Wyrok NSA, sygn. akt III FSK 1966/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 3 ust. 3, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a), art. 6 ust. 9, art. 7 ust. 1 pkt 10
journal: Dz.U. 2018 poz 1445
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej V. sp. z o.o. z siedzibą w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 4 grudnia 2019 r. sygn. akt I SA/Sz 391/19 w sprawie ze skargi V. sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 26 lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2018 r. oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 4 grudnia 2019 r., sygn. akt I SA/Sz 391/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę V. [...] sp. z o. o. w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z 26 lutego 2019 r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2018 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) – dalej jako: "P.p.s.a".

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła V. [...] sp. z o. o. w P. (Spółka) zaskarżając ten wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

I. Na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. naruszenia prawa materialnego:

1) art. 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1445 ze zm.) - dalej: "u.p.o.l." poprzez błędne określenie skarżącej jako podatnika podatku od nieruchomości w niniejszej sprawie, podczas gdy podatnikiem jest C. [...] S. A.- jako posiadacz samoistny nieruchomości będących przedmiotem opodatkowania podatkiem od nieruchomości,

2) art. 3 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 3 u.p.o.l. poprzez niewłaściwe przyjęcie, że posiadacz samoistny nieruchomości tj. C. [...] S. A. nie jest w niniejszej sprawie podatnikiem podatku od nieruchomości;

3) art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a), art. 6 ust. 9 oraz art. 7 ust. 1 pkt 10 u.p.o.l. poprzez niewłaściwe ustalenie wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości, w sytuacji gdy Spółka nie jest podatnikiem tego podatku, z uwagi na to, że nieruchomości będące przedmiotem opodatkowania znajdują się w posiadaniu samoistnym innego podmiotu – C. [...] S. A.

II. Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. Spółka zarzuciła naruszenia prawa procesowego, które miały wpływ na wynik sprawy poprzez naruszenie:

1) art. 145 §1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. poprzez niewłaściwe uznanie, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego (określonego w pkt I), a w konsekwencji nieprawidłowe oddalenie skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie;

2) art. 145 §1 pkt 1 lit. c) poprzez niewłaściwe uznanie, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy, podczas gdy w trakcie postępowania podatkowego doszło do istotnych naruszeń następujących przepisów:

a) art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm.) - dalej: "O.p." poprzez niewłaściwe zebranie materiału dowodowego w sprawie - brak zebrania całości materiału dowodowego, wydanie decyzji w oparciu o niekompletny materiał dowodowy, a w konsekwencji wydanie decyzji z naruszeniem granic swobodnej oceny dowodów;

b) art. 120 w zw. z art. 187 § 1, art. 188. art. 191 O.p. poprzez naruszenie zasady legalizmu, z uwagi na:

- wydanie decyzji pomimo braku przeprowadzenia kompletnego postępowania dowodowego,

- wydanie decyzji z naruszeniem przepisów postępowania podatkowego;

c) art. 121 § 1 w zw. z art. 187 § 1, art. 188, art. 191 O.p. poprzez naruszenie zasady budzenia zaufania do organów podatkowych z uwagi na:

- wydanie decyzji pomimo braku przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego,

- brak zebrania wszystkich materiałów dowodowych,

- brak przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka J. S. (z powołaniem na zeznania świadka J. M., które w żadnym stopniu nie wyjaśniały okoliczności sprawy),

- przerzucenie ciężaru dowodu na stronę podczas, gdy to na organie podatkowym ciąży obowiązek dążenia do prawdy materialnej;

d) art. 122 w zw. z art. 187 § 1, art. 188, art. 191 O.p. poprzez naruszenie zasady prawdy materialnej, z uwagi na:

- brak zebrania wystarczającego - pełnego - materiału dowodowego, żeby móc wydać decyzję z zachowaniem prawdy materialnej,

- przerzucenie na stronę ciężaru dowodu w postępowaniu, podczas gdy strona nie ma możliwości zebrania materiału dowodowego;

e) art. 124 w zw. z art. 187 § 1, art. 188, art. 191, art. 210 § 4 O.p. poprzez naruszenie zasady przekonywania, z uwagi na:

- niewłaściwe wskazanie okoliczności faktycznych sprawy,

- brak odpowiedniego uzasadnienia zaskarżonej decyzji,

- brak odniesienia się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu;

f) art. 247 §1 pkt 5 O.p. poprzez wydanie decyzji podmiotowi, który nie jest stroną postępowania, a więc spełnienie się przesłanki stwierdzenia nieważności postępowania.

3) art. 151 P.p.s.a. poprzez niewłaściwe uznanie, że w niniejszej sprawie zaszły przesłanki do oddalenia skargi, podczas gdy zarzuty skargi są w pełni uzasadnione.

Z uwagi na powyższe Spółka wniosła o:

1) uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 4 grudnia 2019 r., sygn. I SA/Sz 391/19;

2) rozpoznanie skargi i uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z 26 lutego 2019 r., nr [...];

3) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, na rzecz Spółki według norm przepisanych.

Ponadto, na podstawie art. 176 § 2 P.p.s.a. Spółka wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, na które została skierowana stosownie do zarządzenia Przewodniczącego III Wydziały Izby Finansowej z 8 lutego 2022 r. na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 z późn. zm.), z uwagi na konieczność jej rozpatrzenia bez zbędnej zwłoki po długim okresie oczekiwania spowodowanym ograniczeniami związanymi z sytuacją pandemiczną oraz brak możliwości technicznych przeprowadzenia w krótkim terminie rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

Skarga kasacyjne nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, zatem podlega oddalaniu.

W świetle podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów o charakterze procesowym oceny wymaga trafność przyjętego przez organy podatkowe, i zaaprobowanego przez Sąd I instancji, ustalenia co do wskazania posiadacza samoistnego gruntów stanowiących przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości co przekłada się, w świetle art. 3 ust. 3 u.p.o.l., na trafność wyboru podatnika tego podatku.

Przepis art. 3 ust. 3 u.p.o.l. stanowi, że jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3. Na obecnym etapie postępowania nie jest sporne, że Spółka w 2018 r. była właścicielem nieruchomości stanowiących przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości.

Należy zaznaczyć, że wprowadzona w art. 122 O.p. zasada prawdy obiektywnej polega na tym, że organ podatkowy ma obowiązek podjęcia z urzędu wszelkich działań, które doprowadzą do dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy podatkowej, aby w ten sposób odtworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisów prawa materialnego. Wyrażony w art. 122 O.p. obowiązek podejmowania przez organy podatkowe wszelkich niezbędnych działań mających doprowadzić do zrekonstruowania konkretnego prawnopodatkowego stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym nie ma jednak charakteru nieograniczonego. Organy podatkowe mają bowiem z jednej strony podejmować wszelkie działania w celu ustalenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, ale z drugiej strony ustawodawca zastrzega, iż mają być to jednocześnie działania niezbędne dla realizacji wspomnianego celu. Zakres działania tej zasady w postępowaniu podatkowym wyznacza norma prawa materialnego, która ma być zastosowana w sprawie.

W skardze kasacyjnej zarzuca się, że Sąd I instancji nie dostrzegł, że organ podatkowy nie zebrał wystarczającego dla rozstrzygnięcia sprawy materiału dowodowego.

Strona skarżąca ma rację, że to organ podatkowy jest obowiązany zebrać dostateczny dla rozstrzygnięcia sprawy materiał dowody. Niemniej, co zostało zasygnalizowane wyżej, obowiązek ten jest aktualny do chwili, w której organ uzyska pewność, co do stanu faktycznego sprawy. Jeśli strona postępowania uważa mimo to, że zgromadzony materiał dowodowy nie jest wystarczający, powinna wskazać elementy stanu faktycznego, które nie znajdują wystarczającego potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Nie stanowi wykazania naruszenia art. 122 i art. 187 § 1 O.p. w powiązaniu z właściwym przepisem ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przekonanie strony, że organ nie zebrał pełnego materiału dowodowego. Nadto, co należy tutaj podkreślić, strona skarżąca nie wskazała żadnego obiektywnie weryfikowalnego przejawu samoistnego posiadania spornych w sensie podatkowym gruntów przez C. [...] S. A., co mogłoby podważać kompletność zebranego materiału dowodowego.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można także zgodzić się ze stroną skarżącą, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy został wadliwie oceniony. Przede wszystkim należy zauważyć, że analiza treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji pozwala stwierdzić, co trafnie dostrzegł Sąd I instancji, że uzasadnienie to w pełni odpowiada wymaganiom jakie wynikają z art. 210 § 4 O.p. in initio, który stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Trzeba podkreślić, że organ podatkowy w sposób wyczerpujący, z powołaniem na zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, odniósł się do twierdzeń Spółki kwestionujących przypisanie Spółce samoistnego posiadania opisanych w decyzji działek gruntu.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy w pełnie zaaprobować wnioski organu podatkowego, który przyjął, że Spółka nie przedstawiła żadnych okoliczności faktycznych wskazujących na samodzielny, rzeczywisty i niezależny od woli innej osoby stan władztwa C. [...] S. A. nad przedmiotową nieruchomością. I nie chodzi tutaj o brak przedstawienie przez Spółkę materiału dowodowego w tym zakresie, co podnosi się szeroko w skardze kasacyjnej, ale o brak wskazanie przejawów aktywności C. [...] S. A. względem będących przedmiotem opodatkowania w niniejszej sprawie gruntów, które co najmniej sugerowałyby, że to ta spółka jest posiadaczem samoistnym. Należy pamiętać, że Spółka w 2018 r. była właścicielem tych gruntów. Z treści aktu notarialnego z 17 grudnia 2015 r., na mocy którego Spółka nabyła nieruchomość wynika, że wydanie Spółce nieruchomości już nastąpiło. Nadto ustalony sposób władania nieruchomością (spornymi w ujęciu podatkowym działkami) jednoznacznie wskazywał, że Spółka występowała na zewnątrz wobec osób trzecich jako właściciel i jako posiadacz samoistny.

Organ podatkowy trafnie ocenił, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala przyjąć, że C. [...] S. A. nie znajdowała się w sytuacji, w której nie musiała się liczyć z uprawnieniami właścicielskimi Spółki, wręcz przeciwnie zakres i forma władania umocowane były w stosownym oświadczeniu Spółki.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zaaprobowane przez Sąd I instancji, nie narusza art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p.

Nietrafny jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 247 § 1 pkt 5 O.p. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w świetle prawidłowo poczynionych ustaleń faktycznych, nie budzi wątpliwości, że decyzja została skierowana do podmiotu, będącego stroną postępowania.

Odnośnie zarzutów naruszenia prawa materialnego, a to przepisów art. 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 3 ust. 3, art. 3 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 3 oraz art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a), art. 6 ust. 9, art. 7 ust. 1 pkt 10 poprzez niewłaściwe zastosowanie należy stwierdzić, że nie są one uzasadnione. Zarzut błędnego zastosowania przepisu prawa materialnego - aby był skuteczny - musi zostać oparty na wykazaniu, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. Nie ma możliwości skutecznego powoływania się na zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego w sytuacji, gdy nie zakwestionowano skutecznie równocześnie ustaleń stanu faktycznego, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie. Błędne zastosowanie przepisów materialnoprawnych zasadniczo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też dowiedzenia ich wadliwości. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 października 2020 r., sygn. akt I GSK 2145/19).

Zatem, skoro strona skarżąca nie zakwestionowała skutecznie ustaleń faktycznych poczynionych przez organy podatkowe, i zaaprobowanych przez Sąd I instancji co do okoliczności, że to Spółka była właścicielem i posiadaczem samoistnym działek stanowiących przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości, to nie narusza powołanych wyżej przepisów ustawy o podatku od nieruchomości konstatacja, że to Spółka była podatnikiem podatku od nieruchomości.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Bogusław Woźniak (spr.) Bogusław Dauter Jolanta Sokołowska