Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 638/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-09-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Asesor Małgorzata Grzelak WSA Protokolant: Natalia Charewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2005r. sprawy ze skargi W. C. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą " T." z siedzibą w L. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] lutego 2005r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego (GITD), po rozpoznaniu odwołania W. C. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "T." z siedzibą w L. (dalej jako skarżący), od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (WITD) z dnia [...] października 2004r. Nr [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] sierpnia 2004r. na drodze krajowej nr [...] w miejscowości K. zatrzymano do kontroli pojazd marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] należący do skarżącego. W trakcie przeprowadzonych czynności kontrolnych, kierowca okazał miesięczną kartę opłat za przejazd po drogach krajowych na autobus powyżej 3,5 tony dmc, seria i numer [...] bez wpisanego numeru rejestracyjnego pojazdu. W tym stanie rzeczy, decyzją z dnia [...] października 2004r. nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, działając na podstawie art. 92 ust.1, art. 92 ust.4, ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. nr 125, poz.1371 z późn. zm.) oraz l.p.1.4.1 załącznika do .w/w ustawy nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 3000 złotych za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, że zgodnie z art. 87 ust.1 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym na przedsiębiorcy ciąży obowiązek wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty, a przedmiotowa karta opłat niewypełniona w całości, zgodnie z § 5 ust. 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz.U. z 2001r., Nr 150, poz.1684 z późn. zm.) nie stanowi wniesienia opłaty.

W odwołaniu od powyższej decyzji W. C. podniósł, że w dniu [...] sierpnia 2004r. w Urzędzie Pocztowym w [...], złożył zamówienie na miesięczną kartę opłat za przejazd po drogach krajowych. W zamówieniu wskazał numer rejestracyjny pojazdu, który był poddany kontroli drogowej, datę rozpoczęcia przewozu, tj. [...] sierpnia 2004r. oraz symbol E. Otrzymał w zamian pokwitowanie zakupu ww. karty. W chwili zakupu był pewny, że pracownik Poczty prawidłowo wypełnił kartę. Skarżący podnosi, że nie miał zamiaru wykorzystywać przedmiotowej karty dla dwóch pozostałych posiadanych przez niego autobusów, albowiem posiadały one ważne karty opłaty. W konkluzji W. C. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji ewentualnie o zmniejszenie nałożonej kary do wysokości określonej w l.p.1.4.4. załącznika do ustawy.

Główny Inspektor Transportu Drogowego, powołaną na wstępie uzasadnienia decyzją z dnia [...] lutego 2005r., działając w oparciu o art. 138 §1 k.p.a., art. 42 ust.1, art.87 ust. 1, art. 92 ust.1 ustawy o transporcie drogowym oraz lp.1.4.1 załącznika do ww. ustawy, a nadto § 4 ust. 1 i 2 i § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz.U. z 2001r., Nr150, poz.1684) utrzymał zaskarżona decyzję w mocy.

W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 42 ust.1 powołanej ustawy za przejazd po drogach krajowych przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy obowiązani są uiszczać opłaty. Uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie karty drogowej, która podlega wypełnieniu zgodnie z przepisami powołanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury, a prawidłowo wypełniona, przed rozpoczęciem przejazdu, karta opłaty stanowi wyłączny dowód potwierdzający uiszczenie tego świadczenia. Przez określenie prawidłowo wypełniona, należy zdaniem organu rozumieć zgodnie z § 5 ww. rozporządzenia, wpisanie we wszystkie pola wymaganych danych. Zdaniem organu, z akt sprawy bezspornie wynika, że okazana do kontroli karta opłaty za przejazd nie była wypełniona w rubryce "numer rejestracyjny", a zatem nie można było uznać, że stanowiła ona dowód wniesienia przedmiotowej opłaty. W tym stanie rzeczy zasadnym było nałożenie na przedsiębiorcę kary pieniężnej w kwocie 3000 złotych, zgodnie z l.p.1.4.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty.

W tym stanie rzeczy, w ocenie GITD, wydana przez organ I instancji decyzja była zgodna z prawem. Odnosząc się do argumentacji zawartej w odwołaniu, organ odwoławczy stwierdził, że od podmiotu prowadzącego profesjonalną działalność gospodarczą wymaga się, aby dołożył maksimum staranności by była ona prowadzona zgodnie z przepisami prawa. Organ zwrócił uwagę, że stosownie do treści art. 87 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym, na przedsiębiorcy ciąży odpowiedzialność za wyposażenie kierowcy we wszystkie niezbędne dokumenty.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W. C. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, ewentualnie o jej zmianę "poprzez uchylenie bądź obniżenie wysokości kary do wysokości adekwatnej do skali naruszenia", a nadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zarzucił kwestionowanemu rozstrzygnięciu naruszenie:

- art. 42 ust.1 ustawy o transporcie drogowym przez błędne przyjęcie, iż skarżący wykonywał transport drogowy bez uiszczenia opłaty za przejazd,

- art. 87 ust.1 powołanej ustawy przez wadliwe przyjęcie, że kierowca podczas kontroli nie posiadał przy sobie dowodu uiszczenia opłaty za przejazd,

- art. 92 ust.1 w/w ustawy poprzez ukaranie skarżącego karą pieniężną w wysokości 3000 zł bez uwzględnienia całokształtu okoliczności sprawy przemawiających na korzyść przedsiębiorcy,

- art. 7 k.p.a poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności przesłuchania funkcjonariusza który przeprowadzał kontrolę drogową.

W motywach skargi powtórzył argumentację wskazaną w odwołaniu od decyzji, wniósł również o przesłuchanie świadków – kierowcy oraz kontrolującego funkcjonariusza ITD.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Ponadto, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 - dalej zwaną p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpatrując sprawę w świetle powyższych kryteriów, stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego. W toku postępowania nie naruszono również przepisów procedury administracyjnej w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji.

Stan faktyczny w rozpatrywanej sprawie jest bezsporny. Podczas kontroli drogowej kierowca okazał miesięczną kartę opłaty drogowej niewypełnioną w rubryce "numer rejestracyjny pojazdu". Okoliczność ta wynika z niekwestionowanego przez stronę protokołu kontroli oraz z treści odwołania od decyzji organu I instancji.

Ustawa o transporcie drogowym w art. 42 ust.1 stanowi, iż za przejazd po drogach krajowych przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy obowiązani są uiszczać opłaty. Maksymalna wysokość opłaty nie może być wyższa niż 800 euro rocznie. Przedsiębiorcy wnoszą opłatę w jednostkach upoważnionych przez ministra właściwego do spraw transportu, (o których mowa w art. 17 ust.2 ustawy), granicznych urzędach celnych, urzędach celnych wewnątrz kraju, stacjach benzynowych (opłaty dobowe, siedmiodniowe i miesięczne) oraz polskich organizacjach drogowych o zasięgu ogólnokrajowym, które zawarły odpowiednie porozumienia w tym zakresie.

W myśl art. 42 ust.7 ustawy o transporcie drogowym minister właściwy do spraw transportu (w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów) został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia: rodzaju i stawek opłaty za przejazd po drogach krajowych (zgodnie z zasadami określonymi w ust. 2), wzorów dokumentów potwierdzających uiszczenie tej opłaty oraz trybu wnoszenia i sposobu rozliczania opłaty w przypadku niewykorzystania w całości lub w części dokumentu potwierdzającego jej wniesienie za okres półroczny lub roczny z przyczyn niezależnych od przedsiębiorcy.

Na podstawie wskazanej delegacji ustawowej, Minister Infrastruktury 14 grudnia 2001r wydał rozporządzenie w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz.U. z 2001r., Nr150, poz.1684 ze zm.).

Przepis § 5 ust 3 powołanego rozporządzenia stanowi, że kartę opłaty należy wypełnić przed rozpoczęciem przejazdu przez wpisanie w odpowiednim miejscu m.in. numeru rejestracyjnego pojazdu, dat i godzin określających termin ważności karty. Termin ważności karty musi być wpisany tak, aby wszystkie oznaczone pola karty były wypełnione (§ 5 ust. 4). Według § 5 ust. 6 karta niewypełniona lub wypełniona w sposób innych niż wskazany w rozporządzeniu, a także zawierająca poprawki nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty.

Przepis § 5 ust. 6 cytowanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury w świetle, którego karta wypełniona inaczej niż w sposób wyżej wskazany, nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty, co uzasadnia nałożenia kary pieniężnej z tytułu niewniesienia opłaty, stracił aktualność z dniem 28 września 2003r., kiedy to weszła w życie ustawa z dnia 23 lipca 2003r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 149, poz.1452). Ustawa ta, w odniesieniu do powołanego rozporządzenia mająca wyższą moc w hierarchii źródeł prawa, wprowadziła do ustawy katalog kar pieniężnych w formie załącznika do ustawy.

Z zestawienia zmienionych przepisów ustawy o transporcie drogowym i niezmienionych przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 14 grudnia 2001r. wynika, że obecnie ustawodawca przewiduje sytuacje, gdy uznaje, że oplata jest uiszczona na podstawie dokumentu, jakim jest karta nieprawidłowo wypełniona. Ustawodawca nie daje definicji nieprawidłowego wypełnienia karty ani nie wskazuje, jakie sytuacje są nieprawidłowym wypełnieniem karty, a jakie są jej niewypełnieniem, tj. nieuiszczeniem opłaty. Powyższą kwestię, na potrzeby penalizowania tego stanu rzeczy, pozostawia do oceny orzecznictwa administracyjnego i sądowego.

Zdaniem Sądu, przy ocenie czy karta jest nieprawidłowo wypełniona czy też jest niewypełniona należy kierować się wskazówką, że celem przepisów jest pobranie opłaty drogowej za każdy przejazd. Jeżeli więc karta jest wypełniona nieprawidłowo, ale "skasowana" dla uiszczenia opłaty za konkretny przejazd, tzn. wypełniona w sposób uniemożliwiający jej powtórne użycie (dla innego pojazdu, w innym dniu itp), uchybienie należy traktować łagodniej i karać według uregulowań l.p.1.4.4. załącznika do ustawy o transporcie drogowym. Innymi słowy, akcent należy tutaj położyć na charakter i zakres odstępstw od wymaganego sposobu wypełnienia karty drogowej z punktu widzenia możliwości obejścia przepisu art. 42 ustawy o transporcie drogowym.

Przechodząc na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że brak wypełnienia karty opłaty drogowej w polu "numer rejestracyjny pojazdu", zakwalifikować należało jako niewypełnienie tej karty, gdyż nie można ustalić czy przedmiotem wniesionej opłaty był transport stanowiący przedmiot kontroli. Nie ma przy tym znaczenia okoliczność podnoszona przez skarżącego, że w dniu kontroli inne posiadane przez niego autobusy posiadały ważne karty opłat oraz argumentacja, że okazanej karty nie byłby w stanie wykorzystać dla innego pojazdu. Istotnie w wypadku kart długoterminowych (w tym miesięcznych) obowiązek wypełnienia karty ciąży na wystawcy dokumentu. Jednak okoliczność ta nie zwalnia strony – profesjonalnego uczestnika obrotu gospodarczego – od weryfikacji prawidłowości wypełnienia tej karty. Ponieważ na przedsiębiorcy, zgodnie z dyspozycją art. 87 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym, ciąży obowiązek wyposażenia kierowcy w ten dokument, winien on sprawdzić przy zakupie, że karta wypełniona jest prawidłowo. W przeciwnym razie negatywne konsekwencje nieprawidłowości przy wypełnieniu karty ponosi wyłącznie podmiot zobowiązany do uiszczenia opłaty, albowiem on jest adresatem przepisów o opłatach drogowych. Organ kontrolny nie był upoważniony do dociekania przyczyn niewłaściwego wypełnienia karty przez jednostkę wydającą kartę. W razie stwierdzenia przez skarżącego mankamentów w wydanej karcie, mógł on żądać od jednostki wydającej kartę jej uzupełnienia lub wymiany. Ostatecznie mógł wykupić nową kartę, a źle wypełnioną zwrócić żądając zwrotu pieniędzy. Z powyższych względów, żądanie strony zakwalifikowania ujawnionego stanu faktycznego jako wykonywania przewozów z nieprawidłowo wypełnioną kartą opłaty (l.p.p.1.4.4.), skutkującego nałożeniem kary w wysokości 500 złotych nie znajduje uzasadnienia.

W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu, zarówno zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (WITD) z dnia [...] października 2004r są zgodne z prawem materialnym.

Wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia stosownej opłaty za przejazd jest przejawem tzw. deliktu administracyjnego, dla bytu którego nie jest konieczna wina po stronie sprawcy. Dla penalizowania takiego zachowania jest stwierdzenie faktu nieuiszczenia opłaty, zaś taki stan rzeczy w odniesieniu do skarżącego został stwierdzony. Organ nie mógł nałożyć na skarżącego kary w innej wysokości niż wynikająca z załącznika do ustawy.

Wniosek strony o obniżenie kary nie mógł zostać uwzględniony przez Sąd, albowiem, jak wskazano wyżej, zadaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest jedynie kontrola zaskarżonego rozstrzygnięcia pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.

Organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o rozłożenie należności na raty, ich umorzenie lub odroczenie jest organ, który wydawał decyzję w I instancji

Należy podzielić zarzut skarżącego, że organ nie odniósł się do wniosku o przesłuchanie świadka, tj. kierowcy kontrolowanego pojazdu, o co strona wnosiła w odwołaniu od decyzji. Jest to niewątpliwie uchybienie przepisom procedury administracyjnej. Jednakże, wobec ustalonego w sprawie stanu faktycznego, stwierdzone uchybienie nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy, a zatem nie stanowi podstawy do uchylenia decyzji na podstawie art. 145 §1 pkt1 lit. c) p.p.s.a.

W myśl art. 106 §3 p.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przeprowadzenie jakichkolwiek innych dowodów poza dowodami z dokumentów jest niedopuszczalne. W tym stanie rzeczy, Sąd oddalił wniosek dowodowy skarżącego o przesłuchanie świadków oraz skarżącego.

Mając na uwadze powyższe rozważania, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.