Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 605/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6274 Nabywanie nieruchomości przez cudzoziemca
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art 23
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art 7, 77 i 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art 145 par 1 pkt 1  lit. c, art 153, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko- Jabłońska, Protokolant - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2009 r. sprawy ze skargi T Sp. z o.o. w T na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie zgłoszenia sprzeciwu na wydanie zezwolenia na nabycie nieruchomości. 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz T Sp. z o.o. w T kwotę 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez Spółkę z o.o. T w T w niniejszej sprawie jest postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie własne z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] , w przedmiocie zgłoszenia sprzeciwu na wydanie zezwolenia w przedmiocie nabycia przez cudzoziemca, spółkę z o.o. T nieruchomości rolnych położonych w obrębie miejscowości D , gmina D o łącznej powierzchni około [...] ha.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym:

Pismem z dnia 24 maja 2006 r. spółka T Sp. z o.o. z siedzibą w miejscowości T, zwróciła się do Dyrektora Departamentu Zezwoleń i Koncesji Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji o udzielenie zezwolenia na nabycie nieruchomości rolnej położonej w obrębie miejscowości D, gmina D o łącznej powierzchni ok. [...] ha. Wnioskodawca wskazał, iż jedynym wspólnikiem spółki T Sp. z o.o. jest EE obywatel [..] posiadający 100 % udziałów w tej spółce.

Pismem z dnia [...] października 2006 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zwrócił się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju wsi o zajęcie stanowiska w sprawie dotyczącej wniosku spółki T Sp. z o.o. o nabycie nieruchomości rolnej.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] grudnia 2006 r. zgłosił sprzeciw na wydanie zezwolenia w przedmiocie nabycia przez cudzoziemca, spółkę T nieruchomości rolnych wskazanych w ww. wniosku z dnia [...] maja 2006 r. Uzasadniając stanowisko organu, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał m.in., iż z akt sprawy wynika, że dla przedmiotowych działek brak jest obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Ponadto powołując się na ustawę z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. nr 64, poz. 592) - zwana dalej: "u.o.k.u.r.", podniósł, iż w interesie rolnictwa jest, aby sprzedawane grunty były nabywane przez rolników indywidualnych na powiększenie ich gospodarstw rodzinnych. Wskazał także, iż wnioskodawca może kontynuować prowadzoną dotychczas działalność na dzierżawionych gruntach bez nabywania prawa własności przedmiotowych nieruchomości.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy T Sp. z o.o. wskazała, że brak jest przepisów, z których wnikałby zakaz nabywania nieruchomości rolnych przez przedsiębiorców, natomiast stanowisko właściwego Ministra w zakresie zgody na nabycie nieruchomości przez cudzoziemca powinno opierać się jedynie na takich okolicznościach jakie zostały przewidziane w granicach ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (Dz. U. z 2004 r. Nr 167, poz. 1758). Spółka T Sp. z o.o. zarzuciła, iż organ I instancji nie wskazał, w jaki sposób zasygnalizowane naruszenie interesów rolnictwa wpływa na zagrożenie obronności, bezpieczeństwa państwa lub porządku publicznego, oraz w jaki sposób sprzeciwia się względom polityki społecznej i zdrowia społeczeństwa. Ponadto wnioskodawca podniósł, iż wyremontowanie budynków i budowli znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości, których wykorzystanie związane jest z jego działalnością, wiąże się z koniecznością czynienia nakładów na nieruchomość będącą obecnie przedmiotem dzierżawy, dlatego też wnioskodawca wstrzymuje się z ich czynieniem do czasu uzyskania zgody na nabycie przedmiotowych nieruchomości na własność.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2007 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi orzekając jako organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie wskazał, iż oceniając wniosek o zezwolenie na nabycie nieruchomości rolnej przez cudzoziemca, jest on uprawniony na podstawie art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - zwana dalej: "kpa", do uwzględnienia interesu społecznego poprzez odwołanie się do postanowień u.o.k.u.r. Zgodnie zaś z przepisami tej ustawy, podstawą ustroju rolnego, jest gospodarstwo rodzinne, prowadzone przez rolnika indywidualnego, natomiast wnioskodawca nie spełnia wymogów przewidzianych w ww. ustawie, gdyż nie jest rolnikiem indywidualnym mieszkającym w gminie, na terenie której położone są przedmiotowe nieruchomości. Ponadto wskazano, iż chęć nabycia przez cudzoziemca tak dużej powierzchni gruntów rolnych uzasadnia zgłoszenie sprzeciwu.

Rozpoznając skargę wnioskodawcy od ww. postanowienia, wyrokiem z dnia 7 grudnia 2007 r. w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 1646/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2007 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, wbrew obowiązkowi wynikającemu z treści art. 7 kpa, nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy i wyważenia pierwszeństwa, w tej konkretnej sprawie, interesu społecznego i słusznego interesu strony. Organ w I jak i II instancji w żaden sposób nie odniósł się do znajdującego się w aktach administracyjnych /k-68/ postanowienia Burmistrza D z [...] sierpnia 2006 r. wyrażającego pozytywne stanowisko lokalnych organów administracji samorządowej dla planowanej przez skarżącą inwestycji polegającej na nabyciu dzierżawionej nieruchomości rolnej. Stanowisko organu nosi cechy dowolności, a nie zapisanej w art. 80 kpa swobody.

Postanowieniem z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia [...] grudnia 2006 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż dla nieruchomości rolnej oznaczonej jako działki nr [...] o powierzchni [...] ha położonej w Gminie D brak jest obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Zaznaczył, iż z wypisu z rejestru gruntów wynika, że w/w działki obejmują grunty orne klasy IIIa, IIIb, IVa, IVb, użytki rolne zabudowane klasy IVa, łąki klasy IV, V, pastwiska klasy IV, V, lasy klasy IV, V oraz nieużytki. Na omawianej nieruchomości rolnej wnioskodawca prowadzi i zamierza prowadzić w przyszłości produkcję roślinną, a także składować płody rolne. Minister wskazał, iż Burmistrz Gminy D w postanowieniu z dnia [...] sierpnia 2006r. zawarł pozytywną opinię lokalnych organów administracji samorządowej w sprawie inwestycji spółki T Sp. z o.o. polegającej na nabyciu dzierżawionych przez spółkę przedmiotowych działek. Natomiast Agencja Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w S w piśmie z dnia [...] sierpnia 2008r., znak:[...] , podtrzymała stanowisko w sprawie sprzedaży na rzecz dzierżawcy T Sp. z o.o. w ramach pierwszeństwa nabycia nieruchomości położonych w obrębie D, gm. D. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podkreślił, iż Spółka z o.o T nie spełnia warunków określonych przepisami ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. nr 64, poz. 592) W związku z powyższym uznał, iż nabycie przez wnioskodawcę przedmiotowego gruntu rolnego byłoby sprzeczne z interesem rolnictwa. Podkreślił, iż Zarząd [...] Izby Rolniczej w piśmie z dnia [...] sierpnia 2008r. wyraził negatywną opinię w sprawie zamiaru nabycia przez T Sp. z o.o. nieruchomości rolnej stanowiącej działki nr [...]o łącznej pow. [...]ha, położonej w miejscowości D, gm. D wskazując, iż "preferowanym nabywcą nieruchomości powinien być rolnik prowadzący gospodarstwo rodzinne i zamieszkały w gminie, na terenie której położona jest nieruchomość". Minister zaznaczył, iż interesy rolnictwa rozumiane jako interes ogólny przemawiają za sprzeciwem, gdyż przedmiotowa nieruchomość jest przeznaczona na cele rolne i istnieje zapotrzebowanie na tego rodzaju nieruchomości ze strony gospodarstw rodzinnych. Swoje rozstrzygnięcie oparł na kryterium zgodności planowanych inwestycji z interesami rolnictwa (racjonalnej gospodarki rolnej) z uwzględnieniem rolnego charakteru objętej wnioskiem nieruchomości. Uznał, iż stan faktyczny sprawy oraz jednoznaczne stanowisko zajęte przez [...] Izbę Rolniczą w piśmie z dnia [...] sierpnia 2008r., pomimo opinii Burmistrza Gminy D, którą nie jest związany uzasadnia zgłoszenie sprzeciwu na wydanie zezwolenia w przedmiocie nabycia przez cudzoziemca spółkę z o.o. T nieruchomości rolnych.

Pismem z dnia 26 marca 2009 r. Spółka z o.o. T w T złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2009 r., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:

1) prawa materialnego, tj:

-art. 1a ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców

-art. 7 k.p.a. w związku z art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003r. kształtowaniu ustroju rolnego o

-postanowień załącznika XII Rozdział 4 pkt 2 Traktatu podpisanego w Atenach w dniu 16 kwietnia 2003r. Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz. U. z dnia 30 kwietnia 2004r.)

2) przepisów postępowania, a mianowicie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 20 września 2002 r.), które miało wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, iż Minister nie uwzględnił wynikających z uzasadnienia wyroku sądu wskazań i uwag w zakresie dalszego prowadzenia postępowania wydając zaskarżone postanowienie bez dokładnego wyjaśnienia sprawy i rozważenia rzeczywistych interesów wskazanych w art. 7 kpa. Zaznaczyła, iż w uzasadnieniu postanowienia Minister przytoczył jedynie stan faktyczny sprawy oraz uznał, iż w takim stanie faktycznym zastosowanie może mieć wyłącznie zasada preferencyjnego traktowania rolnika indywidualnego nie wskazując jednocześnie przyczyn zastosowania tej zasady. Spółka podkreśliła, iż nie zgadza się ze stanowiskiem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zawartym w zaskarżonym rozstrzygnięciu wskazując, iż wynikająca z art. 23 Konstytucji RP zasada uznania za podstawę ustroju rolnego gospodarstwa rodzinnego nie wyłącza możliwości prowadzenia gospodarstw rolnych w innej niż gospodarstwo rodzinne formie, a jedynie zobowiązuje władze do prowadzenie polityki z jej uwzględnieniem. Zaznaczyła, iż brak jest przepisów, z których wynikałby zakaz nabywania nieruchomości przez przedsiębiorców, niebędących rolnikami indywidualnymi. Skarżąca wskazała, iż umowa dzierżawy gruntów wnioskowanych do objęcia zezwoleniem na nabycie nieruchomości przez cudzoziemców łączyć będzie strony co najmniej do [...] marca 2014 r. W związku z powyższym nie można ich traktować jako rezerwy na poprawę struktury wielkościowej innych gospodarstw rolnych. Ponadto zamiar nabycia nieruchomości przez spółkę wiąże się z planowanymi nakładami inwestycyjnymi w zakresie zintensyfikowania działalności gospodarczej obejmującej prowadzenie produkcji roślinnej i planowanej produkcji zwierzęcej, co ponosi za sobą znaczne koszty po stronie Spółki, ale także ogromne korzyści dla gminy w postaci zwiększenia ilości miejsc pracy i aktywizacji gospodarki. Spółka wskazała, iż warunki udzielania zezwoleń na nabywanie nieruchomości przez cudzoziemców są sformułowane w sposób nieostry, w związku z czym nie stanowią obiektywnych i przejrzystych kryteriów, jakimi powinny kierować się organy decydujące o udzielaniu zezwoleń, co stanowi naruszenie prawa wspólnotowego. Zdaniem skarżącej zaskarżone postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, mimo powoływania przez organ jako podstawy wniesionego sprzeciwu treści art. 7 kpa jest niezgodne z tym przepisem w związku z art. 1 pkt 3 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego. Skarżąca zaznaczyła, iż odmawiając wydania zezwolenia na nabycie nieruchomości w przedmiotowej sprawie Minister działa przeciwko interesowi społecznemu z tego względu, iż odmawia intensyfikacji działalności rolniczej podmiotowi, który prowadzi taką działalność od 1993 roku i uzyskuje w tej działalności bardzo dobre wyniki, co wskazuje na posiadanie odpowiednich kwalifikacji. Podkreśliła, iż organ nie odniósł się do tych okoliczności.

Zaznaczyła, iż stanowisko Ministra w zakresie zgody na nabycie nieruchomości przez cudzoziemca powinno dotyczyć zatem tylko takich okoliczności jakie zostały przewidziane w granicach ustawy z dnia 24 marca 1920 roku o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, zaś sprzeciwianie się nabyciu nieruchomości z innych przyczyn niż wskazane w powołanej ustawie stanowi dyskryminację cudzoziemców. Zaznaczyła, iż zgodnie z zasadą wynikającą z art. 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego gospodarstwo rolne powinno być prowadzone zgodnie z racjonalną gospodarką. W ocenie spółki nie ma podstaw by sądzić, że rolnik indywidualny zapewni racjonalną gospodarkę w większym stopniu niż cudzoziemiec będący przedsiębiorcą i posiadający odpowiednie kwalifikacje. Nabycie przez skarżącą nieruchomości rolnej leży nie tylko w jej słusznym interesie, ale także w interesie społecznym, gdyż wiąże się z poczynieniem licznych nakładów inwestycyjnych, co przyniesie wiele korzyści dla regionu i doprowadzi do zwiększenia przychodów z działalności rolniczej.

Skarżąca zaznaczyła, iż Minister nie wyjaśnił z jakich przyczyn w niniejszej sprawie koncentracja nieruchomości rolnych miałaby nadmierny charakter, skoro aktualnie i tak nieruchomość o znacznie większym rozmiarze niż planowany do nabycia jest przez nią użytkowana.

Skarżąca podniosła, iż powołane przez organ w zaskarżonym orzeczeniu stanowisko Zarządu[...] Izby Rolniczej wyrażone w piśmie z dnia [...] sierpnia 2008r. nie zostało jej przedstawione. Ponadto wskazała, iż z treści zaskarżonego postanowienia nie wynika, by organ dokonał oceny zamiaru wnioskodawcy co do charakteru planowanej działalności pod kątem gospodarki rolnej. W związku z powyższym uznała stanowisko organu za dowolne. Spółka podniosła, iż organ w niniejszej sprawie doprowadził do jej dyskryminacji z uwagi na dokonanie interpretacji przepisów w sposób krzywdzący i dyskryminujący przedsiębiorców kwalifikowanych jako cudzoziemcy z uwagi na rozróżnienie sytuacji polskiego przedsiębiorcy prowadzącego działalność rolniczą i cudzoziemca prowadzącego działalność rolniczą. Co prawda co do zasady przepisy ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców zostały uznane przez Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę pierwszy raz za zgodne z prawem wspólnotowym, jednak zdaniem skarżącej, brak obiektywności i przejrzystości kryteriów przy ich wykonywaniu prowadzi do dyskryminacji cudzoziemców, a co za tym idzie do naruszenia prawa wspólnotowego. Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 20 września 2002 r.), które miało wpływ na wynik sprawy poprzez niewykonanie przez organ wskazań Sądu pierwotnie rozpoznającego sprawę. Skarżąca zaznaczyła, iż w uzasadnieniu orzeczenia nie wyjaśniono istnienia zapotrzebowania na nieruchomości rolne ze strony gospodarstw rodzinnych w tym na nieruchomości będące przedmiotem rozstrzygnięcia organu w niniejszej sprawie przy zachowaniu zasad kształtowania ustroju rolnego. Podkreśliła, iż Minister przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy nie wskazał z jakich powodów stanowisko Burmistrza gminy D nie jest dla niego przekonujące. Ponadto w uzasadnieniu nie zawarto informacji, które kryteria dotyczące sprzeczności z interesem społecznym nabycia nieruchomości przez cudzoziemca w niniejszej sprawie nie zostały zachowane.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny (w tym przypadku - postanowienie) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.), lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Stosownie do przepisu art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie i bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Sąd w niniejszej sprawie pozostaje związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2007 r. w sprawie sygn. akt V SA/Wa 1646/07. Odnośnie przytoczonego przepisu art. 153 p.p.s.a. Sąd wyjaśnia, że zawarte w nim sformułowanie "w sprawie" oznacza tożsamość sprawy ocenianej przez sąd formułujący ocenę prawną oraz sprawy będącej przedmiotem ponownego postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego zarówno pod względem podstawy prawnej jak też stanu faktycznego. Zmiana stanu prawnego powoduje natomiast konieczność dokonania przez organ nowej oceny prawnej stanu faktycznego, zaś istotne zmiany w stanie faktycznym mogą powodować nieaktualność wskazań zawartych w uzasadnieniu orzeczenia. Należy podnieść, że po wydaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie nastąpiła zmiana prawa, ani zmiana stanu faktycznego, organ uzupełnił jedynie materiał dowodowy zwracając się do Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w S czy podtrzymuje stanowisko w sprawie sprzedaży przedmiotowej nieruchomości na rzecz dzierżawcy T Sp. z o.o. w ramach pierwszeństwa nabycia oraz do[...] Izby Rolniczej o wyrażenie opinii.

Skarżąca zarzuciła w skardze naruszenie art. 153 p.p.s.a., poprzez niewykonanie przez organ wskazań sądu pierwotnie rozpoznającego sprawę, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zdaniem sądu orzekającego zarzut ten jest zasadny.

W wyroku z dnia 7 grudnia 2007r. sąd wskazał, iż kontrola legalności decyzji opartej na uznaniu administracyjnym sprowadza się do ustalenia, czy organ orzekający przeprowadził postępowanie zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, czy wydana decyzja odpowiada ustaleniom faktycznym, czy rozważono wszystkie argumenty podniesione przez stronę, czy przy załatwieniu sprawy uwzględniono art. 7 kpa. Minister Rolnictwa, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 7 kpa nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy i wyważenia pierwszeństwa w tej konkretnej sprawie interesu społecznego i słusznego interesu strony. Obowiązku tego nie wyczerpuje ogólne odwołanie się do uregulowań ustawy z 11 kwietnia 2003r. o kształtowaniu ustroju rolnego, a przede wszystkim do zapisu, iż podstawą ustroju rolnego jest gospodarstwo rodzinne prowadzone przez rolnika indywidualnego. Odwołanie się do interesu społecznego wyłącznie na gruncie rozwiązań ustawowych, bez rozważenia realiów konkretnej sprawy a zwłaszcza stanowiska władz lokalnych najlepiej zorientowanych w potrzebach regionu i rzeczywistej działalności strony czyni, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane w oparciu o uznanie administracyjne noszące cechy dowolności, a nie zapisanej w art. 80kpa swobody.

Należy podkreślić, iż zaskarżone niniejszą skargą postanowienie z dnia [...] lutego 2009r. powiela wszystkie, wytknięte przez wcześniej orzekający w sprawie sąd, błędy. Minister Rolnictwa ponownie jako główny argument rozstrzygnięcia powołał stwierdzenie, iż ponieważ wnioskodawca nie jest rolnikiem indywidualnym prowadzącym gospodarstwo rodzinne, posiadającym kwalifikacje rolnicze i zamieszkałym w gminie na terenie której położona jest chociaż część nabywanej nieruchomości rolnej, to wobec treści ustawy z dnia 11 kwietnia 2003r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. nr 64, poz.592), nabycie przez niego przedmiotowego gruntu byłby sprzeczne z interesem rolnictwa. Z tego rodzaju rozumowaniem nie można się zgodzić, nie uznał go za przekonujące również sąd w wyroku z 7 grudnia 2007r. gdyż mimo niespornej okoliczności, że wnioskodawca nie jest rolnikiem indywidualnym prowadzącym gospodarstwo rodzinne (jest przedsiębiorcą, osobą prawną - spółką, prowadzącą działalność rolniczą) sąd zobowiązał organ do wyważenia w tej konkretnej sprawie interesu społecznego i słusznego interesu strony.

W tym miejscu należy podkreślić, iż co do zasady słuszne jest stanowisko organu, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, działając jako organ współdziałający i oceniając wniosek o udzielenie zezwolenia na nabycie przez cudzoziemca nieruchomości rolnej, jest uprawniony na podstawie art. 7 kpa do uwzględnienia interesu społecznego poprzez odwołanie się do postanowień ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego. Realizacja ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego następuje poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych, przeciwdziałaniu nadmiernej koncentracji nieruchomości rolnych oraz zapewnieniu prowadzenia działalności rolniczej w gospodarstwach rolnych przez osoby o odpowiednich kwalifikacjach (art. 1 ustawy). Jest też bezsporne, iż z art. 23 Konstytucji RP wynika, iż podstawą ustroju rolnego państwa jest gospodarstwo rodzinne. Zdaniem sądu nie można jednak z tych przepisów wyciągnąć wniosku, iż obowiązuje zasada, zgodnie z którą nie jest możliwe uzyskanie zgody na nabycie nieruchomości rolnej przez cudzoziemca niebędącego rolnikiem indywidualnym, a taki wniosek zdaje się wynikać z konsekwentnego stanowiska Ministerstwa Rolnictwa w niniejszej sprawie.

Skoro zatem nie sposób wywieść z obowiązujących przepisów generalnej zasady zakazu nabycia nieruchomości rolnej przez cudzoziemca niebędącego rolnikiem indywidualnym, to obowiązkiem organu było szczegółowe rozważenie, czy w okolicznościach niniejszej sprawy interes społeczny nie przemawia przeciwko temu nabyciu.

Minister Rolnictwa w zaskarżonym postanowieniu powołał się na interesy rolnictwa, które przemawiają za sprzeciwem, w sytuacji, gdy nieruchomość jest przeznaczona na cele rolne i istnieje zapotrzebowanie na tego rodzaju nieruchomość ze strony gospodarstw rodzinnych. Na poparcie swego stanowiska przywołał negatywną opinię Zarządu [...] Izby Rolniczej w sprawie zamiaru nabycia przez T przedmiotowej nieruchomości rolnej, wyrażoną w piśmie z dnia [...] sierpnia 2008r. Należy jednak zwrócić uwagę, iż opinia ta, wbrew twierdzeniu organu, nie wnosi do sprawy nic nowego, albowiem poza przytoczeniem sformułowania ustawowego o preferowanym nabywcy nieruchomości w osobie rolnika indywidualnego, nie zawiera żadnego uzasadnienia. Nie sposób z jej treści odczytać tezy, tak jak uczynił to Minister Rolnictwa, iż w okręgu działania Izby istnieje zapotrzebowanie na nieruchomości rolne ze strony gospodarstw rodzinnych.

Tak samo gołosłowne i niepowołujące się na żadne konkretne ustalenia są twierdzenia organu, iż jego sprzeciw realizuje obowiązek przeciwdziałania nadmiernej koncentracji nieruchomości rolnych wynikający z ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego. Takie stanowisko można byłoby przyjąć, gdyby Minister choćby wskazał jakiej wielkości gospodarstwa występują na tym obszarze i odniósł to do wielkości gospodarstwa wnioskodawcy. Tego jednak nie uczynił, ponownie ograniczając się do zacytowania przepisu ustawy.

W tej sytuacji przytoczenie w zaskarżonym postanowieniu opinii Burmistrza Gminy D i skwitowanie jej komentarzem, iż opinią tą organ nie jest związany, nie może być uznane za wywiązanie się z obowiązku odniesienia się do tego dokumentu, nałożonego wyrokiem sądu z 7 grudnia 2007r. Minister nie odniósł się - do czego zobowiązał go sąd - do okoliczności wynikających z postanowienia burmistrza, w tym czasu prowadzenia działalności rolniczej przez wnioskodawcę w Polsce, co świadczy o jej stabilizacji, oraz zgodności planowanej inwestycji ze Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy D. Sąd podkreślił, iż wydanie rozstrzygnięcia bez rozważenia realiów konkretnej sprawy, a zwłaszcza stanowiska władz lokalnych najlepiej zorientowanych w potrzebach regionu i rzeczywistej działalności strony, czyni je dowolnym.

Takie stanowisko jest w dalszym ciągu aktualne. Nie należy tego rozumieć, jako obowiązku organu wydania orzeczenia zgodnego ze stanowiskiem władz lokalnych, niemniej jednak dopiero rzetelne rozważenie w oparciu o konkretną sytuację, po wszechstronnym ocenieniu wszelkich jej aspektów, czy nabycie nieruchomości rolnej przez wnioskodawcę nie jest sprzeczne z interesem ogólnym ( interesem rolnictwa), zdefiniowanym zgodnie z przepisami ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, będzie spełnieniem obowiązku wynikającego z art. 7, 77 i 80 kpa oraz art. 153 p.p.s.a.

Sąd nie uznał natomiast za zasadny zarzutu skargi naruszenia przez Ministra art. 1a ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, gdyż

nie można przyjąć, ażeby podstawą materialnoprawną rozstrzygania przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi były przesłanki określone w ww. przepisie. Przepis ten dotyczy bowiem zezwolenia wydawanego przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, a nie sprzeciwu wnoszonego przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, na podstawie art. 1 ust. 1 i 1a ustawy. Należy uznać za trafny pogląd prawny wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 1997 roku w sprawie V SA 2699/96, który zyskał także akceptację doktryny (Orzecznictwo Sądów Polskich nr 3, 1999,poz. 56, z glosą J. Borkowskiego) a mianowicie, że jeżeli przepis prawa materialnego uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska w formie opinii przez inny organ, to opinia ta nie może dotyczyć dowolnych spraw związanych z przedmiotem rozstrzygnięcia, lecz tylko tych aspektów, które wiążą się z zadaniami organu opiniującego. Organ współdziałający przyczynia się do prawidłowego załatwienia sprawy przez inny organ, ale bez wkraczania we właściwość, zadania i kompetencje innego organu. Ponadto niezależnie od tego czy będzie to opinia, czy inna forma współdziałania (uzgodnienie, porozumienie, sprzeciw), to w każdym przypadku mamy do czynienia z dwoma osobno przeprowadzonymi postępowaniami administracyjnymi, a organy administracyjne obowiązane są do przestrzegania swej właściwości w każdym stadium postępowania.

Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 145§ 1 pkt 1 c) p.p.s.a w zw. z art. 153 p.p.s.a oraz art. 7,77 i 80 kpa należało orzec jak w pkt. 1 wyroku. O kosztach postanowiono na podstawie art. 200 ustawy procesowej.