Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 170/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2018-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 pkt 4a
journal: Dz.U. 2017 poz 1261
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej - tekst jedn.
article: par. 5 ust. 1 i 2, par. 6 ust. 1 i 2, par. 6 ust. 3, par. 8 ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity
article: art. 235 (1), art. 235 (2), art. 235  ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 1974 nr 24 poz 141
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.), Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością [...] na decyzję Inspektora Sanitarnego z dnia 12 stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 12 stycznia 2018 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (w podstawie prawnej decyzji nie wskazano daty aktu prawnego oraz publikatora – przyp. Sądu; dalej w skrócie jako: "k.p.a."), art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1261) oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 1367) [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...], po rozpatrzeniu odwołania B. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej zwanej "spółką" albo "skarżącą") od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia 14 listopada 2017 r. nr [...] o stwierdzeniu choroby zawodowej u pracownika odwołującej I. C., utrzymał w mocy zakwestionowaną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ wskazał, że postępowanie w niniejszej sprawie zainicjowane zostało zgłoszeniem podejrzenia choroby zawodowej dokonanym przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...] (dalej w skrócie jako "WOMP").

W ocenie organu odwoławczego decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia 14 listopada 2017 r. nr [...] o stwierdzeniu choroby zawodowej u I. C. została wydana na podstawie wyczerpująco zebranego i rozpatrzonego materiału dowodowego, z którego wynika, że rozpoznana u wyżej wymienionej choroba mieści się w katalogu chorób zawodowych i powstała w związku z wykonywaną przez nią pracą.

W tym zakresie organy oparły się na karcie oceny narażenia zawodowego sporządzonej w dniu 28 sierpnia 2017 r. na podstawie zgromadzonego w aktach materiału dowodowego oraz orzeczeniu lekarskim Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] z dnia 16 sierpnia 2017 r. nr [...] o rozpoznaniu u I. C. choroby zawodowej – zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Organ odwoławczy wskazał, że z karty oceny narażenia zawodowego wynika, że I. C. w latach 1977 - 1985 pracowała w gospodarstwie rolnym rodziców. Następnie, to jest w okresie od marca 2000 r. do listopada 2000 r. oraz od kwietnia 2001 r. do października 2001 r., wyżej wymieniona była zatrudniona na stanowisku robotnika terenów zieleni w A. Sp. z o.o. w [...]. W latach 1985 - 2000 oraz 2001 - 2011 I. C. pozostawała bezrobotna. Od lutego 2011 r. jest zaś zatrudniona w skarżącej spółce, zajmując kolejno stanowiska pracownika od konfekcji produktów sezonowych i pracownika konfekcyjnego. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] ustalił przy tym, że narażenie zawodowe - ze względu na sposób wykonywania pracy obciążający kończyny górne - występowało jedynie w ostatnim zakładzie pracy I. C. W pozostałych zakładach pracy takie narażenie nie występowało.

Organ wskazał, że do obowiązków służbowych I. C. w trakcie zatrudnienia w B. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] należały: konfekcja produktu końcowego, foliowanie i kompletowanie, zgrzewanie zestawów kosmetyków folią termokurczliwą, składanie i pakowanie kartonów, zakładanie folii do zgrzewarek, sprawdzanie stanu przyjętych kosmetyków i rozliczenie raportów, przewożenie kartonów zbiorczych wózkami ręcznymi paletowymi, foliowanie zestawów i pojedynczych produktów końcowych w zgrzewki, etykietowanie, przyjmowanie kartonów z magazynu i przekazywanie gotowych, zgrzanych kartonów do magazynu, mycie, dezynfekcja i odkurzanie. Z karty oceny narażenia zawodowego wynika, że czynności zawodowe związane z obsługą półautomatu, zgrzewarki ręcznej oraz automatu do zestawów świątecznych związane były z zaangażowaniem nadgarstków i palców w obu rękach (liczne powtarzalne ruchy monotypowe – ruch obrotowy, zginania i prostowania w stawach nadgarstkowych).

Organ odwoławczy podniósł, że nie można podzielić podniesionego w odwołaniu zarzutu spółki w zakresie nienależytego przeprowadzenia postępowania dowodowego w odniesieniu do narażenia zawodowego i sposobu wykonywania pracy przez I. C. Przy opracowywaniu karty narażenia zawodowego organ pierwszej instancji zgromadził bowiem obszerny materiał dowodowy i wziął pod uwagę informacje zawarte w protokole przyjęcia wyjaśnienia wniesionego ustnie przez I. C. w dniu 12 grudnia 2016 r., informacje przekazane przez B. Sp. z o.o. (pismo z dnia 29 grudnia 2016 r.), informacje przekazane przez A. Sp. z o.o. w [...] (pismo z dnia 9 stycznia 2017 r.) oraz informacje zawarte w orzeczeniu lekarskim WOMP z dnia 16 sierpnia 2017 r. nr [...]. Dodatkowo, organ pierwszej instancji uzupełnił materiał dowodowy o protokół wizytacji zakładu pracy, przeprowadzonej w dniu 2 czerwca 2017 r. w skarżącej spółce (Zakładzie Nr 2 w K.) przez przedstawicieli Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] oraz Powiatowego Państwowego Inspektora Sanitarnego w P.

Organ odwoławczy nie podzielił zarzutów strony, w ocenie której w sprawie nie zostały wyjaśnione nieścisłości wynikające z orzeczenia lekarskiego WOMP z dnia 16 sierpnia 2017 r. nr [...]. W tym zakresie wskazano, że karta oceny narażenia zawodowego jest sporządzana na różnych etapach postępowania. W przedmiotowym postępowaniu w dniu 1 sierpnia 2017 r. sporządzona została karta narażenia zawodowego I. C. przez lekarza zatrudnionego w jednostce orzeczniczej I stopnia. Następnie, to jest w dniu 28 sierpnia 2017 r., karta oceny narażenia zawodowego została odrębnie sporządzona przez upoważnionego przedstawiciela Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...]. Zgodnie zaś z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, jednostka orzecznicza zobowiązana jest przekazać właściwemu państwowemu inspektorowi sanitarnemu jedynie orzeczenie lekarskie. Zatem w aktach sprawy nie gromadzi się karty oceny narażenia zawodowego sporządzonej przez lekarza orzecznika, dokumentacji medycznej pracownika, ani wyników badań lekarskich, na podstawie których wydane zostało orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej lub braku podstaw do jej rozpoznania. Ustalenia dotyczące narażenia zawodowego dokonane zarówno przez jednostkę orzecznicza I stopnia, jak i organ pierwszej instancji są przy tym tożsame.

Organ odwoławczy wskazał nadto, że zgodnie z wykazem chorób zawodowych ustalony okres wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych, upoważniających do rozpoznania choroby zawodowej po zakończeniu narażenia zawodowego, dla zespołu cieśni nadgarstka wynosi tylko jeden rok. Pierwsze udokumentowane objawy tej choroby u I. C. wystąpiły dopiero w 2016 r., a więc w okresie zatrudnienia w B. Sp. z o.o. Przed zatrudnieniem w tej spółce I. C. pozostawała przez okres około 9 lat bezrobotna, co jednoznacznie wskazuje na brak narażenia zawodowego związanego ze sposobem wykonywania pracy. Wykonywanie w toku zatrudnienia w B. Sp. z o.o. czynności monotypowych związanych z obsługą półautomatu (dla którego dniówka zadaniowa wynosi 2.400 zgrzewek w ciągu 8 godzin), zgrzewarki ręcznej (dla której dniówka zadaniowa wynosi 900 – 1.000 zgrzewek w ciągu 8 godzin) oraz automatu do zestawów świątecznych (dla którego dniówka zadaniowa wynosi 1.000 zgrzewek na 8 godzin) powoduje długotrwałe wykonywanie powtarzalnych ruchów kończyn górnych (obrotowych, zginania i prostowania nadgarstków). Wobec powyższych ustaleń bez znaczenia dla sprawy pozostaje fakt wykonania przez pracodawcę oceny ergonomicznej na stanowiskach pracy.

Organ podkreślił również, że nie ma kompetencji do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej. Orzeczenie lekarskie z dnia 16 sierpnia 2017 r. nr [...] zostało wydane przez uprawnionego lekarza, zatrudnionego w jednostce orzeczniczej upoważnionej do rozpoznawania choroby zawodowej i nie budzi zastrzeżeń. WOMP w [...] w oparciu o dokumentację medyczną oraz przeprowadzone specjalistyczne badania neurologiczne, potwierdził wystąpienie u I. C. zespołu cieśni nadgarstka, uznając etiologię zawodową tego schorzenia. Wystąpienie udokumentowanych objawów tej choroby w okresie zatrudnienia w skarżącej spółce oraz analiza czynności zawodowych wykonywanych przez I. C. pozwala na przyjęcie, że pacjentka była narażona na sposób wykonywania pracy nadmiernie obciążający kończyny górne w obrębie nadgarstków.

[...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] skonstatował ponadto, że warunkiem stwierdzenia choroby zawodowej jest rozpoznanie jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych w okresie, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym i wykazanie bezsporne lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. W ocenie organu odwoławczego - mając na wadze opisany wyżej materiał dowodowy sprawy - oba te warunki zostały w realiach rozpatrywanej sprawy spełnione. Tym samym decyzję organu pierwszej instancji należało uznać za w pełni prawidłową.

W skardze na powyższą decyzję organu odwoławczego skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku B. Sp. z o.o. w [...] wniosła o uchylenie decyzji [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

W skardze podniesiono zarzuty dotyczące naruszenia przez organy prawa procesowego i materialnego, to jest:

1) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w oparciu o niepełny materiał dowodowy oraz zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym zaniechanie dołączenia do akt sprawy dokumentów niezbędnych do prawidłowego rozpoznania sprawy, to jest m. in. karty oceny narażania zawodowego z dnia 1 sierpnia 2017 r.;

2) art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., którego skutkiem było bezpodstawne utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, polegające na:

- niezastosowaniu przepisu § 6 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych i w konsekwencji wydanie wadliwej decyzji wyłącznie w oparciu o orzeczenie lekarskie bez odniesienia do pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na powstanie choroby;

- niezastosowaniu przepisu § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych poprzez niepodjęcie niezbędnych czynności zmierzających do uzupełnienia materiału dowodowego w przedstawionym wyżej zakresie i w konsekwencji wydanie wadliwej decyzji w oparciu o niepełny materiał dowodowy sprawy;

3) art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., którego skutkiem było bezpodstawne utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, polegające na błędnej ocenie materiału dowodowego sprawy poprzez wadliwe uznanie "bezsporności" tudzież "wysokiego prawdopodobieństwa" spowodowania choroby w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym", a w konsekwencji niewłaściwym zastosowaniem art. 2351 ustawy - Kodeks pracy, podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego wskazuje, że brak było wyżej wskazanych przesłanek dla ustalenia narażenia zawodowego u skarżącej spółki, a tym samym brak podstaw do zastosowania art. 2351 ustawy - Kodeks pracy;

4) art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów przy ustalaniu zarówno przyczyn wystąpienia schorzenia, jak i stopnia narażenia narażania zawodowego na zajmowanym przez I. C. stanowisku pracy oraz nieprawidłowe rozpatrzenie całości materiału dowodowego;

5) art. 2351 ustawy - Kodeks pracy poprzez jego błędną wykładnię i ustalenie, że dla uznania danej choroby za chorobę zawodową wystarczy stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie choroby, a nie ustalenie, że warunki te ją spowodowały;

6) § 6 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych poprzez jego niezastosowanie i pominięcie ustalenia pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na powstanie choroby;

7) § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych poprzez jego niezastosowanie, pomimo iż materiał dowodowy w sprawie był niewystarczający do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej.

W uzasadnieniu skargi B. Sp. z o.o. wskazała, że nie zgadza się z zawartymi w zaskarżonej decyzji stwierdzeniami. Powielając zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji spółka zaakcentowała, że organy obu instancji błędnie oceniły zebrany materiał uznając w sposób bezsporny, że praca w B. Sp. z o.o. na stanowisku zajmowanym przez I. C. jest wykonywana w nadmiernym narażeniu.

W ocenie strony skarżącej, organ wydając zaskarżoną decyzję podtrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji w sposób nieprawidłowy dokonał oceny wskazanych przez skarżącą dowodów w postaci oceny uciążliwości wysiłku fizycznego metodą chronometrażowo - tabelaryczną według Lehmana oraz opinii Centralnego Instytutu Ochrony Pracy - Państwowego Instytutu Badawczego (dalej: CIOP) - uznając je jako niemiarodajne. Zdaniem organu pierwszej instancji przeprowadzona przez skarżącą spółkę metoda oceny ryzyka zawodowego na stanowisku pracownika konfekcyjnego jest nieprawidłowa, gdyż nie służy ocenie obciążania wywołanego monotypowością ruchów. Z kolei wyniki badań zawarte w opinii akredytowanej i niezależnej instytucji, która ryzyko dolegliwości przy obsłudze zgrzewarek określiła jako "średnie", zaś ocenę obciążenia pracą powtarzalną na stanowisku pracownika konfekcyjnego uznała jako "małe", nie zostały uznane przez organ jako przekonujące. Wyniki opinii sporządzonej przez CIOP (na skutek zapytania skierowanego do tejże instytucji celem określenia oceny narażania zawodowego na stanowisku zajmowanym przez I. C.) zostały przez organ zmarginalizowane i nie potraktowano ich z należytą uwagą.

Organ wydający decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej oraz organ odwoławczy podtrzymujący tę decyzję w mocy pominęły nadto dokumentację, która poświadcza, iż stopień narażenia zawodowego był niewielki. Jednocześnie ocena narażenia zawodowego I. C. wskazująca na nadmierne obciążenie kończyn górnych w obrębie nadgarstków została de facto sporządzona w oparciu o protokół wizytacji miejsca pracy i informacje uzyskane od samej zainteresowanej - I. C. W ocenie strony skarżącej, nie są to miarodajne dowody pozwalające ocenić, że warunki pracy w przedsiębiorstwie skarżącej spółki na stanowisku pracownika konfekcyjnego charakteryzowały się znacznym stopniem narażenia związanym ze sposobem wykonywania pracy.

W odpowiedzi na skargę [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W toku postępowania sądowego uczestnik postępowania I. C. nie zajęła stanowiska w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości rzeczowej ocenia zaskarżony akt z punktu widzenia jego zgodności z prawem, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zakwestionowanego aktu.

Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej w skrócie jako "p.p.s.a.") wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas w zależności od rodzaju naruszenia uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części, albo stwierdza jej nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przytoczona powyżej regulacja prawna nie pozostawia wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa.

Powołane regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania, którą jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie bada celowości czy też słuszności zaskarżonej decyzji. Nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją wówczas, gdy wiąże się ona z negatywnymi skutkami dla niej, bowiem związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. kontroli legalności zaskarżonego aktu sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej wykazało, że nie są one dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia 12 stycznia 2018 r. utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia 14 listopada 2017 r. orzekającą o stwierdzeniu u I. C. choroby zawodowej.

Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organy orzekły o rozpoznaniu choroby zawodowej - przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka (wymienionej w pozycji 20.1 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych).

Zgodnie z art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1666 ze zm.; dalej w skrócie jako "k.p.") za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Natomiast w myśl art. 2352 k.p. rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zatem stosownie do art. 2351 k.p. spełnienie dwóch wymogów: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Konstrukcja niniejszego przepisu przemawia więc za tym, że w przypadku pozytywnego ustalenia, iż stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, a jednocześnie ocena warunków pracy pozwala stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że praca była wykonywana w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej, to istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie (zob. w tej materii m.in.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2007 r.; sygn. akt II OSK 1039/06). Innymi słowy, choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z wykonywaną pracą - rodzajem, charakterem i warunkami jej wykonywania (por.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 czerwca 2016 r.; sygn. akt IV SA/Gl 181/16).

Postępowanie dotyczące uznania danego schorzenia za chorobę zawodową jest z kolei wieloetapowe i wielowątkowe. Obejmuje ono kolejno etapy zgłoszenia podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej z uwzględnieniem oceny narażenia zawodowego związanego z występowaniem w środowisku pracy czynników szkodliwych dla zdrowia, a także sposobem wykonywania pracy.

Podejrzenie choroby zawodowej to stan, w którym nastąpiło stwierdzenie objawów lub zmian patologicznych, które mogą mieć związek z czynnikiem szkodliwym występującym w środowisku pracy (na stanowisku pracy), bądź z istotą wykonywanej pracy (jej rodzajem). Podejrzenie choroby zawodowej podlega zgłoszeniu właściwemu państwowemu inspektorowi sanitarnemu oraz właściwemu okręgowemu inspektorowi pracy.

Zgodnie z art. 235 § 1 i 2 k.p. obowiązek zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej spoczywa na pracodawcy oraz lekarzu zatrudnionym w jednostce orzeczniczej. Ponadto takiego zgłoszenia może dokonać również każdy lekarz lub lekarz dentysta, który podczas wykonywania zawodu powziął takie podejrzenie (art. 235 § 21 k.p.), a także sam pracownik (art. 235 § 22 k.p.).

Wykaz chorób, a także sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i ich stwierdzania określa powołane wyżej rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

Zgodnie z § 8 ust. 1 wskazanego rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Pod poz. 20.1 tegoż rozporządzenia jako chorobę zawodową ujęto przewlekłą chorobę układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka.

W rozpoznawanej sprawie ustalono i wykazano, że I. C. rozpoczęła pracę w 1977 r. i do 1985 r. pracowała w gospodarstwie rolnym rodziców. Następnie, w latach 1985 - 2000 pozostawała bez pracy. W okresie od 29 marca 2000 r. do 15 listopada 2000 r. oraz od 3 kwietnia 2001 r. do 15 października 2001 r. pracowała w A. Sp. z o.o. w [...]. W okresie 2001 – 2011 r. była bezrobotna. Od 1 lutego 2011 r. I. C. pracuje w skarżącej firmie na stanowisku pracownik do konfekcji produktów sezonowych, następnie pracownik konfekcyjny. Prowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że wyżej wymieniona podczas wykonywania pracy zawodowej wykonywała powtarzalne czynności obciążające stawy nadgarstkowe, a zatem pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstka.

Kluczowe znaczenie dla ustalenia związku przyczynowo - skutkowego warunkującego możliwość stwierdzenia choroby zawodowej miało w przedmiotowej sprawie orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] z dnia 16 sierpnia 2017 r. nr [...] o rozpoznaniu u I. C. choroby zawodowej. W orzeczeniu lekarskim wydanym przez lekarza specjalistę medycyny pracy z WOMP w [...] stwierdzono wprost, że "pacjentka była narażona na sposób wykonywania pracy nadmiernie obciążającej kończyny górne w obrębie nadgarstków podczas zatrudnienia w [...] na obu zajmowanych stanowiskach pracy.'' Wykonywanie czynności zawodowych polegało na pracy "w postaci licznych, powtarzalnych ruchów monotypowych, nadmiernie obciążających nadgarstki podczas obsługi maszyn do konfekcjonowania kosmetyków", co stwarzało "narażenie na sposób wykonywania pracy obciążający kończyny górne w obrębie nadgarstków".

Należy w tym miejscu zaznaczyć, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażany jest pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w stosownym orzeczeniu lekarskim. Takie stanowisko zostało przedstawione m.in. w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2002 r. (sygn. akt OPS 3/02; publ. ONSA 2003/1/4) i zachowuje ono nadal aktualność. Każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią kwalifikowaną, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. Organ jest więc takim orzeczeniem związany i nie ma prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do rozpoznania odmiennego schorzenia. Wynika to z faktu, iż stanowi ono podstawowy wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej.

Wskazane powyżej związanie organu sanitarnego orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest wprawdzie tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, jako że podlega ono ocenie - jak każdy dowód w postępowaniu. Nie oznacza to jednak możliwości kwestionowania ujętego w orzeczeniu rozpoznania w sytuacji, gdy nie budzi ono wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Istotą związania, o którym mowa wyżej jest bowiem to, że organy administracji nie dysponując przeciwdowodami mogącymi wspomniane orzeczenia podważyć, nie mają w tym zakresie przesłanek do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia pracownika kształtuje się odmiennie niż ustalono w toku badań stanowiących podstawę tych orzeczeń (zob. w tej materii m.in.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2007 r.; sygn. akt II OSK 1078/06 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 maja 2007 r.; sygn. akt IV SA/Gl 794/06). Orzeczenie to jest szczególnym rodzajem dowodu, który w świetle przepisów ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego ma charakter opinii biegłego.

W świetle powyższych rozważań należy wskazać, że omawiane orzeczenie lekarskie stanowi kluczowy dowód w toku postępowania o stwierdzenie choroby zawodowej.

Oceniając z powyższej perspektywy orzeczenie lekarskie z dnia 16 sierpnia 2017 r. Sąd nie znalazł podstaw do jego zakwestionowania. Orzeczenie to przedstawia bowiem klarowny tok rozumowania lekarza wystawiającego z omówieniem i analizą określonych dokumentów oraz wskazaniem przeprowadzonych badań. Zawarte w orzeczeniu uwagi są spójne i logiczne, a także odpowiadają wymogom wynikającym z powołanego rozporządzenia.

Poza danymi wynikającymi z orzeczenia lekarskiego kluczowe znaczenie dla ustalenia związku przyczynowo skutkowego warunkującego możliwość stwierdzenia choroby zawodowej miała w przedmiotowej sprawie karta oceny narażenia zawodowego. Narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się w odniesieniu do sposobu wykonywania pracy – określenie stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz chronometraż czynności, które mogą powodować nadmierne obciążenie odpowiednich narządów lub układów organizmu ludzkiego (§ 6 ust. 2 pkt 5 powyższego rozporządzenia). Ocenę narażenia zawodowego sporządza się na formularzu określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 237 § 4 pkt 1 k.p., przy wykorzystaniu dokumentacji gromadzonej zgodnie z przepisami wydanymi na postawie art. 2981 ustawy - Kodeks pracy, przez pracodawców i jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a także, jeżeli postępowanie dotyczy aktualnego zatrudnienia, na podstawie oceny przeprowadzonej bezpośrednio u pracodawcy z uwzględnieniem oceny ryzyka zawodowego (§ 6 ust. 4 rozporządzenia).

Analiza akta administracyjnych sprawy prowadzi do wniosku, że w niniejszej sprawie sporządzono dwie karty oceny narażenia zawodowego.

Pierwsza została sporządzona w dniu 1 sierpnia 2017 r. na etapie rozpoznawania choroby przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...], a druga 28 sierpnia 2017 r. przez upoważnionego przedstawiciela Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...]. Skarżąca spółka nie została zapoznana z kartą narażenia zawodowego sporządzoną w dniu 1 sierpnia 2017 r. zarzucając, że karta ta nie znajduje się w aktach sprawy. W ocenie skarżącej spółki ma to istotne znaczenie, gdyż orzeczenie lekarskie z dnia 16 sierpnia 2017 r. sporządzone zostało w oparciu o kartę narażenia zawodowego sporządzoną na etapie rozpoznawania choroby przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...]. W aktach sprawy znajduje się jedynie karta oceny narażenia zawodowego z dnia 28 sierpnia 2017 r.

W ocenie Sądu powyższy zarzut nie może być uznany za zasadny ponieważ - jak słusznie wyjaśniono w toku postępowania - zgodnie z § 6 ust. 3 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych ocenę narażenia zawodowego przeprowadza w toku ustalania rozpoznawania choroby zawodowej - lekarz zatrudniony w jednostce orzeczniczej, o której mowa w § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia (pkt 2). Natomiast, w toku podejmowania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - właściwy państwowy inspektor sanitarny (pkt 3). Tym samym stosownie do § 6 ust. 3 pkt 2 i 3 ocenę narażenia zawodowego przeprowadza nie tylko lekarz, lecz także właściwy państwowy inspektor sanitarny w toku podejmowania decyzji w przedmiocie choroby zawodowej. Nie budzi zatem wątpliwości fakt, iż na różnych etapach prowadzonego postępowania sporządzana jest karta oceny narażenia zawodowego, co miało miejsce w przedmiotowym postępowaniu (w dniu 1 sierpnia 2017 r. sporządzona została przez lekarza zatrudnionego w jednostce orzeczniczej I stopnia karta oceny narażenia zawodowego I. C., a w dniu 28 sierpnia 2017 r. sporządzona przez upoważnionego przedstawiciela Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...]). Trzeba w tym miejscu podkreślić, że obie oceny narażenia zawodowego prowadzą do tych samych wniosków. Ponadto, oceny te były dokonane przez uprawnione do tego podmioty w rozumieniu § 6 ust. 3 pkt 2 i 3 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, to jest lekarza zatrudnionego w jednostce orzeczniczej, jak i właściwego państwowego inspektora sanitarnego. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji skonstatował zatem słusznie, że z zapisów § 6 ust. 6 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych jednoznacznie wynika, iż jednostka orzecznicza zobowiązana jest przekazać właściwemu państwowemu inspektorowi sanitarnemu jedynie orzeczenie lekarskie. Zatem ma rację organ orzekający wskazując, iż w aktach sprawy nie gromadzi się karty oceny narażenia zawodowego sporządzanej przez lekarza orzecznika, dokumentacji medycznej pracownika, ani wyników badań lekarskich, na podstawie których wydane zostało orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej lub braku podstaw do jej rozpoznania.

Na tle powyższych zapatrywań należy podkreślić, że ocena narażenia zawodowego przeprowadzona przez lekarza orzecznika nie wiąże organu i może być dokonana samodzielnie przez organ wydający decyzję, do czego upoważnia § 6 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.

W świetle wyżej wskazanych przepisów, jeszcze raz należy podkreślić, że wydając decyzję w przedmiocie choroby zawodowej, organy inspekcji sanitarnej mają na względzie, czy spełnionych zostało kilka pozytywnych elementów jednocześnie, to jest rozpoznana choroba musi znaleźć się w wykazie chorób zawodowych, musi być stwierdzona orzeczeniem lekarskim rozpoznającym chorobę zawodową, a wyniki oceny warunków pracy pozwalać na stwierdzenie bezpośrednie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że spowodowana została narażeniem zawodowym. Wystąpienie wszystkich tych elementów uzasadnia wydanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej.

W realiach rozpatrywanej sprawy strona skarżąca zarzucała organom orzekającym niewyjaśnienie w sposób wszechstronny istnienia związku przyczynowego pomiędzy powstaniem choroby a sposobem wykonywania przez I. C. pracy w skarżącej spółce. W ocenie Sądu zarzut ten nie może być uwzględniony.

Należy mieć na uwadze, że I. C. w dniu 1 lutego 2011 r. została zatrudniona w skarżącej spółce (pierwotnie na stanowisku pracownika do konfekcji produktów sezonowych). Udokumentowane objawy chorobowe pojawiły się w roku 2016. Zdaniem Sądu, są to dwie podstawowe okoliczności faktyczne, które jak wynika już z samego doświadczenia życiowego, mogą stanowić wysokie prawdopodobieństwo etiologii choroby zawodowej obustronnego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Przemawia za tym czas i charakter wykonywanej pracy i to bez względu na to czy praca miała charakter rotacyjny, czy dotyczyła różnych części, czy też były przerwy w tej pracy, czy też praca ta w określonym wymiarze nie wymagała używania siły i nacisku. Znowu powołując się na doświadczenie życiowe stwierdzić należy, że czynności wykonywane przez I. C. wymagały zaangażowania wszystkich placów obu dłoni i nadgarstków. Organy orzekające wykazały, że I. C. w toku zatrudnienia w B. Sp. z o.o. wykonywała czynności monotypowe związanych z obsługą półautomatu (dla którego dniówka zadaniowa wynosi 2.400 zgrzewek w ciągu 8 godzin), zgrzewarki ręcznej (dla której dniówka zadaniowa wynosi 900 – 1.000 zgrzewek w ciągu 8 godzin) oraz automatu do zestawów świątecznych (dla którego dniówka zadaniowa wynosi 1.000 zgrzewek na 8 godzin). Powyższe uzasadnia stwierdzenie, że w sprawie niniejszej zachodzi wysoko prawdopodobny związek pomiędzy stwierdzoną chorobą a sposobem wykonywania pracy w spółce.

W niniejszej sprawie organy wykazały w sposób niewątpliwy, że w zakładzie skarżącej spółki istniały takie czynniki, które powodowały wystąpienie u wskazanego pracownika przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy, zdiagnozowanej następnie przez uprawnioną jednostkę orzeczniczą jako zespół cieśni w obrębie nadgarstka. Podkreślić przy tym należy, że wystąpienie czynników szkodliwych lub uciążliwych w środowisku pracy nie musi być zawinione przez pracodawcę. Aby stwierdzić chorobę zawodową wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość. Istotny jest bowiem fakt, że I. C. zachorowała na chorobę zawodową wymienioną w wykazie chorób zawodowych i przyczyną tego zachorowania było działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Stwierdzenie z wysokim prawdopodobieństwem wystąpienia czynnika szkodliwego w miejscu pracy, skutkującego powstaniem choroby zawodowej, nie oznacza, że okoliczność ta musi być potwierdzona jednoznacznym dowodem.

W ocenie Sądu – wbrew twierdzeniom skarżącej - dokumentacja zgromadzona w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy wskazuje, że postępowanie wyjaśniające, poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji, zostało przeprowadzone zgodnie z regułami wynikającymi z przepisów rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Wszelkie informacje dotyczące rodzaju, stopnia i czasu narażenia oraz rodzaju wykonywania pracy zostały zawarte w kartach oceny narażenia zawodowego przeprowadzonej w poszczególnych zakładach pracy, w których pracownik – I. C. była zatrudniona. Zdaniem Sądu organy sanitarne nie naruszyły w związku z tym reguł prowadzenia postępowania dowodowego określonych w art. 7 i art. 77 k.p.a. i prawidłowo ustaliły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne, zaś wniosek tych organów wyprowadzony z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wykracza poza swobodną ocenę dowodów (art. 80 k.p.a.). W odniesieniu do chorób zawodowych ustawodawca przyjął wskazane wcześniej domniemanie związku z pracą i aby to domniemanie obalić należy udowodnić, że zachorowanie jest skutkiem innej przyczyny niż warunki pracy. W sprawie niniejszej nie zdołano obalić tego domniemania. Co prawda w sprawie podnoszono zarzut wpływu na powstanie choroby zawodowej innych czynników niż praca w spółce w szczególności podnoszono fakt pracy I. C. w innych zakładach pracy, jednak zarzut ten nie mógł być skuteczny. Przede wszystkim podać należy, że lekarz orzecznik wyraźnie wskazał miejsce zatrudnienia w spółce, w którym wystąpiło narażenie zawodowe stanowiące przyczynę powstania choroby zawodowej. Dodatkowo należy zaakcentować, że z obowiązujących przepisów nie wynika, aby na organach sanitarnych orzekających w zakresie stwierdzenia choroby zawodowej spoczywał obowiązek badania, u którego pracodawcy choroba ta powstała. Zadanie tych organów polega jednie na ustaleniu, czy istniejące schorzenie ma charakter zawodowy, to jest, czy stanowi efekt pracy w narażeniu na czynnik szkodliwy, bądź zostało spowodowane sposobem wykonywania pracy. W przypadku więc, gdy pracownik świadczył pracę związaną z narażeniem zawodowym na rzecz kilku podmiotów, dla prawidłowości rozstrzygnięcia stwierdzającego chorobę zawodową nie ma znaczenia, w jakim stopniu zostało ono spowodowane zatrudnieniem u każdego z tych pracodawców z osobna. Ewentualna odpowiedzialność pracodawcy będąca następstwem stwierdzenia choroby zawodowej u osoby świadczącej na jego rzecz pracę w narażeniu zawodowym stanowi natomiast zupełnie odrębną kwestię, która nie podlega w niniejszej sprawie ocenie Sądu, gdyż wykracza poza zakres przedmiotowy postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia choroby zawodowej (zob.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 grudnia 2009 r.; sygn. akt II OSK 1627/09).

Należy również podnieść, że strona w postępowaniu w sprawie choroby zawodowej nie może oczekiwać od organu administracji publicznej prowadzenia postępowania dowodowego tak długo, aż jego efekt będzie zgodny z jej twierdzeniami i zapatrywaniami. Istotą postępowania dowodowego jest bowiem ustalenie stanu faktycznego sprawy, a ten w kontrolowanym postępowaniu został prawidłowo ustalony. Zasadne jest w tym miejscu wskazanie, że organy inspekcji sanitarnej dokonały oceny całokształtu materiału dowodowego, w tym wszystkich przedstawionych przez spółkę dokumentów. Odnosząc się do dowodów przedłożonych przez stronę skarżącą organy orzekające uznały, że wobec innych środków dowodowych dokumenty przedłożone przez stronę skarżącą nie mogą mieć wpływu na dokonaną ocenę i rozstrzygnięcie sprawy. Istotnym jest nadto podkreślenie, że organy orzekające zapewniły skarżącej spółce czynny udział w toku całego postępowania.

Mając powyższe na uwadze uznać należy, że kontrola legalności wydanych w sprawie decyzji nie pozwoliła na stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy. Decyzje wydane w sprawie zapadły na skutek prawidłowego wyjaśnienia sprawy, to jest zgromadzenia potrzebnych do jej rozstrzygnięcia dowodów, właściwej ich oceny, prawidłowych rozważań faktycznych i prawnych. Decyzje wydane w sprawie zostały też uzasadnione z zachowaniem wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a.

Uznawszy w reasumpcji zarzuty podniesione w skardze za niezasadne jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo (zob.: art. 134 § 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).