Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1151/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-11-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art.7, art.77 par.1 i 3 , art.80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art.133 par.1, art.153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2013 r. sprawy ze skargi M. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji w sprawie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...]; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] r. T. H. i obecnie skarżący M. H., zwrócili się do Burmistrza Miasta S. o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją tego organu z dnia [...]r., w sprawie odtworzenia zlikwidowanego wału kierunkowego (przeciwpowodziowego) zlokalizowanego na działce nr pgr "1" w O. Jako podstawę wznowienia wskazali przesłankę z art. 145 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.). Stwierdzili, że decyzja z dnia [...]r. została wydana na podstawie ustaleń i okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, które okazały się fałszywe. W ich ocenie użytkownik działki nr pgr "1" – Stowarzyszenie "A" – złożył w toku postępowania fałszywe oświadczenie, że posiada zgodę Marszałka Województwa [...] na likwidację wału na tej działce. Tymczasem powoływana przez Stowarzyszenie decyzja Marszałka dotyczyła działki nr pgr "2", a nie działki nr pgr "1".

Decyzją z dnia [...]r. Burmistrz Miasta S. powołując się na art. 149 § 3 k.p.a. odmówił wznowienia postępowania, stwierdzając, że nie zachodzi żaden z przypadków wskazanych w art. 145 § 1 lub 145a k.p.a.

Na skutek wniesionego przez skarżącego i T. H. odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. (dalej: SKO) decyzją z dnia [...]r. uchyliło decyzję organu pierwszej instancji o odmowie wznowienia postępowania i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi.

Organ pierwszej instancji pismem z dnia [...]r. przekazał wniosek o wznowienie postępowania organowi drugiej instancji wskazując, że sprawa, w której wydana została decyzja z dnia [...]r. została zakończona ostateczną decyzją SKO z dnia [...]r. Stąd też, zgodnie z art. 150 § 1 k.p.a., właściwym organem do rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania jest SKO.

Rozpoznając wniosek T. H. o wznowienie postępowania, SKO decyzją z dnia [...]r. odmówiło wznowienia postępowania. Organ uznał, że T. H. nie przysługuje przymiot strony postępowania, albowiem nie jest on właścicielem działek sąsiednich. W wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, SKO decyzją z dnia [...]r. utrzymało w mocy swoją pierwotną decyzję, zaś skarga T. H. na decyzję z dnia [...]r. została oddalona prawomocnym wyrokiem tut. Sądu z dnia 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Gl 1345/10.

Z kolei rozpoznając wniosek skarżącego M. H. o wznowienie postępowania, postanowieniem z dnia [...]r. SKO wznowiło postępowanie w sprawie zakończonej decyzją Burmistrza Miasta S. z dnia [...]r. Następnie decyzją z dnia [...]r. SKO odmówiło uchylenia tej decyzji. Powołując się na art. 145 k.p.a. oraz na stanowisko orzecznictwa i doktryny, organ stwierdził, że warunkiem niezbędnym dla wznowienia postępowania w razie zaistnienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. jest uprzednie stwierdzenie fałszywości danego dowodu przez sąd lub inny uprawniony organ. W niniejszej sprawie brak jest wyroku sądu lub innego organu, który stwierdzałby fałszywość jakiegokolwiek dokumentu w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...]r.

Na skutek błędnego pouczenia, skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję bez wyczerpania przysługujących mu środków w postępowaniu administracyjnym. Skarga ta została odrzucona prawomocnym postanowieniem tut. Sądu z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Gl 1244/10.

Pismem z dnia [...]r. skarżący zwrócił się do SKO z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją SKO z dnia [...]r. Jednocześnie wniósł o ponowne rozpatrzenie tej sprawy.

Rozpoznając ten wniosek SKO decyzją z dnia [...]r., utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia [...]r. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wskazał ponadto, że przesłanką konieczną do ponoszenia odpowiedzialności administracyjnej na podstawie art. 29 ustawy Prawo wodne, jest poniesienie konkretnej szkody przez właściciela gruntu sąsiedniego. W ocenie organu z akt sprawy nie wynika aby likwidacja spornego wału wpływała szkodliwie na grunty sąsiednie. W takiej sytuacji byt prawny decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...]r. nie jest istotną okolicznością faktyczną w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., która mogłaby mieć wpływ na uchylenie decyzji Burmistrza Miasta S. z dnia [...]r.

Nie zgadzając się z treścią decyzji M. H. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, w której powtórzył swoje wcześniejsze argumenty przemawiające w jego ocenie za koniecznością uchylenia decyzji Burmistrza Miasta S. z dnia [...]r. Wskazał dodatkowo, że likwidacja wału spowodowała zmianę kierunku spływu wód opadowych, co z kolei spowodowało zalanie jego gruntów podczas powodzi w [...]r. Likwidacja wału doprowadziła do tego, że woda opadowa zamiast spływać do koryta rzeki [...], spływa na tereny sąsiednich nieruchomości.

Wyrokiem z dnia 15 czerwca 2011r. sygn. akt II SA/Gl 126/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję SKO z dnia [...]r., orzekając jednocześnie , że nie podlega ona wykonaniu w całości. W uzasadnieniu wyroku sąd wskazał, że postępowanie wznowieniowe toczyło się bez udziału jednej ze stron postępowania, tj. Stowarzyszenia "A" z siedzibą w B., które to Stowarzyszenie było adresatem decyzji Burmistrza Miasta S. z dnia [...]r.,co stanowiło przesłankę wznowieniową wymienioną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Niezależnie od powyższego w ocenie Sądu doszło do naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a., bowiem organ nie zbadał podnoszonej przez skarżącego okoliczności złożenia fałszywego oświadczenia przez Stowarzyszenie "A" w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...]r. Nadto sąd wskazał, że w aktach sprawy brak jest zarówno decyzji Marszałka, jak i dokumentów, w których znajdują się opisane przez skarżącego oświadczenia Stowarzyszenia, co winno zostać uzupełnione w ponownym postępowaniu. Dopiero po tak uzupełnionym materiale dowodowym i jego ocenie, organ miał ustalić, czy wystąpiła przesłanka z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., mając jednocześnie na uwadze treść art. 145 § 2 k.p.a. Sąd zwrócił również uwagę na fakt, że organ w zaskarżonej decyzji przedwcześnie odniósł się do merytorycznych kwestii związanych ze sprawą zakończoną decyzją z dnia [...]r. Jeżeli bowiem stwierdził, że nie występuje żadna z przesłanek wznowieniowych, to jego rozstrzygnięcie powinno się ograniczyć do tej właśnie okoliczności (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.). Organ powinien mieć również na uwadze, że ostateczną decyzją, która zakończyła postępowanie w sprawie, jest decyzja SKO z dnia [...]r., co z kolei powinno znaleźć właściwe odzwierciedlenie w treści wydawanych rozstrzygnięć.

Postanowieniem z dnia [...]r. SKO zleciło organowi I instancji uzupełnienie dowodów i materiałów zgodnie z treścią wyroku WSA w Gliwicach, nie zawiadamiając jednocześnie o toczącym się postępowaniu strony tj. Stowarzyszenia "A".

Ponownie rozpatrując sprawę, decyzją z dnia [...]r. SKO odmówiło uchylenia ostatecznej decyzji Burmistrza S. z dnia [...]r. W podstawie prawnej tego orzeczenia wskazany został art. 145 § 1 pkt 1 i art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. W uzasadnieniu Kolegium podało, że zastosowało się do wytycznych zawartych w wyroku WSA w Gliwicach. Analizując zaś ponownie sprawę doszło do przekonania, że powołana przez wnioskodawcę okoliczność uzasadniająca wznowienie postępowania nie odpowiada wymogom wynikającym z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., bowiem warunkiem wznowienia postępowania w oparciu o ten przepis jest oparcie się na fałszywych dowodach, które miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Tymczasem ewentualne "fałszywe" oświadczenia składane w imieniu Stowarzyszenia warunku tego nie spełniały. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie potwierdza stanowiska wnioskodawcy, że Stowarzyszenie nie zastosowało się do zawartego w decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...]r. zakazu wykonywania prac naruszających stabilności i szczelności wałów, a także, że "decyzja Marszałka Województwa dotyczyła parceli nr "1" obręb [...], a nie parceli nr "2" obręb [...]". Zasadności zarzutów zawartych we wniosku w szczególności nie potwierdziły oględziny przeprowadzone przez Burmistrza Miasta S., oraz pisma Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. (dalej RZGW) z których wynika, że zlikwidowana przez Stowarzyszenie grobla ziemna nie była urządzeniem wodnym, jak również nie stanowiła budowli przeciwpowodziowej, a była to jedynie pozostałość po zlikwidowanej żwirowni. SKO zauważyło także, że wzmiankowana decyzja Marszałka nie zawierała w swojej treści oznaczenia działki, której dotyczyła, zatem nie można stwierdzić, że zasadne jest twierdzenie wnioskodawcy, że "nie odnosiła się do działki nr "1"".

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M. H. zarzucił, że SKO nie zastosowało się do wytycznych zawartych w wyroku WSA w Gliwicach, bowiem nie rozpatrzyło wszystkich dowodów wskazanych przez stronę. Podtrzymał swoje twierdzenia dotyczące fałszywego oświadczenia złożonego przez Stowarzyszenie "A" dotyczącego posiadania zgody Marszałka Województwa na likwidację wału. Wskazał także, że decyzja Marszałka została wydana w oparciu o opinię RZGW z dnia [...]r., a nie w oparciu o późniejsze pisma RZGW. Wnioskując o ponowne rozpatrzenie sprawy podkreślił, że w opinii RZGW z [...]r. jednoznacznie stwierdzono, że dotyczy ona pgr "2" w [...], a nie pgr "1" w O. Odwołał się do decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w C. z dnia [...]r., którą to decyzją nakazano poprzedniemu użytkownikowi tych terenów KWK "B", doprowadzenie przedmiotowego wału do stanu zgodnego z dokumentacją geodezyjną. Remont tego wału został odebrany komisyjnie z udziałem przedstawiciela RZGW i miał on miejsce 6 lat po likwidacji żwirowni.

Decyzją z dnia [...]r. wydaną w oparciu o przepisy art. 150 § 1 oraz 138 § 1 pkt 1 k.p.a. SKO utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia [...]r. W uzasadnieniu wskazało, że decyzja Marszałka Województwa [...], którą zwolniono właściciela Ośrodka "A" z zakazu wykonywania prac w odległości mniejszej niż 50 m od stopy wału przeciwpowodziowego, nie została wyeliminowana z obrotu prawnego. Nikt także nie stwierdził fałszerstwa (dosł. fałszywości) tej decyzji. Kolegium zauważyło także, że w decyzji tej nie zostały wskazane działki, których ona dotyczyła. Gdyby nawet jednak przyjąć, twierdzenia skarżącego, to i tak w sprawie nadal będą istnieć wątpliwości co do tego czy rozebrany wał był urządzeniem wodnym, czy też pozostałością po zlikwidowanej żwirowni. SKO wskazało również, że powołana we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w C. z [...]r. również nie zawiera oznaczenia działki, której dotyczyła, a co zatem idzie nie może stanowić dowodu, że na działce nr "1" znajdował się wał przeciwpowodziowy. Kolegium podtrzymało także swoje stanowisko w kwestii braku podstaw do zastosowania w sprawie rozebrania przedmiotowego wału – grobli przepisu art. 29 Prawa wodnego. W jego ocenie z akt sprawy, w tym z protokołu wizji przeprowadzonej przez Kolegium na terenie Ośrodka "A", wynika, że jedyna szkoda jaką poniósł M. H. polegała na zalaniu jego gruntów i stawów hodowlanych podczas powodzi w 2010 r. i nie było innych negatywnych skutków zlikwidowania przedmiotowego wału. Zalanie piwnic i jednego ze stawów w czasie powodzi było natomiast wynikiem napływu wód gruntowych podczas długich i silnych opadów. Obecnie likwidacja grobli nie wpływa zaś szkodliwie na grunty sąsiednie, a zatem brak jest podstaw od nakazania przywrócenia stosunków wodnych na gruncie, czy wybudowania urządzeń zapobiegających szkodzie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach M. H. domagał się uchylenia decyzji SKO w całości i rozpatrzenia sprawy w oparciu o dowody zgromadzone w sprawie, a w szczególności w oparciu o decyzję Kierownika U.R. w C. z [...]r. oraz inne dokumenty. W uzasadnieniu wskazał, że w żądaniu skierowanym do Burmistrza Miasta S. domagał się przywrócenia kierunku spływu wód powierzchniowych i nie dotyczyło ono podtopienia gruntów spowodowanego innymi czynnikami. SKO błędnie rozpoznało zatem tę sporną kwestię uznając, że likwidacja wału nie wpływa szkodliwie na sąsiednie grunty i nie zagraża ich zalaniem. Tymczasem zmiana poziomu wód w należących do niego stawach spowodowana została właśnie likwidacją grobli-wału. Wał ten umożliwiał bowiem spływ wód z poza wału i wód powodziowych wydostających się z koryta rzeki [...] przez przepust powyżej Ośrodka "A". Zalanie stawów hodowlanych spowodowało także bez wątpienia, trudną do oszacowania szkodę, związaną z utratą ryb. Zabezpieczeniem przed ponowną szkodą jest zaś jedynie odbudowa zlikwidowanego wału. W ocenie skarżącego Kolegium w czasie wizji miało obowiązek poczynienia ustalenia, czy decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w C. z [...]r. wskazywała na istnienie wału na działce nr "1". Skarżący zakwestionował także ponownie stanowisko Kolegium dotyczące zezwolenia udzielonego Stowarzyszeniu "A" przez Marszałka Województwa [...] na wykonywanie na działce "1" robót w odległości mniejszej niż 50 m od stopy wału. Podkreślił również, że decyzja ta zabraniała jednocześnie naruszania stabilności i szczelności wałów przeciwpowodziowych.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 12 listopada 2012r. sygn. akt II SA/Gl 605/12 uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję SKO z dnia [...]r. W uzasadnieniu wyroku stwierdzając, że sąd podzielił pogląd Kolegium, iż wskazana w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. przesłanka wznowienia nie wystąpiła w kontrolowanym postępowaniu, bowiem decyzja Marszałka Województwa [...] z dnia [...]r., na jaką według skarżącego w sposób nieuprawniony powołali się przedstawiciele Stowarzyszenia "A", nie należała do dowodów na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. To jednak w ocenie sądu zaskarżona decyzja nie mogła się ostać z kilku innych przyczyn. W pierwszym rzędzie sąd stwierdził, że SKO nie zbadało czy w sprawie nie wystąpiły inne przesłanki wskazane w art. 145 § 1 k.p.a., które uzasadniałyby wznowienie postępowania, a w szczególności czy wskazana przez skarżącego w toku tego postępowania decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w C. z [...]r. nie stanowiła przesłanki wznowienia, o jakiej jest mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. ( nowy dowód istniejący w dniu wydania decyzji, nie znany organowi, który wydał decyzję). Nadto sąd w wyroku z dnia 15 czerwca 2011 r. nakazał organowi, aby miał on na uwadze, że ostateczna decyzja, która zakończyła postępowanie w sprawie nie była decyzją Burmistrza Miasta S., lecz utrzymującą ją w mocy decyzją SKO w B. z dnia [...]r. Wskazał, że SKO w B. nie doręczyło również zaskarżonej decyzji stronie postępowania Stowarzyszeniu "A" z siedzibą w K., aczkolwiek zapewniło przedstawicielowi tej strony (nie wiadomo czy upoważnionemu do jego reprezentacji) udział w oględzinach. Sąd wskazał również na naruszenie przez Kolegium przepisu art. 27 § 1a w zw. z art. 87 k.p.a., albowiem w oględzinach terenu działki nr "1" w K. (wizji w terenie), jakie miały miejsce w toku ponownego rozpatrywania sprawy, wziął udział z ramienia SKO w B. przewodniczący składu orzekającego, w którym zapadła pierwsza decyzja Kolegium oraz członek tego składu. Natomiast nie wziął w nich udziału żaden z członków składu SKO rozpoznającego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Nadto wskazał, że ponownie rozpatrując sprawę SKO powinno zbadać czy w sprawie poza przesłanką wymienioną we wniosku o wznowienie postępowania nie wystąpiły inne okoliczności, które uzasadniałyby wznowienie z urzędu postępowania w sprawie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie. Dopiero zaś po zakończeniu tego etapu postępowania rozpoznawczego, jeśli zostanie stwierdzone, że w sprawie zaistniała, któraś z przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania, organ rozpozna sprawę co do istoty i wyda decyzję wskazaną w art. 151 § 1 pkt 2 lub w art. 151 § 2 k.p.a. W przeciwnym razie wyda on decyzję opartą na przepisie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. nie wypowiadając się co do istoty sprawy.

Pismem z dnia [...]r. SKO zwróciło się do skarżącego M. H. z pytaniem czy wyraża zgodę na poszerzenie granic postępowania o przesłanki z art.145 § 1 pkt 2-8 k.p.a. Następnie decyzją z dnia [...]r. nr [...] na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. odmówiło uchylenia decyzji Burmistrza Miasta S. z dnia [...]r. utrzymanej w mocy decyzją SKO w B. z dnia [...]r. Wskazując w uzasadnieniu decyzji, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka wznowieniowa z art.145 § 1 pkt 1 k.p.a. jak i pozostałe przesłanki określone w rat.145 § 1 pkt 2-8 k.p.a. Nadto nawet jeżeli decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w C. z [...]r. nie była znana organowi w chwili wydania decyzji, to nie jest to istotny dla sprawy nowy dowód, ponieważ nie wiadomo, czy decyzja została wykonana i w jakim stanie był wał. Kolegium powołało się na ustalenia poczynione w toku oględzin w dniu [...]r., zgodnie z którymi wał na tym terenie nie chronił przed zalaniem i był w stanie cząstkowym. Wskazało również na treść pism Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G., zgodnie z którymi usunięta grobla nie była urządzeniem wodnym, ani budowlą przeciwpowodziową. Nadto SKO stwierdziło, że brak jest związku pomiędzy decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w C. z [...]r., a jednorazowym zalaniem gruntów należących do skarżącego. Odnosząc się do zalania piwnic i jednego ze stawów stwierdziło, że było spowodowane napływem wód gruntowych.

Skarżący M. H. pismem z dnia [...]r. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, że SKO nie wykonało zaleceń zawartych w wyrokach WSA z dnia 12 listopada 2012r. i 15 marca 2011r. Nadto stwierdził, że podtrzymuje swoje dotychczasowe zarzuty dotyczące przeprowadzonego postępowania, w szczególności złożenia fałszywego oświadczenia przez Stowarzyszenie "A", co do faktu posiadania zgody Marszałka Województwa [...] na likwidację wału. Zarzucił również, że SKO nie zbadało, czy decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w C. z [...]r. nie stanowi przesłanki do wznowienia postępowania jako nowy dowód w rozumieniu art.145 § 1 pkt 5 k.p.a., tym bardziej, że w aktach sprawy brak jest informacji, aby została ona usunięta z obrotu prawnego. Wskazał, że żwirownia została zlikwidowana w [...]r. a decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w C. wydana w [...]r., zatem SKO bezpodstawnie przyjęło, że zlikwidowany wał stanowił pozostałość po zlikwidowanej żwirowni. Nie zgodził się również z twierdzeniem organu, że brak jest związku pomiędzy decyzją Burmistrza S. z dnia [...]r., a jednorazowym zalaniem należących do niego nieruchomości. Wskazał, że wcześniejsze opady deszczu w latach poprzedzających powódź w 2010r., nie powodowały podniesienia poziomu wody w stawach i zalania budynków. Stwierdził również, że tereny które bezpośrednio ucierpiały wskutek zalania, znajdują się bezpośrednio przy terenie na którym znajdował się rozebrany wał.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. na podstawie art.150 § 1 k.p.a. i art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy decyzję SKO z dnia [...]r. Odnosząc się do zarzutów z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy SKO stwierdziło, że akta sprawy nie zawierają informacji, czy decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w C. z [...]r. została wykonana, stąd też nie można stwierdzić w jakim stanie był przedmiotowy wał. Ponadto decyzja ta nie zawiera numeru działki której ma dotyczyć, stąd też nie mogła być dowodem przemawiającym za tym, że na działce nr "1" znajdował się wał przeciwpowodziowy. Tym samym decyzji z [...]r. nie można uznać za nowy istotny dowód w sprawie. Kolegium wskazało, że decyzja ta była znana Burmistrzowi Miasta S. w dniu wydania decyzji z dnia [...]r., o czym ma świadczyć wzmianka na pierwszej stronie uzasadnienia tej decyzji. W kwestii zmiany stosunków wodnych na gruncie organ stwierdził, że z akt sprawy nie wynika, aby likwidacja grobli wpływała szkodliwie na grunty sąsiednie. Natomiast jednorazowe zalanie gruntów na skutek powodzi nie można uznać za szkodliwe oddziaływanie. Kolegium nie znalazło również podstaw do przeprowadzenia kolejnej wizji w terenie stwierdzając, że mogło skorzystać z protokołu przeprowadzonej wizji w dniu [...]r.

Z decyzją SKO nie zgodził się skarżący M. H. i pismem z dnia [...]r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zarzucając, że SKO nie wykonało zaleceń sądu z wcześniejszych wyroków w zakresie ustalenia, czy usunięcie wału spowodowało zmianę stanu wody na gruncie. Ponadto poddał w wątpliwość ustalenia SKO w zakresie przyczyn zalania należących do niego gruntów, wskazując na treść pism Regionalnego Komitetu Przeciwpowodziowego w C., które poprzedziły wydanie decyzji przez Kierownika Urzędu Rejonowego w C. w [...]r. Nie zgodził się z twierdzeniem, że przyczyną zalania piwnic i stawu było podniesienie poziomu wód gruntowych, twierdząc przy tym, że bezpośrednią przyczyną tego zalania było przelanie się wody przez rozebrany wał. Wskazał, że w trakcie powodzi w 1997r. gdy wał jeszcze istniał nie doszło do zalania należących do niego gruntów oraz stawów. Zdaniem skarżącego, jeżeli SKO miało wątpliwości w jakim stanie był wał, należało zwrócić się o akta postępowania, w którym Kierownik Urzędu Rejonowego w C. wydał decyzję w [...]r. Nadto wskazał na potencjalne skutki rozebrania wału.

W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało stanowisko i argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

W toku postępowania sądowego skarżący podtrzymał swoje stanowisko zawarte w treści skargi oraz oświadczył, że twierdzenia Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G., co do sposobu odprowadzania wód z terenu jego nieruchomości nie odpowiadają prawdzie. Pełnomocnicy uczestników postępowania Stowarzyszenia "A" oraz RZGW wnieśli o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przede wszystkim należy podnieść, że niniejsza sprawa była już przedmiotem orzekania w tutejszym Sądzie. Prawomocnymi wyrokami z dnia 15 czerwca 2011 r. (sygn. akt II SA/Gl 126/11) oraz z dnia 12 listopada 2012r. ( sygn. akt II SA/Gl 605/12) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylał decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. utrzymujące w mocy decyzje o odmowie uchylenia decyzji Burmistrza Miasta S. z dnia [...]r. utrzymanej w mocy decyzją SKO z dnia [...]r.

Stosownie zaś do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Z powyższego przepisu wynika wprost, że ilekroć dana sprawa jest przedmiotem rozpoznania przez sąd lub organ, jest on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu. Odstępstwo od tej zasady może dotyczyć tylko dwóch sytuacji, pierwsza z nich związana jest z ewentualną zmianą stanu faktycznego, gdy w trakcie ponownego rozpatrywania sprawy organ stwierdzi, że stan faktyczny uległ zasadniczej zmianie i jest odmienny od przyjętego przez sąd, natomiast drugi z przypadków utraty mocy wiążącej oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku sądu, to zmiana stanu prawnego po wydaniu orzeczenia przez sąd ( por. wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2013r., sygn. akt I OSK 1790/11, LEX nr 1336324).

W pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wykładnia w tym sensie zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2013r., sygn. akt II GSK 2101/11). W wyniku wydania wyroku o charakterze kasacyjnym sprawa wraca do stadium postępowania przed organem administracyjnym. Oznacza to obowiązek powtórnego rozpoznania tej sprawy przez ten organ i wydania decyzji, z uwzględnieniem oceny prawnej zawartej w wyroku. Podkreślenia wymaga fakt, że zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku (por. wyrok NSA z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, LEX 745376).

Artykuł 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Więcej, naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 p.p.s.a., w razie złożenia skargi, powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu (czynności). Natomiast niezastosowanie się przez sąd do oceny prawnej przewidzianej w komentowanym przepisie jest naruszeniem prawa stanowiącym podstawę do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 174 pkt 1 p.p.s.a., por. wyrok NSA z dnia 14 marca 2013r., sygn. akt I GSK 1591/11, LEX nr 1339558).

Uwzględniając powyższe, Sąd kontrolując zaskarżoną decyzję, nie mógł dokonać jej oceny z pominięciem oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w prawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 czerwca 2011r. oraz z dnia 12 listopada 2012r. Organ odwoławczy winien był to uwzględnić przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, gdyż wyroki tut. Sądu nie zostały uchylone. W przypadku bowiem, gdy organ administracji nie zgadza się z oceną prawną przedstawioną w wyroku Sądu, winien zaskarżyć to orzeczenie przez złożenie skargi kasacyjnej, czego w niniejszej sprawie nie uczyniono. Nie zmienił się też stan prawny i stan faktyczny sprawy.

W tym stanie rzeczy w pierwszej kolejności wskazać należy, że już dwukrotnie sąd wskazywał organowi, że postępowanie toczyło się bez udziału jednej ze stron postępowania, tj. Stowarzyszenia "A". Pomimo tego faktu SKO ponownie rozpoznając sprawę ograniczyło się jedynie do doręczenia stronie zaskarżonej decyzji, całkowicie pomijając uprawnienia strony postępowania wynikające z art.10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jedn. Dz. U. z 2013r., poz. 267, dalej; "k.p.a.") zgodnie z którym organ zobowiązany jest zapewnić stronie czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Można było zaniechać tych czynności gdyby Stowarzyszenie we wcześniejszym postępowaniu zostało zapoznane ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, a po ponownym uchyleniu sprawy przez sąd, organ nie przeprowadził żadnych czynności.

Ponadto SKO pomimo wyraźnych wytycznych sądu w tym zakresie nie zbadało, czy wskazana przez skarżącego w toku tego postępowania decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w C. z [...]r. nie stanowiła przesłanki wznowienia, o jakiej jest mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. ( nowy dowód istniejący w dniu wydania decyzji, nieznany organowi, który wydał decyzję). Kolegium ograniczyło się do stwierdzenia, że nie wiadomo, której działki dotyczy przedmiotowa decyzja oraz czy została w ogóle wykonana. Nadto Kolegium wskazało, że decyzja była znana organowi w chwili wydania przez Burmistrza Miasta S. decyzji w dniu [...]r. Sąd nie mógł jednak dokonać oceny tych twierdzeń i sprawdzić, czy wystąpiła przesłanka wznowieniowa, bowiem w zebranym w sprawie materiale dowodowym brak jest akt postępowania, w toku którego Kierownik Urzędu Rejonowego w C. w dniu [...]. wydał przedmiotową decyzję. Z tych też względów nie wiadomo na jakiej podstawie organ ustalił, że decyzja nie dotyczyła działki, na której zlokalizowany był wał oraz stwierdził, że brak jest możliwości ustalenia czy decyzja została wykonana. W tym stanie rzeczy należało przyznać rację skarżącemu, że organ powinien był najpierw zwrócić się o akta tego postępowania, a następnie dokonać analizy materiałów zawartych w tych aktach, aby te wątpliwości rozstrzygnąć. Sąd uznał, że postępowanie w tym zakresie zostało przeprowadzone w sposób bardzo pobieżny i nie wyjaśniło wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. Zgodnie z dyspozycją art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek strony podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Rozwinięciem tej zasady jest przepis art. 77 § 1 i § 3 k.p.a. który zobowiązuje organ administracji publicznej do zebrania w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a następnie jego rozpatrzenia. W tym celu może z urzędu lub na wniosek strony przesłuchać nowych świadków i biegłych na okoliczności będące przedmiotem tego postępowania. Dopiero tak zebrany materiał dowodowy, zgodnie z art. 80 k.p.a. zostaje poddany ocenie czy dana okoliczność została udowodniona.

W dalszej kolejności wskazać należy, że sam fakt, iż organ w uzasadnieniu powołuje się na to, że skarżący wskazał na decyzję z [...]r. nie przesądza jeszcze, że treść tej decyzji była znana organowi, w szczególności mając na uwadze, że decyzja ta nie znalazła się w aktach tego postępowania. Sąd nie mógł w tym zakresie uzupełnić postępowania, ponieważ zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., podstawę orzekania przez sąd administracyjny stanowi materiał zawarty w aktach sprawy. Zasadniczo jest to materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania administracyjnego przed właściwymi w sprawie organami, dołączony do akt administracyjnych, które zostają przedstawione sądowi wraz ze skargą i odpowiedzią na skargę. Jednakże użyty w wymienionym przepisie zwrot "akta sprawy", na podstawie których orzeka sąd administracyjny, obejmuje również akta sądowe. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. umożliwia bowiem sądowi przeprowadzenie, z urzędu lub na wniosek stron, dowodu uzupełniającego z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Na gruncie tego przepisu utrwalił się w orzecznictwie pogląd, że postępowanie dowodowe przed sądami administracyjnymi ma charakter wyłącznie uzupełniający, w związku z czym dokonywanie przez Sąd samodzielnych ustaleń jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne do dokonania prawidłowej kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 11 maja 2009 r., sygn. akt I OSK 699/08 - Lex nr 546587). W orzecznictwie sądowym zwrot normatywny "niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości" odnosi się do istotnych wątpliwości związanych z oceną, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem, nie zaś do istotnych wątpliwości związanych z uzasadnieniem stanu faktycznego ( por. wyroku NSA z dnia 4 listopada 2005 r., sygn. akt I FSK 239/05, LEX nr 1101171). Tym samym nie ulega wątpliwości, że zakres kognicji sądu administracyjnego, ograniczony do kontroli legalności zaskarżonego aktu, wyłącza możliwość czynienia przez ten sąd ustaleń faktycznych, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy ( patrz: Bogusław Dauter w komentarzu do art. 106 p.p.s.a., LEX 2013). Sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną. Sąd ten bada, czy ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji publicznej, których decyzje zostały zaskarżone, odpowiadają prawu (por. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2007 r., sygn. akt II FSK 72/06, ONSA WSA 2008, nr 2, poz. 31; wyrok NSA z dnia 22 grudnia 2011r., sygn. akt II GSK 1358/10, LEX nr 1151651, zob. także uchwała pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09, s. 29 uzasadnienia). Do naruszenia art. 133 p.p.s.a. może dojść, gdy sąd pominie dokonane w sprawie ustalenia, czy też dokona własnych ustaleń faktycznych (por. wyrok NSA z dnia 22 marca 2012r., sygn. akt I FSK 415/11, LEX nr 1136228).

Sąd zwrócił również uwagę na fakt, że organ po raz kolejny w zaskarżonej decyzji przedwcześnie odniósł się do merytorycznych kwestii związanych ze sprawą zakończoną decyzją z dnia [...]r. Jeżeli bowiem stwierdził, że nie występuje żadna z przesłanek wznowieniowych, to jego rozstrzygnięcie powinno się ograniczyć do tej właśnie okoliczności (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.).

Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do wniosku, że zaskarżona decyzja narusza art. 153 p.p.s.a. jak również art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 i 3 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchybienie bowiem przez organ administracyjny przepisowi art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Rozwiązanie to stanowi gwarancję przestrzegania przez organy administracji publicznej obowiązku związania orzeczeniem sądu. Działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego. Bez ścisłego stosowania powołanego przepisu trudno byłoby zapewnić spójność działania systemu władzy państwowej. Jego nieprzestrzeganie w istocie podważałoby bowiem obowiązującą w polskim prawie zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji (por. wyroki NSA: z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97 i z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, LEX 745376).

Ponownie rozpoznając sprawę, organ administracji uwzględni powyższe uwagi oraz wytyczne zawarte w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 czerwca 2011r., sygn. akt II SA/Gl 126/11 oraz z dnia 12 listopada 2012r., sygn. akt II SA/Gl 605/12 i rozstrzygnie sprawę co do istoty, a swoje stanowisko uzasadni zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku. Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji zgodnie z art. 152 powołanej ustawy. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 i art. 205 § 1 tej ustawy, stosownie do wyniku sprawy.