Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 169/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2005-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Asesor WSA Krzysztof Targoński Asesor WSA Barbara Orzepowska-Kyć Protokolant Beata Jacek po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2005 r. przy udziale- sprawy ze skargi J.O. (O.) na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...]r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. orzekł, że u J.O. brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej w postaci choroby układu wzrokowego wywołanej zawodowymi czynnikami fizycznymi lub chemicznymi, wskazanej w pozycji 14 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Jako podstawę prawną decyzji wskazał: art. 1 pkt. 2, art. 4 pkt. 5, art. 5 pkt. 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575), § 1,7 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). W uzasadnieniu wyjaśnił, że istotnym warunkiem dla stwierdzenia choroby zawodowej jest jej uprzednie rozpoznanie przez jednostkę służby zdrowia. J.O. był badany w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. oraz w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Obie placówki nie rozpoznawały u badanego choroby zawodowej narządu układu wzrokowego stwierdzając przy tym, że rozpoznana krótkowzroczność obu oczu spowodowana jest czynnikami pozazawodowymi. Organ I instancji przypomniał, że J.O. w latach 1983-1999 pracując w Hucie A i w Zakładach B był narażony na działanie czynników chemicznych, pracował zatem w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Skoro jednak placówki diagnostyczne obu stopni nie rozpoznały u badanego choroby zawodowej, brak było podstaw do jej stwierdzenia - wyjaśnił na końcu organ I instancji.

Od tej decyzji odwołał się J.O. zarzucając, iż placówki diagnostyczne nie uwzględniły wyników badań przeprowadzonych przez Klinikę Okulistyczną w K. W uzasadnieniu zaprezentował pogląd, iż organ odwoławczy winien uwzględnić orzeczenie sądowe, które zostanie wydane przez sąd powszechny.

Decyzją z [...]r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., powołując się na art.138 § 1 pkt. 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, że J.O. w latach 1983-1987 pracował w Hucie A, a w latach 1987-1999 w Zakładach B, gdzie był narażony na formaldehyd, chlorek winylu, chlorowodór, benzen, benzynę, ksylen, styren, toulen, tlenki azotu i dwutlenek siarki. Pracował zatem w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Odnosząc się do zarzutu odwołania, organ odwoławczy powołał się na wyniki badań przeprowadzonych przez placówki diagnostyczne obu stopni, które u badanego nie rozpoznały w narządzie wzroku zmian patologicznych, które pozostawałyby w związku przyczynowo – skutkowym z narażeniem na wskazane czynniki chemiczne. Przypomniał jednocześnie, że obie placówki dysponowały dokumentacją medyczną, na którą powołuje się strona. Wobec braku rozpoznania choroby zawodowej - w rozumieniu § 1 pkt. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych - przez orzeczników kompetentnych placówek diagnostycznych, brak było podstaw do uwzględnienia odwołania, stwierdził na końcu organ administracji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J.O. podtrzymał zarzuty zaprezentowane w odwołaniu wnosząc o uchylenie decyzji i stwierdzenie choroby zawodowej.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) "Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie." Natomiast według art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola (...) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c tej ustawy).

Skarga J.O. nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do § 1 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze, zm.), za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że w przypadku pozytywnego ustalenia, że rozpoznane u pracownika schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, a wykonywana przez niego praca odbywała się w warunkach narażających na jej powstanie, to istnieje domniemanie związku przyczynowego miedzy schorzeniem będącym chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie. W prowadzonym przez właściwego inspektora sanitarnego postępowaniu w tym przedmiocie należy więc zebrać w pierwszej kolejności dane dotyczące stopnia, rodzaju i czasu narażenia zawodowego, sposobu wykonywania pracy (§ 1 ust. 2 tego rozporządzenia), a następnie poddać pracownika badaniom w wyspecjalizowanych jednostkach diagnostycznych powołanych do rozpoznania chorób zawodowych, które orzeczenia wydają nie tylko w oparciu o własne badania kliniczne i dostępną dokumentację lekarską, ale również na podstawie informacji o zagrożeniach zawodowych i wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy (§ 7 ust. 1 i 4 rozporządzenia). Dopiero wyniki dochodzenia epidemiologicznego oraz orzeczenia lekarskie jednostek diagnostycznych stanowią podstawę do oceny zebranego materiału dowodowego, przeprowadzenia rozważań, w konsekwencji wydania decyzji o stwierdzeniu bądź braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej (§ 10 ust. 1 rozporządzenia, art. 77 i art. 80 k.p.a.).

W rozpoznawanej sprawie wyniki dochodzenia epidemiologicznego wykazały, że J.O. pracując w latach 1983-1999 był narażony na czynniki chemiczne. Organy administracji sanitarnej uznały, iż skarżący pracował w warunkach powstania choroby zawodowej.

Orzeczenia lekarskie w sprawie choroby zawodowej po dokonaniu oceny stanu zdrowia badanego wydały: [...]r. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Poradnia Chorób Zawodowych w S. oraz [...]r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., stwierdzając brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu wzroku. W uzasadnieniach orzeczeń podano, że rozpoznana niskiego stopnia krótkowzroczność nie powoduje odstępstwa od normy w zakresie funkcjonalnym tego narządu. Jednocześnie nie stwierdzono zmian patologicznych, które można by wiązać z warunkami wykonywania pracy.

Zatem istota sporu w tej sprawie sprowadza się do ustalenia czy te orzeczenia lekarskie, mające charakter opinii biegłych w rozumieniu art. 84 K.p.a. (por. wyrok NSA z 19 lutego 1999 r., sygn. akt II SA/Wr 1452/97, opubl. w Pr. Pracy 1999/11/39) są opiniami pełnymi, jasnymi i nie zawierającymi żadnych sprzeczności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji i podanych w niej motywów stwierdził, iż ocena dowodów, jakiej dokonał w tej sprawie organ odwoławczy nie wykraczała poza ramy swobodnej oceny dowodów i jako taka korzysta z ochrony przewidzianej w art. 80 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem:" Organ administracji państwowej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona". Oznacza to, że organ administracji państwowej w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego. Swobodna ocena dowodów, aby nie przerodziła się w samowolę, musi być dokonana z uwzględnieniem norm prawa procesowego i z zachowaniem reguł tej oceny. Reguły te polegają na tym, że:

-należy opierać się na materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania,

-materiał ten musi być poddany wszechstronnej ocenie,

-ocena ta powinna odnosić się do poszczególnych dowodów z uwzględnieniem ich znaczenia dla sprawy,

(tak B. Adamiak w "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 1996 r. str. 376-378).

Dopóki granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. Tak też było w niniejszej sprawie.

Organy administracji rozważyły wnikliwie zebrany w sprawie materiał dowodowy, jak również przeprowadziły wszystkie dowody niezbędne dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego.

Materiał dowodowy jest jednoznaczny w swej wymowie. Wynika z niego, że u skarżącego nie stwierdzono choroby zawodowej narządu wzroku. Zarzuty postawione organom administracji w skardze nie stanowią w ocenie Sądu o naruszeniu przez te organy art. 80 k.p.a. To, że organy administracji sanitarnej dokonały na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustaleń odmiennych od tych, które prezentuje skarżący nie świadczy jeszcze o dowolnej ocenie dowodów.

Należy podkreślić, że obie placówki diagnostyczne uzasadniły jakimi metodami posłużyły się wydając swoje orzeczenia.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze należy zauważyć, że skarżący wyraził jedynie pogląd, iż kwestionuje nie rozpoznanie choroby zawodowej przez biegłych. Z tym stanowiskiem nie można się zgodzić z przyczyn już wskazanych.

Na końcu należy przypomnieć, że rozpoznanie choroby zawodowej polega na przyporządkowaniu stwierdzonej u badanego jednostki chorobowej do odpowiedniej pozycji wykazu stanowiącego załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Zawarte tam zapisy mają charakter normatywny, ponieważ nie są to wskazówki interpretacyjne, lecz stosowane na gruncie prawa legalne definicje pojęć zawartych w przepisach prawa, pochodzące od organu ustawowo powołanego do określania wykazu chorób zawodowych. Skoro wykaz chorób w załączniku do rozporządzenia odwołuje się do opisu i charakterystyki tych chorób, należy je potraktować jako legalne definicje pojęć. Szczególny charakter regulacji, oraz jej związek ze sferą zobowiązań zakład pracy - pracownik, rodzi konsekwencje co do stosowanych dyrektyw interpretacyjnych, oznacza bowiem zarówno zakaz dokonywania wykładni rozszerzającej, jak i prymat wykładni językowej przed pozostałymi metodami wykładni, w szczególności wykładnią celowościową, w tym odwołującą się do kategorii celów (zamierzeń) i motywów prawodawcy. Inaczej mówiąc, lekarz orzecznik wydający orzeczenie lekarskie winien posługiwać się zapisami normatywnymi tj. opisem choroby zawartym w odpowiedniej pozycji wykazu.

W tej sprawie nie rozpoznano choroby z poz. 14 – choroby układu wzrokowego wywołanej czynnikami fizycznymi lub chemicznymi.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).