Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 531/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2017-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 1066
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity
article: art. 145, art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 6
journal: Dz.U. 1989 nr 10 poz 53
law: Ustawa z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz,, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Protokolant sekretarz sądowy Alicja Poznańska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi D. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego przyznania własności gruntu oddala skargę


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) oraz art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz. U. z 1989 r., nr 10, poz. 53 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania K. K. od decyzji Starosty Ł. z dnia [...] r., znak: [...] orzekającej o odpłatnym przyznaniu na rzecz D. G. prawa własności części gruntu Skarbu Państwa – uchyliło decyzję organu I instancji i orzekło o odmowie nieodpłatnego przyznania na rzecz D. G. własności gruntu Skarbu Państwa w udziale do 2/5 części w działce nr [...] o pow. [...] ha, położonej w obrębie ewidencyjnym K., gmina D.

W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał się na ustalony w postępowaniu stan faktyczny, wskazując że powołaną wyżej decyzją z dnia [...] r. Starosta Ł., po rozpatrzeniu wniosku D. G., organ I instancji uwzględniając wniosek orzekł o przyznaniu nieodpłatnie na rzecz D. G., własności gruntu Skarbu Państwa w udziale do 2/5 części w działce nr [...] o pow. 0,1848 ha, położonej w obrębie ewidencyjnym K., w gminie D., zabudowanej budynkami stanowiącymi odrębny od gruntu przedmiot własności w udziale do 2/5 części, dla której Sąd Rejonowy w Ł. IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgi wieczyste nr: [...] - na grunt oraz [...] - na zabudowania.

Organ wyjaśnił, że w dniu [...] r. Starosta przeprowadził oględziny nieruchomości w obecności stron postępowania, na okoliczność prowadzonego postępowania administracyjnego. K. K. - współwłaściciel przedmiotowej nieruchomości, odmówił podpisania sporządzonego na tą okoliczność protokołu.

W toku czynności organ ustalił, że decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w D. z dnia [...] r., nr [...], na podstawie ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. z 1974 r., Nr 21, poz. 118), zostało przejęte na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwo rolne położone w K., w gm. D. wraz z przynależnymi do gospodarstwa budynkami, stanowiące własność małżonków A. i D. G. Zgodnie z pkt 4 tej decyzji zbywcom gospodarstwa przyznano prawo do bezpłatnego użytkowania budynku mieszkalnego, chlewu (od południowej strony) oraz komórki i kurnika.

Decyzją Naczelnika Miasta i Gminy w D. z dnia [...] r., nr [...] dokonano zmiany, za zgodą stron, ostatecznej decyzji nr [...] z dnia [...] r. w ten sposób, że zabudowania zostały przywrócone na własność A. i D. G. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że nie było przeszkód do przywrócenia na własność budynków, ponieważ pozostała część budynków, która nie była objęta prawem do bezpłatnego użytkowania nie została rozdysponowana i uległa dewastacji. W postanowieniu Naczelnika Miasta i Gminy w D. z dnia [...] r. doprecyzowano wielkość udziałów w budynkach pozostawionych na własność małżonkom G.

Następnie, na wniosek A. G., Państwowe Biuro Notarialne w S. w dniu [...] r. dokonało wpisu w dziale II księgi wieczystej nr [...] (obecnie [...]) D. G. s. P. i A. jako właściciela zabudowań, stanowiących odrębny od gruntu przedmiot własności w udziale 2/5 części. Wpisu tego dokonano na podstawie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w D. z dnia [...] r. i postanowienia z dnia [...] r.

Organ ustalił, że z załączonych do wniosku dokumentów wynika, że zbywcy gospodarstwa nie żyją - D. G. zmarł w dniu [...] r., a A. G. - w dniu [...] r. Zgodnie z zapisem KW nr [...] właścicielem zabudowań, stanowiących odrębny od gruntu przedmiot własności jest D. G. s. D. i A. w udziale 40/100 części. Według aktualnych zapisów ewidencji gruntów i budynków Starostwa nieruchomość zabudowana oznaczona numerem [...] o pow. 0,1848 ha w [...] stanowi współwłasność K. K. w udziale do 60/100 części (3/5) do gruntu i do budynków, i Skarbu Państwa - w udziale do 2/5 części, a budynki, w udziale do 40/100 części (2/5), stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności G. D., s. D. i A.

W ocenie Starosty, zebrany materiał pozwolił ustalić, że D. G. s. D. i A. jako współwłaściciel zabudowań w udziale 40/100 części (2/5) nabył prawo do nieodpłatnego przyznania prawa własności gruntu w udziale do 2/5 części w działce nr [...] o pow. 0, 1848 ha w K., spełniając wymóg określony w art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz. U. z 1989 r., Nr 10, poz. 53), który stanowi, że właścicielom budynków znajdujących się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1983 r. przysługuje nieodpłatnie na własność działka gruntu, na której te budynki zostały wzniesione.

Odnosząc się do sprzeciwu K. K., w którym oświadczył, że orzeczenie o wykonaniu aktu nadania Nr [...] z dnia [...] r. zostało wydane niezgodnie z przepisem art. 7 pkt 1 i 2 dekretu z dnia 6 września 1951 r. oraz że grunty te zostały już rozdysponowane orzeczeniem Nr [...] z dnia [...] r., organ I instancji wskazał, że Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. orzeczeniem o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej ustalenia ceny gospodarstwa z dnia [...] r. Nr [...] potwierdziło prawo własności działki w K. oznaczonej numerem [....] o pow. 0,18 ha dla K. K. w udziale 3/5 części i dla D. G. w udziale 2/5 części. Na podstawie tego orzeczenia nastąpił wpis do księgi wieczystej nr [...](obecnie [...]) na rzecz K. K. w udziale 3/5 części i D. G. w udziale 2/5 części na zasadach współwłasności.

W ocenie Starosty, bezzasadne jest twierdzenie K. K., że orzeczeniem o wykonaniu aktu nadania Nr [...] z dnia [...] r. rozdysponowano ten sam teren zabudowany, który zawiera orzeczenie Nr [...] z dnia [...] r., bowiem w orzeczeniu z dnia [...] r. Nr [...] przyznano na wyłączną własność K. K. 9,69 ha niezabudowanego gruntu gospodarstwa położonego w K., dla którego Sąd Rejonowy w Ł. prowadzi KW nr [...] (dawna [...]). W orzeczeniu tym została błędnie wskazana powierzchnia gospodarstwa 10,78 ha, co zostało sprostowane już na etapie wpisu do księgi wieczystej postanowieniem Sądu Powiatowego w S. z dnia [...] r. Nadto, w tej kwestii wypowiedział się Sąd Rejonowy w G., Zamiejscowy Wydział Cywilny z siedzibą w Ł. W wyroku z dnia 22 maja 2013 r., sygn. akt VI C 1/13 (I C 53/09) Sąd ten wskazał, że nie ma sprzeczności pomiędzy orzeczeniem o wykonaniu aktu nadania z dnia 10 października 1964 r., a orzeczeniem z dnia [...] r. Potwierdził ten fakt również Sąd Okręgowy w S. II Wydział Cywilny Odwoławczy w wyroku z dnia 18 listopada 2014 r., sygn. akt II Ca 1357/13.

Organ I instancji uznał, że zebrane dowody wskazują jednoznacznie, że małżonkowie G. pozostawili własność budynków w działce nr [...] w K. z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego na Skarb Państwa w takich udziałach, jakie zostały im przyznane w orzeczeniu o wykonaniu aktu nadania Nr [....] z dnia [...] r., oraz że obecnym właścicielem budynków w działce nr [...], stanowiących odrębny od gruntu przedmiot własności jest syn zbywców gospodarstwa D. G.

W świetle powyższych ustaleń organ stwierdził, że D. G. jako współwłaściciel zabudowań w udziale do 2/5 części spełnił wymóg nieodpłatnego przyznania prawa własności nieruchomości gruntowej Skarbu Państwa w udziale do 2/5 części w działce nr [...] o pow. 0,1848 ha w K., określony w art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył K. K. W jego ocenie, zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o obecną dokumentację ewidencyjną i geodezyjną - niezgodną ze stanem prawnym wynikającym z zapisów dokumentów, na podstawie których zostało wydane orzeczenie o wykonaniu akta nadania w części ustalenie celny gospodarstwa. Wskazał także, że wg powoływanej przez niego dokumentacji to on posiada własność na obszarze mierzonych działek Nr [...] od 1946 r.

W ocenie odwołującego roszczenia wnioskodawcy do gruntu, na którym posadowione są budynki należy uznać za bezzasadne, ponieważ D. G. nigdy nie występował o nie. Nadto, biorąc pod uwagę fakt braku wpisów w akcie nadania z 1954 r. w pozycji budynki do wspólnego użytku z nim, należy uznać, że prawa własności do budynków położonych na terenie gospodarstwa nr [...]nie dostał D. G. Z orzeczenia o wykonaniu akta nadania w części dotyczącej ustalania ceny gospodarstwa wynika bowiem, że D. G. otrzymał gospodarstwo nr [...].

K. K. nadmienił, że od 10 lat zgłasza zastrzeżenia co do dokumentacji geodezyjnej dotyczącej działki nr [...] i oświadczył, że przenoszenie własności poprzez zmianę granic działki lub przez zamianę numeracji uważa za niedopuszczalne i bezprawne. Tak właśnie uczyniono z działką nr [...], nadając jej nr [...] i wydając orzeczenie nr [...]. Jego zdaniem, o manipulowaniu własnością nadaną jego ojcu świadczy też fakt, że ojciec nie wiedział o wydaniu orzeczenia nr [...] i na podstawie którego została założona księga wieczysta, a o której on nigdy nie został poinformowany, bowiem pismo zostało zaadresowane na adres, pod którym nigdy nie był zameldowany.

Odwołujący zawnioskował o zobowiązane Starosty Ł. do doprowadzenia dokumentacji ewidencyjnej i geodezyjnej do stanu zgodnego ze stanem prawnym na podstawie operatu z 1962 r. i przepisów stanowiących o prawie własności.

Odnosząc się do powyższych zarzutów Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w decyzji z dnia [...] r., nr [...] stwierdziło, że decyzja organu I instancji nie może pozostać w obrocie prawnym.

Organ odwoławczy wskazał, że oparł się na istniejących dokumentach, w tym na odpisach z właściwych ksiąg wieczystych, których zapisy objęte są rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. Podstawą do zakwestionowania takich zapisów nie mogą być w szczególności wybrane fragmenty ze wskazywanego przez odwołującego orzeczenia o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej ustalenia ceny gospodarstwa.

W ocenie organu odwoławczego, powyższe orzeczenie ze swej istoty nie służyło określaniu zasięgu prawa własności, a miało za przedmiot jedynie oszacowanie należności za gospodarstwo przekazane rolnikowi przez państwo. Prawo własności nabywało się na mocy aktu nadania, a późniejsze decyzje miały charakter jedynie deklaratoryjny. Jeśli poszukiwać bliższych danych o kształcie gospodarstwa w dacie jego wpisu do ksiąg wieczystych, to należałoby odwoływać się raczej do orzeczenia o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej ustalenia granic gospodarstwa. Ta bowiem część orzeczenia była podstawą wpisów do ksiąg wieczystych.

Kolegium, analizując akta sprawy, nie dopatrzyło się, aby dokumentacja geodezyjna prowadzona przez Starostę zawierała wady wymagające jej zmian. Jeśli odwołujący uważa, że jego prawo własności zostało naruszone, winien dochodzić swoich racji we właściwych trybach, w tym w szczególności w stosownym postępowaniu przed sądem powszechnym.

Organ odwoławczy wskazał dalej, że organ I instancji orzekł w istocie nie o przeniesieniu prawa własności oznaczonej nieruchomości, lecz jedynie o przyznaniu udziału w nieruchomości, będącej przedmiotem współwłasności. Wobec powyższego dla oceny prawidłowości badanej decyzji konieczne jest rozstrzygnięcie, czy na podstawie przepisu art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. możliwy jest zwrot ułamkowo wyrażonego udziału w nieruchomości stanowiącej współwłasność Skarbu Państwa.

Kolegium, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, podało, że przyjmuje się, że przekazanie na rzecz strony ułamkowego udziału w nieruchomości stanowiącej współwłasność Skarbu Państwa i osób fizycznych, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., bowiem przepis ustawy zmieniającej stanowi wyraźnie o prawie do działki gruntu, a zatem do fizycznie określonej i wydzielonej części nieruchomości, stanowiącej - w wyniku jej wydzielenia z obszaru całej przekazanej na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego - odrębną nieruchomość (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2015 r., sygn., akt. I OSK 127/14 i z dnia 11 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1665/11, publ. CBOSA).

W tej sprawie fragment gruntu, na którym posadowione są budynki D. G. niewątpliwie nie jest położony na wydzielonej działce stanowiącej wyłączną własność Skarbu Państwa, która to okoliczność miałaby mieć znacznie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Kolegium w pełni podzieliło pogląd przedstawiony w powołanych wyżej orzeczeniach i stwierdziło, że prawidłowa wykładnia art. 6 ustawy zmieniającej uniemożliwia zwrot ułamkowo wyrażonego udziału we współwłasności danej nieruchomości także w wypadku, gdy nieruchomość jest współwłasnością Skarbu Państwa i osób fizycznych.

D. G., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, powyższą decyzję zaskarżył skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, a mianowicie:

- art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym w zw. z art. 195 i art. 198 K.c. przez błędną wykładnie i przyjęcie, że przepis ten nie umożliwia zwrot udziału we współwłasności;

- art. 195 i 198 K.c. poprzez nieuwzględnienie, że niniejsze przepisy nie wykluczają tego, że udział może być samodzielnym przedmiotem obrotu, a każdy ze współwłaścicieli może nim w swobodny sposób rozporządzać;

- art. 2 Konstytucji poprzez naruszenie zasady ochrony praw nabytych, która to nakazuje przyjmować, że stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej (na podstawie której skarżący nabył prawo własności) powinno być dopuszczalne jedynie w ściśle określonych przypadkach, a pozbawienie stron słusznie nabytego prawa nie może być nadużywane;

- art. 6 K.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa;

- art. 7 K.p.a., zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli;

- art. 8 i art. 10 § 1 K.p.a. - poprzez uniemożliwienie stronom wypowiedzenia się, przed wydaniem decyzji, co do całości zebranego w sprawie materiału dowodowego;

- art. 138 § 2 K.p.a. w zw. z art. 61 § 1 i § 2 K.p.a. poprzez uchylenie decyzji Starosty Ł. z dnia [...] r. i orzeczenie o odmowie nieodpłatnego przyznania na rzecz D. G. własności gruntu Skarbu Państwa w udziale do 2/5 - zamiast orzeczenia o uchyleniu decyzji oraz o przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania w celu wszczęcia z urzędu postępowania dotyczącego podziału nieruchomości oraz wydzielenie z niej działki, a następnie po dokonaniu jej fizycznego wydzielenia przekazania jej na rzecz D. G.

Mając powyższe na uwadze D. G. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o utrzymanie w mocy decyzji Starosty Ł. z dnia [...] r., znak: [...], a także o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu powyższych zarzutów skarżący wywiódł, że zebrane dowody w tej sprawie wskazują w sposób jednoznaczny, że małżonkom G. pozostała własność budynków w działce [...] w K. z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa w takich udziałach, jakie zostały im przyznane w orzeczeniu o wykonaniu aktu nadania Nr [...] z dnia [...] r., jak też, że obecnym właścicielem budynków w działce nr [...], stanowiących odrębny od gruntu przedmiot własności jest on, jako syn zbywców gospodarstwa. Powyższe potwierdził również Starosta Ł., podkreślając jednocześnie, że prawo własności ujawnione w księgach wieczystych KW nr [...] i KW nr [...] opiera się wyłącznie na prawomocnych decyzjach administracyjnych. Wobec powyższego organ I instancji stwierdził, że skarżący - jako współwłaściciel zabudowań w udziale 2/5 części - spełnił wymóg nieodpłatnego przyznania prawa własności gruntowej Skarbu Państwa w udziale 2/5 części w działce nr [...] o pow. 0,1848 ha w K., określony w art. 6 ww. ustawy.

Zdaniem skarżącego, brak jest wątpliwości co do tego, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w decyzji z dnia [...] r. nie uwzględniło i nie wyważyło zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu stron. Wątpliwości powinny być rozstrzygane na korzyść obywatela wszędzie tam, gdzie nie narusza to interesu społecznego, a ten w przedmiotowej sprawie z pewnością nie został w żaden sposób naruszony, gdyż udział do 2/5 w prawie własności nieruchomości gruntowej nie przedstawiał dla Skarbu Państwa realnej wartości.

D. G. zaznaczył, że organ jest związany przepisem art. 6 ustawy zmieniającej co do samego rozstrzygnięcia o przeniesieniu własności działki, ale przy określeniu jej wielkości korzysta z pewnego stopnia uznaniowości. Przepisy art. 195 i 198 K.c. nie wykluczają tego, że udział może być samodzielnym przedmiotem obrotu, a każdy ze współwłaścicieli może nim w swobodny sposób rozporządzać.

W ocenie skarżącego, w przedmiotowej sprawie nader istotnym jest fakt, że organ I instancji nie rozdysponował większym udziałem niż ten, jakim dysponował Skarb Państwa, a do podjętego działania był wprost umocowany przepisem rangi ustawowej. Przekazanie gruntu nastąpiło nadto na rzecz osób, które były legitymowane do otrzymania gruntu na podstawie ustawy, a jego położenie i rozmiar są ściśle i nierozerwalnie połączone z nieruchomością budynkową. Wobec powyższego przekazanie własności gruntu decyzją Starosty wpisuje się wprost w cel przedmiotowej ustawy, służąc scaleniu własności gruntu z własnością posadowionej na niej nieruchomości budynkowej. Wyrażona w art. 2 Konstytucji zasada ochrony praw nabytych nakazuje przyjmować, że stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, na podstawie której skarżący nabyły prawo własności, powinno być dopuszczalne jedynie w ściśle pokreślonych przypadkach, a pozbawienie stron słusznie nabytego prawa nie może być nadużywane.

Skarżący podkreślił, że nie można w realiach tej sprawy postawić decyzji Starosty zarzutu rażącego naruszenia prawa tylko z powodu tego, że orzekł o przyznaniu udziału działki. Przepis art. 6 ustawy pozwala w tym zakresie organowi na pewien zakres swobody, a swoboda organu podlega weryfikacji w toku instancji.

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 19 czerwca 2017 r. uczestnik postępowania K. K. podzielił stanowisko organu II instancji, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Zdaniem uczestnika, w realiach sprawy nie istnieje odrębność nieruchomości, której nieodpłatnego przekazania skarżący się domaga, nie jest zatem prawnie dopuszczalnym uzyskanie przez niego uprawnień, o których orzeczenie wnosi. Prawidłowa wykładnia podnoszonego przez skarżącego przepisu uniemożliwia zwrot ułamkowo wyrażonego udziału we współwłasności przedmiotowej w sprawie nieruchomości, a zatem nie istnieje przesłanka do stwierdzenia jakichkolwiek naruszeń w tym zakresie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sąd administracyjny dokonuje kontroli legalności zaskarżonej decyzji, oceniając, czy decyzja ta nie narusza przepisów prawa. Bada, zatem czy nie doszło do naruszenia prawa i to zarówno prawa materialnego jak i formalnego w zakresie, w jakim stosował je organ administracyjny. Zgodnie zaś z treścią art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") uchylenie przez sąd decyzji możliwe jest w razie stwierdzenia: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przy czym w razie stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego możliwe jest uchylenie zaskarżonej decyzji niezależnie od tego, czy naruszenie mogło, czy też nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty Ł. uchylająca decyzję organu I instancji i orzekająca o odmowie nieodpłatnego przyznania na rzecz skarżącego własności gruntu Skarbu Państwa w udziale do 2/5 części w działce nr [...] o pow. 0,1848 ha, położonej w obrębie ewidencyjnym k., gmina D., przejętej na własność Państwa na podstawie decyzji Naczelnika Miasta Gminy D. z dnia [...] r. nr [...], wydanej w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dzą U. nr 21 poz. 118).

Materialnoprawną podstawę wniosku D. G. stanowił art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz. U. z 1989 r. Nr 10, poz. 53 z późn. zm.) dalej : "ustawa zmieniająca", zgodnie z którym właścicielom budynków znajdujących się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1983 r., przysługuje nieodpłatnie na własność działka gruntu, na której te budynki zostały wzniesione. Z własnością wyłączonej nieruchomości jest związana służebność gruntowa w zakresie niezbędnym do korzystania z niej. O przeniesieniu własności działki, jej wielkości oraz o ustanowieniu służebności orzeka terenowy organ administracji państwowej o właściwości szczególnej stopnia podstawowego.

Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy na podstawie przepisu art. 6 ustawy zmieniającej możliwy jest zwrot ułamkowo wyrażonego udziału w nieruchomości stanowiącej współwłasność Skarbu Państwa i osób fizycznych. Rozstrzygając powyższe należy na wstępie wskazać, że celem regulacji zawartej w art. 6 ustawy zmieniającej było uporządkowanie stosunków własnościowych przez zrównanie sytuacji prawnej rolników przekazujących gospodarstwo rolne Państwu przed dniem 1 stycznia 1983 r. i po tej dacie, a także odejście od oderwania własności budynków od działki gruntu na której je wzniesiono (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 czerwca 2002 r. sygn. akt III CZP 37/02, LEX 53712). Analiza uregulowań prawnych zawartych w art. 6 ww. ustawy prowadzi do wniosku, iż przepis ten nie gwarantuje właścicielom budynków, które pozostały własnością rolnika po przekazaniu gospodarstwa rolnego (wraz z działką gruntu na której budynki te były posadowione) na rzecz Skarbu Państwa, bezpłatnego przekazania na ich rzecz tej samej co do powierzchni, działki geodezyjnie wyodrębnionej, która była przedmiotem przekazania w zamian za świadczenie emerytalno-rentowe, tylko takiej działki która jest zabudowana, a więc nieruchomości co do zasady odpowiadającej powierzchni posadowionych na niej budynków.

Jak wyraźnie podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu z dnia 23 października 2015 r., sygn. akt I OSK 127/14 (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych) przepis art. 6 zdanie 1 ustawy zmieniającej stanowi w sposób wyraźny o prawie do działki gruntu, a zatem do fizycznie określonej i wydzielonej części nieruchomości, stanowiącej - w wyniku jej wydzielenia z obszaru całej przekazanej na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego - odrębną nieruchomość. W orzecznictwie przyjmuje się, że decyzja wydana na podstawie przepisu art. 6 ustawy zmieniającej powinna rozstrzygać zarówno o przeniesieniu własności działki jak i jej wielkości. Nie zachodzi zatem potrzeba wydawania w odrębnym postępowaniu administracyjnym innej decyzji o podziale nieruchomości i zatwierdzeniu tego podziału. Decyzja administracyjna wydawana na podstawie art. 6 ustawy zmieniającej, określająca wielkość działki przekazywanej nieodpłatnie właścicielom budynków stanowiących odrębny przedmiot własności, samodzielnie dokonuje podziału nieruchomości, z której następuje wydzielenie takiej działki (zob. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 1992 r., sygn. akt SA/Gd 1180/91, pub. w ONSA z 1994 r. Nr 1, poz. 3; podobnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 22 września 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 928/08, Lex nr 518006). W wyroku z dnia 13 września 2012 r., sygn. akt V CSK 400/11 - Lex nr 1219511, Sąd Najwyższy stwierdził, że utrzymywanie odrębnej własności nieruchomości budynkowej oraz gruntowej nie jest racjonalne. Taka dwoistość nie została jednak wyeliminowana przez unormowanie przewidziane w analizowanym art. 6 ustawy zmieniającej, albowiem nie ma on zastosowania, jeżeli Skarb Państwa przed wejściem w życie ustawy rozporządził działką na rzecz osoby trzeciej, a także wówczas, gdy działka gruntu, na którym usytuowane są budynki "porolnicze", stanowi współwłasność Skarbu Państwa i innej osoby fizycznej lub prawnej. Konsekwencją przyjęcia powyższego stanowiska jest to, że przepis ten nie pozwala organowi administracji publicznej na nieodpłatne przekazanie działki w drodze decyzji administracyjnej wówczas, gdy przed wejściem w życie powołanej ustawy działka ta nie stanowiła już własności Skarbu Państwa, lecz własność osoby fizycznej (uchwała NSA z dnia 5 marca 2001 r., sygn. akt OPK 24/00, OSNA z 2001 r., nr. 3, poz. 106). Stanowisko takie zajął równie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 17 styczna 2017 r. sygn. akt II SA/Bk 786/16.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd zaprezentowanym w powołanych wyżej orzeczeniach. Prawidłowa wykładnia analizowanego art. 6 ustawy zmieniającej uniemożliwia zwrot w trybie tego przepisu ułamkowo wyrażonego udziału we współwłasności danej nieruchomości w wypadku, gdy nieruchomość jest współwłasnością Skarbu Państwa i osób fizycznych, z którą to sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W tej sytuacji uznać należało, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.