Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 205/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2006-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Asesor WSA Ewa Cisowska-Sakrajda (spr.), Protokolant A. Łuczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2006 roku sprawy ze skargi H. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] znak: [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz H. L. kwotę 200 zł (dwieście) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...], znak: [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...], wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, z dnia [...], Nr [...] odmawiającą H. L. zwrotu nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 279 o powierzchni 624 m2 .

W uzasadnieniu faktycznym decyzji wskazał, iż wnioskiem z dnia 25 maja 1999 roku Helena L. wystąpiła do Prezydenta Miasta Ł. o zwrot nieruchomości położonej w Ł.przy ul. A nr 273/4 o powierzchni 6980 m2; wnioski takie złożyli następnie K. L., K.. L., C. L., K. C., M. C., T. L., Z. K., A. K., S. K., G. K., T. P., A. P., B. O., D. C. i J. Ś.; Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia 22 marca 2002 r. odmówił zwrotu przedmiotowej nieruchomości, a Wojewoda[...]decyzję tą w dniu 30 stycznia 2003 r. uchylił w całości i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, a następnie postanowieniem z dnia 01 sierpnia 2003 r. wyłączył Prezydenta Miasta Ł. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej od rozpatrzenia przedmiotowej sprawy i wyznaczył do jej załatwienia Starostę [...] wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej. Podkreślił, iż Starosta[...]Wschodni decyzją z dnia [...] nr [...] odmówił zwrotu nieruchomości położonej wŁ.przy ul. A, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 279 o powierzchni 624 m2 . Zauważył nadto, iż aktem notarialnym Rep. [...] z dnia 17 lipca 1975 r. nabyto na rzecz Skarbu Państwa, w trybie przepisów art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach o trybie wywłaszczania nieruchomości (tekst jedn. Dz. U. z 174 r., Nr 10, poz. 64), stanowiącą współwłasność S. K. i J. K. nieruchomość położoną w Ł. przy ul. A, oznaczoną jako działka numer 30 o pow. 612,5m2, a nabycia dokonano z przeznaczeniem pod zabudowę osiedla mieszkaniowego rej. "B", z załącznika graficznego do decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny inwestycji nr [...]wynika bowiem, iż na nieruchomości miało być zlokalizowane budownictwo mieszkaniowe do późniejszego sprecyzowania. Wyjaśnił nadto, iż nabyta wskazanym aktem notarialnym nieruchomość oznaczona jako działka numer 30 odpowiada obecnie działce nr 279 o pow. 624 m2.

Na podstawie przedłożonych postanowień sądowych Wojewoda[...]ustalił, iż spadkobiercami S. K. i J. K. są B. O., G. K., A. K., H. L., Z. K., T. P., S.K., A.P., M. C., D. C., K. C., T. L., K. L., K. L., J. Ś., J. L., S. L. i H. O.. Zauważył nadto, iż wszyscy spadkobiercy J. i S. K. zrzekli się przysługujących praw do zwrotu przedmiotowej nieruchomości na rzecz H. L.. Podkreślił również, iż od dnia zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości przy ul. A upłynęło 30 lat i nieruchomość ta nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia określony w akcie notarialnym z dnia 17 lipca 1975 r., podczas przeprowadzonych w dniu 18 grudnia 2003 r. przez organ I instancji oględzin nieruchomości ustalono, iż nieruchomość ta wykorzystywana jest przez Samorząd Ogródków Działkowych na potrzeby upraw warzywno kwiatowych, na podstawie umowy dzierżawy.

W uzasadnieniu prawnym decyzji, Wojewoda[...]powołał przepis art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce gruntami ( tj. Dz.U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.), wywodząc, iż poprzedni właściciel lub jego spadkobierca, może żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. Zauważył, iż nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna cel ten nie został zrealizowany. Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część, jeżeli istnieje możliwość jej zagospodarowania zgodnie z planem miejscowym obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot, a w przypadku braku planu miejscowego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo jeżeli przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej o zwrot.

Organ odwoławczy podkreślił, iż w toku prowadzonego postępowania o zwrot powyższej nieruchomości Gmina Miasta Ł. utraciła władanie nieruchomością, dnia 28 listopada 2003 roku Sąd Okręgowy w Łodzi wydał bowiem wyrok sygn. akt I C 741/02 zobowiązujący Miasto Ł. do złożenia oświadczenia woli o treści: Miasto Ł. oddaje Spółdzielni Mieszkaniowej Budowlanych Bw Ł. w trybie bezprzetargowym w użytkowanie wieczyste na okres 99 lat m. in. nieruchomość położoną w Ł. przy ul. A, oznaczoną jako działka nr 279 o powierzchni 624 m2. W konsekwencji tego wyroku, co zauważył Wojewoda [...], sporządzono akt notarialny w dniu [...] rep. [...] - oświadczenie o przejęciu gruntu w użytkowanie wieczyste, którym Spółdzielnia Mieszkaniowa B przyjęła użytkowanie wieczyste na 99 lat licząc od chwili, z którą liczy się skutki dokonanego wpisu oraz dokonano w dniu 28 grudnia 2004 r. w księdze wieczystej [...] wpisu prawa użytkowania wieczystego w stosunku do działki nr 279. Wojewoda [...] wskazał nadto, iż pismem z dnia 16 maja 2005 r. wystąpiono do użytkownika przedmiotowej nieruchomości o rozważenie możliwości odstąpienia od użytkowania wieczystego w stosunku do działki nr 279, w celu umożliwienia realizacji roszczeń spadkobierców poprzednich właścicieli nieruchomości o jej zwrot. Pismem z dnia 27 maja 2005 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa B odmówiła jednakże odstąpienia od użytkowania wieczystego.

Zdaniem Wojewody [...], skoro prawo użytkowania wieczystego powstało po wejściu w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, tj. po 01 stycznia 1998 r., to słusznie organ I instancji stwierdził, iż w sprawie nie mają zastosowania przepisy art. 229 ww. ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Realizacja tego roszczenia, w ocenie organu odwoławczego, wymagała oprócz spełnienia przesłanki zbędności nieruchomości również władania nieruchomością przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego w dniu orzekania w sprawie o zwrot nieruchomości.

Powstanie prawa użytkowania wieczystego na nieruchomości stanowiącej własność Gminy Miasta Ł. oznacza bowiem utratę władania nieruchomością przez tę jednostkę samorządu terytorialnego.

Wojewoda [...], powołując wyrok Sądu Najwyższego, SN III ARN 22/94, wywiódł, iż organ administracji orzekając o zwrocie nieruchomości powinien brać pod uwagę nie tylko przesłanki zwrotu nieruchomości, lecz także obowiązany jest uwzględnić istniejący w dniu orzekania stan prawny i faktyczny nieruchomości, nie jest bowiem dopuszczalne wydanie decyzji o zwrocie nieruchomości zbędnej na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, jeżeli Skarb Państwa lub gmina nie władają taką nieruchomością, a w szczególności zaś wtedy, gdy na nieruchomości tej zostało ustanowione użytkowanie wieczyste (m. in. uchwała SN III AZP 13/93, uchwała SN III AZP 24/93). Bez znaczenia, zdaniem Wojewody [...], jest fakt, iż ustanowienie użytkowania wieczystego nastąpiło w trakcie postępowania o zwrot nieruchomości, gdyż wywołało to ten skutek prawny, że nieruchomość nie pozostaje w gestii Skarbu Państwa ani gminy. To z kolei zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego powoduje niedopuszczalność zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (wyrok IV S.A. 512/96).

Wojewoda [...] zauważył, iż dokonanie zwrotu nieruchomości oznacza, że z dniem w którym decyzja o zwrocie stanie się ostateczna nieruchomość stanowi własność poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców, a przestaje być własnością publiczną. Zwrot nieruchomości obciążonej użytkowaniem wieczystym spowodowałby zatem istnienie użytkowania wieczystego na nieruchomości nie stanowiącej własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków. Oznaczałoby to niewykonalność decyzji o zwrocie nieruchomości. Stosownie do art. 156 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli decyzja jest niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały organ administracji publicznej stwierdza jej nieważność. W ocenie organu odwoławczego, "wydanie decyzji o zwrocie nieruchomości, na której ustanowiono prawo użytkowania wieczystego, obciążone byłoby wadą nieważności decyzji i byłoby sprzeczne z zasadami ogólnymi kodeksu postępowania administracyjnego". W rozpatrywanej sprawie orzeczenie takie możliwe byłoby dopiero w sytuacji, gdy Gmina Miasto Ł. odzyskałaby władanie nieruchomością, co wymagałoby ewentualnego stwierdzenia nieważności umowy o oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste. Umowa na mocy której Skarb Państwa oddał wywłaszczony grunt osobie trzeciej w użytkowanie wieczyste z naruszeniem powinności zwrotu tego gruntu na rzecz poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego nie jest, na co zwrócił uwagę Sąd Najwyższy w uchwale nr III CZP 18/87, sama przez się nieważna. Stwierdzenie jej nieważności wymagałoby wykazania, że zawarcie umowy było sprzeczne z bezwzględnie obowiązującym przepisem prawa. Istnienie przesłanki zwrotu nieruchomości poprzedniemu właścicielowi nie wystarczy, jak twierdzi Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale AZP 24/93, do rozwiązania umowy użytkowania wieczystego, jeżeli użytkownikowi nie można zarzucić, że wykorzystuje grunty w sposób sprzeczny z jego przeznaczeniem określonym w umowie, podobnie jak i okoliczność ta nie jest rozstrzygająca przy ocenie czy przy zawieraniu umowy użytkowania wieczystego doszło do naruszenia prawa uzasadniającego stwierdzenie jej nieważności z mocy art. 58 § 1 Kodeksu cywilnego.

Wojewoda [...] zauważył, iż ponowne odzyskanie przez Gminę Miasto Ł. władania wywłaszczoną nieruchomością, na której użytkowanie wieczyste powstało w wyniku aktu notarialnego, nie jest możliwe w wyniku postępowania administracyjnego, lecz postępowania przed sądem powszechnym.

W skardze na powyższą decyzję Helena L. wniosła o dokładne przeanalizowanie jej sprawy i doprowadzenie do zwrotu działki, gdyż czuje się "bardzo pokrzywdzona". Przypomniała, iż o zwrot działki stara się od maja 1999r. "kiedy Gmina Miasto Ł. była władna, mimo to odmówiła zwrotu a władanie utraciła kilka lat później (2003r. w listopadzie) a wpis do [...] nastąpił 28 grudnia 2004r. na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej C". Zauważyła, iż Spółdzielnia nie buduje na terenie mieszkań ani drogi, a działkę wykorzystuje Samorząd Ogródków Działkowych na potrzeby upraw warzywno – kwiatowych. Skarżąca w skardze zastanawiała się "dlaczego Gmina nie oddała kiedy była władna tylko wydzierżawiła Spółdzielni C Dlaczego jednym się oddaje a mnie się zabiera i sprawa ciągnie się już od 1999r.". Zauważyła, iż działka o zwrot której wystąpiła graniczy z prywatną nieruchomością i nie byłoby trudności z jej oddzieleniem od tej działki 16980m², którą zabrała Spółdzielnia Kielnia. Zażądała "wyjaśnienia" prawdziwego powodu odmowy zwrotu działki, działki która była własnością jej rodziców. Przypomniała, iż działka ta została zabrana jej rodzicom przez władze Polski Ludowej.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo powołał wyrok Sądu Najwyższego, III ARN 22/94, wywodząc, iż organ administracji orzekając o zwrocie nieruchomości powinien brać pod uwagę nie tylko przesłanki zwrotu nieruchomości, lecz także obowiązany jest uwzględnić istniejący w dniu orzekania stan prawny i faktyczny nieruchomości. Nie jest bowiem dopuszczalne wydanie decyzji o zwrocie nieruchomości zbędnej na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, jeżeli Skarb Państwa lub gmina nie władają taką nieruchomością, a w szczególności zaś wtedy, gdy na nieruchomości tej zostało ustanowione użytkowanie wieczyste (m. in. uchwała SN III AZP 13/93, uchwała SN III AZP 24/93). W ocenie Wojewody [...], bez znaczenia był fakt, iż ustanowienie użytkowania wieczystego nastąpiło w trakcie postępowania o zwrot nieruchomości, gdyż wywołało to ten skutek prawny, że nieruchomość nie pozostaje w gestii Skarbu Państwa ani gminy. To z kolei zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego powoduje niedopuszczalność zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (wyrok IV S.A. 512/96).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

W myśl art. 3 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ppsa, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może uchylić ją, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 powołanej ustawy, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ppsa, skarga zgodnie z art. 151 ustawy podlega oddaleniu.

Wedle przepisu art. 134 § 1 ppsa rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ppsa).

Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną przez H. L. decyzję Wojewody [...] z dnia [...], znak: [...] utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...], wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, z dnia [...], Nr [...] odmawiającą H. L. zwrotu nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 279 o powierzchni 624 m2 , Sąd dopatrzył się naruszenia przede wszystkim prawa materialnego, tj. przepisów ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej ugn. Stosownie do art. 229 tej ustawy roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej, zgodnie zaś z art. 242 ugn ustawa wchodzi w życie z dnie 1 stycznia 1998r.

Zawarty w przepisie art. 229 ugn zwrot "przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy" w związku z art. 242 ugn oznacza, iż osobie uprawnionej roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje, jeśli przed dniem 1 stycznia 1998r. (tj. datą wejścia w życie tej ustawy) nieruchomość została sprzedana lub ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej. Jak bowiem słusznie przyjmuje się w doktrynie przedmiotu, ratio legis tego przepisu jest stabilizacja stanu prawnego zaistniałego na nieruchomości wywłaszczonej w dniu wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj. w dniu 1 stycznia 1998r., jako ustawy w nowy sposób normujący zasady i tryb zwrotu nieruchomości wywłaszczonych, jak również zasady i tryb zbywania oraz udostępniania nieruchomości publicznych. Ustalenie zatem przez organ, iż w sprawie nie zaistniała negatywna przesłanka określona w tym przepisie w postaci zbycia nieruchomości przed 1 stycznia 1998r. obligowało organ administracji publicznej do rozważenia spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek z art. 136 ust. 3 i art. 137 ugn. Dopiero bowiem niespełnienie przesłanek określonych w art. 137 ugn, w tym zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, stanowi o bezzasadności roszczenia o zwrot nieruchomości wywłaszczonej(zob. M. Wolanin: Bezprzedmiotowość a bezzasadność roszczenia o zwrot nieruchomości, PS 2000, z. 7-8, s. 18).

W analizowanej sprawie przed dniem 1 stycznia 1998r., a także w dniu składania wniosku przez H.L., tj. w dniu 25 maja 1999r., sporna nieruchomość znajdowała się, co wynika chociażby z poświadczonego skróconego odpisu księgi wieczystej nr 7347 z dnia 12 lipca 2000r., badania hipotecznego z dnia 15 czerwca 2000r., poświadczonego odpisu księgi wieczystej nr 46490 z dnia 5 grudnia 2003r. czy wypisu z ewidencji gruntów z dnia 31 października 2003r., we władaniu Gminy Ł.. Władanie tą nieruchomością Gmina utraciła dopiero wskutek podjęcia przez Sąd Okręgowy w Łodzi w dniu 28 listopada 2003r., syg. akt I C 741/02 wyroku zobowiązującego Gminę do złożenia oświadczenia o nieodpłatnym oddaniu spornej nieruchomości w użytkowanie wieczyste SM B, aktu notarialnego z dnia 4 października 2004r. repertorium A nr [...]– oświadczenia o przejęciu nieruchomości w użytkowanie wieczyste oraz dokonanego w dniu 28 grudnia 2004r. wpisu użytkowania wieczystego do KW nr [...]. W tym stanie faktycznym trudno uznać, iż ziściła się negatywna przesłanka zwrotu nieruchomości w postaci oddania nieruchomości w użytkowanie wieczyste przed dniem 1 stycznia 1998r. W konsekwencji, w ocenie Sądu, nie mógł mieć zastosowania powołany przepis art. 229 ugn, na co zresztą wskazywały organy obu instancji w uzasadnieniu swoich decyzji, podnosząc, iż "ponieważ prawo użytkowania wieczystego powstało po wejściu w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, tj. po 1 stycznia 1998r. (...) w sprawie nie mają zastosowania przepisy art. 229 ww ustawy (...)".

Podnoszona przez Wojewodę [...] okoliczność braku władania tą nieruchomością przez Gminę Ł. jako jedyna przyczyna nie uwzględnienia wniosku H. L. o zwrot nieruchomości nie jest warunkiem materialnoprawnym zwrotu nieruchomości, określonym w art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ugn, sama przez się nie może ona więc stanowić podstawy do odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Jak bowiem słusznie przyjmuje się w orzecznictwie sądowym i doktrynie "to że Skarb Państwa lub gmina nie władają wywłaszczoną nieruchomością ma tylko takie znaczenie, że organy nie mogą do czasu przejęcia jej we władanie wydać decyzji orzekającej o jej zwrocie (por. wyrok NSA z dnia 23 września 1996r., S.A./Ka 864/95, OSP 1997, z. 9, poz. 162), a wydanie negatywnego rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu nieruchomości obciążonej prawem użytkowania wieczystego jest możliwe dopiero wówczas, gdy w drodze dostępnych środków prawnych przeszkoda ta nie została usunięta (zob. T. Woś: Obowiązek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości a prawa osób trzecich, PiP 1995, z. 8, s. 27). Z nieodwracalnymi skutkami prawnymi w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a., wbrew twierdzeniom Wojewody [...], mamy do czynienia wówczas, gdy po wydaniu kwestionowanego orzeczenia miały miejsce takie zdarzenia prawne, których skutków organ administracji nie może usunąć mocą własnych orzeczeń (por. wyrok NSA z dnia 7 maja 1998r., IV S.A. 2277/96, Lex 45931). Na podstawie akt niniejszej sprawy trudno jednak ocenić, czy Gmina Ł. podjęła działania by nie dopuścić do utraty władania tą nieruchomością, jaką postawę zajęła oraz stanowisko w toku wszczętego z powództwa SM B postępowania przed sądem powszechnym w sprawie o syg. akt IC 741/02 o zobowiązanie Gminy Ł. do złożenia oświadczenia o oddaniu przedmiotowej nieruchomości SM B, w wyniku którego to postępowania został w dniu 28 listopada 2003r. podjęty wyrok zgodny z żądaniem SM B, co w konsekwencji spowodowało utratę władania prze Gminę tą nieruchomością; czy podnosiła iż toczy się postępowanie o zwrot nieruchomości, w toku którego pierwszeństwo mają prawa poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców. Okoliczność ta ma istotne znaczenie, gdyż z treści wskazanego wyroku zdaje się wynikać, iż skarżąca, a także pozostali spadkobiercy poprzedniego właściciela przedmiotowej nieruchomości nie brali udziału w tym postępowaniu, nie mieli więc możliwości obrony swoich interesów. Tymczasem przepis art. 64 ust. 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997r. Konstytucji RP (Dz. U. Nr 78, poz. 483) statuuje zasadę ochrony własności. Zgodnie bowiem z tym przepisem własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. W świetle powołanego przepisu przyjąć należy, iż skoro właściciela pozbawiono jego własności w określonym celu, a cel ten nie został zrealizowany, to uznać należy iż żądanie zwrotu własności winno mieć pierwszeństwo przed uprawnieniami osób trzecich do tej nieruchomości. Nie bez znaczenia ma też okoliczność, iż użytkowanie wieczyste jest prawem słabszym niż prawo własności nieruchomości, przysługujące Gminie Ł. Za aktualny w niniejszej sprawie uznać należy wyrażony w orzecznictwie sądowym pogląd, wedle którego oddanie działki, która stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, innej osobie w sytuacji gdy poprzedni właściciel lub jego spadkobierca wystąpi o jej zwrot godzi w uprawnienia byłego właściciela (por. wyrok NSA z dnia 19 lipca 1994r., S.A./Ka 2214/93, Prokuratura i Prawo 1995r, z. 6, s. 56), jak też pogląd, wedle którego okoliczność, że w odniesieniu do wywłaszczonej nieruchomości zaktualizowała się przesłanka jej zwrotu, stanowi przesłankę negatywną do sprzedaży czy oddania tej nieruchomości w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej (wyrok NSA z dnia 14 marca 2001r., I S.A. 2279/99, Lex 54185).

Podkreślić należy, iż przesłanką odmowy zwrotu nieruchomości, jak stanowi art. 136 ust. 3 ugn, stanowi zrealizowanie celu wywłaszczenia. Zgodnie bowiem z tym przepisem, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Nieruchomość zaś uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, stosownie do art. 137 ust. 1 powołanej ustawy, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany. Wskazana w tym przepisie przesłanka zbędności spornej nieruchomości na cel wywłaszczenia określony w decyzji z dnia [...] nr [...] znak; [...] nie wydaje się być sporna między stronami. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy stwierdził wszak, iż "od dnia zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości przy ul. A upłynęło 30 lat i nieruchomość ta nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia. Podczas przeprowadzonych przez organ I instancji oględzin nieruchomości dokonanych w dniu 18 grudnia 2003r. ustalono, iż nieruchomość ta wykorzystywana jest przez Samorząd Ogródków Działkowych na potrzeby upraw warzywno kwiatowych, na podstawie umowy dzierżawy".

Organy administracji publicznej rozpoznając wniosek H.L. w niniejszej sprawie nie ustaliły, wbrew art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, iż będąca przedmiotem wywłaszczenia działka przy ul. A, znaczona w ewid. gruntów nr 30 o pow. 6 arów i 12,5 m² (decyzja z dnia [...] nr [...] i akt notarialny z dnia [...] repertorium A [...]) odpowiada wskazanej w zaskarżonej decyzji działce nr 279 o pow. 624 m². W załączonych do skargi aktach administracyjnych brak jest bowiem dokumentów, na podstawie których można byłoby ustalić przebieg zmian geodezyjnych tej działki.

Jednocześnie z uwagi na brak przymiotu wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał wydanie rozstrzygnięcia w trybie art. 152 ppsa za zbędne.

Problematykę zwrotu kosztów reguluje art. 200 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Ponieważ zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Starosty [...] z dnia [...], Nr [...] jest niezgodna z prawem skarżącej H. L. należy się zwrot kosztów postępowania w kwocie 200 zł.

Mając na uwadze fakt, iż zaskarżona decyzja Wojewody [...] oraz poprzedzająca ją decyzja Starosty [...] z dnia [...], Nr [...] są niezgodne z prawem, podlegają uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.