Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1248/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 127 par. 3 w zw. z art. 138 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4
journal: Dz.U. 2015 poz 460
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity.
article: zał. ałacznik nr 1
journal: Dz.U. 2013 poz 1263
law: Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę  elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej - tekst jednolity
article: art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b
journal: Dz.U. 2013 poz 1414
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym -  tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego (zwany dalej organem) decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania Z. . (zwanego dalej skarżącym) od decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego (zwanego dalej organem I instancji ) z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 1 500 zł utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Organ I instancji ustalił, że w dniu [...] sierpnia 2015 r. skarżący wykonywał przejazd po drodze ekspresowej S1 wymienionej w załączniku nr 1 pkt 7 lit. c na odcinku Bielsko - Biała Komorowice - Cieszyn - Boguszowice (połączenie z drogą krajową nr 1) do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1263 ze zm.), z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. W związku z powyższym nałożono na skarżącego karę pieniężną w wysokości 1 500 zł

Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wskazał, że nie wiedział, że droga którą się poruszał jest płatna z powodu braku znaków informujących o poborze opłat przez wjazdem. Wskazał, że znak T-34 znajduje się już na samej drodze, ale wówczas nie ma już możliwości wyboru pomiędzy drogą płatną, a nie objętą opłatą.

Ponownie rozpoznając sprawę organ wskazał, że w dniu [...] sierpnia 2015 r. o godzinie [...] urządzenie kontrolne zainstalowane na bramownicy nr [...] znajdującej się w pasie drogowym płatnego odcinka drogi ekspresowej S1 zarejestrowało przejazd samochodu specjalnego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]. Przejazd został udokumentowany zdjęciem z urządzenia kontrolnego zainstalowanego na bramownicy i zapisany pod numerem ewidencyjnym [...]. Powyższe organ ustalił w ramach prowadzonej kontroli stacjonarnej obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Organ na podstawie informacji znajdujących się w systemie elektronicznego poboru opłat ustalił, że samochód specjalny o numerze rejestracyjnym [...] nie został wyposażony w urządzenie, o którym mowa w art. 13i ust. 3 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2015, poz. 460; dalej udp), co skutkowało naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Podniósł, że na podstawie informacji zgromadzonych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, dopuszczalna masa całkowita pojazdu przekracza 3,5 tony, a jego właścicielem w chwili powstania naruszenia był Z. K. Organ wskazał, że odcinek drogi krajowej, po której ustalono poruszanie się kontrolowanego pojazdu w dniu [...] sierpnia 2015 r. został wyszczególniony w załączniku nr 1 pkt 7 lit. c - Bielsko - Biała Komorowice - Cieszyn - Boguszowice (połączenie z drogą krajową nr 1) do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Zdaniem organu korzystający z drogi publicznej w dniu 5 sierpnia 2015 r. naruszył obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej. Konsekwencją tego było nałożenie na Z. K. kary pieniężnej w wysokości 1 500 zł stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 2 udp. Wskazał, że dopuścił dowód z dokumentu: pisma Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w Katowicach z dnia 26 stycznia 2016 r. dotyczącego oznakowania w dniu przejazdu drogi ekspresowej S1 na odcinku węzeł Bielsko-Biała Komorowice - Cieszyn-Boguszowice (połączenie z drogą krajową nr 1) tabliczkami informacyjnymi T-34.

Wskazał, że projekt stałej organizacji ruchu w ciągu drogi ekspresowej S1 na odcinku węzeł Bielsko-Biała Komorowice – Cieszyn – Boguszowice (połączenie z drogą krajową nr 1) w zakresie oznakowania systemu elektronicznego poboru opłat został zatwierdzony w dniu 7 listopada 2011 r. Rzeczywisty termin wprowadzenia stałej organizacji ruchu, czyli montaż oznakowania w terenie nastąpił w dniu 23 listopada 2011 r. i w dniu 12 kwietnia 2012 r. a kontrole organizacji ruchu dokonywane przez Oddział GDDKiA w Katowicach nie wykazały nieprawidłowości w oznakowaniu. Powołując się na przepisy prawa opisane w decyzji podniósł, że kary pieniężne wynikające z naruszenia przepisów ustawy o drogach publicznych są nakładane na podstawie obiektywnie stwierdzonych naruszeń a wina i stopień ewentualnego zawinienia nie są przesłankami odpowiedzialności administracyjnej. Jego zdaniem korzystający z drogi publicznej, wykonując przejazd w ustalonym powyżej stanie faktycznym, był zobowiązany do uiszczenia opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp. Powyższy obowiązek nie został dopełniony, dlatego też organ prawidłowo ocenił materiał dowodowy i karę pieniężną w wysokości 1 500 zł za naruszenie art. 13 ust. 1 pkt 3 udp stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 2 udp nałożył słusznie i zgodnie z prawem.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący, zarzucając obrazę:

1. prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego, tj. art. 13 ust. 1, pkt 3 w zw. z art. 13k, ust 1 pkt. 2, art. 13k ust. 4 udp oraz § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 30 kwietnia 2011 r. w sprawie ponoszenia opłat elektronicznych (Dz. U. Nr 91 poz. 524) a nadto rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 9 czerwca 2011 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie znaków i sygnałów drogowych (Dz. U. Nr 124, poz. 702) w zakresie wprowadzenia nowego znaku drogowego tablicy T-34 poprzez ich błędne zastosowanie do użytkownika drogi wykonującego przejazd bez możliwości dokonania wcześniejszego wyboru, jaka drogą ma się poruszać;

2. naruszenia zawarte] w art. 2 Konstytucji RP zasady demokratycznego państwa prawa poprzez:

a. egzekwowanie kary pieniężnej przy braku informacji o obowiązku ponoszenia opłat, w tym braku oznaczenia wjazdu na odcinki dróg płatnych, co uniemożliwiło wybór innej trasy nie obciążonej opłatą,

b. nałożenie kary przy braku możliwości uiszczenia opłat w inny sposób niż elektronicznie, w szczególności przy przejazdach jednorazowych,

c. naruszenie przepisów postępowania art. 7, 8,10, 12 i 77 § 1 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy;

Jego zdaniem tabliczka T-34 oznacza, iż za przejazd odcinkiem drogi publicznej tak oznaczonym pobiera się opłatę elektroniczną. Z powołanego przepisu wprost j wynika - z jego literalnego brzmienia - że opłatę elektroniczną pobiera się za przejazd odcinkiem drogi publicznej tak oznaczonym. Podkreślił, że przepis regulujący oznaczenie drogi znakiem T- 34 poprzedza unormowanie ustawowe dotyczące nakładania kar pieniężnych za przejazd bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Wskazał, że chronologia zapisów ustawowych jest w pełni usprawiedliwiona, aby nałożyć karę pieniężną za przejazd bez opłaty, droga za przejazd którą pobiera się opłatę elektroniczną, winna być w sposób właściwy oznaczona. Wskazał, że punktem wyjścia w ramach wykładni systemowej zewnętrznej jest Konstytucja. Z art. 2 Konstytucji wynika, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Wskazał, że brak owej tabliczki na wjeździe na płatny odcinek drogi uniemożliwia użytkownikowi drogi zorientowanie się, na jakiej drodze znajduje się i dokonanie odpowiedniego wyboru pomiędzy drogą płatną a alternatywną drogą bezpłatną, Korzystającego w takiej sytuacji z drogi płatnej, nieoznakowanej tabliczką T-34 nie można obciążać odpowiedzialnością za nieuiszczenie opłaty i wymierzać karę pieniężną.

Wnosił o zmianę zaskarżonej decyzji i odstąpienie od nałożenia na skarżącego kary pieniężnej oraz zasądzenie na jego rzecz o zwrotu kosztów postępowania przed organami i Sądem ewentualnie o chylenie decyzji w zaskarżonym zakresie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest decyzja organu z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] listopada 2015 r. o nałożeniu kary pieniężnej.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w świetle kryteriów opisanych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718; dalej p.p.s.a.), Sąd nie dopatrzył się w działaniu organów rozstrzygających w niniejszej sprawie nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.

Na wstępie należy podnieść, że w myśl art. 6 k.p.a. "organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa". Ta sformułowana w powyższym przepisie zasada praworządności jest powtórzeniem zasady praworządności przyjętej w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Działanie na podstawie prawa w postępowaniu administracyjnym obejmuje dwa zasadnicze elementy, a mianowicie ustalenie przez organ administracji publicznej zdolności prawnej do prowadzenia postępowania w danej sprawie oraz zastosowanie przepisów prawa materialnego i przepisów prawa procesowego przy rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy.

W niniejszej sprawie, według oceny Sądu, spełnione zostały wszystkie wymienione wyżej elementy tj. w sprawie orzekał organ właściwy oraz działał on na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Należy poza tym podkreślić, że odpowiedzialność administracyjna w przeciwieństwie do odpowiedzialności karnej jest odpowiedzialnością obiektywną tzn. powstaje ona za samo naruszenie danego przepisu prawa niezależnie od winy i świadomości sprawcy danego wykroczenia administracyjnego.

W niniejszej sprawie Główny Inspektor Transportu Drogowego co do zasady w niespornym stanie faktycznym zastosował właściwe przepisy prawa materialnego. Skarżący w dniu [...] sierpnia 2015 r. wykonywał przejazd po drodze ekspresowej S1 wymienionej w załączniku nr 1 pkt 7 lit. c na odcinku Bielsko - Biała Komorowice - Cieszyn – Boguszowice. Przejazd został udokumentowany zdjęciem z urządzenia kontrolnego zainstalowanego na bramownicy nr [...] i zapisany pod numerem ewidencyjnym [...]. Wynika z niego, że skarżący poruszał się pojazdem samochodowym specjalnym marki S. o numerze rejestracyjnym [...] o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony.

Zdaniem Sądu prawidłowo ustalono, że kontrolowany pojazd poruszał się po płatnym odcinku drogi z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Powyższe udokumentowane zostało za pomocą zapisu ewidencyjnego powstałego w wyniku przeprowadzenia kontroli stacjonarnej - zgodnie z § 4 w zw. z § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra infrastruktury i Rozwoju z dnia 2 lipca 2015 r. w sprawie kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1030). W przypadku przeprowadzenia kontroli stacjonarnej nie sporządza się protokołu kontroli. Protokół sporządzany jest przez kontrolującego jedynie w przypadku przeprowadzania kontroli mobilnej prawidłowości uiszczania opłaty elektronicznej. Zgodnie z § 4 ww. rozporządzenia w wyniku przeprowadzenia kontroli stacjonarnej rejestracji mogą podlegać:

1. obrazy pojazdu, co do którego istnieje podejrzenie popełnienia naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej;

2. dane identyfikacyjne urządzenia;

3. numer rejestracyjny pojazdu, o którym mowa w pkt 1;

4. dane umożliwiające ustalenie kategorii, o której mowa w art. 13ha ust. 3 ustawy, pojazdu, o którym mowa w pkt 1;

5. czas i data przeprowadzonej kontroli;

6. identyfikator przyrządu kontrolnego, który zarejestrował obraz pojazdu, o którym mowa w pkt 1.

Pojazd nie został wyposażony w jednostkę pokładową viabox, służącą do naliczania i pobierania opłaty za przejazd po drogach krajowych, w tym autostradach wymienionych w załączniku nr 1 lub 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej.

Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzeniu Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie wnoszenia i rozliczania opłat elektronicznych (Dz. U. z 2015 r. poz., 1406) przed rozpoczęciem korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, użytkownik:

1. zawiera umowę z pobierającym opłatę elektroniczną dotyczącą korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, zwaną dalej "umową";

2. odbiera od pobierającego opłatę elektroniczną urządzenie;

3. instaluje urządzenie w pojeździe, do użytkowania w którym zostało ono przeznaczone zgodnie z umową;

4. wnosi przedpłatę - w przypadku wybrania formy wnoszenia opłaty elektronicznej, o której mowa w § 6 ust. 1 pkt 1;

5. ustanawia zabezpieczenie oraz przekazuje pobierającemu opłatę elektroniczną dokument potwierdzający jego ustanowienie - w przypadku wybrania przez użytkownika trybu wnoszenia opłaty elektronicznej, o której mowa w § 6 ust. 1 pkt 2.

Przepis § 6 ust. 1 ww. rozporządzenia wskazuje, iż opłatę elektroniczną wnosi się w trybie:

1. przedpłaty albo

2. płatności okresowej z zabezpieczeniem.

Uiszczenie opłaty elektronicznej może nastąpić jedynie przy wykorzystaniu urządzenia tzw. jednostki pokładowej viabox, będącym urządzeniem w rozumieniu art. 13i ust. 3 udp. Ustawodawca nie przewidział możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej w inny sposób. Warunkiem koniecznym dla nabycia urządzenia viabox jest zawarcie stosownej umowy z pobierającym opłatę elektroniczną dotyczącą korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków objętych opłatą elektroniczną. Jak wskazano wyżej, strona postępowania takowej umowy nie zawarła, czego następstwem było niewyposażenie pojazdu w wymagane urządzenie viabox, co w konsekwencji skutkowało nieuiszczeniem opłaty elektronicznej.

Zasady stosowania znaków na drogach uregulowane zostały w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. z 2003 r. nr 220, poz. 2181 ze zm.). Tabliczkę T-34 umieszcza się na drogach krajowych objętych systemem elektronicznej opłaty drogowej pod znakiem z numerem autostrady E-15c, drogi ekspresowej E-15d lub innej drogi krajowej E-15a, występującym samodzielnie. Numery dróg umieszcza się samodzielnie, w odległości do 50 m:

za skrzyżowaniem, bez względu na rodzaj obszaru, dla potwierdzenia kierunku, a szczególnie jeżeli szlak zmienia kierunek na skrzyżowaniu oraz w przypadkach, gdy układ skrzyżowania może stwarzać wątpliwości co do przebiegu szlaku,

przed skrzyżowaniami w obszarze zabudowanym, jeżeli zmiana przebiegu szlaku nie jest sygnalizowana tablicami przed drogowskazowymi oraz drogowskazami tablicowymi.

Należy stwierdzić, że korzystający z drogi publicznej, wykonując przejazd w ustalonym powyżej stanie faktycznym a więc wjeżdżając na drogę krajową, był zobowiązany do uiszczenia opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 udp. Kierowca pojazdu znajdującego się na drodze krajowej musi się liczyć z koniecznością ponoszenia opłaty a ewentualny jej brak może wynikać z pewnych problemów technicznych, które nie są regułą ale wyjątkowo mogą się zdarzyć. W ocenie Sądu należy wskazać, że w opisanym przypadku regułą jest zobowiązanie do uiszczenia opłaty elektronicznej. W tym stanie rzeczy zarzuty skarżącego, że znak z numerem drogi był umieszczony w odległości do 50 m od skrzyżowania a więc w miejscu, w którym poruszając się takim pojazdem nie miał możliwości dokonania manewru z uwagi na niemożność techniczną nie może być uwzględniony. Jak wskazał organ znaki z numerami dróg stosuje się na znakach kierunku na skrzyżowaniach dróg krajowych i wojewódzkich pomiędzy sobą. Zaleca się ich stosowanie także na skrzyżowaniach z innymi drogami. Znaki te jako samodzielne należy stosować możliwie często, gdyż w istotny sposób ułatwiają kierującym orientację, potwierdzając obrany kierunek jazdy, szczególnie w miejscach, w których mogą powstać wątpliwości co do przebiegu drogi. W tym stanie rzeczy należy wskazać, że kierowca był poinformowany o wjeździe na drogę krajową (która z reguły jest drogą płatną) i powinien się liczyć z obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej. Możliwe jest uiszczenie opłaty elektronicznej w jedynej obecnie formie tj. poprzez urządzenie viabox. Powyższy obowiązek nie został przez skarżącego dopełniony, dlatego też organ prawidłowo ocenił materiał dowodowy i zgodnie z prawem nałożył karę pieniężną w wysokości 1 500 zł. (art. 13k ust. 1 pkt 2 udp).

Zdaniem Sądu należy jednocześnie uznać, iż organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.).

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organy administracji - rozstrzygając sprawę - oparły się na materiale prawidłowo zebranym w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny. Ponadto należy uznać, iż stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach, organy obu instancji uzasadniły w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

Z przytoczonych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.