Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 13/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2005-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POSKIEJ Dnia 12 października 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek (spr) Sędziowie NSA Maria Lorych-Olszanowska WSA Barbara Koś Protokolant: st. sekr. sąd. Agnieszka Leśniarek po rozpoznaniu w dniu 12 października 2005 r. sprawy ze skargi I. H. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia na postanowienie dotyczące obciążenia kosztami postępowania celnego I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego I. H. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. /-/ B. Koś /-/ T. Geremek /-/ M. Lorych-Olszanowska


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Celnej, postanowieniem nr [...] z dnia [...] działając na podstawie przepisów art. 228 § 1 pkt.1 i § 2, art.239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137 z 1997 r. poz. 926 z późn. zm.) oraz art. 262, art. 253 § 2 i art. 255 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (t. j. Dz. U. nr 75 z 2001 r. poz. 802 z późn. zm.) po rozpatrzeniu zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego nr [...] z dnia [...] stwierdził niedopuszczalność tego zażalenia.

W uzasadnieniu tego postanowienia podano, że wskazanym wyżej postanowieniem Naczelnik Urzędu Celnego obciążył Przedsiębiorstwo "A" oraz Agencję Celną "B" kosztami postępowania celnego prowadzonego w sprawie towaru zgłoszonego do procedury dopuszczenia do obrotu wg zgłoszenia celnego nr [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r.

Pismem z dnia [...].09.2002 r. J. C. w imieniu firmy "A" złożył zażalenie na to postanowienie, załączając do zażalenia jej pełnomocnictwo do reprezentowania tej firmy przed organami celnymi, organami podatkowymi oraz przed sądami.

Dyrektor Izby Celnej podniósł, że zgodnie z brzmieniem art.253 § 2 Kodeksu celnego, doradca podatkowy, (którym jest J. C.) nie może występować w charakterze pełnomocnika strony jako przedstawiciel bezpośredni lub pośredni w sprawach celnych dotyczących towaru przeznaczonego do działalności gospodarczej.

Stanowisko powyższe znajduje dodatkowe uzasadnienie w art. 41 ustawy o doradztwie podatkowym.

Ponadto organ odwoławczy zauważył, że w sprawach dotyczących podatku, organy celne nie prowadzą postępowania administracyjnego i nie pełnią funkcji organów podatkowych a ich czynności maja charakter materialno-techniczny i ograniczają się jedynie do sprawdzenia oraz do pobrania należnego z tytułu importu podatku.

W toku postępowania wyjaśniającego, na wezwanie organu celnego, J. C. przedstawił kserokopię umowy o prace z dnia [...].08.2002 r. zawartą z firmą "A".

Jednakże zdaniem organu odwoławczego - pracownikiem w rozumieniu umowy o pracę nie może być doradca podatkowy wykonujący ten zawód (art. 31 ust.1 ustawy o doradztwie podatkowym) firma "A" również nie zajmuje się doradztwem podatkowym w związku z czym należało uznać, że umowa o pracę J. C. z tą firmą została zawarta z naruszeniem art. 31 wskazanej umowy.

Przedsiębiorstwo "A" wniosło skargę do sądu administracyjnego na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie.

Zdaniem strony skarżącej stanowisko Dyrektora Izby Celnej wyrażone zaskarżonym postanowieniu jest niezgodne z prawem, bowiem organ celny pomylił pojęcie "przedstawicielstwa" określone w art. 253 § 2 Kodeksu celnego z pojęciem "pełnomocnictwa" określonym w art. 136 i 137 § 1 Ordynacji podatkowej.

Skoro, bowiem ustawodawca w art. 253 § 2 Kodeksu celnego wskazał wyraźnie na pojecie przedstawicielstwa to znaczy, że ma ono zastosowanie wyłącznie do postępowań prowadzonych przed organami celnymi i wyłącznie w odniesieniu do towaru, którego rodzaj i ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej.

Jednakże - jak podkreśla skarżący- inaczej wygląda sytuacja, gdy towar już został objęty procedurą celną a organ celny wszczął postępowanie celne i wydał decyzję, którą uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe i dokonał ponownego wymiaru należności celnych.

Postępowanie to prowadzone w oparciu o przepisy Ordynacji podatkowej, przewidują, że strona może działać przez pełnomocnika, zgodnie z postanowieniami art.136 i 137 a pełnomocnikiem może być osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych.

Strona skarżąca zakwestionowała stanowisko Dyrektora Izby Celnej, że J. C. nie może reprezentować jej w postępowaniu celnym w tym również jako jej pracownik.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie jakkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są słuszne.

Podkreślić bowiem należy na wstępie, że przepisy zawarte w Kodeksie celnym a dotyczące przedstawicielstwa są przepisami szczególnymi w stosunku do przepisów regulujących instytucję przedstawicielstwa na gruncie Kodeksu cywilnego jak i Ordynacji podatkowej, w związku z czym nietrafny jest wywód skargi wskazujący na przepis art. 137 § 1 Ordynacji podatkowej, jako podstawę działania pełnomocnika J. C. na etapie weryfikacji zgłoszenia celnego.

Takim przepisem szczególnym jest art. 253 § 2 Kodeksu celnego ograniczający krąg podmiotów umocowanych do przedstawicielstwa w sprawach celnych.

Zgodnie z powołanym przepisem (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji przez organ II instancji) przedstawicielem bezpośrednim osoby fizycznej lub prawnej w postępowaniu przed organem celnym w sprawach dotyczących towaru, którego rodzaj lub ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej, mógł być wyłącznie pracownik tej osoby, agencja celna, adwokat lub radca prawny, a jej przedstawicielem pośrednim wyłącznie agencja celna.

Z brzmienia tego przepisu wynika, że ograniczenie kręgu podmiotów mogących reprezentować strony w postępowaniu celnym ma zawiązek z przeznaczeniem towaru i wbrew twierdzeniom strony skarżącej nie jest ograniczone tylko do formy zgłoszenia celnego, zaś bezspornym jest, że towar będący przedmiotem importu w niniejszej sprawie był przeznaczony do działalności gospodarczej.

W myśl art. 256 § 2 Kodeksu celnego czynności przed organami celnymi może dokonywać wyłącznie w imieniu agencji celnej upoważniony pracownik agencji celnej lub osoba fizyczna prowadząca agencje celną, wpisani na listę agentów celnych, wobec czego J. C. doradca podatkowy nie mógł występować w charakterze pełnomocnika skarżącej firmy w sprawie dotyczącej weryfikacji zgłoszenia celnego i uznania go za nieprawidłowe, bowiem nie jest to postępowanie w sprawach obowiązków podatkowych.

Skuteczne pełnomocnictwo mogło zostać zatem udzielone J. C. jako pracownikowi Agencji Celnej wpisanemu na listę agentów celnych.

W piśmie - wezwaniu Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] października 2002 r. skierowanym do firmy "A" oraz do importera wezwano strony do złożenia zabezpieczenia pokrywającego w całości kwotę długu celnego a nadto zaznaczono, że umocowanie J. C. przedłożone wraz z zażaleniem na postanowienie organu celnego I instancji z dnia [...] jest nieskuteczne, w związku z czym wezwanie to skierowano bezpośrednio do stron.

Zdaniem Sądu organ celny I instancji trafnie przyjął że J. C. nie wykazał umocowania do działania w imieniu skarżącej firmy.

W tej sytuacji jednak organ celny, wobec stwierdzenia bezskuteczności pełnomocnictwa J. C., winien był wezwać Przedsiębiorstwo "A" jako podmiot posiadający przymiot strony prowadzonego postępowania celnego i to na podstawie art.169 § 1 i art.168 § 3 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego do usunięcia braku formalnego odwołania poprzez podpisanie go przez osobę upoważnioną do reprezentowania spółki i to w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania (por. także wyrok NSA z dnia 9.02.2000 r. w sprawie V SA 745/99).

Nie wezwanie zatem strony przez organ celny do usunięcia braku formalnego stanowi istotne naruszenie wyżej wymienionych przepisów postępowania a nadto art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej, stanowiącego że organy celne są zobowiązane udzielać stronom niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa celnego i postępowania celnego w związku z przedmiotem tego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 20.08.1999 r. w sprawie IV SA 848/98).

Należy również podzielić pogląd pełnomocnika skarżącej że brak wyraźnego wezwania skarżącej firmy w osobnym piśmie do uzupełnienia braku formalnego odwołania i pouczenia o konsekwencjach niezastosowania się do tego wezwania, narusza zasadę pogłębiania zaufania do organów celnych wyrażoną w art.121 Ordynacji podatkowej oraz zasadę dwuinstancyjności (art.127 Ordynacji podatkowej).

W ocenie Sądu pismo z dnia [...].10.2002 r. stanowiło jedynie wezwanie do złożenia zabezpieczenia i choć przy tej okazji organ celny informował stronę o nieskutecznym umocowaniu J. C. przedłożonym wraz z wniesionym środkiem odwoławczym - to nie było to jednak wezwanie w trybie art.169 § 1 tej ustawy.

W ocenie Sądu przestrzeganie wskazanych wyżej przepisów i zasad postępowania, wyklucza możliwość uznania na podstawie art. 255 Kodeksu celnego, iż odwołanie wniósł rzekomy pełnomocnik we własnym imieniu, w związku z czym należało również uznać, że organ odwoławczy wydając zaskarżone postanowienie naruszył przepisy postępowania celnego w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy oraz przepis art. 255 Kodeksu celnego.

Rozpatrując zatem ponownie sprawę, organ celny powinien wezwać Przedsiębiorstwo "A" do podpisania odwołania zgodnie z art.169 § 1 Ordynacji podatkowej.

Mając powyższe na uwadze w oparciu o art.145 § 1 pkt.1 lit. a) i c) oraz art. 200 i art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153 poz.1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz.1271 ze zm.) należało orzec jak w sentencji wyroku.

/-/ B. Koś /-/ T. Geremek /-/ M. Lorych-Olszanowska

za nieobecnego sędziego

/-/ B. Koś