Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 80/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Burmistrz Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art 101
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.
article: art 15 § 1 pkt 4 w związku z art 4
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski, Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.), Sędzia WSA del. Ewa Kręcichwost-Durchowska, po rozpoznaniu w dniu 23 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta D. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta D. a Burmistrzem Miasta S. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku o przyznanie pomocy finansowej na zakup żywności, odzieży oraz na zakup okularów postanawia: wskazać Burmistrza Miasta S. jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 11 marca 2020 r. Prezydent Miasta D. wystąpił o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta D. a Burmistrzem Miasta S. w sprawie dotyczącej wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku M. M. o przyznanie pomocy finansowej na zakup żywności, odzieży oraz okularów.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że M. M. wystąpiła do OPS w S. o pomoc finansową na zakup żywności, odzieży oraz na zakup okularów. Burmistrz Miasta S., powołując się na treść art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, uznał się za organ niewłaściwy do wydania decyzji w tej sprawie, wskazując, że wnioskodawczyni jest osobą bezdomną a ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały posiadała w D. przy ul. T. Ze stanowiskiem tym nie zgodził się wnioskujący organ podnosząc, że M. M. nie posiada nigdzie zameldowania, a obecnie zgodnie z oświadczeniem M. G. z dnia 10 lutego 2020 r. przebywa w mieszkaniu socjalnym w S., w którym może przebywać do czerwca 2020 r. Jednakże w rozmowie telefonicznej przeprowadzonej w dniu 3 marca 2020 r. z Kierownikiem Działu Pomocy Środowiskowej tut. Ośrodka, zainteresowana oświadczyła, iż na terenie gminy S. przebywa od 6- 7 lat, nie zamierza wracać do D., a w obecnie wynajmowanym mieszkaniu będzie mogła przebywać również po 30 czerwca 2020 r. Ponadto M. M. korzysta z opieki medycznej na terenie S., tj. Przychodni Rodzinnej. Ww. nie posiada rodziny w gminie D., jest rozwiedziona, z dwojgiem synów, którzy przebywają za granicą nie utrzymuje kontaktu, z matką zamieszkująca w S. również nie utrzymuje kontaktów. Z okoliczności przedstawionych powyżej oraz z akt sprawy nie wynikają zatem takie fakty, które pozwalałyby na powiązanie centrum spraw życiowych zainteresowanej z Miastem D.. Nie sposób zatem ustalić, iż to właśnie miasto jest miejscem zamieszkania M. M. w rozumieniu art. 25 Kodeksu cywilnego. Zgromadzony materiał dowodowy, w ocenie organu wnioskującego, pozwala jednakże przyjąć, że zainteresowana zamieszkuje na terenie S., gdzie obecnie koncentruje się jej centrum życiowe i nie jest obecnie osobą bezdomną.

W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Miasta S. podniósł, że M. M. jest osoba bezdomną. Według danych wywiadu środowiskowego zainteresowana przyjechała do Gminy S. z początkiem bieżącego roku. Jako miejsce pobytu wskazała adres: ul. D. S., zaznaczając jednocześnie, iż jest to pobyt czasowy oraz że sama prowadzi wędrowny tryb życia. Dowodem na to, jest choćby fakt, iż w pomieszczeniu zajmowanym przez ww. znajdowały się tylko rzeczy osobiste. Wg informacji S. Sp. z o. o zainteresowana nie posiada prawa zamieszkiwania pod wyżej wskazanym adresem. W dniach 6 i 7 lipca 2020 r. pracownik socjalny udał się do miejsca pobytu M. M. celem sprawdzenia, czy nadal tam przebywa (ul. D.) jednak w lokalu nikogo nie zastano. Sąsiedzi zamieszkujący obok poinformowali, że ww. nie pojawia się od kilku dni pod wskazanym adresem, i że aktualnie, prawdopodobnie przebywa w pustostanach na terenie Gminy S.. Zgodnie z oświadczeniem M. G. z dnia 10 lutego 2020 r., potwierdzony został fakt, iż pobyt zainteresowanej w lokalu mieszkalnym był czasowy - do dnia 30 czerwca 2020 r. W związku z powyższym organ uznał, że nie można traktować krótkiej wizyty gościnnej u znajomego za równoznaczną z zamieszkiwaniem w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm., zwanej dalej: P.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość powstałe między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, jeżeli odrębna ustawa nie stanowi inaczej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny), względnie dochodzi między tymi organami do sporu negatywnego, kiedy każdy z organów uważa się za niewłaściwy. Z takim właśnie sporem o właściwość w ujęciu negatywnym mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem żaden z organów nie uznaje swojej kompetencji do rozpoznania wniosku złożonego przez M. M.

Dla rozstrzygnięcia sporu powstałego w niniejszej sprawie podstawowe znaczenie ma przepis art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2019 r., poz. 1507 ze zm.), określający właściwość miejscową gminy do prowadzenia postępowania w sprawie świadczeń z pomocy społecznej. Zgodnie z treścią powołanego przepisu właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1). W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2). W przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki, gdy chodzi o świadczenia wymienione m.in. w art. 39 ustawy o pomocy społecznej, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 3).

Z powołanego przepisu wynika, że co do zasady, o właściwości miejscowej organów gminy w sprawach z zakresu pomocy społecznej decyduje, zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego, miejsce zamieszkania strony. Jednakże, gdy wnioskodawca jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, o właściwości miejscowej organu gminy decyduje ostatnie miejsce zameldowania tej osoby na pobyt stały.

Rozważenia w niniejszej sprawie wymagała zatem kwestia czy M. M. może być uznana za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten stanowi, że osobą bezdomną jest osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowana na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2019 r., poz.1182 ze zm.) pod pojęciem "lokal mieszkalny" należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki. Nie jest w rozumieniu ww. ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych.

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że M. M. ostatnio była zameldowana na pobyt stały na terenie D. przy ul. T. Zainteresowana nie posiada własnego mieszkania, obecnie nie jest nigdzie zameldowana, często zmienia miejsce pobytu. Od kilku miesięcy zamieszkuje jednak w lokalu mieszkalnym w S. przy ul. D., do którego tytuł prawny posiada jej znajomy M. G. Jak wynika z adnotacji urzędowej pracownika socjalnego MOPS w D. z dnia 15 lipca 2020 r. oraz wiadomości email przesłanej do ww. placówki przez zainteresowaną w dniu 14 lipca 2020 r., nadal przebywa ona w ww. lokalu. Pozwala to przyjąć, że w tej miejscowości obecnie skoncentrowana jest aktywność życiowa strony a jej pobyt w S. nie ma charakteru krótkotrwałego. Zainteresowana od wielu miesięcy przebywa w lokalu zaspokajającym jej potrzeby mieszkaniowe i w świetle jej ostatnich oświadczeń nic nie wskazuje na to aby w najbliższym czasie ta sytuacja miała ulec zmianie. W tych okolicznościach M. M. nie może być uznana za osobę bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, a tym samym brak jest podstaw aby właściwość miejscową gminy ustalać według ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały na podstawie art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Aktualnie Miasto S. spełnia przesłanki miejsca zamieszkania zainteresowanej w rozumieniu art. 25 k.c. W konsekwencji przyjąć trzeba, że organem właściwym do rozpatrzenia wniosku M. M. jest Burmistrz Miasta S..

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.