Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 387/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-05-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: WSA Przemysław Żmich WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Protokolant referent Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2016 r. sprawy ze skargi S. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie uznania za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] stycznia 2016 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania S. C., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] października 2015 r., nr [...], uznającą odwołującego się za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego.

Prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] marca 2000 r. sygn. akt [...] ustalono od S. C. na rzecz córki M. C. alimenty w kwocie 450 złotych miesięcznie. W związku z niewywiązywaniem się z obowiązku alimentacyjnego przez zobowiązanego Wójt Gminy [...] decyzjami z [...] lutego 2014 r. i [...] października 2014 r. przyznał M.C. świadczenia z funduszu alimentacyjnego w kocie po 450 złotych miesięcznie odpowiednio na okresy od 1 lutego 2014 r. do 30 września 2014 r. i od 1 października 2014 r. do 30 września 2015 r.

Pismami z 11 lutego 2014 r. i 2 grudnia 2014 r. Wójt Gminy [...] zwrócił się do organu właściwego dłużnika (Prezydenta [...]) o podjęcie stosownych działań wobec dłużnika alimentacyjnego, informując jednocześnie o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych i załączając na te okoliczności zaświadczenia komornika sądowego z [...] stycznia 2014 r., z którego wynikało, że na dłużniku ciążą zobowiązania względem wierzyciela alimentacyjnego w kwocie [...] złotych .

Prezydent [...] pismem z 14 stycznia 2015 r. wezwał S. C. do stawienia się w terminie 14 dni od otrzymania pisma celem złożenia oświadczenia majątkowego oraz przeprowadzenia z nim wywiadu alimentacyjnego. Wezwanie to mimo prawidłowej dwukrotnej awizacji w miejscu zamieszkania dłużnika nie zostało przez niego odebrane. Nie wykonał on także obowiązku określonego w tym wezwaniu. W tym stanie rzeczy zawiadomieniem z [...] kwietnia 2015 r. Prezydenta [...] poinformował wyżej wymienionego o wszczęciu postępowania w sprawie uznania go za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych wobec córki. Zawiadomienie to, mimo skuteczności doręczenie pozostało bez reakcji dłużnika. W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego, komornik sądowy w piśmie z [...] maja 2015 r. poinformował organ, iż w okresie ostatnich 6 miesięcy dłużnik alimentacyjny nie dokonywał żadnych wpłat.

Wobec takich ustaleń stanu faktycznego, Prezydent [...] decyzją z [...] października 2015 r. uznał S. C. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W motywach tej decyzji wskazał zaś na zaistnienie przesłanek z art. 5 ust. 3 i 3a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2015 r. poz. 859 ze zm.), warunkujących tego rodzaju rozstrzygnięcie, a odnoszących się do uniemożliwienia przez dłużnika przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego lub odmowy złożenia oświadczenia majątkowego i braku wywiązywania się w okresie ostatnich 6 miesięcy ze zobowiązań alimentacyjnych każdym miesiącu w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów.

Od decyzji tej S. C. wniósł odwołanie, podnosząc w nim, że jest zawodowym kierowcom i odebranie mu prawa jazdy uniemożliwi mu utrzymanie siebie i rodziny. Jako przyczynę niestawienia się w urzędzie celem przedstawienie stanu majątkowego wskazywał przeoczenie. Jednocześnie podnosił, że do połowy 2013 r. uiszczał alimenty na rzecz córki na konto lub gotówką, a córce zarzucał poświadczenie nieprawdy u komornika sądowego. Zwracał także uwagę, że od 6 lat opłaca córce abonament telefoniczny i kilkakrotnie opłacał jej bilet miesięczny.

W następstwie rozpoznania powyższego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] stycznia 2016 r. utrzymało decyzję Prezydenta [...] w mocy, podzielając argumentację organu pierwszej instancji co do zaistnienia w sprawie przesłanek z art. 5 ust. 3 i 3a ustawy z dnia 7 września 2007 r.

Na decyzję tę S. C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej naruszenie przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, poprzez uznanie go za osobę uchylająca się od łożenia na rzecz córki, podczas gdy proporcjonalnie do jego możliwości w okresie od lutego 2013 r. do lipca 2013 r.(kiedy uległ wypadkowi) regulował alimenty do jej rąk lub na jej rachunek bankowy. Podnosił przy tym, że w ograniczonym stopniu mógł pracować dopiero po rehabilitacji w I połowie 2014 r.

Zarzucał jednocześnie Kolegium naruszenie przepisów postępowania poprzez pominięcie okoliczności podniesionych przez niego w odwołani, tj. faktu utrzymywania siebie i rodziny z pracy zawodowego kierowcy, poświadczenia nieprawdy przez córkę co do zaległości w otrzymywanych alimentach, związku przerwy w płaceniu alimentów z wypadkiem, a także faktu opłacania przez niego abonamentu telefonicznego córki jak tez jej biletu miesięcznego. Podkreślał jednocześnie, że z początkiem 2016 r. jego sytuacja się ustabilizowała i w chwili obecnej jego zarobki pozwalają na dokonywanie regularnych wpłat. W związku z czym wnosił o uchylenie decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga mimo trafności części podniesionych zarzutów nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż rozstrzygnięcie sprawy odpowiada prawu, a stwierdzone uchybienia przepisom postępowania nie miały charakteru istotnego.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowił art. 5 ust. 3 i 3a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2012r. poz. 1228 ze zm.) dalej: "u.p.o.u.a.". W ustępie 3 tego artykułu unormowano pozytywne przesłanki uprawniające organ właściwy dłużnika do wszczęcia postępowania o uznanie dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych i wydania w tym względzie rozstrzygnięcia. Są to: a) uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego lub odmowa złożenia oświadczenia majątkowego; b) odmowa zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny lub poszukujący pracy; c) bez uzasadnionej przyczyny odmowa przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (...). W ust. 3a art. 5 ustanowiono z kolei negatywna przesłankę wykluczającą możliwość uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych wskazując, że nie wydaje się takiej decyzji wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez ostatnie 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze swych zobowiązań w kwocie nie niższej niż 50% wysokości bieżąco ustalonych alimentów.

Powyższa regulacja oznacza – jak zasadnie zauważało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] - że wystąpienie którejkolwiek z ww. przesłanek pozytywnych stanowi podstawę wszczęcia postępowania w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Brak jednocześnie zaistnienie w sprawie przesłanki negatywnej umożliwia podjęcie przez organ właściwy dłużnika w tym względzie decyzji, która z kolei będzie stanowiła podstawę do złożenia wniosku o jego ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 kk oraz wniosku do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego (art. 5 ust. 3b u.p.o.u.a.).

W okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy niesporne jest, że pismem z dnia [...] stycznia 2015 r., doręczonym skutecznie w trybie art. 44 k.p.a., organ pierwszej instancji zobowiązał skarżącego do osobistego stawienia się w Wydziale Spraw Społecznych i Świadczeń dla Dzielnicy [...] w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. Bezsporną jest także okoliczność, że skarżący pomimo ww. wezwania nie zgłosił się w zakreślonym terminie, uniemożliwiając tym samym organowi przeprowadzenie tychże czynności. Nie zareagował także na zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie uznania go za dłużnika alimentacyjnego. Godzi się przy tym zwrócić uwagę, że także wystosowane do niego 10 miesięcy wcześniej wezwanie do złożenia oświadczenia majątkowego i przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego (k. 3 akt administracyjnych) pozostało bez jego reakcji. Taki zachowanie dłużnika wypełnia zatem w ocenie Sądu hipotezę normy z art. 5 ust. 3a u.p.o.u.a. odnoszącą się do "uniemożliwienia" przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego lub odmowy złożenia oświadczenia majątkowego. Nieprzekonujące w tym względzie są tłumaczenia skarżącego podnoszone w odwołaniu o "przeoczeniu" wezwania. Tym bardziej, że skarżący miał pełną świadomość, że w związku z niewykonywaniem obowiązków alimentacyjnych, świadczenia na rzecz córki wypłacane były z funduszu alimentacyjnego, co związane było z obowiązkiem ich zwrotu przez dłużnika, o czym z kolei orzeczono decyzją Wójta Gminy [...] z [...] kwietnia 2015 r. nr [...] – k. 16 akt administracyjnych). Z zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] z [...] maja 2015 r. wynika przy tym, że w okresie ostatnich 6 miesięcy poprzedzających jego wystawienie od S. C. nie wyegzekwowano żadnych kwot z tytułu alimentów należnych M. C. Taki stan faktyczny i prawny umożliwiał zatem uznanie wyżej wymienionego za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W tej sytuacji podjęcie tej treści decyzji przez Prezydenta [...] nie narusza przepisów prawa materialnego, a w konsekwencji nie narusza ich także utrzymująca ją w mocy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Z tego względu sformułowane w tym aspekcie zarzuty skargi pozbawione są usprawiedliwionych podstaw.

Zasadnie natomiast skarżący zarzuca, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie ustosunkowało się do wszystkich podnoszonych przez niego okoliczności, w tym kwestii częściowo uiszczanych do połowy 2013 r. alimentów do rąk córki, rzekomego potwierdzenia nieprawdy przez córkę przed komornikiem, czy też ograniczonych możliwości zarobkowych skarżącego. Istotnie bowiem okoliczności te zostały przez organ odwoławczy pozostawione bez jakiegokolwiek ustosunkowania się do nich. Tymczasem prawidłowo zredagowane pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienia decyzji administracyjnej ma podstawowe znaczenie dla stosowania wyrażonej w art. 11 k.p.a., a realizowanej na podstawie art. 107 § 3 k.p.a. zasady przekonywania. Mocą zaś tej zasady organ zobowiązany jest do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Uzasadnienie decyzji winno być więc elementem decydującym o przekonaniu strony, co do trafności rozstrzygnięcia. Zasada ta nie zostaje zrealizowana miedzy innymi wówczas gdy, tak jak w rozpoznawanej sprawie, organ pomija milczeniem niektóre twierdzenia strony czy nie odnosi się do faktów przez nią przedstawianych. Nie każde jednak uchybienie powyższej zasadzie będzie prowadzić do uchylenia z tego powodu przez Sąd decyzji administracyjnej. Kluczowe bowiem jest w tym wypadku ustalenie, czy wada taka mogła mieć wpływ na wynik sprawy, a więc czy okoliczności i fakty pominięte przez organ (a przynajmniej nie odzwierciedlone w uzasadnieniu decyzji) mogłyby rzutować na podjęte rozstrzygnięcie (por. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).

W niniejszej sprawie zaś brak analizy przez organ podnoszonych przez stronę w odwołaniu (a powielonych następnie w skardze) okoliczności, nie miał i nie mógł mieć jakiegokolwiek wpływu na jej wynik. Nawet bowiem jeśli uznać za wiarygodne twierdzenia skarżącego o realizacji obowiązku alimentacyjnego w roku 2013 (co skądinąd w żaden sposób nie zostało wykazane), nie rzutowałoby to na ocenę konsekwencji braku realizacji przez niego tego obowiązku w kolejnych latach. A ta okoliczność jest kluczowa z punktu widzenia podjętego rozstrzygnięcia. Zgodnie wszak z przywoływanym już wyżej art. 5 ust. 3a u.p.o.u.a. decyzję o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika tylko wówczas jeśli w okresie ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. W tym natomiast okresie (obejmującym w realiach rozpoznawanej sprawy okres od maja do października 2015 r ) wykonywania powyższego obowiązku skarżący nie udokumentował. Nie wykazane także zostało stosownym orzeczeniem, by oświadczenia składane komornikowi przez uprawnioną do alimentów nie były oparte na prawdzie. Stąd twierdzenia strony o fałszywości tych oświadczeń musiałyby być przez organ oceniane jako gołosłowne. Także kwestia aktualnej sytuacji majątkowej skarżącego, w sytuacji gdy poprzez uchylenia się od kontaktów z organem uniemożliwił on odebranie od niego przewidzianego w art. 4 ust. 1 powołanej ustawy oświadczenia majątkowego, jak też przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, nie mogła rzutować na ocenę zasadności uznanie go za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Nie ona bowiem, w świetle materialnoprawnych przesłanek z art. 5 ust. 3 i 3a u.p.o.u.a., determinowała treść podjętej w tym względzie decyzji. W tym stanie rzeczy, mimo braku odniesienia się przez Kolegium do powyższych okoliczności, a przez to naruszenia art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a., brak jest wystarczająco usprawiedliwionych podstaw do uchylenie li tylko z tej przyczyny zaskarżonej decyzji.

Jednocześnie podkreślić należy, że podnoszona przez skarżącego okoliczność ponoszenia części faktycznych kosztów utrzymania córki poprzez finansowanie jej abonamentu telefonicznego, czy kilkukrotny zakup biletów okresowych nie może być w niniejszej sprawie brana pod uwagę, gdyż skarżący winien w pierwszej kolejności wypełniać swoje zobowiązania alimentacyjne. Tych zaś, jak już wykazano, na dzień wydania zaskarżonej decyzji, nie realizował.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.