Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 177/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2013-09-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 8 ust. 3, art. 39 ust. 1, art. 41 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost–Durchowska (spr.) Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Izabela Bąk-Marciniak Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2013 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego, celowego specjalnego i celowego pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku 1. oddala skargę; 2. przyznaje radcy prawnemu S.L. od Skarbu Państwa (Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) wynagrodzenie w kwocie 240 (dwieście czterdzieści) złotych podwyższone o kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą podatek od towarów i usług – łącznie 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. Prezydent Miasta P., działając na podstawie art.2 ust. 1, art. 3, art. 4, art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 2, ust. 3 i ust. 4, art. 12, art. 14, art. 39, art.41 oraz art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.), art. 104 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej "Kpa"), § 1 pkt 1 ppkt b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r Nr 127 poz. 1055) oraz § 6 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006 r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 25, poz. 186 z późn. zm.), art. 3 pkt 1 lit. c, art. 5 ust. 1, art. 7 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259 ze zm.) odmówił M. P. przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego, specjalnego zasiłku celowego, zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku na: zakup żywności w wysokości 351 zł w miesiącu lipcu 2012 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż w trakcie wywiadu środowiskowego ustalono następujące fakty: skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem oraz 18-letnią wnuczką. Pod wskazanym adresem zamieszkuje również D. P. oraz A. P., którzy prowadzą odrębne gospodarstwa domowe. Dalej organ wyjaśnił, że M. P. jest osobą nie pracującą zarobkowo, w trakcie wywiadu środowiskowego nie deklarował posiadania dochodów własnych. Na dochód rodziny w kwocie [...] zł, w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. maju 2012 r. składały się: świadczenie emerytalne z ZUS w wysokości [...] zł (dochód umniejszony jest o kwotę [...] zł z powodu egzekucji sądowej - potrącenia niealimentacyjne), dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł, pomoc na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka przebywającego w rodzinie zastępczej w wysokości [...] zł. Decyzja dotycząca dodatku mieszkaniowego jest decyzją imienną i świadczenie przyznane jest personalnie na M. P., stąd też organ I instancji uznał kwotę dodatku mieszkaniowego za dochód wnioskodawcy.

W trakcie wywiadu wnioskodawca wraz z żoną zadeklarowali, że wszystkie opłaty stałe związane z zamieszkaniem obecnie pokrywają samodzielnie. Wnioskodawca dobrowolnie odstąpił od wsparcia finansowego w opłacaniu rachunków przez osoby z pozostałych dwóch gospodarstw domowych, prowadzonych w lokalu mieszkalnym przy ul. Rolnej 25/11. Zgodnie z art. 688(1) §1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. 1964 r., nr 16, poz. 93 ze zm.), za zapłatę czynszu i innych należnych opłat odpowiadają solidarnie z najemcą stale zamieszkujące z nim osoby pełnoletnie.

Uwzględniając powyższe organ I instancji uznał, że gospodarstwo domowe wnioskodawców oraz dwa pozostałe gospodarstwa domowe, na podstawie przedstawionych podczas wywiadu środowiskowego informacji, zobowiązane są do wniesienia bieżącej opłaty z tytułu należności za energię elektryczną w wysokości [...] zł miesięcznie, za gaz w kwocie [...] zł miesięcznie. Ponadto wnioskodawcy są zobowiązani pokrywać opłatę czynszową w kwocie [...] zł (w tym dodatek mieszkaniowy w kwocie [...] zł). W trakcie wywiadu środowiskowego wnioskodawcy poinformowali również, że do stałych miesięcznych wydatków należy opłata za Internet w kwocie [...] zł, za abonament RTV w kwocie [...] zł. Jak wynika z powyższego stałe, miesięczne opłaty w zajmowanym i użytkowanym mieszkaniu wynoszą łącznie [...] zł, w tym te, które można uznać za niezbędne (czynsz, prąd, gaz, abonament RTV) [...] zł. Do wydatków należy zaliczyć też kwotę [...] zł z tytułu potrąceń niealimentacyjnych.

W trakcie wywiadu środowiskowego wnioskodawcy poinformowali o konieczności regularnego zażywania leków. Zgodnie z załączonymi fakturami miesięczny koszt leków wyniósł [...] zł. Nie wszystkie leki znajdujące się na fakturach, zdaniem organu, uznać można za leki niezbędne, ratujące życie. Strona podała również wydatek na bilety MPK na łączną kwotę [...] zł miesięcznie. Z udzielonych podczas wywiadu środowiskowego informacji wynika także, że do stałych wydatków trzyosobowego gospodarstwa domowego należą wydatki na środki czystości w kwocie [...] zł miesięcznie oraz na telefonię komórkową w kwocie około [...] zł. M. P. poinformował również o regularnym uiszczaniu kwoty [...] zł na poczet zaległości alimentacyjnych. Orgaan jednakże wskazał, że powyższe zobowiązanie jest zobowiązaniem D. P., który nie pozostaje na wspólnym gospodarstwie domowym. Poinformowano również o wykupieniu dla rodziny prywatnego pakietu ubezpieczenia zdrowotnego z opłatą składki miesięcznej wynoszącą [...] zł. Wśród wymienionych wydatków bezpośrednio dotyczących gospodarstwa domowego te, które można uznać za niezbędne (zakup leków, środki czystości) wynoszą łącznie [...] zł.

Biorąc pod uwagę dochód gospodarstwa domowego wnioskodawców organ I instancji uznał, że są oni w stanie w oparciu o posiadane środki finansowe zaspokoić niezbędne potrzeby życiowe w zakresie zakupienia żywności.

Dokonując wykładni znajdujących w sprawie zastosowanie przepisów ustawy o pomocy społecznej oraz biorąc pod uwagę poczynione ustalenia faktyczne organ I instancji wyjaśnił, że z uwagi na strukturę rodziny wnioskodawców, kryterium dochodowe dla trzyosobowego gospodarstwa domowego od spełnienia którego uzależnione jest przyznanie świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej stanowi kwotę [...] zł. Zgodnie z art. 8 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej, odliczeniu od dochodu nie podlegają potrącenia inne niż alimentacyjne.

Dochód osiągnięty przez rodzinę wnioskodawców w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku tj. w miesiącu czerwcu 2012 r. był wyższy od kwoty 1.053 zł i wyniósł [...] zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje kwotę [...] zł. Dochód ten przekracza zatem ponad dwukrotnie kryterium dochodowe wskazane w ustawie o pomocy społecznej i nie kwalifikuje wnioskodawcy do objęcia pomocą społeczną w formie zasiłku celowego zgodnie z art. 39 ustawy o pomocy społecznej.

W związku z powyższym organ I instancji dokonał także rozpatrzenia zgłoszonych wniosków pod kątem możliwości przyznania specjalnego zasiłku celowego jaką daje art. 41 ustawy o pomocy społecznej, nie stwierdzając zaistnienia szczególnie uzasadnionego przypadku umożliwiającego udzielenie stronie specjalnego zasiłku celowego na zakup żywności.

Organ I instancji rozważył również możliwość przyznania pomocy na podstawie ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Zgodnie z art. 3 ust. 1 lit c ustawy z 2005 r. w ramach programu są realizowane działania dotyczące w szczególności zapewnienia pomocy w zakresie dożywiania osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy o pomocy społecznej, w szczególności osobom samotnym, chorym i niepełnosprawnym - w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. W myśl art. 5 ustawy z 2005 r., pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 ust. 1 lit. c, jeżeli dochód na osobę lub w rodzinie nie przekracza 150% kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Biorąc to kryterium pod uwagę, wysokość dochodu uprawniającego gospodarstwo domowe wnioskodawców do powyższej pomocy nie powinna przekraczać kwoty [...] zł, na osobę [...] zł. Jak ustalono podczas wywiadu środowiskowego, dochód w gospodarstwie domowym wynosi [...] zł, na osobę [...] zł, czyli również przekracza wskazane kryterium dochodowe.

Organ I instancji podkreślił, że wielokrotnie wskazywał na możliwość wykorzystania w celu poprawy sytuacji rodziny wnioskodawców posiadanych przez poszczególnych członków rodziny zasobów własnych, takich jak mieszkanie, samochód. Jednakże w składanych dokumentach wnioskodawcy informowali, że organ administracji nie powinien sugerować możliwości wykorzystania posiadanych zasobów tak, by stały się one pomocne w przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej, w jakiej, jak wnioskodawcy twierdzą, znalazła się rodzina.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. P. wskazując, że uzasadnienie decyzji jest fałszywe.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P.utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości - art. 2 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.

Z ustaleń organu I instancji wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostają: H. P., M.P. oraz M. P. - wnuczka, dla której Państwo P. stanowią rodzinę zastępczą. Ponadto wspólnie z rodziną mieszka wnuk p. H. i p. M. P. – D. P. oraz syn p. A. P., którzy pozostają w odrębnych gospodarstwach domowych. Na dochód rodziny składa się świadczenie emerytalne H. P. - [...] zł -dodatek mieszkaniowy - [...] zł, pomoc na utrzymanie dziecka w rodzinie zastępczej - [...] zł, łączny dochód rodziny wynosi zatem [...] zł.

Kryterium dochodowe dla trzyosobowej rodziny wynosi 3x351,00 zł=l.053,00 zł. Tym samym miesięczny dochód trzyosobowej rodziny M. P. przekracza powyżej wskazane kryterium dochodowe, warunkujące przyznanie zasiłku celowego na podstawie powołanych przepisów, o kwotę 1.128.07 zł.

Z uwagi na powyższe uznano, iż M. P.nie kwalifikuje się do otrzymania pomocy w formie zasiłku celowego przewidzianego w art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej.

Rozważono także możliwość udzielenia pomocy rodzinie, w oparciu o art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Organ wskazał również, że przyznanie świadczenia w postaci zasiłku celowego specjalnego oparte jest na konstrukcji uznania administracyjnego. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. W świetle powyższego przepisu jedynie stwierdzenie, że sytuacja życiowa rodziny M. P. stanowi "szczególnie uzasadniony przypadek" uprawniałoby do przyznania wnioskowanej pomocy. Szczególnie uzasadniony przypadek to sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że aż tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach lub tak daleko ingerujące w plany zdarzenia nie należą, ani do zdarzeń codziennych, ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych (Komentarz, Ustawa o pomocy społecznej, Wojciech Maciejko, Paweł Zabornia, Lexis Nexis, Warszawa 2008 r.).

Załączony do akt sprawy materiał dowodowy nie pozwala jednak na taką ocenę sytuacji rodziny M. P.. Wszystkie opłaty stałe związane z mieszkaniem są regulowanie samodzielnie przez H. i M. P., choć pełnoletni wnuk D. P. i syn A. P. prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe i powinni partycypować w kosztach utrzymania mieszkania. Ustalono, iż rodzina ponosi stałe miesięczne opłaty w wysokości [...] zł. Ponadto ustalono, iż rodzina ponosi takie wydatki jak: zakup produktów leczniczych w kwocie [...] zł, zakup biletów MPK na łączną kwotę [...] zł, wydatki na zakup środków czystości w kwocie [...] zł oraz na telefonię komórkową w kwocie około [...] zł, płacone w imieniu syna alimenty w kwocie [...] zł. Podkreślić należy, iż M. P. poinformował o wykupieniu dla rodziny prywatnego pakietu ubezpieczenia zdrowotnego z opłatą miesięczną składki w kwocie [...] zł, na dowód czego przedstawił stosowny dokument, potwierdzający przystąpienie do ubezpieczenia.

Mając na uwadze powyżej wskazane wydatki przy jednoczesnym uwzględnieniu dochodu rodziny należy podzielić stanowisko organu pierwszej instancji, iż rodzina jest w stanie w oparciu o posiadane środki finansowe zaspokoić niezbędne potrzeby bytowe. Pozostała po odliczeniu podstawowych wydatków kwota pozwala też zdaniem organu odwoławczego na zakup żywności.

W przypadku rodziny M. P. stwierdzono, że jest ona w posiadaniu nieruchomości o znacznej wartości. Zgodnie ze złożonym w dniu [...] lipca 2011 r. przez M. P. oświadczeniem odziedziczył on po zmarłej matce, nieruchomość położoną w P. przy ul. S. [...] o powierzchni [...] m2.

Powyższe świadczy, iż rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową wykorzystując własne zasoby majątkowe.

W świetle powyższych ustaleń trudno byłoby uznać sytuację rodziny M.P., we wnioskowanym okresie, za szczególnie uzasadniony przypadek, pozwalający na przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego specjalnego. Podkreślić należy, iż organ I instancji rozważył również możliwość przyznania pomocy na podstawie ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Biorąc pod uwagę wysokość dochodu uprawniającego rodzinę M. P. do uzyskania powyżej pomocy nie powinna przekraczać kwoty [...] zł tj. [...] zł na osobę w rodzinie. Jak wcześniej ustalono dochód rodziny M. P. to kwota [...] zł tj. [...] na osobę.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższą decyzję wniósł M. P. podnosząc, że "po raz kolejny dokonuje się przestępstwa manipulacji i mataczenia". Skarżący wskazał, że potrącenie niealimentacyjne jest wynikiem przestępstwa.

W odpowiedzi na skargę Organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 marca 2013 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego.

Na rozprawie w dniu 11 września 2013 r. pełnomocnik organu wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji wskazując, że organ I instancji nieprawidłowo ustalił dochód rodziny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej "Ppsa") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta P. o odmowie przyznania pomocy pieniężnej w formie zasiłku celowego, zasiłku celowego specjalnego, zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku na zakup żywności w wysokości 351 zł w miesiącu lipcu 2012 r.

Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięć administracyjnych podjętych w niniejszej sprawie były przepisy ustawy o pomocy społecznej. Zasady ogólne wskazanej ustawy, wyrażone w art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej stanowią, że świadczenia z pomocy społecznej mają na celu umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz zaspokajanie niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka.

Ponadto zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej).

Natomiast w myśl art. 41 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej może być przyznany w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową.

Jak wynika z powyższych przepisów pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo, w sytuacjach, w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym. Uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają charakter subsydiarny, co oznacza, że uzupełniają środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej (wyrok NSA z dnia 04 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1910/07, lex nr 569575).

Podstawową przesłanką przyznania świadczenia z pomocy społecznej jest osiąganie dochodu nieprzekraczającego kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, pomniejszoną o kwoty pieniężne wskazane w art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. W dniu rozpoznawania podania skarżącego przez organ I instancji, kryterium dochodowe stosownie do §1 ust. 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. 2009 r., nr 127, poz. 1055 ze zm.) wynosiło 351,00 zł dla osoby w rodzinie. W dacie zaś wydania decyzji przez organ II instancji 456,00 zł ( § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. 2012 r., poz. 823 )

Jednym z podstawowych warunków przyznania zasiłku celowego o którym mowa w art. 39 ustawy o pomocy społecznej jest spełnienie kryterium dochodowego oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 ustawy o pomocy społecznej.

Powołane wyżej przepisy w sposób jednoznaczny określają przesłanki, jakie muszą zostać spełnione przez osobę ubiegającą się o tę formę pomocy społecznej.

Odnosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że skarżący nie spełnia przesłanek do przyznania mu wnioskowanej pomocy z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Należy wskazać, że wniosek o zasiłek skarżący złożył [...] lipca 2012 r. Wobec powyższego co do zasady, zgodnie z art. 8 ust 3 ustawy o pomocy społecznej sytuację materialną wnioskodawcy należało ocenić z uwzględnieniem wszystkich przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku tj. miesiąca czerwca 2012 r.

W świetle przepisów ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do tak ustalonego dochodu nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, zasiłku celowego, pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty, wartości świadczenia w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, że organy obu instancji trafnie uznały, że rodzina skarżącego nie spełnia powyższego kryterium, dokonując w tym zakresie wykładni poszczególnych ustępów art. 8 ustawy o pomocy społecznej oraz obliczenia dochodów osiąganych miesięcznie przez skarżącego oraz pozostałe osoby pozostające z nim w jednym gospodarstwie rodzinnym.

Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych,

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach,

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Natomiast w myśl ust. 4 ww. przepisu do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, 2) zasiłku celowego, 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty, 4) wartości świadczenia w naturze, 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych.

W niniejszej sprawie organ zasadnie uznał, iż na dochód rodziny składa się świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł, dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł, pomoc na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka przebywającego w rodzinie zastępczej w wysokości [...] zł. Zatem łączny dochód rodziny wyniósł [...] zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinę składającą się z trzech osób, wynosi [...] zł.

Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że organy obu instancji ustalając sytuację dochodową rodziny skarżącego zasadnie uwzględniły również dodatek mieszkaniowy w kwocie [...] zł. Tego rodzaju świadczenia nie zostały wyłączone przez ustawodawcę w art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej z dochodu stanowiącego podstawę obliczenia kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Należy dodać, że katalog ten ma charakter zamknięty. Wobec tego nie można w sposób uznaniowy poszerzać jego zakresu o innego rodzaju otrzymywane świadczenia, które nie zostały w nim wyraźnie wymienione (wyroki WSA w Kielcach z dnia 21 października 2010 r., sygn. akt II SA/Ke 595/10 i II SA/Ke 596/10, baza orzeczeń NSA).

Ponadto zasadnie organ nie odliczył od dochodu rodziny skarżącego potrąceń niealimentacyjnych dokonywanych z świadczenie emerytalnych H. P.. Jak wynika wprost z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej tylko kwoty alimentów świadczonych na rzecz innych osób pomniejszają dochód. Jak wynika, z akt sprawy w tym z treści skargi kwota [...] zł potrącana jest z tytułu zobowiązań niealimentacyjnych.

Wobec powyższego nie ulega wątpliwości, dochód rodziny skarżącego został ustalony prawidłowo, a co za tym idzie wnioskodawczyni nie przysługiwał zasiłek o którym mowa w art. 39 ustawy o pomocy społecznej.

W tym miejscu wskazać również należy, że organ zasadnie odmówił przyznania pomocy na podstawie ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Stosownie do art. 5 ust. 1 tej ustawy pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej.

Tymczasem dochód rodziny skarżącego wynoszący [...] zł przekracza wskazane kryterium dochodowe, co skutkowało niemożliwością przyznania świadczeń pomocowych na podstawie ustawy z 2005 r.

Organy obu instancji nie znajdując podstaw do przyznania skarżącemu zasiłku celowego w sposób prawidłowy rozważyły możliwość przyznania specjalnego zasiłku celowego, o którym stanowi art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej.

W tym miejscu wskazać należy, iż specjalny zasiłek celowy jest świadczeniem niezależnym od kryterium dochodowego. Może on zostać przyznany w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Jego uznaniowy charakter powoduje, że nawet w przypadku spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek organ pomocy społecznej może orzec o odmowie jego przyznania, bądź przyznać go w wysokości, jaką uzna za zasadną (wyrok NSA z dnia 11 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 1789/10, lex nr 950874). Szczególne przypadki muszą być wyraziste i odbiegające od sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy przy spełnianiu kryterium dochodowego z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. W każdym przypadku organ zobligowany jest do wnikliwej oceny stanu faktycznego z perspektywy określonej w przepisie przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku. Ocena taka, przeprowadzona z uwzględnieniem wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji.

W orzeczeniu z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 1623/11 ( LEX nr 1113249) Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, iż brak jest uzasadnionych podstaw do wydania decyzji pozytywnej w sprawie wniosku o przyznanie zasiłku celowego specjalnego, jeżeli wskazywane przez stronę okoliczności - choroba czy też duże koszty utrzymania, zadłużenie - mają charakter ogólny niewskazujący na istnienie wyjątkowych okoliczności, których strona nie byłaby w stanie przezwyciężyć.

Ponadto w orzecznictwie wskazuje się, że osoby, które zwracają się o przyznanie zasiłku celowego specjalnego, a więc osoby, którym pomoc społeczna jest przyznawana w drodze wyjątku winny zdawać sobie sprawę, ze w stosunku do nich "uznanie administracyjne" oceniane przez sąd administracyjny poddane jest innym rygorom niż wobec osób, które spełniają kryterium przyznania zasiłku celowego w rozumieniu art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Nie może w gospodarowaniu środkami finansowymi przez organy pomocowe dochodzić do takiej sytuacji, że osoby, które spełniają kryterium z ustawy o pomocy społecznej spotkają się z odmową przyznawania świadczenia z uwagi, na rozdysponowanie środków finansowych, na rzecz osób, które przekraczają kryterium bowiem istotą specjalnego zasiłku celowego, o którym mowa w art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej jest jego wyjątkowość o czym świadczy brzmienie przepisu, który pozwala na przyznanie tegoż zasiłku "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" (por. wyrok NSA z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 1911/10, LEX nr 896581).

W ocenie składu orzekającego organy obu instancji trafnie uznały, że w odniesieniu do skarżącego nie zachodzi tego rodzaju sytuacja przemawiająca za przyznaniem zasiłku o charakterze specjalnym. Organy obu instancji prawidłowo ustaliły, iż skarżący prowadzący wspólne gospodarstwo domowe wraz z małżonką i wnuczką zobowiązani są do regulowania 3/5 wartości stałych opłat, skoro w zamieszkiwanym przez nich lokalu zamieszkuje także A. P. i D. P., którzy prowadzą jednoosobowe gospodarstwa domowe. W tym miejscu wskazać należy, iż zgodnie z art. 6881 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny ( Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) za zapłatę czynszu i innych należnych opłat odpowiadają solidarnie z najemcą stale zamieszkujące z nim osoby pełnoletnie. Wobec trafnie uznał organ, że to indywidualną decyzją skarżącego jest kwestia czy powyższe opłaty będzie regulował on całkowicie czy też zgodnie z przywołaną regulacją zobowiąże osoby stale zamieszkujące w lokalu do partycypowania w kosztach jego utrzymania. Z punktu widzenia pomocy społecznej niezasadnym wydaje się przenoszenia na Państwo kosztów utrzymania obywatela, który nie wykorzystując swoich możliwości prawnych ponosi w całości koszty utrzymania lokalu zajmowanego również przez osoby nieprowadzące z nim wspólnego gospodarstwa domowego.

Podsumowując stwierdzić należy, iż zasadnie organ uznał, że dochód trzyosobowej rodziny skarżącego jest wystarczający do zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych rodziny.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 Ppsa skargę oddalił. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy orzeczono na podstawie art. 250 powołanej ustawy w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).