Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 534/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2009-09-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Podatek od spadków i darowizn
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargi
Powołane przepisy: article: art. 4a ust. 1 pkt 1,  art. 4a ust 2 i 4
journal: Dz.U. 2004 nr 142 poz 1514
law: Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn - tekst jednolity.
article: art. 162 par. 4
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Kantecka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Pierechod, Sędzia WSA Zofia Skrzynecka, Protokolant Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 30 września 2009r. sprawy ze skarg A. K., J. D. i D. D. na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]", "[...]", "[...]" w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu miesięcznego do zgłoszenia nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze dziedziczenia oddala skargi


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia "[...]", sygn. akt I Ns 812/08 Sąd Rejonowy w "[...]" stwierdził, że spadek po zmarłym w dniu 11 czerwca 2008r. R. D. nabyli: żona J. M. D., córka A. J. K. oraz córka D. M. D., każda po 1/3 części spadku. Opisane postanowienie uprawomocniło się 14 października 2008r.

Zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych po mężu wraz z informacją o pozostałych podatnikach J.D. złożyła w dniu 1 grudnia 2008r.

Pismem z dnia 4 lutego 2009r. spadkobierczynie wystąpiły do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o zaniechanie poboru podatku od spadków i darowizn. Uzasadniając wniosek podniosły, iż w ustawowym terminie 30 dni nie mogły dokonać zgłoszenia nabycia spadku w Urzędzie Skarbowym, gdyż sentencję postanowienie Sądu Rejonowego otrzymały w dniu 13 listopada 2008r., czyli jeden dzień przed upływem terminu. Nadto wskazały na trudną sytuację materialną.

W związku z powyższym organ I instancji wezwał spadkobierczynie do sprecyzowania treści ww. wniosku. Precyzując wniosek, spadkobierczynie pismem z dnia 4 marca 2009r., wniosły o przywrócenie terminu do złożenia zgłoszenia nabycia spadku, o którym mowa w art.4a ust.2 ustawy z dnia 28 lipca 1983r. o podatku od spadków i darowizn (tekst jedn. :Dz.U. z 2004r., nr 142, poz.1514 ze zm.).

Postanowieniami z dnia "[...]" Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił stronom przywrócenia terminu miesięcznego do złożenia zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze dziedziczenia. Organ wskazał, iż przywróceniu podlegają wyłącznie terminy procesowe, a miesięczny termin do zgłoszenia nabycia własności rzeczy i praw majątkowych jest terminem o charakterze materialnoprawnym. Stwierdził także, iż zastosowanie zwolnienia przewidzianego w art.4a ust.2 ustawy o podatku od spadków i darowizn nie jest uzależnione od przywrócenia terminu, tylko od spełnienia przez stronę ściśle określonych przesłanek – powzięcia informacji o nabyciu po upływie terminu przewidzianego w art.4a ust.1, zgłoszenia tego w terminie miesięcznym i uprawdopodobnienia tego faktu. Skoro strony powzięły wiadomość o nabyciu praw do spadku w dniu "[...]"., a nie wykazały, że o nabyciu dowiedziały się później, to zastosowanie miał art.4a ust.1 pkt 1 , a nie art.4a ust.2 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

W zażaleniu na opisane postanowienia strony podniosły, iż wynikają one z nieporozumienia, za które należy winić urzędników podatkowych. Wniosły o umorzenie postępowania w sprawie przywrócenia terminu do zgłoszenia nabycia własności rzeczy i praw majątkowych w drodze spadku, z uwagi na ich bezprzedmiotowość. Podkreśliły, iż zgłosiły nabycie spadku przed upływem terminu miesięcznego wynikającego z art.4a ust.1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Znaczącą okolicznością jest, zdaniem stron, fakt uzyskania w dniu 13 listopada 2008r., prawomocnego postanowienia, gdyż wyłącznie ono mogło być podstawą wszelkich innych działań. Skoro strony złożyły wniosek 1 grudnia 2008r., to uczyniły to w terminie i nie było potrzeby przywracania terminu.

Zaskarżonymi postanowieniami z dnia "[...]" Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienia organu I instancji.

W motywach organ stwierdził, iż postanowienie Sądu Rejonowego o stwierdzeniu nabycia spadku przez strony, wydane w dniu "[...]", uprawomocniło się z dniem 14 października 2008r. Termin do zgłoszenia nabytych rzeczy lub praw majątkowych, w celu zwolnienia z opodatkowania, rozpoczął tym samym swój bieg w dniu 14 października 2008r. i upływał z końcem 14 listopada 2008r. Strony uchybiły wskazanemu terminowi, gdyż zgłoszenie zostało złożone w dniu 1 grudnia 2008r.

Organ odwoławczy zaznaczył, że termin na zgłoszenie nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych jest terminem materialnoprawnym i nie ma do niego zastosowania instytucja przywrócenia terminu. Złożenie zgłoszenia w terminie wskazanym w art.4a ust.1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn jest warunkiem skorzystania ze zwolnienia. Zwolnienie jest instytucją prawa materialnego. Przepisy określające warunki zwolnienia, stanowiące element tej instytucji są także przepisami prawa materialnego.

Organ II instancji stwierdził, iż art.4a ust.1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn stanowi wprost, iż miesięczny termin rozpoczyna się od daty uprawomocnienia się postanowienia, a nie od jego doręczenia. Na ten termin nie ma wpływu data stwierdzenia prawomocności postanowienia, bowiem ma ono charakter deklaratoryjny. Nie ma też wpływu data otrzymania prawomocnego postanowienia Sądu. W niniejszej sprawie nie można stwierdzić, że strony nie wiedziały, iż nabyły spadek po R. D.. Strony mylą moment powzięcia informacji o nabyciu przedmiotów należących do spadku, o czym stanowi art.4a ust.2 ustawy o podatku od spadków i darowizn, z otrzymaniem prawomocnego postanowienia sądu o nabyciu spadku po zmarłym. Ustawodawca przewidział możliwość zachowania prawa do zwolnienia tylko w sytuacji, kiedy spadkobierca nie wiedział o nabyciu majątku, a nie w sytuacji kiedy nie jest w posiadaniu prawomocnego postanowienia o nabyciu spadku.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na opisane postanowienia A.K., J.D. i D.D. wniosły o ich uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez umorzenie postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu, ewentualnie o ich uchylenie i przekazanie sprawy do organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skargi wskazały, iż pozostawanie w obiegu prawnym zaskarżonego postanowienia zamyka im drogę do dochodzenia swoich praw w zasadniczym postępowaniu podatkowym, czyli dotyczącym zwolnienia z podatku od spodków i darowizn w trybie art.4a ustawy o podatku od spadków i darowizn. Podniosły, iż wniosek o zaniechanie poboru podatku (pismo z 4 lutego 2009r.) powinien zostać przez organ oceniony jako sprecyzowanie żądania pierwotnego. Wskazały, iż organ wzywając do sprecyzowania, czy pismo to jest wnioskiem o przywrócenie terminu, zmusił podatniczki do zaufania organowi podatkowemu i podporządkowania się złej sugestii. Organ wiedział, że wniosek był spóźniony i nie może go uwzględnić. Skarżące nie zgodziły się ze stanowiskiem organu w kwestii naruszenia miesięcznego terminu do zgłoszenia nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych. Ich zdaniem organ w terminie miesiąca od uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku nie uwzględniłby wniosku, gdyby nie dołączyły odpisu postanowienia z klauzulą prawomocności. Podatniczki złożyły zgłoszenie wtedy kiedy mogły, czyli kiedy posiadały już odpis postanowienia ze stwierdzona prawomocnością. Zdaniem skarżących, w sprawie należało skorzystać z zapisu art.4a ust.2 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Postanowienie ze stwierdzoną prawomocnością strony otrzymały 13 listopada 2008r., a zatem uznać należy, że wniosek złożony w dniu 1 grudnia 2008r., został złożony w terminie. Dlatego postępowanie w kwestii przywrócenia terminu i zaskarżone postanowienie, jest zbędne.

Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargi podtrzymał swoją argumentację zawartą w zaskarżonych postanowieniach i wniósł o oddalenie skarg .

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje.

Skargi nie zasługują na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 §1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm., cyt. dalej jako p.p.s.a.) zadaniem sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, tj. umorzenia postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu, czego domagają się skarżące. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uchyla zaskarżony akt, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem sądowej kontroli w rozpoznanej sprawie były postanowienia organu podatkowego, którymi odmówiono przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych. Wniosek o przywrócenie tego terminu strony złożyły bowiem w dniu 4 marca 2009r.

Zgodnie z treścią art.4a ust.1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez między innymi małżonka i zstępnych, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4. Wspomniany ustęp 2 art.4a stanowi, iż jeżeli nabywca dowiedział się o nabyciu walności rzeczy lub praw majątkowych po upływie terminu, o którym mowa w ust.1 pkt 1, zwolnienie, o którym mowa w ust. 1, stosuje się gdy nabywca zgłosi te rzeczy lub prawa majątkowe naczelnikowi urzędu skarbowego nie później niż w terminie miesiąca od dnia, w którym dowiedział się o ich nabyciu, oraz uprawdopodobni fakt późniejszego powzięcia wiadomości o ich nabyciu. Zastrzeżenie przewidziane w ustępie 4, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Podkreślić w tym miejscu należy, iż ustawodawca jednoznacznie określił w art.4a ust.1 pkt 1, iż miesięczny termin liczony jest od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, a nie od dnia doręczenia prawomocnego orzeczenia sądu w tym przedmiocie, jak wskazują skarżące.

Zarówno termin, o którym mowa w art.4a ust.1 pkt 1 , jak i termin z ust.2 są terminami prawa materialnego. Zwolnienie podatkowe jest instytucją prawa materialnego i dlatego też przepisy określające warunki zwolnienia są przepisami prawa materialnego. Możliwość przywrócenia terminu ograniczona jest natomiast wyłącznie do terminów procesowych. Stanowi o tym art.162 §4 Ordynacji podatkowej.

Ze względu na powyższe zaskarżonym postanowieniom nie można zarzucić naruszenia art. 162 Ordynacji podatkowej, jak i przywołanych przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Odnosząc się do podnoszonej przez skarżące kwestii "złej sugestii" organu dotyczącej złożenia wniosku o przywrócenie terminu, stwierdzić należy, iż "sugestia" organu rzeczywiście była, zdaniem Sądu, zbędna. Organ mógł bowiem odnieść się do kwestii zwolnienia od podatku na podstawie art.4a ust.1 ustawy o podatku od spadków i darowizn w decyzji kończącej postępowanie w tym przedmiocie, stwierdzając wówczas, czy zgłoszenie dokonane w dniu 1 grudnia 2008r. było dokonane w ustawowym terminie, czy też z uchybieniem tego terminu. Skoro jednakże strony przedmiotowy wniosek złożyły, organ nie mógł wniosku tego pominąć, ani też wydać innego rozstrzygnięcia, jak zaskarżone.

Zauważyć przy tym jednakże należy również, iż pismo skarżących z dnia 4 lutego 2009r., nie miało jednoznacznej treści. Skarżące bowiem jednocześnie wnosiły w nim o: zaniechanie postępowania, zaniechanie poboru podatku od spadków i darowizn oraz o zwolnienie z tegoż podatku. W motywach wniosku powołały zaś okoliczności dotyczące niemożliwości zgłoszenia organowi podatkowemu w miesięcznym terminie nabycia spadku. Stąd organ w piśmie z dnia 26 lutego 2009r. wyjaśnił stronom, iż nie jest właściwy do zaniechania poboru podatku, wskazał na jakiej podstawie można "zaniechać postępowania" oraz wezwał do skonkretyzowania wniosku i określenia, czy traktować go jako wniosek o przywrócenie terminu.

W niniejszej sprawie nie jest sporne, że postanowienie Sądu stwierdzające nabycie spadku po R.D. uprawomocniło się z dniem 14 października 2008r., a także, że skarżące dowiedziały się o nabyciu spadku przed dniem 14 listopada 2008r. W konsekwencji powyższego prawidłowo stwierdził organ, iż w sprawie nie znajduje zastosowania art.4a ust.2 ustawy o podatku od towarów i usług, który reguluje sytuację gdy nabywca własności rzeczy lub praw majątkowych dowiedział się o nabyciu w terminie późniejszym niż przewidziany w ust.1 pkt 1 ustawy.

Nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżących, iż zaskarżone postanowienia zamykają im drogę do dochodzenia prawa w postępowaniu dotyczącym zwolnienia z podatku. Zaskarżonymi postanowieniami organ odmówił przywrócenia miesięcznego terminu do zgłoszenia nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze dziedziczenia. Kwestia zwolnienia od podatku od spadków i darowizn na podstawie art.4a ustawy o podatku od spadków i darowizn będzie rozważana przez organ podatkowy w postępowaniu dotyczącym wymiaru tego podatku i znajdzie odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji kończącej postępowanie w tej sprawie.

Nie stwierdzając zatem, by zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego bądź przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym ich uchylenie, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.