Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 519/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 15, art. 77, art. 107 par.3, art. 145 par. 1 pkt 5, art. 151 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit.c., art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 20 października 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Asesor WSA Paweł Dańczak (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Aneta Lubasińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2021 roku sprawy ze skargi D. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] nr [...]; 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego D. M. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez D. M. w sprawie z wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256, dalej: k.p.a.), art. 10 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r., poz. 1505), art. 2 pkt 14, art. 3, art. 7, art. 8, art. 13, art. 14 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1341, dalej: ustawa), art. 15, art. 18 ust. 3, art. 19 ust. 2, art. 19a, art. 23 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014, str. 48 ze zm., dalej: rozporządzenie nr 640/2014), art. 4 ust. 1 pkt a, pkt b, pkt c, art. 9, art. 50 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm., dalej: rozporządzenie nr 1307/2013), art. 63, art. 64 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 549, z późn. zm., dalej: rozporządzenie nr 1306/2013), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z [...] nr [...] uchylającą własną ostateczną decyzję z [...] nr [...] i odmawiającą przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 oraz nakładającą sankcje.

W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.

31 maja 2017 r. D. M. wystąpił do Biura Powiatowego ARiMR w O. z wnioskiem o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017, w którym ubiegał się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dodatkowej, płatności dla młodych rolników do działki rolnej A/A1 o powierzchni 41 ha, położonej na działce ewidencyjnej nr 409, na której uprawniana była gryka na nasiona.

Decyzją z [...] nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. przyznał D.M. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2017 rok.

27 lutego 2018 r. do Biura Powiatowego ARiMR w O. wpłynęło pismo E. B. z 20 grudnia 2017 r. zawierające wniosek o wstrzymanie płatności bezpośrednich osobom wnioskującym o te płatności do działek stanowiących jej współwłasność oraz wskazujące na okoliczności mogące świadczyć o nienależnym pobraniu środków. W treści pisma E.B. wyjaśniła, że jej mąż Z. B. wydzierżawił nieruchomości objęte ustrojem wspólności majątkowej małżeńskiej bez jej zgody. W ocenie wnioskodawczyni umowy dzierżawy zostały zawarte z osobami podstawionymi, gdyż Z. B. przekraczał normy obszarowe uprawniające do otrzymania płatności w pełnej wysokości.

Postanowieniem z [...] nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5, art. 147 i art. 150 § 1 k.p.a. wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone ostateczną decyzją z [...] nr [...], powołując się na fakt ujawnienia w sprawie nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję.

27 listopada 2019 r. do Biura Powiatowego ARiMR w O. wpłynął protokół przesłuchania D. M. w charakterze świadka, które odbyło się 11 września 2019 r. w postępowaniu sygn. akt [...] prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową w P.

[...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. wydał decyzję nr [...] o uchyleniu decyzji dotychczasowej z [...] nr [...] oraz o odmowie przyznania D. M. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2017 rok: jednolitej płatności obszarowej i nałożeniu sankcji w wysokości 18.923,55 zł; płatności za zazielenienie; płatności redystrybucyjnej i nałożeniu sankcji w wysokości 5.310,60 zł; płatności dla młodych rolników i nałożeniu sankcji w wysokości 8.807,62 zł.

D. M. wniósł odwołanie od powyższej decyzji.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W ocenie organu odwoławczego wznowienie postępowania w sprawie w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. było zasadne ze względu na fakt, że D. M. nie spełniał warunków przyznania płatności, o których mowa w art. 7 i art. 8 ustawy. Z protokołu przesłuchania D. M. w charakterze świadka w sprawie [...] wprost wynika, że w 2017 r. nie prowadził on działalności rolniczej, nie był rolnikiem, posiadaczem gospodarstwa rolnego i faktycznym użytkownikiem działki rolnej zadeklarowanej do płatności i nie wykonywał czynności mogących być uznane za przejawy użytkowania gruntów, tj. samodzielnej uprawy roślin, we własnym imieniu i na własny rachunek, na działce rolnej oznaczonej we wniosku jako działka rolna A/A1 o powierzchni 41 ha, położonej na działce ewidencyjnej nr 409, na której uprawniana była gryka na nasiona. Strona dokonywała jedynie formalnych zgłoszeń działek do płatności. D. M. zeznał, że w 2016 r. zawarł umowę dzierżawy (ustną) ze Z. B.. W tym czasie był pracownikiem A Sp. z o.o., zaś Z. B. był jego pracodawcą. Przedmiotem umowy była część działki ewidencyjnej nr 409 o pow. 41,00 ha, położonej w województwie z., w powiecie s., w gminie B., w miejscowości L.. Ponadto D. M. zeznał, że zapłacił Z. B. czynsz dzierżawny w wysokości 700 zł za 1 ha dzierżawy rocznie, czyli około 30.000 zł rocznie. Łącznie za dwa lata dzierżawy przekazał kwotę zbliżoną do 60.000 zł. Pieniądze przekazywał Z. B. osobiście. Odbyło się to bez pokwitowania. D. M. zeznał również, że Z. B. zaproponował mu, aby na działce uprawiać grykę, ponieważ do jej uprawy można uzyskać największe dofinansowanie z ARiMR. Poza tym Z. B. polecił mu osobę, która w przypadku podtrzymania uprawy gryki, może zająć się tym na miejscu. Poza tym D. M. wskazał w zeznaniach, że zatrudnił małżeństwo państwo A. i S. K., którzy dysponowali odpowiednim sprzętem rolniczym. S. zajmował się uprawą tj. orką oraz zasiewem, natomiast A. zbierała plony. D. M. nie kupował żadnych nasion. Wszystko to pozostawało po stronie państwa K. Współpraca opierała się na podstawie pisemnej umowy zlecenia. Zgodnie z zeznaniami strony rozliczenie odbywało się na podstawie zebranych przez A.i S. K. plonów. D. M. zeznał, że nie wie, gdzie Państwo K. kupowali grykę i gdzie były sprzedawane plony. D. M. zeznał również, że był na ww. działce na przełomie 2016 i 2017 r. kilkanaście razy, na miejscu kontrolował stan upraw dzierżawionej działki i czy uprawa jest ekologiczna. Był uczestnikiem kontroli przeprowadzonej przez pracowników ochrony środowiska, która kontrolowała czy stosuje uprawę ekologiczną.

W ocenie organu II instancji D. M. nie przedstawił dowodów, które potwierdzałyby, że uczestniczył w prowadzeniu działalności rolniczej na dzierżawionych gruntach. Nie przedstawił dokumentów zakupu materiału siewnego, nawozów i środków ochrony roślin, dowodów opłaty podatku gruntowego, umowy dzierżawy, umowy zlecenia prac polowych, itp. D. M.nie wykazał też, na czym polegało zarządzanie nieruchomością.

Dyrektor [...] Oddziału ARiMR zauważył ponadto, że D. M. zamieszkiwał w dużym oddaleniu od działki zgłoszonej do płatności, tj. w miejscowości P., w odległości około 430 km od ww. nieruchomości. Zaś siedziba A Sp. z o.o., w której w tym okresie był zatrudniony jako pracownik gospodarczy, znajduje się w Ż.odległym około 440 km od nieruchomości. Beneficjent płatności nie posiadał gospodarstwa i nie był hodowcą zwierząt - nie posiadał zwierząt, które mógłby karmić pożytkami zebranymi z ww. działki, jak również nie prowadził działalności, której jednym z celów byłaby sprzedaż płodów, czyli działanie nakierowane na osiągnięcie zysku z posiadanej nieruchomości. Jak wynika z zeznań D. M. wszystkie środki, które pozyskał z ARiMR w ramach składanych wniosków o przyznanie płatności, przeznaczył na operację syna i budowę domu.

Organ dodał ponadto, że łączna kwota płatności: OB, ONW, EKO za 2017 r. wynosi 84.767,35 zł, zaś jedynym kosztem, na jaki strona wskazała była opłata czynszu dzierżawnego w wysokości około 30.000 zł, przy czym kwota ta w żaden sposób nie została udokumentowana.

W ocenie Dyrektora [...] Oddziału ARiMR odwołujący nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń zawartych w odwołaniu, a argumenty niepotwierdzone żadnymi dowodami, nie zasługują na uwzględnienie. Niezasadny jest również wniosek o przeprowadzenie dowodu bezpośredniego z wyjaśnień D. M., bowiem organ dysponuje zeznaniami ww. osoby w sprawie prowadzonej przez Prokuraturę Okręgową w P.w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa, polegającego na wyłudzeniu środków pomocowych na szkodę Skarbu Państwa, tj. czyn z art. 284 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k., sygn. akt [...]

Uwzględniając powyższe organ stwierdził, że D. M. nie spełnił warunków przyznania płatności określonych w art. 7 ust. 1 i art. 8 ust. 1 ustawy, wobec czego do działki rolnej deklarowanej we wniosku na rok 2017 nie można przyznać płatności. Łączna kwota płatności przyznana ostateczną decyzją Nr [...] w stosunku do łącznej kwoty płatności przyznanej poprzednią decyzją Nr [...] jest mniejsza o 45.088,35 zł. Różnica między kwotą wypłaconą a kwotą przyznaną decyzją ostateczną stanowi płatność nienależnie pobraną, której odzyskanie będzie stanowiło przedmiot odrębnego postępowania administracyjnego.

W odniesieniu do jednolitej płatności obszarowej organ w pierwszej kolejności wskazał na treść art. 7 ust. 1 i 2 ustawy i art. 9 rozporządzenia nr 1307/2013 określających warunki przyznania tej płatności. Następnie stwierdził, że powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2017 i powierzchnia deklarowana kwalifikowana do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 41,00 ha. Z kolei powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wynosiła 0,00 ha. D.M.nie prowadził działalności rolniczej na działce zadeklarowanej do płatności i nie był posiadaczem zależnym tej działki. Tymczasem istotą przedmiotowych płatności jest ich przyznawanie osobie, która rzeczywiście użytkuje grunty, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać, jakich dokonywać zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony, utrzymuje te grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej przez określony czas. W związku z poczynionymi ustaleniami deklarowana działka rolna została wykluczona z płatności. Z tego względu odmówiono przyznania płatności do powierzchni jednolitej płatności obszarowej i nałożono sankcje trzyletnie w wysokości 18.923,55 zł, stosownie do art. 19a rozporządzenia nr 640/2014.

Dalej Dyrektor [...] Oddziału ARiMR, odwołując się do treści art. 23 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia nr 640/2014, wskazał, że przyznanie płatności za zazielenienie jest uzależnione od spełnienia warunków przyznania jednolitej płatności obszarowej. Wobec tego, że powierzchnia zatwierdzona do objęcia jednolitą płatnością obszarową wyniosła w niniejszej sprawie 0,00 ha, należało odmówić stronie przyznania płatności za zazielenienie.

W zakresie płatności dodatkowej (redystrybucyjnej) organ wskazał, że przysługuje ona rolnikowi, który spełnia minimalne wymagania dla przyznania płatności bezpośrednich, o których mowa w art. 7 i 8 ustawy. Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy, płatność dodatkowa jest przyznawana rolnikowi, jeżeli łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej będących w posiadaniu tego rolnika jest większa niż 3 ha. Płatność dodatkowa przysługuje do powierzchni gruntów objętych obszarem zatwierdzonym do jednolitej płatności obszarowej będących w posiadaniu rolnika nie większej niż 30 ha oraz pomniejszonej o 3 ha. Tym samym płatność dodatkowa może być przyznana maksymalnie do 27 ha. W niniejszej sprawie powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2017 do jednolitej płatności obszarowej i powierzchnia deklarowana kwalifikowana do tej płatności wynosiła 41,00 ha. Zgodnie z art. 18 ust. 3 rozporządzenia nr 640/2014, jeżeli obszar zgłoszony w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej przekracza limit wyznaczony przez państwo członkowskie, obszar zgłoszony do płatności dodatkowej zmniejsza się do tego limitu. Z tego względu powierzchnia deklarowana kwalifikowana do płatności dodatkowej wyniosła 30,00 ha. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wynosiła 0,00 ha. Podczas ponownej weryfikacji akt sprawy, uwzględniając dowody będące podstawą wznowienia postępowania organ stwierdził, iż D. M. nie prowadził działalności rolniczej na działkach zadeklarowanych do płatności i nie był posiadaczem zależnym działki nr 409. W związku z poczynionymi ustaleniami deklarowana działka rolna została wykluczona z płatności. Mając na uwadze powyższe odmówiono stronie przyznania płatności dodatkowej i nałożono sankcje trzyletnie w wysokości 5.310,60 zł, stosownie do art. 19a rozporządzenia nr 640/2014.

W zakresie płatności dla młodych rolników organ wyjaśnił, że płatność ta przysługuje rolnikowi, który spełnia minimalne wymagania dla przyznania płatności bezpośrednich, o których mowa w art. 7 i 8 ustawy. Zgodnie z art. 13 ustawy płatność dla młodych rolników przysługuje do powierzchni objętych zatwierdzonym obszarem do jednolitej płatności obszarowej jednak nie większej niż 50 ha. Na podstawie art. 50 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, płatność dla młodych rolników przysługuje rolnikom, którzy rozpoczynają działalność w gospodarstwie rolnym jako kierujący tym gospodarstwem lub rozpoczęli już działalność w gospodarstwie rolnym w ciągu pięciu lat przed pierwszym złożeniem wniosku w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej w ramach systemu na lata 2015-2020 oraz ich wiek w roku składania tego wniosku nie przekracza 40 lat. W niniejszej sprawie powierzchnia działek rolnych zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2017 do jednolitej płatności obszarowej i powierzchnia deklarowana kwalifikowana do tej płatności wynosiła 41,00 ha. Z kolei powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wynosiła 0,00 ha. Podczas ponownej weryfikacji akt sprawy, uwzględniając dowody będące podstawą wznowienia postępowania organ stwierdził, iż D. M. nie prowadził działalności rolniczej na działce zadeklarowanej do płatności i nie był posiadaczem zależnym działki nr 409. W związku z poczynionymi ustaleniami wskazana działka rolna została wykluczona z płatności. Z tego względu odmówiono stronie przyznania płatności dla młodych rolników i nałożono sankcje trzyletnie w wysokości 8.807,62 zł, stosownie do art. 19a rozporządzenia nr 640/2014.

Organ nadmienił również, że rozstrzygając ponownie sprawę w wyniku wznowienia postępowania stronie nie przyznano żadnych płatności, a co za tym idzie nie zastosowano współczynnika korygującego, o którym mowa w art. 26 ust. 5 rozporządzenia nr 1306/2013. Z tego względu w sprawie bezpodstawnym było orzekanie o kwocie zwrotu z tytułu dyscypliny finansowej.

Ponadto, w ocenie Dyrektora [...] Oddziału ARiMR, w sprawie nie zachodzi żadna przesłanka wyłączenia od nakładania kar administracyjnych określona w art. 64 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję Dyrektora [...] Oddziału ARiMR D. M.zarzucił naruszenie:

I. przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to w szczególności:

1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że spełniły się przesłanki wznowienia postępowania w sytuacji, kiedy żadne nowe fakty czy dowody nie wyszły na jaw, a wznowienie postępowania nastąpiło z uwagi na dokument prywatny powołujący okoliczności faktyczne niemające potwierdzenia w rzeczywistości oraz nieudowodnione, a także poprzez wznowienie postępowania w powołaniu na dowody, które nie istniały w momencie wydania decyzji z [...] przyznającej płatność;

2. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i nieuprawnione przyjęcie, że organ I instancji podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie, przede wszystkim poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i dowodów bezpośrednich w sprawie, takich jak przesłuchanie strony czy świadków, a tym samym brak udowodnienia okoliczności stanowiących podstawę wydania decyzji organu I instancji z [...]

3. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 151 § 1 pkt k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i nieuchylenie decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy brak było podstaw do uchylenia decyzji przyznającej płatność z [...].;

4. art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. poprzez dokonanie nieuzasadnionej, selektywnej i naruszającej zasadę prawdy obiektywnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i wywiedzenie z tego materiału wniosku, jakoby skarżący nie był uprawniony do przyznanej mu decyzją z [...] płatności, a także, że nie podejmował działalności rolniczej na objętej wnioskiem z 31 maja 2017 r. nieruchomości, opierając te ustalenia na dowodach pośrednich oraz dokumentach prywatnych, z których to dowodów nie wynikają okoliczności dowodzone przez organ, a także poprzez brak poczynienia ustaleń, czy dowody te odnoszą się do okresu objętego decyzją z [...]

5. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 oraz § 3 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że organ I instancji wskazał fakty, jakie uznał za udowodnione - podając te fakty właściwie "za" organ I instancji, czego organ I instancji zaniechał, a także poprzez błędne uznanie, że powołane w uzasadnieniu decyzji organu I instancji dowody, które nie zostały przeprowadzone bezpośrednio przez organ, w szczególności dokument prywatny pozbawiony mocy dowodowej, tj. "pismo dotyczące ewentualnych nieprawidłowości" sporządzone przez E. B. oraz protokół przesłuchania strony sporządzony w pozostającym w toku postępowaniu karnym, dowodzą okoliczności przedstawianych przez organ jako podstawa uchylenia decyzji z [...]

6. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 149 § 2 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że okoliczności faktyczne wskazywane przez organ jako uzasadniające wznowienie postępowania, zostały przez organ I instancji udowodnione w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji kończącej wznowione postępowanie, podczas gdy okoliczności te nie zostały potwierdzone odpowiednim materiałem dowodowym zebranym przez organ.

II. przepisów prawa materialnego mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to w szczególności:

7. art. 4 ust. 1 lit. a oraz c rozporządzenia nr 1307/2013 poprzez błędne przyjęcie, iż nie skarżący nie posiada przymiotu rolnika prowadzącego działalność rolniczą, będąc tymczasem osobą decyzyjną w odniesieniu do nieruchomości objętej wnioskiem z 31 maja 2017 r. w zakresie prowadzenia gospodarstwa rolnego, w szczególności rozstrzygając, jakie rośliny uprawiać na tej nieruchomości, jakie nasiona wysiać, jakich zabiegów agrotechnicznych dokonywać, i przy pomocy jakiego rodzaju maszyn i urządzeń rolniczych, podejmując jednocześnie decyzje o terminie zbioru plonów, a także biorąc udział w odpowiednich kontrolach i wykonując część czynności agrotechnicznych osobiście;

8. art. 4 ust. 1 lit. a oraz c rozporządzenia nr 1307/2013 poprzez błędne przyjęcie, iż w rozumieniu rozporządzenia czynności agrotechniczne w ramach działalności rolniczej objętej finansowaniem rolnik musi wykonywać osobiście;

9. art. 19a rozporządzenia nr 640/2014 poprzez błędne przyjęcie, iż w przypadku odmowy płatności bezpośredniej przysługuje kara administracyjna za nieprawidłowe wyliczenie powierzchni gruntów;

10. art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy poprzez błędne przyjęcie, iż skarżący nie spełnia przesłanki posiadania użytków rolnych w myśl tej ustawy, gdyż nie wykonuje na przedmiotowej nieruchomości działalności rolniczej, podczas gdy wykonuje działalność rolniczą poprzez podejmowane na tej nieruchomości czynności organizacyjne i kierownicze;

11. art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740) poprzez błędne przyjęcie, że skarżący nie wypełnił przesłanki posiadania w myśl tego przepisu, podczas gdy jego posiadanie przejawiało się w szeregu czynności faktycznych o charakterze kierowniczym podejmowanych w odniesieniu do przedmiotowego gospodarstwa rolnego.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania na swą rzecz według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazano.

Przypomnieć należy, że przedmiotem sądowej kontroli była decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] nr [...], wydana po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez D. M. w sprawie z wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017, utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia własnej ostatecznej decyzji z [...] nr [...] i odmawiająca przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 oraz nakładającą sankcje.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następstwie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z [...] Przyczynę wznowienia postępowania administracyjnego miało stanowić wyjście na jaw nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję (vide postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z [...] – s. 51 akt administracyjnych). Jednocześnie w zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji wskazano, iż po wznowieniu postępowania uwzględniono nowe, nieznane w dacie wydania decyzji ostatecznej okoliczności wskazane pismem E. B., które organ I instancji miał otrzymać 26 lutego 2018 r. Na podstawie tego pisma oraz protokołu z przesłuchania świadka sporządzonego przez Prokuraturę Okręgową w P.organ I instancji miał ustalić, że nową okolicznością, nieznaną organowi w dniu wydania decyzji ostatecznej był brak prowadzenia przez D. M. działalności rolniczej na zadeklarowanej do płatności działce, tj. działce nr 409 w Gminie B., obręb 0084 L. (s. 3 akt administracyjnych).

Podstawę utrzymanej w mocy zaskarżonej decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z [...] stanowił art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Przypomnieć wypada, że podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, którą organ musiał potwierdzić w następstwie wydania postanowienia z [...] stanowiła przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., tj. "wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję".

W przekonaniu Sądu poważne wątpliwości budzi zasadność zastosowania w sprawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., bowiem stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, jak również zawartość akt administracyjnych, każą wątpić, czy w dacie wydawania przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. decyzji ostatecznej o przyznaniu na rzecz skarżącego płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 organ ten faktycznie nie wiedział o okolicznościach mających stanowić podstawę do wznowienia postępowania zakończonego ww. decyzją ostateczną.

Organ odwoławczy wskazuje bowiem, że pismo E. B. z 20 grudnia 2017 r., informujące o nieprawidłowościach dotyczących przyznania płatności bezpośrednich w odniesieniu do działki nr 409, wpłynęło do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji Rolnictwa w O. [...] (organ I instancji podaje datę 26 lutego 2018 r.). Faktycznie, taka prezentata widnieje na ww. piśmie, choć nieczytelna, wraz ze wskazaniem nr L.dz. 1299/18. Sądowi nie uszło jednak uwadze, że pismo to opatrzone jest kilkoma prezentatami, w tym inną – również Biura Powiatowego ARiMR w O., z datą wpływu [...], a więc dniem wydania uchylonej w postępowaniu wznowieniowym decyzji ostatecznej przyznającej skarżącemu płatności bezpośrednie. Sąd nie znalazł w aktach postępowania żadnego wyjaśnienia odnoszącego się do wskazanej wyżej rozbieżności, jednocześnie w żadnej z decyzji wydanych po wznowieniu postępowania organy administracji nie wypowiedziały się w tej kwestii. W tych okolicznościach Sąd może jedynie przypuszczać, że powodem odnotowania przez Biuro ARiMR dwóch dat wpływu pisma E. B. jest przekazywanie go między poszczególnymi komórkami organizacyjnymi tego urzędu. Niemniej powyższe rodzi wątpliwości, co do zasadniczej kwestii, tj. czy w świetle pierwszej z dat prezentaty, tj. [...] jest ona prawidłowa, zwłaszcza wobec identycznej daty wydania pierwotnej decyzji w sprawie, a także dodatkowej okoliczności, że ostateczną decyzję organu I instancji przyznającą płatności wysłano 17 stycznia 2018 r., co stwierdza jednoznacznie stempel z tą właśnie datą widniejący na odwrocie tegoż rozstrzygnięcia. Gdyby odpowiedź w tym zakresie okazała się twierdząca, wówczas – zdaniem Sądu – nie można by mówić o tym, że organ w dacie wydania decyzji, tj. [...] nie wiedział o okolicznościach stanowiących przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego. Nawet bowiem wobec niefortunnej koincydencji dat wpływu pisma E. B. i daty wydania oraz wysłania decyzji przez organ należałoby przyjąć, że miał on świadomość, iż w przedmiotowej sprawie mogą istnieć okoliczności mające potencjalnie istotne znaczenie dla kierunku rozpatrzenia sprawy. W tej sytuacji winien był zatem wziąć je pod uwagę w postępowaniu instancyjnym, podejmując w tym zakresie niezbędne działania zmierzające do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Organ nie powinien był więc wydawać decyzji, która pomijając okoliczności sygnalizowane owym pismem, mogła okazać się wadliwa. Mimo to uczynił inaczej, a przedmiotowe pismo E. B. i zawarte w nim informacje uwzględnił dopiero jako podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, choć nie istniały formalne przeszkody, aby kwestie te zbadać w toku postępowania zwykłego a nie nadzwyczajnego.

Zdaniem Sądu powyższe świadczy co najmniej o naruszeniu zaskarżoną decyzją art. 15 k.p.a. w zw. z art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a., bowiem zasadnicze wątpliwości co do daty wpływu elementarnego dla sprawy pisma E. B. do organu I instancji są niejasne i nie zostały na żadnym etapie postępowania należycie wyjaśnione, a brak ten odzwierciedla także uzasadnienie zapadłych w sprawie decyzji, które całkowicie abstrahują od wskazania, dlaczego przyjęto, że ww. pismo wpłynęło do organu w końcu lutego 2018 r., a nie 16 stycznia 2018 r. Powyższe naruszenie prawa procesowego miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, ponieważ warunkuje odpowiednie zastosowanie art. 151 k.p.a., który alternatywnie określa, jakie decyzje mogą zapaść w następstwie ponownego rozpoznania sprawy w trybie wznowieniowym.

W tych okolicznościach sprawy, Sąd uznał, że doszło do uchybienia, o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), tj. naruszenia przepisów postępowania, które mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie Sąd uznał, że nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy miało swoje źródło już w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, a organ odwoławczy kwestię tę przeoczył. Powyższe uzasadniało zatem wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno zaskarżonej decyzji, jak i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, zgodnie z art. 135 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Należy dodać, że wobec uchylenia decyzji obu instancji z uwagi na przyczyny natury procesowej leżące po stronie organu, Sąd odstąpił od merytorycznego badania zarzutów skargi. Ponownie rozpatrując sprawę organ będzie bowiem zobowiązany do rzetelnego wyjaśnienia powyższych wątpliwości związanych z datą wpływu pisma E.B., przy czym w przypadku ustalenia, że wpłynęło ono 16 stycznia 2018 r., a nie jak twierdzą organy 26 lub 27 lutego 2018 r., będzie zobligowany do przyjęcia, że nie znalazła w rzeczywistości potwierdzenia przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a co za tym idzie, że organ wiedział w dacie wydania decyzji o okolicznościach sprawy wynikających z tego pisma, dlatego powinien był zastosować art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. i odmówić uchylenia decyzji dotychczasowej. W odmiennym przypadku, gdyby organ wykazał, że podstawy wznowienia postępowania były uzasadnione, będzie zobligowany ponownie rozpoznać sprawę w całokształcie, wobec czego próba odniesienia się przez Sąd do merytorycznych zarzutów skargi oznaczałaby zastąpienie organów administracji w ich roli orzeczniczej.

Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w pkt. 1 sentencji.

O kosztach postępowania w wysokości 697 złotych orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty te złożyły się: wpis od skargi w kwocie 200 złotych, a także wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w kwocie 480 złotych powiększone o 17 złotych tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

a.l.