Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2780/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-03-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 82 ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 291
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Asesor WSA Michał Sułkowski (spr.), Protokolant referent Joanna Mazur po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2022 r. sprawy ze skargi R.C. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania emerytury specjalnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

R. C. w piśmie z 29 lipca 2020 r. zwrócił się do Prezesa Rady Ministrów o przyznanie emerytury na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Skarżący stwierdził, że świadczenie, o które wnosi chociażby w najniższej wysokości mogłoby posłużyć na kontynuowanie stałego i systematycznego leczenia. Wskazał, że jest artystą i tworzy obrazy od początku lat siedemdziesiątych "z przeznaczeniem dla Naszego Państwa", które chce przekazać "za pośrednictwem Pana Premiera".

Prezes Rady Ministrów w piśmie z 27 sierpnia 2020 r. zwrócił się do R. C. o uzupełnienie wniosku poprzez szczegółowe przedstawienie i udokumentowanie okoliczności uzasadniających uznanie jego sytuacji za szczególną, tj. jego wybitnych zasług w jakiejś dziedzinie aktywności lub zdarzeń losowych o charakterze nadzwyczajnym, które spowodowały, że znajduje się w obecnej sytuacji bytowej.

W odpowiedzi, w piśmie z 17 września 2020 r. skarżący przedstawił trzy grupy okoliczności, które w jego ocenie świadczą o tym, że sytuacja, w jakiej się znajduje, jest sytuacją szczególną uzasadniającą przyznanie wnioskowanego świadczenia.

Do pierwszej grupy zaliczył osiągnięcia w dziedzinie artystycznej, wywodząc, że od 1970 r. prowadzi działalność artystyczną, z zamiarem przekazania całości swojej twórczości Państwu Polskiemu. Stwierdził, że owocem jego pracy jest pokaźna kolekcja, a wielu znawców sztuki określa jego styl jako "między Wyspiańskim a Mehofferem". Wskazał, że w 2011 r. czternaście obrazów przekazał Muzeum Narodowemu w [...] za pośrednictwem polskiego ambasadora w [...], trzy obrazy podarował na aukcje Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy w [...], a dwa do Parlamentu Europejskiego. Dodał, że posiada do przekazania również obszerną twórczość literacką.

Do drugiej grupy skarżący zaliczył "okoliczności zdrowotne", które spowodowały, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Stwierdził, że na skutek licznych schorzeń stał się osobą niepełnosprawną i jest w trakcie stałego leczenia u kilku lekarzy specjalistów. Zaznaczył, że przebyte choroby spowodowały, iż nie był w stanie wypracować okresu niezbędnego do przyznania renty lub emerytury. Nadmienił, że także jego żona kontynuuje leczenie, na stałe przyjmując leki. Wskazał, że żona pobiera emeryturę w najniższej wysokości. Dołączył do pisma kopię orzeczenia Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z [...] listopada 2018 r., którym zaliczono go do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe. Stwierdził, że pozbawiono go zasiłku stałego, w związku z czym nie może z żoną wykupować niezbędnych leków, a także nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego. Opisał podjęte próby rozwiązania kwestii niemożności płacenia podwyższonej opłaty za wywóz nieczystości.

Trzecią grupę okoliczności skarżący określił jako okoliczności losowe, wywodząc, że od 1988 r. władze [...] utrzymują jego i jego żonę "w stratach i stagnacji". Podniósł, że wiele spraw administracyjnych i sądowych rozpatrywanych jest na ich niekorzyść, pomimo, że – jak stwierdził - "racja leży po naszej stornie".

W piśmie z 6 października 2020 r. organ zwrócił się do skarżącego o przedstawienie dodatkowych dokumentów dotyczących jego indywidualnych dokonań, ujawnienia sytuacji rodzinnej, nadesłania oświadczenia o miesięcznych dochodach oraz kosztorysu stałych miesięcznych wydatków.

W piśmie z 21 października 2020 r. skarżący ponownie przedstawił okoliczności opisane w piśmie z 17 września 2020 r.

W piśmie z 10 listopada 2020 r. Prezes Rady Ministrów ponownie zwrócił się do skarżącego o przedstawienie dodatkowych dokumentów dotyczących jego indywidualnych dokonań, ujawnienia sytuacji rodzinnej, nadesłania oświadczenia o miesięcznych dochodach oraz kosztorysu stałych miesięcznych wydatków.

W odpowiedzi, w piśmie z 27 listopada 2020 r. R. C. poza okolicznościami wymienionymi w piśmie z 17 września 2020 r. wskazał na wykonanie obrazów dla potrzeb kościoła i parafian, za co był nagradzany, wykonanie tablicy z podaniem i wygrawerowaniem tekstu, przekazanie kilku obrazów na rzecz muzeum [...] w [...], wykonanie obrazu reklamującego [...]. Jako najważniejszą okoliczność wskazał podjętą przez siebie decyzję o przekazaniu całej kolekcji obrazów Państwu Polskiemu nieodpłatnie. R. C. stwierdził także, że nie posiada decyzji Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców działającej przy Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego o uznaniu jego aktywności za twórczą, ponieważ nie widział, że taka istnieje. Do rzeczonego pisma skarżący dołączył wykazy i zdjęcia mające potwierdzać wymienione okoliczności, a także dokumenty potwierdzające jego sytuację rodzinną i materialną.

Prezes Rady Ministrów decyzją z [...] grudnia 2020 r. nr [...] odmówił R. C. przyznania świadczenia specjalnego określonego w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

R. C., nie zgadzając się z decyzją z [...] grudnia 2020 r., w piśmie z 8 stycznia 2021 r. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wywiódł, że nie z własnej woli, a z powodu licznych schorzeń i niepełnosprawności nie mógł wypracować emerytury. Ponownie opisał swoją sytuację materialną i rodzinną wskazując, że środki ze świadczenia specjalnego przeznaczy na kontynuowanie leczenia i zakup niezbędnych leków. Skonstatował, że jako osoba chora i niepełnosprawna oraz niezdolna do pracy i w podeszłym wieku został pozbawiony stałych środków na zakup drogich leków niezbędnych do kontynuowania stałego leczenia. Podniósł, że środków na leczenie nie otrzymuje ze świadczeń z pomocy społecznej, wskazując, że przeszedł pełną drogę odwoławczą zakończoną dwoma wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. R. C. ponownie opisał też przedstawiane w toku postępowania okoliczności mające wskazywać na jego zasługi dla Państwa Polskiego w dziedzinie artystycznej.

Prezes Rady Ministrów decyzją z [...] maja 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2020 r.

Organ stwierdził, że świadczenie specjalne może być przyznane osobie legitymującej się wybitnymi, niepowtarzalnymi zasługami i osiągnięciami w jakiejś dziedzinie aktywności, np. na niwie zawodowej, społecznej, artystycznej, sportowej czy też politycznej oraz w przypadku zaistnienia nadzwyczajnych zdarzeń losowych. Prezes Rady Ministrów zauważył ponadto, że przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczeń specjalnych sytuacja bytowa wnioskodawców brana jest pod uwagę, jednak nie stanowi ona jedynego kryterium.

Następnie organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie i argumentację przedstawianą w pismach R. C. Zauważył, że skarżący powołał się na swoją "twórczość malarską", prowadzoną od 1970 r. Organ przywołał w tym zakresie argumentację przedstawianą przez skarżącego. Następnie opisał podnoszone przez stronę okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej i finansowej. Zaznaczył, że skarżący posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydane na stałe. Wskazał, że Prezydent Miasta [...] decyzją z [...] grudnia 2018 r. przyznał skarżącemu zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 215,84 zł bezterminowo. Nadmienił, że decyzją z [...] lipca 2019 r. została umorzona B. C. zaległość z tytułu podatku od nieruchomości w kwocie 93 zł. Prezes Rady Ministrów stwierdził też, że zaświadczenie lekarskie R. C. potwierdza, iż wymaga on stałego leczenia i stosowania leków, natomiast B. C. jest pod opieką kardiologa w związku z chorobą niedokrwienną serca z nadciśnieniem tętniczym. Następnie organ odwołał się do dołączonej do akt sprawy informacji Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...] Centrum Pracy Socjalnej, w której opisano sytuację rodzinną i dochodową skarżącego i jego żony.

Jak dalej wywiódł organ, w celu uzyskania informacji o działalności twórczej R. C., Biuro Prezesa Rady Ministrów wystąpiło do Ministerstwa Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu. Z odpowiedzi Biura Ministra Kultury Dziedzictwa Narodowego i Sportu wynika, że dorobek twórczy wnioskodawcy nie jest znany. Prace wnioskodawcy nie znajdują się w Muzeum Narodowym w [...], a [...] Galeria Sztuki, posiadająca bogaty zbiór dokumentacji działalności współczesnych polskich artystów, nie posiada informacji świadczących o działalności twórczej R. C.

Mając powyższe na uwadze, Prezes Rady Ministrów stwierdził, że zgromadzone w sprawie dokumenty nie dowodzą istnienia szczególnego przypadku. Zaznaczył, że uprawnienie do przyznania przedmiotowego świadczenia zostało, co do zasady, oparte na założeniu wyróżniania za szczególne zasługi osób, którym świadczenie takie jest przyznawane oraz chęci szczególnego ich uhonorowania. Odwołując się do orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego organ wywiódł, że szczególnie uzasadniony przypadek powinien się wiązać nie tylko z ekstremalnie nawet trudną sytuacją bytową, lecz także ze szczególnymi właściwościami osoby ubiegającej się o przyznanie tego świadczenia, wskazującymi na wyjątkowość danego przypadku w aspekcie społecznym. Chodzić tu może o posiadanie przez wnioskodawcę pewnych cech wyróżniających, jak wybitne osiągnięcia na niwie zawodowej, artystycznej i sportowej, czy społecznej, świadczące o zasługach danej osoby wobec społeczeństwa.

Mając powyższe na uwadze, Prezes Rady Ministrów stwierdził, że R. C. na etapie wyjaśniania stanu faktycznego i gromadzenia materiału dowodowego przede wszystkim powołał się na brak prawa do renty, trudną sytuację finansową i zdrowotną oraz swoją działalność twórczą (malowanie obrazów). W ocenie organu, okoliczności te nie stanowią o wyjątkowości i niepowtarzalności na gruncie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Organ podkreślił, że musi się kierować obiektywnymi kryteriami oceny, a takie nie dają podstaw do przyjęcia, że aktywność R. C. nosi znamiona działalności wybitnej i wyjątkowej w rozumieniu art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Jak stwierdził Prezes Rady Ministrów, działalność skarżacego nie jest powszechnie znana, nie ma charakteru spektakularnego i nie funkcjonuje ona jako zjawisko wyjątkowe dla polskiej kultury. Wnioskodawca nie przedstawił wybitnych, szczególnych osiągnięć, np. w postaci prestiżowych nagród, czy spektakularnych wystaw na terenie kraju i poza nim. Nie przedstawił on również decyzji o uznaniu jego działalności za artystyczną i ustaleniu daty jej rozpoczęcia. Prezes Rady Ministrów zaznaczył, że nie kwestionuje zaangażowania z jakim wnioskodawca wykonuje swoje obrazy, ani okresu ich tworzenia, jednakże okoliczności te są niewystarczające do przyznania emerytury specjalnej.

Odnosząc się do wystąpienia szczególnego zdarzenia losowego, czyli takiego, które można uznać za nadzwyczajne, tzn. posiadające element wyjątkowości w skali kraju, organ stwierdził z kolei, że z akt sprawy nie wynika, aby przesłanka ta została spełniona. Prezes Rady Ministrów podkreślił, że świadczenia specjalne nie są świadczeniami zastępczymi, np. w przypadku odmowy przyznania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Skonstatował, że wiek, stan zdrowia i brak prawa do renty nie stanowią szczególnie uzasadnionego przypadku, o którym mowa w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wskazał, że dla osób, które znajdują się w trudnej sytuacji materialnej oraz zdrowotnej przewidziana jest pomoc państwa w formie zasiłku stałego o ile zostaną spełnione określone przepisami prawa przesłanki.

Podsumowując, Prezes Rady Ministrów stwierdził, że przywołany w postępowaniu trud tworzenia, wiek, problemy zdrowotne i brak prawa do renty, niekorzystne wyroki sądowe, bez wykazania przesłanek uzasadniających uznanie sytuacji wnioskodawcy za szczególną w rozumieniu powołanego przepisu, nie daje podstaw do przyznania emerytury specjalnej. W ocenie organu, wykazane w toku postępowania okoliczności wraz ze zgromadzonym materiałem dowodowym nie wypełniają celu ustanowienia art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a tym samym nie dają podstaw do przyznania R. C. emerytury specjalnej.

R. C. zaskarżył decyzję Prezesa Rady Ministrów z [...] maja 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zarzucił:

I. niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i prawnych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a także

II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:

1) wadliwe przyjęcie, że wykazane w toku postępowania okoliczności wraz z zgromadzonym materiałem dowodowym nie dają podstaw do przyznania emerytury specjalnej;

2) wadliwe przyjęcie, że w życiu skarżącego nie wystąpiły szczególne zdarzenia losowe posiadające elementy wyjątkowości;

3) wadliwe przyjęcie, że twórczość artystyczna, jaką skarżący systematycznie prowadzi od 1970 r. (50 lat) przy całkowitym własnym finansowaniu na rzecz przekazania całej twórczości dla Państwa Polskiego – jest niewystarczająca;

4) nieuwzględnienie sytuacji życiowej i bytowej skarżącego w rozumieniu art. 68 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej;

5) nieuwzględnienie faktów, że skarżący legitymuje się zasługami i osiągnięciami w dziedzinie artystycznej w sposób nieprzerwany od 1970 r. do obecnej chwili przy wystąpieniu drugiego kryterium nadzwyczajnego zdarzenia losowego, co spełnia warunki przyznania emerytury specjalnej.

Prezes Rady Ministrów wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w odpowiedzi na skargę stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Skarżący w piśmie z 12 września 2021 r. jako niezasadne i krzywdzące ocenił stanowisko organu zawarte w odpowiedzi na skargę.

W piśmie z 2 marca 2022 r. skarżący poinformował, że nie będzie mógł wziąć udziału w rozprawie, a także wniósł oddelegowanie pracownika Sądu w celu naocznego sprawdzenia kolekcji jego dzieł oraz o "powołanie na rozprawę" Rzecznika Praw Obywatelskich i pełnomocnika Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, który będzie go reprezentował. Skarżący wskazał, że zarówno do Rzecznika Praw Obywatelskich, jak i do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej wysłał pisma pozwalające na szczegółowe zapoznanie się z okolicznościami sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezesa Rady Ministrów z [...] grudnia 2020 r. stanowił art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 291 ze zm. – stan prawny na dzień wydania zaskarżonej decyzji). Zgodnie z nim, Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie.

Rozstrzygnięcie podejmowane na podstawie powołanego przepisu ma charakter uznaniowy. Kontrola sądowoadministracyjna obejmuje w tym przypadku ustalenie, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem z zachowaniem procedury administracyjnej, a zwłaszcza ze szczegółowym ustaleniem stanu faktycznego. W postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji w przedmiocie emerytury lub renty specjalnej, Prezes Rady Ministrów musi bowiem kierować się, określonymi w K.p.a., ogólnymi zasadami postępowania oraz przepisami określającymi jego obowiązki w postępowaniu dowodowym. Stosownie do treści art. 7 K.p.a. w toku postępowania powinnością organu jest zatem stanie na straży praworządności i podejmowanie z urzędu lub na wniosek stron wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Przepis art. 77 § 1 K.p.a. obliguje zaś do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Zebrane przez organ administracji dowody podlegają ocenie zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, która nakazuje jako dowód dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 zd. 1 K.p.a.) oraz ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.).

Ocena rozstrzygnięcia Prezesa Rady Ministrów pod kątem kryteriów słuszności i celowości pozostaje natomiast poza kontrola sądu administracyjnego.

Jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 17 października 2006 r. sygn. akt P 38/05 (OTK-A z 2006 r. nr 9 poz. 123), celem ustanowienia emerytury lub renty przyznawanej przez Prezesa Rady Ministrów jest uhonorowanie i zapewnienie godziwych warunków bytowych osobom, które mają wybitne indywidualne, także w znaczeniu "niepowtarzalne", zasługi i osiągnięcia w określonej dziedzinie aktywności. Trybunał zaznaczył przy tym, że z uwagi na różnorodność, wyjątkowość, a często nieporównywalność tego typu zasług użycie przez ustawodawcę zwrotu niedookreślonego "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" jest w pełni uzasadnione.

Trybunał odwołał się w uzasadnieniu powołanego wyroku także do ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych, w którym "szczególnie uzasadniony przypadek" konsekwentnie łączy się z wybitnymi zasługami na niwie zawodowej, artystycznej, społecznej czy też politycznej, a ponadto ze zdarzeniami losowymi. Brana jest oczywiście pod uwagę sytuacja bytowa, jednakże nie może być ona jedyną przesłanką przyznania świadczenia (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 14 czerwca 2021 r. sygn. akt III OSK 3600/21, z 9 maja 2017 r. sygn. akt I OSK 2052/16, z 21 października 2015 r. sygn. akt I OSK 869/15, z 23 maja 2013 r. sygn. akt I OSK 3110/12, z 28 listopada 2012 r. sygn. akt I OSK 2282/12 – niepublikowane; dostępne: https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy bowiem zaznaczyć, że świadczenie przyznawane przez Prezesa Rady Ministrów na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie zostało przewidziane dla sytuacji, w których osoby starsze lub też całkowicie niezdolne do pracy, a zarazem niespełniające warunków do uzyskania świadczeń przewidzianych w ustawie emerytalnej, nie są w stanie podjąć pracy (lub innej działalności zarobkowej) i pozostają w ciężkim położeniu materialnym. Dla tego typu przypadków przewidziana jest instytucja emerytury lub renty wyjątkowej, o której mowa w art. 83 ust. 1 powoływanej ustawy, a ponadto świadczenia o charakterze socjalnym.

Sąd, podobnie jak organ administracji, musi kierować się jedynie obiektywnymi kryteriami oceny, czy działalność zawodowa, społeczna, polityczna, bądź artystyczna osoby wnioskującej o przyznanie świadczenia specjalnego, może być uznana za wybitną i niepowtarzalną. Takie obiektywne kryteria w zestawieniu z dowodami zgromadzonymi w toku postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją z [...] maja 2021 r. nie dają natomiast podstaw do stwierdzania, że Prezes Rady Ministrów nie wyjaśnił w sposób wyczerpujący stanu faktycznego sprawy w zakresie oceny dorobku artystycznego R. C., bądź że ocena zgromadzonych dowodów w tym zakresie nosi znamiona dowolności.

Otóż, w toku postępowania organ zwrócił się do Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu (pismo z 1 kwietnia 2021 r. – karta 142 akt sprawy) o informację o dorobku twórczym R. C. Z odpowiedzi udzielonej przez Biuro Ministra Kultury Dziedzictwa Narodowego i Sportu (pismo z 26 kwietnia 2021 r. – karta 146 akt sprawy) wynika, że twórczość skarżącego nie jest znana. Jego prace nie znajdują się w Muzeum Narodowym w [...]. Także [...] Galeria Sztuki, która posiada bogaty zbiór dokumentacji dotyczącej działalności współczesnych polskich artystów, nie posiada informacji o działalności twórczej R. C. Również powszechnie dostępne źródła internetowe nie potwierdzają takiej działalności.

Skarżący nie legitymuje się też prestiżowymi nagrodami za twórczość, udziałem w spektakularnych wystawach, ani decyzją Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twórców o uznaniu jego działalności za artystyczną.

Nie mieści się natomiast w granicach postępowania wyjaśniającego w sprawie przyznania emerytury specjalnej ustalenie, dlaczego obrazy, które skarżący miał przekazać ambasadorowi Rzeczypospolitej Polskiej w [...] nie zostały następnie oddane Muzeum Narodowemu w [...]. Poza granice kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie wykracza także wyrażane przez skarżącego oczekiwane osobistego odbioru jego prac, bądź ich oceny, przez Prezesa Rady Ministrów. Również Sąd (pracownik sądu) nie jest uprawniony do "sprawdzenia" kolekcji prac skarżącego i jej znaczenia. W świetle art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej powoływana jako P.p.s.a.), sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W przedmiotowej sprawie Sąd nie stwierdził podstaw do przeprowadzenia takich dowodów.

W świetle powyższego, ocenie Prezesa Rady Ministrów, zgodnie z którą działalność R. C. nie nosi znamion wybitnej i wyjątkowej, nie można zarzucić dowolności.

Sąd podkreśla, że podobnie jak Prezes Rady Ministrów, nie kwestionuje zaangażowania skarżącego w pracę twórczą, włożonego w nią trudu, zainwestowanych środków i poświęconego czasu, ani nie podważa pobudek, jakimi kierował się R. C. podejmując decyzję o przeznaczeniu swoich prac. Okoliczności te nie są jednak, jak trafnie stwierdził organ administracji, wystarczające do stwierdzenia niepowtarzalnych zasług skarżącego wobec społeczeństwa. Prawidłowo przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe, nie dało bowiem podstaw do uznania działalności skarżącego za wybitną i wyjątkową w skali kraju.

Jak już natomiast zauważono, sytuacja materialna i rodzinna, czy stan zdrowia nie są same w sobie równoznaczne z zaistnieniem w życiu skarżącego szczególnego zdarzenia losowego, które mogłoby stanowić podstawę do przyznania wnioskowanego świadczenia. Prezes Rady Ministrów w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (strony 2 i 3 decyzji) szczegółowo opisał sytuację rodzinną, zdrowotną i dochodową R. C., dochodząc jednak do uprawnionego wniosku, że takie okoliczności, jak wiek, stan zdrowia, czy niewystarczające środki utrzymania nie stanowią podstawy do uznania, że zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Tym bardziej nie może świadczyć o zaistnieniu takiego przypadku przeświadczenie skarżącego, że z winy władz miasta [...], czy sądów rozpatrujących jego sprawy, pozostaje w stratach i stagnacji, bo chociaż racja leżała po stronie jego i jego żony, sprawy były rozstrzygane na ich niekorzyść.

Prezes Rady Ministrów właściwie zatem ustalił okoliczności faktyczne w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a podjęte rozstrzygnięcie nie wykracza poza dopuszczalne granice tzw. uznania administracyjnego.

Odnosząc się do zawartego w skardze wniosku o uznanie za stronę postępowania Prezesa Rady Ministrów oraz zawartego w piśmie z 2 marca 2022 r. żądania "powołania na rozprawę" Rzecznika Praw Obywatelskich i pełnomocnika Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, należy wyjaśnić, że stosownie do treści art. 32 P.p.s.a., w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, jest przedmiotem skargi. Stronami postępowania zakończonego niniejszym wyrokiem są wyłącznie skarżący (R. C.) i organ (Prezes Rady Ministrów). Na podstawie art. 8 § 1 P.p.s.a., Rzecznik Praw Obywatelskich może wziąć udział w toczącym się postępowaniu, a także wnieść skargę, skargę kasacyjną, zażalenie oraz skargę o wznowienie postępowania, jeżeli według jego oceny wymagają tego ochrona praworządności lub praw człowieka i obywatela. Rzecznik Praw Obywatelskich nie zgłosił udziału w przedmiotowej sprawie. Przepisy P.p.s.a. nie przewidują natomiast udziału w postępowaniu przedstawiciela Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, jako reprezentanta skarżącego.

Reasumując, kontrola zaskarżonej decyzji Prezesa Rady Ministrów z [...] maja 2021 r. nie dała podstaw do stwierdzenia, że została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania lub przepisów prawa materialnego. Brak jest podstaw do uznania, że w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji nie wyjaśniono wszystkich kwestii mających wpływ na rozstrzygnięcie o wniosku o przyznanie emerytury specjalnej. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada prawu.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.