Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 3310/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 25
journal: Dz.U. 2007 nr 124 poz 859
law: Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.
article: art. 80
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska - Szary Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak /spr./ Sędzia WSA del. Czesława Nowak - Kolczyńska Protokolant: starszy asystent sędziego Hubert Sęczkowski po rozpoznaniu w dniu 11 października 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A.Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 931/14 w sprawie ze skargi A.Z. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie wezwania do zagospodarowania odpadów oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 24 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oddalił skargę A.Z. (dalej jako "skarżący") na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] lutego 2014 r. w przedmiocie wezwania do zagospodarowania odpadów.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że 27 czerwca 2013 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie nielegalnej wysyłki do Wielkiej Brytanii odpadów w postaci podkładów kolejowych. Postanowieniem z [...] listopada 2013 r. wezwał skarżącego, jako odpowiedzialnego za nielegalną wysyłkę odpadów, do ich odebrania i zagospodarowania na terenie kraju.

Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Postanowieniem z [...] lutego 2014 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazał art. 25 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz.U. Nr 124, poz. 859 ze zm.) oraz art. 24 i art. 2 pkt 35 ppkt a/ rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz.Urz. UE L 190 z dnia 12 lipca 2006 r. ze zm.).

Organ odwoławczy odniósł się między innymi do zarzutu naruszenia art. 75, art. 77 i art. 80 k.p.a. przez posłużenie się dowodami w postaci wydruków w formie elektronicznej i wydruków ze strony internetowej nabywcy, w języku angielskim. Organ stwierdził, że działanie organów z urzędu nie zwalnia strony od wykazywania okoliczności istotnych w sprawie i składania wniosków dowodowych i dowodów na istotne w sprawie fakty. Strona skarżąca w tym postępowaniu nie przedstawiła żadnych dokumentów potwierdzających, że odbiorca wykorzysta podkłady kolejowe zgodnie z ich pierwotnym przeznaczeniem, w tym na okoliczność, że firma nabywcy zajmuje się budową linii kolejowych lub jest w tego rodzaju działalności pośrednikiem. Organ wskazał, że zwrócił się do właściwego organu Irlandii Północnej o przesłanie informacji czy istnieje tam możliwość wykorzystania zużytych podkładów kolejowych zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem. Otrzymane w formie elektronicznej informacje nie pozwoliły na pozytywne ustalenie tej okoliczności. Organ irlandzki, tj. Służba Środowiska i Dziedzictwa podał, że tylko w przypadku prywatnych zabytkowych linii kolejowych dla pociągów parowych jest możliwe wykorzystywanie wymontowanych wcześniej drewnianych podkładów. Organ potwierdził, że firma [...] (odbiorca odpadów) zajmuje się dalszą odsprzedażą podkładów w celu ich wykorzystania do aranżacji ogrodowych i terenów zielonych. Stanowisko organu Irlandii Północnej organ polski uznał za wiążące. Okoliczności związane z rodzajem prowadzonej przez tę firmę działalności gospodarczej, organ znalazł też na stronie internetowej tej firmy.

Odnosząc się do zarzutu posługiwania się dokumentami w języku angielskim organ wskazał, że w aktach znajdują się ich tłumaczenia. Poza tym strona miała możliwość zaznajomienia się z aktami sprawy dwukrotnie w trybie art. 10 k.p.a. Oznacza to, że organ w sposób rzetelny i prawidłowy ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy, a uzasadnienie postanowienia spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a.

Skarżący wniósł skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Oddalając skargę Sąd I instancji wskazał, że organ w sposób prawidłowy ocenił zebrane w sprawie dowody. W ocenie Sądu I instancji, nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi co do braku podstaw do posłużenia się przez organ informacjami uzyskanymi od organu stanowiącego odpowiednik polskich organów ochrony środowiska, tj. Służby Środowiska i Dziedzictwa (informacja z 7 sierpnia 2013 r.). Z informacji tych wynikało, że nie jest możliwe na terenie Irlandii Północnej wykorzystanie zużytych podkładów kolejowych do budowy nowych linii kolejowych, co najwyżej do takich, które stanowią prywatne linie zabytkowe. Organ ten potwierdził także, że firma [...] zajmuje się dalszą odsprzedażą podkładów w celu ich wykorzystania w aranżacjach ogrodów i terenów zielonych. Informacja ta została przetłumaczona, a skarżący mógł się z nią zapoznać. Informacje te wraz z informacjami ze strony internetowej http://www.strataireland.com/ doprowadziły organ do wniosku, że nabywca podkładów nie nabył ich w celu ponownego wykorzystania zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem. Organ uznał jednocześnie oświadczenia nabywcy i skarżącego za niewystarczające do pozytywnego ustalenia w tym zakresie.

Zdaniem Sądu I instancji, nabywca w ramach prowadzonej działalności nie zajmuje się budową ani modernizacją torów, lecz kupuje podkłady i wykorzystuje je sprzecznie z przeznaczeniem, więc podkłady zostały sprzedane nie w celu ich wykorzystania z pierwotnym przeznaczeniem, ale w celu zastosowania do aranżacji terenów zielonych, ponieważ taki jest przedmiot działalności tego podmiotu gospodarczego.

W ocenie Sądu I instancji, art. 75 § 1 k.p.a. pozwala na posłużenie się dowodem w postaci wydruków elektronicznych, tym bardziej że jest to informacja dotycząca prowadzonej przez firmę nabywcy działalności gospodarczej, która została potwierdzona informacjami ogólnodostępnymi ze strony internetowej firmy nabywcy. Nie są to więc informacje, których potwierdzenia dokonuje się w formie dokumentu urzędowego, o jakim mowa w art. 76 § 1 k.p.a. Moc dokumentów posiadają nie tylko oryginały dokumentów, ale i ich kserokopie, a więc i maile. Różnica pomiędzy oryginałem a kserokopią polega na tym, że dokument urzędowy w oryginale korzysta z mocy dowodowej oryginału dokumentu, natomiast dokument w formie kserokopii powinien być oceniony w świetle całego materiału dowodowego. Przepisy k.p.a. nie zabraniają także posługiwania się dokumentami sporządzonymi w języku obcym, pod warunkiem ich przetłumaczenia – co miało miejsce w niniejszej sprawie. Ponadto oświadczenie firmy nabywcy o zamiarze wykorzystania podkładów zgodnie z ich pierwotnym przeznaczeniem (k. 16 akt adm.) także stanowi kserokopię i w związku z tym jej moc dowodowa jest podobna jak dowodów wskazanych przez organ. Z dokumentu tego nie wynika, przez kogo został podpisany. Zdaniem Sądu I instancji, wszystkie dowody zostały prawidłowo ocenione przez organ w świetle całego zebranego materiału dowodowego.

Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, że skarżący poza własnym oświadczeniem i oświadczeniem nabywcy nie przedstawił innego dowodu na okoliczność twierdzeń co do przeznaczenia (wykorzystania) podkładów kolejowych w Irlandii Północnej. Organ zatem ocenił dowody które posiadał i na ich podstawie prawidłowo doszedł do wniosku, że przedmiotem transportu były odpady.

Skargą kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący.

Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, obecnie Dz.U. z 2016 r. poz. 718) w związku z art. 75, art. 77 i art. 80 k.p.a. przez oparcie zaskarżonego rozstrzygnięcia o informację mailową niemogącą być dowodem w postępowaniu administracyjnym, otrzymaną przez organ administracyjny od instytucji zagranicznej. W ocenie skarżącego, nie wiadomo, czy jest to instytucja kompetentna oraz zawiera opinię osoby uprawnionej. Ponadto, informacja ta nie powoływała się na żadną podstawę prawną prawa materialnego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna.

W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.

Po pierwsze, należy podkreślić, że skarga kasacyjna nie zawiera zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego. Natomiast całkowicie chybiony jest zarzut kasacyjny, który podnosi naruszenie przez Sąd I instancji przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 75, art. 77 i art. 80 k.p.a. w zakresie błędnej kontroli przez Sąd ustalonego w tej sprawie przez właściwy organ stanu faktycznego. Na wstępie należy jednak przypomnieć, że dyspozycja art. 75 § 1 k.p.a. nie wprowadza w zakresie podmiotowym jak i w zakresie przedmiotowym zamkniętego katalogu środków dowodowych, które są dozwolone w postępowaniu dowodowym. Jest to bowiem tylko wyliczenie przykładowe na co jednoznacznie wskazuje kwantyfikator "w szczególności". Dlatego też należy w pełni podzielić stanowisko Sądu I instancji, że nie narusza dyspozycji art. 75 § 1 k.p.a. uznanie w tej sprawie jako dowodu wydruków elektronicznych w celu ustalenia prowadzonej przez firmę nabywcy przedmiotowej działalności gospodarczej, która została także potwierdzona informacjami ogólnodostępnymi ze strony internetowej firmy nabywcy. Są to bowiem ustalenia faktyczne, które nie wymagają potwierdzenia w formie dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., przy czym w skardze kasacyjnej nie podniesiono nawet zarzutu naruszenia powyższego przepisu procesowego w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ Ponadto jako dokument uznaje się nie tylko oryginały dokumentów, lecz ich kserokopie, czyli także maile. Ponadto różnica pomiędzy oryginałem a kserokopią oznacza, że w oryginale dokument urzędowy korzysta z mocy dowodowej oryginału dokumentu, z kolei dokument w formie kserokopii musi być poddany ocenie w ramach całego zebranego materiału dowodowego. Swobodna ocena dowodów w k.p.a. nie zabrania bowiem posługiwania się dokumentami sporządzonymi w języku obcym, np. język angielski jeżeli zostały przetłumaczone – co miało miejsce w tej sprawie. Natomiast oświadczenie firmy nabywcy o zamiarze wykorzystania podkładów zgodnie z ich pierwotnym przeznaczeniem (karta nr 16 akt adm.) również jest kserokopią i dlatego też jej moc dowodowa jest podobna jak dowodów powołanych przez organ oraz z tego dokumentu nie wynika, przez kogo został podpisany. Z tych względów należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że wszystkie dowody zostały prawidłowo ocenione przez organ w ramach całego zebranego materiału dowodowego. Wynika to również z tego, że skarżący oprócz własnego oświadczenia i oświadczenia nabywcy nie przedstawił innego dowodu na okoliczność twierdzeń dotyczących wykorzystania przedmiotowych podkładów kolejowych w Irlandii Północnej. Dlatego też Sąd I instancji słusznie podzielił ocenę zebranych dowodów i prawidłowo doszedł do wniosku, że przedmiotem transportu były odpady.

Po drugie, także chybiony jest zarzut kasacyjny, który podnosił nieprawidłową przez Sąd I instancji kontrolę stanu faktycznego w tej sprawie dokonaną z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. odnośnie braku podstaw prawnych do uznania przez właściwy organ orzekający w tej sprawie jako ustalonej okoliczności faktycznej informacji uzyskanej od organu stanowiącego odpowiednik polskich organów ochrony środowiska, tj. Służby Środowiska i Dziedzictwa (informacja z 7 sierpnia 2013 r.). Nie budzi bowiem wątpliwości, że jest to Hazardous Waste/TFS Section Land and Resorce Management Unit Environment and Haritage Sernice, a więc organ z którym konsultował się Główny Inspektor Ochrony Środowiska, ponieważ jest to właśnie właściwy organ uprawniony w Irlandii Północnej w zakresie transgranicznego przemieszczania odpadów. Natomiast zgodnie z dyspozycją art. 26 cyt. rozporządzenia nr 1013/2006 dopuszcza się wymianę korespondencji pomiędzy właściwymi organami poprzez pocztę elektroniczną. Oznacza to, że elektroniczna wymiana informacji i stanowisk właściwych organów, w sprawach toczących postępowań administracyjnych dotyczących nielegalnego transgranicznego przemieszczania odpadów, jest stosowana podczas współdziałania pomiędzy takimi organami na terytorium Unii Europejskiej. Z kolei z uzyskanej informacji jednoznacznie wynika, że nie jest możliwe na terenie Irlandii Północnej wykorzystanie zużytych podkładów kolejowych do budowy nowych linii kolejowych, tylko wyjątkowo do budowy prywatnej linii zabytkowej co w tej sprawie oczywiście nie nastąpiło. Natomiast organ ten potwierdził, że przedsiębiorstwo [...] zajmuje się dalszą odsprzedażą podkładów dla ich wykorzystania w aranżacjach ogrodów i terenów zielonych. Ponadto powyższa informacja została przetłumaczona na język polski stąd skarżący mógł się z nią także zapoznać. Dlatego też należy podzielić stanowisko, że powyższe ustalenia faktyczne łącznie z informacjami ze strony internetowej http://www.strataireland.com/ pozwalają na stwierdzenie, że nabywca podkładów nie nabył ich w celu ponownego wykorzystania zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem, zaś oświadczenia nabywcy i skarżącego są niewystarczające do pozytywnego ustalenia w tym zakresie tej okoliczności faktycznej. Należy bowiem zaznaczyć, że nabywca tych podkładów kolejowych w ramach prowadzonej działalności nie zajmuje się budową ani modernizacją torów. Przedmiotowe podkłady zostały przez niego sprzedane nie w celu ich wykorzystania zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem, tylko w celu zastosowania do aranżacji terenów zielonych, ponieważ taki jest zakres przedmiotowy działalności tego przedsiębiorcy. Ponadto trzeba także podkreślić, że strona skarżąca miała dwukrotnie możliwość zaznajomienia się z aktami sprawy zgodnie z dyspozycją art. 10 k.p.a.

Dlatego też Sąd I instancji prawidłowo orzekł, że właściwy organ prowadzący to postępowanie zgodnie z art. 75 i art. 77 k.p.a. w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, a następnie także zgodnie z art. 80 k.p.a. prawidłowo udowodnił jej okoliczności faktyczne.

Z tych względów i na podstawie art. 184 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.