Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1033/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 127 par. 3 w zw. z art. 138 par. 1 pkt 1, art. 189a par. 2, art. 189e, art. 189f par. 1 pkt 1-2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. c), art. 200 w zw. z art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13k ust. 1, art. 13k ust. 4, art. 13ha ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2068
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jedn.
article: zał. nr 1
journal: Dz.U. 2011 nr 80 poz 433
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę  elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej
article: art. 50 pkt 1 lit. j), art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b)
journal: Dz.U. 2019 poz 58
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek Sędziowie Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Protokolant sekr. sąd. Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2019 r. sprawy ze skargi S. Sp. z o.o. z siedzibą w M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej S. Sp. z o.o. z siedzibą w M. 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "organ", "GITD") decyzją z "(...)"marca 2019 r. nr "(...)", na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 oraz art.189a § 2, art. 189e i art. 189f § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm., dalej: "K.p.a."), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2068 ze zm., dalej "u.d.p.") oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 890), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 58, dalej: "u.t.d."), po rozpoznaniu wniosku "(...)"Sp. Z o.o. z siedzibą w "(...)" (dlaj: "Strona", "Spółka", "Skarżący") o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję GITD nr "(...)"z "(...)" stycznia 2019 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1 500 zł.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji GITD wskazał, że 7 czerwca 2018 r. o godzinie 20:24:39 urządzenie kontrolne zainstalowane na bramownicy nr "(...)"znajdującej się w pasie drogowym płatnego odcinka węzeł "(...)"zarejestrowało przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym "(...)". Przejazd został udokumentowany zdjęciem z urządzenia kontrolnego zainstalowanego na bramownicy i zapisany pod numerem ewidencyjnym "(...)".

Organ wskazał, że na podstawie informacji znajdujących się w systemie elektronicznego poboru opłat ustalono, że w/w pojazd został wyposażony w urządzenie, o którym mowa w art. 13i ust. 3 u.d.p., jednakże stwierdzono brak środków na koncie "pre-pay" podczas dokonywanego przejazdu po drodze krajowej, co skutkowało naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Ponadto na podstawie informacji zgromadzonych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK) ustalono, że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu przekracza 3,5 tony, a jego posiadaczem w chwili powstania naruszenia była Strona.

Organ wyjaśnił również, że odcinek drogi krajowej, po której ustalono poruszanie się kontrolowanego pojazdu 7 czerwca 2018 r., został wyszczególniony w zał. 1 pkt 12 lit. c - węzeł "(...)" do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej.

Mając na względzie powyższe okoliczności stwierdzono, że korzystająca z drogi publicznej 7 czerwca 2018 r. naruszyła obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej. Konsekwencją tego było nałożenie na Stronę kary pieniężnej w wysokości 1 500 zł stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p.

GITD dodał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że korzystająca z dróg publicznych zawarła umowę z podmiotem pobierającym opłatę elektroniczną. Jednakże wniesiona przez stronę przedpłata nie pokryła w całości należności wynikających z dokonanych przejazdów. Z analizy materiału dowodowego, a przede wszystkim z zapisu ewidencyjnego "(...)"w sposób niebudzący wątpliwości wynika, zdaniem organu, że opłata elektroniczna za przejazd pojazdu o numerze rejestracyjnym "(...)" w dniu 7 czerwca 2018 r. po drodze ekspresowej "(...)" o godzinie 20:24:39 nie została uiszczona. Przyczyną nieuiszczenia opłaty był brak środków na koncie użytkownika.

Organ, ponownie rozpoznając sprawę stwierdziła, iż okoliczności podniesione przez Stronę nie mogą stanowić podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Okoliczności te nie wypełniają bowiem przesłanek pozwalających na umorzenie postępowania administracyjnego lub odstąpienie od nałożenia kary, o których w art. 189e i art. 189f § 1 pkt 1 i pkt 2 K.p.a.

Organ nie uznał zatem wyjaśnień Strony, że kierowca, który zakupił urządzenie viabox do pojazdu o numerze rejestracyjnym "(...)" nie miał informacji oraz kontroli co stanu środków pieniężnych na koncie i myślał, że wpłacona kwota wystarczy na dojechanie do "(...)". Organ wskazał, że Strona mogła skorzystać ze strony internetowej Viatoll, na której można obliczyć potrzebną kwotę na przejechanie określonego odcinka drogi. Spółka jako profesjonalny podmiot działający na rynku powinna zadbać, aby na koncie w systemie Viatoll znajdowały się środki pozwalające na uiszczenie opłaty elektronicznej za korzystanie z płatnych odcinków dróg.

Zdaniem GITD, Strona nie zadbała o to, żeby na jej koncie w systemie Viatoll znalazły się środki pieniężne w wysokości pozwalającej na uiszczenie opłaty elektronicznej za planowany przejazd. Jedynym obowiązkiem Strony było doładowanie konta w systemie Viatoll. Wniesienie przedpłaty powinno nastąpić przed wjazdem na drogę płatną, co wyraźnie wynika z § 7 ust. 1 ww. rozporządzenia z dnia 27 sierpnia 2015 r.

Pismem z 1 kwietnia 2019 r. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję GITD z "(...)" marca 2019 r., wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów według norm przepisanych. Skarżący podniósł w skardze, że będąc właścicielem spornego pojazdu, nie był w dniu przejazdu (7czerwca 2018 r.) dysponentem tego pojazdu, a kierowca pojazdu nie był nigdy pracownikiem Spółki. Skarżący stwierdził, że posiadaczem pojazdu w 7 czerwca 2018 r., na podstawie umowy użyczenia zawartej w 1 czerwca 2018 r., była spółka "(...)"sp.zo.o. z siedzibą w "(...)", której pracownikiem etatowym i kierowcą tej spółki posiadającej licencję transportową, był kierowca prowadzący pojazd.

Spółka podniosła, że nie jest stroną w niniejszej sprawie.

W piśmie z 2 września 2019 r., Strona doda, że nie nabyła nigdy urządzenia viaBox dla pojazdu "(...)". Na pojazd "(...)"zostało nabyte urządzenie na inną spółkę która umowę z systemam viaTOLL podpisała z datą 4 lipca 2011 r., nr umowy "(...)" i dodała do swojego taboru pojazd "(...)". W roku 2011 r., kiedy to była podpisana umowa "(...)" Spółka jeszcze nie istniała.

W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Odnośnie zarzutów skargi organ podniósł, że Strona na żadnym etapie postępowania administracyjnego nie wskazywała, że nie była posiadaczem pojazdu w dniu popełnienia naruszenia. W konsekwencji organ uznał tą okoliczność za bezsporną. Strona zakwestionowała fakt bycia posiadaczem pojazdu w dniu popełnienia naruszenia dopiero na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w konsekwencji, organ uznał, że prawidłowo wskazał w zaskarżonej decyzji, opierając się na materiale dowodowym zgromadzonym w przedmiotowej sprawie, iż nastąpiło naruszenie w postaci nieuiszczenia stosownej opłaty elektronicznej za przejazd po płatnym odcinku drogi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja narusza przepisów prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie.

Wychodząc od analizy regulacji prawnej mającej zastosowanie w niniejszej sprawie należy wskazać, że obowiązek ponoszenia opłaty elektronicznej wynika z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., zgodnie z którym "Korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony (...)". Według art. 13ha ust. 1 u.d.p., "Opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, zwana dalej "opłatą elektroniczną", jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6", to jest w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Z art. 13ha ust. 3 u.d.p., jak i przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 13ha ust. 6 tej ustawy wynika, że powyższa opłata elektroniczna pobierana jest za przejazd po płatnych drogach krajowych lub ich odcinkach pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Stosownie natomiast do treści art. 13k ust. 1 u.d.p., "Za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, wymierza się karę pieniężną w wysokości: 1) 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy; 2) 1500 zł - w pozostałych przypadkach." Z regulacji tej wynika, że pozostałe przypadki, o których mowa w pkt 2 tego przepisu, odnoszą się do samochodów ciężarowych.

Zgodnie z art. 13k ust. 4 u.d.p., "Kary pieniężne, o których mowa w ust. 1 oraz ust. 2 pkt 2, wymierza się właścicielowi pojazdu samochodowego, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, a jeśli pojazdem jest zespół pojazdów to właścicielowi pojazdu złączonego z przyczepą lub naczepą. Jeżeli właściciel nie jest posiadaczem pojazdu to kary nakłada się na podmiot, na rzecz którego przeniesiono posiadanie tego pojazdu."

W niniejszej sprawie organ ustalił, że 7 czerwca 2018 r. o godzinie 20:24:39 miał miejsce przejazd pojazdu o numerze rejestracyjnym "(...)", którego posiadaczem był Skarżący, po drodze ekspresowej "(...)" na płatnym odcinku – "(...)" bez uiszczenia należnej opłaty elektronicznej z powodu braku środków na koncie użytkownika.

W skardze Skarżący podniósł, że nie był posiadaczem w dniu spornego przejazdu pojazdu, który miał znajdować się w dyspozycji innego podmiotu – spółki "(...)"sp.zo.o. z siedzibą w "(...)".

Jak wynika z art. 13k ust. 4 u.d.p., karę pieniężną za brak uiszczenia należnej opłaty elektronicznej wymierza się właścicielowi pojazdu samochodowego, chyba, że nie jest on posiadaczem pojazdu, wówczas karę nakłada się na posiadacza pojazdu. W świetle tej regulacji kluczową kwestią podlegającą ustaleniu przez organ jest identyfikacja strony postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za nieuiszczenie należnej opłaty elektronicznej, a więc ustalenie kto jest właścicielem pojazdu, którym dokonano przejazdu po płatnym odcinku drogi bez uiszczenia opłaty elektronicznej, a jeżeli właściciel nie jest posiadaczem tego pojazdu, ustalenie kto jest posiadaczem tego pojazdu.

Należy wyjaśnić, że nadesłana przez Skarżącego przy skardze kopia protokołu przekazania spornego pojazdu na okres od 1 czerwca 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. spółce "(...)", jak również wydruk ze strony ViaToll dotyczący przejazdu spornego pojazdu po płatnych odcinkach dróg w dniach 2 i 3 lipca 2018 r., nadesłany przy piśmie z 2 września 2019 r. nie mogą stanowić dokumentów potwierdzających okoliczności podniesione w skardze, ponieważ nie stanowią oryginałów tych dokumentów. Niemniej jednak, analiza materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych sprawy, nie pozwala na jednoznaczne wskazanie, kto był posiadaczem spornego pojazdu w dniu przejazdu, a zatem nie pozwala jednoznacznie rozstrzygnąć, czy organ prawidłowo ustalił stronę niniejszego postępowania administracyjnego. Na podstawie znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy wydruku ze strony CEPiK, z którego wynika, że 10 kwietnia 2018 r. doszło do zmiany posiadacze spornego pojazdu co zostało odnotowane 1 czerwca 2018 r., nie można jednoznacznie ustalić, czy Skarżący był 7 czerwca 2018 r. posiadaczem spornego pojazdu. Także dokument sporządzony przez GITD zawierający informacje zarejestrowane w ramach kontroli oraz dane uzyskane automatycznie z CEPiK, z którego wynika, że właścicielem od 10 kwietnia 2018 r. spornego pojazdu jest firma "(...)", a posiadaczem Spółka, nie potwierdza, że 7 czerwca 2018 r., czyli w dniu spornego przejazdu posiadaczem pojazdu był Skarżący.

Wprawdzie w trakcie postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie Strona nie kwestionowała, że w dniu przejazdu była posiadaczem spornego pojazdu, jednak wobec podniesionych zarzutów w skardze, na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez GITD nie można stwierdzić, że organ prawidłowo ustalił stronę niniejszego postępowania. Stanowi to naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ nie podjął bowiem wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i nie zebrał wyczerpującego materiału dowodowego pozwalającego na ustalenia posiadacza spornego pojazdu w dniu przejazdu. W świetle natomiast zgromadzonego materiału dowodowego, przyjęcie, że posiadacza spornego pojazdu w dniu przejazdu był Skarżący wykraczało poza zasadę swobodnej oceny dowodów. Uchybienia te mogły doprowadzić do nieprawidłowego ustalenia strony niniejszego postępowania administracyjnego i nałożenia kary pieniężnej na niewłaściwy podmiot.

GITD rozpatrując ponownie sprawę podejmie niezbędne czynności mające na celu ustalenie posiadacza spornego pojazdu w dniu przejazdu, w tym wystąpi do podmiotu wskazanego przez Skarżącego z zapytaniem, czy w dniu przejazdu był posiadaczem spornego pojazdu, wystąpi do operatora o przesłanie umowy zawartej w związku z nabyciem urządzenia viabox na sporny pojazd w dniu przedmiotowego przejazdu, w razie konieczności przesłucha kierowcę pojazdu, który dokonał spornego przejazdu, w celu ustalenia strony postępowania administracyjnego.

Z uwagi na wskazane powyżej naruszenia przepisów postępowania, Sąd w myśl art.145 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 tej ustawy.