Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 1259/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2016-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 9, art.10, art. 77 par. 1 , art. 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 18 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1164
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj,, Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 4 września 2015 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej "ARiMR") utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu G. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...], w sprawie przyznania W. B. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w dniu 15 maja 2014 r. W. B. złożyła w Biurze Powiatu G. ARiMR wniosek o przyznanie płatności na rok 2014. W części (VII) dotyczącej oświadczenia o sposobie wykorzystania działek rolnych, w kolumnie odnoszącej się do grup upraw, Producentka zadeklarowała do Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) działki rolne o łącznej powierzchni [...] ha oraz w ramach Specjalnej płatności obszarowej, do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych (ST), powierzchnię [...] ha. Kierownik Biura Powiatowego w O., pismem z dnia [...] r. poinformował Producentkę, że maksymalny kwalifikowany obszar na działce ewidencyjnej nr [...] wynosi [...] ha.

Kierownik Biura Powiatowego w O. wezwał Producentkę do złożenia wyjaśnień, w związku z ustalonymi nieprawidłowościami, dotyczącymi ubiegania się przez innego producenta rolnego o płatności do zadeklarowanych we wniosku działek ewidencyjnych nr [...], nr [...] oraz braku działki ewidencyjnej o nr [...] w ewidencji gruntów i budynków.

W odpowiedzi na powyższe wezwania, Producentka złożyła korektę wniosku wraz z kopią wypisu rejestru gruntów na okoliczność istnienia działki nr [...] w ewidencji gruntów, a następnie złożyła wyjaśnienia wraz z dokumentacją potwierdzającą, jej zdaniem, zasadność i prawo do wnioskowania o płatności bezpośrednie do spornych gruntów (w tym m.in. pismo z ANR z dnia 18 lipca 2014 r. w sprawie wydania działki nr [...] oraz zapłaty z tytułu bezumownego użytkowania gruntów oraz protokół zdawczo-odbiorczy).

W gospodarstwie Wnioskodawczyni, w dniach pomiędzy 20 a 26 listopada

2014 r., została przeprowadzona kontrola metodą inspekcji terenowej, a na jej okoliczność sporządzony został raport.

W dniu 17 lutego 2015 r. W. B. złożyła zastrzeżenia do wyników czynności kontrolnych w zakresie braku stwierdzonej uprawy na działkach rolnych A1 oraz B1, wskazując na wykonanie prac agrotechnicznych na początku kwietnia, które polegały na orce, siewie i zbiorze plonu łubinu, który miał miejsce w sierpniu. Dodatkowo, Wnioskodawczyni wskazała, że w wyniku przeprowadzonej lustracji terenowej, w dniu 17 czerwca 2014 r., pracownicy ANR potwierdzili na obu działkach ewidencyjnych zasiew łubinu.

Kierownik Biura Kontroli na Miejscu ARIMR, właściwy do rozpatrzenia powyższych zastrzeżeń, podtrzymał wyniki z przeprowadzonej kontroli w dniach 20-26 listopada 2014 r. wskazując, że z wyjaśnień inspektorów terenowych, przeprowadzających kontrole, w sporządzonej na tą okoliczność notatce służbowej, wynika, że za zakwestionowanych gruntach stwierdzono łąkę trwałą oraz ugór. Brak rośliny uprawnej potwierdzona została również w protokole z oględzin w dniu 6 czerwca 2014 r. Poza powyższą kontrolą, w gospodarstwie Wnioskodawczyni, w dniu 15 grudnia 2015 r., przeprowadzona została kontrola w zakresie wzajemnej zgodności, w trakcie której ustalono, że na działkach rolnych I oraz IA stwierdzono naruszenie normy - N.04.1 oznaczającej: "rolnik nie przeprowadził na gruntach ugorowanych koszenia lub innych zabiegów uprawowych w terminie" do dnia 31 lipca. Dla wszystkich wskazanych powyżej działek rolnych dokonano oceny wagi stwierdzonych niezgodności, przypisując - w zakresie dotkliwości i trwałości stwierdzonego naruszenia - odpowiednio 1, 3 i 3 punkty.

W dniu 10 marca 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. wystosował pismo do Kierownika Oddziału Terenowego Agencji Nieruchomości Rolnej w N. o udostępnienie materiału zdjęciowego na okoliczność ustalenia na działkach o nr [...] oraz [...] uprawy łubinu. W odpowiedzi Agencja Nieruchomości Rolnej przedstawiła materiał zdjęciowy obrazujący zastany grunt. Z treści pisma organu wynika, że ustalenia zagospodarowania gruntów poprzez zasiew łubinu dokonano na podstawie złożonego przez Producentkę, w dniu 13 czerwca 2014 r., oświadczenia. Jak wynika z notatki służbowej, sporządzonej w dniu 24 czerwca 2014 r., przez pracowników ANR uczestniczących w lustracji nieruchomości, na dzień wizytacji na spornych gruntach zostały przeprowadzone podstawowe zabiegi agrotechniczne. Siewu łubinu dokonano 10-14 dni przed kontrolą. W poprzednim miesiącu, podczas pobytu na gruncie, nie stwierdzono żadnej uprawy.

Po ponownym wezwaniu Producentki do złożenia wyjaśnień na okoliczność deklaracji upraw roślin strączkowych na działkach ewidencyjnych nr [...] oraz [...], Strona zeznała, że na spornym gruncie w kwietniu zasiany został łubin, a następnie dokonano zabiegu chemicznego preparatem Afalon z uwagi na znaczne zachwaszczenie uprawy oraz zniszczenia dokonane przez dziką zwierzynę. Pod koniec maja 2014 r., Strona ponownie dokonała siewu łubinu, a następnie zastosowała oprysk przeciwko zachwaszczeniu. Zbioru łubinu dokonano około 20 sierpnia 2014 r., a następnie wykonano zabieg talerzowania. Producentka, odnosząc się do przedstawionego materiału zdjęciowego z oględzin gruntów przeprowadzonych w dniu 6 czerwca 2014 r., zakwestionowała prawidłowość wykonania tych zdjęć twierdząc, że zostały wykonane w innej części działki, tj. w części deklaracji uprawy łąki.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O., w dniu [...] r., wydał decyzję o przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014. W decyzji tej, organ przyznał płatność w kwocie [...] zł w ramach Jednolitej Płatności Obszarowej oraz odmówił przyznania Płatności do upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych oraz nałożył sankcję w wysokości [...] zł, która będzie potrącana z płatności realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Producentka wniosła do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, odwołanie nie zgadzając się z odmową przyznania Specjalnej Płatności do upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych i podnosząc, że zastosowany środek chwastobójczy nie zadziałał oraz, że z uwagi na dokonanie zniszczeń przez dziką zwierzynę na przełomie miesiąca maja i czerwca, został dokonany ponowny zasiew łubinu, a zbioru dokonano w sierpniu. Kolejnym argumentem przemawiającym za siewem łubinu jest, zdaniem Wnioskodawczyni, materiał zdjęciowy sporządzony przez Agencję Nieruchomości Rolnej, która ustaliła jego siew tuż przed kontrolą. Jak wskazała Producentka, materiał zdjęciowy z oględzin działek z dnia 6 czerwca 2014 r. wskazuje na występowanie tej rośliny.

W toku postępowania odwoławczego, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego w Szczecinie skierował do Producentki wezwanie do przedstawienia dowodów na okoliczność uprawy łubinu. W dniu 17 sierpnia 2015 r. do [...] Oddziału Regionalnego wpłynęły wyjaśnienia, w których Producentka wskazała, że łubin zebrany ze spornych gruntów sprzedała w części pełnomocnikowi, tj: K. B., a pozostała część, tj. [...] ton została pozostawiona na zasiew. Nadto, Strona zobowiązała się do dostarczenia oświadczenia z Koła Łowieckiego na okoliczność zniszczenia uprawy łubinu przez dziką zwierzynę oraz oświadczenia nowego dzierżawcy spornych gruntów na okoliczność zastanych gruntów wiosną 2015 roku.

W dniu 24 września 2015 r. Producentka przedłożyła następujące dokumenty:

- Oświadczenia Koła Łowieckiego "[...]",

- Oświadczenie W. K.,

- Faktura Vat nr [...],

- Faktura Vat nr [...],

- Faktura Vat nr [...],

- Faktura Vat nr [...].

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w wyniku ponownego rozpoznania sprawy i merytorycznej oceny zasadności zaskarżonej decyzji uznał, że decyzja o przyznaniu Producentce płatności bezpośrednich wydana została zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Nakreślając ramy prawne sprawy organ odwoławczy wskazał, że kontrola w gospodarstwie Producentki przeprowadzona została w dniach 20-26 listopada 2014 r. i obejmowała takie czynności w terenie, jak stwierdzenie rodzaju użytku gruntowego na danej działce rolnej oraz jego powierzchnię kwalifikująca się do otrzymania wsparcia. Na wykonanych szkicach pomiaru działek rolnych załączonych do raportu z kontroli, kontrolerzy wskazali granice działek rolnych kwalifikujących się do przyznania płatności.

Organ odwoławczy podkreślił, że obowiązkiem producenta rolnego jest podanie faktycznych powierzchni użytkowanych rolniczo i utrzymywanych zgodnie z normami.

Zdaniem organu odwoławczego, w niniejszej sprawie, organ I instancji dokonał prawidłowej oceny zgodności wniosku Strony i zasadnie uznał (po przeprowadzeniu kontroli działek na miejscu i sporządzeniu odpowiedniej dokumentacji fotograficznej), że grunty zadeklarowane przez Producentkę nie uprawniały ją do otrzymania wnioskowanych płatności, a sam wniosek zawierał szereg nieprawidłowości, których konsekwencją było zawyżenie powierzchni zadeklarowanej we wniosku w stosunku do powierzchni stwierdzonej. Jak wynika bowiem ze sporządzonej dokumentacji fotograficznej oraz wykonanych na tą okoliczność szkiców pomiaru działek rolnych załączonych do raportu z kontroli, kontrolerzy prawidłowo uznali brak uprawy z grupy płatności ST na działkach rolnych A1, oraz B1. Na dowód stwierdzonych nieprawidłowości, sporządzono fotografie, z których wynika, że na zakwestionowanych działkach nie było uprawy łubinu.

Odnosząc się do okoliczności wskazanych w protokole z przesłuchania Strony z dnia [...] r., a dotyczących zniszczenia uprawy łubinu przez dziką zwierzynę na skutek czego dokonano ponownego zasiewu łubinu w maju i czerwcu, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego, wskazał, że Strona wiedząc o dokonanych zniszczenia uprawy przez dziką zwierzynę nie poinformowała organu o szkodach powstałych w wyniku działalności dzikiej zwierzyny, stosownie do treści art. 75 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Strona nie zgłosiła na piśmie do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we właściwym terminie wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, które dawałyby podstawę do uznania, że z przyczyn niezależnych nie wykonała swoich zobowiązań.

Zdaniem organu odwoławczego, materiał zdjęciowy z lustracji z [...] r. przeprowadzonej przez Agencję Nieruchomości Rolnej w N. wskazuje, że dokonano ponownego zasiewu na spornym gruncie. Jednakże organ odwoławczy podkreślił, że kontrolerzy ANR wszystkie informacje na temat uprawy w 2014 r. ustalili na podstawie złożonych oświadczeń Producentki. Taka sytuacja również wystąpiła podczas lustracji gruntów w czerwcu, kiedy to wizytatorzy odnotowali fakt siewu łubinu 10-14 dni przed lustracją na podstawie oświadczenia Producentki.

Odnosząc się natomiast do okoliczności dokonanego w sierpniu 2014 r. zbioru łubinu, organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z zasadnymi agrotechnicznymi uprawy łubinu, roślinę tą należy wysiewać wczesną wiosną. Wczesny wysiew nasion umożliwia bowiem właściwy przebieg procesu jarowizacji (niskie temperatury), a znaczny zapas wody w glebie w tym okresie sprzyja równomiernym wschodom roślin. W okres kwitnienia roślina wchodzi po 8-10 tygodnia, natomiast pełną dojrzałość uzyskuje w miesiącu sierpniu kiedy to wytworzy strąki. Wobec tego, twierdzenie Producentki o dokonaniu zbioru plonu łubinu w miesiącu sierpniu nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem jeśli przyjąć tezę, że dokonano ponownie (po udanej drugiej próbie) zasiewu w czerwcu, to przy wskazanych terminach agrotechnicznych w żadnej mierze nie doszło pełnej fazy rozwojowej rośliny uprawnej, która kwalifikowałaby ją do zboru nasion.

Jak wskazał organ odwoławczy, jeśli przyjąć tezę, że Producentka faktycznie dokonała powtórnego siewu łubinu w czerwcu, to w sierpniu, kiedy uprawa łubinu osiągnęła tylko i wyłącznie fazę kwitnienia, Strona nie mogła dokonać zbioru plonu, albowiem pełen okres wegetacji łubinu, począwszy od zasiewu do jego zbioru, wymaga około 5 miesięcy.

W ocenie organu odwoławczego, pozyskany w toku prowadzonego uzupełniającego postępowania wyjaśniającego materiał dowodowy w postaci dowodów sprzedaży łubinu, czy zakupu środków ochrony roślin w żadnej mierze nie może zostać uznany jako uprawdopodobnienie uprawy łubin albowiem dokumenty sprzedaży łubinu, czy zakupu środków ochrony roślin wystawione zostały na K.B., tj: pełnomocnika Strony. Jak wiadomo organowi odwoławczemu z urzędu, pełnomocnik Strony, tj: K.B. również prowadzi gospodarstwo rolne i ubiega się o płatności obszarowe między innymi z tytułu specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych (ST) na powierzchni [...] ha. Wobec tego dowody sprzedaży łubinu mogły pochodzić z uprawy pełnomocnika, a nie Producentki. Ponadto, wyjaśnienia Producentki na temat ilości zebranego i sprzedanego oraz pozostawionego na zasiew łubinu są, w ocenie organu odwoławczego, niespójne.

Zdaniem organu odwoławczego, kontrolerzy prawidłowo określili stan faktyczny na gruncie jako ugór. Na zastanym gruncie nie dopatrzono się roślin objętych specjalną płatnością które ustawodawca zakwalifikował do tej grupy płatności.

Odnosząc się natomiast do materiału zdjęciowego sporządzonego w dniu [...] r. na okoliczność oględzin działek rolnych o identyfikatorach I oraz J położonych na działce ewidencyjnej [...], organ odwoławczy wskazał, że protokół z oględzin, dotyczył postępowania administracyjnego w sprawie płatności bezpośrednich na rok 2013. Przyznał przy tym rację Producentce, że na zdjęciu o nr [...] można dopatrzeć się fragmentarycznych połaci rośliny łubinu, aczkolwiek jak sama Strona wskazała, został on silnie zachwaszczony i dodatkowo uprawa zniszczona została przez zwierzynę leśną, na skutek czego dokonała ponownego zasiewu na przełomie maja i czerwca 2014 r. Fakt ponownej uprawy gruntu potwierdza materiał zdjęciowy sporządzony podczas czerwcowej lustracji gruntów.

Odnosząc się natomiast do złożonych oświadczeń Koła Łowieckiego "[...]" na okoliczność dokonanych zniszczeń w połowie maja 2014 r. uprawy łubinu oraz oświadczenia użytkownika W.K., który wskazuje, że zastany grunt był talerzowanym ścierniskiem po łubinie, organ odwoławczy wskazał, że skoro Wnioskodawczyni była w stanie poinformować Koło Łowieckie o dokonaniu zniszczeń uprawy, to w okresie tym nie istniały obiektywne przeszkody, które uniemożliwiałyby złożenie stosownego pisemnego zawiadomienia o stwierdzonych zniszczeniach organowi I instancji. Oznacza to, że Wnioskodawca nie może skutecznie powoływać się na zaistnienie przejawów siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności, w postaci destrukcyjnej działalności dzikich zwierząt.

Odnosząc się do oświadczenia nowego dzierżawcy, tj.: W.K., Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego wskazał, że niniejsze oświadczenie pozostaje bez wpływu na podjęte rozstrzygnięcie albowiem zgromadzony materiał dowodowy w sprawie oraz agrotechnika uprawy łubinu nie pozwala na stwierdzenie, że prowadzona uprawa łubinu uzyskała pełną dojrzałość, na skutek czego Producentka mogła dokonać zbioru plonu.

Podsumowując, organ odwoławczy stwierdził, że nie ma wątpliwości, że na zakwestionowanych działkach rolnych nie występowała zadeklarowana na nich uprawa łubinu, a grunty te z agrotechnicznego punktu widzenia stanowiły ugór, czyli były utrzymane w dobrej kulturze rolnej, umożliwiającej włączenie ich do produkcji rolnej.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, W.B. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1. art. 10 K.p.a., polegające na przeprowadzeniu kontroli w miejscowości G. bez wcześniejszego wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie użytkowania nieruchomości rolnej oraz zawiadomienia o planowanej kontroli,

2. art. 9 i art. 10 K.p.a., polegające na uniemożliwieniu Stronie zapoznania się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie, albowiem po zawiadomieniu strony o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym, organ poczynił nowe ustalenia faktyczne, w tym wpłynęły do akt sprawy dwa pisma organów administracji, o których Producentka nie wiedziała,

3. art. 10 K.p.a., polegające na nieumożliwieniu stronie przez organ II instancji zapoznania się z materiałem dowodowym,

4. art. 35 § 2 Kpa w zw. z art. 36 § 1 K.p.a., poprzez niezawiadamianie Strony o niezałatwieniu sprawy w ustawowym terminie,

5. naruszenie art. 86 K.p.a. przez zaniechanie przesłuchania Skarżącej, celem szczegółowego wyjaśnienia, czy istotnie nie użytkowała przedmiotowych obiektów,

6. art. 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a., polegające na nie wyczerpującym zebraniu i rozpoznaniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy,

7. art. 7, 76 § 1 i art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpoznaniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w uznaniu, na postawie kontroli przeprowadzonej w listopadzie 2014 r., że w 2014 r. nie były uprawiane pola (zasiany łubin), gdy tymczasem łubin zbiera się w sierpniu.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, że podstawą ustaleń była kontrola przeprowadzona w listopadzie 2014 r., a tymczasem posiany tam łubin został zebrany w okolicach sierpnia 2014 r., tym samym w ocenie Skarżącej, ustalenie z tej kontroli nie mają żadnej roli i nie mogą być podstawą wydania decyzji.

Zdaniem Skarżącej, naprowadzała ona w przedmiotowej sprawie szereg wniosków dowodowych, które nie zostały uwzględnione, a z treści jej wyjaśnień wynika, że częściowo uprawa została zniszczona i organ administracji mógł, a nawet powinien zwrócić się o informacje w tej sprawie do właściwego koła łowieckiego.

W ocenie Skarżącej, nie zapoznano się wnikliwie z kontrolą ANR, która to również mogłaby wiele wnieść do sprawy. Tym samym, należy uznać, że decyzja jest przedwczesna.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).

Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zw. dalej: p.p.s.a.), w tym także na decyzje wydawane przez organy administracji rolnej.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W zaskarżonej decyzji organ przyznał płatność w kwocie [...] zł w ramach Jednolitej Płatności Obszarowej oraz odmówił przyznania Płatności do upraw strączkowych i motylkowych drobnonasiennych oraz nałożył sankcję w wysokości [...] zł.

Zdaniem organów administracji rolnej, podczas kontroli gospodarstwa Skarżącej stwierdzono nieprawidłowości na działce rolnej A1 oraz B1 z zadeklarowaną uprawą z grupy upraw ST, odnośnie której nie stwierdzono uprawy łubinu.

W ocenie Skarżącej, z uwagi na to, że zastosowany środek chwastobójczy nie zadziałał oraz ze względu na dokonanie zniszczeń przez dziką zwierzynę, na przełomie miesiąca maja i czerwca, dokonała ponownego zasiewu łubinu, a zbioru dokonała w sierpniu. Podstawą zaś ustaleń organów była kontrola przeprowadzona w listopadzie 2014 r., tym samym ustalenia z tej kontroli nie mają żadnej roli.

W niniejszej sprawie zarzuty Skarżącej koncentrują się wokół naruszenia przepisów prawa procesowego. W istocie jednak w postępowaniu nie zostały naruszone żadne gwarancje Skarżącej w sposób mogący mieć wpływ na wynik postępowania. Nie doszło też do uchybień w zakresie gromadzenia i ustalenia stanu faktycznego oraz oceny dowodów, w szczególności nie zostały naruszone zasady określone w art. 7, art. 9, art. 10, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. – dalej: "K.p.a").

Kwestia ustalenia nienależnych lub nadmiernie pobranych środków publicznych przez rolnika jest indywidualną sprawą administracyjną rozstrzyganą w postępowaniu administracyjnym według przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do dyspozycji przepisu art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173) do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji wydawanych przez organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy tejże ustawy stanowią inaczej. Według art. 21 ust. 2 tej ustawy, w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Powyższe zasady stanowią powtórzenie reguł zawartych w K.p.a., z zaznaczeniem wszakże ich pewnej odrębności. Pierwszą z nich jest zasada praworządności, którą odzwierciedlają postanowienia art. 7 K.p.a. Według zaś reguły drugiej, organ zobowiązany jest w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Warto tu przypomnieć, że druga z zasad została ograniczona w stosunku do ogólnej reguły ujętej w art. 77 § 1 K.p.a., ponieważ na organ został nałożony obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, jednakże bez zobowiązania tego organu do podejmowania z urzędu wszelkiej inicjatywy, co do zebrania materiału dowodowego. Wprowadzenie takiego uregulowania nie może pozostać bez związku z zasadą rozłożenia ciężaru dowodu. Rozwiązania przyjęte w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wskazują, że to strona musi wykazywać się wzmożoną aktywnością w gromadzeniu oraz przedstawianiu dowodów i nie może oczekiwać, że organ prowadzący postępowanie będzie z urzędu podejmował wszelkie środki dowodowe niezbędne do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.

Jak stanowi art. 21 ust. 3 ww. ustawy, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Takie ograniczenie wynika z charakteru przyznawanych środków, które są przyznawane bezzwrotnie, jeśli beneficjenci zrealizują warunki pomocy. Z tych względów ich sytuacja prawa nie może być oceniania przez ten sam pryzmat, co adresata aktu lub czynności administracyjnej realizowanego w zakresie imperium państwa.

Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, postępowania dowodowe zostało przeprowadzone prawidłowo z uwzględnieniem wskazanych powyżej przepisów, a istotne okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości. Organ dokonał bowiem jednoznacznych ustaleń faktycznych oraz wszechstronnej oceny zgromadzonych dowodów. Do ustalonego stanu faktycznego prawidłowo zastosowane zostały przepisy prawa materialnego.

Kwestia sporna w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy Skarżąca spełniła warunki do przyznania płatności na działkach rolnych A1 oraz B1 w ramach specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych (ST).

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm.), płatności są przyznawane na wniosek rolnika. Zgodnie z art. 7 ust 1 pkt 1 tej ustawy, rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143 b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności oraz producent przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek. Zgodnie zaś z art. 7 ust 2 ustawy, rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw położonych na działkach rolnych objętych wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej.

Jak wynika z akt sprawy, w dniu 15 maja 2014 r. Skarżąca złożyła w Biurze Powiatu G. ARiMR wniosek o przyznanie płatności na rok 2014. W części VII dotyczącej oświadczenia o sposobie wykorzystania działek rolnych, w kolumnie odnoszącej się do grup upraw, Producentka zadeklarowała do jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) działki rolne o łącznej powierzchni [...] ha oraz w ramach Specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych (ST) powierzchnię [...] ha. W dniu 5 sierpnia 2015 r. Skarżąca złożyła korektę wniosku wraz z kopią wypisu rejestru gruntów na okoliczność istnienia działki [...] w ewidencji gruntów. W dniach pomiędzy 20 a 26 listopada 2014 r., w gospodarstwie Skarżącej została przeprowadzona kontrola metodą inspekcji terenowej, podczas której inspektorzy terenowi ustalili, że w przypadku dwóch działek rolnych o identyfikatorach A1 oraz B1 stwierdzono uprawę łąki trwałej oraz ugór przy deklarowanej uprawie łubinu. Brak śladów występowania tej uprawy spowodowało, że inspektorzy zastosowali kod nieprawidłowości DR7 (stwierdzona uprawa należy w całości do innej grupy upraw, niż deklarowana). Na okoliczność przeprowadzonej kontroli sporządzony został raport, do którego załączniki stanowią szkice z pomiaru działek rolnych z oznaczeniem miejsc wykonania fotografii oraz stwierdzoną w terenie uprawą jak również dokumentacją fotograficzną.

Wskazać w tym miejscu należy, że raport z czynności kontrolnych jest, co do zasady, dokumentem urzędowym sporządzanym w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania (art. 76 § 1 i 2 K.p.a.). Stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Organ prowadzący postępowanie z wniosku rolnika o przyznanie płatności, w trakcie postępowania wyjaśniającego ma możliwość weryfikacji deklaracji zawartych we wniosku, jak i ustaleń systemowych, poprzez wykorzystanie wszelkich, zgodnych z prawem narzędzi, w tym kontroli na miejscu, która jest w stanie najpełniej oddać rzeczywisty obraz danych zadeklarowanych we wniosku. Brak rośliny uprawnej potwierdza zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w szczególności w postaci dokumentacji fotograficznej wykonanej w czasie kontroli na miejscu, protokołu z oględzin w dniu [...] r. czy notatki służbowej inspektora terenowego z dnia 24 czerwca 2014 r. z której wynika, że na dzień przeglądu nieruchomości stwierdzono na działkach [...] obręb I., wykonanie podstawowych zabiegów agrotechnicznych, a następnie został zasiany łubin, przy czym siew został dokonany około 10-14 dni przed datą kontroli. Jednocześnie inspektor oświadczył, że miesiąc wstecz podczas pobytu na przedmiotowej nieruchomości nie stwierdził żadnej uprawy. Podkreślenia wymaga, że z treści pisma Agencji Nieruchomości Rolnej z dnia 20 marca 2015 r. wynika, że ustalenia zagospodarowania gruntów poprzez zasiew łubinu pracownik Agencji dokonał jedynie na podstawie złożonego przez Producentkę, w dniu 13 czerwca 2014 r. w oddziale terenowym w Szczecinie ANR, oświadczenia

Sąd podziela stanowisko organu, że pozyskany w toku uzupełniającego postępowania wyjaśniającego materiał dowodowy w postaci dowodów sprzedaży łubinu czy zakupu środków ochrony roślin nie może zostać uznany jako uprawdopodobnienie uprawy łubin albowiem dokumenty sprzedaży łubinu czy zakupu środków ochrony roślin wystawione zostały nie na Skarżącą lecz na K.B. (pełnomocnika Strony). Tłumaczenie Skarżącej, zleceniem pełnomocnikowi zakupu środków ochrony roślin z powodu braku przeszkolenia ze stosowania środków chemicznych nie może został uznane za wiarygodne albowiem ustawodawca nie wprowadził wymogu ukończenia profesjonalnego szkolenia, czy odbycia kursów w zakresie ochrony roślin przy ich zakupie. Nadto, Skarżąca nie przedstawiła dowodów na okoliczność sprzedaży zebranego łubinu swojemu pełnomocnikowi. Nie bez znaczenia jest również fakt, że pełnomocnik Skarżącej także prowadzi gospodarstwo rolne i ubiega się o płatności obszarowe między innymi z tytułu specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych (ST) na powierzchni [...] ha. Zatem, przedłożone przez Skarżącą dowody sprzedaży (faktura Vat nr [...] z dnia 23.09.2014 r.) łubinu na rzecz spółki A. T., nie są wiarygodne.

Organ uwzględnił również zasady agrotechniczne uprawy łubinu słusznie przyjmując, że nawet jeśli Skarżąca faktycznie dokonała powtórnego siewu łubinu w czerwcu (wskutek zniszczenia uprawy przez dziką zwierzynę), to w miesiącu sierpniu uprawa łubinu osiągnąć mogła tylko fazę kwitnienia. Skarżąca nie mogła zatem w tak skróconym czasie wegetacji rośliny łubinu, osiągnąć pełnej jej dojrzałości i dokonać zbioru plonu.

Odnosząc się do podnoszonych przez Skarżącą okoliczności dotyczących zniszczenia uprawy łubinu przez dziką zwierzynę to słusznie organ wskazał, że Skarżąca wiedząc o dokonanych zniszczenia uprawy nie poinformowała organu I instancji o powstałych szkodach w sposób przewidziany przepisami prawa. Stosownie bowiem do treści art. 75 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, jeśli rolnik nie był w stanie wypełnić swych zobowiązań w wyniku siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, zachowuje prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt kwalifikowalnych w momencie wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych. Ponadto, właściwych zmniejszeń nie stosuje się, jeżeli niezgodność będąca następstwem siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych dotyczy wzajemnej zgodności. Stosownie zaś do treści ust. 2 art. 75 ww. rozporządzenia przypadki siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, w rozumieniu art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, wraz z odpowiednią dokumentacją wymaganą przez właściwy organ zgłaszane są temu organowi na piśmie w terminie dziesięciu dni roboczych od dnia, w którym rolnik uzyskuje taką możliwość. Skarżąca nie zgłosiła na piśmie do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR we właściwym terminie, wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, które dawałyby podstawę do uznania, że z przyczyn niezależnych nie wykonała swoich zobowiązań.

W ocenie Sądu, strona nie przedstawiła skutecznych dowodów mogących podważyć ustalenia stanu faktycznego dokonane podczas kontroli na miejscu i kontroli administracyjnej. Organy administracji rolnej dopuściły zaś jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Na podstawie całokształtu materiału dowodowego dokonano też prawidłowej oceny okoliczności faktycznych. Subiektywne przekonanie Skarżącej o nieprawidłowej ocenie materiału dowodowego nie może być podstawą stwierdzenia naruszenia, wskazanych w skardze przepisów postępowania.

Za bezzasadne uznać należy zarzuty naruszenia art. 9 K.p.a. i 10 K.p.a. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 4 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, organ administracji publicznej zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Uregulowania wynikające z ww. przepisów modyfikują zasadę stosowania art. 9 K.p.a. Zgodnie z powyższymi przepisami, zasadę informowania stron i innych uczestników postępowania (art. 9 K.p.a.) ograniczono jedynie do udzielania stronom niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, i to wyłącznie na żądanie stron, a nie z urzędu. Podkreślić przy tym należy, że przepis art. 9 K.p.a. nie stawia organu administracji w pozycji pełnomocnika strony, nie może być utożsamiany z udzielaniem stronom pomocy prawnej, czy też zastępowaniem ich aktywności poprzez instruowanie o optymalnym sposobie postępowania. W podobny sposób ograniczono zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 K.p.a.). Organ został bowiem zobligowany do zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania jedynie w sytuacji, gdy strona wyraziła takie żądanie, przy czym jednocześnie wyłączono stosowanie art. 81 K.p.a.

Jak wynika z akt sprawy, Skarżąca została skutecznie zawiadomiona o zakończeniu postępowania dowodowego i nie wniosła żadnych uwag do sprawy oraz nie skorzystała z możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Nadto, Skarżąca stosownie do treści powołanego powyżej przepisu, nie wniosła przed organem odwoławczym o zapewnienie jej czynnego udziału w postępowaniu, wobec tego zarzuty w tym zakresie uznać należy za niezasadne. Istotnym pozostaje również, że wnosząc o przyznanie wnioskowanych płatności Skarżąca oświadczyła, że znane jej są zasady i tryb przyznawania płatności do gruntów rolnych.

Nietrafiony jest również zarzut niepoinformowania Skarżącej o kontroli na miejscu. Zgodnie bowiem z art. 26 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 odnośnie zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1237/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina, kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przeprowadza się tak, aby skutecznie zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Stosownie do art. 27 ww. rozporządzenia, kontrole na miejscu mogą być zapowiadane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli. Kontrole na miejscu są przeprowadzane bez uprzedzenia, a tylko jeżeli nie zagrażałoby to celowi kontroli, można o niej zawiadomić z wyprzedzeniem, ograniczonym do koniecznego minimum – okres ten nie może przekraczać 48 godzin z wyjątkiem uzasadnionych przypadków. Dodatkowo wskazać należy, że art. 31 ust. 4 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, będący podstawą wykonania w dniach 20-26 listopada 2014 r. kontroli, stanowi, że czynności kontrolne mogą być wykonywane podczas nieobecności rolnika także wówczas, gdy rolnik został zawiadomiony o kontroli zgodnie z art. 27 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009. Z powyższych regulacji wynika, że zasadą są kontrole niezapowiedziane, a wcześniejsze powiadomienie o nich jest wyjątkiem, a korzystanie z takiego powiadomienia może być rozważane wyłącznie pod względem celowościowym. Podkreślić także trzeba, że kopia raportu z czynności kontrolnych została przekazana Skarżącej listem w dniu 30 stycznia 2014 r., tym samym Skarżąca miała zapewnioną możliwość zapoznania się z wynikami kontroli oraz wypowiedzenia się, co do poczynionych ustaleń, co też uczyniła składając zastrzeżenia do wyników czynności kontrolnych.

Za bezzasadny uznać należy zarzut braku przesłuchania Skarżącej na okoliczność ustalenia użytkowania spornych gruntów. Organ I instancji podjął czynności w zakresie przesłuchania Strony na okoliczności deklaracji uprawy roślin strączkowych na działkach ewidencyjnych nr [...] oraz [...] poprzez wezwanie jej do złożeń wyjaśnień w dniu 25 marca 2015 r. Dodatkowo wskazać należy, że organy Agencji nie kwestionują braku użytkowania gruntów przez Skarżącą. Istota sporu sprowadza się bowiem do oceny, czy na deklarowanym gruncie Skarżąca dokonała zasiewu rośliny deklarowanej w złożonym wniosku oraz dokonała w sierpniu 2014 r. zbioru łubinu.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organy dokonały wnikliwej oceny zgodności wniosku Strony z powyższymi wymaganiami prawnymi i prawidłowo uznały (po przeprowadzeniu kontroli działek na miejscu i sporządzeniu odpowiedniej dokumentacji fotograficznej), że grunty zadeklarowane przez Skarżącą nie uprawniały ją do otrzymania wnioskowanych płatności, a sam wniosek zawierał szereg nieprawidłowości, których konsekwencją było zawyżenie powierzchni zadeklarowanej we wniosku w stosunku do powierzchni stwierdzonej.

Za bezzasadny uznać należy zarzut naruszenia przepisu art. 36 § 1 K.p.a., poprzez niezawiadomienie Strony postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie. Jak już wcześniej wskazano, zasady procedowania w sprawach dotyczących przyznania pomocy, m.in. w postaci płatności bezpośrednich, zostały w istotny sposób zmodyfikowane w stosunku do reguł przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego. Zgodnie z § 19 ust. 4 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, odwołanie od decyzji w sprawie w sprawie płatności obszarowych, płatności do krów i owiec oraz płatności do tytoniu rozpatruje się w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania. Organ odwoławczy z uwagi na konieczność pozyskania nowych dowodów w sprawie zawiadomił Skarżącą (30 lipca 2015 r.) o niezałatwieniu sprawy w terminie, wyznaczając nowy termin na wydanie decyzji.

Reasumując, w niniejszej sprawie organy administracji rolnej, zgodnie z zasadą praworządności i na podstawie obowiązujących przepisów prawa, dopełniły powinności tak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego, jak i prawidłowej jego oceny, nie naruszając w tym względzie podstawowej zasady postępowania dowodowego, tj. zasady swobodnej oceny dowodów. W uzasadnieniu decyzji wskazano wszystkie okoliczności istotne z punktu widzenia podjętego rozstrzygnięcia. Analiza sposobu prowadzenia postępowania w sprawie nie daje podstaw do uznania, że budzi on zastrzeżenia w kontekście zachowania zasady zaufania. Tym samym, Sąd nie dopatrzył się naruszenia norm procesowych, które skutkowałyby uchyleniem zaskarżonej decyzji. Okoliczność, że Strona nie została przekonana co do przyjętego w sprawie rozstrzygnięcia nie oznacza naruszenia zasady przekonywania, bowiem Strona ma prawo do własnego, subiektywnego przekonania o zasadności swoich zarzutów, niezależnie od prawidłowości sporządzonej decyzji oraz zastosowanych przez organ przepisów prawa.

Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.