Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 981/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2022-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 86
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Rogalski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Pauter Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 lutego 2022 r. sprawy ze skargi P.P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] lutego 2021 r. P.P. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zwolnienie z obowiązku opłacania składek w związku z przeciwdziałaniem skutkom wywołanym COVID-19. Wraz z wnioskiem zwrócił się osobnym pismem z prośbą o możliwość złożenia w/w wniosku po upływie wyznaczonego terminu wskazując, że był przekonany, iż termin ten upływa z końcem lutego 2021 r.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, dalej jako k.p.a.) w związku z art. 31zo ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374, ze. zm. – dalej ustawa COVID-19) odmówił P.P. przyjęcia wniosku z [...] lutego 2021 r. i umorzył postępowanie o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za listopad 2020 r.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 31zp ust. 1 ustawy COVID-19 wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, należnych za okres od 1 listopada 2020 r. do 30 listopada 2020 r. płatnik składek przekazuje do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie później niż do dnia 31 stycznia 2021 r. Tymczasem w niniejszej sprawie strona złożyła wniosek w dniu 26 lutego 2021 r. Termin na złożenie tego wniosku jest terminem ustawowym i nieprzekraczalnym. Złożenie go po upływie obowiązującego terminu skutkuje bezskutecznością wniosku. W niniejszej sprawie stwierdzono, że z powodu niedotrzymania terminu złożenia wniosku zachodzi bezprzedmiotowość postępowania, co w ocenie organu skutkuje jego umorzeniem na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, powyższą decyzję doręczono stronie w dniu 10 maja 2021 r.

Od powyższej decyzji P.P. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, którego wpływ – jak wynika z akt administracyjnych sprawy – został zarejestrowany w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych w dniu [...] czerwca 2021 r. Jak wyjaśnił, co do terminu złożenia wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za listopad 2020 r. został wprowadzony w błąd przez pracowników ZUS, od których miał otrzymać błędne informacje w grudniu 2020 r., iż termin składania wniosku dotyczącego składek za listopad 2020 r. miał upływać z końcem lutego 2021 r. Nadto zakwestionował fakt przerzucania na niego konsekwencji błędnych jego zdaniem informacji udzielanych przez pracowników ZUS.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 134 k.p.a. w związku z art. 83b ust. 1 u.s.u.s. oraz art. 31zq ust. 8 ustawy COVID-19, stwierdził uchybienie terminu do złożenia przez P.P. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż na podstawie art. 129 § 2 k.p.a. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy należy wnieść w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, o czym wnioskodawca został prawidłowo pouczony w decyzji z dnia [...] kwietnia 2021 r. W niniejszej sprawie termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął w dniu 25 maja 2021 r. gdy tymczasem wniosek ten został złożony dnia 1 czerwca 2021 r. Ponadto strona nie wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej wniosku o zwolnienie z opłacenia składki za listopad 2020 r.

Na powyższą decyzję P.P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący zakwestionował fakt uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, iż został on złożony przed upływem czternastodniowego terminu od daty doręczenia decyzji, a mianowicie w dniu 24 maja 2021 r. Nadto zarzucił nierzetelne przyjmowanie przez pracowników ZUS dokumentów do skrzynki podawczej oraz brak udostępnienia możliwości uzyskania potwierdzenia (stempel z datą) złożenia dokumentu w danym dniu, a także wprowadzenie w błąd poprzez podanie błędnych terminów dotyczących składania wniosków za listopad 2020 r. oraz przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie płatności za listopad 2020 r. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji wydanej w pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wyjaśnił m.in., iż w dniu 24 maja 2021 r. w siedzibie organu nie udostępniono mu możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w tradycyjny sposób, tzn. przez okienko podawcze w sali obsługi w oddziale ZUS. Polecono mu natomiast wrzucić pismo do skrzynki podawczej – urny, stojącej w wejściu do budynku, bez możliwości opatrzenia wniosku datą wpływu, co skarżący uczynił w dniu 24 maja 2021 r. Dla skarżącego nie jest przy tym jasne, co działo się z jego wnioskiem przez kilka dni, skoro według informacji organu wpłynął on dopiero w dniu 1 czerwca 2021 r. Do skargi skarżący załączył wydruk fotografii na tle skrzynki na dokumenty zakładu Ubezpieczeń Społecznych, którą – jak twierdzi – wykonał w dniu 24 maja 2021 r.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 – dalej jako p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Orzekanie w myśl art. 135 p.p.s.a. następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b, oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

Sprawa została rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a.).

Z treści zaskarżonej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2021 r. wynika, że powodem stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia przez skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy było uznanie przez organ, że do daty upływu ustawowego terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (24 maja 2021 r.) nie stwierdzono wpływu jego wniosku. Skarżący podał natomiast, że taki wniosek został złożony w dniu 24 maja 2021 r. poprzez umieszczenie go w skrzynce na dokumenty ustawionej w siedzibie organu, przy czym brak było możliwości uzyskania pieczęci potwierdzającej tę okoliczność.

Należy zwrócić uwagę, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, z mocy art. 180 k.p.a. oraz art. 123 u.s.u.s., mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, stanowiące m.in., że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), co oznacza, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie z urzędu dowodów, które pozwolą rozstrzygnąć sprawę w kontekście znajdujących zastosowanie przepisów prawa materialnego. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.).

Podjęte przez organ rozstrzygnięcie oraz okoliczności stanowiące podstawę rozstrzygnięcia powinny znaleźć odzwierciedlenie w decyzji spełniającej wymogi określone w art. 107 k.p.a., w tym w § 3 tego artykułu. Wskazany przepis stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest ważnym elementem decyzji, ponieważ przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska. Poprawne pod względem merytorycznym uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla realizacji zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Istotą tej zasady jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie, i że jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody (por. wyrok SN z 16 lutego 1994 r., III ARN 2/94, OSNP 1994, nr 1, poz. 2 oraz wyrok SN z 12 lutego 1997 r., III RN 94/96, OSNP 1997, nr 19, poz. 366).

W przedmiotowej sprawie, obciążając skarżącego obowiązkiem wykazania, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony w terminie, organ nie wyjaśnił, czy skarżący miał w ogóle możliwość wykazania tego w inny sposób niż na podstawie własnych wyjaśnień, oraz z jakich przyczyn organ nie uwzględnił stanowiska skarżącego. Wskazać należy, że zgodnie z art. 75 § 1 zd. 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Zgodnie z § 1 art. 75 k.p.a. jeżeli przepis prawa nie wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia właściwego organu administracji, organ administracji publicznej odbiera od strony, na jej wniosek, oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Przepis art. 83 § 3 k.p.a. stosuje się odpowiednio.

W analizowanej sprawie organ nie wyjaśnił przyczyn nieuwzględnienia stanowiska skarżącego, nie ustalił, czy w dniu 24 maja 2021 r. skrzynka na korespondencję istotnie była wystawiona w siedzibie ZUS, czy w dacie tej istotnie nie było możliwości uzyskania potwierdzenia złożenia dokumentu w formie pieczęci z datą wpływu, a jeśli sytuacja taka miała miejsce, jaka była procedura składania dokumentów do tej skrzynki. Organ nie wyjaśnił również, czy wykluczonym jest, iż np. wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy został omyłkowo dołączony do dokumentów innego płatnika, w wyniku czego pieczęć z datą wpływu została umieszczona na wniosku skarżącego z kilkudniowym opóźnieniem. W ocenie Sądu na obecnym etapie niniejszej sprawy nie można wykluczyć, że przez omyłkę organu mogło dojść do tego rodzaju nieprawidłowości, zwłaszcza wobec twierdzenia skarżącego, iż wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył on w siedzibie organu w dniu 24 maja 2021 r. Organ nie podał również, w jaki realny sposób skarżący mógłby wykazać, że faktycznie przed upływem ustawowego terminu złożył przedmiotowy wniosek do skrzynki na dokumenty usytuowanej w Oddziale ZUS. Wskazać trzeba, że nawet jeżeli organ nie był w stanie ustalić, czy skarżący w dniu 24 maja 2021 r. złożył przedmiotowy wniosek, powinien był na mocy art. 86 k.p.a. przesłuchać go na tę okoliczność. Przepis ten przewiduje bowiem, że jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. ZUS nie wyjaśnił zaś dlaczego nie skorzystał z tego rodzaju dowodu. W ocenie Sądu, wobec tego, że skarżący wnosząc według swego oświadczenia przedmiotowy wniosek do organu w dniu 24 maja 2021 r. nie miał możliwości otrzymania potwierdzenia tego faktu, niedopuszczalnym jest przyjmowanie, że niewykazanie przez niego wniesienia tego dokumentu musi pociągnąć za sobą niekorzystne dla niego konsekwencje procesowe (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 5 sierpnia 2021 r., I SA/Rz 459/21, orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym bardziej postępowanie wyjaśniające w zakresie ustalenia złożenia danego dokumentu winno być przeprowadzone przez ZUS szczególnie wnikliwie, w sposób budzący zaufanie obywatela do organu.

Z powyższych względów Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia przez ZUS przepisów postępowania (art. 7, art. 8, art. 11, art. 15, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego względu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.

W toku ponownego rozpoznania sprawy, kierując się normą określoną w art. 153 p.p.s.a., Zakład Ubezpieczeń Społecznych powinien uwzględnić powyższe wskazania co do konieczności uzupełnienia postępowania dowodowego. Należy również zaznaczyć, iż Sąd stwierdziwszy naruszenie przez organ przepisów postępowania nie przesądza, iż w ponownie prowadzonym postępowaniu należy przyjąć niekwestionowane założenie, że skarżący złożył omawiany wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w dniu 24 maja 2021 r. Sąd wskazuje jedynie, że zagadnienie to wymaga rzetelnego, na ile jest to możliwe, zbadania i wyjaśnienia.

-----------------------

#

2