Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3602/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 65 § 2, art. 156 § 1, art. 160, art. 158 § 2
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Piotr Korzeniowski, Protokolant ref. staż. Aleksandra Larkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2016 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...]; 2. zasądza od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz skarżącej K. K. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 października 2013 r. w sprawie o sygn. I SA/Wa 962/13 oddalił skargę K. K. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania. Powyższy wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy.

Aktem Notarialnym z dnia [...] czerwca 1946 r. nr [...] J. ze S. L., Z. ze S. K. i M. W. sprzedały na rzecz H. G. nieruchomość położoną w G. przy ul. [...] obj. księgą wieczystą [...] karta [...] oraz [...] wykaz liczba [...]. Orzeczeniem z dnia [...] listopada 1970 r. nr [...] Minister Gospodarki Komunalnej stwierdził przejście z mocy prawa na własność Państwa ww nieruchomości ozn. jako parcela nr [...] obj. KW Nr [...] oraz parcela nr [...] obj. KW Nr [...].

Decyzją ostateczną z dnia [...] lutego 1994 r. nr [...] Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa stwierdził, iż orzeczenie Ministra Gospodarki Komunalnej zostało wydane z naruszeniem prawa.

Pismem z dnia 28 kwietnia 1995 r., uzupełnionym pismem z maja 1995 r., K. K. (następczyni prawnej H. G. - byłej właścicielki przejętej nieruchomości, na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] grudnia 1979 r. sygn. akt [...]), działająca w imieniu własnym oraz "w imieniu" wszystkich spadkobierców H. G., zwróciła się do Prezydenta Miasta G. o przyznanie odszkodowania należnego w związku z uchyleniem, w drodze ostatecznej decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] lutego 1994 r., w/w orzeczenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] listopada 1970 r.

Pismem z dnia 1 czerwca 1995 r. Prezydent Miasta G. poinformował K. K. m.in., iż zgodnie z treścią art. 160 § 3 k.p.a. Prezydent Miasta G. nie jest właściwy w sprawie odszkodowania, gdyż organem właściwym w sprawie orzekania o odszkodowaniu za szkodę poniesioną w związku z wydaniem decyzji z naruszeniem prawa jest organ, który stwierdził, w myśl art. 158 § 2 k.p.a., że decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 k.p.a. Jednocześnie nie przekazał powyższego wniosku organowi właściwemu i który na skutek zaniedbań zaginął.

K. K. pismem z dnia 25 listopada 1997 r. wystąpiła z kolejnym wnioskiem skierowanym do Prezydenta Miasta G., za pośrednictwem Prezydenta Miasta G., o wypłatę odszkodowania za nieruchomość, który został przekazany Prezesowi Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast.

Decyzją ostateczną z dnia [...] lutego 1998 r. nr [...], wydaną w następstwie rozpatrzenia ww wniosku, Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, działając w trybie art. 160 k.p.a., odmówił wnioskodawczyni przyznania odszkodowania, z uwagi na upływ ustawowego trzyletniego terminu do wystąpienia z przedmiotowym wnioskiem.

Pismem z dnia 5 sierpnia 2010 r. K. K. zwróciła się do Prezydenta Miasta G. o niezwłoczne rozpatrzenie wniosku z dnia 28 kwietnia 1995 r. o ustalenie i wypłatę odszkodowania za szkodę poniesioną w związku ze stwierdzeniem, w drodze ostatecznej decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] lutego 1994 r., iż orzeczenie Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] listopada 1970 r. zostało wydane z naruszeniem prawa.

Na skutek powyższego postanowieniem z dnia [...] września 2010 r. nr [...] Prezydent Miasta G. przekazał wg właściwości Ministrowi Infrastruktury w/w wniosek K. K. wskutek rozpoznania którego decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej umorzył postępowanie w powyższej sprawie.

Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem skarżąca K. K. wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 105 § 1 k.p.a., polegające na błędnym uznaniu, iż postępowanie stało się bezprzedmiotowe; art. 65 § 2 k.p.a., polegające na uznaniu, iż wniosek datowany na dzień 28 kwietnia 1995 r. nie mógł rodzić skutków prawnych; art.77 § 1 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a., polegające na dokonaniu błędnej oceny całokształtu zebranego materiału dowodowego i ustaleniu, iż wniosek datowany na dzień 28 kwietnia 1995 r. nie mógł rodzić skutków prawnych; a także ustaleniu, iż wniosek wnioskodawczyni został rozpatrzony decyzją z dnia [...] lutego 1998 r. Na skutek jego rozpatrzenia zaskarżoną decyzją Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2011 r. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że stosownie do treści art. 160 § 2 k.p.a., w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 września 2004 r., do odszkodowania stosuje się przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), z wyłączeniem art. 418 tego kodeksu, zaś zgodnie z art. 160 § 4 k.p.a. o odszkodowaniu przysługującym od organu, który wydał decyzję z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 k.p.a. orzeka organ administracji publicznej, który stwierdził nieważność decyzji z powodu naruszenia przepisu art. 156 § 1 albo stwierdził, w myśl art. 158 § 2, że została ona wydana z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 k.p.a. Minister podniósł, że K. K., działająca w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik pozostałych spadkobierców H. G., pismem z dnia 28 kwietnia 1995 r. (uzupełnionym pismem z maja 1995r.) niewłaściwie skierowała wniosek do Prezydenta Miasta G. o ustalenie i przyznanie odszkodowania, o czym została poinformowana w piśmie Prezydenta z dnia 1 czerwca 1995 r., a który to wniosek nie został przekazany do organu właściwego do ustalenia i przyznania odszkodowania. Wskazał, iż przedmiotowy wniosek K. K. uległ zniszczeniu lub zaginięciu w Urzędzie Miasta G. i nie został przekazany organowi właściwemu, zatem nie mógł on rodzić skutków w postaci wszczęcia przez właściwy organ postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia i przyznania odszkodowania w przedmiotowej sprawie. Odnosząc się natomiast do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczących naruszenia przepisu art. 65 k.p.a., Minister zauważył, że postępowanie administracyjne prowadzone w oparciu o przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z art. 14 k.p.a. ma charakter pisemny. Wskazał, że skoro wniosek (sporządzony w uzewnętrznionej pisemnej formie) o ustalenie i przyznanie odszkodowania K. K. nie został przekazany do organu właściwego do ustalenia i przyznania odszkodowania - poprzednika prawnego Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, przez organ do którego go wniesiono (niewłaściwy w sprawie), to nie mógł on wywołać skutku w postaci wszczęcia postępowania przed właściwym organem - zgodnie z treścią art. 61 § 1 k.p.a. Zatem, skoro wniosek nie wywołał skutku prawnego w postaci wszczęcia postępowania w trybie art. 160 k.p.a. (przed właściwym organem), w ocenie organu bezprzedmiotową staje się ocena, czy ów wniosek został wniesiony w terminie. Analizując treść kopii wniosku z 1995 r. oraz wniosku z 2010 r. Minister podzielił argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji organu I instancji z dnia [...] grudnia 2011 r., że wniosek K. K. z dnia 5 sierpnia 2010 r. należało uznać jako nowy wniosek o ustalenie i przyznanie odszkodowania za poniesioną szkodę w związku z wydaniem wadliwego ww orzeczenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] listopada 1970 r. nr [...] jak i że obydwa ww. wnioski dotyczą tej samej materii - ustalenia odszkodowania za szkodę w trybie art. 160 k.p.a.

Jednocześnie Minister wskazał, że wniosek z dnia 25 listopada 1997 r. rozpoznany ostateczną decyzją z dnia [...] lutego 1998 r. nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, w wyniku rozpatrzenia odrębnego wniosku z dnia 25 listopada 1997 r., w trybie art. 160 k.p.a. oraz wnioski z 1995 r. i z 2010 r. dotyczą tego samego przedmiotu - ustalenia i przyznania odszkodowania. Konkludując Minister stwierdził, że zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania w sytuacji, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe a powyższa okoliczność zaistniała w niniejszej sprawie. Podkreślił, że merytorycznie przedmiot wniosku K. K. z dnia 5 sierpnia 2010 r. w sprawie ustalenia i przyznania odszkodowania, został rozstrzygnięty decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lutego 1998 r. nr [...], zatem wydanie kolejnej decyzji w przedmiotowej sprawie, byłoby dotknięte wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Organ II instancji wskazał, iż zakres przedmiotowy i podmiotowy obydwu wniosków (tj. wniosku z dnia 25 listopada 1997 r. oraz z dnia 5 sierpnia 2010 r.) jest tożsamy, zaś wniosek z dnia 28 kwietnia 1995 r., z uwagi na fakt nie przekazania do właściwego organu, nie był w ogóle przez organ nadzorczy rozpatrywany przez pryzmat art. 105 § 1 k.p.a.

Na powyższą decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej K. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie żądając uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...].

W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił. Sąd wskazał, że w rozpoznawanej sprawie zachodzi tożsamość sprawy. Zaistniała sytuacja, w której wniosek z dnia 28 kwietnia 1995r. został złożony do organu niewłaściwego, ten jednak wniosku nie przekazał zgodnie z właściwością. Tym nie mniej, organ właściwy wypowiedział się w tej samej sprawie, na skutek wniosku z dnia 25 listopada 1997r., wydając decyzję ostateczną z dnia [...] lutego 1998r. Decyzja ta nie została wyeliminowana z obrotu prawnego. Ponowne orzekanie w tej samej sprawie byłoby zatem niedopuszczalne, bowiem rozstrzygnięcie sprawy załatwionej wcześniej inną decyzją ostateczną byłoby obarczone wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Ponowne rozstrzygnięcie przez organ sprawy załatwionej wcześniej decyzją ostateczną jest możliwe tylko po uchyleniu pierwotnej decyzji w ustalonym przez prawo trybie. Prawidłowo, zatem organ na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. wydał decyzję o umorzeniu postępowania, ponieważ postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Przy czym bez znaczenia dla prawidłowości rozstrzygnięcia było, umorzenie postępowania z wniosku z dnia 28 kwietnia 1995r. jako złożonego wcześniej a wydanie decyzji skutek wniosku z dnia 25 listopada 1997r., która zwierała rozstrzygnięcie "w tej samej sprawie". Dopóki ww decyzja nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego organ nie można wydać kolejnej decyzji w tej samej sprawie.

Skarżąca od powyższego wyroku wniosła skargę kasacyjną, w której zarzuciła:

naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: art. 145§1 punkt c) p.p.s.a. w związku z art. 65§ 1 i 2 k.p.a., art. 19 k.p.a., art. 8 k.p.a. w związku z art. 151 p.p.s.a;

art. 145§1 punkt c) p.p.s.a. w związku z art. 156§1 punkt 3) k.p.a., art. 105§l k.p.a. w związku z art. 151 p.p.s.a;

art. 145§1 punkt c) p.p.s.a. w związku z art. art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77§1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w związku z art. 140 k.p.a. w związku z art. 151 p.p.s.a; art. 145§1 punkt c) p.p.s.a. w związku z art. 107§3 k.p.a., art. 140 k.p.a w związku z art. 151 p.p.s.a;

polegające na nieuzasadnionym oddaleniu skargi na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lutego 2013, w wyniku nieuzasadnionego przyjęcia, że Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w sposób prawidłowy utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] grudnia 2011 roku umarzającą postępowanie w sprawie z wniosku z dnia 28 kwietnia 1995 roku, na skutek błędnego uznania, że wniosek ten został rozpatrzony decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lutego 1998 roku i uznaniu, że postępowanie w niniejszej sprawie jest bezprzedmiotowe, podczas gdy decyzja ta dotyczyła zupełnie innego wniosku, w żadnej mierze nie odnosiła się do wniosku z dnia 28 kwietnia 1995 roku, a jedyną przyczyną odmowy ustalenia i przyznania odszkodowania było złożenie wniosku po terminie wskazanym w art. 160§6 k.p.a;

w wyniku nieuzasadnionego przyjęcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] grudnia 2011 roku umarzającą postępowania w sprawie z wniosku z dnia 28 kwietnia 1995 roku, pomimo dokonania przez Ministra błędnych ustaleń faktycznych, iż wniosek skarżącej z dnia 28 kwietnia 1995 roku: "nie mógł rodzić skutków prawnych" oraz, że wniosek skarżącej z dnia 28 kwietnia 1995 roku został rozpatrzony decyzją z dnia [...] lutego 1998 roku, znak: [...], pomimo że uzasadnienie decyzji było wadliwe a w szczególności nie wskazywało na podstawie jakich dowodów Minister ustalił stan faktyczny w niniejszej sprawie.

Wobec powyższego skarżąca wniosła o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania a także o zasądzenie kosztów postępowania. Pismem z dnia 6 sierpnia 2015 r. podtrzymała skargę kasacyjną i wskazała na nowe okoliczności sprawy. WSA w Warszawie wyrokiem z 22 kwietnia 2015 r., w sprawie o sygn. IV SA/Wa 300/15 uchylił decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] sierpnia 2014 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Ministra Transportu z [...] kwietnia 2013 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Transportu z [...] grudnia 2011 r. w przedmiocie odszkodowania. Wskazała, że różnica pomiędzy obiema sprawami jest taka, że w przypadku skarżącej organy uznały, że pismo z 5 sierpnia 2010 r. stanowi wniosek w sprawie już rozpoznanej decyzją, a w przypadku pozostałych osób stanowi spóźniony, nowy wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie.

Na skutek wniesionej skargi kasacyjnej Naczelny Sad Administracyjny wyrokiem z dnia 14 października 2015 roku w sprawie o sygn. I OSK 260/14 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny nie zgodził się ze stanowiskiem Sądu I instancji. Przede wszystkim wskazał, iż istnieje zasadnicza rozbieżność co do tego jakie postępowanie zostało umorzone, albowiem organ jednoznacznie stwierdził, że umarza postępowanie wszczęte wnioskiem z dnia 5 sierpnia 2010r., a zdaniem Sądu umorzone zostało postępowanie z wniosku z dnia 28 kwietnia 1995r.

NSA wskazał, iż w przedmiotowej sprawie istota sporu sprowadzała się do rozstrzygnięcia dwóch zagadnień tj. jakie skutki prawne wywołał wniosek skarżącej z dnia 28 kwietnia 1995r., którego Prezydent Miasta G. nie przekazał do organu właściwego, oraz czy decyzja z dnia [...] lutego 1998r. o odmowie przyznania odszkodowania, wydana na wniosek skarżącej z dnia 27 listopada 1997r. jest decyzją w tej samej sprawie. Prowadząc szczegółową analizę powyższych kwestii uznał, iż dla rozstrzygnięcia pierwszego z postawionych zagadnień należy sięgnąć do art.65 k.p.a., w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia wniosku z dnia 28 kwietnia 1995r., zgodnie z którym jeżeli organ administracji państwowej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, powinien niezwłocznie przekazać je do organu właściwego, zawiadamiając o tym wnoszącego podanie. Natomiast zgodnie z art.65 § 2 k.p.a. podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu. Za datę wszczęcia postępowania należy uznać datę doręczenia żądania temu organowi, który jest właściwy do prowadzenia i załatwienia sprawy. Ten sam moment należy traktować jako początek biegu terminu do załatwienia sprawy przez organ, co odpowiada regule określonej w art. 35 § 3 k.p.a. Niewątpliwie samo wniesienie żądania przez stronę do organu niewłaściwego nie powoduje wszczęcia postępowania przed organem właściwym, stąd termin załatwienia sprawy należy liczyć od dnia doręczenia żądania załatwienia sprawy organowi właściwemu. Z art.65 § 1 k.p.a. wynika dla organu obowiązek określonego zachowania w przypadku gdy stwierdzi, że jest niewłaściwy do rozpoznania skierowanego do niego żądania. Obowiązek ten jest konsekwencją podstawowej ustawowej zasady jaką jest przestrzeganie z urzędu przez organy administracji publicznej swojej właściwości rzeczowej i miejscowej ( art.19 k.p.a.).

Drugim istotnym zagadnieniem było wyjaśnienie, czy decyzja z dnia [...] lutego 1998r. o odmowie przyznania odszkodowania, wydana na wniosek z dnia 27 listopada 1997r. jest decyzją w tej samej sprawie, a tym samym czy wydanie w przedmiotowym postępowaniu decyzji w sprawie odszkodowania spowodowałoby, że decyzja ta wydana byłaby z naruszeniem art.156 §1 pkt 3 k.p.a. NSA wskazał, iż tożsamość sprawy istnieje wówczas, gdy w sprawie występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego, a stan faktyczny istotny z puntu widzenia faktów prawotwórczych sprawy nie uległ zmianie. Naczelny Sąd Administracyjny uznał zatem, iż w niniejszej sprawie nie występuje tożsamość sprawy w rozumieniu art.156 §1 pkt 3 k.p.a. gdyż nie zostały spełnione wszystkie wymagane ustawowo przesłanki do wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym, w tym również przesłanka dotycząca zachowania trzyletniego terminu określona w art.160 § 6 k.p.a. Decyzja z dnia [...] lutego 1998r. o odmowie przyznania odszkodowania, wydana została na wniosek skarżącej złożony w dniu 27 listopada 1997r. (wniesiony bez zachowania trzyletniego terminu określonego w art.160 §6 k.p.a..), który był przedmiotem postępowania a nie wniosek z dnia 28 kwietnia 1995r., zaś powodem odmowy przyznania odszkodowania było nie zachowanie trzyletniego terminu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m.in. przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Stosownie do art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.] sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny związany jest zatem wykładnią prawa zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 stycznia 2005r., sygn. akt GSK 1122/04 wydanym w następstwie skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w W.

Sąd, kierując się powyższymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa procesowego w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organ administracji rozpoznający sprawę, w efekcie wydający decyzję powinien prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa, działać na podstawie przepisów prawa, w toku postępowania stać na straży praworządności i podejmować wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Powinien też mieć na względzie, iż zasady ogólne postępowania administracyjnego są integralną częścią przepisów regulujących to postępowanie i są dla niego wiążące na równi z innymi przepisami postępowania (wyrok NSA w Katowicach z 13.06.2000r., sygn. akt I SA/Ka 2160/98, publ. LEX nr 43969).

Wobec powyższego należy podnieść za NSA, iż rozwiązanie zawarte w art. 65 §2 k.p.a. adresowane jest do stron i ma na celu zapewnienie stronom ochrony polegającej na tym, że podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu. To norma zawarta w art. 65 §2 k.p.a. gwarantuje zachowanie terminu zarówno do dokonania określonej czynności materialnoprawnej jak i procesowej, której dotyczy podanie. Nie budzi wówczas wątpliwości, iż podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu. Tym samym, jak wynika z utrwalonych poglądów w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (porównaj wyrok NSA z dnia 14 lipca 2010 r. sygn. akt I OSK 117/10 publikowany w zbiorze LEX nr 672880) celem przepisu art. 65 § 2 k.p.a. jest zapewnienie stronie, która wniosła podanie do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu, że termin uważa się za zachowany. Należy jeszcze podkreślić, że wynikająca z art.65 §2 k.p.a. ochrona strony jest niezależna od tego, jak zachowa się organ stwierdziwszy, że jest niewłaściwy w sprawie, a więc, czy zgodnie z art. 65 §1 k.p.a., przekaże podanie do organu właściwego, czy też zaniecha takiego przekazania. Można zatem stwierdzić, że w świetle art.65 k.p.a. odrębnym zagadnieniem jest moment wszczęcia postępowania przez organ właściwy, tym momentem będzie doręczenie żądania, od zachowania przez stronę wymaganego terminu do wystąpienia z przedmiotowym żądaniem, o zachowaniu terminu będzie bowiem decydować data wniesienia żądania do organu niewłaściwego.

Odnosząc się do kolejnego wskazanego przez Naczelny Sąd Administracyjny zagadnienia czy decyzja z dnia [...] lutego 1998r. o odmowie przyznania odszkodowania, wydana na wniosek z dnia 27 listopada 1997r. jest decyzją w tej samej sprawie, a tym samym czy wydanie w przedmiotowym postępowaniu decyzji w sprawie odszkodowania spowodowałoby, że decyzja ta wydana byłaby z naruszeniem art.156 §1 pkt 3 k.p.a. należy wskazać, iż zgodnie z uchylonym art.160 k.p.a., (mającym w niniejszej sprawie zastosowanie) ustawowe przesłanki wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym przez stronę w przypadku poniesienia szkody na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu art.156 §1 k.p.a. albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji to wydanie decyzji, która spowodowała poniesienie przez stronę szkody, uzyskanie decyzji stwierdzającej nieważność takiej decyzji, lub decyzji stwierdzającej naruszenie przepisu art. 156 § 1 k.p.a., wystąpienie z roszczeniem odszkodowawczym przed upływem trzech lat od dnia w którym stała się ostateczna decyzja stwierdzająca nieważność decyzji, albo decyzja w której organ stwierdził w myśl art.158 §2 k.p.a., że decyzja wydana została na naruszeniem art.156 §1 k.p.a. Wymóg zachowania tej ostatniej przesłanki tj wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym przed upływem trzech lat od dnia w którym decyzja stała się ostateczna wynika z art.160 § 6 k.p.a. Przepis ten stanowi, że roszczenie o odszkodowanie przedawnia się z upływem trzech lat od dnia, w którym stała się ostateczna decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wydanej z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 albo decyzja, w której organ stwierdził, w myśl art. 158 § 2, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. 156 § 1.

Stwierdzenie natomiast nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. możliwe jest tylko w przypadku wykazania, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwoma decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Istotnym jest, że aby zaistniała tożsamość sprawy konieczne jest aby obie decyzje dotyczyły tożsamego podmiotu oraz tożsamego przedmiotu sprawy, przy jednoczesnej tożsamości stanu prawnego jak i faktycznego. Zgodnie natomiast z wyżej przestawionym stanowiskiem Naczelny Sąd Administracyjny tożsamość sprawy w rozumieniu art.156 §1 pkt 3 k.p.a., w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie występuje.

Przedmiotem niniejszego postępowania, które zostało podjęte w związku z pismem skarżącej z dnia 7 września 2010r., był jej wniosek z dnia 28 kwietnia 1995r. zawierający roszczenie odszkodowawcze. Wniosek z dnia 28 kwietnia 1995r. został złożony do organu niewłaściwego, ale przed upływem trzyletniego terminu określonego w art.160 §6 k.p.a., tym samym fakty związane z datami w jakich zostały złożone wnioski przez skarżącą tj. 28 kwietnia 1995r. i 27 listopada 1997r. mają w tej sprawie podstawowe prawotwórcze znaczenie, decydują bowiem o tym, czy został zachowany trzyletni termin do wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym, a w konsekwencji, czy spełniona została ustawowa przesłanka do wystąpienia z takim roszczeniem. W sytuacji gdy jeden wniosek nie spełnia ustawowej przesłanki dotyczącej terminu złożenia wniosku, a termin ten ma charakter materialnoprawny, a drugi z wniosków złożony został z zachowaniem tego terminu, czyli wymagana przesłanka ustawowa została spełniona, zdaniem NSA nie można mówić o tożsamości sprawy.

Dlatego też w obliczu powyższego, ponownie rozpoznając wniesioną skargę na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lutego 2013 roku tut. Sąd uznał, iż całkowicie zasadnym jest uchylenie decyzji organów obu instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji winien uwzględnić podniesione wyżej okoliczności, w pełni stosując się do warunkujących prawidłowość postępowania administracyjnego przepisów i zasad, w szczególności zaś z poszanowaniem tychże zasad w sposób wyczerpujący rozpatrzyć wniesiony przez skarżącą wniosek z dnia 28 kwietnia 1995r. zawierający roszczenie odszkodowawcze. Analiza akt administracyjnych sprawy prowadzi do stwierdzenia, że w pierwszej kolejności należało rozpoznać wniosek z dnia 28 kwietnia 1995 r. o ustalenie i wypłatę przedmiotowego odszkodowania, zgodnie z powołaną wyżej regulacją - art. 65 § 1 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia przedmiotowego wniosku, mając na uwadze treść § 2 tego artykułu w którym przyjęto zasadę, iż podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu. Jak wynika z utrwalonych poglądów w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 14 lipca 2010 r. sygn. akt I OSK 117/10, LEX nr 672880; wyrok z dnia 15 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 547/11,) celem przepisu art. 65 § 2 k.p.a. jest zagwarantowanie stronie, która wniosła podanie do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu, zachowanie terminu do dokonania czynności materialno-prawnej lub procesowej, której podanie dotyczy. A zatem trzyletni termin do wniesienia ww wniosku został zachowany.

Należy mieć jednocześnie na uwadze, że złożenie przez skarżącą wniosku z dnia 25 listopada 1997 r. rozpoznanego w trybie art. 160 k.p.a. decyzją ostateczną z dnia [...] lutego 1998 r. nr [...] Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, odmawiającą wnioskodawczyni przyznania przedmiotowego odszkodowania, było konsekwencją nie rozpoznania przez właściwy organ pierwszego wniosku skarżącej z dnia 28 kwietnia 1995 roku, do rozpoznania którego skarżąca wezwała wnioskiem z dnia 5 sierpnia 2010 r. Wniosek ten skierowany do Prezydenta Miasta G. jednoznacznie wskazywał na żądanie rozpoznanie wniosku złożonego w powyższej dacie a nie stanowił nowego kolejnego wniosku wniesionego w tej samej materii przez K. K.

Wobec szczegółowego wywodu prawnego poczynionego przez Naczelny Sąd Administracyjny, z którego bez żadnych wątpliwości wynika, iż rozstrzygnięcie które zapadło w decyzji z dnia [...] lutego 1998 r. nr [...] Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w trybie art. 160 k.p.a., wydanej w następstwie rozpatrzenia wniosku z dnia 25 listopada 1997 r., odmawiającej wnioskodawczyni przyznania odszkodowania z powodu upływu trzyletniego terminu, dotyczy innych okoliczności sprawy, w której przyczyny formalne stanowiły podstawę odmowy przyznania odszkodowania. Należy zatem za NSA z całą mocą uznać, iż nie będzie podstaw do stwierdzenia powagi rzeczy osądzonej w okolicznościach merytorycznego rozpoznania wniosku z dnia 28 kwietnia 1995 roku.

Bezspornym pozostaje, że Prezydent Miasta G., do którego K. K. skierowała wymieniony wniosek, na skutek zaniedbań nie przekazał go do właściwego organu, który w dalszej zaś kolejności uległ zniszczeniu bądź zagubieniu. Zdaniem Sądu strona nie może ponosić negatywnych dla niej skutków prawnych, których wystąpienie nie było spowodowane jej zawinionym postępowaniem. Pismo skarżącej z dnia 5 sierpnia 2010 r., które organ uznał za kolejny wniosek wszczynający postępowanie w niniejszej sprawie, jest jedynie wnioskiem o niezwłoczne rozpatrzenie pierwszego wniosku złożonego przez skarżącą z dnia 28 kwietnia 1995 roku, czemu organ winien sprostać nadając bieg sprawie, przekazując "pierwszy" wniosek do właściwego organu.

Wskazane przez Naczelny Sad Administracyjny uchybienia organów prowadzą do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja, jak również poprzedzającą ją decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] kwietnia 2013 r. została wydane z naruszeniem prawa.

Rozpoznając zatem sprawę ponownie organ I instancji dostosuje się do oceny prawnej i zaleceń zawartych w niniejszym wyroku i niezwłocznie rozpozna co do meritum wniosek z dnia 28 kwietnia 1995 roku, mając na względzie okoliczność braku tożsamości sprawy. Tożsamość sprawy istnieje wówczas, gdy w sprawie występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego, a stan faktyczny istotny z puntu widzenia faktów prawotwórczych sprawy nie uległ zmianie. Naczelny Sąd Administracyjny natomiast jednoznacznie wskazał, iż w omawianym stanie faktycznym, tożsamość sprawy w rozumieniu art.156 §1 pkt 3 k.p.a. nie występuje albowiem miałaby miejsce wówczas, gdyby spełnione zostały wszystkie wymagane ustawowo przesłanki do wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym, w tym również przesłanka dotycząca zachowania trzyletniego terminu określona w art.160 § 6 k.p.a. Należy mieć na uwadze, że w okolicznościach sprawy zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] lutego 1998r. o odmowie przyznania odszkodowania powodem odmowy przyznania odszkodowania było nie zachowanie ustawowego terminu, prowadzone postępowanie bowiem zainicjowane zostało wnioskiem skarżącej z dnia 27 listopada 1997r., wniesionego po upływie trzyletniego terminu określonego w ww przepisie art.160 §6 k.p.a.

Z tych też względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 oraz art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.