Postanowienie WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 266/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2011-06-14 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. O. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za kwiecień, maj, lipiec i październik 2007 r. oraz dokonania zwrotu nadpłat wraz z oprocentowaniem postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 7 kwietnia 2011 r., złożonym na formularzu PPF, L. O. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez wnioskodawczynię uzyskuje ona dochód z tytułu emerytury w wysokości 1.119 zł brutto, pozostaje ona we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonkiem, który otrzymuje rentę w wysokości 1.067 zł brutto. Małżonkowie są właścicielami domu o powierzchni 107 m2 o wartości 320.000 zł, lokalu użytkowego o powierzchni 95,5 m2 o wartości 210.000 zł, sześciu działek budowlanych o łącznej powierzchni 6.000 m2 o wartości 480.000 zł, samochodu osobowego o wartości 26.700 zł, ponadto posiadają mieszkanie kwaterunkowe o powierzchni 103 m2.

W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.

Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

Działając na podstawie ww. przepisu, referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 29 kwietnia 2011 r. (doręczonym pełnomocnikowi wnioskodawczyni w dniu 18 maja 2011 r. – potwierdzenie odbioru, k. 83) wezwał wnioskodawczynię do przedłożenia w terminie 7 dni: odpisów wszystkich złożonych przez wnioskodawczynię i jej małżonka zeznań podatkowych za rok 2010, dokumentów potwierdzających aktualną wysokość dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawczynię i jej małżonka z tytułu emerytury i renty, odpisów dokumentów księgowych potwierdzających wysokość przychodu/dochodu (poniesionej straty) za okres ostatnich trzech miesięcy z tytułu prowadzonej przez małżonka wnioskodawczyni działalności gospodarczej, wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawczynię i jej małżonka rachunków bankowych, a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdą z wymienionych osób stosownych oświadczeń w tym przedmiocie, oświadczenia wnioskodawczyni, czy uzyskuje dochody z najmu lub dzierżawy lokalu użytkowego, jeżeli tak – wskazania ich miesięcznej wysokości i przedstawienia dokumentów ją potwierdzających (umowy najmu, dzierżawy), zaświadczeń wystawionych przez banki o wysokości aktualnego zadłużenia i wysokości spłacanych przez wnioskodawczynię i jej małżonka miesięcznych rat kredytowych oraz dokumentów obrazujących wysokość ich innych zobowiązań, dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy przez wnioskodawczynię i jej małżonka kosztów utrzymania (opłaty za czynsz, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, innych).

W odpowiedzi na powyższe pełnomocnik wnioskodawczyni przedłożył odpisy: zeznań podatkowych złożonych przez wnioskodawczynię i jej małżonka za 2010 r. (PIT-28, PIT-37, PIT-40A), faktur za zakup leków w 2010 r. na łączną kwotę 356,56 zł, przekazu pocztowego świadczenia rentowego małżonka wnioskodawczyni za maj 2011 r., decyzji o waloryzacji emerytury wnioskodawczyni z dnia 9 marca 2011 r., ewidencji przychodów z prowadzonej przez małżonka wnioskodawczyni działalności gospodarczej za okres od stycznia 2011 r. do kwietnia 2011 r. oraz dowodów zapłaty należności z tytułu składek ZUS za ww. okres, decyzji w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2011 r. i dowodu zapłaty tego podatku, faktury za gaz z dnia 23 lutego 2011 r. wraz z dowodem zapłaty, faktury za prąd z dnia 27 kwietnia 2011 r., wyciągów z rachunku bankowego małżonka wnioskodawczyni za okres od 3 do 31 stycznia 2011 r. oraz od 15 lutego do 9 marca 2011 r. Nadto pełnomocnik wnioskodawczyni w piśmie z dnia 18 maja 2011 r. wskazał, że małżonek wnioskodawczyni wystąpił do swojego banku o wydanie wyciągu z rachunku bankowego, a czas oczekiwania wynosi 14 dni. Z tych względów pełnomocnik wnioskodawczyni wniósł o przedłużenie terminu do przedłożenia dokumentów, który to wniosek został uwzględniony zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 19 maja 2011 r., doręczonym w dniu 25 maja 2011 r. (dowód: potwierdzenie odbioru). Przedłużony termin upłynął z dniem 1 czerwca 2011 r.

W dniu 24 maja 2011 r. pełnomocnik wnioskodawczyni przedłożył odpisy wyciągów bankowych za okres od 1 do 14 lutego 2011 r. oraz od 10 marca do 29 kwietnia 2011 r. z rachunku prowadzonego dla męża wnioskodawczyni.

Analiza przedłożonego materiału dowodowego wykazała, że jest on niepełny i nie usunął wszelkich niejasności odnoszących się do sytuacji finansowej wnioskodawczyni. Stwierdzić należy, iż wnioskodawczyni (działając przez profesjonalnego pełnomocnika) pomimo wyraźnego wezwania i przedłużenia terminu uchyliła się od przedłożenia dokumentów źródłowych, które są istotne dla oceny jej rzeczywistych możliwości płatniczych. I tak nie przedłożyła ani oświadczenia o nieposiadaniu rachunków bankowych ani (alternatywnie) wyciągów z prowadzonych dla niej rachunków bankowych, jak również oświadczenia w przedmiocie uzyskiwania bądź nieuzyskiwania dochodów z najmu lokalu użytkowego.

Podkreślić przy tym należy, że nadesłanie brakujących dokumentów umożliwiłoby ustalenie okoliczności mających wpływ na ocenę zasadności wniosku, takich jak stan oszczędności oraz wysokość dochodów.

Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy.

Niezależnie od powyższego podkreślić należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowane jest stanowisko, iż instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, iż może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione są środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (por. postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., I GZ 107/05, pub. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. co do zasady nie ma więc zastosowania do osób osiągających dochody z własnej pracy i posiadających jakikolwiek majątek, nawet jeśli koszty postępowania stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny (postanowienie NSA z dnia 18 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1099/04, niepubl.).

Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r., OZ 862/04, niepubl.). Sąd w przytoczonym postanowieniu dodał, że osoba ubiegająca się o prawo pomocy powinna w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby oszczędności poczynione w ten sposób okazały się niewystarczające, może zwrócić się o pomoc państwa. W postanowieniach z dnia 6 października 2004 r., GZ 61/04, GZ 64/04, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe.

Tymczasem wnioskodawczyni i jej małżonek uzyskują stały i pewny dochód z tytułu świadczeń emerytalno-rentowych w wysokości 1.858,51 zł netto, nadto małżonek wnioskodawczyni uzyskuje co miesiąc kwotę 514,33 zł z PFRON (przekazywaną na jego rachunek bankowy) oraz przychody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej opodatkowanej ryczałtem (stawką 5,5%). W okresie od stycznia do kwietnia 2011 r. osiągnął z tego tytułu przychód w wysokości 5.832 zł, zaś opłacone przez niego za ten okres składki na ZUS stanowiły kwotę 4.450,70 zł. Małżonkowie są właścicielami domu, lokalu użytkowego, sześciu działek budowlanych oraz samochodu osobowego, które to składniki majątku wnioskodawczyni wyceniła łącznie na kwotę 1.036.700 zł, nadto są posiadaczami mieszkania kwaterunkowego o powierzchni 103 m2. Z przedłożonego materiału źródłowego nie wynika, by małżonkowie posiadali zadłużenie względem banków lub innych podmiotów, zaś ponoszone przez nich opłaty za media (gaz i prąd) kształtują się na średnim miesięcznym poziomie 242 zł. W tych okolicznościach faktycznych nie można więc przyjąć, że wnioskodawczyni i jej małżonek są ludźmi ubogimi, pozbawionymi majątku i środków do życia.

Mając na uwadze powyższe, stwierdzono, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy.

W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.