Postanowienie WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SAB/Po 141/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
659
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Starosta
Treść wyniku: Odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 52 par. 1 i 2, art. 53 par. 2b, art. 58 par. 1 pkt 6 i par. 3, art. 232 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 02 lutego 2021r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. N. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę Ś. w przedmiocie odtworzenia rowu melioracyjnego postanawia 1. 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu M. N. uiszczony wpis od skargi w kwocie [...]zł ([...] złotych).


UZASADNIENIE

Skarżący M. N., reprezentowany przez r.pr. M. M., pismem z dnia [...] czerwca 2020 roku wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę, w której w punkcie I zarzucił rażącą przewlekłość postępowania i niezgodność z prawem niewydania przez Starostę Ś. w latach 2010 – 2015 decyzji w sprawie odtworzenia rowu melioracyjnego w P. , gmina K..

Pełnomocnik skarżącego wniósł o stwierdzenie rażącej bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania Starosty, zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, oraz, stosownie do art. 149 § 2 P.p.s.a przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.

Jednocześnie, pełnomocnik skarżącego wniósł o:

1. przeprowadzenie dowodu z pism załączonych do skargi oraz, w razie potrzeby, przeprowadzenie dowodu z pełnej dokumentacji konkretnej sprawy, w szczególności znajdujących się w aktach sprawy Urzędu Gminy K. – znak [...], [...], [...] i [...]; następnie w aktach sprawy Starosty znak – [...] i [...], dalej w aktach sprawy Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] – znak [...] i [...], oraz w aktach sprawy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po [...];

2. przeprowadzenie przesłuchania świadka M. M. na okoliczność potwierdzenia tego, że sporny rów melioracyjny istniał co najmniej od lat 60-tych XX wieku, a ustalenie tej okoliczności przez organy mogło nastąpić niezwłocznie po wszczęciu postępowania w sprawie;

3. przeprowadzenie rozprawy.

Pełnomocnik skarżącego podniósł, że niewydanie przez Starostę decyzji administracyjnej w sprawie odtworzenia rowu melioracyjnego oraz rażąca przewlekłość postępowania wynikały z naruszenia art. 6, art. 7, art. 12, art. 19,

art. 20, art. 35 § 1-3, art. 76 oraz art. 77 K.p.a., a także art. 153 P.p.s.a.

Do skargi zostały załączone następujące dokumenty:

1. skarga z dnia [...] stycznia 2013 roku na bezczynność Wójta Gminy K. w sprawie odmowy nakazania odtworzenia rowu lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom wskutek zmiany stosunków wodnych dokonanych na działce nr [...] położonej w P. (złożona z Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu w dniu [...] stycznia 2013 roku, zawierająca oznaczenie sprawy sygn. akt IV SA/Po [...]), bez złożonych załączników do tego pisma wyszczególnionych na ostatniej jego stronie (k. 17-20 akt sąd.);

2. pismo skarżących z dnia [...] lutego 2013 roku dotyczące Skargi z dnia [...] stycznia 2013 roku na bezczynność Wójta Gminy K. w sprawie odmowy nakazania odtworzenia rowu lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom wskutek zmiany stosunków wodnych dokonanych na działce nr [...] położonej z P. (zawierająca oznaczenie sprawy sygn. akt IV [...]), bez złożonych załączników do tego pisma wyszczególnionych na ostatniej jego stronie (k. 21 akt sąd.);

3. zawiadomienie z dnia [...] listopada 2014 roku o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez R. M., bez złożonych załączników do tego pisma wyszczególnionych na ostatniej jego stronie (k. 22 akt sąd.);

4. zawiadomienie z dnia [...] stycznia 2015 roku o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, bez złożonych załączników do tego pisma wyszczególnionych na ostatniej jego stronie (k. 23-25 akt sąd.);

5. skarga z dnia [...] stycznia 2013 roku na bezczynność organu – Wójta Gminy K. dotycząca sprawy rowu melioracyjnego z P. i zalewania gruntów sąsiednich zaadresowana do Przewodniczącego Rady Gminy w K. , Pana W. Z. (złożona w Urzędzie Gminy w K. w dniu [...] stycznia 2013 roku) (k. 26 akt sąd.);

6. skarga z dnia [...] grudnia 2013 roku na bezczynność i rażące naruszenie prawa przez organ – Wójta Gminy K. dotycząca sprawy rowu melioracyjnego w P. i zalewania gruntów sąsiednich – znak sprawy [...], zaadresowana do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. (złożona w dniu [...] grudnia 2013 roku w Samorządowym Kolegium Odwoławczym) (k. 27-28 akt sąd.);

7. pismo z dnia [...] września 2014 roku, zaadresowane do Marszałka Województwa W., Pana M. W. (złożone w Urzędzie Marszałkowskim Województwa W. w P. w dniu [...] września 2014 roku), bez złożonych załączników do tego pisma wyszczególnionych na ostatniej jego stronie (k. 29 akt sąd.);

8. pismo skarżących z dnia [...] listopada 2013 roku, zaadresowane do Wojewody W., Pana P. F., zawierające oznaczenie [...] (k. 30 akt sąd.).

Zarządzeniem z dnia [...] listopada 2020 roku pełnomocnik skarżącego - r.pr. M. M., została wezwana do przedłożenia w terminie 7 dni odpisu skargi z dnia [...] czerwca 2020 r. (art. 47 § 1, art. 57 § 1 i art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., pod rygorem odrzucenia skargi oraz do przedłożenia w terminie 7 dni dowodu wniesienia do Gminy K. w trybie art. 37 K.p.a. ponaglenia poprzedzającego wniesienie skargi z [...] czerwca 2020 roku na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez Starostę Ś. w przedmiocie odtworzenia rowu melioracyjnego w P. , gm. K., pod rygorem odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. w zw. z art. 53 § 2b P.p.s.a.).

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] listopada 2020 roku pełnomocnik strony skarżącej r.pr. M. M. została wezwana do uiszczenia w terminie 7 dni wpisu sądowego od skargi w kwocie [...]zł (art. 220 § 1 i 3 P.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz 2193), pod rygorem odrzucenia skargi.

Wezwania powyższe zostały doręczone pełnomocnikowi osobiście w dniu [...] listopada 2020 roku, co poświadcza zwrotne poświadczenie odbioru z jej własnoręcznym podpisem (k. 38). Wpis sądowy został uiszczony w dniu [...] listopada 2020 roku, o czym świadczy potwierdzenie z Działu Finansowego Sądu (k. 79).

W związku z telefonem pełnomocnika fachowego o braku wezwań z dnia [...] listopada 2020 roku o odpis skargi oraz ponaglenie, pisma te zostały ponownie nadane za pośrednictwem operatora pocztowego na adres pełnomocnika skarżącego. Pisma te zostały ponownie doręczone pełnomocnikowi fachowemu w dniu [...] listopada 2020 roku do rąk własnych (k. 74).

Pismem skarżącego z dnia [...] listopada 2020 r. (k. 111-112), wykonując powyższe wezwania, pełnomocnik skarżącego przesłała:

1. odpis skargi z dnia [...] czerwca 2020 roku;

2. skargę do Przewodniczącego Rady Powiatu Ś. z dnia [...] sierpnia 2015 roku (k. 50-51);

3. pismo Starosty z dnia [...] września 2015 roku (k. 47-49);

4. wezwanie do usunięcia naruszenia prawa do Starosty Ś. z dnia [...] marca 2015 roku (k. 46);

5. pismo do Starosty Ś. z dnia [...] czerwca 2014 roku (k. 45);

6. pismo Starosty Ś. z dnia [...] lipca 2014 roku (k. 44);

7. pismo do Starosty Ś. z dnia [...] lipca 2014 roku (k. 43);

8. odpis pisma z załącznikami.

Odpowiedź na skargę z dnia [...] stycznia 2021 roku w części dotyczącej przewlekłości Starosty Ś. złożył Starosta Ś. i (k. 81-84) podnosząc, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Organ podniósł, że skarga powinna zostać odrzucona, gdyż częściowo jej przedmiot dotyczy kwestii, która objęta jest dyspozycją przepisu art. 417 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2020 r., poz. 1740, ze zm.), toteż nie należy on do właściwości sądu administracyjnego. Również odrzucona powinna zostać skarga w zakresie żądania stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2015 r. ([...]) ze względu na brak wyczerpania środków zaskarżenia. W pozostałym zakresie organ wniósł o oddalenie skargi ze względu na jej bezzasadność.

Organ wyjaśnił powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS [...], że skarga na bezczynność może być skutecznie wniesiona do chwili "ustania stanu bezczynności", to jest do chwili załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej poprzez wydanie decyzji, postanowienia lub innego aktu albo podjęcia czynności. W sytuacji, gdy organ załatwił sprawę przez wniesieniem skargi na bezczynność do sądu administracyjnego, skarga ta winna podlegać oddaleniu jako niezasadna.

Organ zgodził się w dalszej kolejności ze skarżącym co do tego, że Starosta postępowanie w przedmiotowej sprawie zakończył decyzją ostateczną z dnia [...] grudnia 2015 r. ([...]), która to, zdaniem organu, została wykonana w lutym 2016 roku. Nieuprawnione jest zatem, zdaniem organu, formułowanie zarzutu bezczynności lub przewlekłości wobec organu, który zakończył postępowanie w sprawie przeszło 5 lat temu.

Zdaniem organu postępowanie administracyjne zostało wszczęte w dniu [...] lutego 2014 roku, po rozstrzygnięciu wątpliwości co do organu właściwego do załatwienia sprawy, w dniu [...] września 2014 r. organ wydał decyzję umarzającą postępowanie z uwagi na brak przedmiotu rozstrzygnięcia, tj. rowu, gdyż nie potwierdzono jego istnienia w jakichkolwiek aktualnych rejestrach, dokumentach czy też zeznaniach świadków. Nadto, organ zwrócił uwagę, że w sprawie odtworzenia rowu wydano także decyzję z dnia [...] marca 2015 roku oraz ostateczną decyzję z dnia [...] grudnia 2015 roku. Organ dodał, że skarżący nigdy nie korzystał z procedury zwalczania przewlekłości i bezczynności. Organ przekazał także trzy tomy akt administracyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje:

Skarga podlega odrzuceniu.

Jednym z koniecznych warunków dopuszczalności przyjęcia sprawy ze skargi do rozpoznania przez sąd administracyjny jest konieczność wyczerpania przed jej wniesieniem środków zaskarżenia. Warunek ten przewidziany jest w art. 52 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r., poz. 2325 ze zm., dalej "P.p.s.a."), zgodnie z którym skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Komplementarny wobec art. 52 § 1 P.p.s.a. przepis art. 52 § 2 P.p.s.a. nakazuje uznawać za wyczerpanie środków zaskarżenia sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. W zakresie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, powołane przepisy uzupełnia jeszcze art. 53 § 2b P.p.s.a. stanowiąc, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.

W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że wniósł ponaglenie na przewlekle prowadzone postępowanie przez Starostę Ś. w trybie określonym w art. 37 K.p.a. Żadnym z dokumentów załączonych do skargi, przedłożonych w celu wykonania wezwania Sądu z dnia [...] listopada 2020 roku w celu uzupełnienia braków formalnych skargi, ani zgromadzonych w aktach sprawy przedłożonych przez organ, skarżący nie wykazał tego, żeby ponaglił Starostę w toczącym się postępowaniu o odtworzenie rowu melioracyjnego i przed wniesieniem skargi z [...] czerwca 2020r. Tak samo, skarżący nie wykazał, że wniesione zostało zażalenie o jakim była mowa w art. 37 K.p.a. przed zmianą tego przepisu wprowadzoną ustawą z 9 kwietnia 2017r. (Dz.U. poz. 935), która to zmiana weszła w życia z dniem 1 czerwca 2017r. Z treści dokumentów przedłożonych przez pełnomocnika skarżącego wynika, że nie stanowiły one ponaglenia (ani uprzednio zażalenia), o jakim mowa w art. 37 K.p.a. w rozpatrzeniu toczącej się sprawy.

W niniejszej sprawie postępowanie przed Starostą, którego prowadzenie w przewlekły sposób zakwestionował M. N., prowadzone było od dnia [...] lipca 2014 roku w związku z zawiadomieniem o wszczęciu postępowania w sprawie wniosku rolników wsi P. z dnia [...] kwietnia 2010 r. w sprawie odtworzenia rowu melioracyjnego na dz. nr [...] w m. P. , gm. K.. Zgodnie z treścią zawiadomienia (k. 14 akt adm. I tom), wniosek wraz z dotychczas zgromadzonymi materiałami, został przekazany do rozpatrzenia Staroście pismem z dnia [...] czerwca 2014 r. ([...]). Tak wszczęta sprawa, co do której skarżący wnosi o stwierdzenie prowadzenia w sposób przewlekły, została rozstrzygnięta ostatecznie przez Wójta Gminy K. decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. i następnie SKO w P. umorzyło postępowanie I instancji w całości, uważając, że Starosta, a nie Wójt Gminy K., jest organem właściwym w sprawie, a następnie pismem z dnia [...] czerwca 2014 r. SKO w P. przekazało sprawę do załatwienia Staroście. Stąd postępowanie przed Starostą zostało wszczęte z dniem [...] lipca 2014 roku.

Ostatecznie Starosta decyzją z dnia [...] grudnia 2015 roku ([...]) nałożył na I. i R. R. obowiązek odtworzenia odcinka rowu na dz. nr [...] w m. P. , gm. K., w sposób określony w decyzji, oraz ustalił termin wykonania na jeden miesiąc od dnia, w którym niniejsza decyzja stała się ostateczna (k. 470-472 akt adm. II tom).

Zgodnie z treścią protokołu z dnia [...] lutego 2016r. ([...] na okoliczność odtworzenia odcinka rowu na dz. nr [...] w m. P. , zgodnie z decyzją Starosty z dnia [...] grudnia 2015 roku ([...]), decyzja ta została wykonana (k. 473-490 akt adm. III tom).

Sąd podkreśla, że skutki ponaglenia dla dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego można rozważać jedynie w kontekście ponaglenia skutecznie wniesionego. Tylko takie ponaglenie daje stronie możliwość wniesienia skargi do sądu. Zdaniem Sądu takie ponaglenie nie zostało przez skarżącego złożone w trybie art. 37 K.p.a. w przedmiotowej sprawie, co już w tym momencie skutkuje odrzuceniem skargi.

Na uwagę zasługują dodatkowo dwie kwestie.

Po pierwsze, postępowanie w sprawie przywrócenia stosunków wodnych na działce nr ewid.[...], co do którego skarżący podnosi, że prowadzone było w sposób przewlekły, toczyło się oraz zostało zakończone przed zmianą przepisu art. 37 K.p.a. na mocy art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017, poz. 935), która weszła w życie z dniem 01 czerwca 2017 roku (dalej "nowela kwietniowa"). Dopiero z tą nowelą wprowadzone zostało rozróżnienie na bezczynność organu oraz przewlekłe prowadzenie postępowania. Kodeks postępowania administracyjnego nie przewidywał zatem instytucji przewlekłości prowadzonego postępowania przed wskazaną wyżej nowelizacją. Oznacza to, że całe postępowanie administracyjne prowadzone przez Wójta Gminy K. prowadzone było w stanie prawym, w którym nie przysługiwała skarżącemu skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania.

Zgodnie z postanowieniem NSA z dnia [...] kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK [...] (dostępne online www.orzeczenia.nsa.gov.pl) w związku z powyższa zmianą art. 37 K.p.a. do postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym (art. 16 nowelizacji kwietniowej). Z zestawienia treści art. 16 oraz 17 ust. 1 i 2 noweli kwietniowej można wywieźć ogólną regułę, że znowelizowane przepisy winny mieć co do zasady zastosowanie do aktów lub czynności dokonanych po dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej (por. wyrok WSA w Poznaniu z [...] października 2017 r. II SA/Po [...], Lex 2398019). W takim stanie rzeczy przepisy dotyczące możliwości formułowania ponaglenia w stosunku do organów, które prowadzą postępowanie w sposób przewlekły mogłyby dotyczyć czynności czy aktów dokonanych po [...] czerwca 2017 r., co nie miało miejsca w niniejszym postępowaniu, które zakończyło się w 2014 r. W toku postępowania co do którego sformułowano skargę na przewlekłość nie istniała podstawa prawna do ponaglenia do szybszego rozpoznania sprawy. Dodatkowo, w trakcie rozpoznania sprawy skarżący nie sformułował ponaglenia w zakresie przewlekłości toczącego się postępowania. Powyższe skutkuje odrzuceniem skargi.

Po drugie, istotnym z punktu widzenia przedmiotowej sprawy jest także sentencja i uzasadnienie uchwały NSA w składzie 7 sędziów z dnia [...] czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS [...] (dostępna www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zdaniem NSA, pojęcia bezczynności i przewlekłości zdefiniowane zostały w art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a. po zmianach tej ustawy dokonanych nowelą kwietniową z 2017 roku, uzyskując odmienny znaczeniowo sens. Bezczynność zdefiniowana została jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 tej ustawy, zaś przewlekłość określono jako prowadzenie postępowania dłużej, niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Z treści przywołanych definicji normatywnych należy wywieść, iż organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast postępowanie jest przewlekle prowadzone, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie rozstrzyga sprawy, mimo że brak jest do tego przeszkód. Jak podkreślił NSA, takie instytucje zostały ukształtowane dopiero w 2017 roku.

Strona, której sprawa nie została załatwiona w terminie lub której sprawa prowadzona jest przewlekle, może podjąć kroki w kierunku zmobilizowania organu poprzez skorzystanie z prawa do złożenia ponaglenia, przy czym, co należy podkreślić, prawo to realizowane jest w toku obciążonego wskazaną wyżej wadą postępowania. Nie można w związku z tym przyjmować dopuszczalności wniesienia ponaglenia po zakończeniu postępowania administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał wprost, że objęte kognicją sądu administracyjnego bezczynność i przewlekłość postępowania stanowią poddane kontroli sądu stany bezczynności lub przewlekłości, zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 2K.p.a., których zaistnienie w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w indywidualnej sprawie zostały zakwestionowane przez stronę w drodze ponaglenia, w wyniku czego spełniony został określony P.p.s.a. warunek dopuszczalności wniesienia skargi. Oznacza to, że a contrario w braku ponaglenia w toku rozpoznawanej sprawy administracyjnej, niedopuszczalne staje się wniesienie skargi w tym przedmiocie. Ten warunek nie został spełniony przez skarżącego w rozpoznawanej sprawie.

W tym kontekście Staroście również nie można było przypisać bezczynności, skoro z akt administracyjnych sprawy wynika, że Starosta zakończył postępowanie decyzją z dnia [...] grudnia 2015 roku ([...]).

Pisma załączone do skargi w niniejszej sprawie, a także przedłożone Sądowi w wykonaniu zobowiązania pełnomocnika skarżącego nie zawierają treści, która wskazuje na ponaglenie, wyrażenie stosunku negatywnego do działań czy zaniechać Starosty. W piśmie z dnia [...] lipca 2014 roku, skarżący zwraca się z prośbą "o udzielenie informacji, kiedy zostanie wydana decyzja w sprawie" (k. 43 akt sąd.), natomiast w piśmie z dnia [...] czerwca 20914 roku skarżący wnosi o "niezwłoczne podjęcie działań w tej sprawie w celu odtworzenia zasypanego odcinka rowu". W piśmie z dnia [...] marca 2015 roku, którego tytuł brzmi "Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa", skarżący po pierwsze wnosi "o udzielenie informacji jakie czynności podjęło Starostwo w związku z przedłużeniem terminu rozpoznania sprawy i dlaczego zwleka z wydaniem decyzji w oparciu o dotychczas zgromadzony materiał dowodowy oraz wytyczne SKO w P. i ZGW, zwłaszcza że postępowanie administracyjne w tej sprawie toczy się od maja 2010 r.", a nadto nadmienia, że "w przypadku nie otrzymania odpowiedzi lub wnioskowanej decyzji do dnia [...].03.2015 r. – skierujemy skargę na brak działań organu, rażąco od 5 lat naruszającego obowiązujące przepisy zarówno kpa, jak i przepisy prawa materialnego, w wyniku czego powstają szkody gospodarcze na gruntach rolnych oraz degradacja gleby". Pozostałe przedłożone pisma nie zostały skierowane do Starosty. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że przedłożone pisma nie stanowiły ponaglenia czy zażalenia na bezczynność Starosty.

Nadto, kontrolowany w wyniku skargi na bezczynność stan rzeczy musi być w dacie wniesienia skargi aktualny, nie zaś historyczny. Wskazać należy, że postępowanie, co do którego w czerwcu 2020 roku został sformułowany w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zarzut prowadzenia w sposób przewlekły zostało wszczęte [...] lipca 2014 roku, a zakończone przed Starostą [...] grudnia 2015 roku. Oznacza to, że od momentu zakończenia tego postępowania do momentu wniesienia skargi na przewlekłość minęło pięć lat. Stan rzeczy, który podlegałby kontroli w wyniku skargi na bezczynność, jest stanem historycznym. Takie stanowisko jest zasadne w świetle oceny skargi na dzień jej wniesienia.

Nadto wskazać należy na pogląd prawny zaprezentowany przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z [...] września 2020 r. (sygn. akt II OSK [...], dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl) z którego wynika, że konsekwencją zakwalifikowania przez ustawę procesową ponaglenia jako środka zaskarżenia musi być uznanie, że skuteczność dopełnienia tej czynności procesowej podlega ocenie dokonywanej przez pryzmat przepisów prawa regulujących tę instytucję. Uprawnienie procesowe istnieje bowiem zawsze w kształcie nadanym mu przez przepisy prawa i musi być realizowane w określonych warunkach procesowych. Zastosowanie danego środka zaskarżenia (środka prawnego) nie może być rozważane poza formami postępowania, gdyż byłoby to zasadniczo sprzeczne z zasadą demokratycznego państwa prawnego, która tylko z czynnościami dokonanymi prawem przewidzianym trybie łączy zaistnienie określonych skutków prawnych.

Na gruncie analizowanej sprawy kluczowe znaczenie ma kwestia granic czasowych wniesienia ponaglenia, czy może być ono wniesione zarówno także po zakończeniu postępowania.

Instytucję ponaglenia, o której mowa w art. 37 § 1 K.p.a., należy więc uznać za reprezentatywny przykład normy przyznającej stronie postępowania administracyjnego prawo zrealizowania jej uprawnień procesowych w wyznaczonych prawem granicach czasowych, zdefiniowanych jednakże nie przy użyciu określeń wskazujących datę, czy termin, ale odwołujących się do czasu pośrednio. Czas stanowi tu jednak kluczowy punkt odniesienia dla reguł wyznaczanych prawem (zob. P. Lisowski, Czas w procesowym prawie administracyjnym [w:] Czas w prawie administracyjnym pod red. J. Zimmemenna, W. 2011, s. 120).

NSA podkreślał, że treść art. 37 § 6 pkt 2 lit. a in fine K.p.a. bynajmniej nie stanowi podstawy do twierdzenia, że ponaglenie może być wniesione także po zakończeniu postępowania. Przeciwnie, przepis ten, interpretowany w związku z art. 37 § 1 i § 3 K.p.a., odnoszącymi się do stadium wniesienia ponaglenia oraz w związku z art. 37 § 4 K.p.a. obejmującym stadium przekazania wniesionego ponaglenia, potwierdza, że w momencie wniesienia ponaglenia, postępowanie musi pozostawać w toku. Uwzględniwszy czas, jaki upływa od wniesienia ponaglenia do jego rozpatrzenia oraz pozostawioną organowi właściwemu do rozpatrzenia sprawy możliwość dalszego procedowania, ustawodawca przewidział, że nie w każdym przypadku stwierdzenia przewlekłości (także bezczynności) zajdzie potrzeba zobowiązania do załatwienia sprawy.

Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Niedopuszczalność skargi z innych przyczyn obejmuje w szczególności sytuację, gdy skarga została wniesiona z naruszeniem art. 52 § 1 P.p.s.a., tj. gdy skarżący złożył skargę pomimo niewyczerpania środków zaskarżenia, jakie służyły mu w administracyjnym toku instancji. W myśl art. 52 § 2 P.p.s.a. przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2b P.p.s.a.).

W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. odrzucił skargę, jak w punkcie 1 postanowienia.

Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy, orzeczono jak w punkcie 2 postanowienia.

Stosownie do art. 58 § 3 p.p.s.a. Sąd odrzucił skargę postanowieniem na posiedzeniu niejawnym.