Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1537/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Minister Rozwoju Regionalnego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 170
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant ref. staż. Renata Puchalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2011 r. sprawy ze skargi J. U., Z. O. i S. S. na postanowienie Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia - oddala skargę -


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez J. U., Z. O. oraz S. S. jest postanowienie Ministra Rozwoju Regionalnego (dalej: "MRR") z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] utrzymujące w mocy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego [(Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: "k.p.a."], postanowienie własne z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności postanowienia Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia [...] lipca 2007 r., nr: [...].

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Ostatecznym postanowieniem z dnia [...] lipca 2007 r. nr: [...], MRR uchylił w całości postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...] oraz umorzył postępowanie prowadzone przed Ministrem Środowiska w pierwszej instancji.

Ww. postanowienie MRR z dnia [...] lipca 2007 r. zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który prawomocnym wyrokiem z dnia 19 lutego 2008 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1885/07), oddalił skargi.

Po dacie uprawomocnienia się ww. wyroku (22 kwietnia 2008 r.) do MRR wpłynął szereg wniosków (o tożsamej treści) o stwierdzenie nieważności postanowienia MRR z dnia [...] lipca 2007 r. złożonych przez: Z. R., W. R., K. Z., D. Z., B. R., J. Z., K. B., H. R., T. T., I.M., M. D., I. L., J. L., W. H., Z. O., A. D., T. D., S. L., Z. R., J. U., B. T., I. T., W. T., S.L., A. J., F. R., M. Z., M. D., Z. D., K. O., A. N., W. G., P. N., B. P., T.C., A. N., K. K., I. G., B.G., B. N., J. N. oraz S. S..

Jako podstawę stwierdzenia nieważności powołano art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. podnosząc, iż ww. postanowienie zawiera wadę powodującą jego nieważność z mocy prawa. Wskazano, iż zgodnie z art. 124 § 1 k.p.a., postanowienie powinno zawierać podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby uprawnionej do jego wydania. W postanowieniu MRR z dnia[...] lipca 2007 r. brak jest imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby uprawnionej do jego wydania.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...], MRR - powołując w podstawie prawnej art. 158 § 1 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a., odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia MRR z dnia [...] lipca 2007 r.

W uzasadnieniu organ wskazał w pierwszej kolejności, iż wobec tożsamości stanu faktycznego i postawy prawnej zawartej we wnioskach o stwierdzenie nieważności, mając na względzie art. 62 k.p.a., MRR prowadził jedno postępowanie i rozpoznał łącznie wszystkie ww. wnioski.

Następnie organ stwierdził, iż wskutek wydania prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z dnia [...] lutego 2008 r., dokonana została ostateczna ocena zgodności z prawem postanowienia MRR z dnia [...] lipca 2007 r., tak pod względem jego zgodności z prawem materialnym, jak i przepisami postępowania. Skoro sąd administracyjny orzekł już w sprawie przedmiotowego postanowienia prawomocnym wyrokiem, którym uznał jego prawidłowość, MRR nie ma podstaw, a nawet nie może stwierdzić jego nieważności.

Niezależnie od powyższego, Minister nie stwierdził naruszeń art. 124 § 1 k.p.a. (tym bardziej o charakterze rażącym) w postanowieniu z dnia [...] lipca 2007 r. Prawidłowa wykładnia ww. przepisu prowadzi do wniosku, że obligatoryjnym elementem postanowienia jest zawsze podpis osoby uprawnionej do jego wydania, natomiast podanie stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania (np. w formie pieczęci imiennej) musi mieć miejsce tylko w sytuacji, gdy podpisu nie składa osoba pełniąca funkcję organu administracji. W przypadku postanowienia z dnia [...] lipca 2007 r. podpis pod nim złożyła osobiście G. G. - ówczesna MRR, co w sposób oczywisty wynikało z oznaczeń zamieszczonych na pierwszej stronie postanowienia.

Wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. postanowieniem złożyli w przepisanym terminie: J. U., K.O., S. L., I. M., S. S., Z. O., M. Z. oraz J. Z.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] MRR utrzymał w mocy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 i art. 144 k.p.a., zaskarżone postanowienie własne z dnia [...] lipca 2008 r.

W uzasadnieniu organ ponownie wskazał, że wskutek wydania prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z dnia [...] lutego 2008 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1885/07), dokonana została ostateczna ocena zgodności z prawem postanowienia MRR z dnia [...] lipca 2007 r. Niezasadne są zatem zarzuty skarżących, że w czasie postępowania przed WSA w Warszawie strony wnoszące skargę nie podnosiły kwestii prawidłowości podpisu. Skoro sąd administracyjny orzekł już w sprawie przedmiotowego postanowienia prawomocnym wyrokiem, w którym nie dostrzegł naruszenia przepisów prawa, w szczególności nie dostrzegł przesłanek do stwierdzenia jego nieważności, to MRR - podzielając w pełni powyższą linię orzeczniczą i będąc, w myśl art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.); dalej: "p.p.s.a."], związany ww. prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie, nie ma podstaw do stwierdzenia jego nieważności.

Niezależnie od powyższego MRR uznał za celowe odniesienie się do podniesionych przez skarżących zarzutów.

Wskazał, iż właściwość rzeczowa MRR do rozstrzygania w sprawie postanowieniem z dnia [...] lipca 2007 r. nie wynikała z przepisów prawa materialnego, lecz z delegacji Prezesa Rady Ministrów (dalej: "PRM") wyrażonej w postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2007 r., podjętym na podstawie art. 26 § 2 k.p.a. Nie mają zatem racji skarżący twierdząc, że MRR miał obowiązek przeanalizować i wyjaśnić przesłanki wyłączenia ówczesnego Ministra Środowiska - Jana Szyszko. MRR jest związany postanowieniem PRM z dnia 4 kwietnia 2007 r. i nie tylko nie ma obowiązku oceniać, czy rzeczywiście zaistniał konflikt interesów w przypadku byłego Ministra Środowiska, ale wręcz nie ma do tego prawa. Wnioski skarżących o przeprowadzenie w tym zakresie postępowania wyjaśniającego nie mogły więc zostać uwzględnione.

Organ zauważył, iż poza kompetencją MRR pozostaje weryfikacja postanowienia PRM z dnia [...] kwietnia 2007 r. w zakresie uchybień, które wskazywali skarżący tj. że nie zostało ono stronom doręczone i nie znalazło się w nim pouczenie co do środków odwoławczych. Niemniej jednak MRR wskazał, że postanowienie wydane w trybie art. 25 § 1 pkt 1 k.p.a. nie jest zaskarżalne, zatem brak pouczenia o środkach odwoławczych można uznać za nieistotne uchybienie art. 124 § 1 k.p.a. - jego brak nie wywiera bowiem żadnych skutków prawnych i nie rzutuje na wynik sprawy. Zgodnie z art. 125 § 1 k.p.a. stronom doręcza się tylko te postanowienia, na które służy zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego. A contrario, postanowienie PRM z dnia [...] kwietnia 2007 r. nie musiało zostać doręczone stronom postępowania.

Następnie MRR stwierdził, iż bezprzedmiotowy stał się wniosek skarżących o zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie do czasu rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny analogicznej sprawy dotyczącej m.in. sposobu podpisania przez MRR postanowienia z dnia [...] lipca 2007 r. Naczelny Sąd Administracyjny wydał bowiem wyrok w powyższej sprawie w dniu [...] stycznia 2009 r. (sygn. akt II OSK 1242/08). W wyroku tym NSA orzekł m.in., iż "nie można przyjąć, że w odniesieniu do postanowienia z dnia [...] lipca 2007 r. mamy do czynienia z aktem nieistniejącym a więc takim, który jest niepodpisany (...). Brak pieczątki imiennej na podpisie nie może dyskwalifikować tego aktu jako wydanego przez uprawniony organ administracji. Przede wszystkim jednak podkreślić należy, że pod sentencją postanowienia z dnia [...] lipca 2007 r. obok własnoręcznego podpisu podejmującego rozstrzygnięcie znajduje się pieczęć okrągła identyfikująca organ a więc Ministra Rozwoju Regionalnego, a nadto w nagłówku postanowienia w lewym górnym rogu wskazano także dane w sposób bezsporny identyfikujące osobę działającą w tym charakterze tj. G. G.- Ministra Rozwoju Regionalnego (...)".

W świetle powyższego, zdaniem Ministra, niezasadne są zarzuty skarżących dotyczące nieprawidłowości podpisu postanowienia MRR z dnia [...] lipca 2007 r.

Odnośnie do wniosku skarżących o zbadanie zgodności przepisów krajowych z unijnymi organ wskazał, iż uregulowanie zasad przebiegu postępowań administracyjnych pozostaje poza obszarem zainteresowania prawa wspólnotowego, a tym samym zostało pozostawione do wyłącznej kompetencji państw członkowskich. W związku z powyższym nie istnieje potrzeba analizowania zgodności polskich przepisów określających zasady podpisywania aktów administracyjnych co do ich zgodności z regulacjami wspólnotowymi. Nadto organ zaznaczył, iż ani w postępowaniu umarzającym postępowanie uzgodnieniowe (zakończonym postanowieniem MRR z dnia [...] lipca 2007 r.), ani w postępowaniu o stwierdzenie nieważności ww. postanowienia nie mają zastosowania regulacje wspólnotowe dotyczące informowania społeczeństwa, gdyż oba postępowania dotyczą kwestii formalnych, regulowanych prawem krajowym.

Skargę na postanowienie MRR z dnia [...] lipca 2009 r. wnieśli: S. L., J.. U., Z. O. oraz S. S., przy czym skarga SL. została odrzucona, na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a., postanowieniem WSA w Warszawie z dnia [...] marca 2010 r.

Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości na podstawie art. 145 § 2 p.p.s.a. oraz o unieważnienie postanowienia MRR z dnia [...] lipca 2007 r. zarzucając naruszenie:

1) art. 157 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego dotyczącego nieważności postanowienia MRR z dnia [...] lipca 2007 r. [...] oraz

2) art. 28 k.p.a. poprzez przyjęcie, że interes prawny strony zależy od uznania urzędu i w konsekwencji - naruszenie przepisów o właściwości poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 25 § 1 k.p.a.

Zdaniem skarżących, powyższe naruszenia prowadzą do nieważności postanowienia MRR z dnia [...] lipca 2007 r. na podstawie art. 156 §1 k.p.a. oraz na podstawie art. 11 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627), dalej: "P.o.ś.".

W motywach skargi skarżący podnieśli, iż postępowanie w sprawie niniejszej stanowi element postępowania głównego - dotyczącego wydania decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie Wschodniej Obwodnicy W., dalej: "WOW". Zdaniem skarżących, zastrzeżenia i wątpliwości budzi kwestia określenia kręgu stron postępowania dotyczącego WOW, traktowana przez - biorące udział w postępowaniu - organy uznaniowo i równocześnie niespójnie z wyrokiem WSA z dnia [...] lutego 2008 r.

Na poparcie swego stanowiska skarżący wskazali, iż:

- PRM w postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2007 r. uznał za stronę postępowania Ministra Środowiska - Jana Szyszko przyjmując, że posiada on interes materialno-prawny, gdyż posiadłość Ministra położona ok. 1000 m od WOW znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji,

- MRR wydał postanowienie z dnia [...] lipca 2007 r. bez wznowienia postępowania i zawiadomienia stron, pomimo iż wybrał inny wariant niż proponowany we wniosku inwestora, a w postanowieniu ostatecznym z dnia [...] października 2007 r. uznał wnioski stron o powtórne rozpatrzenie sprawy jako "wnioski mieszkańców", pozostawiając je bez rozpatrzenia, co w istocie oznaczało odmowę przymiotu strony wobec osób zgłaszających te wnioski,

- Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny o wydaniu postanowienia uzgadniającego dotyczącego WOW zawiadomił jedynie Inwestora oraz GDDKiA, nie zawiadomił natomiast o tym fakcie innych stron postępowania,

- decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach zgody wydał Wojewoda [...] – J. S., który w świetle wyroku WSA z dnia [...] lutego 2008 r. posiadał status strony (mieszka w pobliżu trasy WOW), jednak nie został wyłączony z postępowania w trybie art. 25 § 1 k.p.a., tak jak to się stało w przypadku Ministra Środowiska – J. S.,

- GDOŚ, rozpatrując odwołania od decyzji Wojewody Mazowieckiego odmówił przymiotu strony osobom zamieszkałym w sąsiedztwie WOW, uznając za strony tylko osoby zamieszkałe na trasie WOW.

Powyższe fakty, zdaniem skarżących, stanowią podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Niezależnie od tego skarżący wnieśli o:

1) ustalenie jednolitej wykładni prawnej dotyczącej ustalenia obszaru oddziaływania inwestycji WOW i tym samym wykładni prawnej dotyczącej ustalenia kręgu stron postępowania w przedmiocie realizacji ww. inwestycji,

2) nałożenie na GDOŚ obowiązku zawiadomienia wszystkich stron postępowania WOW,

3) nałożenie innych obowiązków na organy uczestniczące w postępowaniu WOW, w ocenie Sądu istotnych dla prawidłowego przebiegu postępowania WOW oraz o wstrzymanie realizacji inwestycji.

Końcowo skarżący podtrzymali wszystkie zastrzeżenia i wnioski skierowane do MRR w toku postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności postanowienia MRR z dnia [...] lipca 2007 r. podkreślając, iż:

- postanowienie PRM z dnia [...] kwietnia 2007 r. nie zostało doręczone stronom, zatem nie znały one jego treści nadto było ono niezaskarżalne, zatem strony nie mogły odnieść się do jego legalności i poprawności w toku kontroli legalności postanowienia MRR z dnia [...] lipca 2007 r.,

- postanowienie PRM miało jedynie charakter deklaratywny, ponieważ PRM nie był właściwy, aby rozstrzygnąć, czy zachodzą przesłanki zastosowania art. 25 § 1 k.p.a. w sprawie wyłączenia Ministra Środowiska - Jana Szyszko. Właściwy do wydania takiego rozstrzygnięcia był - wyznaczony przez Premiera - MRR, który winien był przeprowadzić postępowanie wyjaśniające dotyczące istnienia lub braku konfliktu interesów Ministra Środowiska. Tego jednak MRR nie uczynił, wydając postanowienie z dnia [...] lipca 2007 r. z naruszeniem przepisów o właściwości.

W odpowiedzi na skargę MRR podtrzymał w całości argumentację wskazaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi.

Jednocześnie organ wskazał, iż zaskarżone postanowienie zostało doręczone skarżącym w dniach [...] i [...] lipca 2009 r. W dniu [...] lipca 2009 r. skarżący doręczyli MRR wioski o tożsamej treści w przedmiocie uzupełnienia postanowienia lub sprostowania lub wyjaśnienia postanowienia MRR z dnia [...] lipca 2009 r. Odpowiadając na ww. wnioski MRR poinformował skarżących, że nie spełniają one wymogów dla zastosowania trybu z art. 111 i 113 k.p.a. MRR stwierdził, iż treść wniosków może uzasadniać potraktowanie ich jako skargi do sądu administracyjnego na ww. postanowienie, w związku z czym zwrócił się do skarżących o przedstawienie, w terminie do [...] sierpnia 2009 r., stanowiska odnośnie charakteru ww. wniosków. W dniu [...] sierpnia 2009 r. skarżący złożyli do MRR przedmiotową skargę.

W piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2011 r. oraz z dnia [...] marca 2011 r., stanowiącym załącznik do protokołu rozprawy przez WSA w Warszawie, skarżąca – Z. O. podtrzymała zarzuty podniesione w skardze.

Ponadto podniosła, iż w dniu [...] października 2010 r. przed WSA w Warszawie zapadł wyrok w postępowaniu głównym (sygn. akt IV SA/Wa 2066/09) ze skargi na decyzję GDOŚ z dnia [...] kwietnia 2009 r. w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia WOW. Zdaniem skarżącej, skoro w świetle treści tego wyroku Wojewoda [...] mógł rozstrzygać wszystkie kwestie dotyczące WOW, to tak samo kwestie związane z WOW mógł rozstrzygać Minister Środowiska. Obaj bowiem w czasie trwania postępowania mieszkali w znacznej odległości od projektowanej trasy WOW.

Skarżąca ponownie wskazała, iż MRR nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego odnośnie istnienia rzeczywistych przesłanek wyłączenia ze sprawy WOW ówczesnego Ministra Środowiska i tym samym nie uzasadnił właściwe postanowienia z dnia [...] lipca 2007 r. Brak jasnych i oczywistych przesłanek przedmiotowego wyłączenia uzasadnia złożenie wniosków o stwierdzenie nieważności ww. postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m. in. przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.); dalej: "p.p.s.a."], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Stosownie do art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Badając legalność zaskarżonego aktu w oparciu o powołane wyżej przepisy Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie MRR z dnia [...] lipca 2009 r. nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie, natomiast argumenty podniesione w skardze, wniesionej do Sądu w przepisanym terminie (art. 111 § 2 k.p.a.), nie zasługują na uwzględnienie.

Jak wynika z przedstawionego stanu sprawy zaskarżone postanowienie zostało wydane w ramach jednego z nadzwyczajnych postępowań administracyjnych, mianowicie - postępowania o stwierdzenie nieważności postanowienia MRR z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...], którym uchylono postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...]lutego 2007 r. w sprawie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie Wschodniej Obwodnicy W. na odcinku od węzła "M." do węzła "L.", i umorzono postępowanie prowadzone przez Ministra Środowiska w pierwszej instancji.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ orzekający wskazał, iż kwestia legalności postanowienia MRR z dnia [...] lipca 2007 r. została prawomocnie przesądzona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...] lutego 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 1885/07, oddalającym skargi na przedmiotowe postanowienie MRR z dnia [...] lipca 2007 r. Podkreślił, iż skoro sąd administracyjny orzekł w sprawie przedmiotowego postanowienia prawomocnym wyrokiem, w którym nie dostrzegł naruszenia przepisów prawa, w szczególności nie dostrzegł przesłanek do stwierdzenia jego nieważności, to MRR - podzielając w pełni powyższą linię orzeczniczą i będąc, w myśl art. 170 p.p.s.a., związany ww. prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie, nie ma podstaw do stwierdzenia jego nieważności.

Kwestia poddania kontroli sądu administracyjnego postanowienia MRR z dnia [...] lipca 2007 r., objętego wnioskami o stwierdzenie nieważności, ma w sprawie niniejszej zasadnicze znaczenie, w związku z tym Sąd zważył, co następuje:

Zgodnie z poglądem wyrażonym w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 grudnia 2009 r. (sygn. akt I OPS 6/09, LEX nr 530338), żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - ze względu na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych wypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty, stosując art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 k.p.a.

Powołana wyżej uchwała została podjęta w trybie art. 15 § 1 pkt 2 w zw. z art. 264 § 2 p.p.s.a., tj. w celu wyjaśnienia przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych (tzw. uchwała abstrakcyjna). Zawarte w abstrakcyjnej uchwale NSA wyjaśnienie przepisów prawnych (wykładnia prawa) nie ma mocy bezpośrednio wiążącej w żadnej sprawie sądowoadministracyjnej, ponieważ nie pozostaje w bezpośrednim związku z żadnym toczącym się postępowaniem sądowoadministarcyjnym. Pośrednia, niemniej jednak bardzo istotna - moc wiążąca takiej wykładni w stosunku do sądów administracyjnych, organów administracji publicznej i skarżących oraz uczestników postępowania wynika z postanowień art. 269 p.p.s.a., który określa tryb postępowania, jaki powinien uruchomić skład orzekający sądu administracyjnego rozpoznający sprawę, jeśli nie podziela stanowiska zajętego w uchwale NSA. Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie nie znajduje podstaw do skorzystania z kompetencji przewidzianej w art. 269 § 1 p.p.s.a. (tj. przedstawienia powstałego zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi). Respektuje tym samym stanowisko NSA zawarte w uchwale z dnia 27 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09.

W uzasadnieniu ww. uchwały wskazano m.in., że fakt utrzymania w mocy decyzji (postanowienia) na skutek oddalenia na nią skargi przez sąd administracyjny zamyka organom administracyjnym, legitymowanym do uruchomienia nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji (postanowienia), możliwość pozbawienia jej mocy wiążącej w tym trybie w takim zakresie, w jakim przyczyny tej wadliwości objęte zostały zakresem rozpoznania i orzekania sądu administracyjnego. Stwierdzono również, że zakaz uruchamiania w trybie postępowania nieważnościowego wzruszania decyzji ostatecznych, w stosunku do których orzekał merytorycznie sąd administracyjny, podlega tylko takim ograniczeniom, które z jednej strony wyznacza zakres dokonanej przez sąd administracyjny kontroli, a z drugiej - fakt korzystania z przymiotu powagi rzeczy osądzonej (art. 170 i 171 p.p.s.a.). Zatem w każdym przypadku ustalenie, czy żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji poddanej już wcześniej ocenie sądu, powinno zostać załatwione przez organ administracji rozstrzygnięciem podjętym na podstawie art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 k.p.a., czy też decyzją o odmowie wszczęcia postępowania określonego w art. 157 § 3 k.p.a., wymaga zbadania jaki był zakres i przedmiot poprzedniego orzeczenia sądu administracyjnego kontrolującego legalność tej decyzji oraz, czy strona występująca z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji wskazuje okoliczności, które nie były objęte orzeczeniem sądu.

Wskazać w tym miejscu należy, że w myśl art. 170 p.p.s.a., prawomocne orzeczenie sądu wiąże inne sądy i organy państwowe, a przypadkach przewidzianych w ustawie, także inne osoby. Konsekwencją prawomocnego orzeczenia jest to, że nikt nie może negować faktu istnienia i treści takiego orzeczenia. Zaznaczenia wymaga, że prawomocny wyrok ma powagę rzeczy osądzonej co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia (art. 171 p.p.s.a.).

Zatem prawomocne niestwierdzenie nieważności decyzji przez sąd administracyjny (oddalenie skargi na decyzję) oznacza, że sąd nie dopatrzył się nieważności zaskarżonej decyzji, a tym samym, że kwestia ta była przedmiotem rozstrzygnięcia sądu z trzema tylko wyjątkami - oddalenia skargi z powodu braku interesu prawnego skarżącego oraz w razie późniejszego ujawnienia, że sprawa administracyjna już poprzednio (przed orzeczeniem sądu) została rozstrzygnięta decyzją ostateczną, a także w razie stwierdzenia nieważności decyzji, w oparciu o którą została wydana decyzja objęta rozstrzygnięciem sądu (v. wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2010 r., sygn. akt I OSK 1586/09, publ.: cbois.nsa.gov.pl).

Prawomocne oddalenie skargi na decyzję (postanowienie), tj. niestwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu administracyjnego oznacza zatem, że ani organ administracyjny, ani sąd administracyjny, nie kontroluje już tego aktu ponownie w aspekcie zaistnienia przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a., poza wskazanymi wyżej trzema wyjątkami.

Taka właśnie sytuacja ma miejsce w rozpatrywanej sprawie, dotyczącej kwestii nieważności postanowienia MRR z dnia [...] lipca 2007 r.

Z uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] lutego 2008 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1885/07) wynika, że Sąd nie dopatrzył się nielegalności ww. postanowienia MRR z dnia [...] lipca 2007 r., a tym samym by zostało ono wydane bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, iż "skargi nie zasługują na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie MRR z dnia [...] lipca 2007 r., nie narusza prawa". Sformułował zatem zwrot stosunkowy o zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia.

Wobec powyższego uzasadnione jest stanowisko, że oddalenie skarg na ww. postanowienie nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających przesłankom kwalifikującym do jego wzruszenia (art. 156 § 1 k.p.a.), wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności postanowienia. Takie stanowisko - jak już wyżej wskazano - zaprezentował MRR w postanowieniu z dnia z [...] lipca 2008 r., utrzymanym następnie w mocy zaskarżonym postanowieniem. Zaznaczyć przy tym należy, że orzekając w sprawie na skutek wniosków o stwierdzenie nieważności Minister, na podstawie art. 158 § 1 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a., odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia [...] lipca 2007 r. W uzasadnieniu postanowienia ustosunkował się do podniesionych we wnioskach zarzutów.

Poczynione wyżej rozważania w oparciu o uchwałę NSA z dnia 27 grudnia 2009 r. (sygn. akt I OPS 6/09) prowadzą do wniosku, iż w okolicznościach niniejszej sprawy żądanie stwierdzenia nieważności postanowienia MRR z dnia [...] lipca 2007 r. winno zostać załatwione poprzez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie nieważności postanowienia (art. 157 § 3 k.p.a.), a nie poprzez wydanie postanowienia o odmowie stwierdzenia nieważności ww. postanowienia (art. 158 § 1 w zw. z art. 126 k.p.a.). Uchybienie to jednak, w ocenie Sądu, nie może skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. z tego względu, że skutki prawne płynące z obu postanowień są w zasadzie takie same, a sprowadzają się do niestwierdzenia nieważności postanowienia objętego przedmiotowym żądaniem. Podkreślić też należy, że zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie MRR zostało podjęte w dniu [...] lipca 2009 r., a więc przed datą podjęcia uchwały NSA z dnia 27 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym istniała wówczas rozbieżność stanowisk odnośnie do podstawy prawnej rozstrzygania przez organ administracji publicznej o żądaniu strony stwierdzenia nieważności decyzji (postanowienia), na którą skarga została uprzednio oddalona prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego. Prezentowano m.in. pogląd, iż w razie złożenia żądania stwierdzenia nieważności decyzji (postanowienia), co do której sąd administracyjny oddalił skargę, brak jest przeszkód do merytorycznego zbadania sprawy (np. wyroki NSA: z dnia 10 lipca 2001 r., sygn. akt I SA 349/00, LEX nr 55299; z dnia 13 marca 2008 r., sygn. akt l OSK 449/07).

Powyższej oceny zaskarżonego postanowienia nie zmienia - zdaniem Sądu - argumentacja skargi, ani też późniejszych pism procesowych.

Przede wszystkim podkreślić należy, że przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest wyłącznie zaskarżone postanowienie MRR z dnia [...] lipca 2009 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia 9 lipca 2007 r. Sąd nie jest władny oceniać w niniejszym postępowaniu innych - wymienionych w skardze - aktów administracyjnych, tj. postanowienia PRM w z dnia [...] kwietnia 2007 r., postanowienia MRR z dnia [...] lipca 2007 r., postanowień uzgadniających wydanych w sprawie zakończonej ostateczną decyzją GDOŚ z dnia [...] kwietnia 2009 r. w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia WOW, ani też samej decyzji środowiskowej. Przedmiotem oceny Sądu nie mogą być też jakiekolwiek zarzuty formułowane odnośnie do nieprawomocnego wyroku WSA w Warszawie z dnia [...] października 2010 r. w sprawie o sygn. IV SA/Wa 2066/09.

Poza zakres przedmiotowy niniejszego postępowania wykraczają również żądania skargi odnośnie do ustalenia jednolitej wykładni prawnej dotyczącej ustalenia obszaru oddziaływania inwestycji WOW oraz ustalenia kręgu stron postępowania w przedmiocie realizacji ww. inwestycji, nałożenia na GDOŚ obowiązku zawiadomienia wszystkich stron postępowania WOW, nałożenia jakichkolwiek innych obowiązków na organy uczestniczące w postępowaniu WOW, czy też wstrzymania realizacji inwestycji WOW.

Bez znaczenia dla rozpatrywanej sprawy są również zarzuty dotyczące naruszenia art. 28 k.p.a. poprzez "traktowanie uznaniowo przez urzędy i organy biorące udział w postępowaniach w sprawie wydania decyzji środowiskowej WOW - kwestii określenia stron postępowania". Sąd zauważa, że kwestia ewentualnego braku udziału strony w postępowaniu administracyjnym bez jej winy na skutek wadliwego określenia kręgu stron postępowania przez organ orzekający, może być przedmiotem ewentualnej oceny w postępowaniu wznowieniowym, opartym o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

W skardze do Sądu, a następnie w ww. pismach procesowych skarżący podnoszą kwestię braku przeprowadzenia przez MRR postępowania wyjaśniającego odnośnie do istnienia rzeczywistych przesłanek wyłączenia ze sprawy WOW ówczesnego Ministra Środowiska. Zdaniem skarżących, przesłanki tego wyłączenia winny wynikać z uzasadnienia postanowienia MRR z dnia [...] lipca 2007 r. Sąd zauważa, że analogiczne zarzuty były już przedmiotem oceny WSA w Warszawie w wyroku z dnia [...] lutego 2008, sygn. akt IV SA/Wa 1885/07. Sąd stwierdził, że "wbrew zarzutom skargi, wydanie zaskarżonego postanowienia z dnia [...] lipca 2007 r., nie wymagało przeprowadzenia stosownego postępowania wyjaśniającego, skoro okoliczność niewłaściwości Ministra Środowiska do wydania postanowienia z dnia [...] lutego 2007 r. wynikała już z postanowienia Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] kwietnia 2007 r. o wyznaczeniu Ministra Rozwoju Regionalnego do rozpatrzenia wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy uzgodnienia. Brak jest zatem podstaw do uznania, że zaskarżone postanowienie z dnia [...] lipca 2007 r. wydane zostało bez przeprowadzenia w tym względzie postępowania".

W konkluzji Sąd stwierdza, że wobec braku stwierdzenia podstaw do wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego, skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.