Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 218/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134§1, art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7; art. 10§1, art. 15 art.75§1; art. 77§1; art. 78§1; art. 80; art. 107§1 i §3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 66 ust.1 pkt 1 lit. e
journal: Dz.U. 2015 poz 581
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r.o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
article: art.627; art. 750; art. 738, art. 628, art. 629, art. 632, art. 734 § 1, art. 355 § 1
journal: Dz.U. 2014 poz 121
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - tekst jednolity.
article: art. 13 pkt 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1442
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś–Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant ref. staż. Anna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2015 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą we W. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oddala skargę w całości


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) z dnia [...] listopada 2014 r., wydaną na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24, w związku z art. 109 ust. 5 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o świadczeniach", oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, z późń. zm.), zwanej dalej k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania, wniesionego w dniu [...] lipca 2013 r. przez firmę B. Sp. z o.o., z/s w W. reprezentowaną przez adwokata (...) od decyzji z dnia [...] lipca 2013 r., wydanej przez dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ w sprawie ustalenia, że p. A. M. podlegał od dnia [...] maja 2005 r. do dnia [...] maja 2005 r. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów o świadczenie usług zawartej z B. Sp. z o. o., utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu przypomniano, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych - ZUS Oddział w W. pismem z dnia [...] stycznia 2013 r. zwrócił się do dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ o wydanie decyzji w sprawie podlegania p. A. M. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów o świadczenie usług zawartych z firmą B. Sp. z o. o. w W., zwaną dalej "skarżącym". ZUS Oddział w W. pismem z dnia [...] stycznia 2013 r. poinformował, iż p. A. M. nie został zgłoszony w okresie od [...] maja 2005 r. do [...] maja 2005 r. do obowiązkowego ubezpieczeni zdrowotnego z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy o świadczenie usług, do które zgodnie z k.c. stosuje się przepisy dotyczące zlecenia.

Rozpatrując wniosek dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2013 r., ustalił, że p. A. M. podlegał od dnia [...] maja 2005 r. do dnia [...] maja 2005 : obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów o świadczenie usług zawartej e skarżącym.

Od tej decyzji pełnomocnik skarżącego wniósł w dniu [...] lipca 2013 r. odwołanie. Odwołanie wniesione zostało w terminie.

Skarżący wniósł jednocześnie o zawieszenie postępowania z uwagi na toczące s:e postępowania przed Sądem Okręgowym w W. Pełnomocnik skarżącego pismem z dnia [...] września 2013 r. poinformował m.in., że "(...) zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy jest niewystarczający, by móc dokonać prawidłowej wykładni łączącej w niniejszej sprawie strony umowy i wydać o zaskarżonej treści decyzję. Wobec czego wnoszę o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania zainteresowanego oraz zeznań świadków J. O. i I. J.".

Prezes NFZ postanowieniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r., odmówił zawieszenia postępowania i wskazał, że rozstrzygnięcie ZUS bądź właściwego sądu w przedmiocie ustalenia obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym osób wykonujących tożsamy zakres prac na podstawie zawartych ze skarżącym umów nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1. pkt 4 kpa, w przypadku innych osób lub innych okresów niż okres objęty przyszłą decyzją NFZ.

Prezes NFZ, pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r., skierowanym do pełnomocnika skarżącej oraz pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r., skierowanym do p. A. M. poinformował, iż na podstawie art. 10 § 1 k.p.a.. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Ponadto wskazano, iż w terminie 7. dni od dnia doręczenia tego pisma, istnieje możliwość zgłoszenia uwag, wniosków oraz wypowiedzenia się w sprawie. W pismach zwrócono się również z prośbą o przedstawienie oryginałów umów nazwanych "umowami o dzieło", bądź kserokopii tych umów poświadczonych "za zgodność z oryginałem" przez osobę do tego upoważnioną, zawartych pomiędzy p. A. M. a B. Sp. z o.o., na okres od [...] maja 2005 r. do [...] maja 2005 r.

Pełnomocnik skarżącego oraz p. A. M. nie skorzystali z możliwości złożenia wyjaśnień oraz dokumentów.

Następnie Prezes NFZ pismem z dnia [...] marca 2014 r. zwrócił się do ZUS Oddział w W o przesłanie kopii protokołu kontroli, która była przeprowadzona u płatnika składek B. Sp. z o.o. Podkreślono, iż z wyciągu protokołu kontroli, który został przesłany wraz z wnioskiem, trudno określić okres podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu poszczególnych osób, zwłaszcza w przypadku braku umów o dzieło. Ponadto z przesłanej dokumentacji nie wynika, co jest powodem braku umów oraz w jaki sposób określono czas trwania umowy w przypadku posiadania wyłącznie listy płac.

ZUS Oddział w W. pismem z dnia [...] marca 2014 r. przesłał w załączeniu do Centrali NFZ kserokopie następujących dokumentów: - protokół kontroli z dnia [...] listopada 2012 r.,

- protokół przesłuchania Pana B. J. z dnia [...] listopada 2012 r.

- zastrzeżenia do protokołu kontroli z dnia [...] listopada 2012 r.,

- informację o sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń do protokołu kontroli z dnia [...] grudnia 2012 r.

Prezes NFZ pismem z dna [...] kwietnia 2014 r. oraz pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. poinformował A. M. oraz pełnomocnika firmy B. Sp. z o.o. o wpłynięciu do Centrali NFZ dokumentów przekazanych przez ZUS Oddział w W. oraz o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów.

Pełnomocnik skarżącego pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. zwrócił się z prośbą do Prezesa NFZ o przesłanie dokumentów otrzymanych z ZUS Oddział w W. oraz ponowił wniosek dowodowy z zeznań świadków p. J. O. i p. I. J. oraz o przeprowadzenie dowodu z zeznań koordynatorów, tj. osób, które zajmowały się bezpośrednio wykonywaniem zawartych z zainteresowanymi umów.

Prezes NFZ pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. przesłał pełnomocnikowi skarżącego wnioskowane przez niego dokumenty.

Następnie Prezes NFZ pismem z dnia [...] czerwca 2014 r. zwrócił się ponownie do p. A. M. o przesłanie oryginału umowy nazwanej "umową o dzieło", bądź kserokopii tej umowy poświadczonej "za zgodność z oryginałem" przez osobę do tego upoważnioną, zawartej na okres od [...] maja 2005 r. do [...] maja 2005 r. W przypadku braki: umowy zwrócono się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na zawarte w piśmie pytania.

Pan A. M. nie udzielił odpowiedzi na powyższe pismo.

Jednocześnie Prezes NFZ pismem z dnia [...] czerwca 2014 r. zwrócił się z prośbą do pełnomocnika skarżącego o przesłanie brakujących umów o dzieło w związku z prowadzonym: postępowaniami dotyczącymi osób wymienionych w piśmie, a w przypadku braku umów : dzieło o udzielenie odpowiedzi na zawarte w piśmie pytania.

Pełnomocnik skarżącego pismem z dnia [...] czerwca 2014 r. poinformował, iż nie posiada umów o dzieło. Jednocześnie ponowił wniosek o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków J. O. i I. J. oraz z zeznań koordynatorów.

W aktach sprawy brak jest umowy o dzieło zawartej pomiędzy p. A. M. a skarżącym.

Wnioskodawca załączył jedynie kopię wyciągu z systemu płac firmy B. Sp z o.o. Jednakże z protokołu kontroli ZUS z dnia [...] listopada 2012 r. oraz informacji o sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń do protokołu kontroli wynika, że umowy zawierane były na m.in. na "wykonanie określonej liczby zestawów promocyjnych i konfekcjonowanie i spakowanie określonej ilości produktów kosmetycznych. Ilość zestawów nie była dokładnie określana w umowach. Ile kto wykonał okazało się dopiero na końcu, a wynagrodzenie wynikało z przemnożenia stawki za zestaw przez ilość wykonanych zestawów".

W tej sytuacji, jak już wspomniano na wstępie, w dniu [...] listopada 2014 r. Prezes NFZ wydał decyzję nr [...] utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ.

Skargę na powyższą decyzję Prezesa NFZ wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie B. Sp. z o.o. z siedzibą w W., zastępowana przez pełnomocnika, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:

1. przepisów postępowania, mających wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań celem wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a to charakteru wykonywanej przez uczestnika postępowania umowy, wskutek nie przeprowadzenia dowodów pozwalających na wyjaśnienie tych okoliczności, a to przesłuchania uczestnika oraz zawnioskowanych świadków, a nawet nie ustosunkowanie się co do zgłoszonego przez skarżącą wniosku o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków;

- art. 77 § 1 k.p.a. poprzez dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, wyrażającą się w pominięciu analizy treści całej spornej umowy i bezkrytycznym przywołaniu tylko i wyłącznie stanowiska wnioskodawcy – ZUS-u;

- art. 15 k.p.a. poprzez brak ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy, tj. nierozpatrzenia wszystkich zgłoszonych przez skarżącą zarzutów, a to nie uwzględnienia wszystkich podanych przez nią elementów umowy takich jak m.in. brak dyscypliny pracy, dowolność wyboru czasu pracy lub odpowiedzialność za wady dzieła;

- art. 10 § 1 k.p.a. poprzez nie zawiadomienie skarżącej bezpośrednio przed wydaniem decyzji o prawie zaznajomienia się z zebranym materiałem dowodowym, co miało wpływ na wynik sprawy wskutek braku możliwości zgłoszenia dowodów, które mogły przyczynić się do należytego wyjaśnienia sprawy;

- art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez niezgodne z prawem uzasadnienie decyzji, w tym w szczególności brak uzasadnienia faktycznego.

2. przepisów prawa materialnego, a to art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wskutek błędnego uznania, że w niniejszej sprawie zawarto umowę o świadczenie usług (umowę zlecenia).

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o oddalenie skargi, stwierdzając – w odniesieniu do podniesionych zarzutów skargi - co następuje.

W okresie objętym decyzją organu I instancji miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach.

Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, którymi są m.in. osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami z przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r., poz. 121), zwanej dalej "k.c", stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, lub osobami z nimi współpracującymi. W związku z powyższym osoba spełniająca przesłanki do podlegania ubezpieczeniu społecznemu z tytułu umowy zlecenia podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Na podstawie art. 85 ust. 4 ustawy o świadczeniach za osobę wykonującą pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub innej umowy o świadczenie usług oraz za osobę z nią współpracującą składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza zamawiający.

Zgodnie z brzmieniem art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1442, z późn. zm.), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby wykonujące pracę nakładczą oraz zleceniobiorcy od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy.

W przypadku każdej zawartej umowy decydująca jest jej treść, czyli zadania, jakie zatrudniana osoba ma do wykonania, istota obowiązków umownych, które na siebie zawierający umowę przyjmuje. Zatem, nie nazwa umowy, lecz jej cel i przedmiot decydują o charakterze współpracy.

Prezes zarządu spółki B. Sp. z o.o. p. B. J. w protokole przesłuchania z dnia [...] listopada 2012 r. oświadczył, że " (...) wszystkie umowy o dzieło za lata 2004-2006, które udało się nam odszukać zostały okazane podczas kontroli. Wszystkie osoby wymienione na jednej liście zawierały umowy o jednakowej treści. Część tych umów nie odnalazła się. W przypadku braku umów należy przyjąć daty rozpoczęcia i zakończenia z umów zbiorowych, a w przypadku ich braku daty z najdłużej zawartej umowy danego zespołu".

Wobec powyższego przyjęto okres wykonywania umowy od [...] maja 2005 r. do [...] maja 2005 r.

Z informacji o sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń skarżącego do protokołu kontroli wynika że "w momencie podpisywania umów nie było też wiadome wykonawcom, co dokładnie mają do wykonania. Dopiero w momencie przyjścia do pracy i jej rozpoczynania dowiadywali się na czyn dokładnie polegać będzie ich praca, czyli jakie zestawy i w jakiej postaci mają powstać".

Ponadto skarżący podniósł m. in., że "dzieła zamawiane przez B. Sp. z o.o. miały charakter materialny, polegający na wytworzeniu nowych przedmiotów (zestawów promocyjnych przez połączenie kilku przedmiotów - części, składających się na zamówiony zestaw. Wykonawca dzieła każdorazowo ponosił odpowiedzialność z tytułu rękojmi za wady dzieła". Natomiast z protokołu przesłuchania prezesa zarządu spółki B. Sp. z o.o. p. B. J. wynika, że "posiadam polisę OC na wykonywane przez nas rzeczy. Wszystkich, z którymi zawieram jakiekolwiek umowy ubezpieczam ubezpieczeniem zbiorowym NW zawartym na spółkę B.". Ponadto p. B. J. oświadczył, że "odpowiedzialność za wykonane umowy głównie ponosił B.".

W tym miejscu organ wskazał, odwołując się m.in. do wyroku z dnia 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt II UK 187/11, w którym Sąd Najwyższy stwierdził, że "w wypadku umowy o dzieło niezbędne jest zatem, aby starania przyjmującego zamówienie doprowadziły w przyszłości dc konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu. Przyjmuje się przy tym, że rezultat, c który umawiają się strony, musi być z góry określony, mieć samoistny byt oraz być obiektywnie osiągalny i pewny. Wykonanie dzieła najczęściej przybiera postać wytworzenia rzeczy, czy też dokonania zmian w rzeczy już istniejącej (naprawienie, przerobienie, uzupełnienie). Tego rodzaju postacie dzieła są rezultatami materialnymi umowy zawartej między stronami. Poza rezultatami materialnymi istnieją także rezultaty niematerialne, które mogą, ale nie muszą, być ucieleśnione w jakimkolwiek przedmiocie materialnym (rzeczy). Pomijając wątpliwości odnośnie do uznawania za dzieło rezultatów niematerialnych nieucieleśnionych w rzeczy (por. np. K. Zagrobelny (w:) E. Gniewek, Komentarz, 2006, s. 1039; A. Brzozowski (w:) System prawa prywatnego, t. 7, 2004, s. 329-332; J. Szczerski (w:) Komentarz, t. II, 1972, s. 1371), wskazać należy, że takim rezultatem nieucieleśnionym w rzeczy nie może być czynność, a jedynie wynik tej czynności. Dzieło musi bowiem istnieć w postaci postrzegalnej, pozwalającej nie tylko odróżnić je od innych przedmiotów, ale i uchwycić istotę osiągniętego rezultatu (por. A. Brzozowski (w:) K. Pietrzykowski, Komentarz, t. II, 2005, s. 351-352). Wykonanie określonej czynności (szeregu powtarzających się czynności), bez względu na to, jaki rezultat czynność ta przyniesie, jest natomiast cechą charakterystyczną tak dla umów zlecenia (gdy chodzi o czynności prawne - art. 734 § 1 k.c), jak i dla umów o świadczenie usług nieuregulowanych innymi przepisami (gdy chodzi o czynności faktyczne - art. 750 k.c). W odróżnieniu od umowy o dzieło, przyjmujący zamówienie w umowie zlecenia (umowie o świadczenie usług) nie bierze więc na siebie ryzyka pomyślnego wyniku spełnianej czynności. Jego odpowiedzialność za właściwe wykonanie umowy oparta jest na zasadzie starannego działania (art. 355 § 1 k.c), podczas gdy odpowiedzialność strony przyjmującej zamówienie w umowie o dzieło niewątpliwie jest odpowiedzialnością za rezultat".

W złożonej skardze wskazano, iż organ odwoławczy nienależycie zbadał cechy zawartej umowy, a nadto nie dopuścił dowodów mających istotne znaczenie dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, tj. przesłuchania samego uczestnika postępowania ani też zawnioskowanych świadków. Organ ten nawet w zaskarżonej decyzji nie ustosunkował się do wniosku skarżącej o przesłuchanie świadków i nie wydał w tym zakresie żadnego postanowienia.

Odnosząc się do powyższego należy wskazać, iż w zaskarżonej decyzji Prezesa NFZ wskazano, iż zdaniem organu rozpatrującego odwołanie w niniejszej sprawie w posiadaniu były wystarczające dowody dla uznania, iż przedmiotową umowę należy uznać za umowę zlecenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia września 2012 r. (sygn. akt VI SA/Wa 776/12) wskazał, iż "odnosząc się do zarzutów skargi, iż Prezes NFZ nie przesłuchał Z. P. i oparł swoje ustalenia tylko na twierdzeniach ZUS zawartych we wniosku o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym, nie można odmówić racji organowi, który nie znalazł podstaw do kwestionowania treści zawartych we wniosku o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym, czy treści spornych "umów o dzieło". Przesłuchanie strony ma charakter dowodu posiłkowego, dopuszczanego w sytuacji, gdy nadal pozostały nie wyjaśnione fakty istotne do rozstrzygnięcia sprawy. W niniejszej sprawie spór opierał się na ocenie prawnej dowodów w postaci umów. a zatem kwestią do rozstrzygnięcia była interpretacja dowodu z dokumentu. Przedmiotowe umowy i rachunki były wystarczające do oceny charakteru umów, zatem zarzut braku przeprowadzenia dowodu z wyjaśnień strony jest nieuzasadniony".

W ocenie organu rozpatrującego odwołanie prawidłowo przyjął organ I instancji, iż czynności wykonywane w ramach przedmiotowej umowy nie miały charakteru czynności przynoszących konkretny materialny rezultat, była ona w istocie realizowana w ramach umowy starannego działania, mającej charakter umowy o świadczenie usług, do których stosuje sie odpowiednio przepisy o zleceniu.

Należy wskazać, że cechą charakterystyczną umowy o dzieło jest uzyskanie wyniki: (rezultatu) określonego w umowie, przy czym osiągniecie tego rezultatu musi zależeć wyłącznie od zobowiązanego. Umowa o dzieło jest bowiem jednym z instrumentów prawnych służących wymianie dóbr majątkowych, która ma doprowadzić do powstania oznaczoneg: dzieła i następnie jego wydania zamawiającemu.

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 kwietnia 2011 r. sygn. akt II UK 315/10, wskazał, iż okoliczność wykonywania umowy o współpracy, mającej za przedmiot powtarzalne i takie same usługi, świadczone systematycznie, za stałym wynagrodzeniem, nie pozwala jednocześnie uzna; że są wykonywane odrębne (indywidualne) umowy o dzieło.

Zdaniem Sądu Najwyższego wyrażonym w wyroku z dnia 3 listopada 2000 r. sygn. akt IV CKN 152/00 OSNC 2001/4/63, jednym z kryteriów pozwalających na odróżnienie umowy o dzieło od umowy o świadczenie usług jest możliwość poddania umówionego rezultatu (dzieła) sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych.

W przedmiotowej sprawie należało stwierdzić, iż w przypadku wykonywania w/w czynności osoba wykonuje powtarzające się czynności na rzecz zamawiającego, jest to wyłącznie staranne działanie wykonawcy umowy, który stosownie do posiadanych umiejętności wykonuje zlecone zadanie.

Organ II instancji zgodził się w całości z uzasadnieniem faktycznym zaskarżonej decyzji w zakresie kwalifikacji spornej umowy jako umowy zlecenia, w okresie wskazanym przez wnioskodawcę. Należało wskazać, iż wykonywanie spornej umowy było ciągiem określonych czynności starannego działania zmierzającego do osiągnięcia skutku w postaci "konfekcjonowania i spakowania określonej ilości produktów kosmetycznych na ".terenie [...]".

W sprawie o podobnych charakterze Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 marca 2000 r., sygn. akt II UKN 386/99, wskazał, iż czynności polegające na przemieszczaniu i układaniu w stosy drewna, przy pomocy własnego środka transportu, bez nadzoru ze strony zamawiającego i bez wymagania osobistego świadczenia pracy, nie mają charakteru czynności przynoszących konkretny, indywidualny rezultat materialny i są realizowane w ramach starannego działania, a więc w ramach umowy zlecenia (art. 734 i następne KC), a nie umowy o dzieło (art. 627 KC).

W ocenie tego sądu "według art. 627 KC przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Wobec tej definicji trafnie Sąd wskazał, że dzieło może mieć charakter materialny lub niematerialny, musi mieć indywidualny charakter i odpowiadać osobistym potrzebom zamawiającego. Umowa taka jest bez wątpienia umową rezultatu, co odróżniają od umowy zlecenia (art. 734 i następne KC) oraz od umowy o świadczenie usług (art. 750 KC). Czynności polegające na przemieszczaniu i układaniu w stosy drewna nie miały charakteru czynności przynoszących konkretny materialny rezultat, podlegający ocenie i ewentualnej odpowiedzialności za wady (art. 637 KC - uprawnienia z tytułu rękojmi), były one w istocie realizowane w ramach umów starannego działania, mających charakter umów zlecenia (umów o świadczenie usług).".

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. należy wskazać, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do uznania, iż zawarta przez p. A. M. umowa o dzieło spełniała przesłanki umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy dotyczące zlecenia.

Naczelny Sąd Administracyjny w Katowicach w wyroku z dnia 19 marca 1997 r., sygn. akt SA/Ka 3005/95 wskazał, iż "1. Konstrukcje prawa cywilnego nie mogą eliminować rozwiązań publicznoprawnych dotyczących danin przyjętych w ustawodawstwie i nie mogą ograniczać stosowania prawa podatkowego. Organy prowadzące postępowanie podatkowe są uprawnione do oceny treści i celu umowy cywilnoprawnej np. w celu ustalenia, czy nie zmierza ona do obejścia obowiązku z zakresu danin publicznych. Nie mają obowiązku respektowania tych postanowień czynności prawnych, które zmierzają do obejścia przepisów prawa. ".

W ocenie Prezesa NFZ, zostały podjęte odpowiednie czynności zmierzające do zebrania pełnego materiału dowodowego. Rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie zostało wydane na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, zwłaszcza informacji zawartych w protokole kontroli, wyjaśnień złożonych przez płatnika składek, w oparciu o mające w sprawie zastosowanie przepisy prawa materialnego i procesowego.

Ponieważ w kompetencjach ZUS nie leży obowiązek wydania decyzji w zakresie ubezpieczenia zdrowotnego, konieczne stało się wydanie decyzji przez dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ o objęciu p. A. M. ubezpieczeniem zdrowotnym, jako konsekwencji zawarcia umowy cywilnoprawnej o charakterze umowy o świadczenie usług, do których mają odpowiednie zastosowanie przepisy o zleceniu (zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, w grę wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.").

Kontrolując zaskarżoną decyzję pod kątem powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję nr [...] Prezesa NFZ z dnia [...] listopada 2014 r., którą po rozpatrzeniu odwołania, wniesionego przez firmę B Sp. z o.o., reprezentowaną przez adwokata (...) od decyzji z dnia [...] lipca 2013 r., wydanej przez Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ w sprawie ustalenia, że p. A. M. podlegał od dnia [...] maja 2005 r. do dnia [...] maja 2005 r. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów o świadczenie usług zawartej z B. Sp. z o.o., utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.

Zaskarżonej decyzji zarzucono w skardze naruszenie przepisów postępowania, mających wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań celem wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy; art. 77 § 1 k.p.a. poprzez dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego; art. 15 k.p.a. poprzez brak ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy; art. 10 § 1 k.p.a. poprzez nie zawiadomienie skarżącej bezpośrednio przed wydaniem decyzji o prawie zaznajomienia się z zebranym materiałem dowodowym; art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez niezgodne z prawem uzasadnienie decyzji, w tym w szczególności brak uzasadnienia faktycznego. A także przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wskutek błędnego uznania, że w niniejszej sprawie zawarto umowę o świadczenie usług (umowę zlecenia).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja Prezesa NFZ nie narusza przepisów postępowania ani prawa materialnego (a w szczególności art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach) w stopniu, który powodowałby jej uchylenie.

Co do naruszenia przepisów postępowania, szczególnie art. 10 § 1 K.p.a., Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego.

W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, strona miała zagwarantowane prawo przyznane art. 10 § 1 K.p.a. W postępowaniu przed organem I instancji została pouczona o przysługujących uprawnieniach. Także ubezpieczony został pouczony o przysługujących mu uprawnieniach w trakcie postępowania pismem Dyrektora WOW NFZ. Pouczenia te zostały przypomniane stronom przez organ I instancji w kolejnych pismach.

Prezes NFZ pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. skierowanym do pełnomocnika płatnika oraz pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. skierowanym do p. A. M. poinformował, iż na podstawie art. 10 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Ponadto wskazano, iż w terminie 7. dni od dnia doręczenia niniejszego pisma, istnieje możliwość zgłoszenia uwag, wniosków oraz wypowiedzenia się w sprawie. W pismach zwrócono się również z prośbą o przedstawienie oryginałów umów nazwanych "umowami o dzieło", bądź kserokopii tych umów poświadczonych "za zgodność z oryginałem" przez osobę do tego upoważnioną, zawartych pomiędzy p. A. M. a B. Sp. z o.o., na okres od [...] maja 2005 r. do [...] maja 2005 r.

Pełnomocnik płatnika oraz p. A. M. nie skorzystali z możliwości złożenia wyjaśnień oraz dokumentów.

W ocenie Sądu nie doszło więc do naruszenia przez Prezesa NFZ art. 10 § 1 Kpa.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów procesowych należy zgodzić się z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 sierpnia 2013 r., sygn. akt. II OSK 1754/13, zgodnie z którym "Kierowanie się zasadami wyrażonymi w art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a. przy wydaniu rozstrzygnięcia nie zawsze musi oznaczać zadośćuczynienia żądaniu strony postępowania, chociaż musi wykazywać, że wydane orzeczenie wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu. Materiał sprawy musi odpowiadać na wątpliwości strony i nawet jeśli nie zgadza się ona z rozstrzygnięciem, musi, w razie kontroli instancyjnej lub sądowoadministracyjnej, dawać przekonanie kontrolującemu o słuszności zaskarżonego aktu".

W uzasadnieniu przypomniano, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) Oddział we W. pismem z dnia [...] stycznia 2013 r., zwrócił się do dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ o wydanie decyzji w sprawie podlegania p. A. M. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów o świadczenie usług zawartych z firmą B. Sp. z o. o. w W., zwaną dalej "płatnikiem składek".

Rozpatrując ww. wniosek dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2013 r., ustalił, że p. A. M. podlegał od dnia [...] maja 2005 r. do dnia [...] maja 2005 r. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów o świadczenie usług zawartej z B. Sp. z o. o.

Od ww. decyzji pełnomocnik płatnika składek wniósł w terminie, tj. dnia [...] lipca 2013 r., odwołanie..

Zgodnie z brzmieniem art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1442, z późn. zm.), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby wykonujące pracę nakładczą oraz zleceniobiorcy od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy.

W przypadku każdej zawartej umowy decydująca jest jej treść, czyli zadania, jakie zatrudniana osoba ma do wykonania, istota obowiązków umownych, które na siebie zawierający umowę przyjmuje. Zatem, nie nazwa umowy, lecz jej cel i przedmiot decydują o charakterze współpracy.

Kwestią sporną w niniejszej sprawie pozostaje, czy umowy zawarte przez płatnika z ubepieczonym były umowami o dzieło, czy też innymi umowami o świadczenie usług, do których zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Zarówno organ, jak i skarżący, powołali na uzasadnienie swoich stanowisk nie tylko treść przepisów, ale i szereg orzeczeń sądowych.

Przede wszystkim należy zauważyć, że w rozpatrywanej sprawie organy orzekające poczyniły wyczerpujące ustalenia. W tej sytuacji, zdaniem Sądu, należało podzielić stanowisko organu odwoławczego.

Nie budzi wątpliwości, że zawarte umowy miały charakter cywilnoprawny i dlatego do ich oceny prawidłowo strony odwoływały się do ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm., dalej: "k.c.").

Według art. 627 k.c. przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia.

Z kolei z mocy art. 750 k.c. do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.

Umowę zlecenia definiuje w art. 734 § 1 k.c.: "Przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie.". Zgodnie z art. 738 § 1 k.c. przyjmujący zlecenie może powierzyć wykonanie zlecenia osobie trzeciej tylko wtedy, gdy to wynika z umowy lub ze zwyczaju albo gdy jest do tego zmuszony przez okoliczności. W wypadku takim obowiązany jest zawiadomić niezwłocznie dającego zlecenie o osobie i o miejscu zamieszkania swego zastępcy i w razie zawiadomienia odpowiedzialny jest tylko za brak należytej staranności w wyborze zastępcy.

Obszerną analizę cech umowy o dzieło i umowy o świadczenie usług, do której stosuje się odpowiednio przepisy umowy zlecenia przeprowadził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt II UK 402/12 (opubl. www.sn/sites/orzecznictwo): "Umowę o dzieło zdefiniowano w art. 627 k.c. jako zobowiązanie do wykonania oznaczonego dzieła za wynagrodzeniem. Starania przyjmującego zamówienie w umowie o dzieło mają doprowadzić w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu, za wynagrodzeniem zależnym od wartości dzieła (art. 628 § 1, art. 629, art. 632 k.c.). Umowa o dzieło zakłada swobodę i samodzielność w wykonywaniu dzieła, a jednocześnie nietrwałość stosunku prawnego, gdyż wykonanie dzieła ma charakter jednorazowy i jest zamknięte terminem wykonania. Przyjmuje się przy tym, że rezultat, o który umawiają się strony, musi być z góry określony, mieć samoistny byt oraz być obiektywnie osiągalny i pewny. Wykonanie dzieła najczęściej przybiera postać wytworzenia rzeczy, czy też dokonania zmian w rzeczy już istniejącej (naprawienie, przerobienie, uzupełnienie). Tego rodzaju postacie dzieła są rezultatami materialnymi umowy zawartej między stronami, weryfikowalnymi ze względu na istnienie wad (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada 1999 r., IV CKN 152/00, OSNC 2001 Nr 4, poz. 63). Poza rezultatami materialnymi istnieją także rezultaty niematerialne, które mogą, ale nie muszą być ucieleśnione w jakimkolwiek przedmiocie materialnym. W każdym razie takim rezultatem nieucieleśnionym w rzeczy nie może być czynność, a jedynie jej wynik, dzieło bowiem musi istnieć w postaci postrzegalnej, pozwalającej nie tylko odróżnić je od innych przedmiotów, ale i uchwycić istotę osiągniętego rezultatu. Pomijając wątpliwości odnośnie do uznawania za dzieło rezultatów niematerialnych nieucieleśnionych w rzeczy (por. np. K. Zagrobelny (w:) E. Gniewek, Komentarz, 2006, s. 1039; A. Brzozowski (w:) System prawa prywatnego, t. 7, 2004, s. 329-332; J. Szczerski (w:) Komentarz, t. II, 1972, s. 1371), wskazać należy, że takim rezultatem nieucieleśnionym w rzeczy nie może być czynność, a jedynie wynik tej czynności. Dzieło musi bowiem istnieć w postaci postrzegalnej, pozwalającej nie tylko odróżnić je od innych przedmiotów, ale i uchwycić istotę osiągniętego rezultatu (por. A. Brzozowski (w:) K. Pietrzykowski, Komentarz, t. II, 2005, s. 351-352). Wykonanie określonej czynności (szeregu powtarzających się czynności), bez względu na to, jaki rezultat czynność ta przyniesie, jest natomiast cechą charakterystyczną tak dla umów zlecenia (gdy chodzi o czynności prawne - art. 734 § 1 k.c.), jak i dla umów o świadczenie usług nieuregulowanych innymi przepisami (gdy chodzi o czynności faktyczne - art. 750 k.c.). W odróżnieniu od umowy o dzieło, przyjmujący zamówienie w umowie zlecenia (umowie o świadczenie usług) nie bierze więc na siebie ryzyka pomyślnego wyniku spełnianej czynności. Jego odpowiedzialność za właściwe wykonanie umowy oparta jest na zasadzie starannego działania (art. 355 § 1 k.c.), podczas gdy odpowiedzialność strony przyjmującej zamówienie w umowie o dzieło niewątpliwie jest odpowiedzialnością za rezultat. W wypadku umowy o dzieło niezbędne jest zatem, aby starania przyjmującego zamówienie doprowadziły w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 lipca 2012 r., II UK 60/12 - niepublikowane)".

Należy też przypomnieć, że w wyroku z dnia 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt II UK 187/11, Sąd Najwyższy stwierdził, że "w wypadku umowy o dzieło niezbędne jest zatem, aby starania przyjmującego zamówienie doprowadziły w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu. Przyjmuje się przy tym, że rezultat, o który umawiają się strony, musi być z góry określony, mieć samoistny byt oraz być obiektywnie osiągalny i pewny. Wykonanie dzieła najczęściej przybiera postać wytworzenia rzeczy, czy też dokonania zmian w rzeczy już istniejącej (naprawienie, przerobienie, uzupełnienie). Tego rodzaju postacie dzieła są rezultatami materialnymi umowy zawartej między stronami (...)."

W ocenie organu rozpatrującego odwołanie organ I instancji prawidłowo przyjął, iż czynności wykonywane w ramach przedmiotowej umowy nie miały charakteru czynności przynoszących konkretny materialny rezultat, była ona w istocie realizowana w ramach umowy starannego działania, mającej charakter umowy o świadczenie usług, do których stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.

Należy wskazać, że cechą charakterystyczną umowy o dzieło jest uzyskanie wyniku (rezultatu) określonego w umowie, przy czym osiągniecie tego rezultatu musi zależeć wyłącznie od zobowiązanego. Umowa o dzieło jest bowiem jednym z instrumentów prawnych służących wymianie dóbr majątkowych, która ma doprowadzić do powstania oznaczonego dzieła i następnie jego wydania zamawiającemu.

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 kwietnia 2011 r. sygn. akt II UK 315/10, wskazał, iż okoliczność wykonywania umowy o współpracy, mającej za przedmiot powtarzalne i takie same usługi, świadczone systematycznie, za stałym wynagrodzeniem, nie pozwala jednocześnie uznać, że są wykonywane odrębne (indywidualne) umowy o dzieło.

Zdaniem Sądu Najwyższego, wyrażonym w wyroku z dnia 3 listopada 2000 r., sygn. akt IV CKN 152/00 OSNC 2001/4/63, jednym z kryteriów pozwalających na odróżnienie umowy o dzieło od umowy o świadczenie usług jest możliwość poddania umówionego rezultatu (dzieła) sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych.

W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie Prezes NFZ prawidłowo wskazał, które z elementów umów łączących skarżącą z A. M. zadecydowały o uznaniu ich za umowy o świadczenie usług, do których stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.

Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.u. Nr 153, poz. 127, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku