Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 554/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-10-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1, art. 48 ust. 1 pkt 1, art. 97 ust. 1 i ust. 1a
journal: Dz.U. 2012 poz 680
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - tekst jednolity
article: art. 7, art. 75 par. 1, art. 77, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 155 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 250
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant ref. staż. Filip Rutkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2013 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części w jakiej utrzymuje w mocy pkt 3 decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] maja 2012 r. sygn. [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja w zakresie określonym w pkt. 1 wyroku nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia; 3. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata J. L. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie przez A. M. (zwanego dalej również: "skarżącym") jest decyzja Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Uchodźców z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] o odmowie nadania statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej i wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności udzielenia zgody na pobyt tolerowany.

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

W dniu 15 marca 2011 r. A. M. - obywatel [...], deklarujący narodowość [...], złożył wniosek o nadanie mu statusu uchodźcy w Polsce. W uzasadnieniu wskazał, że w kraju pochodzenia był obiektem zainteresowania służb siłowych - wynikało to z zaangażowania w działania antyreżymowe. A. M. wyraził także obawę przed zagrożeniem życia i zdrowia w kraju pochodzenia. Poinformował, że na [...] pozostała jego żona. Podniósł, że przedstawiciele struktur reżymowych ustawicznie dopytują się o jego miejsce pobytu.

Ponadto według skarżącego, był on prześladowany w kraju pochodzenia

i poddawany przemocy o charakterze psychicznym i fizycznym - podczas manifestacji antyrządowych w latach 2000-2011.

A. M. od urodzenia do czasu emigracji do Polski mieszkał na terytorium [...], w B. nad B.; dochody uzyskiwał z wykonywania różnej działalności zawodowej. Podczas składania wniosku o nadanie statusu uchodźcy, nie podał informacji o miejscu zatrudnienia — z czasem taką informację przekazał podczas przeprowadzonego wywiadu. Cudzoziemiec wyznaje prawosławie, jest żonaty i zadeklarował wykształcenie średnie ogólne.

W dniu [...] maja 2012 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił nadania skarżącemu statusu uchodźcy (pkt 1 decyzji), odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej 9pkt 2), a ponadto orzekł o jego wydaleniu wobec niestwierdzenia przesłanek uzasadniających udzielenie mu zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (pkt 3 decyzji). W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że A. M. nie spełnia przesłanek, o których mówi Konwencja Genewska dotycząca statusu uchodźców i jednocześnie, że nie może być on objęty żadną formą ochrony międzynarodowej.

Od ww. decyzji A. M. odwołał się. W uzasadnieniu wskazał na naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego

i wystąpił o uchylenie decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców oraz objęcie go jedną z form ochrony międzynarodowej na terytorium RP.

W uzupełnieniu odwołania (pismo z dnia 3 lipca 2012 r.) skarżący podkreślił, że ze względu na swą działalność polityczną w kraju pochodzenia obawia się powrotu na terytorium [...] (zwanej dalej również; "[...]"). Stwierdził, że spełnia kryteria zawarte w przesłankach Konwencji Genewskiej z 1951 r., zaś jego obawa ma realny charakter i wynika z opresyjnego działania struktur polityczno-siłowych kraju pochodzenia. Ponadto nie zgodził się z podważeniem swej wiarygodności i dodał, że jego oświadczenia były spójne i szczegółowe. W dalszej części uzasadnienia odwołania przywołał ogólne informacje dotyczące oceny sytuacji politycznej w [...] opracowane przez ośrodki międzynarodowe (np. HRW, Al). Podkreślił, że jego obawa wynika także z potencjalnych konsekwencji wynikających z urzeczywistnienia się kary - podał charakterystykę warunków więziennych w [...].

W dniu 9 sierpnia skarżący wystąpił z wnioskiem o dodatkowe przesłuchanie przed Radą do Spraw Uchodźców. Jednocześnie w swoim oświadczeniu przywołał incydent związany z zarzutami postawionymi jego synowi; powołał się ogólnie na sytuację działaczy niepodległościowych na [...] oraz dodał, że jego firma była zarejestrowana na jego żonę i Ż. M.

Ponadto skarżący przekazał także zaświadczenie wydane przez MWD w B. nad B. o poszukiwaniu listem gończym wydanym przez Oddział MWD [...] - zaświadczenie z dnia [...] sierpnia 2012r. Przekazał także wydruk ze strony internetowej ([...]) z informacją o poszukiwaniu listem gończym A. M. Przekazano też kopię zameldowania w S. syna Cudzoziemca – A. M.

W dniu 6 listopada 2012 r. przeporowadzono dodatkowe przesłuchanie skarżącego.

Rozpatrując odwołanie skarżącego organ odwołąwczy podkreslił, że organ pierwszej instancji skrupulatnie zbadał istotne w sprawie okoliczności. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców dwukrotnie przesłuchał skarżącego, a ponadto oparł się na informacjach pozyskanych z Departamentu Wschodniego MSZ (z placówki dyplomatycznej RP), a także Biura Międzynarodowej Współpracy Policji (Komenda Główna Policji) oraz Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia.

Organ zwrócił uwagę, że w obszernych zeznaniach złożonych przez skarżącego zaznaczyły się dwie główne kwestie uzasadniające emigrację z kraju pochodzenia. Przede wszystkim skarżący niedogodności w dalszym życiu na terytorium [...] upatrywał w swoim zaangażowaniu w działalność antyreżymową - początkowo w latach 90. działał na rzecz W. G., który ostatecznie zaginął. W 2000 r. został zatrzymany w M. podczas obchodów dnia niepodległości. W późniejszym czasie współpracował

z organizacją '[...]' i przekazywał pieniądze na jej działalność.

Działalność antyreżymowa w przypadku skarżącego przyniosła wzrost zainteresowania struktur administracyjnych i policyjnych jego działalnością gospodarczą. A. M. utrzymywał się z działalności gospodarczej (jeszcze w latach 80. podjął zatrudnienie jako ślusarz, następnie zajął się jubilerstwem, a od połowy lat 90. rozpoczął działalność na rynku nieruchomości). Początkowo pracował jako dyrektor w firmie J. A., a w 1998 r. rozpoczął samodzielną działalność (firma zarejestrowana na żonę i Ż. M.). W ocenie skarżącego jego działalność gospodarcza nie mogła się rozwijać ze względu na czynności podejmowane przez przedstawicieli władzy - dotyczy to przede wszystkim różnych działań administracyjno-kontrolnych. A. M. opisał np. kontrolę Komitetu Kontroli Państwowej w 2006 r., w efekcie której planowano zatrzymanie Ż. M. - jako osoby z nim współpracującej. Ostatecznie sprawa została zamknięta po przekazaniu łapówki. Ze względu na zmiany administracyjno- prawne (jurysdykcja Ministerstwa Sprawiedliwości RB) zaniechano działalności firmy, choć formalnie jej nie zamknięto (brak uprawnień dla pracowników). Skarżący przeniósł działalność do kolejnej firmy - która po kontroli OKW w B. ostatecznie została zamknięta (anulowanie licencji). W ocenie skarżącego wynikało to z zaprzestania płacenia łapówek funkcjonariuszom MS [...]. Skarżący informował także o transportowaniu druków antyreżymowych z terytorium [...].

Zgodnie z wnioskiem skarżącego, przeprowadzono dodatkowe przesłuchanie przed organem odwoławczym - w dniu 6 listopada 2012 r. w siedzibie Rady. Cudzoziemiec został pouczony o odpowiedzialności karnej wynikającej ze składania fałszywych zeznań, a także o prawie do odmowy udzielenia odpowiedzi. Wywiad przeprowadzono w znanym skarżącemu języku rosyjskim.

Organ podjął się ustalenia przyczyn deklarowanego przez skarżącego subiektywnego poczucia prześladowania. Skarżący odparł, że już w latach 90. dostrzegł niezadawalające zmiany na [...]. Z tego względu podjął się działalności na rzecz alternatywnych wyborów (W. G.), które organizowano w niezależnym miejscach (prywatne zakłady pracy, organizacje społeczne). A. M. przekazał pieniądze na zorganizowanie wyborów. Cudzoziemiec był odpowiedzialny za dzielnicę W.

w B. n. B.. Strona oświadczyła, że wybory nie odbyły się zaś kandydat -

W. G.. zniknął.

Poproszony o poinformowanie o konkretnych przejawach prześladowań A. M. przywołał zatrzymanie w marcu 2000 r. w M. i trzydniowy pobyt w O. (zasądzono równowartość 250 usd). Następnie wspomniał o działalności '[...]' i wspieraniu materialnym działalności antyreżymowej (popierał A. M.).

Po raz kolejny A. M. został poproszony o charakterystykę doznawanych prześladowań - wspomniał o zatrzymaniu w 2006 r. podczas przewozu materiałów propagandowych (dwu-, trzykrotnie). Cudzoziemiec oświadczył, że regularnie (co miesiąc) nękano go mandatami, przeszukaniami, najściami. Opisał przejazd na mecz futbolowy (syn gra w drużynie młodzieżowej [...]) i zatrzymanie - zwolniono go wieczorem. Strona wskazała także na działania wymierzone w jego przedsięwzięcia gospodarcze, A. Ma. został pobity w kraju pochodzenia, właśnie podczas zatrzymania w autobusie. Cudzoziemiec był na badaniu lekarskim, ale nie ma dokumentu - są one w przychodni przyszpitalnej.

Cudzoziemiec opisał też zatrzymanie na granicy z [...] podczas wyjazdu wakacyjnego do [...]. Jego bliskim pozwolono na wyjazd z [...], zaś jego cofnięto z granicy. Kolega skarżącego przewiózł jego bliskich do K., natomiast po upływie dwóch tygodni cudzoziemiec mógł już swobodnie opuścić [...].

Skarżący poinformował, że jego syn studiuje w [...], ponieważ oświadczono mu, że szkoły wyższej na [...] nie ukończy. Poinformowała także o naciskach wywieranych na rodzinę i sąsiadów. W ocenie A. M. jest to presja psychologiczna. Ponadto jego żonie powiedziano, że nie znajdzie na [...] pracy, choć z wykształcenia jest nauczycielką. Syn, pomimo wybitnych osiągnięć sportowych, nie mógł podjąć nauki w liceum.

Strona potwierdziła, że posiada jeszcze dodatkowe dokumenty, które chciałaby przekazać do postępowania o nadanie statusu uchodźcy, jednak nie może tego uczynić, bowiem jej korespondencja z rodziną na [...] jest kontrolowana. Cudzoziemiec nie poinformował jakie są to dokumenty, wspomniał natomiast, że jego syn nie chce przyjeżdżać na [...], ponieważ jest szykanowany - dwukrotnie sprawdzano mu dokumenty i badano na zawartość alkoholu we krwi. A. M. ocenił, że jest to forma represji z jego powodu.

Oceniając całokształt materiałów (stenogramy wywiadów, wniosek o nadanie statusu uchodźcy, a także pozostałe materiały, m.in. DW MSZ; KG Policji), Rada wyraziła pogląd, że A. M. nie może zostać uznany za osobę prześladowaną w kraju pochodzenia. Rada nie uznała za udowodnione, aby faktycznie skarżący mógł czuć się zagrożony ze względu na wskazane okoliczności. Jego oświadczenia dotyczące jego sytuacji w kraju pochodzenia nie stanowią przesłanki ujętej w Konwencji Genewskiej. Opisywane zdarzenia w kwestii rzeczywistego zagrożenia bezpieczeństwa są – w ocenie organu odwoławczego - niewiarygodne i nie dowodzą prześladowania w kraju pochodzenia.

Rada stwierdził, że oświadczenia A. M. dotyczące jego problemów, których przesłanką było prześladowanie w kraju pochodzenia budzą liczne wątpliwości.

Organ zwrócił uwagę na rozbieżność dotyczącą zatrzymania w 2000 r. po obchodach święta niepodległości - w 2011 roku A. M. informował

o zatrzymaniu na jedną dobę i grzywnie 270 usd; natomiast podczas wywiadu przed Radą stwierdził, że siedział 3 dni w więzieniu O. Po trzech dniach był sądzony i ukarano go karą ok. 250 usd. Rada oceniła, że wymiar kary ma tu znaczenie wtórne, natomiast różnice we wskazaniu czasu zatrzymania mają znaczenie istotne. Rada, powołując się na doświadczenie, wskazał na prawidłowość, zgodnie z którą osoby przesłuchiwane przez organ bez trudu rozróżniają zatrzymanie na dobę, natomiast trudniej rozróżniają czas zatrzymania w okresie od 3 do 5 dni, pomyłki mogą występować natomiast przy długotrwałym zatrzymaniu, gdy osoba adaptuje się do reżymu więziennego i w pewnym sensie 'traci' rachubę czasu zgodnie z rytmem życia na wolności. Dlatego też Rada zakwestionowała wiarygodność oświadczenia skarżącego.

Rada zakwestionowała także wiarygodność deklarowanego przez skarżącego zaangażowania politycznego. Gołosłowne oświadczenia o przekazywaniu pieniędzy lub pewnych przedsięwzięciach sprzed prawie 15 lat nie mogą, zdaniem organu, uwiarygodnić słów skarżącego. Rada zwrócił uwagę, że mimo, iż cudzoziemiec deklarował przewożenie z [...] druków antyreżymowych - i przekazał wiele ogólnych informacji o poszukiwaniu przez struktury reżymowe, ale nawet nie podjął próby przybliżenia treści wspomnianych ulotek - czego dotyczyły, jak wyglądały lub ile ich było. Strona nawet nie poinformowała o źródle, z którego brała ulotki i komu je przekazywała. Organ podkreślił, że A. M. miał swobodę poinformowania organu o ważnych kwestiach - zdecydował się opisać sukcesy sportowe syna lub badanie dokumentów drugiego syna, ale nie opisał żadnych uwarunkowań transportu ulotek, w tym dosyć istotnej kwestii: czy działalność ta była finansowana czy wykonywał tę pracę z pobudek ideologicznych.

Za budzące wątpliwości organ uznał oświadczenia skarżącego w sprawie represji wobec bliskich cudzoziemca - podkreślono, że starszy syn A. M. bez przeszkód kształci się na poziomie wyższym w [...]. Rada stwierdziła, że widoczna jest wyraźna wola nakreślenia przez skarżącego obrazu prześladowań

i dyskryminacji, które w konfrontacji z faktami - np. młodszy syn nie mógł kształcić się w liceum, ale może być w reprezentacji państwowej juniorów [...], nie mogą się ostać.

Organ odwoławczy wskazał także, że przeprowadzony z cudzoziemcem trzeci wywiad pozwolił na ustalenie istotnej rozbieżności, jednocześnie strona odwoływała się do zdarzeń i okoliczności już rozpoznanych, w tym także uniemożliwienia opuszczenia terytorium [...] podczas wyjazdu wakacyjnego do [...]. Rada oceniła, że zdarzenie to nie mogło zaistnieć - co zostało zresztą poddane szczegółowej analizie w decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Rada podobnie odnosi się także do kwestii szykanowania jego syna i działań podjętych przez instytucje odziedziczone po systemie sowieckim.

Rada przyznała, że bez wątpienia skarżącemu przyszło prowadzić działalność gospodarczą w specyficznych warunkach. Rada wskazała na złożoność istniejących

w [...] zależności pomiędzy strukturami władzy i [...] gospodarką, niemniej jednak w okolicznościach tych nie dostrzegła form prześladowania obywateli, ale wizję alternatywnego systemu społeczno-gospodarczego. W ocenie organu, nie musi być on akceptowany przez ogół obywateli i faktem jest liczna emigracja białoruska - zarówno do [...], jak też do [...]. Jedno z fundamentalnych praw człowieka - do przemieszczania się i wyboru miejsca osiedlenia, w przypadku A. M. nie zostało ograniczone.

Dostarczone przez skarżącego dokumenty - o niekaralności (2010) i byciu poszukiwanym (2011), w ocenie Rady nie rzuciły nowego światła na jego sytuację.

Za bardzo istotne natomiast uznała Rada informacje pozyskane z Departamentu Wschodniego MSZ RP. Na podstawie analizowanych materiałów, Rada stwierdziła, że skarżący nie angażował się w działalność opozycyjną i – w jej ocenie - jest to wielce wymowne ustalenie, tym bardziej, że cudzoziemiec powołuje się bezpośrednio na wspierania A. M., który nie jest osobą nieznaną dla MSZ RP. Ślad takiej działalności (współpracy) w postaci notatki pracownika placówki, współpracy w różnych inicjatywach etc. na pewno byłby możliwy do odnalezienia - pod warunkiem, że miałaby ona miejsce. Rada do Spraw Uchodźców odkreśliła, że opiera swą decyzję na posiadanych źródłach informacji o sytuacji w kraju pochodzenia Cudzoziemca.

W ocenie Rady przedstawione w odwołaniu okoliczności nie zasługują na uwzględnienie. Rada oceniała, że zasadniczą przesłanką do opuszczenia kraju pochodzenia przez A. M. były czynniki ekonomiczne. Cudzoziemiec przemieszczając się po różnych krajach zapewne zdecydował, że korzystniejsze warunki do działalności gospodarczej znajdują się poza [...].

W ocenie Rady aktualne informacje na temat sytuacji w kraju pochodzenia wnioskodawcy zgromadzone na potrzeby rozpoznania sprawy wnioskodawcy pozwalają stwierdzić, że nie istnieje realne zagrożenie bezpieczeństwa A. M. w przypadku reemigracji.

Zdaniem organu odwoławczego przyjazd cudzoziemca do Polski, nie wiązał się

z zamiarem poszukiwania skutecznej formy ochrony międzynarodowej, chociaż A. M. owe okoliczności wskazał w swoich oświadczeniach. Organ stwierdził, że istotną przesłanką do ekspatriacji wnioskodawcy była sytuacja osobista oraz materialna w kraju pochodzenia.

Rada oceniła, że zarówno w złożonym wniosku o nadanie statusu uchodźcy, jak i w złożonych w czasie wywiadów oświadczeniach, A. M. nie przedstawił przekonywujących okoliczności, które mogłyby świadczyć o prześladowaniu lub uzasadniałyby obawę przed i takim prześladowaniem z powodu rasy, religii, przynależności do określonej grupy społecznej lub przekonań politycznych. Wskazywanie na jakiekolwiek naruszenie obowiązujących przepisów w zakresie ochrony międzynarodowej - w przypadku wnioskodawcy, nie znajduje uzasadnienia.

Rada odnosząc się do przepisu art. 15 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r.

o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP stwierdziła, że cudzoziemiec nie wypełnia zawartych w nim przesłanek warunkujących udzielenie ochrony uzupełniającej.

W ocenie organu, przywołane powyżej informacje nie wskazują, aby istniało ryzyko związane z reemigracją A. M. (Materiały źródłowe Wydziału Informacji

o Krajach Pochodzenia Urzędu do Spraw Cudzoziemców oraz Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP). Rada podniosła, że ustalenia w sprawie zostały podjęte także

z wykorzystaniem powszechnie akceptowanych i uznanych źródeł informacji. Ich analiza nie wskazuje, aby sytuacja w kraju pochodzenia Cudzoziemca mogła ważyć na jego faktycznym poczuciu bezpieczeństwa, a także, że władze kraju pochodzenia mogłyby uznać wnioskodawcę za osobę wobec której podjęłyby działania o charakterze prześladowczym. Wskazane przez A. M. okoliczności mają charakter materialny.

Ponadto organ stwierdził, że na podstawie wszystkich okoliczności sprawy, brak jest podstaw do przyjęcia, że w przypadku skarżącego istnieją przesłanki udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Rada podniosła, że nie ma żadnych podstaw do twierdzenia, że w kraju pochodzenia mogłoby być zagrożone prawo A. M. do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, że mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. Postępowanie nie wykazało , zdaniem Rady, by zaistniała którakolwiek z przesłanek wymienionych w art. 97 pkt 2- 4 ustawy.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] grudnia 2012 r. skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji:

- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 13, art. 15 i art. 97 ustawy

o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,

- naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. art. 7, 77, 80 i 107 § 3 K.p.a.

W piśmie procesowym z dnia 17 października 2013 r. pełnomocnik skarżącego uzupełnił skargę. Podniósł w nim m. in., że jak wynika z art. 14 ust. 3 ustawy, uzasadniona obawa nie musi wynikać z działalności politycznej faktycznie prowadzonej przez cudzoziemca ale może wynikać z faktu, że organy pochodzenia tak właśnie postrzegają postawę cudzoziemca. Skarżący zarzucił, że w tym zakresie organ administracyjny nie dokonał żadnych ustaleń. Ponadto zarzucił zaskarżonym decyzjom, że nie wskazują w sposób uporządkowany jakie fakty zostały w sprawie ustalone. Zdaniem skarżącego, z treści uzasadnienia zaskarżonych decyzji nie wynika w jakim dokładnie zakresie organy odmówiły wiary zeznaniom skarżącego i na jakiej podstawie. Pokreślił, że brak niektórych szczegółów w zeznaniach skarżącego wyjaśnia upływ czasu. Wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji opracowania Wydziału Informacji

o Krajach Pochodzenia Departamentu Postępowań Uchodźczych Urzędu do Spraw Cudzoziemców, nie zawierają informacji sprzecznych z zeznaniami skarżącego, a jedynie tych zeznań nie potwierdzają z uwagi na brak informacji. W stwierdzeniu braku istnienia przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany, skarżący dostrzegł wewnętrzną sprzeczność wydanych w niniejszej sprawie decyzji. W decyzji organu pierwszej instancji bowiem prawidłowo dokonano ustaleń dotyczących prowadzenia działalności gospodarczej na [...] z których wynika, że prawo skarżącego do procesu sądowego jest istotnie zagrożone.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej "P.p.s.a", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpatrywanej sprawie skarżący jako przyczynę ubiegania się o status uchodźcy podał, że w kraju pochodzenia – [...] był prześladowany, jego zdrowie i życie było zagrożone, w związku z jego działalnością opozycyjną. Podniósł, że był poddawany przemocy w M. podczas manifestacji antyrządowych od 2000 r. do

2011 r.

Stosownie do art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r., poz. 680), cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce skorzystać z ochrony tego kraju. Zgodnie zaś z przepisem art. 13 ust. 3 ustawy prześladowanie, o którym mowa w ust. 1 musi ze względu na swoją istotę lub powtarzalność stanowić poważne naruszenie praw człowieka w szczególności praw których uchylenie jest niedopuszczalne zgodnie z art. 15 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. lub być kumulacją różnych działań lub zaniechań w tym stanowiących naruszenie praw człowieka, których oddziaływanie jest równie dotkliwe jak prześladowanie o którym mowa w pkt 1.

Niewątpliwie w świetle art. 13 ust. 1 ustawy obawa przed prześladowaniem jest kwestią kluczową. Judykatura wskazuje jednak, że prześladowanie musi mieć charakter uzasadniony. Uchodźcą jest bowiem osoba, która żywi realną obawę przed prześladowaniem. Nie wystarcza zatem subiektywne przekonanie o stanie zagrożenia, albowiem przekonanie to musi być uwarunkowane obiektywną sytuacją odnoszącą się do konkretnej osoby. Ubiegający się o status uchodźcy powinien więc wykazać, że powrót do kraju pochodzenia może narazić go na prześladowania. Należy również pamiętać o tym, że przesłanki przemawiające za nadaniem statusu uchodźcy nie powinny być interpretowane w sposób rozszerzający albowiem nie nadaje się statusu uchodźcy ze względu na warunki życia i sytuacje osobistą cudzoziemca, ani stan przestrzegania praw człowieka w kraju pochodzenia.

Organ odwoławczy (podobnie jak i organ I instancji) jest zdania, że cudzoziemiec nie wykazał żądnych istotnych faktów bądź okoliczności, które można byłoby zakwalifikować jako indywidualne prześladowanie lub które mogłoby uzasadniać obawę przed takim naśladowaniem w przyszłości.

W ocenie Sądu z takim stanowiskiem należy się zgodzić. Analiza uzasadnienia kwestionowanego rozstrzygnięcia w tym zakresie prowadzi bowiem do wniosku, że jest ono nie tylko obszerne ale i wyjątkowo rzeczowe. Skarżący został dwukrotnie przesłuchany przez organ pierwszej instancji i dodatkowo, na jego wniosek dodatkowe przesłuchanie przeprowadził organ odwoławczy. Należy stwierdzić, że organy poddały szczegółowej analizie okoliczności wskazane przez skarżącego. Aby je zweryfikować organ zgromadził obszerny materiał dowodowy w postaci:

- pism [...] z dnia 30 września 2011 r., nr [...] z dnia 21 marca 2012 r.,

- pism Biura Współpracy Międzynarodowej Policji KGP z dnia 13 października 2011 r. oraz z dnia 21 marca 2012 r.,

- pisma Departamentu Wschodniego MSZ z 7 listopada 2011 r.

Materiał ten nie potwierdza zaangażowania w polityczne działania deklarowane przez wnioskodawcę (nie znaleziono potwierdzenia zaangażowania skarżącego w przygotowania kampanii wyborczej na rzecz W. G. w 1999 r., wspierania organizacji "[...]", zaangażowania w kampanię przed wyborami prezydenckimi w 2010 r. i zbierania podpisów pod kandydaturą A. S. i innych działań o charakterze opozycyjnym).

Ponadto organy obszernie odniosły się do podnoszonych przez skarżącego wątków polityczno – biznesowych przyznając, że przedsiębiorcy na [...] muszą borykać się z szeregiem trudności w prowadzeniu działalności gospodarczej (zarówno ze względów oficjalnych takich jak wysokie podatki, jak i nieoficjalnych, np. wymuszanie łapówek przez różnego rodzaju urzędy, instytucje), jednakże po przeanalizowaniu materiałów dowodowych i zeznań skarżącego organy doszły do wniosku, że w przypadku skarżącego trudności te nie są wynikiem prześladowań skarżącego z powodów politycznych. Podkreślono, że obecnie skarżący jest poszukiwany listem gończym za przestępstwo z art. 209 kk RB, tj.: "oszustwo", a zatem za dokonanie przestępstwa pospolitego.

Organy precyzyjnie wyjaśniły z jakich powodów odmówiły wiarygodności wyjaśnieniom wnioskodawcy złożonym w tej sprawie. Rozważania zaprezentowane w tej materii są wyczerpujące i logiczne. Zdaniem Sądu nie można przypisać im cechy dowolności, czy też braku racjonalności. Organ odwoławczy wskazuje, że skarżący składał wyjaśnienia budzące poważne wątpliwości, rozbieżne (dotyczące np. czasu zatrzymania w 2000 r po obchodach święta niepodległości, uniemożliwienie wyjazdu wakacyjnego do [...], ogólne i nieprecyzyjne informacje na temat przewożenia z [...] druków antyreżimowych, niepotwierdzone twierdzenia o represjach wobec rodziny)

Mając na uwadze powyższe, organ prawidłowo zakwestionował wiarygodność oświadczeń skarżącego i swoje stanowisko w tej kwestii poparł szeroką argumentacją. Zdaniem Sądu, zasadnie uznano, że na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżący mógłby obawiać się prześladowania ze względu na rasę, religię, narodowość, przynależność do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych w przypadku powrotu do kraju pochodzenia.

Zgodnie z art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony (...)

w przypadku gdy wnioskodawcy (...) odmawia się nadania statusu uchodźcy w decyzji orzeka się ponadto o udzieleniu ochrony uzupełniającej z przyczyn o których mowa w art. 15, gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić cudzoziemca na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez:

- orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji;

- tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie;

- poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające

z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego

- i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia.

W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie zasadnie organy uznały, że zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do objęcia skarżącego ochroną uzupełniającą. Podkreślono, że skarżący jest poszukiwany na terenie [...] za przestępstwo pospolite - oszustwo. Na podstawie analizy okoliczności akt sprawy uznano, że nie ma potwierdzenia na zaangażowanie skarżącego w kontestację życia społeczno – politycznego na [...]. Zatem brak jest podstaw do przyjęcia, że w jego przypadku istnieje ryzyko orzeczenia kary śmierci czy wykonania egzekucji, poddania nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu.

Z tych też powodów skarga w analizowanym wyżej zakresie nie zasługiwała na uwzględnienie.

Oceniając natomiast sprawę w zakresie ustalenia istnienia/nieistnienia przesłanek udzielenia zgody na pobyt tolerowany, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza prawo, w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Zgodnie z art. 48 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, w ramach prowadzonego postępowania o nadanie statusu uchodźcy, organy administracji państwowej zobowiązane są do ustalenia czy w przypadku odmowy uznania za uchodźcę oraz odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej zachodzą przesłanki do udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 97 ust. 1 pkt 1 lub 1a, jeżeli nie sprzeciwiają się temu okoliczności określone w art. 97 ust. 1 a. Przechodząc do oceny istnienia w niniejszej sprawie przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany, należy wskazać, że zgodnie z art. 97 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli jego wydalenie:

1) mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.;

1a) naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., lub naruszałoby prawa dziecka określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 oraz z 2000 r. Nr 2, poz. 11), w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu;

2) jest niewykonalne z przyczyn niezależnych od organu wykonującego decyzję o wydaleniu i od cudzoziemca.

Organ odwoławczy w bardzo lakoniczny uzasadnił odmowę udzielenia zgody na pobyt tolerowany wskazując, że: "biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, należy stwierdzić, że nie zaistniała także żadna z przesłanek opisanych w art. 97 pkt 1 (....). Postępowanie nie wykazało także, by zaistniała którakolwiek z przesłanek wymienionych w art. 97 pkt 2 – 4 ustawy." Należy stwierdzić, że w aktach sprawy brak jest aktualnych informacji dotyczących kraju pochodzenia. W ocenie Sądu bez takiego dokument nie sposób ustalić, czy w niniejszej sprawie zachodzi ryzyko wystąpienia zagrożeń, o których mowa w analizowanych przepisach. Co prawda w aktach sprawy znajdują się opracowania pochodzące z Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia (nr [...] z dnia 30 września 2011 r., nr [...] z dnia 21 marca 2012 r.), ale dotyczą one tylko osobistej sytuacji skarżącego (stanowią odpowiedzi na konkretne pytania dotyczące A. M.) i na ich podstawie nie da się ustalić aktualnej sytuacji panującej w [...], w kontekście występowania zagrożeń o których mowa w art. 97 ust. 1 ustawy.

Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzji w części utrzymującej w mocy pkt 3 decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] maja 2012 r., narusza przepisy art. 7, art. 75 § 1, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ drugiej instancji powinien uzupełnić materiał dowodowy sprawy o Informacje o Kraju Pochodzenia, zawierające aktualne informacje na temat sytuacji w [...]. Następnie, na podstawie tych informacji oraz pozostałych okoliczności sprawy, organ zbada czy zachodzą przesłanki do udzielenia zgody cudzoziemcowi na pobyt tolerowany. W szczególności, mając na uwadze fakt, że skarżący jest poszukiwany listem gończym na terenie [...], należy zbadać, czy istnieje realna obawa naruszenia jego prawa do rzetelnego procesu. Dopiero tak przeprowadzone postępowanie da pełną podstawę do oceny, czy w stosunku do cudzoziemca zachodzą podstawy do udzielenia mu omawianej ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a tym samym czy w sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego.

Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c i art. 152 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) Sąd orzekł jak w pkt. 1 i 2 sentencji wyroku. O kosztach (pkt. 3 sentencji) orzeczono na podstawie art. 250 powyższej ustawy w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461) oraz art. 146a pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r., nr 177, poz. 1054).