Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 74/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2006-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 19 kwietnia 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska /spr./ Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Sędzia WSA Felicja Kajut Protokolant Anna Zegan po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2006 roku na rozprawie sprawy ze skargi H. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia 28 listopada 2005 roku nr [...] w przedmiocie wysokości długu celnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skarżący – H. K. w dniu 2.06.2003 r. dokonał w Urzędzie Celnym [...]. zgłoszenia celnego, wnosząc o objęcie procedurą dopuszczenia do obrotu samochód marki [...], rok prod. 2000, z zastosowaniem obniżonej stawki celnej UE – 0%. Do zgłoszenia załączono między innymi świadectwo przewozowe EUR.1 nr [...], wskazujące na preferencyjne pochodzenie towaru ze Wspólnoty Europejskiej.

Zgłoszenie spełniało wymogi formalne, wobec czego zostało przyjęte i zarejestrowane pod numerem [...].

W wyniku przeprowadzonej weryfikacji zgłoszenia celnego, decyzją z dnia 10 czerwca 2003 r., nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego [...], uznał je za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej. Następnie na podstawie art. 29 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 23 poz. 117 ze zm.) ustalił wartość celną samochodu na kwotę 7350,92 EUR. Od powyższego rozstrzygnięcia nie wniesiono odwołania.

Ze względu na wątpliwości, co do prawidłowości zadeklarowanego pochodzenia ww. samochodu, Naczelnik Urzędu Celnego [...], w piśmie z dnia 8.08.2003 r. nr [...] zwrócił się do Dyrektora Izby Celnej [...] o jego weryfikację.

Pismem z dnia 4.09.2003 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej [...] zwrócił się do niemieckich władz celnych z prośbą o przeprowadzenie weryfikacji świadectwa przewozowego EUR.1 nr [...], wskazując, że z "rozkodowania" numeru nadwozia wynika, iż pojazd ten został wyprodukowany w Polsce.

Ze względu na brak odpowiedzi na ten wniosek w terminie 10 miesięcy – jak stanowi art.32 pkt 6 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z drugiej strony (załącznik do Dz.U. z 1997 r. Nr 104 poz. 662 ze zm.), postanowieniem z dnia 27.04.2005 r. Naczelnik Urzędu Celnego [...], powołując przesłankę z art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137 poz. 926 ze zm. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją z dnia 10 czerwca 2003 r., nr [...].

W toku postępowania niemieckie władze celne w piśmie z dnia 17.05.2005 r. nr [...] potwierdziły polskie preferencyjne pochodzenie przedmiotowego samochodu.

W tych okolicznościach Naczelnik Urzędu Celnego [...], decyzją z dnia 6 września 2005 r. nr [...], uchylił swoją decyzję z dnia 10 czerwca 2003 r. w części dotyczącej stawki celnej i określił kwotę wynikającą z długu celnego przyjmując stawkę celną autonomiczną 35 %.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji H. K. wniósł o jej uchylenie, zarzucając naruszenie: art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez uniemożliwienie mu czynnego udziału w postępowaniu; art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, ze względu na brak podstaw do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną; art.32 pkt 2 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego, z uwagi na brak faktury zakupu wśród weryfikowanych dokumentów.

Decyzją z dnia 28 listopada 2005 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej [...], na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy – Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz.U. Nr 8 poz.60), art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623), art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622), art. 13 § 1 i § 3 pkt 2 i 4, art.85 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (jednolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 75, poz.802 ze zm.), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz.U. Nr 226 poz.1885 ze zm.), art. 31 pkt 2 oraz art.32 pkt 1,2,5 i 6 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z drugiej strony, dotyczącego definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej (załącznik do Dz.U. z 1997 r. Nr 104 poz. 662 ze zm.) - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając rozstrzygnięcie wskazano m.in., że należności celne przywozowe - stosownie do art. 85 § 1 Kodeksu celnego – są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. W myśl § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej, obniżona stawka celna wobec towarów pochodzących ze Wspólnoty Europejskiej, dla towaru zaklasyfikowanego do kodu 8704 21 99 9 wynosiła 0%, a dla towarów pochodzących z krajów trzecich (nie objętych preferencjami) ustanowiono stawkę celną autonomiczną 35%.

Bezsprzecznie importowany samochód posiada preferencyjne polskie pochodzenie w myśl postanowień protokołu Nr 4 Układu Europejskiego, co potwierdziły niemieckie władze celne. W dniu dokonania zgłoszenia celnego przez odwołującego, Polska nie była członkiem Wspólnoty Europejskiej, a taryfa celna, obowiązująca dla towarów importowanych do Polski, nie przewidywała zastosowania obniżonych bądź preferencyjnych stawek celnych dla towarów pochodzenia polskiego. Zgodnie z ust. 5 lit. a części A – Stawki celne – Postanowień Wstępnych Taryfy celnej, stanowiącej załącznik do powołanego rozporządzenia, stawki celne obniżone stosuje się do niektórych towarów pochodzących m.in. z państw członkowskich Unii Europejskiej (obniżone stawki celne UE) wymienionych w wykazie nr IV. W wykazie tym nie widniała Polska.

Organ zapewnił stronie możliwość czynnego udziału w postępowaniu, w tym zapoznanie się z aktami sprawy i wypowiedzenie się co do zebranych dowodów.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art.32 pkt 2 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego, z uwagi na brak faktury zakupu wśród weryfikowanych dokumentów, podkreślono, ze w przypadku weryfikacji świadectwa EUR.1 przesłanie faktury handlowej jest tylko czynnikiem pomocniczym dla władz weryfikujących. W tym przypadku opis towaru w polu 8 nie budzi najmniejszych wątpliwości, jakiego towaru dotyczy dowód pochodzenia. Ponadto faktura załączona do zgłoszenia nie była wymieniona w polu 10 EUR.1 (pole nieobowiązkowe). Przesłanie faktury wraz z dowodem pochodzenia ma na celu tylko identyfikację towaru i sprawdzenie, czy ewentualnie przedłożona faktura przy wniosku o wystawienie świadectwa nie różni się od przedstawionej w kraju importu. Nadto, w myśl art. 31 pkt 2 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego, Wspólnota i Polska udzielą sobie wzajemnej pomocy, za pośrednictwem kompetentnych władz celnych, w zakresie weryfikacji autentyczności dowodów pochodzenia oraz poprawności informacji w nim zawartych. Przepis ten nie nakłada obowiązku przestrzegania określonej formy, w jakiej należy zwracać się o taką pomoc do władz kraj eksportu.

Kluczowa dla sprawy jest odpowiedź Centralnego Urzędu Kontroli Pochodzenia w Niemczech z dnia 17.05.2005 r., z której jednoznacznie wynika, iż przedmiotowy towar posiada preferencyjne polskie pochodzenie, w rozumieniu Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego. W tych okolicznościach sprawy zaistniała przesłanka wznowienia postępowania z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego H. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie art. 32 pkt 5 Protokołu 4 Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z drugiej strony, art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, błędną interpretację art. 4 Protokołu 4 Układu Europejskiego oraz nie wzięcie pod uwagę art. 12 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego.

Zdaniem skarżącego organ celny nie dopełnił wymogu spoczywającego na władzach celnych kraju importu – zwrotu faktury – celem przeprowadzenia dodatkowej weryfikacji dowodów pochodzenia. Fakt niedostarczenia faktury spowodował ciąg zdarzeń: brak odpowiedzi przez stronę niemiecką, zastosowanie przez organy celne art. 32 pkt 6 Protokołu Nr 4 przez organ celny, a w konsekwencji bezpodstawne wznowienie postępowania w oparciu o przesłankę z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej.

Nadto organ celny nie zastosował art. 12 pkt 2 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego, który stanowi, że jeśli produkty pochodzące, wyeksportowane ze Wspólnoty czy Polski do innego kraju, są przywożone ponownie, z wyjątkiem jak przewiduje artykuł 4, muszą być uważane za niepochodzące, chyba że administracji celnej dostarczone zostaną wystarczające dowody na to, że:

(a) towary ponownie przywożone są tymi samymi towarami, które zostały wywiezione;

(b) nie została na nich dokonana żadna operacja wykraczająca poza czynności konieczne dla utrzymania ich w dobrym stanie w kraju eksportu bądź podczas transportu.

Przepis ten zabezpiecza towary wyprodukowane w Polsce przed nałożeniem na nie cła przy ich powrocie do kraju, nadając im preferencje.

Nadto otrzymana odpowiedź od niemieckich władz celnych nie wnosi żadnych nowych faktów do sprawy, albowiem potwierdza tylko autentyczność i prawidłowość dokumentu EUR.1 nr [...].

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej [...] wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest zaś na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W myśl art. 134 § 1 powołanego aktu, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Rozważając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji należało mieć przede wszystkim na uwadze to, że została ona wydana w trybie nadzwyczajnym, to jest po wznowieniu postępowania administracyjnego z urzędu.

Wydane na podstawie art. 243 Ordynacji podatkowej w związku z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne, postanowienie o wznowieniu postępowania otworzyło organowi drogę do zbadania, czy określona przesłanka rzeczywiście zaistniała i jaki może mieć ona wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Powołany przez organ I instancji przepis art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej stanowi, iż wznawia się postępowanie jeżeli wyjdą na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dacie wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Wynika stąd, że przesłanka istotnych okoliczności lub dowodów jest spełniona wtedy, gdy:

- ujawnią się w sprawie nowe okoliczności lub nowe dowody,

- okoliczności te lub dowody będą miały charakter nowych w stosunku do przeprowadzonego dotąd postępowania wyjaśniającego,

- okoliczności lub dowody muszą być istotne dla sprawy, czyli takie które mogą mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie, więc wywołują konieczność uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej w całości lub w części (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 października 2003 r. III SA 2923/2001 Biuletyn Skarbowy 2004/3 poz. 22).

Zdaniem Sądu nie budzi wątpliwości, iż w niniejszej sprawie zaistniała przesłanka wznowienia postępowania z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Po wydaniu ostatecznej decyzji przez organ I instancji z dnia 10 czerwca 2003 r., ujawniona została nowa okoliczność faktyczna istniejąca w dacie wydania tej decyzji, ale nieznana organowi, który ją wydał.

W piśmie Centralnego Urzędu Kontroli Pochodzenia w Niemczech z dnia 17.05.2005 r., skierowanym do Dyrektora Izby Celnej [...] wskazano bowiem, iż towar wymieniony w świadectwie przewozowym EUR.1 nr [...] posiada preferencyjne polskie pochodzenie, w rozumieniu Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego.

Okoliczność ta miała istotny wpływ na zastosowanie właściwej stawki celnej zgłaszanego towaru.

Zarówno organy celne, jak i skarżący nie kwestionowały polskiego pochodzenia samochodu marki [...], rok prod. 2000. Zatem zarzuty błędnej interpretacji art. 4 Protokołu 4 Układu Europejskiego oraz nie wzięcie pod uwagę art. 12 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego nie zasługiwały na uwzględnienie, gdyż powołane przepisy dotyczyły właśnie kryteriów pochodzenia towarów.

Sąd zauważa, iż w myśl art. 16 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego, stanowiącego załącznik do Dz. U. z 1997 r. Nr 104, poz. 662, produkty pochodzące ze Wspólnoty korzystają w imporcie do Polski, a produkty pochodzące z Polski korzystają w imporcie do Wspólnoty, z postanowień Umowy pod warunkiem przedłożenia:

(a) świadectwa przewozowego EUR.1, którego wzór jest zamieszczony w załączniku III; lub

(b) w przypadkach określonych w artykule 21(1), deklaracji, której tekst jest zamieszczony w załączniku IV, złożonej przez eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym, który opisuje produkty, o których mowa, w sposób wystarczający do ich identyfikacji (zwanej dalej "deklaracją na fakturze") - (pkt 1)

Niezależnie od postanowień punktu 1, produkty pochodzące w rozumieniu niniejszego Protokołu będą, w przypadkach określonych w artykule 26, korzystały z postanowień Umowy bez konieczności przedkładania żadnego z dokumentów, o których mowa wyżej - (pkt 2).

Jak wynika z tego przepisu, z postanowień niniejszej umowy korzystają w imporcie produkty pochodzące ze Wspólnoty.

Sąd zauważa, iż w myśl art. 85 § 1 Kodeksu celnego, należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Zgodnie z tą zasadą, datę zgłoszenia celnego uznaje się za wiążącą dla określenia, jakie przepisy, a zatem jakie stawki celne należy stosować do zgłaszanego towaru. Ustalenie wartości celnej oraz kwoty wynikającej z długu celnego następuje na podstawie przedstawionego przez zgłaszającego zgłoszenia celnego i załączonych do niego dokumentów. Za prawidłowe dokonanie zgłoszenia celnego odpowiedzialny jest zgłaszający.

Stosownie do art. 13 § 1 Kodeksu celnego cła określane są na podstawie taryfy celnej lub innych środków taryfowych. Natomiast w myśl z art. 13 § 6 kodeksu celnego Rada Ministrów ustanawia w drodze rozporządzenia taryfę celną. Korzystając z tego uprawnienia, Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz.U. Nr 226 poz.1885 ze zm.).

Zgodnie z ust. 5 części A. Stawki celne postanowień wstępnych Taryfy celnej, stawki celne obniżone stosuje się do niektórych towarów pochodzących z państw wymienionych w punkcie od 1 do 14, wśród których nie wymieniono Polski.

Biorąc pod uwagę fakt, iż w dniu dokonania zgłoszenia celnego przez skarżącego, Polska nie była członkiem Wspólnoty Europejskiej, a taryfa celna, obowiązująca dla towarów importowanych do Polski, nie przewidywała zastosowania obniżonych bądź preferencyjnych stawek celnych dla towarów pochodzenia polskiego - organ celny nie naruszył prawa, stosując wobec towaru zaklasyfikowanego do kodu 8704 21 99 9 stawkę celną autonomiczną 35% - obowiązującą dla towarów pochodzących z krajów trzecich (nie objętych preferencjami).

Odnosząc się do zarzutu niedopełnienia przez organ celny wymogu spoczywającego na władzach celnych kraju importu – zwrotu faktury – celem przeprowadzenia dodatkowej weryfikacji dowodów pochodzenia, Sąd podziela pogląd organów celnych, iż w celu potwierdzenia pochodzenia towarów brak jest bezwzględnego obowiązku przekazania faktury władzom celnym kraju eksportu.

Art. 32 pkt 1 cytowanego Protokołu nr 4 Układu Europejskiego stanowi bowiem, iż dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia jest przeprowadzana wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego Protokołu.

W celu realizacji punktu 1 władze celne kraju importu zwracają świadectwo przewozowe EUR.1 i fakturę, jeśli była przedłożona, deklarację na fakturze lub fotokopie tych dokumentów władzom celnym kraju eksportu, podając w razie potrzeby przyczyny wnioskowania o weryfikację. Każdy dokument i każda informacja zawierające sugestię, że informacje podane w świadectwie przewozowym EUR.1 lub deklaracji na fakturze są nieprawidłowe, dostarczone zostaną wraz z wnioskiem o weryfikację - (pkt 2).

Należy jednak pamiętać, iż stwierdzenie drobnych niezgodności między oświadczeniami złożonymi w dowodzie pochodzenia i oświadczeniami podanymi w dokumentach, przedłożonych w urzędzie celnym celem dopełnienia formalności wymaganych przy imporcie produktów, nie czyni ipso facto (tym samym) dowodu pochodzenia nieważnym, jeżeli zostało w pełni dowiedzione, że odpowiada on przedłożonym produktom.

Oczywiste formalne pomyłki, takie jak błędy literowe na dowodzie pochodzenia, nie powodują odrzucenia tego dokumentu, pod warunkiem że błędy te nie wzbudzają wątpliwości co do prawidłowości oświadczeń złożonych w dokumencie – art. 29 pkt 1 i 2 Protokołu nr 4.

Prowadzi to do wniosku, iż załączenie faktury staje się koniecznym w przypadku, gdy istnieje konieczność wyjaśnienia niezgodności pomiędzy dowodem pochodzenia a dokumentami handlowymi. Będzie tak w przypadku, gdy opis w polu 8 świadectwa EUR.1 jest nieprecyzyjny, a faktura stanowi specyfikację towarową i jest wyszczególniona w polu 10.

Zaprezentowaną argumentację potwierdza również art. 16 pkt 1 (a) Protokołu nr 4, odsyłającego do załącznika III, w którym zamieszczony został wzór świadectwa przewozowego EUR.1., a zawarte w nim pole 10 "faktury" jest polem nieobowiązkowym.

Reasumując wszystkie powyższe rozważania, uznając skargę za bezzasadną, Sąd na mocy art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.