Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 939/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-11-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 2 w zw. z  art. 119 pkt 1,  art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 10 par. 1,  art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi U [...] na decyzję S. K. O. w W. z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Prezydenta W. z dnia [...] września 2009 r., nr [...]; 2. zasądza od S. K. O. w W. na rzecz skarżącego U. [...] kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2010 r. S. K. O. w W. uchyliło decyzję Prezydenta m. W. z dnia [...] września 2009 r. nr [...] o odmowie ustanowienia A. S., M. P., E. S., M. M., L. P. prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w W. oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...] i [...] z obrębu [...], dla których prowadzona jest księga wieczysta KW nr [...] oraz nr [...]. z obrębu [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...].

Decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Nieruchomość położona w W. przy ul. [...] (obecnie ul. [...],[...],[...]) położona w W. oznaczona w ewidencji gruntów jako działki nr [...] i [...] z obrębu [...], dla których prowadzona jest księga wieczysta KW nr [...] oraz nr [...] z obrębu [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] z dniem [...] listopada 1945 r. przeszła na własność gminy m. W. na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) zwanego dalej dekretem.

Byli właściciele przedmiotowej nieruchomości J. J. i M. P. złożyli z zachowaniem terminu wniosek w trybie art. 7 ust. 1 dekretu o przyznanie prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego) do ww. nieruchomości, który nie został za ich życia rozpatrzony.

Decyzją z dnia [...] września 2009 r. Prezydent m. W. odmówił następcom prawnym wnioskodawców ustanowienia użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości [...]. Decyzję tę organ I instancji uzasadnił faktem trwałego rozdysponowania części gruntów wchodzących w skład dawnej nieruchomości na rzecz osób trzecich (obecnie należących do U [...]) oraz niemożnością wydzielenia zgodnie z art. 31 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami samodzielnego obiektu budowlanego z budynków posadowionych po [...] r. na pozostałej części dawnej nieruchomości [...], które wykraczają poza granice gruntu przedmiotowej nieruchomości [...]. Organ wskazał, że w wybudowanych budynkach brak jest pełnych ścian oddzielenia przeciwpożarowego, co powoduje niemożność dokonania podziału budynku, a w konsekwencji niemożność ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu pod tą częścią budynku.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] marca 2010 r. przywołał treść art. 7 ust. 1 i 2 dekretu oraz wyjaśnił, że warunkiem przyznania prawa użytkowania wieczystego jest łączne spełnienie dwóch podstawowych przesłanek, tj. posiadanie gruntu w dacie złożenia wniosku w przepisanym prawem terminie oraz korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dające się pogodzić z przeznaczeniem tego gruntu według planu zabudowania (zagospodarowania przestrzennego). S. K. O. w W. stwierdziło, że w rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego został złożony z zachowaniem terminu określonego dekretem. Natomiast, zdaniem organu odwoławczego nie została poddana badaniu i ocenie druga przesłanka warunkująca przyznanie prawa użytkowania wieczystego, tj. czy korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem tego gruntu według planu zabudowania (zagospodarowania przestrzennego). Z uwagi na to, organ odwoławczy decyzją z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] uchylił decyzję Prezydenta m. W. oraz przekazał ją do ponownego rozpoznania, zobowiązując jednocześnie organ I instancji do zbadania, w jaki sposób spadkobiercy byłych właścicieli będą chcieli korzystać z nieruchomości, i czy to planowane korzystanie da się pogodzić z przeznaczeniem wynikającym z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł U. [...] zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 22 ust. 2 Konstytucji RP i jej art. 4 ust. 2 w zw. z art. 1 ust. 1 lit. a) umowy międzynarodowej z dnia 10 listopada 1989 r. między Polską a Republiką Federalną Niemiec w sprawie popierania i wzajemnej ochrony inwestycji, art. 7 dekretu, art. 5 i 6 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, naruszenie prawa dające podstawę do wzruszenia postępowania administracyjnego, tj. art. 145 § 1 pkt 7 Kpa, naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6 Kpa, art. 7 w zw. z art. 35 § 2, 76 § 1 i 4 Kpa, art. 7 i 8 oraz art. 12 w zw. z art. 35 § 1 Kpa, art. 138 § 2 Kpa, art. 8, 9 i 10 oraz 11 Kpa.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi, wskazując, że zarzuty skargi koncentrują się na kwestionowaniu stanowiska organu odnośnie tego, ze ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej przed rozpoznaniem wniosku dekretowego nie stanowi okoliczności uzasadniającej odmowę uwzględnienia tego wniosku. Organ podtrzymując swoje stanowisko, przywołał wyrok WSA w Warszawie o sygn. akt I SA/Wa 1005/2006 wydany w analogicznej sprawie, w którym uchylona została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego. Nadto, odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. organ wyjaśnił, że organ odwoławczy jest kompetentny do przeprowadzenia wyłącznie uzupełniającego postępowania dowodowego, zaś w rozpoznawanej sprawie konieczne jest przeprowadzenie postępowania w znacznej części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ma prawo, ale także i obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

W ocenie Sądu przedmiotowa skarga podlega uwzględnieniu, jednakże z zasadniczo innych powodów niż w niej podniesione. Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, co skutkuje stwierdzeniem jej nieważności.

Jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego wyrażoną w art. 10 § 1 kpa jest zasada czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie z tą zasadą organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Powyższe oznacza, że organ ma między innymi obowiązek ustalenia z urzędu stron danego postępowania, powiadomienia ich o wszczęciu postępowania, a także doręczenia wszystkim stronom wydanych w sprawie rozstrzygnięć.

Z materiału dokumentacyjnego znajdującego się w aktach przedmiotowej sprawy wynika niezbicie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. skierowało zaskarżoną decyzję z dnia [...] marca 2010 r. między innymi do uczestniczki postępowania S. S., która zmarła jeszcze przed jej wydaniem tj. w dniu 15 września 2007 r.

Okoliczność tę Sąd ustalił występując do Urzędu Stanu Cywilnego m. W., z którego otrzymał odpis skrócony aktu zgonu załączony do akt sądowych (k. 117) potwierdzający fakt śmierci S. S., w powyższej dacie.

W tym miejscu podnieść należy, że osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, tj. ma zdolność prawną. Zgodnie z przepisem art. 8 kodeksu cywilnego zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą narodzin, a kończy się z chwilą śmierci. Jeżeli zaś w trakcie postępowania administracyjnego strona utraciła zdolność prawną (zmarła), nie można w stosunku do niej prowadzić takiego postępowania, ani doręczać jej rozstrzygnięć zapadłych w sprawie. Organ administracji publicznej ma natomiast obowiązek podjąć odpowiednie czynności procesowe, które doprowadzą do ustalenia następców prawnych zmarłej strony postępowania, a następnie wezwać ich do udziału w sprawie, czego organ nadzorczy nie uczynił.

W ocenie Sądu skierowanie decyzji do osoby nieżyjącej (niemającej w chwili wydania decyzji przymiotu strony) stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa), co daje podstawę do stwierdzenia nieważności takiej decyzji. W tym miejscu zaznaczyć należy, że bez wpływu na nieważność zaskarżonej decyzji pozostaje fakt, że organ kierując decyzję do uczestniczki postępowania S. S. nie posiadał wiedzy o jej śmierci. Wskazać bowiem należy że okoliczność ta ujawniła się dopiero na etapie postępowania sądowo administracyjnego.

Rozpatrując ponownie sprawę organ nadzorczy mając na uwadze powyższe rozważania prawidłowo ustali strony postępowania, które należy wezwać do udziału w sprawie i przy udziale których należy prowadzić niniejsze postępowanie.

W tym stanie rzeczy, wobec wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego ze wskazanej wyżej przyczyny, przedwczesne jest badanie przez Sąd przedmiotowej decyzji merytorycznie pod względem jej zgodności z prawem oraz ocenianie zasadności zarzutów podniesionych w skardze.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 119 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 200r . Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

O kosztach orzeczono stosownie do art. 200 tej ustawy.