Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 30/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2020-07-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.
Teza: Nie można zatem mówić o bezwzględnej konieczności stosowania przepisu niezgodnego z Konstytucją, tylko dlatego, że Trybunał kierując się określonymi wzgledami odroczył moc obowiązywania takiego przepisu. Norma prawna uznana przez Trybunał Konstytucyjny za niekonstytucyjną stanowie wadliwą podstawę prawną, zaś decyzja administracyjna wydana na takiej podstawie prawnej musi być również uznana za wadliwą.

TEZY

Nie można zatem mówić o bezwzględnej konieczności stosowania przepisu niezgodnego z Konstytucją, tylko dlatego, że Trybunał kierując się określonymi wzgledami odroczył moc obowiązywania takiego przepisu. Norma prawna uznana przez Trybunał Konstytucyjny za niekonstytucyjną stanowie wadliwą podstawę prawną, zaś decyzja administracyjna wydana na takiej podstawie prawnej musi być również uznana za wadliwą.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, Sędziowie: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, (sprawozdawca), , Protokolant: Specjalista Małgorzata Boaro, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 15 lipca 2020 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

Postępowanie administracyjne w sprawie wszczęte zostało wnioskiem A. C. (dalej: strona, skarżąca ) z dnia [...] lipca 2019 r. , adresowanym do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. , o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad dzieckiem A. C.. Do wniosku strona dołączyła orzeczenie o niepełnosprawności syna z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] , z którego wynika ,że niepełnosprawność dziecka datuje się od urodzenia.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...], wydaną z powołaniem się na przepisy art. 17 ust. 5 pkt 1 , art.29 , art.32 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 2220 ze zm.), dalej: u.ś.r. , działający z upoważnienia Prezydenta Ś. Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych i Alimentacyjnych odmówił stronie przyznania wnioskowanego świadczenia z tym uzasadnieniem ,że pobiera ona rentę, co stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Strona odwołała się od powyższej decyzji , podnosząc ,że wysokość jej renty obecnie wynosi 712 zł i jest to kwota znacznie niższa niż kwota świadczenia pielęgnacyjnego, zaś choroba dziecka to ogromne obciążenie - także finansowe. Odwołująca się przedstawiła swoją sytuację zdrowotną, stan zdrowia syna oraz trudności i konieczność ich pokonywania, związane z opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem.

Decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), w związku art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. , utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W motywach decyzji ostatecznej organ II instancji przytoczył brzmienie w art. 17 ust. 1 u.ś.r. określającego krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego oraz przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., wedle którego świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego.

Jako niesporny w rozpatrywanej sprawie uznał organ odwoławczy fakt, że strona ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Według organu, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powinno być przyznane matce opiekującej się niepełnosprawnym dzieckiem w sytuacji, gdy spełnione są wszystkie przesłanki pozytywne, o których mowa w art. 17 ust.1 u.ś.r. i brak jest przesłanek negatywnych wymienionych w art. 17 ust. 5 u.ś.r.. Bezsporne w sytuacji strony jest to, że spełnione zostały przesłanki pozytywne, od których przepisy uzależniają uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego. Jednakże okolicznością, która zadecydowała o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest fakt, że strona ma ustalone prawo do renty. Wyczerpuje to przesłankę negatywną, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., według którego organ nie może przyznać świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty.

Zdaniem organu II instancji przytoczony przepis jest jednoznaczny, nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Przepis ten nie daje podstaw do pominięcia jego treści w sytuacji ,gdy osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty, ale (jak w przypadku strony) kwota renty jest znacznie niższa niż obecnie wynosi świadczenie pielęgnacyjne. Ustawodawca nie pozostawił organom administracji żadnej swobody , ustalając enumeratywnie zarówno przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jak również okoliczności, których wystąpienie obliguje organ do negatywnego rozstrzygnięcia wniosku.

Wbrew stanowisku strony organy administracyjne nie mogą odmówić stosowania przepisów, które nie zostały usunięte z porządku prawnego, czy to na mocy przepisu prawnego, czy orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego . Kolegium dalej wskazało, że orzeczenie w sprawie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie jest podejmowane przez organ administracji w warunkach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ nie ma swobody wyboru, a przyznać prawo do tego świadczenia może tylko po spełnieniu ściśle określonych przez ustawodawcę przesłanek i braku w okolicznościach sprawy przesłanek negatywnych. Zgodnie z art. 6 k.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Z określonej w tym przepisie zasady praworządności wynika obowiązek działania organów administracji publicznej zgodnie z normami (przepisami) obowiązującego prawa. Do norm tych należą w szczególności normy prawa materialnego stosowane przez organ administracji publicznej, a także normy proceduralne. Organy administracji publicznej mogą czynić tylko to, do czego wyraźnie upoważnia je prawo i w trybie przewidzianym prawem.

Natomiast przepis art. 17 u.ś.r. stanowi zamkniętą regulację normującą możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Z tego względu nie można prawa do niego wywodzić z innych niż wskazanych w treści tego przepisu zdarzeń i sytuacji, ani z innych ustaw. Przyjęcie odmiennego poglądu oznaczałoby zanegowanie zasady praworządności wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP, wymagającej przestrzegania prawa zarówno przez obywateli, jak i organy administracji. Gdyby bowiem ustawodawca, mając na względzie rozwiązanie systemowe pomocy publicznej, przewidywał możliwość wyboru pomiędzy świadczeniem, o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) bądź b) u.ś.r., a świadczeniem pielęgnacyjnym, czy też możliwość jego wyrównania do wysokości wyższego świadczenia, dałby temu niewątpliwie wyraz w przepisach ustawy.

Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu ,w której skarżąca, podniosła zarzut naruszenia konstytucyjnej zasady równości (art. 32 ust. Konstytucji RP), zasady dbałości Państwa (art. 18 Konstytucji RP) oraz zasady pomocy Państwa (art. 69 i art. 71 Konstytucji RP). Skarżąca wskazała na trudną sytuację rodzinną i zdrowotną, opisała swoją sytuację życiową oraz chorobę syna, podnosząc, że syn od początku swojego życia potrzebował rehabilitacji, leczenia, terapii, pobytów w szpitalu. Mimo własnej choroby i niepełnosprawności skupiła się na tym, aby dać dziecku tyle wsparcia ile jest w stanie. Skarżąca wywodziła, że przez cały czas, także teraz, syn potrzebuje wsparcia, pomocy, rehabilitacji .Syn ma problemy ze zwykłymi czynnościami, potrzebuje stałego wsparcia w funkcjonowaniu, dzięki czemu może wiele osiągać, rozwijać się. Niezrozumiałe jest dla skarżącej, że jako chora mama, wobec której orzeczono o częściowej niezdolności do pracy, jest pozbawiona, podobnie jak inni rodzice w mojej sytuacji, prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca podniosła, że Trybunał Konstytucyjny orzekł niezgodność przepisu wykluczającego rodziców w podobnej do niej sytuacji. Nie zmienia to faktu, że czuje się dyskryminowana, gdyż w dalszym ciągu odmawia się jej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Według skarżącej , gdyby miała dziecko bez autyzmu być może mogłaby podjąć pracę w niewielkim wymiarze. Z powodu choroby głównej i powikłań stałego pogarszania się jej stanu zdrowia (taka jest specyfika jej schorzeń) musi wkładać w opiekę nad synkiem dużo więcej wysiłku niż osoba zdrowa sprawna. Robiła to zawsze i będzie tak czyniła póki będzie mogła. Według skarżącej, dlaczego jest gorzej traktowana przez Państwo polskie niż gdyby była zdrowa, czy jej pracę z dzieckiem, okupioną bólem, codziennym zmaganiem się ze sobą i z chorobami polskie Państwo uważa za bezwartościową, bo jest chora, czy to co jej jeszcze zostało ze zdrowia i co oddaje swojemu dziecku Państwo ceni mniej niż to co daj zdrowe mamy swoim chorym dzieciom?

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej, oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Ponadto Kolegium podniosło , że wbrew stanowisku skarżącej organy administracyjne nie mogą odmówić stosowania przepisów, które nie zostały usunięte z porządku prawnego, czy to na mocy przepisu prawnego, czy orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Natomiast przepis w zakresie wskazanym przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia [...] czerwca 2019 r. utracił moc dopiero z dniem [...] stycznia 2020 r. i to od tego dnia otwiera się skarżącej możliwość ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, zważył co następuje:

Identyfikując występujący w kontrolowanej sprawie problem prawny stwierdzić należy ,że spór koncentruje się wokół uznania czy w niespornych okolicznościach sprawy zasadnie organy uznały, że strona nie nabyła prawa do świadczenia pielęgnacyjnego . Natomiast osią sporu jest zasadniczo to, czy organy odmawiając stronie przyznania wnioskowanego przez nią świadczenia , prawidłowo uznały ,że pobieranie przez skarżącą renty wyklucza otrzymywanie w tym samym czasie świadczenia pielęgnacyjnego .

Kluczowym zatem zagadnieniem w sprawie jest udzielenie odpowiedzi na pytanie , czy rodzic sprawujący opieką nad niepełnosprawnym w znacznym stopniu od urodzenia dzieckiem jest uprawniony równocześnie do dwóch świadczeń finansowych z budżetu państwa .Przechodząc zatem do oceny kwestii spornej w punkcie wyjścia przytoczyć należy przepisy regulujące świadczenie pielęgnacyjne . Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Przewidziane w cytowanym art. 17 ust. 1 u.r.ś. świadczenie pielęgnacyjne, przysługuje zatem w dwóch odrębnych sytuacjach , a mianowicie osobie , która nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności bądź takiej, która rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem lub osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Z analizowanego przepisu wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji jest rezygnacja z pracy zarobkowej bądź jej niepodejmowanie spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. W istocie bowiem celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. Zarówno osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym dzieckiem, jak też osoba opiekująca się innym członkiem rodziny, względem którego ciąży na niej obowiązek alimentacyjny, wypełniają zobowiązanie o charakterze prawnorodzinnym, którego źródłem są przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Obydwie te kategorie osób rezygnują, w związku z realizacją tego obowiązku, z podjęcia lub kontynuowania zatrudnienia.( por. Katarzyna Małysa- Sulińska, Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz, LEX 2015).

W art. 17 ust. 5 u.ś.r. ustawodawca wskazał na zamknięty katalog negatywnych przesłanek , których zaistnienie wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, przy czym mogą to być okoliczności związane z sytuacją prawną i faktyczną zarówno osoby sprawującej opiekę , jak i osoby wymagającej opieki. Stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia [...] stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

Z literalnego brzmienia cytowanego przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. wynika, że sam fakt posiadania przez osobę sprawującą opiekę prawa do renty wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W badanej sprawie organy obu instancji zastosowały wykładnię językową tegoż przepisu , poprzestając wyłącznie na jego literalnym brzmieniu . Orzecznictwo sądowoadministracyjne na tle omawianej regulacji było w zasadzie jednolite, akceptujące literalną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. , zaprezentowaną przez organy orzekające w niniejszej sprawie oraz przez tutejszy Sąd w wyroku z dnia [...] lutego 2018r. sygn. akt IV SA/Wr 808/17 , na który powołało się Kolegium w zaskarżonej decyzji. Począwszy od 2019 r. ukształtował się drugi z nurtów orzeczniczych , w którym sądy administracyjne uznały ,że językowa jedynie wykładnia przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. nie prowadzi do rezultatu zgodnego z zasadami określonymi w przepisach Konstytucji RP. Zmianę dotychczasowej linii orzeczniczej - w kierunku pozytywnym dla opiekunów - zapoczątkował wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia [...] lutego 2019 r. sygn. akt II SA/Go 833/18 , w którym sformułowano tezę , wedle której " (...) zastosowanie dyrektyw wykładni systemowej oraz dyrektyw wykładni funkcjonalnej i celowościowej prowadzi do takiego rozumienia tego przepisu, że wyłącza on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do emerytury nie w całości, ale do wysokości tej emerytury" . Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w całości aprobuje powyższy pogląd i zasadniczy tok rozważań zawartych w powołanym wyżej wyroku.

W ślad za powyższym wyrokiem powtórzyć więc należy ,że " (... ) chociaż proces wykładni zaczyna się zawsze od dyrektyw językowych, to nie może się do nich ograniczać. Dyrektywy wykładni językowej, systemowej i funkcjonalnej mają równorzędny charakter i nie można zakładać prymatu określonych reguł nad innymi. Nawet zatem jeżeli rezultat wykładni językowej wydaje się jasny, należy po pierwsze, kontynuować wykładnię i po drugie, w razie konfliktu dać pierwszeństwo rezultatowi otrzymanemu wedle dyrektyw funkcjonalnych, jeśli rezultat językowy burzy podstawowe założenia o racjonalności prawodawcy, zwłaszcza o jego spójnym systemie wartości, co wiąże się z dopuszczeniem w tej sytuacji wykładni rozszerzającej albo zwężającej (por. M. Zieliński: Wybrane zagadnienia wykładni prawa. PiP 2009 nr 6 s. 6 i nast., M. Zieliński: Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki. W-wa 2012, s. 212 i nast.). Pogląd, że dyrektywy funkcjonalne i systemowe mogą prowadzić do odrzucenia rezultatów wykładni językowej nawet w tych sytuacjach, gdy wykładnia językowa prowadzi do rezultatów jednoznacznych jest obecnie dominujący w nauce prawa i orzecznictwie (por. np. uchwała NSA (7) z 10 grudnia 2009 r., I OPS 8/09, M. Zirk-Sadowski: Wykładnia w prawie administracyjnym, System Prawa Administracyjnego. Tom 4 s.204 i nast., M. Gutowski, P. Kardas: Wykładnia i stosowanie prawa w procesie opartym na Konstytucji. W-wa 2017 s. 275 i nast. i powołana w tych publikacjach literatura i orzecznictwo). Jasność przepisów może zależeć od wielu czynników i zmieniać się w czasie, a przepis jasny może okazać się wątpliwy w związku z wprowadzeniem nowych przepisów czy istotnej zmiany sytuacji społecznej czy ekonomicznej, mimo że jego brzmienie nie uległo żadnej zmianie (L. Morawski: Wykładnia prawa w orzecznictwie sądów. Komentarz. Toruń 2002 s. 65).

W rozpoznawanej sprawie istotna zmiana sytuacji spowodowała konieczność weryfikacji jasnych wydawałoby się rezultatów wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w oparciu o reguły wykładni systemowej oraz celowościowej i funkcjonalnej. Wynikało to ze zmiany relacji między wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a wysokością świadczeń, których pobieranie wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Kiedy ustawodawca uchwalając w 2003 r. ustawę o świadczeniach rodzinnych wyłączył możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom, którzy mają prawo do określonych świadczeń, określił wysokość świadczenia pielęgnacyjnego na 420 zł miesięcznie i była to kwota niższa niż ówczesna wysokość najniższej emerytury ( renty) i innych świadczeń wyłączających prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Taka relacja utrzymywała się aż do [...] maja 2014 r. kiedy to świadczenie pielęgnacyjne wzrosło do 800 zł i stało się nieznacznie wyższe od najniższej emerytury, a następnie było waloryzowane i obecnie jest już niemal dwukrotnie wyższe od otrzymywanej przez skarżącą renty (wysokość świadczenia pielęgnacyjnego - 1583 zł, wysokość renty - 717 zł). Niewątpliwie zatem intencją ustawodawcy wprowadzającego to wyłączenie było , aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe.

Jednak odczytanie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w obecnych realiach jako pozbawiającego w całości świadczenia pielęgnacyjnego także opiekuna otrzymującego świadczenie znacznie niższe wymagałoby jednoznacznego potwierdzenia przez dyrektywy wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej".

Jak trafnie dalej wywiódł WSA w G.w powołanym wyżej wyroku, narusza zasadę równości taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit .a u.ś.r., która pozbawia w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mające ustalone prawo do emerytury ( odpowiednio renty) w wysokości niższej niż to świadczenie. W tym zakresie Sąd nie podzielił stanowiska wyrażanego w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych (vide wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego : z dnia 10 lipca 2018 sygn. I OSK 134/18, z dnia 6 kwietnia 2017 r. sygn.. I OSK 2950/15, z dnia 10 marca 2017 r. sygn. I OSK 2573/15 , z dnia 19 stycznia 2017 r. sygn. I OSK 1831/15).

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w szczególności nie aprobuje zawartego w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2018 sygn. I OSK 134/18 stwierdzenia, wedle którego osoba, której przysługuje prawo do emerytury ( odpowiednio renty) ma zapewnioną częściową rekompensatę z tytułu rezygnacji przez nią z aktywności zawodowej i w związku z tym przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego spowodowałoby, że miałaby dwa świadczenia z tego samego tytułu i znajdowałaby się w korzystniejszej sytuacji niż osoby, które nie mają możliwości przejścia na emeryturę ( lub odpowiednio uzyskania renty) . Teza ta byłaby uprawniona wyłącznie w takiej sytuacji ,w której osoba mająca prawo do emerytury ( odpowiednio renty), otrzymywałaby świadczenie pielęgnacyjne w pełnej wysokości. Natomiast gdyby otrzymywała świadczenie pielęgnacyjne w wysokości różnicy pomiędzy jego wysokością a wysokością otrzymywanej emeryturą (rentą), to nie znajdowałaby się ani w korzystniejszej sytuacji niż osoby, które nie mają prawa do renty, ani też w mniej korzystnej sytuacji, w jakiej się znajduje, kiedy tak jak skarżąca, otrzymuje wyłącznie rentę znacznie niższą od świadczenia pielęgnacyjnego. Osoba taka będzie potraktowana także sprawiedliwie, gdyż w lepszej sytuacji znalazłby się opiekun, który nie podjąłby nigdy pracy zarobkowej w swoim życiu.

W tym miejscu przypomnieć należy na czym polega istota zasady równości , do której wielokrotnie w orzecznictwie odwoływał się Trybunał Konstytucyjny , wskazując ,że polega ona na tym, że wszystkie podmioty prawa (adresaci norm prawnych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Jeżeli zatem prawodawca różnicuje podmioty prawa, które charakteryzują się wspólną cechą istotną, to wprowadza odstępstwo od zasady równości (vide wyroki Trybunału Konstytucyjnego : z dnia 9 marca 1988 r. sygn. U 7/87, z dnia 6 maja 1998 r. sygn. 37/97, z dnia 20 października 1998 r. sygn.. K 7/98, z dnia 17 maja 1999 r. sygn. P 6/98, z dnia 4 stycznia 2000 r. sygn. K 18/99, z dnia 18 grudnia 2000 r. sygn. K 10/00 , z dnia 21 maja 2002 r. sygn. K 30/01, z dnia 28 maja 2002 r. sygn. P 10/01, z dnia 18 marca 2014 r. sygn.SK 53/12).

W takim też kontekście należy odczytywać art. 17 ust.1 u.ś.r. , w świetle którego istotną cechą osób, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Sytuacja osób, których istotną cechą wspólną jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny została zróżnicowana w ten sposób, że tych którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. pozbawił świadczenia pielęgnacyjnego, tym którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 27 ust. 5 u.ś.r. pozwolił wybrać świadczenie pielęgnacyjne i wreszcie przyznał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bez ograniczeń tym, którzy otrzymują inne dochody niż wymienione w tych dwóch przepisach. W związku z takim zróżnicowaniem należy stwierdzić , że wszelkie odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonywujących argumentach .

Na zróżnicowanie poziomu świadczeń pielęgnacyjnych dla opiekunów osób niepełnosprawnych zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia [...] października 2015 r. sygn. K 38/13 , w którym wskazał, że ustawodawca jest obowiązany precyzyjnie ustalić racjonalne przesłanki, od których uzależni zróżnicowany poziom świadczenia, przyjmując za punkt wyjścia jednakowe traktowanie takich opiekunów.

W realiach analizowanej sprawy Sąd nie znalazł racjonalnych argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych polegających na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w sytuacji , gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia [...] stycznia 2020r. sygn. I OSK 2392/19 , LEX nr 27677685 proces " wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. musi prowadzić do takiego zdekodowania jego treści, który nie jest sprzeczny nie tylko z zasadą równości wobec prawa (art. 32 ust.1 Konstytucji), ale także z zasadami sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji), czy udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji). Egzegeza tego przepisu musi być bowiem zgodna z innymi normami systemu prawa. Ustalenie jego znaczenia musi także uwzględniać jego cel i rolę społeczną, którą winien on pełnić. Wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla osób mających ustalone do renty w chwili wejścia w życie u.ś.r. było uzasadnione, gdyż ówczesna wysokość tego świadczenia była niższa od najniższej renty. Tym samym osoba pobierająca nie ponosiła straty finansowej pobierając rentę. Odwrócenie – jak w analizowanym przypadku - relacji ekonomicznych świadczenia pielęgnacyjnego i renty musi wiązać się z realizacją celu tego przepisu i nie może stawiać osoby pobierającej rentę w sytuacji ekonomicznie gorszej niż byłaby wówczas, gdyby nie posiadała ustalonego prawa do emerytury".

Wobec tego spajając tę część rozważań , stwierdzić należy ,że przy uwzględnieniu kontekstu historycznego pojawienia się przepisu art. 17 ust.5 pkt 1 lit. a u.ś.r. zdekodowanie w obecnych realiach znaczenia tegoż przepisu jako pozbawiającego w całości świadczenia pielęgnacyjnego opiekuna otrzymującego świadczenie rentowe znacznie niższe , pozostaje w sprzeczności z wynikami wykładni systemowej , funkcjonalnej oraz wykładni prokonstytucyjnej ( wykładni " przyjaznej" Konstytucji). Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku z dnia [...] stycznia 2020r. sygn. I OSK 2392/19 "( ...) narusza fundamenty aksjologiczne wyrażone w zasadach Konstytucji RP taka wykładnia art.17 ust.1 pkt 5 lit. a u.ś.r. , która pozbawia w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do emerytury ( renty) w wysokości niższej niż to świadczenie".

Analogiczną , prokonstytucyjną wykładnię art. 17 ust.1 pkt 5 lit. a u.ś.r. przedstawił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia [...] czerwca 2019r. sygn. I OSK 757/19 oraz zaprezentowały ja również wojewódzkie sądy administracyjne : WSA w G. w wyrokach : z dnia [...] listopada 2019r. sygn. II SA/Gl 950/19 , LEX nr 2741508 , z dnia [...] listopada 2019r. sygn. II SA/Gl 1035/19 , LEX nr 2751701 i z dnia [...] grudnia 2019r. sygn. II SA/Gl 1234/19 , LEX nr 2759214 , WSA w K. w wyroku z dnia [...] kwietnia 2019r. sygn. III SA/Kr 137/19 , WSA w Ł. w wyroku z dnia [...] grudnia 2019r. sygn. II SA/Łd 653/19, LEX nr 2759894, WSA w G. w wyrokach : z dnia [...] października 2019r. sygn. II SA/Go 521/19 , nr LEX 2733923 i z dnia [...] grudnia 2019r. sygn. II SA/Go 774/19, LEX nr 2759823 , WSA w O. w wyroku z dnia [...] listopada 2019r. sygn. II SA/ Ol 714/19 LEX nr 2743741, WSA w P. w wyroku z dnia [...] października 2019r. sygn. Po 810/19 , LEX nr 2748313 , WSA w R. w wyroku z dnia [...] października 2019r. sygn. II SA / Rz 828/19 , LEX nr 27424445 ) . Można zatem stwierdzić ,że ukształtowała się już pozytywna dla opiekunów osób niepełnosprawnych lina orzecznicza, odwołująca się do zasady równości i zasady sprawiedliwości społecznej.

Argumentację tę dodatkowo wzmacnia i jest potwierdzeniem słuszności przyjaznej Konstytucji RP wykładni komentowanego przepisu jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...]czerwca 2019 r. sygn. SK 2/17 ( Dz.U. 2019 poz. 1257 , [...]) ,w którym stwierdzono, że " I. Art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (...) w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. II Przepis wymieniony w części I, w zakresie tam wskazanym, traci moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.". Wskazano w nim , że "(...) wyłączenie przez ustawodawcę możliwości uzyskania przez opiekuna-rencistę świadczenia pielęgnacyjnego, a przez to również obarczenie rodziny osoby niepełnosprawnej kosztami związanymi z opieką nad osobą niepełnosprawną oraz pozbawienie w tym zakresie niepełnosprawnego członka rodziny pomocy socjalnej, stanowi nieproporcjonalne i nieuzasadnione różnicowanie. Brak jest podstaw do wykluczenia z pobierania świadczenia osób, które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną z tego tylko względu, że mają one przyznane prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, (...)".

W przytoczonym wyżej orzeczeniu trybunalskim Trybunał Konstytucyjny dalej przyjął ,że " różnicowanie sytuacji prawnej osób rezygnujących z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w oparciu o przyjęte przez ustawodawcę kryterium posiadania przez takie osoby prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest niedopuszczalne". Wskazane orzeczenie trybunalskie w szczególności zwraca uwagę na konieczność zapewnienia równych praw opiekunom osób niepełnosprawnych.

W ocenie Sądu w realiach analizowanej sprawy nie może odnieść zamierzonego skutku prawnego podniesiony przez organ argument dotyczący wskazanej przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia [...] czerwca 2019 r. utraty mocy komentowanego przepisu dopiero z dniem [...] stycznia 2020 r. i od daty to której – zdaniem organu – otwiera się dla skarżącej możliwość ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. Po pierwsze, należy odróżnić relację pomiędzy utratą mocy przepisu uznanego za niekonstytucyjny, czyli jego derogacją z porządku prawnego, a jego stosowalnością i po drugie , czy rzeczona niestosowalność może mieć skutek retroaktywny (ex tunc) . Konstytucja RP w art. 190 ust. 1 stanowi, że "Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne". Użyte przez ustrojodawcę określenie "moc powszechnie obowiązującą" przybliża walor wyroków Trybunału do źródeł prawa powszechnie obowiązującego z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP, w zakresie dotyczącym kręgu adresatów, którzy winni zapadłe judykaty respektować i dokonywać ich wdrożenia (implementacji). Nie ma żadnej wątpliwości, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego wiążą sądy administracyjne i mają dla ich orzecznictwa nierzadko charakter prawotwórczy (por. R. Hauser, J. Trzciński, "Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego", Warszawa 2008, s. 11). Z kolei powszechne związanie orzeczeniami Trybunału Konstytucyjnego powoduje, że sądy administracyjne zobowiązane są do ich respektowania jako elementów kształtujących stan prawny oceniany przez sąd. Oznacza to, że sąd administracyjny, dokonując kontroli zgodności z prawem działalności organów administracji publicznej, zobowiązany jest do uwzględniania tych orzeczeń na równi z aktami normatywnymi wymienionymi w art.87 ust. 1 Konstytucji RP (zob. wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2009 r. sygn. akt II OSK 1750/07, Lex nr 563544).

Dodatkowo powyższą argumentację wzmacnia fakt ,że stosownie do art. 190 ust. 4 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonym w przepisach właściwych dla danego postępowania. Jak wynika z postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...]kwietnia 2004 r., sygn. akt SK 32/01 ([...]) pojęcie "wznowienia postępowania", o którym mowa w cytowanym wyżej art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, ma szersze znaczenie niż pojęcie "wznowienia" w sensie technicznym, przewidziane w odpowiednich procedurach regulowanych w ustawach i obejmuje wszelkie instrumenty proceduralne stojące do dyspozycji stron i sądów, wykorzystanie których umożliwia przywrócenie stanu konstytucyjności orzeczeń wydanych na podstawie aktu normatywnego uznanego późniejszym orzeczeniem Trybunału za niezgodny z Konstytucją . Również w wyroku z dnia [...] marca 2004 r., sygn. SK 53/03 Trybunał Konstytucyjny stwierdził ,że "wznowienie postępowania" w rozumieniu z art. 190 ust. 4 Konstytucji jest "pojęciem autonomicznym, konstytucyjnym, nie mającym tak technicznego charakteru (z uwagi na brak regulacji przesłanek na szczeblu konstytucyjnym) jak pojęcie "wznowienia", jakim posługują się poszczególne procedury regulowane ustawami zwykłymi. Innymi słowy "wznowienie", którego dotyczy art. 190 ust. 4 Konstytucji , dotyczy en bloc postępowania sanacyjnego, zmierzającego do przywrócenia stanu konstytucyjności poprzez wzruszenie rozstrzygnięcia leżącego u podstaw skutecznej (stwierdzenie niekonstytucyjności prawnej podstawy orzekania) skargi konstytucyjnej. Przepis ten odsyła do ustaw zwykłych, nakazując im regulację trybu wspomnianej sanacji. Analizowany przepis Konstytucji przesądza zatem o samym fakcie sanacji, wskazując cel "wznowienia", o jakim mowa w art. 190 ust. 4 Konstytucji. Osiągnięcie tego konstytucyjnego celu co do środków do niego prowadzących jest pozostawione ustawom zwykłym, regulującym tryb, przesłanki i zasady sanacji konstytucyjności w poszczególnych procedurach. Chodzi zatem o wszelkie środki prawne, dzięki którym można osiągnąć efekt w postaci ponownego rozstrzygnięcia sprawy, według stanu prawnego po wyeliminowaniu niekonstytucyjnych przepisów (zob. wyroki TK: z dnia 11 czerwca 2002 r., sygn. SK 5/02, publ. OTK ZU nr 4/A/2002, poz. 41; z dnia 9 czerwca 2003 r., sygn. SK 12/03, publ. OTK ZU nr 6/A/2003, poz. 51; z dnia 27 października 2004 r., sygn. SK 1/04, publ. OTK ZU nr 9/A/2004, poz. 96).

Tak więc komentowany przepis art. 190 ust. 4 Konstytucji konstrukcyjnie obejmuje sobą określenie celu na poziomie Konstytucji, natomiast ustawodawcy zwykłemu i sądom orzekającym pozostawia, na podstawie procedur ukształtowanych w ustawach zwykłych, orzekanie o sanacji następstw stwierdzenia niekonstytucyjności przez Trybunał Konstytucyjny. Niezgodność określonej regulacji prawnej z Konstytucją jest bowiem stanem niezależnym od chwili orzekania w tym przedmiocie przez Trybunał. Nie można przyjmować, że przed opublikowaniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego akt prawny był zgodny z Konstytucją, a dopiero ocena dokonana przez Trybunał pozbawia przepis przymiotu zgodności z ustawą zasadniczą, albowiem w takim przypadku ocena obowiązywania aktu normatywnego z punktu widzenia zgodności danego aktu z Konstytucją uzależniona byłaby od chwili wydania orzeczenia przez Trybunał. Tylko ze względu na pewność i porządek obrotu prawnego oraz poszanowanie, jakiego wymagają decyzje ostateczne i prawomocne orzeczenia, ich wzruszenie z powodu wydania na podstawie przepisu pozbawionego mocy obowiązującej orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego może nastąpić w trybie wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej.

W orzecznictwie trybunalskim przyjmuje się, że akt normatywny uchylony (w całości lub w części) na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, niezależnie od odroczenia utraty jego mocy obowiązującej, traci cechę domniemania konstytucyjności. Wzruszenie tego domniemania następuje już z momentem ogłoszenia wyroku Trybunału na sali rozpraw ( zob. wyroki Trybunału Konstytucyjnego: z dnia 27 kwietnia 2005 r. sygn. akt P 1/05, OTK-A z 2005 r. Nr 4, poz. 42; z dnia 13 marca 2007 r. sygn. akt K 8/07, OTK-A z 2007 r. Nr 3, poz. 26; z dnia 11 maja 2007 r. sygn. akt K 2/07, OTK-A z 2007 r. Nr 5, poz. 48). Z tą też chwilą nie ma już żadnych wątpliwości, że taki akt nie spełnia standardów konstytucyjnych. Zmiana w stanie prawnym wynikająca z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego uzasadnia konieczność przełamania zasady tempus regit actum i w konsekwencji rodzi potrzebę ponownego rozpoznania sprawy z pominięciem niekonstytucyjnej regulacji - mimo że regulacja taka była objęta domniemaniem konstytucyjności w dniu wydania decyzji ( zob. wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2014 r., I OSK 2296/12, dostępny na CBOSA).

Zaakcentował to Sąd Najwyższy w wyroku z dnia [...]sierpnia 2013 r. sygn. akt [...]stwierdzając , że skutkiem uznania za niekonstytucyjne przepisów w określonym zakresie jest obowiązek zapewnienia przez wszystkie sądy, które orzekały na podstawie niekonstytucyjnych przepisów prawa, stanu zgodnego z Konstytucją w zakresie wiążąco rozstrzygniętym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Skoro uznane za niezgodne z Konstytucją przepisy prawa naruszały ustawę zasadniczą już od dnia ich wejścia w życie (ex tunc), to nie mogą być legalną podstawą orzekania przez sądy (por. uchwałę SN z dnia 23 stycznia 2001 r., III ZP 30/00, OSNAPiUS z 2001 r. Nr 23, poz. 685 i wyroki SN: z dnia 5 września 2001 r., II UKN 542/00, OSNAPiUS z 2004 r. Nr 2, poz. 36, z dnia 12 czerwca 2002 r., II UKN 419/01, OSNAPiUS z 2002 r. Nr 23, poz. 58, z dnia 27 września 2002 r., II UKN 581/01, OSNAPiUS z 2002 r. Nr 23, poz. 581, z dnia 18 grudnia 2002 r., I PKN 668/01, OSNAPiUS z 2004 r. Nr 3, poz. 47, z dnia 18 maja 2010 r., III UK 2/10, OSNP 2011 r. nr 21-22, poz. 278 i z dnia 4 lipca 2012 r., III UK 132/11 – niepublikowany, z dnia 8 października 2013 r., III UK 123/12). W orzecznictwie Sądu Najwyższego dominujący jest pogląd o skuteczności ex tunc wyroków Trybunału Konstytucyjnego (zob. uchwała składu siedmiu sędziów z dnia 7 grudnia 2006 r., III CZP 99/06, OSNC 2007, Nr 6, poz. 79, uchwały SN : z dnia 23 stycznia 2001 r., III ZP 30/00, OSNP 2001, nr 23, poz. 685, z dnia 3 lipca 2003 r., III CZP 45/03, OSNC 2004, Nr 9, poz. 136, z dnia 23 stycznia 2004 r. III CZP 112/03, OSNC 2005, Nr 4, poz. 61, z dnia 23 czerwca 2005 r., III CZP 35/05, OSNC 2006, Nr 5, poz. 81 i z dnia 19 maja 2006 r. III CZP 26/06, OSNC 2007, Nr 3, poz. 39) .

Analogiczny pogląd prezentowany jest również w orzecznictwie sadowoadministracyjnym, w którym podkreśla się, że skoro orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisu z Konstytucją mają, co zasady, skutek wsteczny (ex tunc), to oznacza, że przepis jest niekonstytucyjny od chwili jego wejścia w życie ( zob. postanowienie NSA z dnia 9 października 2007 r., I FSK 1261/07, Lex nr 440637; wyrok NSA z dnia 15 listopada 2006 r., II OSK 1349/05; wyrok NSA z dnia 9 marca 2010 r., I FSK 105/09, Lex nr 606334), Zatem w zakresie stosowania prawa wyrok Trybunału odnosi skutek retroaktywny, wpływając na ocenę prawną stanów faktycznych powstałych w okresie poprzedzającym wejście w życie orzeczeń Trybunału.

Spajając tę część rozważań stwierdzić należy ,że fakt wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku orzekającego o niekonstytucyjności aktu normatywnego, na podstawie którego zostały wydane kontrolowane w sprawie decyzje, nie pozostaje bez znaczenia dla oceny ich legalności. Sąd powinien bowiem bezpośrednio zastosować art. 190 ust. 1 i 4 Konstytucji RP i uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego w celu przywrócenia stanu zgodności z Konstytucją RP kontrolowanych rozstrzygnięć ( zob. uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 9/09, ONSAiWSA z 2010 r. Nr 2, poz. 16 i wyrok NSA z dnia 12 października 2016 r., II OSK 3334/14, dostępny CBOSA).

Wreszcie ostatnim zagadnieniem wymagającym rozważenia jest przesądzenie, czy skutek wyroku trybunalskiego o niekonstytucyjności przepisu może być uzależniony od odroczenia mocy obowiązującej tego przepisu .W tej kwestii Wojewódzki Sąd Administracyjny wyraża pogląd, że odroczenie utraty mocy obowiązującej przepisu , w zakresie wskazanym orzeczeniem trybunalskim, po upływie sześciu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku nie uzasadnia jego dalsze stosowanie . Przepis ten bowiem utracił domniemanie konstytucyjności już z chwilą wydania wyroku przez Trybunał Konstytucyjny .Twierdzenie ,ze niezgodny z konstytucją przepis nadal choć jedynie przez wskazany w wyroku okres obowiązuje i powinien być stosowany jest nieracjonalne z uwagi na procedurę wznowienia postępowania. Skoro można wznowić postępowanie z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego uznający dany przepis za niekonstytucyjny , który to przepis stanowił podstawę wydania decyzji ( art.145a § 1 k.p.a.) , to tymczasowe kończenie postępowania w oparciu o niekonstytucyjny , aczkolwiek nadal obowiązujący przepis byłoby niecelowe . A zatem za niestosowaniem niekonstytucyjnego przepisu przemawia również zasada ekonomii procesowej ( zob. wyrok NSA z dnia 4 listopada 2016r. sygn. akt II OSK 219/15 LEX nr 2177594).

Rekapitulując ten wątek rozważań należy stwierdzić, że odroczenie wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niekonstytucyjność danego przepisu nie stanowi przeszkody do uznania przez sąd ,że przepis ten był sprzeczny z Konstytucja od chwili jego uchwalenia. Wbrew stanowisku Kolegium , obowiązywanie danego przepisu nie zawsze oznacza nakaz jego bezwzględnego stosowania . Taka sytuacja może zachodzi w przypadku uznania przez Trybunał Konstytucyjny danego przepisu za niekonstytucyjny i odroczenia terminu jego mocy obowiązującej , co wprawdzie oznacza jego obowiązywanie , ale już jego stosowanie w tym okresie powinno być przedmiotem szczególnej analizy . Byłoby nielogicznym i nieuzasadnionym postępowaniem , gdyby tylko z uwagi na odroczenie mocy obowiązywania niekonstytucyjnego przepisu , zarówno organy administracyjne jak i sądy byłyby zobowiązane w majestacie prawa do dalszego tolerowania , a więc nakazywania jego stosowania i tym samym naruszenia Konstytucji ( zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 16 października 2015r. sygn. akt II SA/Gl 397/15 LEX nr 1926637 ) .

Nie można zatem mówić o bezwzględnej konieczności stosowania przepisu niezgodnego z Konstytucją , tylko dlatego ,że Trybunał kierując się określonymi względami odroczył moc obowiązywania takiego przepisu. Norma prawna uznana przez Trybunał Konstytucyjny za niekonstytucyjną stanowi wadliwą podstawę prawną , zaś decyzja administracyjna wydana na takiej podstawie prawnej musi być również uznana za wadliwa . Wobec tego w sytuacji gdy obie decyzje w sprawie wydane zostały po wydaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego , jak w badanym przypadku, Sąd dokonujący oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji , powinien uznać ,że decyzja wydana na podstawie niekonstytucyjnego przepisu narusza prawo w stopniu dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego .

Mając powyższe na uwadze , a także uznając ,że organy obu instancji dokonały niewłaściwej wykładni art. 17 ust.5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. wyeliminował z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny zastosować się do oceny prawnej wyrażonej w niniejszym orzeczeniu . W pierwszej kolejności organy powinny ustalić na jakiej podstawie prawnej i z jakich powodów skarżąca uzyskała prawo do renty i czy faktycznie powodem rezygnacji z zatrudnienia lub niepodejmowania pracy była opieka nad niepełnosprawnym dzieckiem. Po dokonaniu kompletnych ustaleń faktycznych organy powinny dokonać prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. pozwalającej na realizację zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji), sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji) obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji). W tym kontekście należy ocenić spełnienie przez skarżącą przesłanek otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości pomniejszonej o kwotę otrzymywanej renty. Organy powinny mieć na uwadze to, że prawidłowo zinterpretowany przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. znajduje zastosowanie do przypadku skarżącej w ten sposób, że pozbawia ją przysługującego z mocy art. 17 ust. 1 u.ś.r. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tylko do wysokości otrzymywanej renty. Innymi słowy, organ przyjmie, że posiadanie przez skarżącą uprawnienia do renty nie stanowi przeszkody do ustalenia jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a jedynie uzasadnia przyznanie go w wysokości pomniejszonej o tę rentę.