Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Ka 2376/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2005-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach, Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Asesor WSA Barbara Orzepowska-Kyć (spr.), Protokolant Ewa Olender, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2005 r. sprawy ze skargi M.Ż. "A" w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie weryfikacji zgłoszenia celnego co do pochodzenia towaru, wymiaru należności celnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną tu decyzją z [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w C. uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. z [...] r. nr [...] uznające za nieprawidłowe zgłoszenie celne z [...] r. nr [...] i określające kwotę wynikającą z długu celnego od importowanej z Republiki [...] odzieży w części dotyczącej pochodzenia towaru, stawki celnej i wysokości długu celnego, orzekając merytorycznie w tym zakresie.

Adresatem decyzji była M. Ż. działająca pod firmą "A" w B.. W podstawie prawnej decyzji powołano przepisy art. 233 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art. 13

§ 1, § 3 pkt 2, art. 19, art. 83 i art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny ( tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2000 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej oraz ust. 1b, ust. 3, ust. 10 części pierwszej A Postanowień wstępnych Taryfy celnej stanowiącej załącznik do tego rozporządzenia ( Dz. U. Nr 119, poz. 1253), § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia ( Dz. U. Nr 130, poz. 851 ze zm.), zaś w jej uzasadnieniu przedstawiono następujący stan faktyczny oraz argumentację prawną:

W dniu [...] roku, zgodnie z dokumentem SAD nr [...] importer zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym przywiezioną z Republiki [...] odzież deklarując [...] pochodzenie towaru i obniżoną stawkę celną w wysokości 0 % wartości celnej towaru. Jako dowód pochodzenia towaru z [...] wymagany dla zastosowania obniżonej stawki załączono deklaracje na fakturach nr [...], nr [...], nr [...] z [...] 2002 r. Naczelnik Urzędu Celnego w B. objął towar wnioskowaną procedurą i dopuścił go do obrotu na polskim obszarze celnym na warunkach określonych w zgłoszeniu.

W oparciu o art. 32 pkt 1 i 3 Protokołu Nr 7 do Środkowoeuropejskiej Umowy o Wolnym Handlu ( CEFTA) z dnia 21 grudnia 1992 r. ( Dz. U. z 1994 r. Nr 129, poz. 637 ze zm.), polskie władze celne wystąpiły do [...] władz celnych, będących władzami kraju eksportu o udzielenie pomocy w sprawach celnych poprzez sprawdzenie i ustalenie rzeczywistego kraju pochodzenia towaru objętego deklaracją na fakturze.

W piśmie z dnia [...] 2002 roku [...] władze celne poinformowały, że eksporterzy Firma "B" i "C" "D" i "E" nie prowadzą działalności pod podanymi na fakturach adresami, dlatego nie ma możliwości dodatkowego zbadania pochodzenia towarów, nadto podjęto działania mające na celu wykreślenie tych firm "B", "C" i "D" z rejestru sądowego, zaś firma "E" z dniem [...] 2002 r. została wykreślona z rejestru przez Sąd.

Wobec tych faktów, Dyrektor Urzędu Celnego w C. uznał, że brak było podstaw do zastosowania preferencji celnych. Uwzględnił jednak to, że firmy były zarejestrowane na [...] w latach poprzedzających weryfikację, jak również to, że nie stwierdzono jednoznacznie, iż faktury są fałszywe. Przyjęto zatem niepreferencyjne pochodzenie [...] importowanego towaru i zastosowano stawkę celną autonomiczną 60%.

Organ odwoławczy przypomniał ponadto, że zgodnie z art. 32 pkt 1 Protokołu Nr 7 Umowy CEFTA, weryfikacji dokonują władze celne kraju eksportu. W tym celu mają prawo zażądać każdego dowodu, przeprowadzić kontrolę ksiąg rachunkowych eksportera oraz każdą inną kontrolę którą uznają za właściwą. Przepisy Protokołu Nr 7 Umowy CEFTA nie wymagają uzasadnienia wyniku weryfikacji, ani wyjaśnienia w oparciu o jakie zasady, władze celne kraju eksportu przeprowadziły weryfikację. Oznacza to, że polskie organy celne nie mają możliwości ingerowania w metody działania [...] służb sprawdzających, ani kwestionowania uzyskanych oficjalną drogą wyników weryfikacji.

Zgodnie z treścią art. 32 pkt 5 Protokołu Nr 7 Umowy CEFTA władze celne występujące z wnioskiem o weryfikację będą informowane o wynikach weryfikacji najszybciej jak to możliwe. Wyniki te muszą być takie, żeby umożliwiły wyraźne ustalenie, czy dokumenty są autentyczne i czy sprawdzane produkty można uznać za pochodzące z Państw Umowy CEFTA lub Polski lub innego kraju wymienionego w art. 4 i czy spełniają inne wymogi niniejszego Protokołu.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego strona skarżąca wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzuciła bezkrytyczne przyjęcie przez polskie organy celne wyniku weryfikacji dokonanej przez [...] władze celne, a to w sytuacji, kiedy te czynności nie wykazały, że towar nie posiada [...] statusu pochodzenia. Kontynuując wywód stwierdziła, że polskie władze celne nie wykazały istnienia uzasadnionych wątpliwości uzasadniających przeprowadzenie weryfikacji. Skoro [...] władze celne nie wyjaśniły istniejących wątpliwości, polskie organy celne naruszyły art.32 § 1 i art. 33 Protokołu Nr 7 do Umowy CEFTA oraz art. 191, art. 121 i art. 122 ustawy Ordynacja podatkowa. Skarżąca zwróciła uwagę na to, że [...] władze celne oświadczyły, że nie zakończyły jeszcze czynności kontrolnych, co oznacza, iż polskie władze celne winny były oczekiwać na kolejne informacje. Podniosła również, że organy celne przerzucają na eksportera winę za prawidłowość złożonej przez niego deklaracji potwierdzającej status pochodzenia towaru i obciążają go skutkami finansowymi, co narusza przepisy Protokołu Nr 7 do Umowy CEFTA, albowiem zgodnie z Umową za te czynności odpowiada eksporter.

Przy piśmie procesowym z [...] 2004 r. strona skarżąca przedłożyła kserokopię zaświadczeń wydanych przez [...] Sądy Rejestrowe dotyczące firm "B", "C" , "D" i "E" wraz z tłumaczeniami.

Na rozprawie pełnomocnik strony skarżącej przedłożył pismo procesowe, w którym oprócz argumentacji przedłożonej już w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Katowicach podniósł zarzut naruszenia art. 180 § 1, art. 187

§ 1, art. 191 § 1, art. 210 § 1 pkt 6, art. 145 § 2 w zw. z art. 136 i art. 165 § 1 i § 2 i

§ 4 ustawy Ordynacja podatkowa. Zdaniem strony skarżącej naruszenie przepisów procesowych nastąpiło poprzez niedoręczenie przez Naczelnika Urzędu Celnego w B. postanowienia z dnia [...] r. o wszczęciu postępowania celnego, pełnomocnikowi skarżącej – jakim była Agencja Celna "[...]".

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Odnosząc się do zarzutów wyjaśnił, że nie naruszono przepisów ustawy Ordynacja podatkowa, jak również art. 32 § 1 i art. 33 Protokołu nr 7 do Środkowoeuropejskiej Umowy o Wolnym Handlu (CEFTA). W tej sprawie środkiem dowodowym jest urzędowy dokument [...] władz celnych, który jest dokumentem wiążącym polskie władze celne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy stwierdzić, iż z dniem 1 stycznia 2004 r. weszły w życie ustawy reformujące sądownictwo administracyjne, tj. ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1276), ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) i ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). W myśl art. 97 § 1 ostatniej z powołanych ustaw sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie w nich nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości ( Dz. U. nr 72, poz. 652) dla obszaru województwa śląskiego został utworzony Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach.

W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga M. Ż., wbrew zawartym w niej twierdzeniom nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, że w całości chybiony jest zarzut dotyczący zakwestionowania przez organy celne prawidłowości udokumentowania przez skarżącą preferencyjnego pochodzenia importowanego towaru z terenu Republiki [...], co miało uzasadniać zastosowanie wobec tego towaru preferencyjnej zerowej stawki celnej. W tym zaś zakresie Sąd w pełni podziela wywód prawny zawarty w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Należy przypomnieć, że art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa formułuje jedną z podstawowych zasad postępowania dowodowego – zasadę swobodnej oceny dowodów. Zgodnie z tym przepisem "Organ podatkowy ocenia na podstawie zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona". Oznacza to, że organ administracji państwowej w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego. W teorii prawa podkreśla się, że swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana z uwzględnieniem norm prawa procesowego i z zachowaniem reguł tej oceny. Reguły te polegają na tym, że:

- należy opierać się na materiale dowodowym zgromadzonym w toku

postępowania,

- materiał ten musi być poddany wszechstronnej ocenie,

- ocena ta powinna odnosić się do poszczególnych dowodów z uwzględnie-

niem ich znaczenia dla sprawy.

Rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ( tak B. Adamiak w "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 1996 r., str. 376 – 378). Dopóki granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone Sąd nie ma podstaw do podważenia dokonanych w ten sposób ustaleń. Tak też było w niniejszej sprawie. Organ odwoławczy rozważył całość zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie pomijając żadnego z jego elementów. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szczegółowo uzasadnił, dlaczego dowody i okoliczności podnoszone przez skarżącą nie dają podstaw do przyjęcia, że sporny towar miał preferencyjne pochodzenie z Republiki [...].

W związku z powyższym, szczególnego zaakcentowania wymaga zagadnienie mocy dowodowej wyniku weryfikacji, jakiej na żądanie polskich władz celnych działających w ramach uprawnień wynikających z art. 83 § 1 – 3 ustawy Kodeks celny przeprowadzają władze celne kraju importu. Zgodnie z art. 32 pkt Protokołu nr 7 Umowy CEFTA władze celne występujące z wnioskiem o weryfikację dokumentów wymienionych w art. 83 § 3 ustawy Kodeks celny będą informowane o wynikach weryfikacji najszybciej jak to możliwe. Wyniki muszą być takie, aby umożliwiły wyraźne ustalenie, czy dokumenty są autentyczne i czy sprawdzane produkty można uznać za pochodzące z kraju członkowskiego CEFTA lub Polski lub innego kraju wymienionego w art. 4 i czy spełniają inne wymogi tego Protokołu. W tych tylko ramach możliwa jest ocena przydatności dowodowej owej weryfikacji.

Przepisy Protokołu nr 7 mające zastosowanie w sprawie nie wymagają zaś uzasadnienia wyniku weryfikacji, a tym bardziej wyjaśnienia w oparciu o jakie zasady władze celne kraju eksportu przeprowadziły weryfikację, Polskie organy celne nie mają prawa kwestionowania uzyskanych oficjalną drogą wyników weryfikacji, ani tym bardziej domagania się od władz weryfikujących, czyli władz celnych kraju eksportu udowodnienia, że weryfikacja została przeprowadzona zgodnie z przepisami obowiązującymi w tym kraju.

W tym kontekście należy podkreślić, że za ugruntowane należy uznać orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego sprowadzające się do tezy, którą można zgeneralizować w ten sposób, że wynik weryfikacji dowodu pochodzenia nie podlega ocenie organów celnych kraju importu i jest dla nich wiążący ( por. wyroki NSA w sprawach o sygn. akt – I SA/Kr 1664/98, SA/Wr 290-295/99, I SA/Ka 1082/99, I SA/Gd 1506/97, SA/Rz 153/98, I SA/Ka 2209/97, I SA/Sz 1016/98).

W zakresie w jakim omawiany wynik weryfikacji poddaje się ocenie organów celnych kraju, który o taką weryfikację wystąpił, należy stwierdzić, iż w rozpoznawanej sprawie wynik weryfikacji spełniał wszelkie wymogi Protokołu nr 7 Umowy CEFTA. Treść tego wyniku weryfikacji jest bowiem taka, że w pełni umożliwiała wyraźne ustalenie, że będące przedmiotem importu towary nie można uznać za pochodzące z Republiki [...], ponieważ pod wskazanym adresem nie było siedziby eksportera, co z kolei uniemożliwiało zbadanie autentyczności deklaracji na fakturze dokumentującej pochodzenie towaru.

Wszystko to prowadzi do jednoznacznej konstatacji, że omawiany wynik weryfikacji spełniał wszelkie wymogi Protokołu nr 7 Umowy CEFTA i wiązał polskie organy celne. Wynika zaś z niego, iż nie można jednoznacznie stwierdzić, że deklaracja na fakturze przedstawionej przy odprawie celnej była wystawiona legalnie. To zaś z kolei, po uwzględnieniu treści art. 13 i art. 16 Protokołu nr 7 Umowy CEFTA w powiązaniu z przepisami stanowiącymi, że dowodami pochodzenia wymaganymi dla zastosowania obniżonej stawki celnej mogą być wyłącznie świadectwo przewozowe ERU 1 lub deklaracja eksportera na fakturze, prowadzi do oczywistego wniosku, że dla rozstrzygnięcia o pochodzeniu towaru uzasadniającym stosowanie obniżonej stawki celnej nie mają żadnego prawnego znaczenia jakiekolwiek inne dokumenty.

Reasumując, przedstawiony stan faktyczny oceniany na tle obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji stanu prawnego nie dostarczył podstaw do uznania, by sprowadzony przez skarżącą towar podlegał preferencyjnej ( obniżonej stawce) celnej z tytułu pochodzenia z Republiki [...].

Na uwzględnienie, nie zasługiwały także zarzuty strony skarżącej, zawarte w piśmie procesowym złożonym przez pełnomocnika na rozprawie. Zasadnicza część tych zarzutów pokrywała się z zarzutami podniesionymi w skardze zaś zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego, polegający na niedoręczeniu postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] r. o wszczęciu postępowania Agencji Celnej [...] – pełnomocnikowi skarżącej, nie ma istotnego wpływu na wynik postępowania. Słabością tego zarzutu jest, że strona skarżąca nie wskazała na ewentualny wpływ tego zarzutu na wynik postępowania.

Należy zatem wykazać istnienie związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy. Przywołać w tym miejscu można wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 1984 r. I SA 508/84 ( ONSA 1984/2 poz. 100), w którym za naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, uznano sytuację, że na podstawie stanu faktycznego wynikającego z akt administracyjnych nie można stwierdzić, czy rozstrzygniecie sprawy przez organ administracji jest zgodne z prawem oraz wyrok z dnia 25 czerwca 1985 r. I SA 281/85 ( OSPiKA 1986/9-10 poz. 178 ) zgodnie z którym przez "inne naruszenie" przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy należy rozumieć takie naruszenie przepisów proceduralnych, które gdyby nie nastąpiło w sprawie, zapadłaby najprawdopodobniej decyzja innej treści.

Odnosząc te zasady do realiów niniejszej sprawy należy wskazać, że podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji byłaby sytuacja, w której strona skarżąca uprawdopodobniałaby istnienie związku przyczynowego między naruszeniem przez organ odwoławczy obowiązku doręczenia pełnomocnikowi strony postanowienia a ograniczeniem jej praw w toczącym się postępowaniu celnym. Strona uczestniczyła we wszystkich etapach postępowania w terminie wnosiła odwołania od decyzji organów celnych i ustanowiła nowego pełnomocnika w sprawie.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).