Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1815/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2020-02-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2015 poz 415
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020
article: art. 27 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 562
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia WSA Irena Wesołowska, Protokolant Starszy Sekretarz sądowy Agnieszka Rupińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 lutego 2020 r. sprawy ze skargi T.H. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. z dnia 24 lipca 2019 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2018 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 11 czerwca 2018 r. T.H. zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR (dalej w skrócie zwanego Kierownikiem lub organem pierwszej instancji) o przyznanie płatności w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego PROW 2014-2020 na rok 2018 (zwanej dalej "płatnością rolno-środowiskowo-klimatyczną").

Po rozpatrzeniu wniosku Kierownik decyzją z dnia [...] 2019 r. przyznał wnioskodawcy płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2018 dla Wariantu: 1.1 Rolnictwo zrównoważone w łącznej wysokości 65.944,83 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 3.418,37 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności i zastosowane z tego tytułu zmniejszenia oraz nałożył sankcję w wysokości 9.893,87 zł. Stronie ustalono również obszar objęty zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym podjętym w dniu 15 marca 2015 r. stanowiący powierzchnię 244,90 ha w wariancie 1.1.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że powierzchnia deklarowana oraz stwierdzona w ramach wariantu 1.1 wynosiła 243,18 ha. W związku z zadeklarowaniem do płatności powierzchni przekraczającej 50 ha, uśredniona stawka płatności w ramach deklarowanego wariantu określona na podstawie § 16 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. 2015r., poz. 415, ze zm.) - zwanego w dalszej części Rozporządzeniem - wynosi 285,23 zł

W wydanej decyzji Kierownik wskazał również, że zgodnie z § 4 ust. 2

pkt. 5 Rozporządzenia rolnik był zobowiązany do przestrzegania innych wymogów, które są określone dla poszczególnych pakietów i ich wariantów w załączniku nr 2. Tymczasem po przeprowadzonej kontroli administracyjnej stwierdzono brak przestrzegania wymogu KA_15 polegającego na niezastosowaniu najpóźniej w 4 roku okresu realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego, w dwóch różnych latach jednej z dwóch wymaganych praktyk dodatkowych w przypadku działek rolnych, na których są uprawiane rośliny inne niż wieloletnie. Powyższą nieprawidłowość stwierdzono na działce rolnej oznaczonej w 2018 roku jako X1 o powierzchni 46,42 ha. Organ I instancji wskazał, że na przedmiotowej powierzchni zadeklarowano jednokrotnie w roku 2017 praktykę dodatkową - międzyplon.

W konsekwencji, zgodnie z § 33 ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 5, ust. 6, ust. 8, ust. 9 Rozporządzenia, w przypadku stwierdzenia braku przestrzegania wymogu zmniejsza się kwotę płatności, która ma być przyznana wnioskodawcy.

Wskazano, że dla nieprawidłowości KA_15 zgodnie z pkt 19 części J załącznika nr 8 do rozporządzenia : iloczyn współczynnika dotkliwości i trwałości wynosi 26%.

Mając na uwadze powyższe płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna w ramach Wariant: 1.1 Rolnictwo zrównoważone została zmniejszona o kwotę w wysokości 3.418,37 zł wyliczoną jako: kwota płatności przyznana do wariantu 1.1 Rolnictwo zrównoważone x powierzchnia nieprawidłowości/powierzchnia, na której powinny być przestrzegane wymogi pakietu 1.1 x % współczynnika dotkliwości i trwałości.

Sankcję obliczono w następujący sposób:

- % sankcji dla nieprawidłowości = 46,42 ha/244,90 ha x 100= 18,9547% - kwota kary dla nieprawidłowości - 69 363,20 zł x 18,9547% x 26% = 3.418,37 zł.

W toku przeprowadzonego postępowania w sprawie przyznania płatności stwierdzono, że w przedmiotowej sprawie nie spełniono wymogów określonych w załączniku nr 2, części 1 ust. 4 punkt 3 Rozporządzenia. W związku z powyższym kwota sankcji wynosi 9 893,87 zł.

Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez T.H. decyzją z dnia [...] 2019 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR (dalej w skrócie zwany Dyrektorem lub organem odwoławczym) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W zaskarżonej decyzji wskazano, że rolnik na skutek złożonego na rok 2015 wniosku podjął zobowiązanie do 210,27 ha położonych na działkach ewidencyjnych: [...] ustalone decyzją z dnia [...] 2016 r.

Na skutek rozwiązania w dniu 30 maja 2016 r. umowy dzierżawy B.H. przejęła posiadanie działki nr [...] wraz z zobowiązaniem.

W roku 2016 rolnik przejął od C.H. posiadanie działek nr [...] oraz [...], wraz z podjętym przez niego - w dniu 15 marca 2015 r. zobowiązaniem w Pakiecie 1. Rolnictwo zrównoważone. C.H. nie deklarował żadnej praktyki dodatkowej na powyższych działkach rolnych w roku 2015.

Odnosząc się do twierdzeń skarżącego, że: "z powodu niejasności co do sposobu deklaracji działań dodatkowych nie wpisano ich do wniosku w roku 2015 lecz zostało złożone pisemne oświadczenie że wysiany został na wszystkich działkach międzyplon" organ odwoławczy w pierwszej kolejności stwierdził, że nie wskazano osoby, która złożyła powyższe oświadczenie. Rzeczywiście nastąpiło przejęcie działek w ramach rodziny w roku 2016, jednakże nie zostało złożone zarówno w sprawie T.H., jak również C.H. pisemne oświadczenie, że wysiany został na wszystkich działkach rolnych międzyplon. Organ wskazał, że powierzchnia działki rolnej zadeklarowana w roku 2018 jako X1 przez cały okres od podjęcia zobowiązania jest deklarowana przez T.H. i jest on jedyną osobą, która mogła i powinna zadeklarować wysianie międzyplonu, natomiast w aktach sprawy przyznania płatności za rok 2015 nie znajduje się powyższy dokument.

W odniesieniu do twierdzeń strony, że w przypadku uprawy zbóż lub rzepaku nie dokonuje zbioru słomy lecz zawsze ją zaoruje, organ wskazał, że jest związany wnioskiem strony oraz wszelkimi dokumentami złożonymi przez stronę w postępowaniu dotyczącym upraw w danym roku. Skutki niepełnej deklaracji ponosi wnioskodawca. Podkreślono, że w roku 2016 rolnik nie zadeklarował żadnej praktyki dodatkowej na działkach rolnych oznaczonych w 2016 r. jako O1 i R1, pomimo, że na działkach tych zadeklarował pszenicę jarą. Tymczasem na innych działkach rolnych wnioskodawca zadeklarował przyoranie słomy, na większości wysianie międzyplonu a zatem wskazanie, że na danych działkach O1, R1 nie nastąpiło przyoranie słomy musiało być zabiegiem celowym. Zaprzecza to twierdzeniom strony, że zawsze zaoruje słomę po zbiorach zboża.

Dyrektor wskazał, że program rolno-środowisko-klimatyczny nakłada na rolnika zwiększone wymagania odnośnie utrzymania gruntów rolnych w gospodarstwie, w tym stosowanie w ciągu czterech lat przynajmniej dwóch praktyk dodatkowych, z których przynajmniej jedną winien być międzyplon. Właśnie za spełnianie podwyższonych wymogów rolnik otrzymuje płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną. Strona winna przy tym zapewnić, aby jej deklaracje zawierały wszelkie niezbędne informacje, w tym o spełnianiu wymogów, gdyż na ich podstawie organ wydaje decyzję i następuje wypłata środków finansowych. Skutki nieprawidłowej lub niepełnej deklaracji obciążają wnioskodawcę.

Organ odwoławczy zauważył, że zgodnie z treścią załącznika nr 2 do Rozporządzenia, koniecznym jest aby w jednym roku realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego, lecz nie później niż w 4 roku realizacji tego zobowiązania, zastosowano praktykę dodatkową - międzyplon w przypadku działek rolnych, na których są uprawiane rośliny inne niż wieloletnie. Tymczasem, na działce rolnej deklarowanej w roku 2018 jako X1 o powierzchni 46,42 ha położonej na działce ewidencyjnej nr [...] nie zastosowano w trzech latach (2015, 2016, 2018) żadnej z dodatkowych praktyk. Ponadto w roku 2018 nie zastosowano na ww. działce praktyki dodatkowej, gdyż nie jest możliwe przyoranie słomy po uprawie ziemniaka, a strona złożyła w prawidłowym terminie – 14 sierpnia 2018 r. oświadczenie o terminie wysiewu międzyplonu ścierniskowego jedynie na działkach nr [...] i [...].

Na rozstrzygnięcie organu odwoławczego T.H. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się jego uchylenia.

Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie:

1. § 19 ust. 1 Rozporządzenia poprzez niewłaściwą ocenę wniosku złożonego przez Skarżącego w 2015 r.

2. pkt 4 załącznika nr 3 do Rozporządzenia poprzez niewłaściwą interpretację praktyk dodatkowych

3. art. 10 k.p.a. polegający na tym, że organ pomimo ciążącego na nim obowiązku nie zapewnił skarżącemu udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji nie umożliwił zapoznania się z całym zebranym w toku postępowania materiałem i wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Ponadto organ nie wyznaczył zgodnie przywołanym powyżej przepisem, siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego.

W uzasadnieniu postawionych zarzutów strona wskazała, że w załączniku do Rozporządzenia zostały w sposób jednoznaczny wskazane wymogi dla poszczególnych pakietów. Praktyki dodatkowe zostały wymienione zamiennie i obejmowały: międzyplon, przyoranie słomy lub przyoranie obornika, (pkt 4 załącznika nr 2). Skoro organ stwierdził wykonanie praktyki dodatkowej polegającej na wykonaniu jednej z czynności przewidzianych przez ustawodawcę, to trudno uznać, że praktyki nie wykonano w ogóle.

Strona stwierdziła również, że zastosowanie sankcji KA15 jest wynikiem błędnego ustalenia stanu faktycznego. Tymczasem skarżący wyjaśniał i wskazywał, że już w 2015 roku na działkach rolnych objętych tą sankcją dokonał jako poplonu wsiewu rzepaku ozimego i pszenicy jarej. Składał również w 2015 roku dodatkowe informacje (odrębnym pismem) o podjętych działaniach co do praktyk dodatkowych.

W ocenie strony organy uchybiły obowiązkowi wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, uwzględnienia wniosków dowodowych strony i pominęły oświadczenie strony o wykonaniu w 2015 roku poplonu, jako praktyki dodatkowej. Strona wnosząca skargę zarzuciła także, że organ odwoławczy zaniechał zawiadomienia skarżącego o zakończeniu zbierania materiału dowodowego w sprawie i możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżona decyzja nie narusza ani prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu, który zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 - dalej: "p.p.s.a.") oznaczałby konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Zasadnicze zarzuty skarżącego koncentrują się na wadliwym przeprowadzeniu postępowania dowodowego, które miało w konsekwencji prowadzić do bezzasadnego pozbawienia strony należnych płatności oraz nałożenia na rolnika sankcji.

Zgodnie z art. 27 ust. 1 pkt 2-4 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 562 ze zm.) - zwanej dalej Ustawą organ, przed którym toczy się postępowanie jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Jak stanowi natomiast art. 27 ust. 2 Ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Porównanie tej regulacji z zasadami ogólnymi wymienionymi w k.p.a. wskazuje, że na podstawie art. 27 ust. 1 i ust. 2 Ustawy, wynikające z k.p.a. obowiązki procesowe organów administracji doznały istotnych ograniczeń w zakresie poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy. Stanowiąc w tych przepisach, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części drugiej art. 7 k.p.a., nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego wyrażonej w art. 77 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 27 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1733/11, LEX nr 1291799).

Sąd stoi na stanowisku, że na organie nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie twierdzeń i uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. Obowiązek ten obarcza stronę, która zresztą z reguły, w swym dobrze rozumianym interesie, powinna wykazywać dbałość o przedstawienie środków dowodowych. Strona jest bowiem równorzędnym partnerem organu w zakresie prawa do inicjowania dowodów, nie jest więc zwolniona od współudziału w realizacji tego obowiązku, zwłaszcza, że nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów dla niej niekorzystnych. (por. wyrok NSA z 25 listopada 2016 r., II GSK 113/15; wyroki WSA w Białymstoku z 26 lutego 2019 r., I SA/Bk 719/18; WSA w Kielcach z 7 lutego 2019 r., I SA/Ke 409/18; WSA w Krakowie z 15 lutego 2018 r., I SA/Kr 9/18; www.cbois.nsa.gov.pl). Takie rozłożenie ciężaru w postępowaniu dowodowym powoduje, że organ nie jest zobowiązany do podjęcia wszechstronnych czynności dowodowych w celu załatwienia sprawy, ani też z własnej inicjatywy pouczania strony czy też informowania strony o przysługujących jej prawach.

Skarżący w treści skargi utrzymuje, że przedstawił dodatkowe informacje, złożone w formie odrębnego pisma, o podjętych działaniach co do praktyk dodatkowych mające wskazywać, że już w 2015 roku wysiany został poplon rzepaku ozimego i pszenicy ozimej. Niemniej jednak taka informacja nie znajduje się w aktach postępowania, a skarżący nie wykazał, że w istocie taki dokument został przez niego złożony we wskazywanym okresie. Tymczasem to na beneficjencie spoczywa obowiązek udowodnienia faktów, które rzutują na jego prawo do uzyskania płatności. Organ nie musi w tym względzie poszukiwać dowodów, które miałyby świadczyć za przyznaniem stronie uprawnienia. Zgodnie z przywołaną regulacją art. 27 ust. 1 pkt 2 Ustawy, organ ma obowiązek rozpatrzyć cały zgromadzony materiał dowodowy, ale nie ma obowiązku z własnej inicjatywy poszukiwać dowodów na poparcie twierdzeń strony.

Odnosząc się do postawionego przez skarżącego zarzutu naruszenia ust. 4 pkt 3 załącznika nr 2 do Rozporządzenia zgodzić należy się ze stroną, że praktyki dodatkowe wskazane w tym przepisie zostały wymienione zamiennie tj. możliwe jest wykonanie międzyplonu (we wskazanym terminie), przyoranie słomy lub przyoranie obornika. Nie można jednak przepisu ust. 4 interpretować w ten sposób, że dla realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego wystarczające jest spełnienie, najpóźniej w 4 roku jego realizacji, jednej z praktyk dodatkowych wymienionych w pkt 3. Wymienione w ust. 4 pkt 3 praktyki dodatkowe mają być bowiem wykonywane obok zastosowania międzyplonu. Za taką wykładnią normy przemawia użycie w ust. 4 pkt 3 zwrotu "w innym niż określony w pkt 2 roku realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego". Wskazuje to, że praktyki dodatkowe (międzyplon, przyoranie słomy lub obornika) powinny zostać podjęte w innym roku niż międzyplon, którego obowiązek zastosowania wynika z ust. 4 pkt 2 załącznika nr 2 do Rozporządzenia.

Dla realizacji wymogów Pakietu 1 Rolnictwo zrównoważone, które zostały wskazane w ust. 4 załącznika nr 2 do Rozporządzenia, konieczne jest zatem kumulatywne spełnienie następujących warunków - zastosowanie w zmianowaniu minimum 3 grup upraw w ciągu 5 lat realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego, zastosowanie międzyplonu w jednym roku realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego, lecz nie później niż w 4 roku realizacji tego zobowiązania oraz zastosowanie międzyplonu, przyorania słomy lub przyorania obornika w innym roku realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego, lecz nie później niż w 4 roku realizacji tego zobowiązania.

Tymczasem jak wynika z treści zaskarżonej decyzji, na działce rolnej deklarowanej w roku 2018 jako X1 o powierzchni 46,42 ha położonej na działce ewidencyjnej nr [...] nie zastosowano w trzech latach (2015, 2016, 2018) żadnej z dodatkowych praktyk. Ponadto w roku 2018 nie zastosowano na ww. działce praktyki dodatkowej, gdyż nie jest możliwe przyoranie słomy po uprawie ziemniaka, zaś strona złożyła w prawidłowym terminie - 14 sierpnia 2018 r. oświadczenie o terminie wysiewu międzyplonu ścierniskowego jedynie na działkach nr [...] i [...].

Istotą realizowanego przez stronę programu jest nie tyle, aby w okresie jego trwania wykonać jakąkolwiek praktykę dodatkową, ale aby zastosować na gruntach ornych wymogi, które zostały ściśle uregulowane w treści załącznika nr 2 do Rozporządzenia. Dopiero kumulatywne spełnienie wszystkich wymogów stanowi realizację zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego, uprawniającego do otrzymania płatności w pełnej wysokości.

Nie można zgodzić się także ze stroną skarżącą, że w przedmiotowej sprawie doszło do nieuprawnionego zastosowania sankcji w wysokości, która nie istniała w momencie przystępowania do realizacji programu rolno-środowiskowo-klimatycznego, co zdaniem strony stanowi naruszenie zasady niedziałania prawa wstecz.

Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest działanie organów na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.). Podobny wymóg został ustanowiony w art. 27 ust. 1 pkt 1 Ustawy, zgodnie z którym w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności. Z uregulowania powyższego wynika, że organy zawsze zobowiązane są uwzględnić zmianę stanu prawnego i orzekać na podstawie przepisów obowiązujących w dacie wydania decyzji. Oczywiście nie oznacza to, że w każdym przypadku organy orzekają na podstawie przepisów nowych czy znowelizowanych, bowiem odmienny sposób stosowania przepisów może wynikać z odpowiednich norm intertemporalnych.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie obowiązkiem organów nakładających sankcję za nieprzestrzeganie przez rolnika wymogów realizacji przyjętego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego było stosowanie, zgodnie z § 33 pkt 2 Rozporządzenia, współczynników dotkliwości i trwałości danego uchybienia określonych w załączniku nr 8, obowiązujących w dacie wydawania decyzji. Trzeba mieć bowiem na uwadze, że w kolejnych rozporządzeniach Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 29 maja 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz.765), z dnia 9 marca 2016 r. (Dz.U. z 2016 r. poz. 326), z dnia 21 kwietnia 2016 r. (Dz.U. z 2016 r., poz. 589), z 26 października 2017 r. (Dz.U. z 2017 r., poz. 2139), z 16 marca 2018 r. (Dz.U. z 2018 r. poz. 584) zmieniających załącznik nr 8 do Rozporządzenia, nie przewidziano przepisów intertemporalnych nakazujących stosować organom wskazane w załączniku współczynniki w wysokości obowiązującej w dacie przystąpienia przez rolnika do realizacji programu rolno-środowiskowo-klimatycznego. Oznacza to, że organy zobowiązane były orzekać z uwzględnieniem nowego stanu prawnego.

Na marginesie Sąd zauważa, że zasada lex retro non agit oznacza, że nie należy stosować nowo powstałych norm prawnych do zdarzeń zaistniałych przed ich wejściem w życie. Z zasady tej wynika, że w razie kolizji, czy w sprawie ma zastosowanie przepis dotychczasowy, czy nowy, przyjmuje się, że przepis dotychczasowy ma zastosowanie, jeżeli pod jego rządem powstał (zmienił się albo wygasł) stosunek prawny, którego treść została bezpośrednio wyznaczona przez ten przepis. Zasada zakazu wstecznego działania przepisów prawa nie oznacza jednak, że nowej ustawy (rozporządzenia) nie stosuje się do trwających stosunków prawnych (których skutki nie nastąpiły pod rządami starego prawa). W świetle bowiem zasady działania bezpośredniego przepisu nowej ustawy, od chwili wejścia w życie nowych norm prawnych należy je stosować do stosunków prawnych (zdarzeń, stanów rzeczy) danego rodzaju niezależnie od tego, czy dopiero powstaną, czy też powstały wcześniej przed wejściem w życie nowego prawa, lecz trwają nadal w czasie dokonywania zmiany prawa. Trwanie danego zdarzenia lub stanu rzeczy, zarówno pod rządem dawnego, jak i nowego prawa, jest więc tym elementem, który pozwala zastosować omawianą wyżej zasadę bezpośredniego działania prawa nowego.

Jak wskazuje na to sama strona, przyjęte przez nią zobowiązanie jest programem rozłożonym w czasie, w latach 2015-2019. W momencie kolejnych nowelizacji załącznika nr 8 do Rozporządzenia, stosunek prawny powstały w związku z podjęciem się przez rolnika realizacji zobowiązania warunkującego przyznanie płatności był stosunkiem, który nadal trwał (nie wygasł). W związku z tym omawiany zakaz retroaktywnego działania prawa nie miał w niniejszej sprawie zastosowania.

Sąd stoi także na stanowisku, że w sprawie nie doszło do uchybienia przepisu art. 10 k.p.a., który nakłada na organy administracyjne obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienia im wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Trzeba mieć bowiem na względzie wskazywany już przepis art. 27 ust. 1 pkt 4 Ustawy modyfikujący istotnie treść art. 10 k.p.a. poprzez zapewnienie prawa do zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym jedynie na żądanie strony, a nie z urzędu. Takiego żądania strona skarżąca nie złożyła.

W myśl powołanego przepisu ograniczeniu uległa zatem realizacja zasad: informowania stron i innych uczestników postępowania (art. 9 k.p.a.) oraz czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 k.p.a.). W przypadku pierwszej z zasad ograniczenie to polega na zobowiązaniu organu do udzielania stronom niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania - i to wyłącznie na żądanie stron, a nie z urzędu. Natomiast w przypadku drugiej z zasad organ został zobligowany do zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania jedynie w sytuacji, gdy strona wyraziła takie żądanie.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem prawa a rozstrzygnięcie Dyrektora, wbrew podnoszonym zarzutom, jest prawidłowe. Zdaniem Sądu organ odwoławczy przy wydaniu decyzji nie uchybił wskazanym w skardze przepisom. Powtórzyć jeszcze raz należy, że w postępowaniu w sprawie przyznania płatności zasadę wynikającą z art. 7 k.p.a. i rozwiniętą w art. 77 § 1 k.p.a., ograniczono do obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, pomijając ciążący na organie obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Organ nie uchybił także treści art. 80 k.p.a., albowiem decyzja została wydana po rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, jaki został zgormadzony w sprawie. Natomiast oczekiwanie, że organ miał obowiązek gromadzić dowody, których sama strona nie przedstawiła, pozostaje w sprzeczności z przepisem art. 27 ust. 2 Ustawy, nakładającym ten obowiązek na strony, które z określonych faktów wywodzą skutki prawne.

Sąd nie stwierdził również, aby organ naruszył wskazywane w skardze przepisy prawa materialnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie stwierdzając, aby w prowadzonym postępowaniu organy podatkowe dopuściły się wskazywanych przez stronę naruszeń prawa procesowego i materialnego, które uzasadniałyby konieczność wydania rozstrzygnięcia skutkującego uchyleniem zaskarżonego aktu, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił wniesioną skargę jako niezasadną.