Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 483/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-09-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Administracyjne postępowanie
Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1 § 1 i 2, art. 3 § 2, art. 134 § 1, art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200, art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 11, art. 12, art. 77 § 1, art. 80, art. 81a § 1, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 83, art. 88 ust. 1 pkt 2 i ust. 2
journal: Dz.U. 2020 poz 55
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.
article: § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2018 poz 265
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości  z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
article: art. 15 zzs(4) ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 września 2021 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie bez zezwolenia drzew 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego D. S. kwotę [...]zł ( [...] złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania .


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze ( dalej też jako: SKO, organ) decyzja z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm. dalej też jako: k.p.a.) oraz art. 88 ust. 1 pkt 1 i 2 i 88 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 55 dalej też jako u.o.p. : ) utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] ( dalej jako: organ I instancji, Starosta ) z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia D. S. ( dalej też jako : skarżący ) administracyjnej kary pieniężnej w wysokości [...] zł za usunięcie bez zezwolenia 2 szt. drzew gat. w. , rosnących na działce nr [...] w O. bedącej własnością Gminy G., a także w sprawie zobowiązania strony do uiszczenia kary w terminie 14 dni od dnia ustatecznienia się decyzji.

Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym.

Starosta W. w dniu [...] października wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez zezwolenia dwóch drzew

Na wniosek B. G. z dnia [...] września 2017r. Starosta W. prowadził postępowanie administracyjne w sprawie wydania zezwolenia na usunięcie 4 szt. drzew gatunku [...] z działki oznaczonej geodezyjnie nr [...], obręb geodezyjny G. , gm. G., będącej własnością Gminy G., z powodu zanieczyszczenia liśćmi zbiornika wodnego. W toku prowadzonego postępowania, podczas wizji lokalnej ( dokonanej przy udziale przedstawiciela wnioskodawcy) stwierdzono brak 2 sztuk gatunku w. spośród 4 będących przedmiotem prowadzonego postępowania tj: w. o obwodach pni [...] cm oraz [...] cm mierzonych na wysokości [...] cm. W wyniku analizy zebranych w sprawie dowodów Starosta nie podzielił zdania wnioskodawcy i nie uznał zanieczyszczenia wody liśćmi drzew za wystarczający argument aby udzielić zezwolenia na usunięcie drzew o obwodzie pni [...] cm, [...] cm ( które pozostały z 4 wnioskowanych do usunięcia w. ) rosnących przy zbiorniku wodnym i w dniu [...] października 2017r., wydał decyzję odmawiającą wydania zezwolenia na usunięcie pozostałych dwóch drzew.

W związku ze stwierdzeniem usunięcia z działki [...] w G. bez zezwolenia 2 szt. drzew gatunku w. o wymiarach [...] cm oraz [...] cm uwzględniając art. 88 ustawy o ochronie przyrody Starosta W. w dniu [...] października 2017r. wszczął postępowanie w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie przedmiotowych drzew bez zezwolenia.

Starosta W. wydał decyzję wymierzającą administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzew Panu M. B. , prowadzącemu działalność pod nazwą Gospodarstwo Rolno-Szkółkarskie M. B. ul. [...], [...]. Przesłankę do wydania takiego orzeczenia stanowił § 10 pkt 2 umowy zawartej pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy G. a Wykonawcą robót na działce [...] w G. (M. B.) na realizację zadania pn. Czyszczenie stawu, zagospodarowanie terenu wokół - wieś G., który stanowił, iż "Wykonawca będzie w pełni odpowiedzialny za działania lub uchybienia każdego Podwykonawcy, w tym ich przedstawicieli lub pracowników, tak jakby były to działania lub uchybienia Wykonawcy." Od przedmiotowej decyzji skutecznie odwołał się M. B.. Po ponownej analizie sprawy decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję Starosty [...] w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W wyniku ponownej analizy sprawy Starosta ponownie przeprowadził postępowanie wyjaśniające w wyniku którego zgromadzono następującą dokumentację w postaci: zgłoszenia szkody z dnia 17 października 2017r. B. G. do Komendy Powiatowej Policji w Wągrowcu oraz stanowisko B. G. zawarte w piśmie z dnia 20 października 2017r. gdzie Burmistrz informuje, iż nie miał wiedzy o dokonanej wycince drzew. W piśmie poinformowano, iż przy okazji prowadzonych prac polegających na czyszczeniu stawu, stwierdzono konieczność usunięcia drzew będących przyczyną zanieczyszczenia zbiornika wodnego.

W związku z tym Burmistrz Miasta i Gmina G. w dniu [...] września 2017r. wystąpił do Starosty [...] z wnioskiem o wydanie zezwolenia na usunięcie 4 sztuk drzew. Po przeprowadzonych oględzinach z przedstawicielem starostwa i stwierdzeniu braku 2 drzew, Burmistrz podjął działania wyjaśniające jak doszło do usunięcia drzew i na czyje zlecenie. W dniu [...] października 2017r. odbyło się spotkanie Burmistrza z właścicielem firmy, której zlecono oczyszczanie stawu - M. B., sołtysem wsi G. - A. B. oraz pracownikiem Urzędu Miasta i Gminy G. - K. W.. Z ustaleń Burmistrza wynikało, że sołtys wydał polecenie pracownikom dokonującym czyszczenia stawu aby usunęli drzewa. Burmistrz w imieniu Miasta i Gminy G. poinformował, że nikt z osób reprezentujących Gminę ani pracowników urzędu nie wyraził zgody ani nie wydał polecenia usunięcia ww. drzew. Z pisma wynikało również, że czyszczeniem stawu zajmował się podwykonawca M. B. - T. W..

Na okoliczność prowadzonego postępowania przesłuchano świadków pracownicy Urzędu Miasta i Gminy G. M. B. i K. W. w toku przesłuchania oświadczyli, że drzewa były usunięte bez ich zgody. Natomiast przesłuchiwany w charakterze świadka sołtys wsi G. A. B. oświadczył, że z uwagi na uszkodzenie drzew koparką w czasie wykonywania prac czyszczenia stawu, polecił firmie wykonującej prace na gruncie przy czyszczeniu stawu usunięcie uszkodzonych 2 drzew ([...] o obwodzie pni [...] cm i [...] cm). Sołtys wyjaśniał, że jedno drzewo (obwód [...] cm) było w złym stanie zdrowotnym. Wykonawca robót - M. B., podczas przesłuchania wyjaśnił, że roboty na działce [...] w G. wykonywał na podstawie umowy zawartej z Miastem i Gminą G.. Oświadczył, że podwykonawcą prac była firma A. (a nie T. W. - co wskazał na spotkaniu z Burmistrzem Miasta i Gminy G. w dniu [...] października 2017r.). M. B. nie był obecny przy usuwaniu drzew, dowiedział się o tym od pracownika Urzędu Miasta i Gminy G.. Po rozmowie z podwykonawcą ustalił, że drzewo o obwodzie [...] cm zostało usunięte na zlecenie sołtysa, natomiast drzewo wierzba o obwodzie [...] cm przewróciło się gdy na teren wjechano koparką. Natomiast D. S. w odpowiedzi na pismo Urzędu Miasta i Gminy G., wskazał , że na działce [...] w G. wykonywał prace na zlecenie T. W.. Nie posiada umowy (pisemnej) na wykonanie tych prac. Zakres prac obejmował wyczyszczenie dna stawu, umowa nie dotyczyła usuwania zieleni. D. S. wskazał, że nie posiadał informacji usuwaniu drzew z terenu działki [...] w G. . Poinformował, że na terenie prowadzonych robót usługi świadczyły również inne firmy. Natomiast pismem z dnia [...] września 2018r. Burmistrz Miasta i Gminy G. poinformował, że Gmina nie posiada umów zawartych pomiędzy M. B. - Wykonawcą a podwykonawcami.

Komenda Powiatowa Policji w W. w odpowiedzi na pismo Starostwa Powiatowego w W. dnia [...] lipca 2019 r poinformowała, że w sprawie zgłoszonej przez Burmistrza Miasta i Gminy G. dnia [...].10.2017 r., odstąpiono od wszczęcia czynności wyjaśniających, o czym poinformowano Miasto i Gminę G. dnia [...].10.2017 r. Wobec zaistnienia szeregu nieścisłości w sprawie ponownie przesłuchano M. B., T. W. oraz D. S.. Po przesłuchaniu wyżej wskazanych świadków, organ I instancji wskazał, że Właściciel nieruchomości (Gmina G.) wykazał, że usunięcia 2 drzew gatunku w. z działki [...] w G. dokonano bez zgody Burmistrza Gminy, a po uzyskaniu informacji o zdarzeniu podjął działania w celu wyjaśnienia i sprawdzenia zaistniałej sytuacji.

Ostatecznie dokonując oceny zdarzenia organ stwierdził, że pracownik podwykonawcy D. S. wykonujący czyszczenie stawu na działce [...] w G. , gm. G. (jako kolejny podwykonawca M. B.) na skutek prowadzonych robót ziemnych w sąsiedztwie drzew przy użyciu koparki, bez zachowania należytej ostrożności w celu ochrony drzew, będąc operatorem koparki spowodował zniszczenie i w konsekwencji usunięcie drzew. Działania te wykonane zostały bez zgody właściciela.

W tak ustalonym stanie faktycznym, po zakończeniu postępowania Starosta W. w dniu [...] lutego 2020 r. wydał decyzję o nałożeniu administracyjnej kary pieniężnej w kwocie [...]zł na D. S..

Na przedmiotową decyzję w dniu [...] marca 2020r. w ustawowym terminie odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniósł D. S. działając przez profesjonalnego pełnomocnika radcę prawnego K. W... Odwołujący się zarzucił przedmiotowemu rozstrzygnięciu istotne braki w postępowaniu dowodowym prowadzonym przez organ I instancji, naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego, przede wszystkim art.7 k.p.a naruszenie zasady prawdy obiektywnej. Odwołujący odwoływał się także do zapisów prawa materialnego, w tym art. 88 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody, gdzie wskazuje, że administracyjna kara pieniężna nakładana jest na posiadacza nieruchomości, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości. Pan M. B., przejmując we władanie plac budowy (działkę, na której zlokalizowany jest staw w G. ) na mocy umowy z dnia [...] września 2017 r., stał się posiadaczem działki, na której znajdowały się usunięte drzewa. Natomiast wszyscy podwykonawcy powinni działać za jego wiedzą i pozwoleniem, jako głównego wykonawcy.

Pełnomocnik odwołującego się zaznaczył, że oprócz firmy D. S., na placu budowy znajdowali się inni podwykonawcy i pracownicy Pana M. B., a także inni pracownicy i podwykonawcy innych podwykonawców. Pełnomocnik wskazał, że trudno jednak jednoznacznie stwierdzić kto, dla kogo pracował i jaka umowa kogo z kim wiązała, z uwagi na fakt, iż Pan M. B. nie dotrzymał postanowień umowy z dnia [...].09.2017 zawartej z Miastem i Gminą G.. Zgodnie bowiem §10 ust. 1 wskazanej umowy, Pan M. B. zobowiązany był do uzyskania zgody Miasta i Gminy G. na wykonanie danej części robót budowlanych przez wskazanego podwykonawcę. Pełnomocnik wskazał, że sprawę rozstrzygnięcia koligacji pomiędzy poszczególnymi firmami i ich pracownikami dodatkowo utrudnia fakt, iż w toku postępowania okazało się, iż żadna z firm nie podpisała umowy w formie pisemnej, co samo w sobie wzbudza wątpliwość, że niemożliwym jest bowiem, by tyle podmiotów współpracowało ze sobą jedynie na podstawie ustnych ustaleń.

W ocenie odwołującego podkreślenia wymaga, iż oprócz koparki, której właścicielem i operatorem był D. S., na placu budowy znajdowała się również koparka firmy z C. oraz ciężarówka firmy B. z R.. Pracami zajmowała się także firma Pana T. W., B. z R., Pana R. L. "A. ", a także Pana B. W.. Co więcej, Pan T. W., pomimo swoich zeznań, był czynnym podwykonawcom prac wokół stawu — jego praca polegała nie tylko na skontaktowaniu Pana M. B. z D. S., jak twierdzi w swoich zeznaniach. Pełnomocnik odwołującego się zaznaczył, iż tylko D. S. został w przedmiotowej sprawie uznany jako winny usunięcia drzewa bez zezwolenia i wyłącznie na podstawie faktu, iż był właścicielem i operatorem jednej z koparek. Odwołujący się wskazał również, na błąd w ustaleniu wysokości kary za wycięcie przedmiotowych drzew mając na uwadze Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz. U. z 2017 r. poz. 1330) wyraźnie rozdziela stawki liczone dla obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm — inna stawka obowiązuje dla obwodu do 100 cm, niż dla obwodu powyżej 101 cm.

Rozpatrując przedmiotowe odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] czerwca 2020r. nr SKO [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję wskazując, że działanie sprawcy deliktu administracyjnego, wypełnia znamiona art. 88 ust. 1 pkt ł i 2 w zw. z art. 88 ust. 2 ustawy. Nadto zdaniem Kolegium organ I instancji, wbrew twierdzeniom odwołującego, prawidłowo wyliczył wysokość tej kary na kwotę [...]zł stanowiącej dwukrotność opłaty za usunięcie tych drzew.

Na przedmiotową decyzję skarżący reprezentowany przez radcę prawnego K. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zaskarżając decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2020r. w całości, jednocześnie zarzucając jej istotne naruszenie przepisów postępowanie w szczególności przepisów proceduralnych w tym, art. 7 k.p.a poprzez niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący stanu faktycznego i uznanie skarżącego za winnego zarzucanego mu czynu, a także niepodjęcie czynności wyjaśniających w sposób pełny stan faktyczny. Kolejnym z e stawianych zarzutów był zarzut naruszenia, art. 6 k.p.a poprzez błędne zastosowanie przepisów i nałożenie kary administracyjnej w sposób niezgodny z dyspozycją wynikającą z przepisów. Nadto zarzucił naruszenie szeregu przepisów proceduralnych między innymi art.8 k.p.a poprzez stronnicze i wybiórcze podejście do zagadnienia przypisania odpowiedzialności Skarżącego, przejawiające się w pominięciu szeregu podnoszonych w odwołaniu od decyzji zarzutów i argumentów odwołującego, a w konsekwencji nierozpoznanie sprawy w całości, oraz przede wszystkim naruszenie art.107 § 3 k.p.a poprzez niewyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji.

Skarżący zgłosił zarzut ewentualny wskazany dyspozycją art. 189 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, w przypadku, gdy Skarżący jedynie usunął obalone już wcześniej (nie z jego winy) drzewo ze stawu w toku prac oczyszczania dna, w szczególności przepisów prawa materialnego wskazanych dyspozycją art. 86 ust 1; art. 89 ust.1; art. 88 ust.2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody.

Uzasadniając zarzuty skargi pełnomocnik wskazał, iż Organ wbrew przepisom Rozporządzenia, nie pochylił się w ogóle (brak wzmianki o takiej okoliczności w uzasadnieniu zaskarżonej Decyzji) nad uchybieniami Starosty [...] w zakresie wyliczenia wysokości kary administracyjnej. Organ pominął podnoszone w odwołaniu argumenty, że nie dokonano w ogóle pomiaru obwodu pni przedmiotowych drzew, ale Starostwa W. oparł się na informacji podanej we wniosku Burmistrza Miasta i Gminy G. z [...].09.2017 r. Tymczasem obwód pnia ustala się w sposób określony w art. 89 ust. 2-5 Ustawy. Wobec takiego uchybienia tj. zaniechania dowodowego Starosty [...] w ustaleniu stanu faktycznego, winno to skutkować uchyleniem przedmiotowej decyzji. Ponadto podniósł, iż kara została wyliczona w sposób nieprawidłowy. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz. U. z 2017 r. poz. 1330 dalej też jako : Rozporządzenie) wyraźnie rozdziela stawki liczone dla obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm — inna stawka obowiązuje dla obwodu do 100 cm, niż dla obwodu powyżej 101 cm. Zatem łączna podstawa do wyliczenia kary wynosiłaby więc [...] zł, a sama kara w podwójnej (niezasadnej) wysokości opiewałaby na kwotę [...]zl. Różnica między wyliczoną karą, a karą prawidłową wynosi aż [...] zl. Pełnomocnik wskazał, że Organ w ogólnie nie rozważył podnoszonej w odwołaniu kwestii, czy w niniejszej sprawie, zwłaszcza w stosunku do drzewa rosnącego nad stawem, nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt. 13 i 14 Ustawy, zgodnie z którymi nie nalicza się opłat za usunięcie "(drzew lub krzewów z grobli stawów rybnych"', jak i "drzew lub krzewów, jeżeli usunięcie jest "wiązane z regulacją i utrzymaniem koryt cieków naturalnych, wykonywaniem i utrzymaniem urządzeń wodnych służących kształtowaniu zasobów wodnych oraz ochronie przeciwpowodziowej w zakresie niezbędnym do wykonania i utrzymania tych urządzeń ti". Ustalenia te zaś, zgodnie z art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody mają kluczowe znaczenie dla wysokości wymierzonej kary, ponieważ zmniejszają ją o połowę. Organ miał możliwość zastosowania art. 189f §1 pkt. 1 K.p.a., poprzez odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej z uwagi na fakt, iż waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała jego naruszania. Nawet gdyby jakimś trafem przypisać winę za usuniecie drzew Skarżącemu, działania te stanowiłyby jedynie usuniecie obalonego już wcześniej drzewa ze stawu. Nie byłby to zresztą czyn umyślny, dokonany specjalnie, a jedynie wypadek w toku prowadzonych prac, kierowany zresztą przez sołtysa wsi, A. B.. Przesłanki z art. 189f §1 pkt. 1 K.p.a. w ocenie pełnomocnika skarżącego zostały by spełnione.

W ocenie pełnomocnika skarżącego podstawowym błędem organu, było uznanie niezgodnie z zasadą prawdy obiektywnej ( przy niespójnym i niekompletnym materiale dowodowym), że D. S. został uznany winnym usunięcia drzewa bez zezwolenia wyłącznie na podstawie faktu, iż był właścicielem i operatorem jednej z koparek. Wskazać jednak należy, iż koparka D. S. nie była jedyną na placu budowy, poza tym znajdowały się tam również inne sprzęty i pracownicy. Organ natomiast zdawał się zupełnie zignorować bezsporny fakt przyznania się sołtysa wsi G., Pana A. B., do zlecenia usunięcia drzew podczas przesłuchania z dnia [...] listopada 2017 r. i [...] października 2019 r., czyniący go co najmniej współwinnym całej zaistniałem sytuacji. Jedyną czynnością w przedmiotowej sprawie, którą D. S. wykonał było usunięcie obalonego już drzewa ze stawu w toku prac oczyszczania dna. Jednakże pomimo tego, Organ podniósł, iż do usunięcia drzew przez D. S. doszło podczas wykonywania prac ziemnych, co jakoby potwierdzają zeznania sołtysa wsi, A. B.. Wskazane zostało, iż Pan A. B. sam nie wiedział komu, co zlecał, a mimo to, jego wątpliwe zeznania stanowią podstawę przypisania odpowiedzialności D. S. tak przez organ I instancji jak i przez Organ. Nadto pełnomocnik skarżącego wskazał, iż uzasadnienia decyzji jest niepełne w zakresie stanu faktycznego jak i uzasadnienia prawnego. Organ nie odniósł się do większości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, między innymi zaniechał ustosunkowania się jaki udział w całym zdarzeniu miał sam A. B. lub dlaczego odpowiedzialności miałby nie ponosić M. B., skoro to on był posiadaczem terenu i to on powinien był nadzorować prace swoich podwykonawców (umów z których nie zgłosił Zamawiającemu.).

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wniosło o jej oddalenie, jednocześnie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Zdaniem Kolegium, zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych są bezzasadne podobnie jak wadliwość zastosowania przepisów ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają prawo.

Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem (materialnym i procesowym) skarżonego aktu administracyjnego.

W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Ponadto, w myśl art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględni skargę i uchyli kontrolowany akt organu administracji, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Dokonując kontroli wydanych w sprawie rozstrzygnięć Sąd doszedł do wniosku, że naruszają one przepisy postępowania w stopniu, który uzasadnia ich uchylenie.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że postępowanie administracyjne jest postępowaniem, w którym pozycje stron - organu i obywatela, nie są równe. W tym celu, aby zagwarantować należytą ochronę praw słabszej ze stron tego postępowania ustawodawca sformułował szereg zasad, do których przestrzegania zobowiązane są orany administracji, w szczególności w zakresie prowadzenia postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalanie stanu faktycznego, który stanie się podstawą zastosowania odpowiednich przepisów prawa materialnego. I tak, zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organy zobowiązane są także prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.) i powinny działać w sprawie wnikliwie (art. 12 k.p.a.).

Te ogólne zasady postępowania znajdują doprecyzowanie m.in. w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy; istotny jest także art. 80 k.p.a., w świetle którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Zasadniczo administracyjne postępowanie dowodowe jest oparte na zasadzie oficjalności, co oznacza, że organ administracyjny jest obowiązany nie tylko na wniosek, ale i z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy oraz istotnych dla jej rozstrzygnięcia okoliczności. Przed rozpatrzeniem materiału dowodowego organ jest obowiązany do wysłuchania wypowiedzi stron co do przeprowadzonych dowodów, zgromadzonych materiałów oraz wszystkich zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 k.p.a.), a następnie dokonać oceny całego zebranego w sprawie materiału dowodowego. Przy czym swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem pewnych reguł tej oceny. Przede wszystkim organ musi opierać się na zebranym przez siebie materiale dowodowym, a ocena ta powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego. Ponadto organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy i odmówić wiary

określonym dowodom, ale dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej ich oceny. Nadto rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych, powinno być zgodne z zasadami logiki. Dopiero spełnienie wszystkich powyższych przesłanek pozwala przyjąć, że ocena stanu faktycznego z punktu widzenia regulacji materialnoprawnych jest prawidłowa (A. Wróbel w M. Jaśkowska, A. Wróbel Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydanie II., Zakamycze 2005, s. 510 za E. Iserzon (w:) Komentarz IV, 1970, s. 155).

Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że

W rozpoznawanej sprawie organy orzekały o wymierzeniu administracyjnej kary za wycinkę drzew z działki oznaczonej geodezyjnie nr [...] obręb geodezyjny G. , g. G., będącej własnością Gminy G. z powodu zanieczyszczenia liśćmi zbiornika wodnego. Zgodnie z art. 83 ustawy o ochronie przyrody usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek: posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości; właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego - jeżeli drzewa lub krzewy zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń.

W myśl zaś art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy, za usunięcie drzewa lub krzewu bez zgody posiadacza nieruchomości wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną. Kara ta w takim wypadku nakładana jest na inny podmiot, niż posiadacz nieruchomości, z której usunięto drzewa.

Zdaniem organów tym podmiotem jest w niniejszej sprawie D. S. pracujący w charakterze operatora koparki, z ramienia firmy podwykonawczej.

Zdaniem Sądu ocena organów w tym zakresie jest co najmniej przedwczesna, gdyż w toku postępowania nie wyjaśniono wszystkich istotnych okoliczności sprawy.

W przedmiotowej sprawie, w zaskarżonej decyzji organ nie wskazał jakim dowodom dał wiarę a jaki odmówił wiarygodności. Organ pominął całkowicie, kluczowe zeznania sołtysa wsi G., A. B. gdzie podczas przesłuchania w dniu [...] listopada 2019r. oraz w dniu [...] października 2019r. przyznał się, że zlecił usunięcie przedmiotowych drzew. Organ nie dokonał także oceny zeznań sołtysa, które pozostają ze sobą sprzeczne, co niewątpliwie wpłynęło na późniejsze ustalenie stanu faktycznego przez organ. I tak podczas przesłuchania wyżej wymienionego świadka w dniu [...] listopada 2017r. Pan A. B. wskazał, iż drzewa zostały uszkodzone koparką w czasie wykonywania prac oczyszczania stawu, wobec czego polecił firmie pracującej na gruncie by usunęła uszkodzone drzewa. Następnie świadek na kolejne pytanie odpowiedział, że zlecił usuniecie drzew firmie pracującej przy oczyszczaniu stawu ( choć wskazał, że zlecił to pracownikom T. W. i firmie z W., której właścicielem jest T. W.). Ostatecznie stwierdził, że nie wie konkretnie komu zlecił wycięcie drzew, oraz jakie firmy brały udział w pracach przy stawie. Skarżący natomiast wskazywał wielokrotnie, że nie posiada żadnej wiedzy dotyczącej uszkodzenia i usunięcia drzew, do czego organ się nie odniósł się w uzasadnieniu swojej decyzji. Skarżący wskazał, że usunął obalone już drzewo ze stawu w toku prac oczyszczania dna. Natomiast Organ wskazał, że do usunięcia drzewa doszło podczas wykonywania prac przez D. S.. Skarżący wskazał, że na działce pracowały jeszcze inne firmy, do czego organ w swojej decyzji również się nie odniósł.

Kwestią, którą również pominął organ, pozostaje istnienie ważnej umowy cywilnoprawnej pomiędzy podmiotem zlecającym prace wokół stawu – B. G. a pozostałymi wykonawcami i podwykonawcami umowy.

Zauważyć należy, iż w toku prowadzonego postepowania wspomniano o istniejącej umowie M. B. zawartej w dniu 2 września 2017r. z Gminą G. w której w §10 ust. 1 wskazanej umowy, Pan M. B. zobowiązany był do uzyskania zgody Miasta i Gminy G. na wykonanie danej części robót budowlanych przez wskazanego podwykonawcę. Istnieniu takowej umowy przeczy pismo z dnia [...] września 2018r. Burmistrza Miasta i Gminy G. , w którym Burmistrz wskazuje, że Gmina nie posiada umów zawartych pomiędzy M. B. - Wykonawcą a podwykonawcami.

Wszystkich tych ustaleń w niniejszej sprawie zabrakło, podwykonawca jeżeli takowym był D. S. odpowiada wyłącznie za bezpieczne i zgodne z umową jej wykonanie. Natomiast ewentualna odpowiedzialność administracyjna z art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody podwykonawcy wynikająca z przekroczenia zakresu zlecenia wymaga wpierw jednoznacznego ustalenia, co było przedmiotem umowy między stronami.

Sąd podziela stanowisko skarżącego, że uzasadnienie przedmiotowej decyzji, wykazuje istotne braki w zakresie uzasadnienia faktycznego. SKO przy wydawaniu decyzji nie odniosło się do dowodów zgromadzonych w sprawie jak również do dowodów pominiętych przez Starostę Wągrowieckiego. Zgodnie bowiem z art. 107 § 3 k.p.a uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Na uwzględnienie zasługuje także zarzut skarżącego, braku odniesienia się w decyzji przez organ do zarzutów odwołania. W żadnym miejscu decyzji nie zostało wyjaśnione, dlaczego organ uznał za niezasadne odwołanie skarżącego, zaś decyzja oparta jest jedynie na niepełnych i sprzecznych zeznaniach sołtysa A. B..

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że organy obu instancji uchybiły swoim obowiązkom w rzetelnym ustaleniu stanu faktycznego i okoliczności mających wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 88 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody administracyjna kara pieniężna nakładana jest na posiadacza nieruchomości, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości. D. S. w przedmiotowej sprawie uznany został odpowiedzialnym za usunięcia drzew bez zezwolenia tylko i wyłącznie na podstawie faktu, iż był właścicielem i operatorem jednej z koparek. W ocenie Sądu nałożenie na D. S. decyzją kary administracyjnej przy nieustalonym w pełni stanie faktycznym jest niedopuszczalne i stanowi istotną wadę decyzji administracyjnej, kwalifikującej ja do uchylenia.

Mając to wszystko na uwadze należy stwierdzić, że wskazane powyżej uchybienie przepisom art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz poprzedzającego go rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. Mianowicie brak podjęcia przez organ pierwszej instancji wszelkich kroków do wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności spowodował, że dokonane ustalenia faktyczne są dowolne, albowiem nie znajdują odzwierciedlenia w kompletnym materiale dowodowym, odnoszącym się do wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Także dokonana ocena zebranego w sprawie materiału i wyciągnięte z niej wnioski są dowolne, gdyż mimo istniejących wątpliwości co do działań podwykonawcy, kwestia ta nie została poddana ocenie, wobec czego także uzasadnienie decyzji nie wypełnia ustalonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania, realizowanej na mocy art. 107 § 3 k.p.a. Takich działań wyjaśniających w niniejszej sprawie zabrakło zarówno na etapie postępowania przed Starostą W., jak i przed Kolegium, zaś tylko pełne i całkowite ustalenie wskazanych okoliczności może spowodować skierowanie decyzji wymierzającej przewidzianą w art. 88 ustawy o ochronie przyrody karę za usunięcie drzewa bez zgody posiadacza nieruchomości stosunku do właściwego podmiotu.

W związku z tym, w rozważanym wypadku ustalenie przez orzekające organy, że podmiotem odpowiedzialnym za wycięcie drzew na działce będącej własnością gminy G. oznaczonej geodezyjnie nr [...], obręb geodezyjny G. był D. S. jest przedwczesne.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł w pkt 1 wyroku o uchyleniu obu decyzji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną od Samorządowego Kolegium Odwoławcze na rzecz strony skarżącej, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, sumę [...] zł składają się – kwota [...]zł uiszczona tytułem wpisu sądowego od skargi, koszty zastępstwa procesowego w kwocie [...]zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 265) w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie [...]zł ( pkt 2 wyroku )

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny mieć na uwadze powyższe ustalenia wskazane przez Sąd. W szczególności należy przeprowadzić rzetelne postępowanie dowodowe mające na celu ustalenie istnienia i zakresu odpowiedzialności wynikających z poszczególnych umów łączących strony tj. Burmistrza Gminy G. z wykonawcami i podwykonawcami, a skarżącym D. S.. Należy także w ramach istniejących możliwości, przesłuchać przedstawicieli poszczególnych firm wykonujących prace przy oczyszczaniu stawu, oraz ponownie dokonać konfrontacji przesłuchania świadków . Dopiero tak przeprowadzone postępowanie pozwoli stwierdzić, czy podwykonawca D. S. działał poza granicami zlecenia ( jeżeli takowe istniało co należy ustalić) i czy jemu należy przypisać odpowiedzialność za delikt administracyjny. Jeżeli zaś okaże się, że podwykonawca działał zgodnie ze zleceniem, to nawet jeżeli jego zakres był błędny, to brak będzie podstaw do przypisania tej odpowiedzialności podwykonawcy i kwestia osoby, na którą należy nałożyć karę, o której mowa w art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody pozostanie otwarta i będzie wymagała dalszych ustaleń organów przy uwzględnieniu obowiązków zleceniodawcy.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni brzmienie przepisu art. 81a § 1 k.p.a., który stanowi, że jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te rozstrzygane są na korzyść strony.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym miało miejsce w związku zobowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Zgodnie bowiem z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a brak jest możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem rozpoznanie sprawy stało się konieczne z uwagi na datę wpływu skargi do sądu i dotychczasowy okres oczekiwania stron na zakończenie postępowania sądowego. Brak było jednocześnie możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.