Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 239/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-04-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2, art. 3 ust. 2, art. 4 ust. 1, art. 36, 36(1) ust. 16,36(4) ust. 1. 36(5) ust. 2,  36(6) ust. 2, 36(8) ust. 1, 9, 12, 14,
journal: Dz.U. 2010 nr 10 poz 65
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity.
article: 1 pkt 1, art. 7, 8, 77 par. 1, 80, art. 107 par. 3, 126,  145 par. 1 pkt 4 i par. 4, 149 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 28 ust. 2
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.
article: art. 134, 145 par. 1 pkt 1 lit. b
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi M. F. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...]-[...] czerwca 2011 r. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Komisja Egzaminacyjna II stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach 14-17 czerwca 2011 r. (w skrócie: "komisja Egzaminacyjna II") uchwałą z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...], na podstawie art. 368 ust. 1, 9 i 12 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 z późn. zm.), dalej: "ustawa o radcach" w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), dalej" "k.p.a.", po rozpatrzeniu odwołania M. F. (nazywanej dalej "skarżącą") z dnia [...] sierpnia 2011 r. od uchwały Nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego z siedzibą w [...] w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego, utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę.

Do wydania zaskarżonej uchwały doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

W dniach od 14 czerwca do 17 czerwca 2011 r. skarżąca przystąpiła do egzaminu radcowskiego, na podstawie art. 361 ust. 1 ustawy o radcach przed Komisją Egzaminacyjną Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego z siedzibą w [...].

Po sprawdzeniu testu z pierwszej części egzaminu oraz dokonaniu oceny każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu, Komisja Egzaminacyjna ustaliła, że: z pierwszej części egzaminu, stanowiącej zestaw pytań testowych skarżąca uzyskała 82 punkty i otrzymała ocenę dobrą (4), z drugiej części egzaminu, poświęconej prawu karnemu skarżąca otrzymała ocenę dobrą (4), z trzeciej części egzaminu radcowskiego poświęconej prawu cywilnemu skarżąca uzyskała ocenę dobrą (4), z części czwartej dotyczącej prawa gospodarczego uzyskała ocenę dostateczną (3), a z części piątej poświęconej prawu administracyjnemu skarżąca uzyskała ocenę niedostateczną (2).

Zgodnie z art. 366 ust. 1 ustawy o radcach, pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną. W związku z powyższym otrzymanie przez skarżącą oceny niedostatecznej z części piątej egzaminu przesądziło o uzyskaniu przez nią wyniku negatywnego z egzaminu radcowskiego, co Komisja Egzaminacyjna Nr [...] z siedzibą w [...] stwierdziła uchwałą z dnia [...] lipca 2011 r.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. skarżąca wniosła odwołanie od uchwały Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] lipca 2011 r., wnosząc o zmianę oceny cząstkowej zadania z zakresu prawa administracyjnego na ocenę pozytywną, uchylenie w całości uchwały z dnia [...] lipca 2011 r. w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego, podjętej przez Komisję Egzaminacyjną, podjęcie uchwały w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego złożonego przez skarżącą w 2011 roku, stwierdzającej pozytywny wynik z tego egzaminu.

Skarżąca wskazała, że podjęcie uchwały o negatywnym wyniku z egzaminu radcowskiego nastąpiło w wyniku nieuwzględnienia: okoliczności zachowania przez skarżącą wymogów formalnych sporządzonej skargi, zaproponowanego poprawnego i dopuszczalnego sposobu rozstrzygnięcia problemu poprzez wykazanie, iż Wojewoda [...] miał obowiązek wyjaśnić czy M. K. posiadał status strony w postępowania o pozwolenie na budowę, którego wznowienia żądał oraz nieuwzględnienia faktu, że sporządzona skarga z uwagi na podniesione zarzuty prawa materialnego i procesowego odniosłaby zamierzony skutek zgodny z interesem reprezentowanej strony.

W uzasadnieniu odowłania skarżąca podała, że w opisie istotnych zagadnień dla Komisji Egzaminacyjnej z zakresu prawa administracyjnego opublikowanych na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości wskazano, iż istota sprawy sprowadzała się do wskazania naruszenia art. 149 § 3 k.p.a, z uwagi na to, że organ dokonał oceny przyczyny wznowienia przed wznowieniem.

Skarżąca, powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 225/11, podała, że opis istotnych zagadnień nie ma charakteru wiążącego i nie tworzy nowych kryteriów ocen, gdyż te zawarte są wyłącznie w ustawie. Opis stanowi jedynie wzór poprawnego rozwiązania zadania, zawierający standardowe oczekiwania fachowości profesjonalnego pełnomocnika. Posługiwanie się przez egzaminatorów i komisje egzaminacyjne opisem istotnych zagadnień, tj. schematem poprawnego, standardowego rozwiązania zadania egzaminacyjnego, stanowi zatem wyłącznie instrument pomocniczy.

Skarżąca, odwołując się do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartego w wyroku z dnia 30 czerwca 2011 r., sygn. akt II OSK 1158/10, jak również powołanego w nim orzecznictwa, wskazała, że w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. posłużono się określeniem "strona", które stało się niejako częścią materialnej podstawy wznowienia postępowania. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny rozważał czy organ właściwy w sprawie wznowienia postępowania może badać wystąpienie tej przesłanki w fazie rozstrzygania o samym wznowieniu, czy też może to uczynić, podobnie jak w odniesieniu do pozostałych przesłanek wznowienia, dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wątpliwości tego rodzaju mogą powstać i powstają rzeczywiście, ze względu na fakt, iż jest to jedyna podstawa wznowienia, w której ustawodawca posłużył się określeniem “strona". Tak, więc skoro w doktrynie i orzecznictwie jest niesporne, iż nie jest dopuszczalne badanie przesłanek wznowienia postępowania przed wydaniem postanowienia o wznowieniu, to pojawia się problem, czy organ administracji właściwy w sprawie wznowienia postępowania musi traktować wznowienie postępowania w oparciu o tę przesłankę, tak jak wszystkie pozostałe przesłanki wznowienia postępowania, to znaczy czy przed wydaniem postanowienia o wznowieniu może badać, czy wniosek pochodzi od podmiotu posiadającego interes prawny, czy też musi wznowić postępowanie i dopiero w jego toku zbadać, czy wniosek ten pochodził od strony postępowania? Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w tej kwestii rysuja się, co najmniej cztery stanowiska.

Zdaniem skarżącej, stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w podanym wyroku jest dowodem na to, że rozwiązanie kazusu egzaminacyjnego według koncepcji przyjętych w Wytycznych oraz przez egzaminatorów oceniających jej pracę nie było jedynym poprawnym rozwiązaniem z uwagi na istniejące, również prawidłowe, rozwiązania alternatywne. W przypadku, gdy zadanie egzaminacyjne dotyczy problemu prawnego, odnośnie którego istnieją rozbieżne stanowiska w orzecznictwie, na ocenę pozytywną zasługuje każda z dopuszczalnych w danym zakresie koncepcji. Jeśli natomiast Wytyczne wskazują tylko na jedno z możliwych rozwiązań jako prawidłowych, prowadzi to do naruszenia zasady jednolitości kryteriów oceniania prac egzaminacyjnych, która była jednym z podstawowych założeń nowelizacji przepisów korporacyjnych w zakresie przeprowadzania egzaminów zawodowych.

Skarżąca doszła do przekonania, że skoro zagadnienie będące przedmiotem egzaminu radcowskiego było problematyczne z uwagi na występujące rozbieżności w judykaturze, to każdy profesjonalny radca prawny, analizując dany stan faktyczny miał prawo uznania jednego z prezentowanych poglądów za słuszny, w szczególności jeśli znajdował on poparcie w orzecznictwie. W tym stanie rzeczy, zdaniem skarżącej, przyjęcie przez nią na egzaminie radcowskim, jednej z dopuszczalnych w świetle orzecznictwa koncepcji, poparte odpowiednią argumentacją, pozwalało pozytywnie ocenić pracę.

Odnosząc się do postawionego przez egzaminatorów zarzutu braku dostrzeżenia istoty postępowania wznowieniowego, skarżąca wskazała, że dowodem dostrzeżenia przez nią dwuetapowości postępowania wznowieniowego, było stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w którym podsumowując zarzut art. 7, 77, 80 k.p.a, napisała, iż niezbędne jest wydanie postanowienia o wznowieniu, którego przedmiotem będzie wyjaśnienie czy obszar oddziaływania obiektu obejmuje także działkę nr [...], której właścicielem jest skarżący.

Odnosząc się do zarzutu przedstawionego przez jednego z egzaminatorów tj. braku wniosku o uchylenie postanowienia organu I instancji na podstawie art. 135 p.p.s.a., skarżąca podniosła, że sąd administracyjny stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w graniach tej samej sprawy, jeśli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Jest niewątpliwe, że postanowienie Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. odmawiające wznowienia postępowania wydane zostało w graniach tej samej sprawy administracyjnej. Działając zatem z urzędu w realnym procesie Sąd objąłby kontrolą również to orzeczenie. W rezultacie, brak wniosku w skardze nie wywołałby żadnych negatywnych skutków dla klienta.

Ponadto, skarżąca wskazała, że podnoszony przez nią w skardze zarzut naruszenia art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a w zw. z art. 126 k.p.a - wbrew opinii egzaminatorów - należało uznać za prawidłowy gdyż uzasadnienie postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] maja 2010 r. nie spełniało reguł nakreślonych w przepisach ogólnego postępowania administracyjnego.

W kazusie egzaminacyjnym Wojewoda [...] przytoczył w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] maja 2011 r. przepisy, które regulują kwestię interesu prawnego w postępowaniu szczególnym dotyczącym procesu budowlanego, jednak nie dokonał żadnego powiązania zacytowanych norm ze stanem sprawy. Wojewoda nie dokonał oceny i nie uzasadnił w sposób przekonywujący dlaczego M. K. nie ma statusu strony w postępowaniu o budowę, którego wznowienia się domaga. W rezultacie postawiony zarzut naruszenia art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a w zw. z art. 126 k.p.a. należało uznać za prawidłowy.

Zdaniem skarżącej, trafnie powołała się w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na art. 126 k.p.a., zgodnie z którym do postanowień, od których przysługuje zażalenie, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące decyzji zawarte m.in. w art. 145-152 k.p.a. Świadczy to o dobrej znajomości przepisów, gdyż ze względu na treść art. 126 k.p.a. zasady wznowienia postępowania w sprawach zakończonych decyzją ostateczną mają także zastosowanie w odniesieniu do ostatecznych postanowień, z tym że w tym ostatnim przypadku organy administracyjne będą wydawać postanowienia zamiast decyzji.

Ponadto, trafnie wnioskowała, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., o wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji ostatecznej Starosty [...] z dnia [...] maja 2010 r., nr [...], znak: [...], w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek mieszkalny na działce nr [...] w miejscowości P.

W ten sposób w najwyższym stopniu zadbała o interes klienta, chroniąc go przed ewentualnymi szkodami, jakie mógłby ponieść w związku z dalszym wykonywaniem decyzji.

Formułując ten wniosek, skarżąca wykazała się znajomością instytucji wznowienia postępowania administracyjnego polegającego na tym, że wznowienie postępowania nie wywołuje skutku bezwzględnie suspensywnego w postaci wstrzymania z mocy prawa wykonania zaskarżonej decyzji ostatecznej. Samo złożenie żądania wznowienia nie powoduje, w przeciwieństwie do odwołania, obowiązku wstrzymania wykonania decyzji.

Skarżąca podkreśliła, że sporządzona przez nią skarga była pod względem zachowania warunków formalnych w pełni kompletna i prowadziłaby do jej rozpoznania przez wojewódzki sąd administracyjny bez konieczności wzywania strony do jej uzupełnienia. Zdaniem skarżącej, okoliczność ta stanowi dowód dobrej znajomości zasad wnoszenia i wymogów formalnych skargi kierowanej do wojewódzkiego sądu administracyjnego, określonych w art. 46 i 57 p.p.s.a.

Skarżąca podkreśliła, że do takiego wniosku doszli także egzaminatorzy, oceniający jej pracę, wskazując w uzasadnieniach wystawionych ocen, iż zachowane zostały wszystkie wymogi formalne w zakresie sporządzenia skargi. Ponadto, egzaminatorzy uznali, że praca jest czytelna i przejrzysta, a język pracy poprawny. W rezultacie sporządzona skarga była bez zarzutu pod względem formalnym. Egzaminator w uzasadnieniu oceny cząstkowej stwierdził również, że pozostałe zarzuty skargi zostały sformułowane poprawnie, co stanowi potwierdzenie umiejętności konstruowania poprawnych zarzutów.

Do odwołania skarżąca dołączyła dwie opinie prawne sporządzone przez profesora M. K. oraz profesora M. W. dotyczące kwestii poprawności rozwiązania zadania egzaminacyjnego na egzaminie radcowskim w 2011 r.

Przystępując do rozpatrzenia podniesionych przez skarżącą w odwołaniu zarzutów, Komisja Egzaminacyjna II stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości wskazała na wstępie, że zgodnie z art. 368 ust. 12 ustawy o radcach, do postępowania przed komisją odwoławczą stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Do rozpatrywania spraw w obu instancjach powołane zostały wieloosobowe organy szczególne o specyficznych kompetencjach, podstawy wyłączenia członków tych organów uregulowane zostały w szczególny sposób, kwestie związane z funkcjonowaniem tych organów reguluje Minister Sprawiedliwości rozporządzeniem. W drodze rozporządzenia Minister Sprawiedliwości określa między innymi tryb i sposób działania komisji odwoławczej (art. 368 ust. 14 pkt 4 ustawy o radcach). Na tej podstawie Minister Sprawiedliwości wydał rozporządzenie z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (Dz. U. z 2009 r. Nr 164, poz.

1314). W § 5 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 wskazanego rozporządzenia mowa jest o konieczności sporządzenia w toku postępowania odwoławczego pisemnej opinii dotyczącej zasadności jedynie "zarzutów podniesionych w odwołaniu", mowa jest także o "zakresie odwołania" oraz o "zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu". Wymogi dotyczą wprost jedynie opinii, a więc ograniczają zawartość tego dokumentu.

Z kolei, w § 5 ust. 4 wymienionego rozporządzenia ustanowiono procedurę głosowania członków komisji odwoławczej w procesie podejmowania przez tę komisję decyzji w konkretnych sprawach. Przepis ten reguluje wyłącznie procedurę (tryb i sposób) działania Komisji Egzaminacyjnej II, jako organu odwoławczego, ale nie reguluje i nie zmienia zasad orzekania i zakresu orzekania Komisji, w tym naczelnej zasady orzekania w postępowaniu administracyjnym (art. 7, art. 15, art. 138 k.p.a.), zgodnie z którą istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś wyłącznie kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji.

Zatem, zdaniem Komisji Egzaminacyjnej II, użycie w § 5 ust 4 rozporządzenia zwrotu odnoszącego się do kolejności głosowania, podobnie jak i te przepisy, które określają zakres opinii sporządzanej przez członka Komisji II stopnia - zawężonej do ustosunkowania się do poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu - nie oznaczają że rozporządzenie to zawęża zakres kontroli odwoławczej tego organu. Organ odwoławczy kontroluje więc odwołanie zgodnie z tą zasadą, bacząc, aby uzasadnienie uchwały zawierało przede wszystkim argumentację odnoszącą się do podniesionych zarzutów odwołania.

Zatem, szczegółowe ustosunkowanie się Komisji Egzaminacyjnej II winno obejmować te zarzuty i argumenty, które zostały zawarte w odwołaniu skarżącej, ale ocena i rozstrzygnięcie co do zaskarżonej uchwały musi wiązać się z całościową oceną jej zasadności, zgodnie z przedstawioną powyżej zasadą dwukrotnego rozpoznania sprawy co do istoty.

Odnosząc powyższe do wniesionego odwołania Komisja Egzaminacyjna II stwierdziła, że skarżąca zakwestionowała ocenę uzyskaną z pracy z zakresu prawa administracyjnego i w tym właśnie zakresie konieczne było odniesienie się do zarzutów podniesionych przez stronę, także przez pryzmat argumentów zawartych w uzasadnieniu odwołania.

Komisja Egzaminacyjna II podała, że ocena słuszności zarzutów skarżącej i zasadności odwołania w zakresie tej części egzaminu radcowskiego została dokonana, po pierwsze, w świetle celu tego egzaminu, określonego w art. 364 ust. 1 ustawy o radcach, którego zadaniem jest sprawdzenie przygotowania prawniczego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Wykonywanie zawodu radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy prawnej mającej na celu ochronę prawną interesów podmiotów, na których rzecz jest świadczona. Realizacja celu egzaminu radcowskiego następuje poprzez sprawdzenie w drodze egzaminu pisemnego wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania poprzez rozwiązanie zadań z zakresów prawa wskazanych w tym przepisie. Ocena czy rozwiązania zadań sporządzone przez zdającego w trakcie tego egzaminu spełniają te wymogi następuje przy zastosowaniu kryteriów określonych w

art. 365 ust. 2 ustawy o radcach. W takim kontekście praca egzaminacyjna w postaci sporządzonej skargi do WSA jako jedna z postaci świadczenia pomocy prawnej, aby zasłużyć na ocenę pozytywną powinna spełniać te warunki. Przede wszystkim, ocenie podlegało zachowanie warunków formalnych skargi, czy zastosowano w niej właściwe przepisy prawa, czy potwierdza ona prawidłowość ich interpretacji oraz czy skarżąca zaproponowała poprawny sposób rozstrzygnięcia postawionego problemu, uwzględniając interes reprezentowanej strony. Ocena polegała również na stwierdzeniu czy sporządzone opracowanie czyniło zadość wymogom profesjonalnego opracowania prawniczego.

W tym kontekście Komisja Egzaminacyjna II zwróciła uwagę na treść art. 134 p.p.s.a. i jego rolę oraz skutki jakie może wywoływać w zakresie oceny pracy, przy wskazaniu braków właściwych zarzutów i wniosków w opracowanej skardze. Nie bez znaczenia była także dla oceny kwestia, czy ewentualna kontrowersyjna koncepcja, zarzut lub wniosek były zgłoszone w interesie klienta, a gdyby nawet nie zostały uwzględnione przez sąd, to czy pogorszyłyby procesową lub merytoryczną sytuację klienta, albowiem rolą radcy prawnego jest poszukiwanie, także na drodze sądowej wszelkich, zgodnych z prawem, dróg obrony interesu swojego klienta. Oznacza to, że radca prawny jest uprawniony do takiego przedstawiania interesu swojego klienta, który nie zawsze jest zgodny z tzw. wypracowaną linią orzecznictwa i przeważającym poglądem. Granicą takiego uprawnienia jest to aby radca prawny w sposób rażący albo całkowicie niezgodny z prawem bronił interesu klienta.

Komisja Egzaminacyjna II nie podzieliła stanowiska skarżącej, iż w przy ocenie sporządzonej przez stronę skargi należy uwzględnić fakt, że egzamin został przeprowadzony w ciągu 8 godzin i zawierał zadanie z prawa administracyjnego oraz z zakresu prawa gospodarczego oraz to, że skarga była pisana w pośpiechu, stresie i po trzytygodniowym dużym wysiłku psychofizycznym.

W odpowiedzi na powyższe, Komisja Egzaminacyjna II wskazała, że zadania z zakresu prawa administracyjnego, jak i gospodarczego nie były zadaniami o dużym stopniu skomplikowania, co pozwalało połączyć je w jednym terminie. Egzaminatorzy mają świadomość wysiłku podejmowanego przez zdających, jednakże zgodnie

z art. 364 ust. 1 ustawy o radcach, celem egzaminu jest sprawdzenie umiejętności zdającego samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego poprzez rozwiązanie prawidłowo przedstawionych zadań.

Zdaniem Komisji Egzaminacyjnej II, podnoszona przez skarżącą kwestia

art. 134 § 1 p.p.s.a. (skarga zostałaby rozpoznana przez sąd) była niezasadna w kontekście celu, jakiemu służy egzamin. Od egzaminowanych wymagano sporządzenia profesjonalnej skargi, w której zdający powinien wskazać na błędy popełnione przez organ, potwierdzając w ten sposób posiadaną wiedzę, której poziom i zakres będzie pozwalał na wykonywanie zawodu radcy prawnego.

Organ podał, że skarżąca we wniesionym odwołaniu, powołując się na rozbieżność w orzecznictwie, przedstawiając dwie opinie, wskazała przede wszystkim, iż zadanie z prawa administracyjnego można było rozwiązać w dwojaki sposób.

W tym zakresie Komisja Egzaminacyjna II dokonała analizy orzecznictwa, jak i poglądów wyrażonych w doktrynie, w tym wynikających z załączonych przez skarżącą opinii prof. K. oraz prof. W., podzielając stanowisko strony.

Komisja Egzaminacyjna II zauważyła, że istotą zadania z prawa administracyjnego było dokonanie przez zdających oceny prawidłowości rozstrzygnięcia przez organy administracji publicznej wniosku o wznowienie postępowania wniesionego przez właściciela działki sąsiedniej do działki, co do której udzielano pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek mieszkalny. Jako podstawę wznowienia postępowania wnioskodawca wskazał art. 145 § 1 pkt. 4 k.p.a. Organ I instancji odmówił wznowienia postępowania z tego powodu, że wnioskodawca nie jest stroną wniosku o zatwierdzenie projektu budowlanego i wydanie pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek mieszkalny. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez organ odwoławczy. Do oceny zdających pozostawała kwestia prawidłowości postanowienia organu odwoławczego, który odmówił wznowienia postępowania.

Dokonując oceny rozwiązania zadania z prawa administracyjnego zaproponowanego przez skarżącą Komisja Egzaminacyjna II wskazała, że orzecznictwo sądów administracyjnych w kwestii objętej zadaniem z prawa administracyjnego, tzn. w kwestii na jakim etapie postępowania o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną następuje badanie legitymacji wnioskodawcy do złożenia takiego wniosku, w tym przymiotu strony, jest rozbieżne i zróżnicowane. Zagadnienie będące przedmiotem zadania z prawa administracyjnego była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 30 czerwca 2011 r. sygn. akt. II OSK 1158/10 wskazał, iż wskazał na co najmniej cztery stanowiska.

Według jednego z tych stanowisk, określonego w omawianym wyroku NSA, jako stanowisko czwarte kompromisowe, w przypadku wniosku o wznowienie postępowania opartego na przyczynie określonej w art. 145 § 1 pkt. 4 k.p.a., okoliczność czy wniosek pochodzi on od legitymowanego podmiotu, tzn. podmiotu posiadającego interes prawny badana jest przed wydaniem rozstrzygnięcia w przedmiocie wznowienia postępowania. Natomiast po wznowieniu postępowania ta przyczyna wznowienia jest badana wyłącznie pod kątem ustalenia czy rzeczywiście strona nie uczestniczyła w postępowaniu bez własnej winy.

W tym świetle nie jest błędem skargi nie podniesienie zrzutu naruszenia art. 149 § 3 k.p.a. Jak wynika ze wskazanego orzeczenia NSA, a także dołączonych opinii prof. K. i prof. W., badanie legitymacji procesowej przez organ przed wznowieniem postępowania jest dopuszczalne. Oznacza to, iż brak zarzutu naruszenia art. 149 § 3 k.p.a. nie mógł stanowić podstawy wystawienia oceny niedostatecznej.

Oceniając sporządzoną przez skarżącą skargę, jak i oceny cząstkowe sporządzone przez egzaminatorów, Komisja Egzaminacyjna II stopnia uznała, iż egzaminatorzy przyjęli inny pogląd rozpoznania przedmiotowej sprawy i ocenili pracę na podstawie przyjętego przez siebie stanowiska. Zdaniem organu, zasadna była analiza pracy przez pryzmat innych, uznanych w judykaturze, jak i doktrynie stanowisk, co też zostało uczynione w postępowaniu.

Po przeanalizowaniu sporządzonej przez skarżącą pracy Komisja Egzaminacyjna II nie znalazła podstaw do zmiany oceny na ocenę pozytywną.

Konstruując poprawny pod względem formalnym środek zaskarżenia skarżąca powinna była podjąć polemikę jurydyczną w najszerszym, merytorycznie poprawnym zakresie, uwzględniając najbardziej korzystne rozwiązanie dla reprezentowanej strony. Rozbieżności orzeczniczo-doktrynalne skarżąca powinna była wykorzystać na korzyść reprezentowanej strony. Skarżąca oprócz podania podstawowych i typowych przepisów dotyczących wszystkich rozstrzygnięć w postępowaniu administracyjnym, w żaden sposób nie wykazała się taką wiedzą. W polemikę prawną skarżąca wdała się dopiero w odwołaniu.

Ze sporządzonej skargi nie wynika, aby skarżąca rozumiała na czym polega postępowanie wznowieniowe. Samo spełnianie warunków formalnych sporządzonej skargi nie świadczy o tym fakcie. Skarżąca nie odniosła się do tego postępowania, co więcej nawet nie podała przepisów regulujących to postępowanie. Powyższe oznacza, że skarżąca nie dokonała interpretacji przepisów prawa i nie wykazała prawidłowego rozumienia przepisów regulujących przebieg postępowania wznowieniowego.

Ponadto dużym błędem zawartej skargi było wskazanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. jako podstawy do uwzględnienia skargi. Co prawda skarżąca wskazała również art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a., jednakże oba te przepisy podała w koniunkcji łącznej. Powyższe oznacza, iż zdaniem skarżącej, oba przepisy miały zastosowanie w sprawie. Tymczasem przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. w ogóle nie miał zastosowania w postępowaniu. W ocenie Komisji Egzaminacyjnej II świadczyło to o tym, że skarżąca nienależycie interpretuje przepisy postępowania przed sądami administracyjnymi.

Komisja Egzaminacyjna II nie uznała za błędne podniesienie zarzutu naruszenia art. 7, 77 k.p.a., jednakże oparcie skargi jedynie na tych przepisach należało uznać za niewystarczające, jako dotyczące jedynie naruszenia zasad ogólnych k.p.a.

Komisja Egzaminacyjna II potwierdziła zasadność podniesionego zarzutu naruszenia art. 28 § 2 ustawy - Prawo budowlane. W tej kwestii Komisja nie podzieliła poglądu egzaminatorów. Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem doktryny oraz judykatury art. 28 § 2 ustawy - Prawo budowlane stanowi lex specialis wobec art. 28 k.p.a., zatem jego powołanie należało uznać za zasadne.

Komisja Egzaminacyjna II nie znalazła podstaw do uznania zarzutu skarżącej, iż wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej Starosty [...] należało uznać za prawidłowy i w najwyższym stopniu uwzględniający interes klienta.

W ocenie organu, wniosek taki nie mógł mieć zastosowania. Komisja podzieliła pogląd zawarty w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OZ 294/2010, (LexPolonica 2328250), iż M. K. nie mógł żądać wstrzymania wykonania decyzji wydanej w postępowaniu, którego dotyczył wniosek o wznowienie, bowiem w tamtym postępowaniu nie przysługiwał mu przymiot strony.

Ponadto, nawet gdyby przyjąć, iż wniosek został złożony zasadnie, to nie spełniał on podstawowych wymogów, gdyż nie został w jakikolwiek sposób uzasadniony.

Twierdzenie skarżącej, iż z analizy treści skargi można było wywieść, że wniosek opierał się na tych samych przesłankach co i skarga na decyzją ostateczną, Komisja Egzaminacyjna II potraktowała jako brak zrozumienia instytucji dotyczącej wstrzymania wykonania decyzji.

Zgodnie z ugruntowanym w doktrynie i judykaturze stanowiskiem, uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Brak wskazania przesłanek wymaganych przez przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. uniemożliwiałby Sądowi ocenę zasadności złożonego przez stronę skarżącą wniosku, aby ostatecznie oddalić wniosek.

Odnosząc się do stwierdzenia skarżącej, iż przyjęta koncepcja była akceptowana przez inne Komisje, zaś zdający uzyskiwali za identyczne sformułowane zarzuty w skardze do WSA oceny pozytywne, Komisja Egzaminacyjna II zwróciła uwagę przede wszystkim na fakt. iż każda sprawa dotycząca ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego rozstrzygana uchwałami komisji egzaminacyjnych jest sprawą indywidualną w rozumieniu art. 1 ust. 1 k.p.a. Indywidualizm takiej sprawy powoduje, że nigdy nie jest ona rozpatrywana porównawczo, ponieważ uchwały komisji egzaminacyjnych konkretyzują normy prawa materialnego wyłącznie w odniesieniu do indywidualnie oznaczonego zdającego i wyłącznie w jego sprawie.

Komisja Egzaminacyjna II za niezrozumiałe uznała przedstawienie przez skarżącą jej drogi edukacyjnej, gdyż celem egzaminu radcowskiego jest sprawdzenie aktualnych umiejętności i wiedzy z zakresu prawa, które pozwolą zdającemu samodzielnie i należycie wykonywać zawód radcy prawnego. Żadna norma nic wskazuje, aby droga zdającego do egzaminu, choćby oparta na sukcesach, miała mieć jakiekolwiek znaczenie przy ocenie prawidłowego i należytego sporządzenia pracy egzaminacyjnej.

Pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego z dnia [...] listopada 2011 r., wnosząc o jej uchylenie w części dotyczącej oceny pracy z zakresu prawa administracyjnego stanowiącej piątą część egzaminu radcowskiego i ustalenie pozytywnego wyniku z egzaminu.

Zaskarżonej uchwale skarżąca zarzuciła:

I. obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na wynik sprawy, tj.:

A. art. 7, 77 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału zgromadzonego w sprawie, w tym nie ustosunkowanie się do argumentów sformułowanych przez skarżącą w odwołaniu tj.:

a). uznaniu na stronie 10 uzasadnienia zaskarżonej uchwały, że :"(...) zarzuty skarżącej są w najistotniejszym zakresie chybione (...)" , w sytuacji gdy Komisja Odwoławcza zaakceptowała koncepcję, że badanie legitymacji procesowej przez organ przed wznowieniem jest dopuszczalne, czego dowodem jest stwierdzenie Komisji Odwoławczej na stronie 8 uzasadnienia, że: ,,(...)zarzuty (m.in. wskazanie naruszenia art. 1,11 k.p.a) nie można uznać za błędne (...)" oraz dalej wskazuje, że konstruowane przez skarżącą inne zarzuty były dopuszczalne: "(...) skarżąca słusznie podniosła zarzut naruszenia art. 28 § 2 Prawa budowlanego(...)";.

b). brak rozważenia okoliczności wskazujących na pozytywną ocenę pracy, podniesionych przez skarżącą w odwołaniu (strona 11 odwołania) oraz oparciu się jedynie na uchybieniach;

c). brak uwzględnienia skutków procesowych sporządzonej przez skarżącą skargi do WSA oraz skuteczności tej skargi w kontekście interesu reprezentowanego klienta;

d). brak odniesienia się do sformułowanego przez skarżącą w sporządzonej w skardze do WSA - zarzutu art. 8 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a., który to w ocenie Egzaminatorów Komisji I stopnia został uznany za błędny i na co wskazałam w odwołaniu na stronie 9;

e). brak odniesienia się do wpływu nowelizacji k.p.a. dokonanej ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. na instytucję wznowienia postępowania - art. 61a k.p.a., na którą powołała się Skarżącą uzasadniając swoje stanowisko na stronach 23, 24 i 25 odwołania, a które spowodowało, że obecnie, na gruncie k.p.a, wszczęcie postępowania administracyjnego jest uzależnione od wstępnej oceny, czy podmiot występujący z takim wnioskiem posiada legitymację do występowania w roli strony postępowania administracyjnego;

B. art. 8 i art. 11 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., w związku z art. 368 ust. 12 ustawy o radcach, poprzez brak należytego wyjaśnienia przez Komisję Odwoławczą zasadności przesłanek, którymi kierowała się przy załatwianiu sprawy, tj. brak przedstawienia w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały kompleksowej analizy okoliczności działających zarówno na korzyść jak i na niekorzyść skarżącej, brak ich należytego wyważenia oraz nie przedstawienie argumentacji przemawiającej za utrzymaniem w mocy oceny negatywnej, oraz nie odniesienie się do postawionych w odwołaniu zarzutów dotyczących oceny negatywnej z prawa administracyjnego, a nadto wydanie uchwały zawierającej wewnętrznie sprzeczną treść uzasadnienia, gdyż Komisja Odwoławcza dwa razy zgadza się ze skarżącą i uznaje, że sformułowane przez nią zarzuty są dopuszczalne, natomiast na zakończenie konkluduje, że zarzuty Skarżącej są w najistotniejszym stopniu chybione.

C. art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 80 k.p.a. w związku z art. 365 ust. 2 ustawy o radcach poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego w wydaniu uchwały przez Komisję egzaminacyjną II stopnia przejawiające się:

a). dowolnym przyjęciu na stronie 7 uzasadnienia zaskarżonej uchwały, że: "ze sporządzonej skargi nie wynika, aby skarżąca rozumiała na czym polega postępowanie wznowięniowe", w sytuacji gdy Komisja Egzaminacyjna II nie wskazała podstawy w oparciu, o którą przyjęła powyższe założenie, ignorując przy tym treść sporządzonej w trakcie egzaminu skargi do WSA;

b). dowolnym uznaniu, że sformułowanie przez skarżącą w skardze do sądu administracyjnego na egzaminie radcowskim wniosku opartego na art. 145 § 1 lit. b) p.p.s.a, stanowi duży błąd świadczący o tym, że skarżąca nie należycie interpretuje przepisy postępowania przed sądami administracyjnymi;

c). dowolnym przyjęciu, że po przeanalizowaniu sporządzonej przez skarżącą pracy Komisja Odwoławcza nie znalazła podstaw do zmiany oceny na ocenę pozytywną

D. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 365 ust. 2 ustawy o radcach poprzez utrzymanie w mocy wadliwej uchwały Komisji I stopnia, w sytuacji gdy praca egzaminacyjna z prawa administracyjnego zasługiwała na pozytywną ocenę, gdyż spełniała w wystarczającym stopniu wymogi zawarte w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach;

II. obrazę przepisów prawa materialnego, która miał wpływ na wynik sprawy, tj.:

E. art. 368 ust. 14 pkt 4 ustawy o radcach w zw. z § 5 ust. 2 pkt 1 i ust 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (Dz. U. z 2009 r. Nr 64, poz. 1314) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na wyjściu przez Komisję Egzaminacyjną II poza ramy postępowania odwoławczego wynikające z ww. przepisów, gdyż Komisja Egzaminacyjna II stopnia wskazała, że skarżąca dopuściła się w pracy egzaminacyjnej uchybień, nie wskazanych i nie zakwalifikowanych przez Komisję I stopnia jako błędy, podczas gdy w ramach kontroli odwoławczej Komisja Egzaminacyjna II nie może wykonywać uprawnień przysługujących komisji egzaminacyjnej I stopnia, ponieważ oznaczałoby to w praktyce ponowne przeprowadzenie egzaminu.

F. art. 365 ust. 2 oraz art. 364 ust. 8 i 10 ustawy o radcach poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na sprawdzeniu w toku postępowania odwoławczego przygotowania prawniczego skarżącej z części piątej egzaminu radcowskiego z pominięciem zawartych w hipotezie ww. przepisów kryteriów i skali ocen oraz przekroczenie uznania administracyjnego - albowiem w sytuacji, gdy:

- Komisja Egzaminacyjna I stopnia ustaliła, że rozwiązując zadanie z prawa administracyjnego skarżąca dochowała wszelkich wymogów formalnych skargi do WSA, sformułowała prawidłowy dla interesów reprezentowanej strony wniosek o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Wojewody [...] oraz użyła poprawnego języka prawniczego,

- natomiast Komisja Egzaminacyjna II, modyfikując te ustalenia, dodatkowo stwierdziła, że także prawidłowe były sformułowane przez skarżącą zarzuty art. 7, 77 k.p.a i art. 28 § 2 ustawy - Prawo budowlane,

- to decyzja Komisji Egzaminacyjnej II utrzymująca w mocy uchwałę zawierającą negatywny wynik egzaminu radcowskiego, narusza wskazane przepisy prawa materialnego;

G. art. 32 Konstytucji RP oraz art. 8 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie, polegające na przyjęciu przez Komisję Egzaminacyjną II nieobiektywnych założeń i nierównych kryteriów oceniania odwołań - w stosunku do zdających, którzy opierali sporządzone na egzaminie radcowskim skargi do WSA na tych samych zarzutach (tj. art. 7, 77 k.p.a. oraz art. 28 § 2 ustawy - Prawo budowlane) - o czym świadczą uchwały uwzględniające odwołania innych zdających, a co w rezultacie doprowadziło do nierównego traktowania zdających znajdujących się w analogicznej sytuacji i charakteryzujących się tymi samymi cechami relewantnymi w tym samym stopniu.

W uzasadnieniu skarżąca nie zgodziła się z zaskarżoną uchwałą Komisji Egzaminacyjnej II w zakresie negatywnej oceny z prawa administracyjnego, a w konsekwencji negatywnego wyniku z całego egzaminu radcowskiego, w szczególności w kontekście odmiennego, wobec stanowiska Komisji I stopnia, poglądu Komisji Egzaminacyjnej II, że brak zarzutu naruszenia art. 149 § 3 k.p.a., nie mógł stanowić podstawy do wystawienia oceny niedostatecznej.

Skarżąca odwołała się do stanowiska egzaminatorów z Komisji I stopnia, zgodnie z którym brak podniesienia zarzutu naruszenia art. 149 § 3 k.p.a. był zasadniczą przyczyną wystawienia negatywnej oceny z pracy, gdyż na etapie postępowania objętego kazusem egzaminacyjnym organ powinien jedynie badać przesłanki formalne, co wykluczało prowadzenie postępowania dowodowego. Jako nieprawidłowe egzaminatorzy z Komisji I stopnia uznali podniesienie zarzutów art. 7, 77 k.p.a, oraz art. 107 § 3 i art. 126 k.p.a. Egzaminatorzy z Komisji I stopnia stwierdzili także, że niepotrzebnie rozwałono przepisy ustawy - Prawo budowlane oraz rozporządzenia wykonawczego.

Skarżący zauważyła, że z kolei Komisja Egzaminacyjna II za zasadne uznała, że analiza pracy mogła być dokonana przez pryzmat innych, uznanych w judykaturze, jak i w doktrynie stanowisk.

Skarżąca powołała się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2011 r., sygn. akt II OSK 1158/10, w którym sad wskazał na cztery koncepcje wykształcone na tle art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., przy czym ostatecznie opowiedział się za koncepcją analogiczną do rozwiązania przyjętego w sporządzonej przez stronę skardze, a mianowicie, że obowiązkiem organu jest badanie posiadania przymiotu strony przez wnoszącego podanie o wznowienie postępowania administracyjnego, na etapie przed wydaniem postanowienia o wznowieniu lub odmowie wznowienia, w przypadku gdy podstawą żądania jest przesłanka wznowieniowa wskazana w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Tym samym, zarzuty postawione w trakcie egzaminu radcowskiego w skardze do WSA były prawidłowe, co skarżąca starała się wykazać w uzasadnieniu odwołania.

Skarżąca odnotowała, że Komisja Egzaminacyjna II nie podziela poglądu Egzaminatorów Komisji I stopnia, jakoby prawidłowe rozwiązanie zadania z prawa administracyjnego wymagało powołania zarzutu naruszenia art. 149 § 3 k.p.a., potwierdzając możliwość podniesienia zarzutów prawa procesowego (m.in. wskazanie art. 7, 77 k.p.a.) oraz zarzutu art. 28 § 2 ustawy - Prawo budowlane w sporządzonej przez skarżąca skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Zdaniem skarżącej, już tego rodzaju wniosek przyjęty przez Komisję Egzaminacyjną II powinien skutkować podwyższeniem oceny cząstkowej z zadania z zakresu prawa administracyjnego na najniższą ocenę pozytywną, gdyż wymóg podniesienia zarzutu naruszenia art. 149 § 3 k.p.a. sformułowany przez Komisję I stopnia - co wynika z uzasadnienia ocen cząstkowych - był zasadniczym powodem ustalenia oceny negatywnej z tej części egzaminu, na co wskazują uzasadnienia oceny cząstkowych dokonane przez Komisję I stopnia. Niezrozumiałe jest zatem dla skarżącej twierdzenie końcowe zawarte w uchwale, że podniesione przez stronę zarzuty były w najistotniejszym zakresie chybione, pomimo że wszystkie sformułowane w pracy egzaminacyjnej zarzuty Komisja uznała za prawidłowe.

Przechodząc do uzasadnienia zasadniczego zarzutu skargi tj. naruszenia przez Komisję Egzaminacyjną II 368 ust. 14 pkt 4 ustawy o radcach w zw. z § 5 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 rozporządzenia w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego, skarżąca podała, że Komisja wyszła poza ramy postępowania odwoławczego wynikające z ww. przepisów, gdyż uznała, że skarżąca dopuściła się błędów poprzez wskazanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. jako podstawy uwzględnienia skargi oraz sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej Starosty [...], podczas gdy Komisja I stopnia nie zakwalifikowała powyższych uchybień jako błędów.

Skarżąca zauważyła, że w ramach kontroli odwoławczej Komisja Egzaminacyjna II nie może wykonywać uprawnień przysługujących wyłącznie komisji egzaminacyjnej I stopnia, ponieważ oznaczałoby to w praktyce ponowne przeprowadzenie egzaminu.

Z ustawy o radcach prawnych wynika, że zdającemu przysługuje odwołanie dotyczące wyniku jego egzaminu. Z wykładni ustawy o radcach prawnych, dokonywanej w zw. z § 5 ust. 3 rozporządzenia w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego, w myśl którego przewodniczący lub członek komisji odwoławczej, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, sporządza pisemną opinię dotyczącą zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu wraz ze stanowiskiem, wynika, że zakres kontroli dotyczącej wyniku egzaminu ogranicza do kontroli zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu.

Zdaniem skarżącej, Komisja Egzaminacyjna II nie może dokonać ponownie ustaleń faktycznych i w ramach kontroli odwoławczej nie może wykonywać uprawnień przysługujących wyłącznie komisji egzaminacyjnej I stopnia, polegających na ponownym sprawdzeniu prac pisemnych, ponieważ oznaczałoby to w praktyce ponowne przeprowadzenie egzaminu.

Komisja Egzaminacyjna II nie może samodzielnie oceniać pracy egzaminacyjnej zdającego, skoro praca ta podlegała wcześniej ocenie organu kolegialnego, tj. Komisji Egzaminacyjnej I stopnia. W ocenie skarżącej, to właśnie określona ilość członków (2 członków) Komisji I stopnia ma gwarantować rzetelność i prawidłowość merytorycznej oceny pracy egzaminacyjnej. Ponieważ Komisja Egzaminacyjna II sformułowała nowe zarzuty wobec pracy skarżącej, powstała sytuacja, w której praca egzaminacyjna skarżącej została oceniona jedynie przez 1 członka Komisji Odwoławczej, nie zaś powołany do tego ustawowo organ kolegialny - Komisję Egzaminacyjną I stopnia.

Komisja Egzaminacyjna II, z jednej strony przyznała skarżącej rację uznając prawidłowość sformułowanego zarzutu naruszenia art. 7, 77 k.p.a. oraz art. 28 § 2 ustawy - Prawo budowlane, pomimo ich zakwestionowania przez Komisję I stopnia jako błędów podstawowych, z drugiej zaś stwierdziła, że w innym zakresie (nie podniesionym przez Komisję I stopnia) skarżąca dopuściła się błędów, które polegały na wskazaniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. oraz na sformułowaniu wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej Starosty [...].

W rezultacie należy uznać, Komisja Egzaminacyjna II, dokonując oceny odwołania wniesionego przez skarżącą nie ograniczyła się do oceny podniesionych przez Komisję I stopnia uchybień i do argumentów podniesionych w odwołaniu, lecz podniosła nowe zarzuty wobec pracy strony, dopuszczając się naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia. Wskazane przez skarżąca chybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do utrzymania w mocy uchwały Komisji I stopnia o negatywnym wyniku egzaminu.

W zaskarżonej uchwale brak jest rozważenia przez Komisję Egzaminacyjną II szeregu pozytywnych elementów sporządzonej w trakcie egzaminu pracy, które winny znaleźć odzwierciedlenie w wystawionej ocenie. Organ odwoławczy bowiem powinien rozważyć wszystkie okoliczności faktyczne i prawne przemawiające za oceną pozytywną (a w jej ramach uwzględnić skalę od oceny dostatecznej do celującej) i negatywną, a następnie wykazać w uzasadnieniu uchwały jakie powody przemawiały za podjętym rozstrzygnięciem.

Skarżąca, przystępując do rozwiązania zadania z zakresu prawa administracyjnego właściwie uznała, że istnieją podstawy do sporządzenia oraz wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Sporządzona przez nią skarga spełniała wymogi formalne, co zostało potwierdzone przez obu Egzaminatorów z Komisji I stopnia jak też przez Komisję Egzaminacyjną II.

Skarżąca, rozwiązując zadanie z zakresu prawa administracyjnego, wykazała się wiedzą z zakresu zasad wnoszenia i wymogów formalnych jakim powinna odpowiadać skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego, określonych w przepisach postępowania przed sądami administracyjnymi.

W sporządzonej skardze do wojewódzkiego sądu administracyjnego prawidłowo podniosła zarzuty naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a., art. 28 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane. Nieuzasadnione było więc sformułowane na tym tle twierdzenie organu, że strona nie rozumie istoty postępowania wznowieniowego.

Postawione zarzuty odnosiły się bowiem wyłącznie do przesłanki formalnej wznowienia - podmiotowej, która w przypadku podstawy wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. jest badana na etapie wstępnym postępowania, tj. przed wydaniem postanowienia o wznowieniu lub odmowie wznowienia postępowania. Skarżąca nie odniosła się w żadnym stopniu do badania merytorycznej przyczyny wznowienia określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., tj. niebrania udziału w postępowaniu bez winy strony i będąc w tym zakresie konsekwentną, nie postawiła zarzutu naruszenia tego przepisu, jako określającego merytoryczną przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego.

Wzięła pod uwagę treść art. 147 zd. 2 k.p.a., zgodnie z którym wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. następuje tylko na żądanie strony.

Ponadto, uwzględniła treść art. 149 § 2 k.p.a., który stanowi, że postanowienie o wznowieniu postępowania jest podstawą do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Podstawą wznowienia postępowania wskazaną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. jest niebranie udziału przez stronę w postępowaniu bez jej winy. Z brzmienia tego przepisu wynika, że okolicznością podlegającą badaniu we wznowionym postępowaniu jest "niebranie udziału" oraz "brak winy" strony. Przepis ten przesądza zatem, że okoliczności te dotyczą strony postępowania, wobec czego przymiot strony winien być na tym etapie - po wznowieniu postępowania - okolicznością już przez organ ustaloną. W przypadku, gdy organ zaniecha takiego ustalenia, zasadne jest postawienie wobec niego zarzutu art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., czy art. 80 k.p.a.

Skarżąca wzięła również pod uwagę, że przy ustaleniu przymiotu strony należy odwołać się do art. 28 k.p.a., skutkiem czego w postępowaniu o wznowienie postępowania administracyjnego w przedmiocie decyzji o pozwoleniu na budowę i zmianę sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek mieszkalny, podstawę materialnoprawną uznania wnoszącego podanie za stronę w tym postępowaniu będzie stanowił art. 28 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane.

Ponadto, sporządzając skargę skarżąca uznała za istotne, aby organ ustalający posiadanie przymiotu strony przez wnoszącego podanie o wznowienie postępowania, właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie w tym zakresie. Motywy jego rozstrzygnięcia powinny odzwierciedlać tok rozumowania organu prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa w odniesieniu do stanu faktycznego. W sytuacji jedynie lakonicznego przytoczenia podstaw prawnych, na których oparł się organ - tak jak miało to miejsce w zadaniu egzaminacyjnym w przypadku postanowienia Wojewody [...] utrzymującego w mocy postanowienie Starosty [...] - doszło do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a.

Komisja Egzaminacyjna II nie wzięła pod uwagę także faktu, że w sporządzonej skardze trafnie wskazano na art. 126 k.p.a.

Komisja Egzaminacyjna II nie odniosła się również do prawidłowo sformułowanego w skardze do WSA wniosku opartego na art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a. jako podstawy do uwzględnienia skargi. Mając na uwadze postawione zarzuty prawa procesowego m.in. art. 7 i art. 77 k.p.a., zdaniem skarżącej, nie budzi wątpliwości fakt, że sformułowany wniosek o uwzględnienie skargi oparty na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. był prawidłowy i doprowadziłby do uwzględnienia skargi, zapewniając tym samym ochronę interesu reprezentowanej strony.

Obowiązkiem organu odwoławczego jest rozważenie wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych przemawiających za oceną pozytywną (a w jej ramach uwzględnienie skali od oceny dostatecznej do celującej) i negatywną, a następnie wykazanie w uzasadnieniu uchwały, jakie powody przemawiały za podjętym rozstrzygnięciem, czego zabrakło w zaskarżonej uchwale Komisji Egzaminacyjnej II stopnia w kontekście wymienionych pozytywnych aspektów pracy.

W zaskarżonej uchwale nie wykazano, dlaczego pomimo wskazania na pozytywne elementy skargi, ostateczna ocena pracy skarżącej w zakresie zadania z prawa administracyjnego nie zasługiwała na podwyższenie do oceny pozytywnej. Nie wykazano także jakich elementów, które postawiono w omawianym zadaniu, skarżąca nie dostrzegła.

Zdaniem skarżącej, Komisja Egzaminacyjna II nie wyjaśniła w sposób precyzyjny i jednoznaczny, dlaczego przyjęła, iż skarżąca uzyskała wynik negatywny z egzaminu radcowskiego, potwierdzający, że nie posiada przygotowania prawniczego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. W szczególności w zaskarżonej uchwale Komisja Egzaminacyjna II nie wskazała, które z przyczyn i w jakiej części w istocie zadecydowały o niekorzystnym rozstrzygnięciu sprawy.

Zdaniem skarżącej, kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy było ustalenie, czy doszło do popełnienia takiego błędu o charakterze dyskwalifikującym pracę, który przesądzałby, iż skarżąca nie jest wystarczająco przygotowany do samodzielnego świadczenia pomocy prawnej.

Takim błędem, wbrew opinii Egzaminatorów I stopnia, z pewnością nie był brak zarzutu art. 149 § 3 k.p.a., co potwierdziła Komisja Egzaminacyjna II wskazując w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, że nie jest błędem skargi brak zarzutu dotyczący art. 149 § 3 k.p.a. Takim błędem nie jest także badanie na etapie postępowania objętego kazusem egzaminacyjnym przesłanki podmiotowej, a w konsekwencji błędem nie jest także sformułowanie zarzutów naruszenia art. 28 § 3 ustawy - Prawo budowlane oraz zarzutu naruszenia 7, 77 k.p.a., który służył ustaleniu kręgu stron w postępowaniu z wniosku J. M..

Na wypadek nie podzielenia przez Sąd argumentacji skarżącej dotyczącej wyjścia przez Komisję Egzaminacyjną II poza ramy kontroli odwoławczej poprzez podniesienie nowych uchybień pracy egzaminacyjnej, skarżąca wskazała skutki prawne jakie wywołał art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. - zaproponowany jako podstawa uwzględnienia skargi.

Dokonując streszczenia kazusu egzaminacyjnego z prawa administracyjnego, skarżąca podała, że stroną postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Starosty [...] z dnia [...] maja 2010 r., którą zatwierdzono projekt budowlany i udzielono J. M. pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek mieszkalny na działce nr [...] w [...], był M. K., reprezentowany przez skarżącą.

Pominięcie M. K. w postępowaniu zakończonym decyzją Starosty [...] z dnia [...] maja 2010 r. należało zakwalifikować jako naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. Do naruszenia postępowania w tym względzie doszło poprzez nieustalenie podstawowej dla sprawy okoliczności, tj. stron postępowania o pozwolenie na zmianę sposobu użytkowania budynku gospodarczego z wniosku J. M., co uzasadniało podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 7, 77 k.p.a. oraz art. 28 § 2 ustawy - Prawo budowlane.

Podnosząc ww. zarzuty, skarżąca przyjęła, że okoliczność, czy wnoszący podanie o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. może być uznany za stronę, organ powinien ustalić przed podjęciem postanowienia o wznowieniu postępowania na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. (w przypadku uznania go za stronę postępowania) lub postanowienia o odmowie wznowienia na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. (w przypadku odmowy przyznania mu przymiotu strony).

Komisja Egzaminacyjna II zdyskredytowała cały wniosek o uchylenie wydanego rozstrzygnięcia, wskazując na nieprawidłowe powołanie jako podstawy

art. 145 § 1 lit b) p.p.s.a., pomijając okoliczność, że skarżąca prawidłowa wskazała jako podstawę do uwzględnienia skargi art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a. Należy przyjąć, że oparcie wniosku o uwzględnienie skargi o art. 145 § 1 lit. c), doprowadziłoby do uwzględnia skargi bez uszczerbku dla interesu reprezentowanej strony.

Skarżąca, uzasadniając prawidłowość oparcia wniosku o uwzględnienie skargi na art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a, zauważyła, że w obecnym stanie prawnym trudno mówić o jednym utrwalonym poglądzie doktryny jak i judykatury odnośnie odmowy wznowienia postępowania wywołanej wnioskiem o wznowienie złożonym w trybie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. To powoduje, że różnorodność poglądów występuje także w kwestii podstawy prawnej o uwzględnienie skargi.

Skarżąca podkreśliła, że zarzut w postaci nieprawidłowo wskazanej jednej z dwóch podstaw prawnej skargi, to błąd, który nie może mieć charakteru dyskwalifikującego zważywszy ogólnie dobry poziom pracy, brak innych istotnych błędów, wypełnienie wszystkich poleceń egzaminacyjnych i wykazanie się znajomością przepisów prawa. Zdaniem skarżącej sporządzona w trakcie egzaminu skarga do WSA świadczyła o dostatecznej znajomości prawa, a co za tym idzie co uzasadnia posiadanie kompetencji do samodzielnego świadczenia pomocy prawnej.

Kwestią, którą po raz pierwszy podniosła także Komisja Egzaminacyjna II w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały (ta kwestia nie została zakwalifikowana jako błąd przez Komisję I stopnia) było sformułowanie przez skarżącą w skardze sporządzonej w trakcie egzaminu radcowskiego wniosku o wstrzymaniu wykonania decyzji ostatecznej Starosty [...] z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek mieszkalny na działce nr [...] w miejscowości [...] na podstawie

art. 61 § 3 p.p.s.a.

Skarżąca wskazała, że zakres stosowania art. 61 § 3 p.p.s.a. należy rozpatrywać w kontekście pojęcia “sprawy administracyjnej" w rozumieniu materialnoprawnym, które obejmuje również decyzje obu organów wymienionych w zadaniach egzaminacyjnych: decyzje wydane w postępowaniu zaliczanym do trybu głównego, jak i w postępowanie należącym do trybu nadzwyczajnego. Wszystkie bowiem te postępowania toczą się w tej samej, z punktu widzenia materialnoprawnego, sprawie administracyjnej, w której toczyło się postępowanie pierwotne i stanowią jedynie jego powtórzenie czy też przedłużenie.

Odnośnie zarzutu Komisji Egzaminacyjnej II o braku uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, skarżąca zauważyła, że ma on charakter braku usuwalnego, na podstawie art. 49 § 1 k.p.a. Brak wykazania okoliczności uzasadniających sformułowany w skardze do WSA wniosek o wstrzymania wykonalności decyzji ostatecznej Starosty [...] z dnia [...] maja 2010 r. w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek mieszkalny, nie można było uznać za brak formalny skargi do WSA, gdyż samo złożenie wniosku nie narażało klienta na odrzucenie skargi nawet w przypadku uznania go za niedopuszczalny, albowiem nie ma do niego odpowiedniego zastosowania art. 58 p.p.s.a., lecz co najwyżej, jeżeli Sąd uzna, że brak jest przesłanek uzasadniających udzielenie ochrony tymczasowej, podjęcie decyzji o oddaleniu wniosku.

Zdaniem skarżącej wydanie zaskarżonej uchwały nie zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, Komisja Egzaminacyjna II w żadnym miejscu uchwały nie odniosła się do sformułowanego w sporządzonej w trakcie egzaminu skardze do WSA - zarzutu art. 8 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a., który to w ocenie Egzaminatorów Komisji I stopnia został uznany za błędny.

Nie zostało także odnotowane przez Komisję Egzaminacyjną II trafne wskazanie przez skarżącą w skardze do WSA art. 126 k.p.a., co stanowi dowód dobrej znajomości przepisów przez skarżącą.

Ponadto, w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały brak było odniesienia do wpływu nowelizacji k.p.a., dokonanej ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. na instytucję wznowienia postępowania - art. 61a k.p.a., - na co skarżąca zwróciła uwagę, wyjaśniając w odwołaniu wątpliwości powstałe na tle art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., podnosząc, że dodanie art. 61a spowodowało, że na gruncie k.p.a, wszczęcie postępowania administracyjnego jest uzależnione od wstępnej oceny, czy podmiot występujący z takim wnioskiem posiada legitymację do występowania w roli strony postępowania administracyjnego.

Na gruncie przepisów k.p.a. obowiązujących po wejściu w życie nowelizacji, brak jest podstaw prawnych przemawiających za stosowaniem subiektywnej koncepcji legitymacji procesowej strony w przypadku podstawy wznowienia postępowania określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a tym samym do wznawiania postępowania przed zbadaniem przymiotu strony.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia nie ustosunkowała się do załączonych do odwołania dwóch opinii prawnych sporządzonych przez prof. M. W. oraz prof. M. K. na zlecenie Okręgowej Izby Radców Prawnych.

Skarżąca podała również argumenty uzasadniające, jej zdaniem, zarzuty o podjęciu uchwały wykraczającej poza granice uznania administracyjnego.

Komisja Egzaminacyjna II podważyła istotę oceny Komisji Egzaminacyjnej I stopnia w zakresie prawa administracyjnego, nie podzielając poglądu obydwu egzaminatorów sprawdzających pracę kandydatki zarysowanego w opisie wystawionych ocen, że prawidłowe rozwiązanie zadania z prawa administracyjnego wymagało powołania zarzutu art. 149 § 3 k.p.a.

W rezultacie, Komisja Egzaminacyjna II, odmiennie niż Komisja I stopnia, uznała za dopuszczalne powołanie zarzutu naruszenia art. 7, 77 k.p.a oraz art. 28 § 2 ustawy - Prawo budowlane, co uczyniła skarżąca w sporządzonej w trakcie egzaminu skardze do WSA. Dodatkowo Komisja Egzaminacyjna II wskazała, że skarżąca zachowała wszelkie wymogi formalne skargi do WSA. Komisja Egzaminacyjna II nie sformułowała żadnych uwag w zakresie staranności, języka i stylu pracy, co pozwala przyjąć, sporządzona przeze mnie skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego była pod względem zachowania warunków formalnych w pełni kompletna i prowadziłaby do jej rozpoznania przez wojewódzki sąd administracyjny bez konieczności wzywania strony do jej uzupełnienia. Wskazać, zatem należy, iż Komisja egzaminacyjna II stopnia nie wniosła żadnych zastrzeżeń co do dobrej znajomości wnoszenia i wymogów formalnych, jakim powinna odpowiadać skarga wnoszona do wojewódzkiego sądu administracyjnego, określonych w art. 46 i 57 p.p.s.a.

Skarżąca podkreśliła, że Komisja Egzaminacyjna II, stwierdzając brak podstaw do uwzględnienia odwołania, dopuściła się naruszenia art. 365 ust. 2 ustawy o radcach w związku z błędna oceną skargi sporządzonej w trakcie egzaminu.

W odpowiedzi na skargę Komisja Egzaminacyjna II wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej uchwale.

W piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2012 r. M. F. podtrzymała skargę, odwołując się dodatkowo do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawionego w wyroku w sprawie II GSK 695/11 oraz wniosła o dopuszczenie dowodu kopii uchwał Komisji Egzaminacyjnej II uwzględniających odwołania osób będących w analogicznej sytuacji, jak skarżąca.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W świetle przepisów art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późną. zm.) sądy te kontrolują zaskarżone akty lub czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, to jest z przepisami prawa materialnego i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznoprawnego z daty ich podjęcia.

Ponadto w świetle art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: "p.p.s.a.") Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skargę M. F. w tej sprawie należało oddalić, gdyż zaskarżona uchwała nie narusza prawa.

Skarżąca nie zgodziła się z ustalonym uchwałą Komisji Egzaminacyjnej I negatywnym wynikiem egzaminu radcowskiego, któremu została poddana w dniach od 14 do 17 czerwca 2011 r., kwestionując prawidłowość oceny z części piątej egzaminu (prawo administracyjne), z której otrzymała ocenę niedostateczną. Zarzuty skarżącej w tym względzie determinowały zatem zakres rozpatrzenia tej sprawy w postępowaniu odwoławczym przez Komisję Egzaminacyjną II, jak i obecnie określają ramy kontroli sądowoadministracyjnej w sprawie, a to z uwagi na fakt, że innych – pozytywnych ocen, uzyskanych z pozostałych części egzaminu, skarżąca nie kwestionuje.

Szczegółowy tryb składania egzaminu radcowskiego został uregulowany w przepisach art. od 36 do 369 ustawy o radcach oraz w rozporządzeniu wykonawczym Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie przeprowadzania egzaminu radcowskiego (Dz. U. Nr 163, poz. 1302 z późn. zm.), wydanym na podstawie art. 361 ust. 16 ustawy o radcach.

Wynik egzaminu radcowskiego ustalany jest w drodze uchwały Komisji Egzaminacyjnej (art. 366 ust. 2 ustawy o radcach), od której przysługuje zdającemu odwołanie do Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości. Do postępowania przed Komisją Odwoławczą stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, co pozwala traktować uchwały tej Komisji jak decyzje administracyjne (por. art. 368 ust. 1 i 12 ustawy o radcach).

W wyniku rozpoznania sprawy Komisja Egzaminacyjna II podejmuje uchwałę ostateczną, biorąc pod uwagę cały materiał dowodowy, w tym oceny egzaminatorów. Jest przy tym uprawniona do samodzielnej oceny pracy pisemnej zdającego w oparciu o ten materiał. Czyni to w warunkach swoistego luzu decyzyjnego, który jest związany z oceną stanu faktycznego i zasadą swobodnej oceny dowodów stan ten wyczerpujących. W tym sensie rozstrzygnięcie tego organu w kwestii ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego należy postrzegać w kategoriach charakterystycznych dla administracyjnego uznania. Ma to istotne znaczenie dla sądowej kontroli takich rozstrzygnięć, która ogranicza się w tej sytuacji do zbadania, czy na bazie materiału dowodowego sprawy organ wyczerpująco uzasadnił swoje stanowisko dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami i w świetle obowiązujących przepisów miał prawo postąpić w sprawie tak, jak postąpił.

Cel egzaminu i kryteria oceny sprawdzanych prac zakreślają art. 364 ust. 1 ustawy o radcach, mówiący, iż egzamin radcowski polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu radcowskiego, zwanej dalej "zdającym", do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania z zakresu materialnego i procesowego prawa karnego, materialnego i procesowego, prawa wykroczeń, prawa karnego skarbowego, materialnego i procesowego prawa cywilnego, prawa rodzinnego i opiekuńczego, prawa gospodarczego, spółek prawa handlowego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, materialnego i procesowego prawa administracyjnego, postępowania sądowoadministracyjnego, prawa Unii Europejskiej, prawa konstytucyjnego oraz prawa o ustroju sądów i prokuratur, samorządu radcowskiego i innych organów ochrony prawnej działających w Rzeczypospolitej Polskiej oraz warunków wykonywania zawodu radcy prawnego i etyki tego zawodu oraz art. 365 ust. 2 ustawy o radcach stanowiący, że przy ocenie bierze się pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje.

Zdaniem Sądu materiał dowodowy sprawy - praca pisemna skarżącej z części piątej egzaminu radcowskiego oceniona stosownie do mających zastosowanie w objętych nią kwestiach faktycznoprawnych przepisów prawa oraz poglądów orzecznictwa i doktryny - został prawidłowo uwzględniony i rozpatrzony w ustaleniach organu, zgodnie z regułami postępowania administracyjnego wyrażonymi w przepisach art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa, służąc wyjaśnieniu stanu faktycznego w zakresie uzasadniającym zaskarżoną uchwałę.

W ocenie Sądu zarzuty skargi względem tej uchwały wynikają z innej niż przyjęta przez organ oceny materiału dowodowego sprawy i mają charakter polemiczny.

Przede wszystkim uchwała odwoławcza uwzględniła kryteria, które w myśl ustawy o radcach muszą być brane pod uwagę przy ustalaniu wyniku egzaminu radcowskiego, wyżej przedstawione. Do tego zastosowanie tych kryteriów nastąpiło z uwzględnieniem celu egzaminu radcowskiego określonego przez art. 364 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1, art. 3 ust. 2 i art. 2 ustawy o radcach, iż zdający ma się wykazać, że jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego (świadczenia pomocy prawnej ze starannością wynikającą z wiedzy prawniczej oraz zasad etyki radcy prawnego mającego na celu ochronę prawną interesu podmiotów, na których rzecz jest wykonywana).

Fakt poddania według tych kryteriów przez Komisję Egzaminacyjną II materiału dowodowego w sprawie wyczerpującej analizie i ponownej ocenie – w świetle zarzutów odwołania, potwierdza częściowe przychylenie się Komisji do tych zarzutów skutkiem uwzględnienia argumentacji odwołania podnoszącej istnienie poglądów orzeczniczych co do konieczności badania na etapie wniosku o wznowienie postępowania legitymacji do jego wniesienia przez ustalenie przymiotu strony wnoszącego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Komisja Egzaminacyjna II dostrzegając rozbieżności orzecznicze i doktrynalne co do elementów badanych na etapie wstępnym postępowania w sprawie wznowienia, doszła do konkluzji, że mankamenty w pracy egzaminacyjnej skarżącej były tak istotne, bo nie dotykały istoty zdania – kwestii wznowienia postępowania, że uniemożliwiały podwyższenie oceny z części piątej egzaminu radcowskiego, a w konsekwencji ustalenie jego pozytywnego wyniku w całości. Komisja Egzaminacyjna II w ramach swoich ustaleń wykazała, że skarżąca w rozwiązaniu zadania z prawa administracyjnego w ogóle nie dostrzegła istoty wyczerpującego to zadanie problemu i go nie zrozumiała; mianowicie, że dotyczy on trybu nadzwyczajnego (wznowieniowego) przed organami administracji, co podkreślono też w ocenach cząstkowych egzaminatorów, mimo że przyjęli inną koncepcję przesłanek wznowienia postępowania. W szczególności skarżąca nie odniosła podniesionych w pracy egzaminacyjnej (jako skardze do sądu administracyjnego) zarzutów do postępowania wznowieniowego. Analiza tej pracy (por. akta administracyjne sprawy) potwierdza zasadność tego ustalenia. Zawarcie na str. 5 pracy (k. – 156 akt adm.) stwierdzenia, że "niezbędne jest wydanie postanowienia o wznowieniu, którego przedmiotem będzie wyjaśnienie czy obszar oddziaływania obiektu obejmuje także działkę nr [...], której właścicielem jest skarżący" nie może świadczyć, że M. F. dostrzegła problem, a skarga odniosła się do istoty postępowania - odmowy wznowienia postępowania. Nawet z tego ustępu pracy nie wynikało, że brak ustaleń organów prowadził w efekcie do nieuznawania M. K. za stronę postępowania.

Sąd zgadza się ze stanowiskiem, że w sytuacji rozbieżności w orzecznictwie co do stosowania i interpretacji art. 149 § 3 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. okoliczność, że praca egzaminacyjna nie opiera się na wykładni przepisów preferowanej przez egzaminatorów oceniających zadanie z ramienia Komisji Egzaminacyjnej, nie może z zasady determinować oceny tej pracy jako negatywnej. W zależności od jakości uzasadnienia objętego taką pracą rozwiązania praca powinna być wówczas oceniona w ramach przyjętej skali ocen pozytywnych. Jednak żeby rozważać pracę egzaminacyjną w takiej skali ocen, powinna z treści tego rozwiązania wynikać znajomość przez zdającego tychże rozbieżności orzeczniczych i świadomy wybór przyjętej koncepcji rozwiązania. Tymczasem z treści skargi sporządzonej przez skarżącą w wykonaniu zadania egzaminacyjnego nic takiego nie wynika. Opierając tę skargę na zarzucie naruszenia art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego i szeregu przepisów postępowania - art. 7, 8, 77, 80, 107 § 3 i 126 k.p.a. skarżąca nie podjęła jakiejkolwiek nawet próby ich interpretacji w kontekście problemu prawnego, którego dotyczyło zadanie egzaminacyjne - odmowy wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia budowlanego. W skardze brak analizy (szczątkowej nawet) przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących problematyki wznowieniowej – przede wszystkim art. 145 § 1 pkt 4 kpa, w oparciu o który symulowany na użytek egzaminu mocodawca skarżącej, jako radcy prawnego, ubiegał się o wznowienie tego postępowania, a którego to wznowienia mu odmówiono z powodu braku przymiotu strony, jak również analizy - art. 149 § 3 k.p.a. Nie do zaakceptowania w skali ocen pozytywnych jest skarga skierowana przeciwko orzeczeniu odmawiającemu wznowienia postępowania, w której nie podniesiono zarzutów błędnego zastosowania przepisów leżących u podstaw tej odmowy. Skarżąca nie powołała ani jednego przepisu z Rozdziału 12 Działu II Kodeksu postępowania administracyjnego. Zarzuty w skardze podniesione (naruszenia ogólnych zasad postępowania administracyjnego – art. 7, 8, 77, 80, 107 § 3 i 126 k.p.a.) mają ogólnikowy charakter i nie dotyczą postępowania wznowieniowego; w każdym bądź razie skarżąca nie powiązała ich wprost z tym postępowaniem, a konkretnie z rozstrzygnięciem organu o odmowie wznowienia, które w drodze skargi do sądu zwalczała.

Komisję Egzaminacyjną II w jej stanowisku utwierdziła nieprawidłowo sformułowana w skardze podstawa jej uwzględnienia – art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., stanowiący, że sąd uchyla decyzję albo postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Ponadto Komisja Egzaminacyjna II zauważyła jeszcze jeden błąd w pracy skarżącej – wniosek o wstrzymanie wykonania ostatecznej decyzji Starosty [...], który obszernie uzasadniła.

Wskazane uchybienia przez Komisję Egzaminacyjną II doprowadziły ten organ do wniosku, że w dniu egzaminu skarżąca nie wykazała, że posiada odpowiednią wiedzę w zakresie zagadnień proceduralnych dotyczących wznowienia postępowania oraz należycie interpretuje przepisy postępowania przed sądami administracyjnymi.

Wprawdzie w uzasadnieniach ocen cząstkowych egzaminatorzy odnotowali zachowanie przez skarżącą wymogów formalnych skargi oraz prawidłowość wniosków (czego uchwała odwoławcza nie kwestionowała), zaś stosownie do art. 134 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, jednak biorąc pod uwagę cel egzaminu radcowskiego, jakim jest sprawdzenie wiedzy zdającego, który ma świadczyć profesjonalną pomoc prawną, sporządzenie skargi spełniającej jedynie wymogi formalne, bez wykazania się niezbędnym minimum wiedzy z zakresu problemu faktycznoprawnego, którego skarga dotyczy, nie jest wystarczające dla uzyskania oceny pozytywnej. Rozumowanie, że w kontekście unormowania art. 134 p.p.s.a. sporządzona w wykonaniu zadania egzaminacyjnego skarga przez fakt odpowiadania wymogom formalnym byłaby skuteczna, prowadziłoby do wniosku, że każdą – wniesioną w słusznej sprawie skargę – niezależnie od jej merytorycznej zawartości, należałoby uznać za wystarczającą. W warunkach egzaminacyjnych jest to podgląd nie do przyjęcia. Osoba pretendująca do zawodu radcy prawnego winna zaprezentować na egzaminie pracę nie tylko kompletną formalnie, ale i poprawną merytorycznie. Powoływanie się na funkcję sądu administracyjnego z art. 134 (w zw. z przepisami art. 145) p.p.s.a. nie ma w tej sytuacji żadnego znaczenia (por. powoływany przez skarżącą wyrok NSA w sprawie II GSK 695/11 ora wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2011 r., sygn. akt II GSK 83/11).

Nie można podzielić stanowiska skarżącej, że Komisja Egzaminacyjna II przekroczyła zakres rozpoznania odwołania. Z przepisów art. 368 ust. 1, 9, 12 ustawy o radcach oraz wydanego na podstawie art. 368 ust. 14 tej ustawy rozporządzenia w sprawie komisji egzaminacyjnej lI Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego nie wynika obowiązek ograniczenia się Komisji Egzaminacyjnej II jedynie do rozpatrzenia zarzutów odwołania, gdyż Komisja Egzaminacyjna II kontroluje kwestionowaną część egzaminu radcowskiego (w całości) pod kątem zasadności zgłoszonych zarzutów. Należy to odczytywać w ten sposób, że rozpatrując odwołanie, jeżeli dostrzeże mankamenty w kwestionowanej części pracy, nie podnoszone przez egzaminatorów Komisji Egzaminacyjnej I, organ odwoławczy ma obowiązek brania ich pod uwagę przy rozpatrywaniu odwołania. Stanowisko skarżącej prowadziłoby do konkluzji, że Komisja Egzaminacyjna II nie mogłaby rozważać nie objętych odwołaniem, zarówno negatywnych elementów pracy, jak i jej pozytywnych, nie objętych uwagami egzaminatorów Komisji Egzaminacyjnej I. Takie ograniczenie kompetencji Komisji Egzaminacyjnej II naruszałoby zasadę, odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego przed organem odwoławczym w myśl art. 368 ust. 12 ustawy o radcach oraz art. 368 ust. 14 tej ustawy, który wśród wytycznych do wydania rozporządzenia wskazuje, konieczność prawidłowego rozpoznawania odwołań.

W tym kontekście nie można nie zauważyć, że poprawne rozwiązanie każdego zadania egzaminacyjnego zawiera w sobie szereg obiektywnie powtarzalnych problemów, które każdy profesjonalny pełnomocnik (w tym wypadku osoba zdająca) powinien dostrzec i należycie uzasadniając podnieść w treści rozwiązania. Zauważenie i odpowiednia interpretacja oraz ocena prawna tych problemów jest istotnym kryterium egzaminacyjnym.

W niniejszej sprawie praca skarżącej tego kryterium nie spełniła.

Zdaniem Sądu, należy podzielić w tej sytuacji argumentację Komisji Egzaminacyjnej II co do istotnych jej stwierdzeń. Wnioski tego organu zostały przedstawione po przeprowadzeniu postępowania w oparciu o istniejący materiał dowodowy w sprawie i właściwie uzasadnione. Stwierdzone uchybienia w rozwiązaniu zadania egzaminacyjnego, a w szczególności niedostrzeżenie istoty problemu zadania z zakresu prawa administracyjnego przez niewskazanie w skardze o przesłance wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 4 kpa, czy uzasadnienie zarzutów naruszenia przepisów postępowania bez odniesienia do problematyki wznowienia postępowania, której zadanie dotyczyło, uzasadniają stwierdzenie, że zdająca nie wykazała się na egzaminie z zakresu prawa administracyjnego wiedzą prawniczą i umiejętnością jej stosowania, niezbędną do samodzielnego i poprawnego wykonywania zawodu radcy prawnego. Sporządzona przez zdającą skarga nie odpowiada bowiem wymogom profesjonalnego opracowania prawniczego. Nie jest wystarczającym sporządzenie poprawnej formalnie skargi, skoro jej uzasadnienie nie wskazuje na zrozumienie zagadnienia zawartego w zadaniu i nie zawiera poprawnego prawniczego wywodu.

Nie było też podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o przeprowadzenie wskazanych w piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2012 r. dowodów uzupełniających z uchwał Komisji Egzaminacyjnej II na okoliczność pozytywnych ocen z przedmiotowego zadania zdających, którzy sporządzili prawidłowe formalnie skargi zawierające zarzuty naruszenia przepisów takich, jak skarżąca w swojej pracy. Podkreślenia wymaga, że każda sprawa dotycząca ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego, rozstrzygana uchwałami komisji egzaminacyjnych, jest sprawą indywidualną w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a. Zarzut, iż podobne prace w innych komisjach były oceniane pozytywnie nie może mieć znaczenia. Zadaniem komisji nie jest analiza porównawcza prac z danej części egzaminu, ale ocena indywidualnych, konkretnych prac osób zdających. Uchwały komisji konkretyzują normy prawa materialnego wyłącznie do indywidualnie oznaczonego zdającego i w jego wyłącznie sprawie.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.