Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 308/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie: sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) as. sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant: sekretarz sąd. Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi F. S. O. "[...]" S.A. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej o d d a l a s k a r g ę /-/ I.Kucznerowicz /-/ P.Miładowski /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] z dnia [...] znak [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny orzekł o stwierdzeniu u A. B. choroby zawodowej obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem, wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132 poz. 1115). Rozstrzygnięcie to organ oparł na przepisach art. 104 §1 i 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 1998 r. nr 90 poz. 575 ze zmianami). W uzasadnieniu podjętej decyzji organ wyjaśnił, iż spełnione zostały przesłanki niezbędne do stwierdzenia choroby zawodowej, co ustalono na podstawie dokumentacji lekarskiej: wywiadu chorobowego wskazującego, iż istotne osłabienie słuchu występuje od ponad 8 lat, konsultacji laryngologicznych w Centrum Medycyny Pracy Ośrodek w [...] (dalej WCMP) w latach 2000-2003, wyników przeprowadzonych badań audiometrycznych z lat 2000-2003, które określiły średni ubytek słuchu z poprawką na wiek U.P.: 31-56 dB, U.L.: 33-54 dB, orzeczenia lekarskiego Centrum Medycyny Pracy Ośrodek w [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...], oceny narażenia zawodowego podczas zatrudnienia A. B. w latach 1973 -1978 i 1980-1999 w F. S. O. "[...]" S.A. , rodzaju narażenia zawodowego stanowiącego przyczynę choroby - hałas pochodzący od maszyn i urządzeń. Zdaniem Inspektora fakt wystąpienia szkodliwego czynnika w środowisku pracy, jakim jest hałas pochodzący od maszyn i urządzeń, rodzaj, stopień i czas narażenia zawodowego pozwala uznać, iż istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy stwierdzonym schorzeniem a pracą, jaką Pan A. B. wykonywał.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył ostatni pracodawca strony - F. S. O. "[...]" S.A. . W uzasadnieniu odwołania Spółka podniosła, iż organ decyzyjny winien wykazać występowanie w środowisku pracy czynników powodujących chorobę zawodową, czego w rozpatrywanym przypadku nie uczynił. Spółka wskazała, iż na stanowisku ślusarza A. B. pracował u odwołującego w latach 1973-1982, przy czym pracował na stanowisku pracy odizolowanym od działania hałasu, na którym nigdy nie występowało zjawisko przekroczenia dozwolonych natężeń hałasu, stanowisko to tak samo usytuowane organizacyjnie istnieje do dziś, a badanie przeprowadzone w dniu [...].05.1997 r. nie wykazało żadnego przekroczenia hałasu na hali montażu. Spółka wskazała, iż następnie A. B. pracował na stanowisku tapicera oraz montażysty wózków dziecięcych, a stanowiska te nie podlegały żadnym przekroczeniom hałasu. Zdaniem Spółki w okresie zatrudnienia, które ustało w 1999 roku, A. B. poddawany był regularnym badaniom kontrolnym, karty badań kontrolnych za okres 1980-1997 wykazują zapisy lekarskie o zdolności do wykonywanej pracy i brak jakichkolwiek przeciwwskazań co do zajmowanego stanowiska oraz brak adnotacji odnośnie uszkodzeń słuchu. Spółka wskazała, iż także zaświadczenie lekarskie z dnia [...].11.1997 r., wystawione przez lekarza medycyny przemysłowej, nie zawiera adnotacji o przeciwwskazaniach zdrowotnych do zajmowania stanowiska montera wózków. Zdaniem odwołującej w przypadku A. B. może występować schorzenie samoistne, bez związku z wykonywaną u niej pracą zawodową. Podała także, iż nie ma wiedzy co do losów zawodowych strony postępowania po 1999 roku.

Decyzją z dnia [...] Nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Jako podstawę rozstrzygnięcia organ wskazał art. 138 §1 pkt 1 k.p.a., art. 5 pkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz §10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 61 poz. 364) w zw. z §10 wyżej wskazanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji wyjaśnił, iż zarówno zdiagnozowane schorzenie jak i ustalenia wywiadu epidemiologicznego uzasadniały uznanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy chorobą a zatrudnieniem u odwołującego i w konsekwencji wydanie decyzji o stwierdzeniu w A. B. choroby zawodowej. Organ wskazał, iż załączona do akt sprawy informacja o zatrudnieniu i narażeniu pracownika na stanowisku ślusarza wydz. P-3 zawiera wykaz czynników szkodliwych występujących na tym stanowisku, a jednym z tych czynników jest hałas, informacja ta zawiera również środki ochrony osobistej takie jak nauszniki i stopery. Zdaniem organu z powyższego wynika, iż problem hałasu na stanowisku pracy p. B. istniał, stąd dyskusyjna jest teza, iż czynnik zagrożenia hałasem w ogóle nie występował. Organ odwoławczy wskazał także na utrwalone w orzecznictwie NSA i SN stanowisko, że istnienie związku przyczynowego między schorzeniem a warunkami pracy nie zawsze może być pewne, a wystarczające jest w tym względzie wykazanie wysokiego (przeważającego) prawdopodobieństwa. Organ wskazał, iż ostatnim zakładem pracy, gdzxie strona pracowała w narażeniu na hałas, była F. S. O. "[...]" S.A. .

W skardze na powyższą decyzję Spółka wniosła o jej uchylenie, zarzucając organom rozstrzygającym sprawę naruszenie przepisów prawa materialnego - Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych poprzez brak wskazania związku przyczynowego między warunkami pracy a chorobą zawodową oraz naruszenie przepisów art. 77 §1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez nieprawidłową ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego. Skarżąca Spółka w całości powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna, zaskarżona decyzja nie narusza bowiem przepisów prawa materialnego oraz procesowego.

Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez Sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia.

Wobec treści zarzutów skargi rozważenia wymaga, czy stwierdzając u A. B. chorobę zawodową organy rozstrzygające sprawę w sposób dostateczny wykazały istnienie związku przyczynowego pomiędzy zdiagnozowaną jednostką chorobową a okresem jego zatrudnienia w zakładzie skarżącej Spółki.

Zgodnie z jego §1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65 poz. 294 ze zm.) przy stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do tego aktu, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Jeżeli zatem u pracownika lub byłego pracownika danego zakładu zostanie rozpoznana choroba zawodowa, organy inspekcji sanitarnej są obowiązane do przeprowadzenia dochodzenia epidemiologicznego, które przesyłają do jednostki właściwej do rozpoznania choroby zawodowej. Dochodzenie to jest niezbędne do ustalenia czy w środowisku pracy występują czynniki szkodliwe dla zdrowia, które mogły chorobę spowodować. Oceniając działanie szkodliwego czynnika mogącego wywołać chorobę uwzględnić należy rodzaj i stopień, czas narażenia zawodowego, sposób wykonywania pracy, a zebrana dokumentacja stanowi podstawę orzeczenia o chorobie zawodowej.

Prowadząc postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej, należy zgromadzić dokumenty, o których mowa w § 4 rozporządzenia, co nie wyklucza obowiązku, aby dokonać ustaleń co do związku między chorobą, a działaniem czynników szkodliwych w środowisku pracy oraz zebrania dowodów, o których mowa w art. 75 kpa. Gdyby okazało się, że w postępowaniu nie podjęto wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia okoliczności powstania choroby, wówczas można by mówić o naruszeniu przepisów prawa.

W rozpatrywanej sprawie takiego naruszenia prawa nie można dopatrzyć się. Zgromadzony w toku postepowania materiał dowodowy pozwala bowiem na wykazanie występowania z dużym prawdopodobieństwem związku przyczynowego między rozpoznaną u A. B. chorobą a działaniem czynników szkodliwych w środowisku pracy i narażenia skarżącego na ich działanie w okresie, gdy był on zatrudniony w skarżącej Spółce. Na podstawie przeprowadzonego postępowania dowodowego stwierdzono związek przyczynowy pomiędzy chorobą strony postępowania a wywołaniem jej przez działanie czynników szkodliwych w środowisku pracy. U A. B. jednostka orzecznicza medycyny pracy zdiagnozowała obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem. Jak słusznie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jest to zmiana patologiczna typowa dla przewlekłego urazu akustycznego, co oznacza jej powstanie i rozwój na skutek oddziaływania hałasu.

Z treści orzeczenia WCMP Ośrodek w [...] z dnia [...] wynika, iż istotne osłabienie u A. B. istnieje od ponad 8 lat, czyli ujawniło się ok. 1996 roku) a pierwsza konsultacja laryngologiczna w Poradni Chorób Zawodowych miała miejsce w dniu [...].10.1999 r., natomiast od 2000 roku był on diagnozowany w WCMP , już wówczas stwierdzono niedosłuch odbiorczy obustronny, a wyniki badań audiometrycznych z lat 2000 -2003 wykazują ubytki słuchu na ucho lewe i prawe w granicach 31-56 i 33-54 dB. Zważywszy, iż do 30 czerwca 1999 r A. B. był zatrudniony w skarżącej Spółce i pracował tam nieprzerwanie przez 26 lat, w warunkach narażenia na hałas, zaś po tym okresie nie wykonywał on zatrudnienia w takich warunkach, istnieje związek przyczynowy pomiędzy jego zatrudnieniem w Spółce a zdiagnozowaną choroba zawodową. Wskazać także należy, iż zarówno w toku postępowania prowadzonego przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, jak i w złożonej skardze Spółka nie wykazała w sposób nie budzący wątpliwości, iż w okresie zatrudnienia u niej strona nie była narażona na hałas ponadnormatywny. Nie przedłożono bowiem wyników pomiarów na poszczególnych wydziałach, natomiast z treści oświadczenia złożonego w dniu [...] marca 2005 r. (k 25 akt administracyjnych) przez A. B. wynika, iż także pracując jako tapicer był oddelegowywany do wykonywania prac ślusarskich na inne wydziały. W szczególności Spółka nie wykazała, poprzez powołanie stosownych dowodów, iż w ostatnich latach zatrudnienia u niej strona wykonywała wyłącznie prace na stanowisku tapicera i montera wózków, jak również nie była oddelegowywana do wykonywania prac ślusarskich.

W toku postępowania organ I instancji uzyskał informacje o losach zawodowych A. B. po 1999 roku, kiedy to ustało jego zatrudnienie w skarżącej Spółce. I tak w okresie od [...].09.2000 r. do [...].04.2001 r. był on zatrudniony w Z. E. [...] Sp. z o.o. jako pracownik produkcji - ślusarz. Akta sprawy zawierają uzyskane od tego pracodawcy wyniki pomiarów natężenia hałasu, przeprowadzonego w dniu [...] marca 2000 r. przez Dział Ochrony Środowiska "[...]" S.A. , jednostkę posiadającą upoważnienie do prowadzenia pomiarów w środowisku pracy Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego dla Województwa. Stwierdzone w tym badaniu średnie natężenie w kształtowało się na poziomie 78-84 dB(A). Z treści karty oceny narażenia zawodowego (k. akt nr 10,11) wynika, że A. B. jest aktualnie zatrudniony w firmie ochroniarskiej "[...]", nie jest więc narażony na hałas.

W tych okolicznościch organy rozstrzygające sprawę zasadnie uznały, iż istnieje związek przyczynowy między stwierdzoną u A. B. chorobą zawodową o warunkami pracy podczas jego zatrudnienia w zakładzie skarżącej. Charakter tej choroby wskazuje bowiem na jej zawodową etiologię, a wobec braku stosownych przeciwdowodów, powyższy wniosek był uzasadniony. Wyjaśnić należy, iż powoływane przez skarzącą zaświadczenia lekarskie o zdolności do pracy podczas zatrudnienia A. B. w jej zakładzie nie mają takiej mocy dowodowej, jaką nadaje im skarząca. Wyniki badań przeprowadzonych w WCMP na przestrzeni lat 2000-2003 dokumentują bowiem stopniowe pogorszenia słuchu u strony, a charakter stwierdzonej później choroby wyklucza jej samoistne powstanie. Jak zasadnie wskazał organ II instancji w uzasadnieniu swojej decyzji w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmowano, że ustalenie związku przyczynowego jest możliwe także przy wykazaniu wysokiego (przeważającego) prawdopodobieństwa (por uch SN z 4.12.1987 r. sygn III PZP 85/86 OSNC 1988/9/109. Z taką sytuacją mamy do czynienia w omawianym przypadku, gdy skarżący przez 26 lat zatrudniony był w zakładzie skarżącej Spółki i na przestrzeni tych lat pracował w warunkach narażenia na hałas, przy czym nie musiało to być zatrudnienie ciągłe w takich warunkach.

Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) skarga podlega oddaleniu.

/-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ P. Miładowski /-/ I. Kucznerowicz

za nieobecnego sędziego

/-/ D.Rzyminiak-Owczarczak