawnienie do wydawania rozstrzygnięć decyzyjnych w trybie art. 7 dekretu warszawskiego wynika ze sfery aktualnej własności (dominium) właściwej terytorialnie gminy (a contrario - powiatu czy też województwa), a więc ponieważ ustawa Prawo wodne przyznaje prawa właścicielskie do gruntów pod wodami płynącymi Marszałkowi województwa, to właśnie ten organ jest organem właściwym do rozpoznania wniosku dekretowego b. właścicieli nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. R.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Właściwość organów do rozpoznawania wniosków zgłoszonych na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) stanowiła przedmiot rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego (m. in. w uchwale z dnia 15 kwietnia 1996 r., OPK 9/96). Sąd stanął w niej na stanowisku, że uprawnienie gminy do wydawania decyzji administracyjnych w przedmiocie przyznania prawa własności czasowej nieruchomości wiąże się nierozerwalnie z tytułem prawnym do gruntu, jaki gmina uzyskała na podstawie art. 1 dekretu. Reaktywowanie samorządu terytorialnego mocą ustawy nowelizującej Konstytucję z dnia 8 marca 1990 r. (Dz.U. nr 16 poz. 94) i ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym (Dz.U. nr 16 poz. 95), które doprowadziło do przywrócenia własności komunalnej, nie oznaczało restytucji prawa gmin warszawskich do wszystkich gruntów, które zostały skomunalizowane na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. Tym samym nie można uznać, że do zadań własnych gminy należy rozpoznawanie wniosków w sprawach wieczystego użytkowania na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu w odniesieniu do gruntów, które nie stały się ponownie własnością komunalną.

Podzielając powyższe wywody należy stwierdzić, że właściwość organu w zakresie rozpatrzenia wniosku o którym mowa art. 7 ust. 2 Dekretu i wydanie w związku z tym rozstrzygnięć decyzyjnych, które mogły powodować podjęcie określonych czynności cywilnoprawnych, bądź stworzyć obowiązek wypłaty odszkodowania należy wywodzić przede wszystkim z prawa własności do gruntów objętych przedmiotowym wnioskiem.

W wyniku zmian ustrojowo - prawnych, po utworzeniu nowych jednostek samorządowych - powiatów i województw i nowej regulacji - ustawy Prawo wodne, prawa właścicielskie w stosunku do wód płynących (do których w przedmiotowej sprawie zalicza się Potok S. oraz kanał deszczowy wybudowany dla potrzeb odwodnienia ulicy W.) na mocy art. 11 ust. 1 pkt 4 tej ustawy wykonuje Marszałek Województwa, jako zadanie z zakresu administracji rządowej, wykonywane przez samorząd województwa.

Przyznanie w art. 14a ustawy Prawo wodne Prezydentowi m. st. Warszawy, uprawnienia do wydania decyzji w przedmiocie przejścia gruntów pokrytych powierzchniowymi wodami płynącymi do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa oraz ich wykreślenia, nie może zostać uznane jako podstawa do domniemania jego kompetencji w przedmiocie ustanowienia lub odmowy ustanowienia prawa własności czasowej na podstawie art. 7 Dekretu. Czynności te mają jedynie charakter deklaratoryjny i potwierdzają istniejący stan rzeczy, ponieważ zgodnie z art. 14a ustawy Prawo wodne, starosta stwierdza w nich jedynie przejście ww. gruntów do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa.

Jak już wspomniano, możliwość władczego rozstrzygania w zakresie rozporządzania nieruchomością może wywodzić się jedynie z posiadanego do niej tytułu prawnego. W omawianym przypadku tytułem takim może zostać uznane jedynie prawo własności.

Mając na uwadze, iż to z prawa własności do gruntu należy wywodzić kompetencje organu do rozpoznania wniosku w trybie art. 7 ust. 2 Dekretu, należy stwierdzić, że to Marszałek Województwa Mazowieckiego jest organem właściwym do rozpoznania wniosku dekretowego w zakresie dotyczącym działki nr. (...) gdyż art. 11 ust. 1 pkt. 4 ustawy Prawo wodne jednoznacznie przyznaje mu wobec niej uprawnienia właścicielskie.

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 15 § 2 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).