Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1030/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 5
journal: Dz.U. 2014 poz 1090
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami  Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity.
article: art. 19 ust. 5
journal: Dz.U. 2002 nr 215 poz 1283
law: Ustawa z dnia 13.02.1984 r. o o funkcjach konsulów Rzeczpospolitej Polskiej - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Kołtun – Kulik Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Szmydt Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2016 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w [...] sprawy ze skargi C. K. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r. r. nr [...]w części dotyczącej jej punktu drugiego; 2. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz C. K. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Skarbu Państwa, po rozpatrzeniu odwołania C. K. od pkt 2 decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...], decyzją z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] w zakresie pkt 2, tj. odmawiającej potwierdzenia C. K. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F. K. poza obecnymi granicami RP nieruchomości gruntowych w postaci ziemi ornej, rezerwatu, parku oraz nieruchomości budynkowych - pałacu, oficyn, trzech dużych domów, mleczarni, dwóch dużych obór, cielętnika, serowarni, stajni, wozowni z garażem na samochód, stodoły, świniarni, kurnika, magazynu, lodowni, magazynu na zboże, stawu, mostu, młyna, kaplicy, katakumb pod kaplicą, kuźni i bani, tj. majątku [...] ([...]) położonego w powiecie [...], województwo [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

W dniu [...] grudnia 2008 r. C. K., spadkobierca po F. K., złożyła do Wojewody [...] wniosek o wydanie decyzji w sprawie rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami RP.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] potwierdził C. K. prawo do otrzymania rekompensaty z tytułu pozostawienia poza obecnymi granicami RP przez F. K. majątku [...] ([...]), pow. [...], woj. [...], w skład którego wchodziła leśna parcela o łącznej pow. [...] ha oraz jednocześnie, w pkt 5 decyzji odmówił C. K. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F. K. nieruchomości w majątku [...] ([...]), pow. [...], woj. [...] w pozostałym zakresie. Od tej decyzji strona złożyła odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu.

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] października 2012 r., nr [...] uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] w całości oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi wojewódzkiemu. W uzasadnieniu decyzji Minister Skarbu Państwa wskazał, iż organ wojewódzki powinien podjąć próbę konwalidacji oświadczeń świadków C. B., M. R. oraz S. B. Następnie Wojewoda [...] powinien ocenić cały zebrany w sprawie materiał dowodowy razem ze zgromadzoną dokumentacją fotograficzną zabudowań majątku [...] ([...]). Organ ll instancji wskazał również, że w przypadku ustalenia, iż do zabudowań pozostawionych oraz znajdujących się pod nimi gruntów przysługiwało skarżącej prawo własności, ewentualne wątpliwości, co do powierzchni budynków, organ wojewódzki powinien rozwiązać powołując biegłego z zakresu budownictwa, który w swojej opinii wypowie się, co do możliwości jej ustalenia.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] umorzył postępowanie z tytułu pozostawienia przez F. K. nieruchomości położonej w miejscowości [...] ([...]), powiat [...], województwo [...], w części dotyczącej leśnej parceli o pow. [...] ha, składającej się z majątku [...] i majątku [...], tj. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wskazał, że Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] października 2012 r. bezpodstawnie uchylił w całości decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. (również w części potwierdzającej prawo do rekompensaty), pomimo tego, że strona w odwołaniu zaskarżyła tylko pkt 5 rozstrzygnięcia (tj. w części odmawiającej jej prawa do rekompensaty) i wniosła o uchylenie decyzji w zaskarżonej części.

C. K. złożyła do Ministra Skarbu Państwa odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2014 r.

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2014 r. w całości przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi wojewódzkiemu. Minister Skarbu Państwa nie podzielił poglądu organu wojewódzkiego, że w sprawie zachodzi powaga rzeczy osądzonej (res iudicata), uzasadniająca umorzenie postępowania, w części zakreślonej przez organ l instancji w decyzji z dnia [...] listopada 2014 r. Wojewoda [...] nie zauważył, że jego poprzednie rozstrzygnięcie wydane w tej sprawie (decyzja z dnia [...] czerwca 2011 r.) w żadnym zakresie nie funkcjonuje w obrocie prawnym. Rozstrzygnięcie organu wojewódzkiego zostało bowiem uchylone w całości przez Ministra Skarbu Państwa (decyzja z dnia [...] października 2012 r.) i sprawa stała się ponownie i w całości przedmiotem rozpatrzenia przez organ l instancji. Zdaniem organu odwoławczego, w zakresie, w którym Wojewoda [...] potwierdził stronie prawo do rekompensaty w decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r., która została następnie w całości uchylona rozstrzygnięciem Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2012 r. Wojewoda [...] powinien rozważyć wydanie decyzji częściowej (art. 104 § 2 Kpa). Jak bowiem wynika z odwołania strony, jak i decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. bezsporne jest, że strona spełniła przesłanki warunkujące potwierdzenie jej prawa do rekompensaty w zakresie majątku pozostawionego przez F. K. w miejscowości [...] ([...]), powiat [...], województwo [...] w części dotyczącej leśnej parceli o pow. [...] ha, składającej z dwóch uroczysk: [...] i [...]. W swojej decyzji Wojewoda [...] powinien również wyraźnie zaznaczyć w jakiej części potwierdza stronie prawo do rekompensaty oraz w razie ewentualnej odmowy, za jaki majątek prawo do rekompensaty nie przysługuje (grunty, budynki i ich rodzaj).

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...], w pkt 1 potwierdził C. K. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia leśnej parceli o łącznej pow. [...] ha, składającej się z dwóch majątków: [...] oraz [...], w kwocie [...] zł, w pkt 2 odmówił zaś potwierdzenia C. K. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F. K. nieruchomości gruntowych w postaci ziemi ornej, rezerwatu, parku, stawu oraz nieruchomości budynkowych, gospodarczych i sakralnych, tj. majątku [...] ([...]), położonego w powiecie [...], województwo [...].

C. K. wniosła odwołanie od pkt 2 decyzji z dnia [...] lipca 2015 r. do Ministra Skarbu Państwa.

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] września 2015 r., nr [...] uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] w całości, tj. w części zaskarżonej przez stronę (pkt 2) oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi wojewódzkiemu. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że żadne ze znajdujących się w aktach sprawy oświadczeń świadków nie spełnia wymagań z art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienie poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2014 r. poz. 1090) – zwanej dalej "ustawą". Organ odwoławczy zaznaczył, że Wojewoda [...] ponownie analizując akta sprawy powinien w pierwszej kolejności wystąpić do strony celem podjęcia próby konwalidacji znajdujących się w aktach sprawy oświadczeń świadków. Zdaniem Ministra Skarbu Państwa, organ wojewódzki powinien również poinformować stronę, iż dla uznania skuteczności oświadczeń świadków niezbędne jest spełnienie warunków z art. 6 ust. 5 ustawy oraz wyraźne wskazanie w treści oświadczenia, czy poprzednik prawny strony dysponował tytułem własności do pozostawionych na Kresach Wschodnich nieruchomości. Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. tylko prawo własności do nieruchomości pozostawionych na byłych terenach RP jest podstawą do ubiegania się o rekompensatę. W uzasadnieniu swojej decyzji organ l instancji powinien również wyjaśnić, z jakich przyczyn w rozstrzygnięciu z dnia [...] lipca 2015 r. nie odniósł się do wytycznych Ministra Skarbu Państwa, dotyczących konieczności konwalidacji oświadczenia świadka C. B. z dnia [...] listopada 2007 r. oraz z dnia [...] kwietnia 2010 r. O ewentualnej możliwości konwalidacji oświadczeń tego świadka Wojewoda [...] powinien również poinformować stronę postępowania.

Na skutek skargi C. K., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1962/15 uchylił zaskarżoną decyzję. Powyższy wyrok uprawomocnił się w dniu 31 marca 2016 r.

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] w zakresie pkt 2. W uzasadnieniu organ wskazał, że z art. 2 ustawy wynika, że prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: 1) był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu przepisów: a) art. 3 ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych (Dz. U. Nr 101, poz. 580) lub b) art. 24 Kodeksu Postępowania Cywilnego (Dz. U. z 1932 r. Nr 112, poz. 934), lub c) § 3-10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1934 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Skarbu co do § 2 ust. 3-5, z Ministrem Spraw Wojskowych co do §§ 20, 21, 22, 24 ust. 3, § 49 ust. 1 i 2, § 55 i § 56 oraz z Ministrem Spraw Zagranicznych co do § 18 ust. 1 i 2, § 51 i § 55, o meldunkach i księgach ludności (Dz. U. Nr 54, poz. 489) - oraz opuścił byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy do wniosku, o którym mowa w art. 5 ust. 1, należy dołączyć: 1) dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1 oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Z art. 6 ust. 4 ustawy wynika natomiast, że dowodami, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, mogą być w szczególności: 1) urzędowy opis mienia; 2) orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny; 3) dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki Białoruś, Republiki Litewskiej, Federacji Rosyjskiej, Ukrainy lub innych państw. Art. 6 ust. 5 stanowi zaś, że w przypadku braku dokumentów, o których mowa w ust. 4 pkt 1 i 2, dowodami, o których mowa w ust. 1 pkt 1, mogą być oświadczenia dwóch świadków złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, którzy: 1) zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej lub w miejscowości sąsiedniej; 2) nie są osobami bliskimi - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r. poz. 518 ze zm.) - właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty.

Zdaniem Ministra Skarbu Państwa, strona wywodzi fakt pozostawienia przez F. K. na Kresach Wschodnich nieruchomości gruntowych w postaci ziemi ornej, rezerwatu, parku, stawu oraz nieruchomości budynkowych - pałacu, oficyn, trzech dużych domów, oraz budynków gospodarczych i sakralnych, tj. majątku [...] ([...]), położonego w powiecie [...], województwo [...], ze znajdujących się w aktach sprawy oświadczeń świadków oraz własnych wspomnień z dzieciństwa.

Celem rozpatrzenia przedmiotowej sprawy konieczne jest zatem wzięcie pod uwagę wskazówek zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1962/15, którym Minister Skarbu Państwa jest związany oraz weryfikacja pod kątem tego wyroku znajdujących się w aktach sprawy oświadczeń świadków.

W pierwszej kolejności organ odwoławczy wskazał na oświadczenia M. R. oraz S. B. Zdaniem Ministra, oświadczenia świadków S. B. oraz M. R. z dnia [...] marca 2008 r. nie zostały złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń. W ocenie organu l instancji niemożliwe jest również zweryfikowanie powyższych oświadczeń na okoliczność zamieszkiwania ww. osób w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej lub w miejscowości sąsiedniej. Ponadto zdaniem organu I instancji nie zamieszczono w nich klauzuli, iż M. R. oraz S. B. nie są osobami bliskimi właściciela pozostawianych nieruchomości lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Z uwagi na powyższe organ prowadzący postępowanie początkowo odmówił przyznania mocy dowodowej ww. oświadczeniom świadków. W dniu [...] kwietnia 2011 r. do organu I instancji wpłynęło oświadczenie W. R., Konsul w Konsulacie Generalnym Rzeczypospolitej Polskiej w [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r., w którym ww. oświadczył, iż w dniu [...] marca 2008 r. poświadczając własnoręczność podpisu M. R. oraz S. B. pouczył wyżej wymienione osoby o odpowiedzialności karnej z art. 233 K.k. za składanie fałszywych zeznań oraz odebrał od świadków oświadczenie, że nie występuje więź pokrewieństwa z F. K., ani z C.K.

W dniu [...] grudnia 2013 r. pełnomocnik C. K. przedłożył do akt sprawy oświadczenie W. R., Konsula w Konsulacie Generalnym Rzeczypospolitej Polskiej w [...] z dnia [...] stycznia 2013 r., w którym wskazał on, że odebrał od S. B. oświadczenie, iż zamieszkiwała ona wraz z rodzicami na terenie majątku [...], co najmniej od 1930 r. do dnia [...] marca 2008 r. oraz M. R., która oświadczyła, że urodziła się w majątku [...] i nieprzerwanie tam zamieszkiwała, co najmniej do 1990 r.

Zdaniem Wojewody [...], ww. oświadczenia świadków złożone na okoliczność stanu nieruchomości pozostawionej, tj. majątku [...] ([...]) w trakcie prowadzonego przez organ l instancji postępowania zostały przez stronę uzupełnione, a zatem spełniają przesłanki określone w art. 6 ust. 5 pkt 1 ustawy. W związku z powyższym ww. oświadczenia mogą stanowić dowód na okoliczność stanu nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...] ([...]).

Mając na uwadze przedstawiony powyższej stan faktyczny sprawy, w ocenie Ministra Skarbu Państwa, organ wojewódzki błędnie uznał, że oświadczenia świadków M. R. oraz S. B. z dnia [...] marca 2008 r. spełniają warunki wskazane w art. 6 ust. 5 ustawy. Wyżej wymienione oświadczenia zostały złożone z podpisem poświadczonym przez Konsula Generalnego RP w [...], a nie jak wymaga art. 6 ust. 5 ustawy przed Konsulem (wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1009/11 oraz wyrok tego sądu z dnia 5 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1188/12). Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1188/12 formę pisemną z podpisem notarialnie (konsularnie) poświadczonym charakteryzuje to, że przy tego rodzaju czynności notariusz (konsul) potwierdza jedynie własnoręczność złożonego podpisu, nie dokonuje natomiast przy tej okazji pouczenia o odpowiedzialności karnej. Ponadto późniejsze uzupełnienie oświadczeń świadków M. R. oraz S. B. poprzez przedłożenie do akt sprawy oświadczenia Konsula RP w [...], w którym stwierdził on, że M. R. oraz S. B. zostały przez niego pouczone o odpowiedzialności karnej z art. 233 K.k. za składanie fałszywych zeznań oraz wskazał, że od świadków zostały odebrane oświadczenia, iż nie występuje więź pokrewieństwa z F. K., ani z C. K. jest nieskuteczne na gruncie art. 6 ust. 5 ustawy. Zdaniem Ministra Skarbu Państwa, oświadczenia świadków M. R. oraz S. B. z dnia [...] marca 2008 r. w zakresie rygoru odpowiedzialności karnej mogą zostać uzupełnione jedynie przez samych świadków poprzez złożenie nowego oświadczenia zgodnie z wytycznymi art. 6 ust. 5 ustawy, tj. przed konsulem. W opinii Ministra Skarbu Państwa, oświadczenie Konsula RP, iż świadkowie przed złożeniem oświadczeń zostali pouczeni o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń jest nieskuteczne na gruncie art. 233 K.k. Ponadto takie oświadczenie nie może skutecznie uzupełniać oświadczeń świadków, o których mowa w art. 6 ust. 5 ustawy. Tym samym oświadczenia M. R. oraz S. B. nie spełniają wymagań z art. 6 ust. 5 ustawy.

W zakresie oświadczeń świadków E. G. z dnia [...] maja 2010 r. oraz T. M. z dnia [...] czerwca 2010 r. Minister Skarbu Państwa podtrzymał swoje stanowisko zawarte w decyzji z dnia [...] października 2012 r. Wskazał, że wyżej wymienieni nie zamieszkiwali w miejscowości, w której znajdowały się pozostawione nieruchomości lub w miejscowości sąsiedniej. Z ustaleń organu wojewódzkiego wynika natomiast, że ich miejscem zamieszkania przed wybuchem ll Wojny Światowej była [...]. W tych okolicznościach stwierdzić trzeba, iż z uwagi na spełnienie przesłanki negatywnej z art. 6 ust. 5 (miejsce zamieszkania świadków nie znajdowało się na byłych terenach RP) nie występuje podstawa do konwalidacji powyższych oświadczeń. Zdaniem organu odwoławczego, nie oznacza to jednak, że ww. oświadczenia nie powinny być włączone do materiału dowodowego sprawy. Oświadczenia te są skuteczne na gruncie Kpa i mogą stanowić dowód uzupełniający w sprawie.

W aktach sprawy znajdują się również oświadczenia świadków A. Ż., W.Ż. oraz A. O. złożone w dniu [...] czerwca 2013 r. przed notariuszem J. U. w Państwowej Kancelarii Notarialnej Rejonu [...] w obwodzie [...], [...], który poświadczył tylko autentyczność podpisów ww. świadków. Zawierają one opis budynków gospodarczych oraz wielkość i rodzaj nasadzeń parku znajdujących się w majątku [...]. W ocenie organu wojewódzkiego, powyższe oświadczenia świadków nie mogą stanowić dowodu, o którym mowa w art. 6 ust. 5 ustawy na okoliczność stanu nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...] ([...]), gdyż nie zostały złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywego oświadczenia, a także z uwagi na fakt, iż nie zostały złożone przed konsulem lub polskim notariuszem, a jedynie przed [...] notariuszem, który poświadczył tylko autentyczność podpisów ww. świadków. Zdaniem Ministra Skarbu Państwa, słusznie organ wojewódzki wskazał, że oświadczenia te nie spełniają wymogów zawartych w art. 6 ust. 5 ustawy.

W ocenie Ministra Skarbu Państwa, żadne ze znajdujących się w aktach sprawy oświadczeń świadków nie spełnia wymagań z art. 6 ust. 5 ustawy. Odnośnie dowodu z przesłuchania świadka wskazał, że tego rodzaju środek dowodowy ma charakter posiłkowy i może być znaczący dla ustaleń faktycznych sprawy, jeżeli prawo własności do nieruchomości zostało potwierdzone innymi dowodami, wskazanymi w art. 6 ust. 4 i 5 ustawy.

Natomiast oświadczenie strony C. K. może stanowić dowód tylko pod warunkiem, że nadal pozostają do wyjaśnienia fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 86 Kpa). Brak dowodów z oświadczeń dwóch świadków spełniających wymagania art. 6 ust. 5 ustawy uniemożliwia potwierdzenie prawa do rekompensaty. To strona dochodząca prawa do rekompensaty powinna udowodnić, że istniało mienie, które było własnością, a także jaka była powierzchnia i rodzaj tej nieruchomości. Nie jest rolą organu administracji publicznej udowadnianie faktu pozostawienia przez wnioskodawcę nieruchomości poza obecnymi granicami RP.

Minister Skarbu Państwa przytoczył fragmenty z uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1962/15), gdzie Sąd wskazał, że skarżąca w toku postępowania administracyjnego, po wydaniu przez Ministra decyzji z dnia [...] października 2012 r. uchylającej sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji była już wzywana do konwalidowania oświadczeń świadków Z. B. i M. R. L., jak również do konwalidowania zeznań świadków A. Ż., A. O. i W. Ż. Organ I instancji wzywał skarżącą do przedstawienia prawidłowych oświadczeń Z. B. i M. R. L., przytaczając jednocześnie treść art. 6 ust. 4 i 6 ust. 5 ustawy. Odpowiadając na wezwanie skarżąca wyjaśniła, że wezwanie organu jest nieprecyzyjne oraz powołała się na złożenie do akt sprawy oświadczenia Konsula Generalnego RP w [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. i [...] stycznia 2013 r. Następnie, skarżąca konsekwentnie w toku całego postępowania prezentowała stanowisko, że powyższe oświadczenia zgodne są z treścią art. 6 ust. 5 ustawy, by wreszcie wskazać w skardze, że dokonanie konwalidacji zeznań świadków nie będzie możliwe, z uwagi na fakt, że świadkowie nie żyją. Skarżąca wskazała również, że notariusz [...] odmówił sporządzenia aktu notarialnego zawierającego oświadczenia świadków złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań oraz powołała się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, z którego wynika, w jej ocenie, że przedstawione przez nią oświadczenia świadków A. Ż., A. O. i W. Ż. mogą i powinny zostać potraktowane jako dowód w rozumieniu przepisów Kpa i wzięte pod uwagę przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy. Skoro, jak wynika z akt administracyjnych sprawy, skarżąca była już wzywana do dokonania powyższej czynności, jeśli chodzi o zeznania świadków Z. B. i M. L. oraz oświadczenia świadków A. Ż., A. O. i W. Ż. i przedstawiła swoje stanowisko co do tej kwestii, uchylanie decyzji organu I instancji, z uwagi na konieczność wezwania skarżącej do konwalidacji powyższych oświadczeń (dodatkowo w sytuacji, w której jak wynika ze skargi Z. B. i M. R. L. nie żyją) pozbawione było jakiegokolwiek uzasadnienia. Odnosząc się do kwestii konwalidacji oświadczenia świadka C. B. Sąd wskazał, że zarówno z pism skarżącej, jak i samej treści zakwestionowanych oświadczeń wprost wynika, że konwalidacja powyższego oświadczenia poprzez zamieszczenie informacji, że świadek zamieszkiwał w dniu 1 września 1939 r. w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona lub w miejscowości sąsiedniej nie będzie możliwa. W oświadczeniu z dnia [...] kwietnia 2010 r. C. B. wskazał, że zawarte w oświadczeniu informacje, co do ustalenia składu majątku rodziny [...], dotyczące stanu posiadania na 1939 r., to jest po przeprowadzeniu reformy rolnej, uzyskał na podstawie dokumentów znajdujących się w różnych ośrodkach na [...], a także na podstawie źródeł historycznych, zeznań i opisów Z. B. i M. R. L., a także według informacji uzyskanych od pracowników będących zarazem mieszkańcami majątku [...]. Świadek wskazał również, że opisu budynków i fundamentów dokonał podczas wielokrotnych wizji lokalnych. Z oświadczenia tego zatem wprost wynika, że źródłem wiedzy świadka, co do majątku [...], nie były własne obserwacje poczynione przed wybuchem II Wojny Światowej (Sąd wskazał, że z uwagi na datę urodzenia świadka - [...] maja 1937 r. poczynienie tego typu obserwacji mogłoby być utrudnione). Fakt, że informacje zawarte w oświadczeniu powyższego świadka są wynikiem jego prac badawczych jako historyka potwierdziła również sama skarżąca. Wobec powyższego, brak było podstaw do wzywania skarżącej do konwalidacji oświadczenia C. B., a co za tym idzie, uchylania decyzji organu pierwszej instancji. Minister wskazał również, że organ I instancji po dokonaniu konwalidacji zeznań świadków winien wyjaśnić ewentualne wątpliwości nie wyłączając przesłuchania strony, opinii biegłego oraz ewentualnego przeprowadzenia rozprawy administracyjnej. Sąd wskazał, że skarżąca była już przesłuchana w dniu [...] stycznia 2010 r., do akt sprawy został złożony operat szacunkowy zamienny z dnia [...] marca 2011 r., suplement do tego operatu z dnia [...] sierpnia 2014 r., protokół oględzin majątku ziemskiego [...] dokonany przez geodetę uprawnionego A. W., dokumentacja fotograficzna oraz kserokopie publikacji, jak również mapy. Skarżąca odpowiadając na wezwanie organu I instancji do uzupełnienia materiału dowodowego wprost wskazała, że przedłożyła już wszystkie dowody, jakimi dysponowała i nie jest w stanie przedstawić żadnych innych.

Mając powyższe na uwadze Minister wskazał, że zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy nie potwierdza faktu pozostawienia przez F. K. nieruchomości gruntowych w postaci ziemi ornej, rezerwatu, parku oraz nieruchomości budynkowych - pałacu, oficyn, trzech dużych domów, mleczarni, dwóch dużych obór, cielętnika, serowarni, stajni, wozowni z garażem na samochód, stodoły, świniarni, kurnika, magazynu, lodowni, magazynu na zboże, stawu, mostu, młyna, kaplicy, katakumb pod kaplicą, kuźni i bani, tj. majątku [...] ([...]), położonego w powiecie [...], województwo [...]. W aktach sprawy brak jest bowiem dokumentów urzędowych potwierdzających posiadanie na własność przez F. K. ww. majątku. Znajdujące się zaś w aktach sprawy oświadczenia świadków nie spełniają wymagań wskazanych w art. 6 ust. 5 ustawy, a w związku z tym nie mogą być dowodami, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości (potwierdzeniem posiadania tytułu własności do nieruchomości) poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1 oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości (art. 6 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 6 ust. 4 i 5 ustawy.

Od decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] w zakresie pkt 2. W skardze zarzuciła organowi odwoławczemu: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 6 ust. 4 i ust. 5 ustawy poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że okoliczność dotycząca pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP oraz rodzaju i powierzchni tych nieruchomości, może być wykazana wyłącznie za pomocą środków dowodowych wskazanych w przepisach art. 6 ust. 4 i 5 tej ustawy, podczas gdy prawidłowa wykładnia powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że katalog środków dowodowych w nich zawarty ma charakter otwarty; 2. art. 6 ust. 5 ustawy przez bezpodstawne przyjęcie, że oświadczenia świadków nie spełniają wymagań wskazanych w powołanym przepisie; 3. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 75 § 1 Kpa przez przyjęcie, iż w toku postępowania dotyczącego realizacji prawa do rekompensaty jako dowód mogą służyć jedynie środki dowodowe wskazane w ustawie i wykluczone jest w tym postępowaniu przeprowadzenie innych dowodów, aniżeli wymienione w tej ustawie, a przewidziane w Kpa; 4. naruszenie przepisów postepowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 15 Kpa poprzez naruszenie właściwości instancyjnej, tj. brak rozpoznania sprawy pod względem merytorycznym i prawnym, a ograniczenie się jedynie do kontroli decyzji organu I instancji w ograniczonym zakresie, obejmującym jedynie oświadczenia świadków, co doprowadziło do naruszenia zasady dwuinstancyjności; 5. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 Kpa poprzez niedokonanie kompleksowego zebrania i oceny materiału dowodowego, niedopuszczenia jako dowód wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem i niepodjęcie wszelkich czynności zmierzających do dokładniejszego objaśnienia stanu faktycznego, co skutkowało poczynieniem błędnych i niepełnych ustaleń skutkujących utrzymaniem w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji; 6. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 107 § 3 Kpa przez brak odniesienia się do wszystkich zarzutów wniesionych przez skarżącą w odwołaniu, a to poprzez pominięcie okoliczności stwierdzonych w dowodach w postaci publikacji naukowo-historycznych, fotograﬁi, map wojskowych, zeznań C. B. i opinii uprawnionego geodety A. W.; 7. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 7 i art. 77 § 1 Kpa przez brak wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i nierozpoznanie istoty sprawy; 8. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 80 Kpa poprzez brak dokonania oceny dowodów na podstawie całokształtu materiału dowodowego, przez nieuwzględnienie dowodu z oświadczeń świadków, mimo iż są one skutecznym środkiem dowodowym, licznych publikacji książkowych, fotograﬁi, map wojskowych, zeznań C. B., opinii uprawnionego geodety A. W., zeznań wnioskodawczyni; 9. art. 11 umowy między Rzeczpospolitą Polską, a [...] o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych, rodzinnych, pracowniczych i karnych, sporządzonej w [...] dnia 26 października 1994 r. (Dz. U. 1995 r. Nr 128, poz. 619) poprzez odmówienie mocy dowodowej zeznaniom świadków A. Ż., W. Ż. i A. O. podczas, gdy zostały one sporządzone we właściwej formie, uwierzytelnione, opatrzone pieczęcią urzędową i podpisem osoby uprawnionej, tj. przez notariusza [...], będącego właściwym organem jednej z umawiających się stron, o którym mowa w tym przepisie. Wobec tego C. K. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że szereg dowodów potwierdza, że F. K. był właścicielem przedmiotowych nieruchomości budynkowych i gruntowych majątku [...]. Wskazała, że w ówczesnym ustawodawstwie (art. 384 t. X cz. I Zwodu praw rosyjskich, art. 1 ust. 3 dekretu Prezydenta RP z dnia 14 stycznia 1936 r. o podatku od nieruchomości – Dz. U. Nr 3, poz. 14 ze zm.) nieruchomością pozostawioną w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy mógł być również budynek.

Skarżąca powołała się na orzecznictwo sądowe (wyroki o sygn. I SA/Wa 803/14, I OSK 919/11, I OSK 796/12, I OSK 542/12, I SA/Wa 879/14) i wskazała, że art. 6 ust. 4 ustawy wymienia dowody "w szczególności" i to samo dotyczy oświadczeń świadków z ust. 5. Przepisy art. 6 ust. 4 i 5 ustawy wskazują jedynie na "pierwszeństwo" dowodów z dokumentów urzędowych i oświadczeń świadków, nie wykluczają innych dowodów. W przypadku braku tych dowodów organ winien poszukać innych dowodów zgodnie z przepisami art. 7 i art. 75 § 1 Kpa. Trzeba bowiem brać pod uwagę realia tamtych czasów, uwarunkowania polityczne, upływ czasu skutkujące powszechnym i naturalnym brakiem dokumentów. Skarżąca uważa, że na okoliczność pozostawienia przez F. K. w miejscowości [...] nieruchomości, określenia ich rodzaju i powierzchni przedłożyła oświadczenia S. B., M. L. złożone przed Konsulem RP w [...]., oświadczenia L. M., E. G. złożone przed polskim notariuszem, oświadczenia A. Ż., W. Ż., A. O. złożone przed notariuszem [...], a ponadto oświadczenia B. Ś., H. W. S. B. i A. O. wskazali, że właścicielem majątku był F. K. Pozostałe osoby wskazały na to, że pracowały u F. K. w jego majątku. Dodatkowymi dowodami potwierdzającymi, że majątek [...] stanowił własność rodziny [...] są: książka J. Żmigrodzkiego, Nowogródek i okolice, 1931, Słownik geograficzny królestwa polskiego i innych krajów słowiańskich pod red. B. Chlebowskiego i W. Walewskiego, Księga Adresowa Polski z 1930 r., książka Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej.

Skarżąca zauważyła, że Minister w kwestii wymogów formalnych oświadczeń świadków L. i B. zaprezentował stanowisko odmienne od organu I instancji. Jej zdaniem, organ winien dopuścić jako dowód na okoliczność wskazaną w art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy w tym oświadczenia wszystkich świadków, nawet gdy nie zostały złożone w odpowiedniej formie. Organ winien zestawić te dowody ze sobą i poddać ocenie. Jeżeli chodzi o świadków S. B. i M. L., to Konsul uprzedził zgodnie z przepisem art. 233 K.k. te osoby o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznanie odebrał oświadczenie o niewystępowaniu więzi pokrewieństwa. M. L. urodziła się w majątku [...], tam pracowała wraz z jej rodzicami. S. B. urodziła się we wsi [...] pracowała i codziennie bywała w tym majątku pomagając matce. Obaj świadkowie zamieszkiwali w tej samej miejscowości, ponieważ [...] to pierwotnie majątek [...]. L. M. oświadczył, że od lata 1943 r. do kwietnia 1945 r. przebywał w majątku [...]. Także świadek E. G. oświadczył, że w czasie II wojny światowej przebywał w majątku [...], co pominął Minister. Te oświadczenie nie pozostają w sprzeczności z danymi z ankiet do dowodów osobistych, które wymagały podania ostatniego miejsca zamieszkania, a nie wszystkich kolejnych miejsc zamieszkania w czasie okupacji. Jeżeli chodzi o oświadczenia A. Ż., W. Ż. i A. O., to na mocy art. 11 umowy między Rzeczpospolitą Polską, a [...] o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych, rodzinnych, pracowniczych i karnych, oświadczenia sporządzone przed [...] notariuszem posiadają moc dowodową dokumentów urzędowych na terytorium RP. Oświadczenia świadków są w dużej części zbieżne ze sobą i z innymi dowodami (dokumentacją fotograficzną, mapami wojskowymi, wynikami badań przeprowadzonymi przez dr C. B. (polskiego naukowca i znanego działacza polonijnego [...]) na okoliczność pozostawienia majątku [...], rodzaju i powierzchni nieruchomości.

Skarżąca uważa, że organ odwoławczy wadliwie dokonał tylko kontroli decyzji organu wojewódzkiego i nie poddał analizie całości dowodów. Oświadczeń świadków nie ocenił pod kontem ich wiarygodności, co narusza przepis art. 15 Kpa. W ustawie nie sformułowano zasady legalnej oceny dowodów, w sprawach z zakresu rekompensaty można posługiwać się każdym środkiem dowodowym. Pomijając dokładne i wszechstronne ustalenie stanu faktycznego w sprawie Minister dopuścił się istotnego naruszenia przepisów art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie. Organ podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie wskazując, że katalog środków dowodowych przyjęty w ustawie ma charakter otwarty, jednak w sprawie nie zgromadzono dokumentów urzędowych i oświadczeń świadków spełniających wymogi z art. 6 ust. 5 ustawy na potwierdzenie pozostawienia mienia wskazanego w pkt 2 decyzji organu wojewódzkiego.

W piśmie z dnia [...] sierpnia 2016 r. C. K. wniosła o przeprowadzenie przez Sąd dowodu uzupełniającego z dokumentów – oświadczeń świadków A. H. i M. P., złożonych w trybie art. 6 ust. 5 ustawy przed Konsulem RP w [...] na okoliczność pozostawienia przez F. K. nieruchomości poza obecnymi granicami RP, rodzaju i powierzchni, ilości i rodzaju budynków, prawa własności nieruchomości, w tym budynkowych, wskazując, że dopiero w lipcu 2016 r. po wydaniu decyzji dotarła do tych osób, a przeprowadzenie tych dowodów ma istotne znaczenie dla sprawy i nie spowoduje przedłużenia postępowania w sprawie.

Obecny na rozprawie M. M. prokurator Prokuratury Okręgowej w [...] wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona.

Nie budzi wątpliwości to, że w niniejszej sprawie brak dowodów, o których mowa w art. 6 ust. 4 ustawy, potwierdzających to, że w dniu 1 września 1939 r. F. K. poprzednik prawny C. K. był właścicielem innych składników mienia z majątku [...] ([...]), niż to o pow. [...] ha, składające się z dwóch leśnych uroczysk: [...] i [...]. W niniejszej sprawie spór dotyczy natomiast tego, czy chociażby dwa przedłożone do akt sprawy oświadczenia świadków spełniają wszystkie formalne wymogi z art. 6 ust. 5 ustawy i w związku z tym mogą stanowić podstawę do oceny ich wiarygodności na okoliczność pozostawienia przez C. K. poza obecnymi granicami RP innej części majątku [...] ([...]).

Na wstępie Sąd zauważa, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarysowały się dwa poglądy na temat tego w jaki sposób można wykazać fakt pozostawienia mienia poza obecnymi granicami RP. Pierwszy pogląd zakłada, że w tego typu sprawach nie są wyłączone reguły postępowania dowodowego wynikające z Rozdziału 4 Działu II Kpa, a zatem, w przypadku braku w danej sprawie dowodów z art. 6 ust. 4 ustawy przy jednoczesnym istnieniu oświadczeń świadków niespełniających wszystkich wymogów z art. 6 ust. 5 ustawy, jako dowód należy dopuścić wszystko, co pozwala na ustalenie jakie mienie pozostawiono na Kresach Wschodnich, a dowody z art. 6 ust. 4 i 5 ustawy mają tylko pierwszeństwo przed innymi dowodami wymienionymi w art. 75 Kpa. W orzecznictwie wskazuje się bowiem, że w tego typu sprawach chodzi o ustalenie okoliczności z odległej przeszłości, trudnych do udowodnienia, a warunki w jakich obywatele polscy opuszczali wówczas tereny II RP i polityka władz republik radzieckich, powodowały to, że często brakowało dokumentów potwierdzających pozostawienie mienia zabużańskiego (por. np. wyroki NSA wydane w sprawach o sygn. akt: I OSK 919/11, I OSK 423/12, I OSK 542/12, I OSK 796/12, I OSK 1491/13). Drugi pogląd zakłada, że strony spraw o potwierdzenie prawa do rekompensaty mogą udowodnić fakt pozostawienia mienia tylko na podstawie dowodów z art. 6 ust. 4 ustawy, a w przypadku ich braku, tylko na podstawie oświadczeń co najmniej dwóch świadków, spełniających wymogi z art. 6 ust. 5 ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny stoi bowiem na stanowisku, że skoro strony tych spraw mogą udowodnić fakt pozostawienia mienia poza obecnymi granicami RP, także na podstawie co najmniej oświadczeń dwóch świadków, to do oceny dowodów własności mienia nieruchomego w postaci osobowych środków dowodowych należy podchodzić rygorystycznie, jeżeli chodzi o ocenę zachowania wymogów z art. 6 ust. 5 ustawy. Oświadczenia niespełniające ustawowych wymogów mogą służyć co najwyżej jako dowód uzupełniający w celu wykazania pozostawionego mienia, jego powierzchni i rodzaju (por. np. wyroki NSA wydane w sprawach o sygn. akt: I OSK 371/13, I OSK 486/13, I OSK 1787/13, I OSK 2407/13, I OSK 340/14). Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela ten drugi pogląd.

Oceniając z tej perspektywy zgromadzone w niniejszej sprawie oświadczenia świadków Sąd podziela stanowisko C. K., że skarżąca w toku sprawy o potwierdzenie prawa do rekompensaty przedłożyła oświadczenia dwóch świadków spełniające wszystkie formalne wymogi z art. 6 ust. 5 ustawy, które winny zostać ocenione w zakresie wiarygodności w powiązaniu z innymi dowodami na okoliczność pozostawienia mienia nieruchomego stanowiącego część majątku [...] ([...]), powierzchni i składników tego mienia.

Zdaniem Sądu, oświadczenie S. B. z dnia [...] marca 2008 r. i oświadczenie M. L. z dnia [...] marca 2008 r. spełniają wymogi z art. 6 ust. 5 ustawy. Oświadczenia te zostały złożone w polskiej placówce konsularnej w [...] i podpisane w obecności Konsula Konsulatu Generalnego RP w [...]. Konsul [...] w piśmie z dnia [...] stycznia 2013 r. wyjaśnił, że oświadczenia te odebrane w jego obecności były oświadczeniami złożonymi w trybie art. 6 ust. 5 ustawy i że świadkowie ci przed odebraniem od nich oświadczeń poświadczyli przed konsulem, że zamieszkiwali wraz z rodzicami na terenie majątku [...]. Do akt sprawy zostały złożone także oświadczenia Konsula [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r., w którym Konsul wyjaśnił, że odebrał od M. L. i S. B. oświadczenia, że pomiędzy świadkami, a F. K. i C. K. nie występuje więź pokrewieństwa i uprzedził świadków o grożącej odpowiedzialności karnej z art. 233 K.k. za fałszywe zeznania wobec urzędu polskiego. Z powyższych dowodów wynika, że S. B. i M. L. przed złożeniem oświadczeń zostały uprzedzone przez osobę działającą w zakresie swoich uprawnień (konsula) o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego zeznania, przez co zostały spełnione wymogi z art. 233 § 2 w zw. z § 6 K.k. Sąd zwraca uwagę, że obowiązujące w dacie składania oświadczeń świadków przepisy ustawy z dnia 13 lutego 1984 r. o funkcjach konsulów Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2002 r. Nr 215, poz. 1823 ze zm.) i stosowane, na mocy art. 19 ust. 5 tej ustawy, odpowiednio do czynności notarialnych wykonywanych przez konsula przepisy ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 369 ze zm.) nie przewidywały w przypadku odbierania przez Konsula RP oświadczeń od świadków żadnych szczególnych wymogów w zakresie rygoru odpowiedzialności karnej. Wbrew temu co twierdzi Minister Skarbu Państwa oświadczenia te zostały odebrane i podpisane w obecności Konsula, co wynika z treści oświadczeń świadków i treści oświadczeń Konsula RP, a zatem należy je traktować jako złożone w polskiej placówce konsularnej, jak tego wymaga przepis art. 6 ust. 5 ustawy. W zakresie spełnienia przez świadków ustawowego wymogu zamieszkiwania w majątku [...] ([...]) i bliskości w stosunku do F. K. i C. K. miarodajne są powyższe oświadczenia Konsula RP. Trzeba mieć na uwadze, że informacje udzielane przez Konsula RP traktowane są jako dowody z dokumentów urzędowych, o których mowa w art. 76 Kpa. Wobec tego uznać należało, że udzielone odpowiedzi przez ten organ państwowy stanowią dowód tego, co zostało w nich stwierdzone (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 51/11). Brak natomiast dowodu przeciwnego wskazującego na to, że oświadczenia Konsula RP są niewiarygodne. Sąd zauważa, że Konsul RP jest polskim przedstawicielem za granicą, który z uwagi na przymioty charakteru, kwalifikacje i praktykę zawodową daje rękojmię należytego wykonywania powierzonych mu obowiązków i który przy wykonywaniu czynności z udziałem obywateli państw obcych jest zobowiązany do ochrony praw i interesów Rzeczypospolitej Polskiej (art. 2 ust. 1 pkt 3 i art. 10 pkt 1 ustawy o funkcjach konsulów RP).

Sąd podziela natomiast stanowisko Ministra Skarbu Państwa, że oświadczenia złożone przez E. G. i T. M. nie spełniają wymogu zamieszkiwania, o którym mowa w art. 6 ust. 5 pkt 1 ustawy i nie mogą być potraktowane jako dowody na okoliczność pozostawienia mienia poza obecnymi granicami RP (art. 6 ust. 1 ustawy). Rację ma Minister Skarbu Państwa wskazując, że z ankiet sporządzonych przez te osoby na potrzeby uzyskania dowodów osobistych wynika wyraźnie, że osoby te zamieszkiwały do 1939 r. i w czasie okupacji na obecnym terytorium RP, tj. odpowiednio w miejscowości [...], powiat [...] i [...] gminie [...], natomiast z powodu ucieczki przed Niemcami, czy też Sowietami osoby te w czasie wojny jedynie czasowo przebywały wraz z rodzicami w majątku [...] ([...]), co wynika z treści oświadczeń tych osób sporządzonych w formie aktów notarialnych Rep. [...] i Rep. [...].

Sąd podziela również stanowisko Ministra Skarbu Państwa, że oświadczenia świadków A. Ż., W. Ż. i A. O. nie spełniają wymogów z art. 6 ust. 5 ustawy w zakresie złożenia ich przed polskim notariuszem i pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń. Sąd zwraca uwagę, że z redakcji przepisu art. 6 ust. 5 ustawy wynika, że świadkowie przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mogą złożyć oświadczenia przed notariuszem lub organem prowadzącym postępowanie. Natomiast świadkowie, także cudzoziemcy, przebywający za granicą RP składają oświadczenia w polskiej placówce konsularnej. Wówczas Konsul RP działa jako polski notariusz w państwie przyjmującym, ponieważ jest uprawniony do wykonania czynności notarialnej, polegającej na przyjęciu oświadczenia, pochodzącego także od osoby nie będącej obywatelem polskim, jeżeli oświadczenie ma wywrzeć skutek prawny na terytorium RP (art. 19 ust. 1 pkt 4 i ust. 3 ustawy o funkcjach konsulów RP). Tylko przy takiej wykładni tego przepisu możliwe jest zachowanie w obu tych przypadkach wymogu złożenia oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia w trybie art. 233 K.k. Sąd nie podziela przy tym stanowiska skarżącej, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajdowała umowa sporządzona w Mińsku dnia 26 października 1994 r. zawarta między Rzecząpospolitą Polską, a Republiką Białoruś o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych, rodzinnych, pracowniczych i karnych, w szczególności art. 11 tej umowy. Zakres przedmiotowy tej umowy, jak wynika z jej treści, dotyczy tylko spraw cywilnych, rodzinnych, pracowniczych i karnych i nie obejmuje spraw administracyjnych. Tak też w praktyce umowa ta jest stosowana między umawiającymi się Państwami, ponieważ dotyczy pomocy prawnej udzielanej przez sądy Państw stron umowy. Świadczy o tym treść Porozumienia zawartego dnia 13 lutego 2009 r. w Mińsku między Ministerstwem Sprawiedliwości Rzeczypospolitej Polskiej a Ministerstwem Sprawiedliwości Republiki Białoruś, Sądem Najwyższym Republiki Białoruś i Naczelnym Sądem Gospodarczym Republiki Białoruś o bezpośrednim porozumiewaniu się sądów w zakresie udzielania pomocy prawnej, które weszło w życie 15 marca 2009 r. [(komunikat Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 października 2012 r. w sprawie obowiązywania Porozumienia...(M.P. 2012 r. poz. 883)]. Z art. 16 ust. 1 i 2 oraz art. 17 ust. 3 wcześniejszej Konwencji Konsularnej zawartej między Rzecząpospolitą Polską, a Republiką Białoruś, sporządzonej w Warszawie dnia 2 marca 1992 r. (Dz. U. z 1994 r. Nr 50, poz. 197) wynika wyraźnie, że oba Państwa odróżniają sprawy administracyjne od spraw karnych i cywilnych oraz postępowania administracyjne od postępowań sądowych.

Wbrew temu co twierdzi skarżąca, dowodem, o którym mowa w art. 6 ust. 5 ustawy nie mogło być oświadczenie C. B., złożone w formie aktu notarialnego Rep. [...] wobec braku spełnienia przez tę osobę chociażby wymogu zamieszkiwania w miejscowości, w której pozostawiono mienie lub w miejscowości sąsiedniej (por. uzasadnienie wyroku WSA w Warszawie z dnia 29 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1962/15). Z kolei przedłożone do akt sprawy oświadczenia H. W. z dnia [...] listopada 2008 r. oraz B. Ś. z dnia [...] listopada 2008 r. i [...] grudnia 2009 r. dotyczą majątku [...] koło miejscowości [...], a nie majątku [...] ([...]) koło miejscowości [...], kwestii obywatelstwa C. K., okoliczności dotyczących opuszczenia terenu II RP i miejsc zamieszkiwania skarżącej w czasie wojny. Wobec tego także te dowody nie mogły być miarodajne jako oświadczenia świadków złożone w trybie art. 6 ust. 5 ustawy na okoliczność pozostawienia przez C. K. części mienia składającego się na majątek [...] ([...]).

Skoro zatem w toku postępowania administracyjnego zostały złożone dwa oświadczenia świadków S. B. i M. L., spełniające wymogi z art. 6 ust. 5 ustawy na okoliczność pozostawienia przez C. K. (F. K. zmarł w 1942 r.) mienia nieruchomego, obejmującego część majątku [...] ([...]), to organy obu instancji winy dokonać analizy tych oświadczeń i ocenić ich wiarygodność w zestawieniu z pozostałymi dowodami, w szczególności: oświadczeniami świadków niespełniającymi wszystkich wymogów z art. 6 ust. 5 ustawy, materiałem fotograficznym i mapowym, Słownikiem Geograficznym Królestwa Polskiego i innych Ziem Słowiańskich, Księgą Adresową Polski, publikacją Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, protokołem oględzin majątku [...] ([...]) sporządzonego przez geodetę A. W., operatem szacunkowym z dnia [...] marca 2011 r. wraz z suplementem z dnia [...] sierpnia 2014 r., czy oświadczeniami samej strony C. K. - na okoliczność ustalenia powierzchni części majątku [...] ([...]), rodzaju nieruchomości i składników tego mienia, czego ani Wojewoda [...], ani Minister Skarbu Państwa nie uczynili.

Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd zauważa, że – co do zasady – podziela stanowisko C. K., że ustawodawstwo obowiązujące na Kresach Wschodnich II RP (art. 384, t. X cz. I Zwodu praw rosyjskich) dopuszczało możliwość istnienia budynku jako odrębnego od gruntu przedmiotu własności (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 1295/13), jednakże ustalenie tej okoliczności jest możliwe, jeżeli ze zgromadzonych w sprawie dowodów wynika wyraźnie, że dany budynek miał wówczas status odrębnej od gruntu nieruchomości, a grunt pod nim stanowił własność innej osoby, niż właściciel budynku. Jeżeli jest inaczej, tzn. zgromadzone dowody wskazują tylko, że dana osoba była właścicielem gruntu i budynku (bez dookreślenia, że był on samodzielnym przedmiotem własności), to należałoby przyjąć, że budynek taki był jedynie składnikiem nieruchomości gruntowej.

Wobec tego Sąd uznał, że organy obu instancji wydając swe decyzje w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w pkt 2 naruszyły przepisy art. 6 ust. 5 ustawy oraz art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa, a naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ponownie prowadzonym postępowaniu Wojewoda [...] weźmie pod uwagę zaprezentowaną w niniejszym wyroku ocenę prawną i w zależności od poczynionych ustaleń wyda stosowne rozstrzygnięcie, które uzasadni zgodnie z wymogami art. 107 § 3 Kpa. Organ I instancji będzie miał także na uwadze to, że w postępowaniu sądowym C. K. złożyła jako dowód uzupełniający z dokumentów uwierzytelnione notarialnie oświadczenia następnych dwóch świadków, tj. M. P. i A. H., które także winny być włączone do materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie i ocenione przez organ.

Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) orzekł, jak w sentencji. O należnych stronie skarżącej kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 Ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800).