Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1316/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej (spr.), Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędzia WSA Bożena Pindel, Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2015 r. sprawy ze skargi T. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg płatniczych - umorzenia zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. T. C. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z [...] r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. nr [...] o odmowie umorzeniu zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za lata 2007-2013 w kwocie [...] zł wraz z odsetkami w kwocie [...] zł.

2. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

2.1. Skarżący złożył w dniu 11 października 2013 r. wniosek o umorzenie wszystkich należności względem Gminy C. z tytułu zaległości w podatkach. Wskazał w nim, że jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku., a w piśmie z dnia 23 grudnia 2013 r. ponawiającym wniosek i uzupełniający go, podał, że jest niewypłacalny, a jego zobowiązania wynoszą [...] zł.

2.2. Po przeprowadzeniu postępowania, uzupełnionego po uchyleniu pierwotnej decyzji, organ podatkowy, wydał na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 oraz art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U z 2012 r. poz. 749, dalej: O.p.), decyzję o odmowie umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości.

W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił ustalenia co do sytuacji materialnej i życiowej podatnika. Wynika z nich, że wnioskodawca ma [...] lat, jest bezrobotny bez prawa do zasiłku i oświadczył, że nie osiąga żadnego dochodu. Ustalono, że jest współwłaścicielem (wraz z byłą żoną I. C.) nieruchomości położonej w C. przy ul. [...], składającej się z budynku jednorodzinnego o pow. [...] m2 oraz działki o powierzchni [...] m2.. W rejestrze pojazdów figuruje także zarejestrowana na jego nazwisko naczepa marki ZREMB D18, nr rej. [...]. Według oświadczenia podatnika ciążą na nim zobowiązania w wysokości ponad [...] zł. Organ ustalił ponadto, że podatnik posiada udziały w spółce z o.o. A oraz akcje B w kwocie [...] zł, a także nadpłatę w podatku VAT w kwocie [...] zł z tytułu sprzedaży kamienicy. Uznał w tej sytuacji, że jeśli istnieją niewykorzystanie dotychczas możliwości wyegzekwowania należności podatkowych, ich umorzenie byłoby sprzeczne z interesem publicznym.

Organ przedstawił także ustalenia dotyczące sytuacji materialnej i współwłaścicielki nieruchomości przy ul. [...] tj. byłej zony wnioskodawcy I. C. Stwierdził, że jest ona zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotną bez prawa do zasiłku, zamieszkuje we wskazanej nieruchomości i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem Mateuszem, który w 2013 r. ukończył studia, ale nie pracuje. Według jej oświadczenia na bieżące wydatki otrzymuje pomoc rodziny, a wydatki na trzymanie domu określiła na kwotę [...] zł miesięcznie.

Uzasadniając sposób załatwienia wniosku organ przyznał, że sytuacja wnioskodawcy jest trudna, co wskazuje na wystąpienie przesłanki ważnego interesu podatnika, skoro nie uzyskuje on żadnych dochodów. Jednocześnie podkreślił, że nie dał wiary twierdzeniu skarżącego, iż nie ma on środków utrzymania, albowiem – mimo deklarowanego braku dochodów – podatnik nie korzysta z żadnej formy pomocy społecznej. Jednocześnie organ podkreślił, że podatnik nigdy nie starał się spłacić należności z tytułu podatków lokalnych, nie występował o udzielenie ulg w chwili powstawania tych zależności, aby zapobiec narastaniu zadłużenia. Zaległości podatkowe nie były też wynikiem żadnego zdarzenia losowego, ale konsekwencją działania samego podatnika. Stwierdził także, że wzgląd na potrzeby finansowe gminy wskazuje na brak interesu publicznego w umorzeniu zaległości podatkowych.

2.3. Skarżący wniósł od powyższej decyzji odwołanie, wnosząc o umorzenie wymienionych w niej zaległości podatkowych na podstawie art. 70 § 1 O.p., jako przedawnionych oraz o uwzględnienie "ważnego interesu podatnika", o którym mowa w art. 67a § 1 O.p. W uzasadnieniu zarzucił, że w decyzji nie wyszczególniono dokładnie stanu zaległości, w tym należności głównej oraz odsetek, które – jego zdaniem - wynoszą odpowiednio: [...] zł należność główna i [...] zł – odsetki. Nadmienił, że brak jest daty dokonania zajęcia i kolejnych czynności, a wobec faktu, że od 2007 r. nie mieszka przy ul. [...], żadna korespondencja do niego kierowana na ten adres nie może być uznana za skutecznie doręczoną. Dalej wyjaśnił, że spółka A nie działa od 2003 r., a za zgodą Urzędu Miasta została nieprawidłowo zlikwidowana inwestycja budowy garaży wielopoziomowych przy ul. [...], w związku z czym zamierza wystąpić o odszkodowanie. Zadeklarował, że akcje B zamierza przekazać na rzecz Urzędu Miasta. Odnośnie nadpłaty w podatku VAT oświadczył, że nie ma żadnej wiedzy na ten temat, zaś postępowanie w tym zakresie toczy się i w wyniku potrąceń ma otrzymać [...] zł. Ponadto wskazał, że oczekuje na wyrok Sądu Okręgowego w C. w sprawie o sygn. akt [...], gdzie przedmiotem sporu jest kwota [...] zł, a pozwanymi są pracownicy Urzędu, co – zdaniem podatnika- powoduje nieżyczliwe nastawienie do niego ze strony tegoż Urzędu. Powołał się także na toczące się postępowania w zakresie zarzutu na plan podziału sumy uzyskanej z egzekucji (sygn. akt [...]) i skargi na opis i oszacowanie (sygn. akt [...]).

Pismem z dnia 7 sierpnia 2014 r. podatnik, polemizując z treścią sprawozdania, przy którym organ pierwszej instancji przekazał odwołanie wraz z aktami organowi odwoławczemu, złożył wniosek dowodowy o przedłożenie kopii tytułów egzekucyjnych, dotyczących przedmiotowej sprawy, z których winno wynikać: kwota należności głównej i odsetek, data dokonania wszystkich czynności, przedłożenie kopii potwierdzenia wszystkich dokonanych czynności oraz podanie informacji których nieruchomości dotyczą zobowiązania podatkowego.

2.4. Organ odwoławczy, na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 67a § 1 O.p. utrzymał w mocy powyższą decyzję. W uzasadnieniu ponownie opisał ustalenia faktyczne, poczynione przez organ pierwszej instancji w odniesieniu do sytuacji materialnej i osobistej wnioskodawcy i stwierdził, że prawidłowo ocenione te ustalenia jako wskazujące na zaistnienie przesłanki "ważnego interesu podatnika", a tym samym – usunięto wadliwość poprzedniej decyzji, uchylonej wcześniej przez organ odwoławczy. Następnie organ omówił podstawę prawną decyzji, powołał się także na poglądy doktryny i orzecznictwo sądowe w tym zakresie i stwierdził, że zaskarżona decyzja jest z nimi zgodna oraz została szeroko i szczegółowo uzasadniona. Tym samym nie znalazł podstaw do jej uchylenia. Odnosząc się do wniosku strony o przeprowadzenie dowodów w postaci kopii tytułów egzekucyjnych, organ odwoławczy uznał, że wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie, stosownie do art. 188 O.p., gdyż dowody te nie mogą mieć znaczenia dla rozpoznania sprawy. Przebieg postępowania egzekucyjnego został przedstawiony w uzasadnieniu decyzji, a przedmiotem ustaleń faktycznych w sprawie była sytuacja materialne wnioskodawcy. Następnie przytoczył przepisy art. 70 § 4 i art. 70 § 2 pkt 1 O.p. i wyraził pogląd, że organ pierwszej instancji był uprawniony do wydania uznaniowej decyzji w zakresie odmowy udzielenia wnioskowanej ulgi niezależnie od tego czy przedmiotowe zobowiązanie za lata 2007 - 2013 (I-III rata) uległo przedawnieniu. Postępowanie w tym zakresie jest bowiem prowadzone na wniosek podatnika niezależnie od innych postępowań dotyczących np. wymiaru podatku czy wysokości zaległości podatkowych, jak również postepowania egzekucyjnego.

3. W skardze do Sądu skarżący zarzucił, że organy obu instancji nie uwzględniają faktu, iż dłużnicy posiadają zobowiązania w kwocie ponad [...] zł i są niewypłacalni. W dalszym wywodzie ponowił argumenty przedstawione w odwołaniu, a dotyczące postępowania cywilnego oraz braku poparcia przez organ podatkowy zgłoszonych przez niego zarzutów do planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji oraz skargi na opis i oszacowanie mienia. Zdaniem skarżącego dowodzi to nieżyczliwości organu wobec podatnika. W końcowej części skargi zawarto wniosek o "umorzenie wszystkich zobowiązań zarówno wymienionych w n/n odwołaniu jak i innych w stosunku do T. C. oraz Pani I. C.". Skarżący wniósł też o "przypozwanie I. C. w oparciu o art. 183 k.p.c. i łączne rozpatrzenie wniosku o umorzenie zobowiązań które posiadają w/w osoby w Urzędzie Miasta w C. w kwocie: 1. T. C. – [...] zł zgodnie z bilansem spraw na dzień 06.05.2014r, 2. Pani I. C. [...] zł zgodnie z bilansem spraw na dzień 08.05.2014r."

4. Odpowiadając na skargę organu wniósł o oddalenie skargi, jako nieuzasadnionej. Ponownie przedstawił ustalania faktyczne oraz powody odmowy umorzenia zaległości podatkowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

5. Skarga nie może być uwzględniona, gdyż objęta nią decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

5.1. Na wstępie należy przypomnieć, że sądowa kontrola decyzji administracyjnych jest sprawowana co do zasady z punktu widzenia ich legalności, a więc zgodności z prawem. Przesądza o tym treść art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U z 2014 r. poz. 1647), który stanowi, że "kontrola (...) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej’.

Zastrzeżenie powyższe ma szczególne znaczenie w przypadku zaskarżenia do sądu decyzji wydanych w ramach przysługującego organowi uznania administracyjnego. Do tej kategorii spraw należą decyzje wydawane w przedmiocie udzielania ulg w spłacie zaległości podatkowych.

Decyzje w przedmiocie ulg, jako decyzje uznaniowe, podlegają kontroli sądu administracyjnego w ograniczonym zakresie. Sąd nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ administracji państwowej wybór jest słuszny, a zatem sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji administracyjnej; takie rozstrzygnięcie należy wyłącznie do organów administracyjnych. Decyzja uznaniowa w pełnym zakresie podlega natomiast badaniu, co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi, a więc ocenie czy organ podatkowy prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski mają swoje uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym oraz, czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne, a sama decyzji – uzasadniona zgodnie z wymogami prawa.

5.2. Decyzja wydana w niniejszej sprawie została oparta na przepisie art. 67a § 1 pkt 3 O.p., który stanowi, że organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatków, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Aby zastosować powyższy przepis organ musi w pierwszej kolejności ustalić, czy zachodzi któraś z ustawowych przesłanek, a mianowicie: ważny interes podatnika lub interes społeczny. Brak tych przesłanek wyklucza bowiem umorzenie zaległości.

Użycie w przepisie sformułowania, że organ może udzielić ulgi oznacza jednak, że nawet w sytuacji, gdy przesłanka w postaci ważnego interesu podatnika zostanie spełniona (jak ustalono w niniejszej sprawie), organ nie musi zastosować ulgi w spłacie należności, gdyż wybór ten należy do uprawnienia organu, a kryteria tego wyboru (jego słuszność i celowość) nie podlegają ocenie Sądu.

5.3. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organ podatkowy prawidłowo przeprowadził postępowanie, dopuścił i wziął pod uwagę dowody przedstawione mu przez wnioskodawcę, ubiegającego się o umorzenie zaległości podatkowych, dokonał sprawdzenia sytuacji rodzinnej i materialnej strony oraz zapewnił jej czynny udział w tym postępowaniu. Taki sposób działania czyni zadość zasadom ogólnym postępowania podatkowego, zwłaszcza sformułowanym w art. 122, art. 123, art. 124 i art. 125 tej ustawy, a także zasadom prowadzenia postępowania dowodowego, zawartym w art. 180 § 1, art. 187 § 1 O.p.

Trzeba także zgodzić się ze stanowiskiem organu odwoławczego, który – rozpoznając odwołanie – odmówił przeprowadzenia dowodów obrazujących przebieg postępowania egzekucyjnego, gdyż zasadnie ocenił, że nie mają one znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a więc prawidłowo zastosował art. 188 O.p.. Strona skarżąca nie podniosła przy tym w swej skardze zarzutu odmowy przeprowadzenia dowodów.

Dokonane ustalenia faktyczne, odnoszące się do stanu majątkowego i poziomu dochodów wnioskodawcy zostały przez organ wzięte pod uwagę przy wydawaniu decyzji, co wynika z treści ich uzasadnień. Zasadniczym powodem rozstrzygnięcia było przede wszystkim ustalenie, że wnioskodawca dysponuje składnikami majątkowymi (współwłasność nieruchomości, udziały w spółce, akcje) a więc przedwczesność całkowitej rezygnacji z wyegzekwowania należności podatkowych, a z drugiej strony – brak szczególnych okoliczności przemawiających za ulgowym potraktowaniem podatnika. Sam fakt obecnej niewypłacalności zobowiązanego, nie kwestionowany zresztą przez organy podatkowe, nie może być uznany za wystarczający powód uwzględnienia wniosku podatnika.

5.4. W ocenie Sądu uzasadnienia decyzji również odpowiadają wymogom prawa, przedstawiono w nich i wyjaśniono stan prawny, opisano wszystkie ustalenia w zakresie stanu faktycznego oraz wyjaśniono, z jakich powodów odmówiono umorzenia zaległości podatkowych. Wywody w tym ostatnim zakresie są oparte na zebranym materiale dowodowym, poprawnie i logiczne ocenionym.

Zastrzeżenia budzi jedynie ta część uzasadnienia decyzji odwoławczej, w której organ zaprezentował pogląd, że rozpoznanie wniosku strony o umorzenie zaległości podatkowej jest niezależne od tego czy zaległość podatkowa uległa już przedawnieniu. Jeśli bowiem zaległość jest przedawniona, a więc nie istnieje, to postępowanie z wniosku podatnika o jej umorzenia staje się bezprzedmiotowe, co uzasadnia jego umorzenia. Wyrażenie tego poglądu przez organ odwoławczy nie ma jednak, w ocenie Sądu istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż z pozostałych wywodów uzasadnienia wynika, że organ przyjął za wykazane iż nie doszło do przedawnienia zaległości podatkowych, o których umorzenie podatnik się ubiegał. Z akt sprawy wynika także, że zaległości te są przedmiotem toczącego się postępowania egzekucyjnego. Kwestia przedawnienia egzekwowanych zaległości może stanowić podstawę do wystąpienia przez zobowiązanego o umorzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postepowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm.). Z powyższych względów Sąd uznał, że opisana wyżej wadliwość uzasadnienia decyzji od9woławczej nie może stanowić podstawy uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż uchybienie przepisom procesowym stanowi podstawę uchylenia tylko wówczas, gdy mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a).

5.5. Jako całkowicie chybione Sąd ocenił żądania zawarte w skardze, a dotyczące umorzenia wszystkich zaległości zarówno samego skarżącego jak i I. C. oraz "przypozwania" jej do niniejszej sprawy. Przede wszystkim należy zauważyć, że powołane przez skarżącego przepisy dotyczą postępowania cywilnego a nie sądowo-administracyjnego, w którym instytucja "przypozwania" nie występuje. Sąd z urzędu uznał I. C. za uczestniczkę postępowania (organ odwoławczy doręczył jej swą poprzednią decyzję w niniejszej sprawie), ale nie wzięła ona w nim czynnego udziału.

Odnośnie żądania umorzenia zaległości przez Sąd, wniosek ten wykracza w sposób oczywisty poza uprawnienia sądu administracyjnego.

6. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną i orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.