Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 355/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 66 , art. 74 ust. 3a
journal: Dz.U. 2018 poz 2081
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - tekst jedn.
article: art. 28
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędziowie WSA Monika Świerczak Asesor Sądowy WSA Maria Grzymisławska- Cybulska( spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2019 r. sprawy ze skarg: Stowarzyszenia Mieszkańców [...] i K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia 1. uchyla tiret pierwsze zaskarżonej decyzji oraz tiret drugie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej K. B.; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Stowarzyszenia Mieszkańców [...] kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz K. B. kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] września 2018 r. nr [...] (tiret pierwsze) i umorzyło postępowanie odwoławcze wobec A. M. i K. B. (tiret drugie).

Powyższe decyzje wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Pismem złożonym dnia [...] lipca 2016 r. [...] sp. z o.o. (dalej również jako: "Inwestor" albo "Spółka") wniosła o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie węzła betoniarskiego o wydajności 58 Mg/h przy ul. [...] w [...], na działce o nr ewid. [...], arkusz [...], obręb [...]. Do wniosku załączono opis przedsięwzięcia oraz dane i obliczenia dotyczące ewentualnego wpływu inwestycji na środowisko, zawarte w karcie informacyjnej. Wniosek był następnie kilkukrotnie uzupełniany.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r. Prezydent Miasta [...] stwierdził obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia polegającego na budowie węzła betoniarskiego o wydajności 58 Mg/h przy ul. [...] w [...] na działce o nr ewid. [...], arkusz [...], obręb [...] (k. 107/t. I akt adm.).

Inwestor – reprezentowany przez Prezesa Zarządu Spółki w osobie Ł. B. – pismem z dnia [...] marca 2017 r. odpowiedział na postanowienie z dnia [...] listopada 2016 r. składając Raport o oddziaływaniu na środowisko przedsięwzięcia polegającego na budowie węzła betoniarskiego o wydajności 58 Mg/h przy ul. [...] w [...], na działce o nr ewid. [...], arkusz [...], obręb [...] (k. 110/t. I akt adm.).

Pismem z dnia [...] czerwca 2017 r. Inwestor złożył uzupełnienie nr [...] do Raportu (odrębne opracowanie zatytułowane "Uzupełnienie Raportu 1").

Pismem z dnia [...] lipca 2017 r. Inwestor złożył uzupełnienie nr [...] do Raportu (odrębne opracowanie zatytułowane "Uzup. Rap. nr [...]").

Pismem z dnia [...] października 2017 r. Inwestor złożył uzupełnienie nr [...] do Raportu (odrębne opracowanie zatytułowane "uzupełnienie nr [...] do RAP") wraz z załącznikami (odrębne opracowanie zatytułowane "Załączniki" z dopiskiem odręcznym "załączniki do uzup. III").

Pismem z dnia [...] września 2017 r. o uznanie za stronę postępowania wniósł K. B. właściciel dz. nr [...] położonej przy ul. [...], obręb [...] (k.283/t.III akt adm.). Na wniosek ten Prezydent Miasta [...] odpowiedział pismem z dnia [...] października 2017 r. wskazując, że K. B. nie przysługuje status strony postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie węzła betoniarskiego o wydajności 58 Mg/h przy ul. [...] w [...] (k. 351/t.III akt adm.).

Pismem z dnia [...] grudnia 2017 r. Inwestor złożył uzupełnienie nr [...] do Raportu (granatowy segregator zatytułowany "uzup. Nr [...] do Raportu ").

Pismem z dnia [...] grudnia 2017 r. Inwestor złożył uzupełnienie nr [...] do Raportu (opracowanie zatytułowane "UZUP. Nr [...] do Raportu ").

Pismem z dnia [...] maja 2018 r. Inwestor złożył uzupełnienie nr [...] do Raportu (opracowanie zatytułowane "UZUP. Nr [...] do Raportu (wyjaśnienia) ").

W toku postępowania złożono również uzupełnienia w Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska (dwa opracowania).

Decyzją z dnia [...] września 2018 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] określił środowiskowe uwarunkowania dla planowanego przedsięwzięcia polegającego na budowie węzła betoniarskiego o wydajności 58 Mg/h przy ul. [...] w [...], na działce o nr ewid. [...], arkusz [...], obręb [...] (k. 656/t. IV akt adm.).

W obszernym uzasadnieniu, liczącym 72 strony, bardzo szczegółowo opisano przebieg postępowania.

W przewidzianym prawem terminie odwołanie od decyzji wnieśli: A. M., K. B. oraz Stowarzyszenie Mieszkańców [...]

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] września 2018 r. nr [...] (tiret pierwsze) i umorzyło postępowanie odwoławcze wobec A. M. i K. B. (tiret drugie).

Skargi na powyższą decyzję wywiedli do sądu administracyjnego: Stowarzyszenie Mieszkańców [...] oraz K. B.. Skarga Stowarzyszenia Mieszkańców [...] została zarejestrowana pod sygn. IV SA/Po 355/19. Natomiast skargę K. B. zarejestrowano pod sygn. IV SA/Po 598/19. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dna [...] lipca 2019 r. połączył te sprawy do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

W złożonych skargach podniesiono zarzuty dotyczące naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 5 i pkt 15, art. 37 oraz art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. a) ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku; § 1 pkt 1 w zw. z § 2 rozporządzenia w sprawie dopuszczalnych hałasów w środowisku; § 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu oraz art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. Żądaniem obydwu skarg objęto uchylenie zaskarżonej decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. K. B. w złożonej skardze wskazywał również na wadliwość decyzji Kolegium w zakresie umorzenia względem niego postępowania odwoławczego.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu stawili się: Inwestor oraz pełnomocnik K. B..

Pełnomocnik skarżącego K. B. zaakcentował, że decyzja Kolegium w części dotyczącej statusu K. B. jest wadliwa z uwagi na jednozdaniowe uzasadnienie stanowiska organu w tej kwestii i brak odniesienia do argumentacji Skarżącego co do przysługującego mu interesu prawnego. Jednocześnie co do merytorycznej treści zaskarżonej decyzji pełnomocnik K. B. wyjaśnił, że popiera skargę Stowarzyszenia Mieszkańców [...].

Inwestor wniósł o oddalenie skargi podkreślając, że postępowanie przez organem I instancji toczyło się ponad 2 lata, na bieżąco ogłaszano

o poszczególnych etapach tego postępowania i każdy mógł zająć stanowisko w tej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skargi zasługiwały na uwzględnienie.

Stosownie do treści przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2018, poz. 1302 – dalej jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b),inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

1. Sąd uznał za zasadną skargę K. B. z następujących przyczyn:

Wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wiąże się z badaniem występowania ewentualnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, a jej podstawy materialne, procesowe i kompetencyjne regulują przepisy art. 71–87 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (obecnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 2081, z późn. zm.; w skrócie "u.u.i.ś."). To zatem w tej ustawie należy poszukiwać w pierwszej kolejności przepisów pozwalających na ustalenie, czy określonemu podmiotowi przysługuje przymiot strony postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Począwszy od [...] stycznia 2018 r. takim przepisem jest art. 74 ust. 3a u.u.i.ś. - dodany przez ustawę z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. poz. 1566; dalej w skrócie "pr.wod.") - który stanowi, że: "Stroną postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. Przez obszar ten rozumie się:

1) działki przylegające bezpośrednio do działek, na których ma być realizowane przedsięwzięcie;

2) działki, na których w wyniku realizacji lub funkcjonowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska;

3) działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem."

Jednakże zgodnie z przepisem przejściowym art. 545 ust. 1 pr.wod., cytowany art. 74 ust. 3a u.u.i.ś. nie znajduje zastosowania do spraw dotyczących decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, które zostały wszczęte i niezakończone przed dniem [...] stycznia 2018 r.

Do takich postępowań znajdowała zastosowanie ogólna reguła z art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018, poz. 2096 – dalej jako: "k.p.a."), w myśl której: "Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek." W praktyce przyjmowano, że dla ustalenia kręgu stron postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach – poza samym wnioskodawcą (verba legis: "podmiotem planującym podjęcie realizacji przedsięwzięcia" w rozumieniu art. 73 ust. 1 u.u.i.ś.) – konieczne jest prawidłowe ustalenie terenu objętego relewantnym prawnie oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia na środowisko. Stroną był bowiem właściciel albo inny podmiot dysponujący prawem rzeczowym do nieruchomości położonej na terenie objętym tak rozumianym oddziaływaniem. Tym samym za podstawowe kryterium decydujące o uznaniu za stronę postępowania właściciela nieruchomości zlokalizowanej w pobliżu planowanej inwestycji przyjmowano stwierdzenie, że na ową nieruchomość rozciąga się oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia. Zwykle owo oddziaływanie dotyczyło nieruchomości bezpośrednio sąsiadujących z terenem planowanej inwestycji, aczkolwiek nie musiało to pozostawać regułą. Istotne znaczenie miał bowiem charakter, rozmiar planowanego przedsięwzięcia, a nadto inne czynniki, które mogły wpływać na zakres przestrzenny oddziaływania, w szczególności oddziaływania szkodliwego bądź uciążliwego. W tym sensie o interesie prawnym tego podmiotu świadczyć mogło także niekiedy prawo do niezakłóconego korzystania z nieruchomości, wynikające z art. 140 i art. 144 Kodeksu cywilnego (zob. np. wyrok WSA z 05.07.2018 r., IV SA/Po 393/18; por. też wyrok NSA z 15.05.2013 r., II OSK 108/12 – orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie "CBOSA").

Przenosząc powyższe uwagi na grunt kontrolowanej sprawy nie można zgodzić się z Kolegium, że K. B. będący właścicielem nieruchomości, która znajdowała się w zasięgu oddziaływania projektowanego przedsięwzięcia, wynikającym z emisji substancji do powietrza oraz emisji hałasu - nie był stroną tego postępowania.

Przedmiotowe przedsięwzięcie, polega na budowie węzła betoniarskiego (przy ul. [...] w [...], na dz. nr [...], arkusz [...], obręb [...]). Skarżący uzasadniając swój interes prawnym wskazał, że jest właścicielem nieruchomości obejmującej działkę nr [...] położoną vis a vis terenu inwestycji. Na dowód powyższego K. B. przedstawił w toku postępowania wypis i wyrys z ewidencji gruntów oraz postanowienia w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku. W toku postępowania organ nie zakwestionował tytułu prawnego K. B. do dz. nr [...], jednak wskazał, że "nie stwierdzono naruszeń obowiązujących przepisów ochrony środowiska, w tym zdrowia ludzi na terenie nieruchomości do której K. B. ma tytuł prawny" (k. 345 akt adm.). Z tego tytułu Skarżącemu odmówiono prawa do udziału w postępowaniu, jako stronie postępowania. Należy zgodzić się z argumentacją Skarżącego, że jego statusu w postępowaniu w ogóle nie rozważyło Kolegium, które w jednym zdaniu stwierdziło, że odwołanie K. B. jako złożone przez osobę, która nie była stroną postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. było niedopuszczalne i skutkowało umorzeniem postępowania odwoławczego.

Uwadze Kolegium (a wcześniej organu I instancji) umknęło jednak, że interes prawny w postępowaniu administracyjny nie może być utożsamiany z jego naruszeniem. Z dokumentacji akt sprawy w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, jednoznacznie wynika, że nieruchomość położona przy ul. [...] (co jak wynika z akt sprawy odpowiada dz. nr [...]) znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji, co obrazują: izolinie stężeń średnich tlenków azotu; Izolinie maksymalnych stężeń pyłu – PM-10; Izolinie stężeń średnich pyłu zawieszonego PM 2,5 ; Izolinie 99,8 percentyla maksymalnych stężeń tlenków azotu - oddziaływanie skumulowane (uzupełnienie nr [...] do Raportu - k. nienumerowane; Uzupełnienie nr [...] do Raportu - k. nienumerowane oraz Karty Informacyjnej Przedsięwzięcia - k. nienumerowane ). Analiza akt sprawy wskazuje, że nieruchomość położona przy ul. [...] znajduje się na terenie oddziaływania planowanego przedsięwzięcia - co obrazują izolinie stężeń. Wobec powyższego nie ulega wątpliwości, że nieruchomość K. B. znajduje się w zasięgu oddziaływania przedmiotowej inwestycji, a co za tym idzie – że K. B. spełniał przesłanki do uczestnictwa - w charakterze strony - w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z dnia [...] września 2018 r. Analizując oddziaływanie konkretnego przedsięwzięcia na środowisko, należy mieć na uwadze także te miejsca, gdzie uciążliwości związane z przedsięwzięciem mieszczą się w granicach norm określonych przez przepisy prawa lub w wydawanych decyzjach na podstawie tych przepisów, gdyż z woli ustawodawcy chodzi o każde oddziaływanie, a nie tylko ponadnormatywne. Stroną postępowania jest więc właściciel nieruchomości położonej na terenie objętym tak rozumianym oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia.

Brak uwzględnienia powyższych okoliczności, a także brak przeprowadzenia przez Kolegium jakichkolwiek ustaleń dotyczących statusu K. B., przy jednoczesnej wadzie uzasadnienia zaskarżonej decyzji w zakresie dotyczącym zasadności umorzenia postępowania wywołanego odwołaniem K. B. powoduje, że decyzja ta została wydana z naruszeniem art. 7, art. 11, art. 107 § 3 k.p.a. i to w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Błędnie, bowiem Kolegium doszło do konstatacji o zasadności umorzenia postępowania odwoławczego wywołanego odwołaniem K. B..

Z tej też przyczyny Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w pkt 1 sentencji wyroku orzekł o uchyleniu tiretu drugiego zaskarżonej decyzji - w części dotyczącej K. B..

2. Sąd uznał za zasadną również skargę Stowarzyszenia Mieszkańców [...], z następujących przyczyn:

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji należało wziąć pod uwagę fakt, że ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (obecnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 2081, z późn. zm.; w skrócie "u.u.i.ś.") w art. 33 - 38 i 59 - 70 oraz 73 - 85 określa procedurę wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację planowanego przedsięwzięcia, a postępowanie które organ jest ustawowo zobowiązany przeprowadzić nazywane jest postępowaniem w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

Postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, służy ocenie na wstępnym etapie wszystkich potencjalnych zagrożeń dla środowiska oraz podjęciu próby wypracowania rozwiązań eliminujących lub maksymalnie minimalizujących negatywne oddziaływania na środowisko, które następnie powinny być wykorzystane na dalszych etapach postępowania administracyjnego. Zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy przez pojęcie "przedsięwzięcie" rozumie się "zamierzenie budowlane lub inną ingerencję w środowisko polegającą na przekształceniu lub zmianie sposobu wykorzystania terenu (...)".

Zgodnie z art. 59 pkt 1 i 2 u.u.i.ś. przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1. W niniejszej sprawie kwestia bezsporną pozostaje, że obowiązek taki, w odniesieniu do zamierzenia inwestycyjnego polegającego na budowie węzła betoniarskiego o wydajności 58 Mg/h na dz. nr [...], ark. [...] został stwierdzony postanowieniem Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2016 r.

Dokonując jednak kontroli legalności zaskarżonej decyzji - na podstawie przedstawionych Sądowi dokumentów - za zasadny uznać należało zarzut wadliwości Raportu, w zakresie w jakim dotyczy on braku przedstawienia wariantów realizacji przedsięwzięcia. Z uwagi na treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji i stwierdzenia Kolegium, że w sprawie przedstawiono warianty, a także "porównanie oddziaływań analizowanych wariantów" (s. 5 uzasadnienia zaskarżonej decyzji), Sąd podkreśla, że oceny legalności zaskarżonej decyzji dokonano z uwzględnieniem art. 133 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy.

Nie ulega wątpliwości, że w myśl art. 66 ust 1 pkt 5 u.u.i.ś. raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać opis analizowanych wariantów, w tym: wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego, oraz wariantu najkorzystniejszego dla środowiska wraz z uzasadnieniem ich wyboru.

Analiza przekazanego wraz z aktami sprawy Raportu wskazuje, że "Opis analizowanych wariantów" zawarto w pkt 17 tego dokumentu, pt. "Opis rozpatrywanych wariantów planowanego przedsięwzięcia". W pkt. 17.1 "Wariant proponowany w raporcie", pkt. 17.2 Wariant alternatywny" oraz pkt. 17.3 "Wariant najkorzystniejszy dla środowiska". Podkreślenia wymaga jednak, że Raport

- formalnie tylko - wskazuje na przedstawienie "Wariantu alternatywnego" - bowiem w pkt. 17.2 (s. 85 Raportu) – literalnie wskazano, że "Wymieniony w raporcie oddziaływania na środowisko wariant technologii wykorzystywanej w projektowanym węźle betoniarskim jest - jedynym - wypracowanym projektem. Na chwilę obecną inwestor zastanawia się wyłącznie nad wariantem wyboru producenta urządzeń". Wskazano też, że "Wariantem najkorzystniejszym dla środowiska" jest wariant polegający na niepodejmowaniu inwestycji, ponieważ każda działalność człowieka wpływa na środowisko naturalne.

W uzupełnieniu nr [...] do Raportu kierowanym do Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska (z [...] czerwca 2017 r. "Odpowiedź na pismo z dnia [...].06.2017 r.), w pkt XII "Opis wariantu alternatywnego" wskazano, że Inwestor posiada duże doświadczenie w prowadzeniu tego typu działalności i wychodzi z założenia, że tylko dbałość o środowisko i mieszkańców okolic pozwoli mu realizować założenia projektowanej działalności. Wskazano, że "zaprojektowano tylko jeden wariant, który był przedstawiony w Raporcie, według najlepszego doświadczenia przez inwestora i projektantów, co jest zarazem wariantem najlepszym dla środowiska" (s. 21 Uzupełnienia nr [...]). Wskazano też, że "inwestorzy nie robią kilku wariantów inwestycyjnych do wyboru ponieważ jest to bardzo kosztowne i pracochłonne (praktycznie trzeba by robić kilka wariantów oddzielnie)" – s. 22 Uzupełnienia nr [...] do Raportu (z [...] czerwca 2017 r. "Odpowiedź na pismo z dnia [...].06.2017 r.)

Powyżej opisane Uzupełnienie stanowi powtórzenie argumentacji (w niezmienionym w zasadzie brzmieniu) powołanej w Uzupełnieniu Raportu nr [...] skierowanym do Urzędu Miasta [...] (odpowiedź na wezwanie z dnia [...] maja 2017 r. W tym opracowaniu, w pkt 10.1 ponownie wskazano na duże doświadczenie Inwestora w tego typu działalności i wyjaśniono, że po rozmowach z mieszkańcami Inwestor chciał wprowadzić inny wariant, tj. zamierzał wprowadzić trzeci wjazd na teren działki, tak aby równomiernie rozłożyć ruch pojazdów ciężarowych. Wariant ten jednak został odrzucony, ponieważ nie uzyskał akceptacji zarządzającego ulica [...] (s. 9 omawianego dokumentu).

Dokonując oceny Raportu pod kątem spełnienia wymogów określonych w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. należało mieć na uwadze nie tylko literalne brzmienie tego przepisu, ale również jego wykładnię celowościową. A zatem nie można było za realizację woli ustawodawcy uznać formalnego tylko zamieszczenia w Raporcie punktu zatytułowanego "Wariant alternatywny". Nałożenie na wnioskodawcę ubiegającego się o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach określonych obowiązków, w zakresie wymogów formalnych raportu, określonych w art. 66 u.u.i.ś., służy określonym celom, a nie stanowi wyłącznie formalnego obowiązku.

Zagadnienia dotyczące realizacji wymogów w zakresie wskazania wariantów realizacji przedsięwzięcia podlegają uregulowaniom prawnym, na co zwracały uwagę już sądy administracyjne, m.in. w wyroku NSA z 20 maja 2014 r. sygn. II OSK 2999/12, wyroku z dnia 17 października 2017 r. sygn. II OSK 257/16, wyroku z dnia 29 czerwca 2010 r. sygn. II SA/Wr 220/10, wyroku NSA z dnia 01 sierpnia 2017 r. sygn. II OSK 2943/15 oraz w wyroku z dnia 14 lutego 2017 r. sygn. IV SA/Wa 2868/16. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela i przyjmuje za swoje poglądy wyrażone w tych wyrokach. Należy zatem wskazać, że zgodnie z art. 5 ust. 1 lit. d dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (Dz. Urz. UE. L 26 z 28.1. 2012 r., s. 1 – dalej jako: Dyrektywa) w przypadku gdy wymagana jest ocena oddziaływania na środowisko, wykonawca przygotowuje i składa raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko oraz dostarcza opis rozsądnych rozwiązań alternatywnych rozważanych przez wykonawcę, które są odpowiednie dla przedsięwzięcia i jego specyfiki, a także wskazuje główne powody wyboru - danej opcji - z uwzględnieniem wpływu przedsięwzięcia na środowisko. Według załącznika IV pkt. 2 Dyrektywy, zawierającego informacje o których mowa w art. 5 ust. 1 opis rozsądnych rozwiązań alternatywnych obejmuje na przykład rozwiązania związane z projektem przedsięwzięcia, technologią, lokalizacją, wielkością i skalą rozpatrywane przez wykonawcę, które są istotne dla proponowanego przedsięwzięcia oraz jego cech charakterystycznych, i podanie głównych powodów wyboru danej opcji - wraz z porównaniem - wpływu na środowisko. W okolicznościach badanej sprawy w Raporcie wskazano, że w istocie Inwestor "zaprojektował tylko jeden wariant" i nie przedstawiono żadnego porównania wariantu alternatywnego z wariantem proponowanym przez Inwestora, w kontekście ich wpływu na środowisko. Nie odniesiono się bowiem do żadnych konkretnych cech alternatywnego wariantu wskazując jedynie nieprecyzyjnie, że wariant proponowany - jest w ocenie Inwestora - najlepszym dla środowiska.

W tym miejscu należy podkreślić, że Inwestor nie może zastępować organu, dokonując subiektywnej oceny, co do tego że jedyny przedstawiony przez niego wariant jest najkorzystniejszy dla środowiska. Należy zwrócić uwagę, że treść wariantów należy oceniać w kategorii wytycznych dotyczących realizacji przedsięwzięcia zgodnie z wymaganiami prawa ochrony środowiska. Nawet jeżeli Inwestor ma ogromne doświadczenie przy realizacji zbliżonych przedsięwzięć - to dla organu - warianty realizacji przedsięwzięcia powinny być źródłem wiedzy specjalistycznej (w tym również technicznej) na temat ograniczenia potencjalnych negatywnych skutków przedsięwzięcia na środowisko w poszczególnych wariantach realizacji przedsięwzięcia. Należy zauważyć, że planowane przez Inwestora przedsięwzięcie potencjalnie nie będzie miało charakteru obojętnego, na co uwagę zwraca sam Inwestor. Z tego też powodu w postępowaniu dotyczącym ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia szczególną rolę powinien odgrywać cel w postaci prewencyjnego ograniczenia potencjalnych negatywnych sutków danego przedsięwzięcia na środowisko w danym wariancie. Przeprowadzenie prawidłowej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko zależy w dużej mierze od wyboru pomiędzy poszczególnymi wariantami, które powinny zawierać dane o alternatywach jego realizacji. Z tego też powodu ustawodawca w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś. przewidział obowiązek przedstawienia i opisania w raporcie trzech wariantów realizacji przedsięwzięcia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 lutego 2017 r. sygn. IV SA/Wa 2868/16). W okolicznościach badanej sprawy danych takich - jak wskazują akta - zabrakło.

Podkreślenia wymaga fakt, że prawidłowy wybór wariantu realizacji przedsięwzięcia determinuje następnie bezpośredni i pośredni jego wpływ na środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi, a także możliwości jak i sposoby zapobiegania i zmniejszania negatywnego jego oddziaływania na środowisko. Warianty przedsięwzięcia, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś., powinny się różnić przede wszystkim pod względem sposobu, w jaki przedsięwzięcie w każdym z tych wariantów będzie oddziaływać na środowisko, ponieważ ich rolą jest wskazanie alternatywnych rozwiązań pozwalających to środowisko chronić w jak najpełniejszym wymiarze. W orzecznictwie podkreśla się, że warianty powinny odwoływać się do różnych kryteriów realizacji przedsięwzięcia takich jak: czynniki społeczne, ekonomiczne, środowiskowe, przestrzenne zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju, ponieważ stanowią one jeden z instrumentów stosowania zasady prewencji uregulowanej w art. 6 ust. 1 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 1396 ze zm., dalej: p.o.ś.). Według tego przepisu, "Kto podejmuje działalność mogącą negatywnie oddziaływać na środowisko, jest obowiązany do zapobiegania temu oddziaływaniu". Zasada prewencji w procedurze ocen oddziaływania na środowisko zakłada obowiązek podejmowania pewnych czynności dla zapobiegania negatywnemu oddziaływaniu na środowisko przedsięwzięcia, zanim jeszcze ono powstanie. Chodzi tu o podejmowanie czynności poprzedzających moment podjęcia działalności mogącej negatywnie oddziaływać na środowisko (por. wyrok NSA z dnia 01 sierpnia 2017 r. sygn. II OSK 2943/15, orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie może budzić wątpliwości fakt, że inwestor jest zobowiązany do przedłożenia takiego raportu, w którym zostanie rzetelnie przedstawiona analiza wszystkich wariantów, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś., a nie tylko wariantu proponowanego przez inwestora (por. wyrok NSA z dnia 20 maja 2014 r. sygn. II OSK 2999/12, orzeczenia.nsa.gov.pl). Tymczasem, przedłożony przez Inwestora Raport stanowi analizę wyłącznie wariantu proponowanego do realizacji. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w przedstawionych Sądowi aktach sprawy nie przedstawiono żadnych konkretnych rozwiązań alternatywnych, rozwiązań związanych z projektem przedsięwzięcia, technologią, które byłyby przez Inwestora faktycznie rozpatrywane - z porównaniem ich - wpływu na środowisko. Tymczasem, wszystkie warianty powinny zawierać analizę oddziaływania na poszczególne elementy środowiska z uwzględnieniem zasady kompleksowości ochrony środowiska określonej w art. 5 p.o.ś. W Raporcie powinno znaleźć się wskazanie głównych przyczyn dokonanego wyboru wszystkich wariantów, z uwzględnieniem skutków dla środowiska. Każdy z wariantów - a nie tylko proponowany przez Inwestora - powinien zawierać opis aspektów środowiska, które mogą być znacząco dotknięte skutkami realizacji przedsięwzięcia, obejmujący w szczególności populację, faunę, florę, glebę, wodę, powietrze, czynniki klimatyczne. Znajdująca się w załączonym do akt Raporcie i jego uzupełnieniach analiza dotyczy - wyłącznie - wpływu planowanego wariantu na powyższe elementy środowiska i nie odnosi tych ustaleń do innych wariantów. Wariantowanie przedsięwzięcia nie może zatem sprowadzać się jedynie do stwierdzenia, że proponowany wariant jest optymalny i najbardziej korzystny dla środowiska. Racjonalny wariant powinien być alternatywą dla wariantu proponowanego przez wnioskodawcę.

W tym kontekście należy zgodzić się ze stroną skarżącą, co do tego, że błędnie - jak wskazują przekazane Sądowi akta sprawy - Kolegium, przyjęło, że Raport odpowiada wymogom określonym w art. 66 ust 1 pkt 5 u.u.i.ś. Wbrew nie popartej przedstawionymi Sądowi dokumentami akt sprawy, ocenie Kolegium, z akt sprawy nie wynika aby w toku postępowania zaprezentowano - faktycznie, a nie tylko formalnie - inny niż zakładany przez Inwestora do realizacji wariant. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika również w których dokumentach organ II instancji upatruje "porównania oddziaływań analizowanych wariantów" (s. 5 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Słusznie też w skardze Stowarzyszenia Mieszkańców [...] wskazywano, że dokumentacja akt sprawy w zakresie wyboru wariantu jest wewnętrznie sprzeczna, a Kolegium w żaden sposób tej kwestii nie rozstrzygnęło. Rzeczywiście jest tak, że w pkt 17.3 Raportu wskazano, że wariantem najkorzystniejszym dla środowiska jest brak realizacji jakiejkolwiek inwestycji (s. 85), po to aby dalej w pkt. 10.1 uzupełnienia nr [...] do Raportu wskazać, że najkorzystniejszym dla środowiska jest wariant przewidziany przez inwestora (s.8). Jednocześnie w pkt 17.2 Raportu wskazano, że w ogóle nie brano pod uwagę innych wariantów (s. 85). Podkreślić trzeba, że Sąd nie przesądza, że proponowany przez Inwestora do realizacji wariant nie jest wariantem najkorzystniejszym dla środowiska i to sporządzonym w oparciu o posiadane doświadczenie przy realizacji tego typu inwestycji. Jednak, weryfikacji stanowiska Inwestora w tym zakresie, a zarazem też stanowiska organu II instancji nie można dokonać na podstawie przekazanych Sądowi akt sprawy. Z tej też przyczyny należy wskazać, że decyzja Kolegium została wydana z naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Podkreślenia wymaga, że zarówno materiał dowodowy - jak i jego ocena - winny zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji. Uzasadnienie winno być spójne i logiczne, tak by z jego treści w sposób nie budzący wątpliwości wynikał ustalony przez organ administracji publicznej stan faktyczny, stanowiący podstawę rozstrzygnięcia. Norma ta jest uzupełnieniem postanowień zawartych w art. 11 k.p.a. zgodnie z którym organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać, w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika na czym konkretnie Kolegium opiera swoje ustalenia, ze Inwestor przedstawił Raport (wraz z uzupełnieniami), który spełnia wymogi określone w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji - na podstawie przedstawionej Sądowi dokumentacji - nie potwierdza oceny Kolegium co do tego, że organ I instancji określił środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia na podstawie Raportu, który nie spełnia wymogów określonych w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś., skoro raport powinien zawierać: opis analizowanych wariantów, w tym: a) wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego, b) wariantu najkorzystniejszego dla środowiska wraz z uzasadnieniem ich wyboru (por. wyrok NSA z dnia 17 października 2017 r. sygn. II OSK 257/16, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z opisanych powyżej przyczyn za w pełni zasadną należy uznać argumentację dotyczącą szeroko opisywanego w skardze Stowarzyszenia Mieszkańców [...] i mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia wskazanych przepisów k.p.a. oraz błędnej wykładni art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś.

Odnosząc się natomiast do zarzutów naruszenia § 1 ust. 1 w zw. z § 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz.U. z 2014, poz. 112) oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrz (Dz.U. z 2012, poz. 1031) należy wskazać, że jak prawidłowo wskazało Kolegium organ rozpoznający wniosek o ustalenie środowiskowych uwarunkowań pozostaje związany wnioskiem inwestora. Odrębną kwestią pozostaje późniejszy, zgodny z postanowieniami tej decyzji, sposób funkcjonowania zrealizowanej inwestycji i dochowanie przez inwestora standardów ochrony środowiska. Podkreślić też trzeba, że jakkolwiek pewne inwestycje budzą sprzeciw społeczności lokalnych, to trzeba mieć świadomość, że nawet w świetle przepisów art. 33-38 u.u.i.ś. sprzeciw społeczności lokalnej nie stanowi w żadnym przypadku normatywnej podstawy do odmowy wydania decyzji środowiskowej. Natomiast organ wydający decyzję środowiskową ma obowiązek zapewnić udział społeczności lokalnej w tym postępowaniu administracyjnym, która może składać uwagi i wnioski, a w jaki sposób zostały one wzięte pod uwagę właściwy organ musi wyjaśnić w uzasadnieniu decyzji środowiskowej. Stanowisko społeczeństwa organ ocenia na podstawie zgłoszonych uwag i wniosków oraz ustaleń raportu o oddziaływaniu tego przedsięwzięcia na środowisko (por. wyrok z dnia 30 lipca 2016 r., sygn. II OSK 608/15), orzeczenia.nsa.gov.pl). Dokonując oceny zasadności podnoszonej w skardze argumentacji dotyczącej potencjalnego wpływu planowanego przedsięwzięcia na życie mieszkańców [...], należy wskazać, że zarzuty te prowadzą do sprzecznego ze stanowiskiem Kolegium wniosku o faktycznym braku przedstawienia w Raporcie (i jego uzupełnieniach) wariantów alternatywnych. Kwestia ta będzie musiała zostać przez Kolegium przeanalizowana ponownie. Również bowiem z tego powodu, że sprzeciw społeczności lokalnej nie stanowi normatywnej podstawy do odmowy wydania decyzji środowiskowej, tak istotne znaczenie ma rzetelne przedstawienie w raporcie możliwych wariantów, ze szczegółowym omówieniem ich wpływu na środowisko. Te dane pozwalają, bowiem osiągnąć cel prowadzonego postępowania jakim jest prewencyjne ograniczenie potencjalnych negatywnych skutków danego przedsięwzięcia na środowisko.

Ponieważ jednak Kolegium stoi na stanowisku, że przedstawiony Raport wraz z uzupełnieniami spełnia wymogi określone w art. 66 ust. 1 pkt 5 u.u.i.ś., jakkolwiek przekazana Sądowi dokumentacja nie potwierdza tej oceny, to wobec faktu, że przeprowadzona przez organ II instancji ocena przedstawiona w uzasadnieniu decyzji nie poddaje się kontroli sądowoadministracyjnej, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w pkt 1 sentencji wyroku uchylił tiret pierwsze zaskarżonej decyzji Kolegium.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą Kolegium będzie w pierwszej kolejności ponowna ocena zebranego materiału dowodowego z uwzględnieniem oceny prawnej przedstawionej w niniejszym wyroku. W następstwie tak przeprowadzonej oceny, na podstawie pełnej dokumentacji akt sprawy i przy uwzględnieniu zarzutów odwołania strony tego postępowania w osobie K. B., Kolegium ponownie rozstrzygnie sprawę, przedstawiając swoje stanowisko w uzasadnieniu, w sposób poddający się kontroli sądowoadministracyjnej.

W pkt. 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Sąd zasądził na rzecz Stowarzyszenia Mieszkańców [...] kwotę [...]zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które składa się uiszczona tytułem wpisu od skargi.

W pkt 3 sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Sąd zasądził na rzecz K. B. kwotę [...]zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na zasądzone od organu koszty postępowania składa się kwota wynagrodzenia pełnomocnika Skarżącego ustalona w wysokości [...] zł na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265, z późn. zm.) oraz wpis od skargi ([...] zł) i [...] zł uiszczone tytułem opłaty od pełnomocnictwa.