Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1349/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13 ust. 1 pkt 3, art.13k ust. 4, ust. 6 pkt 1, ust. 9, art. 131 ust. 1, art. 13ha ust. 1, ust. 3 i ust. 6
journal: Dz.U. 2018 poz 2068
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jedn.
article: art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b
journal: Dz.U. 2019 poz 58
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
article: art. 119 pkt 2, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędzia WSA Dorota Pawłowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 listopada 2020 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2019 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd bez uiszczenia opłaty elektronicznej oddala skargę


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "organ", "GITD") decyzją z [...] września 2010 r. nr [...], na podstawie art. 104 w zw. z art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm., dalej: "K.p.a."), art. 13k ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13k ust. 4, ust. 6 pkt 1, ust. 9 oraz art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2068 z późn. zm., dalej "u.d.p."), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 890, z późn. zm.), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 58, z późn. zm., dalej: "u.t.d."), nałożył na J. K. (dalej: "Strona", "Skarżący") karę pieniężną w wysokości 1 500 zł, za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji GITD wskazał, że [...] maja 2019 r. stwierdzono przejazd pojazdu samochodowego (rodzaj: samochód ciężarowy) o numerze rejestracyjnym [...] poruszającego się wraz z przyczepą/naczepą o numerze rejestracyjnym [...] zarejestrowany pod numerem ewidencyjnym [...] o godzinie 11:52:41, na odcinku drogi krajowej nr [...] odcinek: węzeł [...], wskazanym w załączniku nr 1 pkt 13 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej.

Organ wskazał, że w wyniku dokonanej kontroli mobilnej stwierdzono, iż w ww. pojeździe nie znajduje się urządzenie pokładowe viaBox służące do uiszczania opłat elektronicznych. Tym samym za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna. Na podstawie danych zgromadzonych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców ustalono, iż dopuszczalna masa całkowita (DMC) kontrolowanego zespołu pojazdów wynosiła ponad 3500 kg.

W oparciu o dane zgromadzone w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców organ ustalił, iż właścicielem ww. pojazdu samochodowego w dniu odnotowania naruszenia była Strona.

Przebieg kontroli utrwalono w protokole o numerze [...] z [...] maja 2019 r.

Organ pismem z 13 maja 2019 r. zawiadomił Stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej podczas ww. przejazdu, pouczając o treści art. 10 § 1 K.p.a.

GITD wskazał dalej, że [...] maja 2019 r. do organu wpłynęło pismo Strony zawierające wyjaśnienia w przedmiotowej sprawie. Strona poinformowała, że w dniu ww. naruszenia wskazany w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego odcinek drogi krajowej nr [...] nie był prawidłowo oznakowany, znakiem informującym o odcinku płatnym. Strona dodała również, że nie jest zawodowym kierowcą, oraz iż nie była świadoma, iż podlega obowiązkowi uiszczenia opłaty elektronicznej.

W oparciu o wyjaśnienia w postaci pisma przekazanego przez Zastępcę Dyrektora Oddziału Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w L. (o sygnaturze [...], z dnia [...]-06-2019 r.) na okoliczność prawidłowości oznakowania odcinka drogi krajowej nr [...] węzeł [...] tabliczkami informującymi o obowiązku uiszczania opłaty elektronicznej, organ wyjaśnił, że projekt stałej organizacji ruchu uwzględniający tabliczki [...] na odcinku drogi krajowej nr [...] został zatwierdzony w [...] maja 2015 r., zaś ww. organizację ruchu wprowadzono 30 czerwca 2015 r. Ponadto w toku przeprowadzanych kontroli zadań technicznych wynikających z realizacji projektu nie wykazano nieprawidłowości w oznakowaniu systemu poboru opłat.

GITD następnie, pismem z 10 lipca 2019 r. zawiadomił Stronę o zakończeniu gromadzenia materiału dowodowego. [...] lipca 2019 wpłynął do organu wniosek Strony o przedłużenie o kolejne 7 dni, terminu na zgłoszenie dodatkowych wyjaśnień i wniosków dowodowych.

GITD uznał, że materiał dowodowy zgromadzony w przedmiotowej sprawie w sposób pełny odzwierciedla opisany powyżej stan faktyczny. Organ w sposób prawidłowy ustalił stronę prowadzonego postępowania. Organ uznał za okoliczność bezsporną to, że zespół pojazdów o ww. numerach rejestracyjnych, którego dopuszczalna masa całkowita przekraczała 3,5 tony, poruszał się [...] maja 2019 r. po płatnym odcinku drogi krajowej [...], zaś z informacji pochodzących z systemu elektronicznego poboru opłat jednoznacznie wynika, iż za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna, ponieważ użytkownik nie posiadał podpisanej umowy z operatorem systemu. W chwili dokonania naruszenia nie istniała możliwość realizacji obowiązku określonego w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. poza krajowym systemem elektronicznego poboru opłat, a więc bez wykorzystania urządzenia pokładowego viaBox. Tym samym doszło do naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.

Zdaniem organu właściciele/posiadacze pojazdów samochodowych mają obowiązek znać podstawowy zakres przepisów dotyczących dróg publicznych, co bezpośrednio wynika z treści art. 83 Konstytucji RP.

Odnosząc się do wyjaśnień Strony, organ wskazał, że ustawodawca w przepisach u.d.p., nie przewidział okoliczności pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej określonej w art. 13k ust. 1 u.d.p., w przypadku nieuiszczenia opłaty elektronicznej. W szczególności taką okolicznością nie jest twierdzenie Strony, że nie miała świadomości, iż na ww. odcinku drogi istnieje ustawowy obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej. Z tych względów przyczyny, z powodu których opłata nie została uiszczona, nie mogą być okolicznościami istotnymi dla oceny prawnej tej sprawy administracyjnej. W przypadku poruszania się po płatnym odcinku drogi krajowej pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony, podpisanie umowy z operatorem systemu elektronicznego poboru opłat oraz wyposażenie pojazdu w jednostkę pokładową musi nastąpić przed dokonaniem przejazdu.

Organ podkreślił ponadto, że z pisma Zastępcy Dyrektora Oddziału Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w L. o sygnaturze [...], z [...] czerwca 2019 r., wynika, że na ww. odcinku drogi krajowej w toku okresowo dokonywanych kontroli nie stwierdzono nieprawidłowości w oznakowaniu systemu poboru opłat. Z powyższego wynika, iż w dniu ww. przejazdu odcinek drogi, po której poruszał się ww. pojazd, był oznaczony tabliczką [...], informującą o płatnym przejeździe.

Organ przytoczył również treść mających zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów prawa.

Pismem z 17 października 2019 r. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję GITD z [...] września 2019 r., zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie w całości. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 107 § 3 K.p.a., poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, zaś konkretnie zaniechanie poczynienia ustaleń, czy w dniu kontroli pojazdu, tj. [...] maja 2019 r. odcinek drogi, po którym poruszał się Sarżący, był prawidłowo oznakowany tablicą informującą o płatnym przejeździe, podczas gdy kwestia prawidłowego oznakowania konkretnego odcinka drogi ma zasadnicze znaczenie dla możliwości nałożenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po drodze publicznej.

W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że okoliczności związane z prawidłowością oznakowania odcinka drogi [...] organ ustalił wyłącznie na podstawie treści pisma Zastępcy Dyrektora Oddziału Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w L. z [...] czerwca 2019 r. Z treści wyżej wymienionego pisma wynika, że na przedmiotowym odcinku drogi nie stwierdzono nieprawidłowości w oznakowaniu systemu poboru opłat w toku dokonywanych kontroli. Zdaniem Skarżącego, kwestia ta (oznakowania drogi) nie została w sprawie jednoznacznie wyjaśniona. Organ zaniechał ustalenia, czy konkretnie w dniu przeprowadzanej kontroli pojazdu, którym się Skarżący poruszał, odcinek drogi był oznakowany odpowiednią tablicą informującą o płatnym przejeździe. Zdaniem Skarżącego, organ wydając decyzję zupełnie pominął treść wyjaśnień Skarżącego złożonych w sprawie, gdzie Skarżący przyznał, że w dniu kontroli poruszał się pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony, twierdząc jednocześnie, że gdyby był prawidłowo poinformowany o obowiązku uiszczenia opłaty, nie wjeżdżałby na płatny odcinek drogi, ale wybrałby inną trasę przejazdu.

Skarżący dodał, że w obliczu pozostałych wyjaśnień, gdzie wskazał, że nie jest zawodowym kierowcą, należy mieć na względzie, że Skarżący nie zna szczegółowo treści aktu prawnego, w którym wymienione są płatne odcinki dróg publicznych. Tym bardziej, zdaniem Skarżącego, z uwagi na ten fakt, dla każdego przeciętnego uczestnika ruchu drogowego prawidłowe oznakowanie płatnego odcinka drogi ma priorytetowe znaczenie.

W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie.

Wychodząc od analizy regulacji prawnej, należy wskazać, że obowiązek ponoszenia opłaty elektronicznej wynika z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., zgodnie z którym "Korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony (...)". Według art. 13ha ust. 1 u.d.p., "Opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, zwana dalej "opłatą elektroniczną", jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6", to jest w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Z art. 13ha ust. 3 u.d.p., jak i przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 13ha ust. 6 tej ustawy wynika, że powyższa opłata elektroniczna pobierana jest za przejazd po płatnych drogach krajowych lub ich odcinkach pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Stosownie natomiast do treści art. 13k ust. 1 u.d.p., "Za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, wymierza się karę pieniężną w wysokości: 1) 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy; 2) 1500 zł - w pozostałych przypadkach." Z regulacji tej wynika, że pozostałe przypadki, o których mowa w pkt 2 tego przepisu, odnoszą się do samochodów ciężarowych.

Zgodnie z art. 13k ust. 4 u.d.p., w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli oraz w dniu wydania zaskarżonej decyzji "Kary pieniężne, o których mowa w ust. 1, oraz ust. 2 pkt 2, wymierza się właścicielowi pojazdu samochodowego, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, a jeśli pojazdem jest zespół pojazdów to właścicielowi pojazdu złączonego z przyczepą lub naczepą. Jeżeli właściciel nie jest posiadaczem pojazdu to kary nakłada się na podmiot, na rzecz którego przeniesiono posiadanie tego pojazdu."

Jak wynika też z załącznika nr 1 pkt 16 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej, droga ekspresowa [...] na odcinku węzeł [...], została wymieniona jako odcinek drogi krajowej na której pobiera się opłatę elektroniczną.

W niniejszej sprawie nie budzą wątpliwości ustalenia stanu faktycznego dokonane przez GITD, których nie kwestionuje również Skarżący w zakresie przejazdu spornego zespołu pojazdów [...] maja 2019 r. o godz. 11:52:41 płatnym odcinkiem drogi krajowej nr [...] odcinek: węzeł [...] oraz w zakresie dopuszczalnej macy całkowitej zespołu pojazdów przekraczającej 3500 kg., jak również w zakresie tego, że sporny pojazd samochodowy był samochodem ciężarowym, którego właścicielem jest Skarżący. Nie jest też sporne w sprawie, że w trakcie powyższego przejazdu w pojeździe nie umieszczono urządzenia pokładowego viaBox służącego do uiszczania opłat elektronicznych, w wyniku czego w trakcie przejazdu płatnym odcinkiem drogi, nie została uiszczona należna opłata elektroniczna.

Skarżący kwestionuje prawidłowość dokonanych przez GITD ustaleń co do prawidłowego oznakowania drogi tabliczką T-34, informującą o przejeździe płatnym odcinkiem drogi.

W ocenie Sądu, organ w wystarczający sposób wykazał prawidłowość oznakowania przedmiotowego odcinka drogi tabliczką T-34 w dniu dokonanego przejazdu, powołując się na treść pisma Zastępcy Dyrektora Oddziału Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w L. z 17 czerwca 2019 r. nr [...]. Z pisma jednoznacznie wynika, że projekt stałej organizacji ruchu uwzględniający tabliczki T-34 na odcinku drogi krajowej nr [...] został zatwierdzony [...] maja 2015 r., zaś ww. organizację ruchu wprowadzono 30 czerwca 2015 r. Ponadto w toku przeprowadzanych kontroli zadań technicznych wynikających z realizacji projektu nie wykazano nieprawidłowości w oznakowaniu systemu poboru opłat.

Podkreślenia wymaga, że sporny przejazd w niniejszej sprawie miał miejsce [...] maja 2019 r. Skoro zatem organ odpowiedzialny za właściwe oznakowanie dróg krajowych, czyli Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad do 17 czerwca 2019 r., a więc do dnia sporządzenia ww. pisma, nie stwierdził nieprawidłowości w oznakowaniu spornego odcinka drogi ekspresowej [...], zasadnym jest przyjęcie, że również [...] maja 2019 r. sporny odcinek drogi był prawidłowo oznakowany tabliczką T-34.

Ponadto Sąd całkowicie zgadza się ze stanowiskiem organu, że obowiązkiem znajomości przepisów drogowym, w tym również znajomości zasad ponoszenia opłaty elektronicznej za przejazd płatnymi drogami krajowym i odcinkami dróg krajowych objęty jest każdy użytkownik tych dróg uprawniony do poruszania się po nich pojazdami samochodowymi, nie tylko kierowcy którzy zawodowo zajmują się tego rodzaju działalnością.

Z tych względów Sąd uznał za niezasadne zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 107 § 3 K.p.a. Zdaniem Sądu, organ działając na podstawie przepisów prawa zebrał i rozpatrzył w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy oraz wyjaśnił dokładnie stan faktyczny sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes Skarżącego. Dowody zgromadzone w sprawie nie budzą wątpliwości Sądu, a argumentacja oraz ocena materiału dowodowego dokonana przez organ mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów. Ponadto, uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a. W ocenie Sądu organ w przekonywujący sposób wykazały, że Skarżący dokonał spornego przejazdu bez uiszczenia należnej opłaty elektronicznej płatnym odcinkiem drogi krajowej prawidłowo oznakowanym tabliczką T-34.

Sąd nie stwierdził naruszenia w niniejszej sprawie ani przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym zgodnie z wnioskiem organu i brakiem żądania Skarżącego przeprowadzenia przez Sąd rozprawy (art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej: "P.p.s.a.").

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.