Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2171/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6463 Wzory przemysłowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 89 ust. 1  w zw. z  art. 117 ust. 1, art. 255 ust. 1 pkt 1. art. 102  ust. 1.
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant st. ref. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi T. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] czerwca 2011 r. nr Sp. [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "[...]" nr [...] oddala skargę


UZASADNIENIE

T. Sp. z o.o. z siedzibą w K. (skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (UP RP) z dnia [...] czerwca 2011 r. Nr [...] o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt. "Płyta izolacyjna" nr [...] na podstawie art. 102 ustawy Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r., Nr 119, poz. 1117 ze zm. – pwp).

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

P. Sp. z o.o. z siedzibą w M. wystąpiła w dniu 25 marca 2008 r. z wnioskiem o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt.: "Płyta izolacyjna" nr [...] udzielonego 23 maja 2007 r. na rzecz T. Sp. z o.o., K., z pierwszeństwem od 7 lutego 2007 r. o udzielonym prawie ogłoszono w WUP [...].

Swój interes prawny wnioskodawca wywodził z faktu, że firma P. Sp. z o.o., M. jest producentem płyt styropianowych, które zamierza produkować i wprowadzać do obrotu. Płyty styropianowe, które zamierza wytwarzać i sprzedawać mają cechy objęte spornym prawem z rejestracji, a więc sporne prawo prowadzi do ograniczenia zagwarantowanej swobody działalności gospodarczej wnioskodawcy.

Za podstawę swojego żądania wnioskodawca podał przepisy art. 102 w zw. z art. 103 i 104 p.w.p.

W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że przedmiotowy wzór nie może stanowić wzoru przemysłowego w rozumieniu art. 102 pwp, gdyż nie posiada ustalonej postaci będąc wynikiem przypadkowego, niepowtarzalnego i nieprzewidywalnego rozkładu kolorowych granulek na skutek ich mechanicznego mieszania w procesie produkcyjnym, a w związku z tym nie nadaje się do ponownego odtworzenia w sposób rzemieślniczy i przemysłowy. Ponadto, cechy istotne podają, że granulki występują w "różnych kształtach zasadniczo kulistych", co nie pozwala na ponowne odtworzenie wzoru, podobnie jak nieprecyzyjne określenie barw, np. pierwsza odmiana jest w kolorze "zbliżonym do jasnoniebieskiego".

Niezależnie od powyższego, zdaniem wnioskodawcy, pojedyncza płyta jest częścią składową wytworu złożonego, w postaci systemu ocieplenia, ściany, stropu, dachu, czy fundamentu, złożonego z wielu płyt izolacyjnych i warstw je pokrywających. Cały taki system ocieplenia, w przypadku jego stosowania na etapie konstrukcji budynku, jest umieszczany pomiędzy warstwami konstrukcji, na przykład między murowaną warstwą konstrukcyjną i murowaną warstwą osłonową. Końcowy użytkownik przedmiotowej płyty izolacyjnej, wkomponowanej w system ocieplenia budynku, tj. administrator lub właściciel, ewentualnie lokator tego budynku nie ma możliwości wzrokowego postrzegania cech tej płyty w trakcie zwykłego używania tego systemu ocieplenia, tj. w trakcie zamieszkiwania danego budynku.

Wnioskodawca postawił także zarzut braku nowości ewentualnie indywidualnego charakteru spornego wzoru wobec wcześniejszych publikacji wzorów Rp-6182 i Rp-6783 oraz wzorów wspólnotowych RDC 000150917 - 0001, RDC 000150917 - 0003, RDC 000150917 -0004, RDC 000150917 - 0005, RDC 000150917 - 0007, RDC 000150917 - 0008, RDC 000150917 - 0009 i RDC 000150917 - 0010.

Uprawniona ze spornego wzoru stwierdziła, iż z uwagi na nową kolorystykę i barwę przedmiotowy wzór spełnia przesłanki zarówno nowości jak i indywidualnego charakteru. Zdaniem uprawnionej, ocena powinna być dokonana z punktu widzenia doświadczonego pracownika sklepu z materiałami budowlanymi lub firmy remontowo budowlanej.

W ocenie uprawnionej fakt, że płyta izolacyjna jest elementem pewnej całości nie wystarcza do zakwalifikowania jej jako elementu wytworu złożonego, gdyż system ocieplający nie składa się z części składowych umożliwiających jego rozłożenie i ponowne złożenie, a jego rozłożenie jest niemożliwe bez zniszczenia poszczególnych elementów.

Unieważniając sporny wzór przemysłowy Urząd Patentowy, działając w trybie postępowania spornego stwierdził, że ze względu na datę zgłoszenia wzoru do rejestracji (7 lutego 2007 r.) podstawę prawną rozstrzygnięcia wniosku o unieważnienie przedmiotowego prawa z rejestracji będzie stanowić Ustawa Prawo własności przemysłowej, w tekście obowiązującym w dniu zgłoszenia przedmiotowego wzoru przemysłowego, tj. w tekście obowiązującym od 18.10.2002 r. (tekst jednolity Dz. U. z 2003 r. Nr 119 poz. 1117 ze zm.).

Kolegium Orzekające uznało również, że wnioskodawca ma interes prawny w domaganiu się unieważnienia prawa z rejestracji spornego wzoru przemysłowego, gdyż wnioskodawca i uprawniony są w dziedzinie produkcji styropianu konkurentami. Firma P. Sp. z o.o., M. jest producentem styropianu i produktów styropianowych, który zamierza produkować i wprowadzać do obrotu płyty styropianowe o cechach objętych spornym prawem z rejestracji, a więc sporne prawo prowadzi do ograniczenia zagwarantowanej swobody działalności gospodarczej wnioskodawcy. Zdaniem UP RP zagwarantowanie pewności w sferze prowadzonej działalności gospodarczej, którą każdy może wykonywać na zasadzie wolności i zgodności z prawem w świetle art. 20 i 22 Konstytucji RP - uzasadnia ten interes prawny.

Organ wywodzi dalej, że w ramach wolności prowadzenia działalności gospodarczej zagwarantowanej w art. 20 Konstytucji RP - i potwierdzonej w art. 5 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.), obecnie art. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 ze zm.) - wnioskodawcy przysługuje uprawnienie do wprowadzania do obrotu różnorodnych rozwiązań technicznych, wytwór. Jeżeli takie rozwiązanie bądź wytwór zostały objęte ochroną wbrew ustawowym warunkom określonym w stosownych przepisach, to podmiot prowadzący taką działalność w świetle powołanych wyżej przepisów ma prawo do wystąpienia z żądaniem unieważnienia prawa wyłącznego.

Odwołując się do treści art. 102 pwp, literatury przedmiotu oraz akcentując, że ważną wskazówkę interpretacyjną pojęcia "postaci" o której mowa w w/w przepisie pwp dają uregulowania w szczególności Dyrektywy 98/71/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 października 1998 r. w sprawie prawnej ochrony wzorów, zgodnie z którą przedmiotem ochrony wzoru nie mogą być części, które są "niedostępne dla oka".

Nadto wskazując, że choć w doktrynie dostrzega się różnice brzmieniowe występujące między Dyrektywą a ustawą pwp w zakresie rozumienia terminu "postać" przyjmuje się jednak, że nie mają one charakteru merytorycznego, gdyż w obu aktach prawnych chodzi o wizualnie dostrzegalne cechy całego produktu lub jego części, z wyjątkiem części składowych, które nie są wizualnie postrzegane "w toku zwykłego używania produktu".

Organ podkreśla, że również w orzecznictwie przyjmuje się, że przedmiotem ochrony jest postać przedmiotu, jego ogólny efekt wizualny (wyrok SN z dnia 10 lipca 2002 r. sygn. akt II CKN 969/00). Pogląd ten, wypracowany jeszcze pod rządami poprzednio obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1963 r. w sprawie ochrony wzorów zdobniczych (Dz. U. nr 8, poz. 45), zachowuje w pełni aktualność w obecnym stanie prawnym.

Wskazuje Urząd, że stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak na przykład w wyrokach: WSA z dnia 17 stycznia 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 2058/06, WSA z dnia 9 marca 2007r. sygn. akt. VI SA/Wa 2233/06, NSA z 20 listopada 2007 r. sygn. akt II GSK 276/06.

W związku z powyższym, zdaniem Kolegium Orzekającego, przedmiotem oceny w niniejszej sprawie mogą być tylko te cechy wzoru przemysłowego, które są widoczne na zewnątrz w toku zwykłego używania, czyli dostrzegane w trakcie tego używania zmysłem wzroku.

Urząd Patentowy wskazał, iż przedmiotowy wzór obejmuje osiem odmian prostopadłościennej płyty izolacyjnej zasadniczo białej z plamkami o różnym kształcie, wielkości i różnym kolorze odpowiadającym danej odmianie wzoru.

Zgodnie z przeznaczeniem wskazanym przez tytuł "Płyta izolacyjna" i treść opisu zgłoszeniowego płyta taka jest nakładana na ścianę, pokrywana szklaną siatką i następnie na to jest nakładany tynk.

Zdaniem Kolegium, pojedyncza płyta jest częścią składową wytworu złożonego, w postaci systemu ocieplenia, ściany, stropu, dachu, czy fundamentu, złożonego z wielu płyt izolacyjnych i warstw je pokrywających. Cały taki system ocieplenia, w przypadku jego stosowania na etapie konstrukcji budynku, jest umieszczany pomiędzy warstwami konstrukcji, na przykład między murowaną warstwą konstrukcyjną i murowaną warstwą osłonową.

Z kolei w przypadku stosowania systemu ocieplenia na bazie przedmiotowych płyt izolacyjnych do gotowego budynku, płyty izolacyjne są zwykle mocowane do warstwy konstrukcyjnej i pokrywane warstwą zbrojoną siatką z włókna szklanego, następnie warstwą gruntującą i warstwą elewacyjną w postaci tynku.

Tak więc w przedmiotowej sprawie mamy do czynieniami, zdaniem organu, z wzorem stosowanym w części składowej (warstwie ocieplającej) wytworu złożonego (systemu ocieplenia), w rozumieniu art. 102 ust. 3 pkt 1 pwp i zgodnie z treścią przepisu art. 102 ust. 4 pwp Urząd jest zobowiązany do oceny nowości i indywidualnego charakteru przedmiotowego wzoru przemysłowego jedynie w zakresie cech widocznych całego tego wytworu złożonego, tj. w zakresie cech płyt izolacyjnych widocznych podczas zwykłego używania systemu ocieplenia, przez które rozumie się jego używanie przez użytkownika końcowego, z wyłączeniem konserwacji, obsługi lub naprawy (art. 3 ust. 4 powołanej dyrektywy 98/71/WE).

Końcowy użytkownik przedmiotowej płyty izolacyjnej, wkomponowanej w system ocieplenia budynku, tj. administrator lub właściciel, ewentualnie lokator tego budynku nie ma możliwości wzrokowego postrzegania cech tej płyty w trakcie zwykłego używania tego systemu ocieplenia, tj. w trakcie zamieszkiwania danego budynku.

Kolegium nie zgodziło się z tezą uprawnionej, iż ocena możliwości wzrokowego postrzegania cech płyty w trakcie zwykłego używania powinna być dokonana z punktu widzenia doświadczonego pracownika sklepu z materiałami budowlanymi lub firmy remontowo budowlanej, gdyż osoba taka nie jest użytkownikiem końcowym.

Ponadto, Kolegium nie podzieliło stanowiska uprawnionej, że płyta izolacyjna chociaż jest elementem pewnej całości, to nie jest elementem wytworu złożonego, gdyż system ocieplający nie składa się z części składowych umożliwiających jego rozłożenie i ponowne złożenie, a jego rozłożenie jest niemożliwe bez zniszczenia poszczególnych elementów. Płyta izolacyjna jako taka może być bowiem potraktowana jako element wymienialny, tj. wstawiany na miejsce usuniętej z danego miejsca poprzednio umieszczonej tam płyty, niezależnie od zniszczenia w trakcie takiego zabiegu "starej" płyty.

Organ wskazał, że ponieważ żadna cecha przedmiotowej płyty izolacyjnej nie jest widoczna w ukończonym systemie ocieplającym podczas zwykłego jego używania, jako zakrytej kolejnymi warstwami budowlanymi (np. warstwą zbrojoną siatką z włókna szklanego, warstwą gruntującą i warstwą elewacyjną w postaci tynku), wskazana płyta izolacyjna nie może być przedmiotem wzoru przemysłowego określonego w art. 102 ust. 1 pwp i zarzut wnioskodawcy oparty na tej podstawie jest zasadny.

Wobec powyższego nie można dokonać oceny nowości i indywidualnego charakteru przedmiotowego wzoru przemysłowego w świetle przeciwstawionych (i przedłożonych przez uprawnionego) materiałów.

Ponadto, zbędne staje się rozstrzygnięcie zasadności zarzutu, że przedmiotowy wzór nie może stanowić wzoru przemysłowego w rozumieniu art. 102 pwp, gdyż nie posiada ustalonej postaci będąc wynikiem przypadkowego, niepowtarzalnego i nieprzewidywalnego rozkładu kolorowych granul na skutek ich mechanicznego mieszania w procesie produkcyjnym.

Organ podkreślił, że jego stanowisko jest zgodne z aktualną linią orzecznictwa sądów administracyjnych. W sprawie [...] dotyczącej unieważnienia prawa z rejestracji wzoru [...] pt. "Płyta izolacyjna" należącego do T. Sp. z o.o., K., decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. Urząd Patentowy, w analogicznych okolicznościach faktycznych, unieważnił sporny wzór w oparciu o tożsame przesłanki. Takie stanowisko Urzędu potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 stycznia 2010 r., sygn. akt. VI SA/Wa 1857/09.

Rozstrzygając wniosek o zwrot kosztów postępowania złożony przez wnioskodawcę Kolegium stwierdziło, że w przedmiotowej sprawie wniosek P. Sp. z o.o., M. o unieważnienie spornego prawa z rejestracji wzoru przemysłowego został uwzględniony, a zatem zasadnym jest przyznanie wnioskodawcy prawa zwrotu niezbędnych kosztów postępowania.

W niniejszej sprawie wnioskodawca korzystał z usług pełnomocnika, którym był rzecznik patentowy.

Rozstrzygając wysokość zwrotu niezbędnych kosztów postępowania Kolegium oparło się na rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (Dz. U. Nr 212, poz. 2076). Zgodnie z § 8 pkt 2 tego rozporządzenia stawka minimalna w sprawach dotyczących unieważnienia prawa ochronnego lub prawa z rejestracji na skutek sprzeciwu uznanego za bezzasadny wynosi 1600 zł.

Kolegium uznało za zasadne przyznanie wnioskodawcy kwoty 1600 zł zwiększonej o kwotę 1000 zł stanowiącą zwrot opłaty za wniosek tytułem zwrotu niezbędnych kosztów postępowania w sprawie.

W obszernej skardze skierowanej do Sądu na powyższą decyzję, spółka T. reprezentowała przez fachowych pełnomocników, zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:

1. art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 ustawy prawo własności przemysłowej z dnia 30 czerwca 2000 roku, dalej: "p.w.p.") w zw. z art. 255 ust. 4 p.w.p., w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik postępowania, poprzez

(i) zaniechanie wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych w sprawie oraz

(ii) dokonanie ustaleń w szczególności dotyczących sposobu wykorzystania płyty styropianowej oraz widoczności płyty styropianowej w trakcie zwykłego użytkowania poprzez końcowego użytkownika, pomimo braku dowodów na ich poparcie, względnie w sposób sprzeczny z posiadanym dowodem w postaci opisu zgłoszeniowego,

co prowadziło do błędnego przyjęcia, iż płyta styropianowa jest niewidoczna w trakcie zwykłego użytkowania poprzez końcowego użytkownika systemu ocieplenia oraz że możliwe jest rozłożenie i ponowne złożenie systemu ocieplenia składającego się ze podłoża, do której przyklejono styropian, na który nałożono "warstwę zbrojoną z włókna szklanego, warstwę gruntującą i warstwę elewacyjną w postaci tynku", a następnie do wadliwego zastosowania przepisów prawa materialnego;

2. art. 2558 ust. 1 pkt 8 p.w.p. i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. poprzez zaniechanie wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dowodów, na których się oparł dokonując ustaleń faktycznych, lub też wyjaśnienia, czy fakty ustalone przez UPRP są powszechnie znane lub znane organowi z urzędu, co uniemożliwia kontrolę podstawy faktycznej zaskarżonej decyzji;

3. art. 10 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. i w zw. z art. 2556 ust. 2 pkt 2 p.w.p. poprzez pozbawienie skarżącego prawa czynnego udziału w postępowaniu i uniemożliwienie wypowiedzenia się co do dowodów i materiałów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia sprawy pomimo dokonania przez UPRP niekorzystnych dla skarżącego ustaleń, opisanych powyżej w zarzucie nr 1;

4. art. 102 ust. 2 p.w.p. oraz art. 102 ust. 3 pkt 1 p.w.p. w zw. z art. 1 lit. b) i lit. c) dyrektywy 98/71/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie prawnej ochrony wzorów z dnia 13 października 1998 roku (Dz.U.UE.L.98.289.28), przez ich niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że wytwór złożony, o którym mowa w art. 102 ust. 3 pkt 1 p.w.p. nie musi być wytworem w rozumieniu art. 102 ust. 2 p.w.p., a następnie ich niewłaściwe zastosowane i uznanie "systemu ocieplenia, ściany, stropu dachu czy fundamentu" za wytwór złożony, a płyty styropianowej za jego część składową, pomimo, że nie zidentyfikowano wytworu, którego płyta styropianową jest częścią składową;

5. art. 102 ust. 1 p.w.p. oraz art. 102 ust. 3 pkt. 1 p.w.p. w zw. z art. 1 lit. c) dyrektywy 98/71/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie prawnej ochrony wzorów z dnia 13 października 1998 roku (Dz.U.UE.L.98.289.28), przez ich niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że:

(i) wytworem złożonym może być przedmiot, którego elementy nie mają charakteru mechanicznego, podczas gdy wytwór może być uznany za wytwór złożony jedynie wówczas gdy składa się połączeń przedmiotów mechanicznych,

(ii) za wymienialną część składową wytworu złożonego może być uznany element ulegający zniszczeniu podczas rozkładania wytworu złożonego, podczas gdy część składowa wymienialna to taka, która, ze względu na mechaniczne połączenia z innymi częściami składowymi może zostać odłączona bez jej zniszczenia,

(iii) wytworem złożonym może być przedmiot, którego elementy połączone są w sposób trwały, podczas gdy wytwór może być uznany za wytwór złożony jedynie wówczas gdy składa się z części połączonych w sposób umożliwiający rozłożenie i ponowne złożenie wytworu złożonego, a następnie ich niewłaściwe zastosowane i uznanie "systemu ocieplenia, ściany, stropu dachu czy fundamentu" za wytwór złożony, a płyty styropianowej za jego część składową, pomimo że elementy takiego systemu nie mają charakteru mechanicznego, połączone są w sposób trwały, w związku z czym nie możną go rozłożyć i ponownie złożyć;

6. art. 102 ust. 3 pkt 2 p.w.p w zw. z art. 3 ust. 4 dyrektywy 98/71/WE poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że końcowym użytkownikiem wytworu złożonego obejmującego płytę styropianową jest wyłącznie administrator, właściciel lub lokator budynku, w którym zastosowano płytę styropianową, podczas gdy uzasadnione jest uznanie, iż zwykłe używanie płyty styropianowej polega również na montowaniu płyty styropianowej w systemie ocieplenia ściany przez osoby specjalizujące się w wykonywaniu ociepleń, które również będą spełniały kryteria końcowego użytkownika.

Wniosła również o skierowanie w trybie art. 267 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (dalej: "TFUE") następującego pytania prejudycjalnego do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej "Czy art. 3 ust. 1, ust. 3 lit. a) i ust. 4 dyrektywy 98/71/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie prawnej ochrony wzorów z dnia 13 października 1998 roku (Dz.U.UE.L.98.289.28), powinny być rozumiane w ten sposób, że przesłanka udzielenia ochrony wzoru poprzez rejestrację dotycząca widoczności produktu dla końcowego użytkownika podczas normalnego stosowania produktu złożonego odnosi się wyłącznie do części składowych wytworu złożonego, czy też w taki sposób, iż przesłanka ta odnosi się do wszystkich produktów, nawet jeżeli nie stanowią części składowej wytworu złożonego?".

Uwzględniając powyższe, spółka wniosła o:

- uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz

- zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi rozwinęła zarzuty, podtrzymała argumentację prezentowaną w toku postępowania administracyjnego. W szczególności podkreśliła, że brak jest podstaw do przyjęcia, że płyta styropianowa stanowi część wytworu złożonego tj. systemu ocieplenia składającego się z podłoża, do której przyklejono styropian, na który nałożono "warstwę zbrojoną z włókna szklanego, warstwę gruntującą i warstwę elewacyjną w postaci tynku".

W ocenie strony dopiero możliwości rozłożenia i złożenia wszystkich części składowych umożliwia stwierdzenie, czy można mówić o istnieniu wytworu złożonego. Takich ustaleń Urząd Patentowy nie dokonał, a wnioskodawca nie zaoferował w tym zakresie żadnych dowodów.

Zdaniem skarżącej, nawet gdyby stosowne dowody zostały zebrane, a postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone, wykazałoby, iż:

- zastosowanie płyt izolacyjnych w ramach systemu ociepleń jest tylko jednym z wielu jej zastosowań, a zatem brak podstaw, aby to zastosowanie uznać za zwykłe używanie przedmiotowych płyt,

- płyty izolacyjne mogą być użyte w taki sposób, że będą widoczne podczas ich zwykłego używania,

- system ocieplenia nie może zostać rozłożony bez zniszczenia jego "części składowych" i nie ma możliwości ponownego złożenia go w pierwotnej formie.

Ponadto, zdaniem strony, części składowe, które w zależności od zastosowania mogą być lub nie być widoczne, podlegają ochronie jako wzory przemysłowe.

Zdaniem skarżącej w niniejszej sprawie, za końcowego użytkownika niewątpliwie może być uznana osoba, które profesjonalnie zajmuje się świadczeniem usług polegających na ocieplaniu z wykorzystaniem styropianów. Jego działalność będzie bowiem koncentrowała się i dotyczyła właśnie styropianów, a więc będzie ich użytkownikiem końcowym, mimo że użytkowanie będzie miało miejsce w ramach świadczenia usług. W konsekwencji, nawet w przypadku uznania styropian za część składową, zasadne było uznanie, iż podlega ona ochronie jako widoczna w trakcie zwykłego używania przez końcowego użytkownika montażystę płyty styropianowej.

Skarżąca nie podzieliła poglądów zawartych w wyroku NSA z dnia 7 lipca 2011 r. II GSK 724/10 też dotyczących płyt styropianowych w którym Sąd ten stwierdził, że przesłanka widoczności dotyczy wszystkich wytworów a nie tylko wytworów złożonych. Zdaniem strony, dokonana przez NSA wykładnia art. 102 ust. 1 pwp jest nieprawidłowa, a przesłanka widoczności dotyczy wyłącznie części składowych wytworów złożonych. W ocenie skarżącej Dyrektywa 98/71 wyłącza z ochrony jedynie części składowe.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Uczestnik postępowania wniósł o oddalenie skargi przedstawiając swoje stanowisko w obszernym piśmie procesowym z dnia 27 stycznia 2012 r. (k. 115 i nast. akt sądowych). Wniósł także o nieuwzględnienie wniosku o skierowanie pytania do TSUE.

Skarżąca złożyła replikę na odpowiedź Urzędu Patentowego (v. pismo z 31 stycznia 2012 r.), w której podtrzymała swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona.

Sporne prawo ochronne zostało udzielone z pierwszeństwem od 7 lutego 2007 r., decyzją Urzędu Patentowego z dnia [...] maja 2007 r.

Wniosek o unieważnienie został złożony 25 marca 2008 r. a jego podstawę prawną stanowiły przepisy art. 102 w zw. z art. 103 i 104 pwp.

Stosownie do przepisów art. 89 ust. 1 w związku z art. 117 ust. 1 ustawy Prawo własności przemysłowej prawo z rejestracji wzoru przemysłowego może być unieważnione na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny. W myśl art. 255 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy Prawo własności przemysłowej sprawy o unieważnienie prawa z rejestracji rozpatruje Urząd Patentowy RP w trybie postępowania spornego.

W ocenie Sądu, organ słusznie uznał, że wnioskodawca ma interes prawny w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym. Jest on bowiem konkurentem uprawnionego w sektorze produkcji styropianu i produktów styropianowych, zamierzającym produkować i wprowadzać do obrotu płyty styropianowe o cechach objętych prawem z rejestracji, które kwestionuje.

Nie była to zresztą okoliczność sporna w niniejszej sprawie.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia wniosku o unieważnienie przedmiotowego prawa były wskazane we wniosku przepisy, w brzmieniu obowiązującym w dniu zgłoszenia wzoru do rejestracji a więc w tekście obowiązującym od 18 października 2002 r. (tj. Dz. U. 2003 r., Nr 119, poz. 1117 ze zm.).

Art. 102, zawierający w powołanej ustawie pwp definicję wzoru przemysłowego, stanowi co następuje:

1. Wzorem przemysłowym jest nowa i posiadająca indywidualny charakter postać wytworu lub jego części, nadana mu w szczególności przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę, strukturę lub materiał wytworu oraz przez jego ornamentację.

2. Wytworem jest każdy przedmiot wytworzony w sposób przemysłowy lub rzemieślniczy, obejmujący w szczególności opakowanie, symbole graficzne oraz kroje pisma typograficznego, z wyłączeniem programów komputerowych.

3. Za wytwór uważa się także:

1) przedmiot składający się z wielu wymienialnych części składowych umożliwiających jego rozłożenie i ponowne złożenie (wytwór złożony);

2) część składową, jeżeli po jej włączeniu do wytworu złożonego pozostaje widoczna w trakcie jego zwykłego używania, przez które rozumie się każde używanie, z wyłączeniem konserwacji, obsługi lub naprawy;

3) część składową, jeżeli może być przedmiotem samodzielnego obrotu.

4. W przypadku wzoru stosowanego lub zawartego w części składowej wytworu złożonego, w rozumieniu ust. 3 pkt 1, ocena nowości i indywidualnego charakteru dotyczy tylko jego widocznych cech.

Przedmiotowy wzór przemysłowy, w świetle jego opisu, obejmuje osiem odmian prostopadłościennej płyty izolacyjnej zasadniczo białej z plamkami różnym kształcie, wielkości i różnym kolorze odpowiadającym danej odmianie wzoru.

Z treści opisu zgłoszeniowego wynika, że płyta izolacyjna objęta spornym wzorem ma zastosowanie głównie w budownictwie.

Tytuł wskazuje na przeznaczenie płyty – służy do izolacji.

W trakcie postępowania spornego przed Urzędem Patentowym RP, w piśmie z dnia 25 maja 2011 r. Skarżąca podniosła, iż "Fakt, że płyta izolacyjna jest elementem pewnej całości, jaką stanowi system ocieplenia (...)". Nadto stwierdziła "Tak jak zbrojenia stalowe do betonu, płyta styropianowa stanowi element wmontowywany w całość budynku, składnik systemu ocieplenia, który po profesjonalnym "zainstalowaniu" stanowi jednolitą całość" oraz "Podobnie w sytuacji płyt styropianowych, po instalacji w systemie ocieplania ściany stają się one niewidoczne dla końcowego użytkownika (...)" (v. k. 114-117 akt adm.).

Biorąc pod uwagę powyższe, zarzuty uprawnionej, że Urząd Patentowy RP jednostronnie przesądził, iż płyta styropianowa jest stosowana w systemie ocieplenia składającego się z podłoża, do którego przyklejono styropian, na który nałożono "warstwę zbrojną z włókna szklanego, warstwę gruntującą i warstwę elewacyjną w postaci tynku", należy ocenić jako bezzasadne.

Jak ustalił organ sporny wzór jest istotnym elementem określonego ocieplenia budynków a mianowicie systemu ocieplenia budynków na bazie styropianu. Płyta styropianowa stanowi warstwę izolacyjną warstwowego układu ocieplania ściany. Płyta ta, po profesjonalnym zainstalowaniu jest niewidoczna dla końcowego użytkownika.

To doprowadziło organ do wniosku, że wskazana płyta izolacyjna nie może być przedmiotem wzoru przemysłowego określonego w art. 102 ust. 1 pwp i z tego powodu Urząd Patentowy unieważnił prawo ze spornej rejestracji.

Zdaniem Sądu, stanowisko organu należy uznać za prawidłowe.

W ocenie Sądu, organ prawidłowo ustalił stan faktyczny w zakresie w jakim był on niezbędny do wydania rozstrzygnięcia, zasadnie uznając, że wobec stawianych zarzutów kluczową kwestią jest ustalenie, czy sporny wzór przemysłowy ma postać wytworu.

Wzorem rozwiązań przyjętych w dyrektywie 98/71 WE Parlamentu Europejskiego, Rada UE z 13 października 1998 r. w sprawie prawnej ochrony wzorów (Dz. Urz. WE z 28 października 1998 r., L. 289, s 28) art. 102 ust. 1 p.w.p. definiuje wzór przemysłowy jako nową i posiadającą indywidualny charakter postać wytworu lub jego części, nadaną mu w szczególności przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę, strukturę lub materiał wytworu oraz przez jego ornamentację. Z przepisu tego wynika, że wzór przemysłowy stanowi "postać wytworu" tzn. jego forma, wygląd, a więc nie sam produkt. Przepisy ustawy Prawo własności przemysłowej nie zawierają definicji postaci wytworu. Jednakże sformułowanie zawarte w art. 102 ust. 1 p.w.p. "postać wytworu" i dobór cech tj. linie, kontury, kształty, kolorystyka, struktura, materiał wytworu, ornamentacja wskazuje, że ową "postać wytworu" należy utożsamiać z jego wyglądem. W tej sytuacji nie budzi wątpliwości Sądu, że we wzorze przemysłowym chroniony może być tylko aspekt zewnętrzny produktu. W orzecznictwie i literaturze przedmiotu niesporne jest, że wzór dotyczy postaci wytworu, jeżeli odnosi się do zewnętrznych, podlegających percepcji zmysłowej (głównie wzrokowej) elementów wytworu. To właśnie możliwość percepcji wzrokowej wzoru przez zwykłego (końcowego) użytkownika powinna decydować o tym, czy mamy do czynienia ze wzorem przemysłowym (por. E. Nowińska [w:] E. Nowińska, U. Romińska, M. du Vall, Prawo własności przemysłowej, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2007). Przez zwykłe używanie rozumie się przy tym każde używanie przez użytkownika końcowego z wyłączeniem konserwacji, obsługi lub naprawy.

Zaznaczyć należy również, że ochronie podlega nie tylko cały wytwór, ale i jego części. Przy czym słowo "część" na gruncie ustawy można rozumieć trojako. Po pierwsze, częścią jest element wzoru stanowiący jego część składową, element konstrukcji, jeżeli po włączeniu do wytworu pozostaje widoczny w trakcie procesu zwyczajnego użytkowania. Po drugie, ochronie podlegają "części" tzw. wytworu złożonego. Wytworem złożonym jest wytwór składający się z wielu wymienialnych części, umożliwiających jego rozłożenie i ponowne złożenie. Po trzecie, częścią mogą być elementy stanowiące przedmiot samodzielnego obrotu.

Jak już wyżej wspomniano, w niniejszej sprawie, płyta izolacyjna styropianowa po zamontowaniu w warstwowym układzie ocieplenia ściany nie jest widoczna dla końcowego użytkownika. Oczywiście sporna płyta może być przedmiotem samodzielnego obrotu, ale z tego faktu nie wynika, że jest to wzór przemysłowy, ponieważ akt kupna-sprzedaży, jak i montaż płyty w systemie ocieplenia ściany nie stanowią zwykłego używania.

Kryterium widoczności musi być spełnione na etapie użytkowania wytworu przez końcowego użytkownika.

W świetle wskazanej już dyrektywy 98/71/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 października 1998 r. w sprawie prawnej ochrony wzorów, która powinna być brana pod uwagę przy wykładni przepisów prawa krajowego, bierze się tutaj pod uwagę etap użytkowania wytworu przez końcowego użytkownika, a więc jego punkt widzenia, na co wyraźnie wskazuje jej punkt 12 i 13, a także art. 3 ust. 4 i art. 5 ust. 1 tej dyrektywy. Mówi się tam o użytkowniku wytworu, a nie jego dystrybutorze, czy sprzedawcy.

Należy dodać, że w toku postępowania nie wskazano innego racjonalnie gospodarczego przeznaczenia omawianych płyt, gdzie widoczność zastrzeganego wzoru miałaby istotne znaczenie dla użytkownika końcowego, uzasadniającego ochronę spornych płyt wzorami przemysłowymi.

Powoływany przez uprawnioną fakt wykorzystywania płyt przez artystów jako materiał do pracy twórczej nie podważa ustaleń Urzędu Patentowego.

Jak słusznie wskazuje organ w odpowiedzi na skargę, nie stanowi on dowodu zwykłego użytkowania spornej płyty przez końcowego użytkownika. Każdy bowiem materiał (wyrób) może być wykorzystany przez artystów w ich pracy twórcze, co jednak nie stanowi o jego zwykłym przeznaczeniu i użytkowaniu.

Sąd oddalił wniosek skarżącej o wystąpienie do TSUE z pytaniem prejudycjalnym, gdyż było to zbędne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, z powodów przedstawionych w motywach.

Reasumując, Urząd Patentowy zasadnie stwierdził, że omawiana płyta nie może być przedmiotem wzoru przemysłowego w rozumieniu art. 102 ust. 1 pwp bowiem jest niewidoczna w trakcie jego użytkowania przez końcowego użytkownika, co przesądza o braku zdolności rejestracyjnej spornego wzoru.

Powyższe ustalenie wystarcza do unieważnienia przedmiotowego prawa, gdyż w takiej sytuacji nie można badać ani "nowości" ani "indywidualnego charakteru", ponieważ wartości te odnoszą się tylko i wyłącznie do istniejącej postaci wytworu.

Mając na uwadze powyższe skargę należało oddalić na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.