Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 1329/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne: Interpretacje podatkowe
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art 8 ust 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1221
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Cudak, Sędzia NSA Izabela Najda-Ossowska (spr.), Sędzia WSA del. Elżbieta Olechniewicz, Protokolant Karolina Niemiec, po rozpoznaniu w dniu 8 października 2021 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 kwietnia 2018 r. sygn. akt I SA/Po 21/18 w sprawie ze skargi H.J. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 3 listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz H.J. kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

1. Wyrokiem z 5 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Po 21/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm., dalej: P.p.s.a.), uwzględnił skargę H.J. (dalej: Skarżąca) na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: Organ/Organ interpretacyjny) z 3 listopada 2017 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług.

2. Powyższy wyrok Organ zaskarżył w całości skargą kasacyjną, zarzucając naruszenie:

- przepisów postępowania w rozumieniu art. 174 pkt 2 P.p.s.a., tj.:

1) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez uniemożliwienie Organowi należytej oceny i kontroli toku rozumowania przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, które było lakoniczne i pozbawione wyjaśnienia, na czym miała polegać błędna ocena przedstawionych we wniosku okoliczności faktycznych, jak również w którym miejscu Organ wyszedł poza granice stanu faktycznego przedstawionego we wniosku interpretacyjnym;

- prawa materialnego w rozumieniu art. 174 pkt 1 P.p.s.a., tj.:

2) art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 15 ust 1 i 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1221, ze zm., dalej: ustawa o VAT) przez niezastosowanie powołanych przepisów na skutek błędnego uznania przez Sąd pierwszej instancji, że otrzymane przez Skarżącą świadczenie nie jest wynagrodzeniem z tytułu wykonania odpłatnej usługi, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT lecz, że świadczenie to stanowi odszkodowanie, które nie podlega opodatkowaniu VAT na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy o VAT. Tymczasem należało przyjąć, że przedmiotowe świadczenie z tytułu szkód powstałych na nieruchomościach Skarżącej i zmniejszenia ich wartości nie posiada cech odszkodowania za poniesioną szkodę, lecz pełni funkcję wynagrodzenia za usługę, świadczoną zgodnie z nakazem organu władzy publicznej w rozumieniu art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT, czyniąc tego rodzaju usługę faktycznie odpłatną, i jako takie podlega opodatkowaniu VAT po stronie małżonka Skarżącej (posiadającego status podatnika VAT czynnego z tytułu prowadzenia działalności rolniczej w ramach wspólnego gospodarstwa rolnego);

3) art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT poprzez błędną wykładnię powołanych przepisów polegającą na nieprawidłowym uznaniu przez Sąd pierwszej instancji, że Skarżąca w ramach realizacji usługi odpłatnego udostępniania gruntu nie działała jako podatnik VAT, z uwagi na fakt, że - w opinii Sądu meriti - przedmiotem rzekomej odpłatnej usługi nie jest udostępnienie gruntu stanowiącego składnik majątkowy przedsiębiorstwa, służący prowadzeniu działalności gospodarczej, którą jest działalność rolnicza. Tymczasem przyjąć należało założenie odwrotne, przyjmując jednocześnie, że na gruncie przedmiotowej sprawy status podatnika VAT czynnego z tytułu prowadzenia działalności rolniczej posiada małżonek Skarżącej, co powoduje, że sporne świadczenie nie podlega opodatkowaniu VAT po stronie Skarżącej, lecz po stronie jej małżonka (który realizując sporną usługę działał jako podatnik w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, wykonywanej w ramach wspólnego gospodarstwa rolnego).

3. W świetle tak sformułowanych podstaw kasacyjnych Organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi na zasadzie art. 188 P.p.s.a. przez jej oddalenie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie, domagając się przy tym zasądzenia zwrotu kosztów postępowania oraz rozpoznania sprawy na rozprawie.

4. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Skarżąca podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

5. Wniesiona skarga kasacyjna została rozpoznana na rozprawie odmiejscowionej w rozumieniu art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 poz. 1842 ze zm.). Rozpoznając skargę kasacyjną w granicach wyznaczonych przez art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny ocenił, że skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw. Zarzuty oparte zostały na obu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 P.p.s.a.

6. Skarga kasacyjna Organu dotyczy wyroku kontrolującego legalność indywidualnej interpretacji podatkowej. W sprawach o takim charakterze spór zwykle nie dotyczy stanu faktycznego lecz wykładni i zastosowania prawa materialnego. Ponieważ jednak skarga kasacyjna w sprawie zawiera zarzuty procesowe dotyczące oceny przez Sąd pierwszej instancji, że Organ wyszedł poza granice stanu faktycznego wniosku, należy w pierwszej kolejności przeanalizować tę kwestię.

7. W opisie stanu faktycznego we wniosku o interpretację Skarżąca wskazała, że Wojewoda Wielkopolski ustalił na rzecz Skarżącej i jej męża odszkodowanie z tytułu szkód powstałych na nieruchomościach oraz zmniejszenia ich wartości na skutek przebudowy sieci elektroenergetycznej wysokiego napięcia, związanej z realizacją inwestycji drogowej, która polegała na budowie drogi krajowej [...]. Przedmiotowe nieruchomości na dzień wydania tej decyzji stanowiły i nadal stanowią własność osób fizycznych i nigdy nie były wykorzystywane na cele inne niż pozarolnicze; nie były też objęte zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jako przeznaczone pod zabudowę, ani objęte żadnymi decyzjami o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Zgodnie natomiast z ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, nieruchomości te znajdowały się na obszarze przeznaczonym pod tereny rolniczej przestrzeni produkcyjnej. Małżonek Skarżącej jest zarejestrowanym, czynnym podatnikiem VAT z tytułu prowadzenia działalności rolniczej. Na nieruchomości objętej odszkodowaniem prowadzona była wyłącznie działalność rolnicza. Przedmiotowe nieruchomości były wyłącznie w posiadaniu Skarżącej i jej małżonka i nigdy nie były udostępniane osobom trzecim. Przy nabyciu gruntów od Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa nie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego.

8. Skarżąca wskazała, że biegły powołany do wyliczenia wysokości odszkodowania ustalił, że w wyniku realizacji inwestycji nastąpiła zmiana stanu zagospodarowania nieruchomości polegająca na wybudowaniu napowietrznej linii energetycznej, skutkująca zmniejszeniem wartości nieruchomości w strefie ograniczonego korzystania. Jednocześnie na nieruchomości został posadowiony nowy kratownicowy słup energetyczny oraz wykonany został drenaż dla odwodnienia drogi ekspresowej. W ocenie biegłego zniszczeniu uległy uprawy, nastąpiły też szkody o charakterze tymczasowym związane z rekultywacją gruntu. Wyceniając szkodę biegły określił, że nastąpiło zmniejszenie wartości nieruchomości w pasie ograniczonego korzystania, powstała szkoda z tytułu lokalizacji naziemnego elementu i wystąpiły szkody z tytułu konieczności rekultywacji gruntu, obniżenia plonowania w okresie po rekultywacyjnym, szkody z tytułu podatku rolnego oraz z tytułu utraconych pożytków na skutek braku możliwości uprawy w okresie prowadzenia robót budowlanych.

9. Mając na uwadze powyższy opis Skarżąca zadała pytanie: czy wypłacone przez Wojewodę Wielkopolskiego odszkodowanie z tytułu szkód powstałych na nieruchomościach oraz zmniejszenia ich wartości na skutek przebudowy sieci elektroenergetycznej wysokiego napięcia związanej z realizacją inwestycji drogowej polegającej na budowie drogi krajowej [...] nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług?

10. Zdaniem Skarżącej wypłacone odszkodowanie nie będzie podlegało opodatkowaniu VAT albowiem sam fakt wykonywania pewnych czynności, czy też tolerowanie pewnego stanu nie stanowi kryterium, na podstawie którego uznać można, że taki stan realizuje cechy usługi, a Skarżąca prowadzi działalność handlową, polegającą na sprzedaży lub wykorzystywaniu nieruchomości, jak profesjonalista.

11. W interpretacji indywidualnej z 3 listopada 2017 r. Organ, uznając stanowisko Skarżącej za nieprawidłowe, stwierdził, że określane przez Skarżącą jako odszkodowanie, świadczenie wypłacone z tytułu szkód powstałych na jej nieruchomości i zmniejszenia wartości tej nieruchomości nie ma cech odszkodowania za poniesioną szkodę, lecz pełni funkcję wynagrodzenia za usługę, świadczoną zgodnie z nakazem organu władzy publicznej w rozumieniu art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT. Z tego względu otrzymane przez Skarżącą odszkodowanie (świadczenie pieniężne) w rzeczywistości stanowi wynagrodzenie za świadczoną przez Skarżącą usługę, dającą wypłacającemu je (Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad) wyraźne i bezpośrednie korzyści w postaci możliwości korzystania z rzeczonej nieruchomości. W świetle ustawy o VAT otrzymane przez Skarżącą "odszkodowanie" w rzeczywistości jest wynagrodzeniem za świadczoną usługę. Ustalanie statusu wypłacanej rekompensaty, jako podlegającej, bądź niepodlegającej opodatkowaniu VAT, należy oceniać w kontekście związku z konkretnym świadczeniem. Skoro zatem płatność o charakterze odszkodowawczym ma bezpośredni związek z czynnością mającą charakter świadczenia, to wówczas kwota wypłaconych odszkodowań mieści się w katalogu czynności wymienionych w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT i podlega opodatkowaniu. Końcowo Organ zaznaczył, że świadczenie usług podlega opodatkowaniu VAT wyłącznie wówczas, gdy wykonywane jest przez podmiot mający status podatnika, działający w takim charakterze w odniesieniu do takiej czynności. Skoro więc Skarżąca nie posiada statusu podatnika VAT czynnego z tytułu prowadzonej działalności rolniczej, to za podatnika VAT uznać należy małżonka Skarżącej.

12. Sąd pierwszej instancji uchylając zaskarżoną interpretację wskazał, że z opisu stanu faktycznego wynika, że wypłacona Skarżącej kwota miała rekompensować doznane uszczerbki majątkowe, a zatem pełniła funkcję kompensacyjną, charakterystyczną dla świadczenia odszkodowawczego. Odmienna ocena Organu, który nie dopatrzył się w przedmiotowym świadczeniu cech odszkodowania, wynikała - zdaniem Sądu pierwszej instancji - z błędnej oceny przedstawionych okoliczności faktycznych i wyjścia przez Organ poza granice stanu faktycznego, precyzyjnie opisanego we wniosku.

13. Odnosząc się do kwestii statusu podatnika VAT, Sąd pierwszej instancji wskazał, że w realiach rozpoznawanej sprawy Skarżąca nie podejmowała żadnych działań wykraczających poza zwykłe korzystanie z nieruchomości, tj. działań wskazujących na zamiar prowadzenia w związku z własnością nieruchomości innej działalności gospodarczej aniżeli działalność rolnicza, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o VAT. Ponadto - co pominął Organ - czasowa zmiana przeznaczenia rzeczonego gruntu na potrzeby wykonania określonych robót budowlanych i w związku z realizowaną inwestycją drogową nie nastąpiła z inicjatywy Skarżącej, lecz na mocy przepisów specustawy drogowej, która nie wymagała zgody Skarżącej. Mając to na uwadze Sąd pierwszej instancji nie zgodził się z Organem także co do tego, że Skarżąca wykorzystywała w sposób ciągły przedmiotową nieruchomość w ramach działalności rolniczej i w celu uzyskania z tego tytułu dochodu działała jako podatnik w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT.

14. Odnosząc się do zarzutów procesowych Organu, wskazujących na naruszenie 141 § 4 P.p.s.a., które polegać miało na braku wyjaśnienia na czym polegała dokonana przez Organ "błędna ocena przedstawionych okoliczności faktycznych, a także nie wyjaśnienie w którym miejscu Organ uznając, że przedstawione na gruncie przedmiotowej sprawy świadczenie nie ma cech odszkodowania wyszedł poza granice stanu faktycznego opisanego we wniosku", Naczelny Sąd Administracyjny uznał je za nieuzasadnione. Zaskarżony wyrok, w zakresie uzasadnienia, nie narusza art. 141 § 4 P.p.s.a. Przepis ten reguluje, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania.

15. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 P.p.s.a. wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone zostało w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną przez Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżonego wyroku. Funkcją uzasadnienia wyroku jest obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia jeśli strona postępowania tego zażąda poprzez wniesienie skargi kasacyjnej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 30/13 dostępny w internetowej bazie orzeczeń na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Artykuł 141 § 4 P.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w sytuacji, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie prawa i gdy w ramach przedstawiania stanu sprawy Sąd pierwszej instancji nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (vide uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010/3 poz. 39, wyrok NSA z 20 sierpnia 2009 r. sygn. akt II FSK 568/08, dostępny jak wyżej).

16. Oceniając, w kontekście powyższych wywodów, zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny ocenił, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymogom ustawowym. Nie budzi wątpliwości stan faktyczny przyjęty przez Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia, a tylko takie naruszenia pozwalałyby uznać powyższy zarzut za spełniający wymogi art. 174 pkt 2 P.p.s.a. Ocena przez Sąd pierwszej instancji merytorycznego stanowiska Organu w zakresie "błędnej oceny przedstawionych okoliczności faktycznych" odnosi się do istoty rozstrzygnięcia w sprawie. Powołany przepis nie jest adekwatny do formułowania takiego, merytorycznego zarzutu.

17. Jakkolwiek, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Organowi nie można zarzucić, że wyszedł poza granice stanu faktycznego opisanego we wniosku o interpretację, to takie stwierdzenie Sądu pierwszej instancji mające na celu podkreślenie, że Organ zignorował opis treści świadczenia (oraz samo jego określenie jako "odszkodowanie"), ocenione nawet jako nieadekwatne, nie wpływa na prawidłowość zaskarżonego wyroku.

18. Sąd pierwszej instancji trafnie dostrzegł, że istotą sporu w sprawie były dwie kwestie: 1) czy świadczenie otrzymane przez Skarżącą i jej męża stanowiło odszkodowanie czy wynagrodzenie za usługę w rozumieniu z art 8 ust 1 pkt 3 ustawy o VAT oraz ewentualnie 2) czy Skarżąca działała przy świadczeniu tej usługi jako podatnik VAT. Dla oceny, czy dana czynność podlega opodatkowaniu VAT konieczne jest ustalenie, że spełnia warunki przedmiotowe i podmiotowe dla powstania obowiązku podatkowego. Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zgodnie z art. 5 ust 1 pkt 1) ustawy o VAT, polega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Czynności tych dokonać musi podmiot działający w charakterze podatnika VAT, zgodnie z art. 15 ust 1 i 2 ustawy o VAT. W sprawie sporne były oba aspekty opodatkowania przedmiotowego świadczenia.

19. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest uzasadnione twierdzenie skargi kasacyjnej, że Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił swojego stanowiska co do tego, że przedmiotowe świadczenie miało charakter odszkodowania. Sąd trafnie zarzucił, że Organ pominął to, co zostało przedstawione we wniosku o interpretację. W treści spornej interpretacji Organ nie uzasadnił swojego stanowiska, lecz stwierdził w sposób autorytatywny, po przytoczeniu teoretycznych, cywilnoprawnych przepisów o odszkodowaniach, że "nazywane przez Wnioskodawczynię odszkodowanie wypłacane z tytułu szkód powstałych na nieruchomości i zmniejszenia ich wartości nie posiada cech odszkodowania za poniesioną szkodę" (str. 11 interpretacji).

20. Ta kwestia wiąże się integralnie z zarzutami materialnoprawnymi skargi kasacyjnej dotyczącymi interpretacji i zastosowania art. 5 ust 1 pkt 1 w zw. z art. 8 ust 1 pkt 3 ustawy o VAT. Dla rozstrzygnięcia kwestii czy wypłacone Skarżącej świadczenie ma postać odszkodowania czy zapłaty za usługę, istotne pozostaje przeanalizowanie tego, co we wniosku o interpretację napisała w tym przedmiocie Skarżąca. Jakkolwiek podzielić należy stanowisko Organu, że nie jest wiążące – dla odczytania charakteru danej transakcji – w jaki sposób nazwano świadczenie, to jednak nie jest to zupełnie bez znaczenia w sytuacji gdy określenia tego użyto w opisie stanu faktycznego we wniosku o indywidualną interpretację, który to opis jest wiążący i nieweryfikowalny dla Organu interpretacyjnego. Otóż Skarżąca opisała, że wskazanymi decyzjami Wojewoda Wielkopolski ustalił na rzecz jej oraz męża "odszkodowanie z tytułu szkód powstałych na nieruchomości oraz zmniejszenia jej wartości na skutek przebudowy sieci" oraz, że "Biegły powołany do ustalenia wysokości odszkodowania ustalił, że w wyniku realizacji inwestycji nastąpiła zmiana stanu zagospodarowania nieruchomości polegająca na pobudowaniu napowietrznej linii energetycznej, skutkująca zmniejszeniem jej wartości w strefie ograniczonego korzystania [...] W ocenie biegłego zniszczeniu uległy uprawy – zasiew jęczmienia, nastąpiły też szkody o charakterze tymczasowym związane z rekultywacją gruntu. Biegły wyceniając szkodę określił, że nastąpiło zmniejszenie wartości nieruchomości w pasie ograniczonego korzystania, powstała szkoda z tytułu lokalizacji naziemnego elementu i wystąpiły szkody z tytułu rekultywacji gruntu, obniżenia plonowania w okresie porekultywacyjnym, z tytułu podatku rolnego oraz z tytułu utraconych pożytków na skutek braku możliwości uprawy w okresie prowadzenia robót budowlanych" .

21. Na bazie takiego opisu Organ stwierdził, że otrzymane przez Skarżącą i jej męża świadczenie nie stanowi odszkodowania, lecz jest wyrazem zapłaty za świadczone usługi. Powołał się przy tym na art. 471 i 415 Kc., podkreślając, że "Istotą odszkodowań nie jest zatem płatność za świadczenie lecz rekompensata za szkodę" (str. 11 interpretacji). Zestawiając powyższą, trafną co do zasady uwagę, ze stanem faktycznym opisanym we wniosku, Organ stwierdził, że opisane świadczenie nie ma charakteru odszkodowawczego.

22. Z powyższym wnioskiem jednak nie sposób się zgodzić. Naprawienie szkody polega na przywróceniu stanu sprzed wyrządzenia szkody, tj. wyrównaniu uszczerbku w majątku poszkodowanego. Odwołując się do regulacji cywilnoprawnych jako mających charakter powszechny, z uwagi na brak odrębnej regulacji na gruncie ustawy o VAT, należy wskazać na art. 361 § 2 K.c. zgodnie z którym naprawienie szkody o charakterze majątkowym obejmuje straty, które poszkodowany poniósł (damnum emergens) oraz korzyści (lucrum cessans), które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Oceniając w tych kategoriach świadczenie odszkodowawcze w sprawie należy rozpatrywać jako pokrycie strat majątkowych.

23. We wniosku o interpretację Skarżąca opisała, że wypłacone "odszkodowanie", wyliczone przez biegłego uwzględniało następujące elementy:

- zmniejszenie wartości nieruchomości przeznaczonej pod tereny rolnicze w strefie ograniczonego korzystania w związku z a) pobudowaniem napowietrznej linii energetycznej (posadowienie nowego słupa energetycznego) oraz b) wykonaniem drenażu dla odwodnienia drogi ekspresowej;

- rekompensata za zniszczenie upraw (zasiew jęczmienia) i rekultywacji gruntu, obniżenie plonowania w okresie porekultywacyjnym

- pokrycie kosztu utraconych pożytków na skutek braku możliwości uprawy w okresie prowadzenia robót.

24. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego trudno uznać, że przedstawiony opis (nie tylko określenie użyte przez Skarżącą) nie wskazuje, że przyznane świadczenie służyło wyłącznie pokryciu uszczerbku w majątku Skarżącej i jej męża, jakie powstały w związku z przeprowadzonymi pracami. Jakkolwiek Skarżąca była tylko biernym odbiorcą działań dokonanych z nakazu organu władzy publicznej, to nie oznacza, że stan taki odpowiadał świadczeniu usługi a ustalone świadczenie miało postać wynagrodzenia. W efekcie bowiem Skarżąca i jej mąż otrzymali kwoty pokrywające uszczerbek majątkowy, którego doznali w wyniku realizacji wydanych decyzji. Wypłacone odszkodowanie, jak wynika z powyższego opisu, jedynie przywracało stan majątkowy sprzed działań podjętych na przedmiotowym gruncie. Rekompensowało poniesiony uszczerbek i z tego tytułu nie sposób zidentyfikować w nim odpłatności za usługę, co musiałoby przynieść efekt przysporzenia majątkowego.

25. Z uwagi na to, że odszkodowanie pozostaje poza zakresem opodatkowania podatkiem od towarów i usług z uwagi na brak spełnienia przesłanki odpłatności charakteryzującej świadczenie usługi, należało uznać, że wypłacone Skarżącej świadczenie nie spełnia przedmiotowego warunku opodatkowania VAT. Tym samym za prawidłowe ocenić należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, który w taki właśnie sposób ocenił charakter wypłaconego Skarżącej świadczenia. Niezasadne zatem pozostawały zarzuty skargi kasacyjnej w zakresie naruszenia art. 5 ust 1 pkt 1 w związku z art. 8 ust 1 pkt 3 ustawy o VAT.

26. Za niezasadny Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzut naruszenia art. 15 ust 1 i 2 ustawy o VAT albowiem przesądzenie, że w sprawie nie ma przedmiotu opodatkowania czyni wywody dotyczące statusu podatnika VAT przy takiej nieopodatkowanej czynności – bezprzedmiotowymi. Sąd pierwszej instancji odniósł się do tego wątku rozpoczynając swoje wywody nie do końca jasnym co do intencji stwierdzeniem: "Spór co do drugiego z wymienionych zagadnień toczy się wyłącznie na płaszczyźnie argumentacyjnej" (str. 10 uzasadnienia wyroku); mogło to wprowadzać w błąd co do przesłanek rozstrzygnięcia. Organ w tym zakresie nie uzasadniał jednak zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Tym samym rozstrzyganie kwestii opodatkowania w kontekście art. 15 ust 1 i 2 ustawy o VAT nie miało uzasadnienia. Należy jedynie zaznaczyć, że przedmiotowe odszkodowanie nie podlega opodatkowaniu VAT bez względu na status podmiotu je otrzymującego. Wywody Skarżącej w przedmiocie charakteru majątku jako prywatnego czy działalności rolniczej (tu rację ma organ co do posiadania takiego statusu przez męża Skarżącej) były wyrazem niekonsekwencji bądź postawy asekuracyjnej w sprawie. Ich ocena nie miałaby wpływu na wynik sprawy.

27. Mając na uwadze przedstawioną wyżej argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 209, art.204 pkt 2 oraz art. 205 § 2 i 4 P.p.s.a. w związku z § 3 ust 1 pkt 2) oraz ust 2 pkt 1) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. 2011 nr 31 poz. 153).