Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1671/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 10
journal: Dz.U. 1993 nr 26 poz 117
law: Ustawa.z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości - tekst jednolity
article: art. 255 ust. 1 pkt 9, ust. 4, art. 255-1 ust. 3, art. 256 ust. 1, art. 315 ust. 3,
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 84 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Protokolant ref. staż. Katarzyna Smaga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi R. Sp. z o. o. z siedzibą w W. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec udzielonego patentu na wynalazek oddala skargę


UZASADNIENIE

Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej działający w trybie postępowania spornego po rozpoznaniu sprawy o unieważnienie patentu nr [...] udzielonego na rzecz S. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na wynalazek pt.: "[...]", na skutek sprzeciwu złożonego przez firmę R. Sp. z o.o. z siedzibą w W., decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr Sp. [...] wydaną na podstawie art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 19 października 1972 o wynalazczości (t.j. Dz. U. z 1993 r. Nr 26 poz. 117 ze zm.) w związku z art. 315 ust. 1 i ust. 3, art. 246 ust. 1 i art. 247 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.), dalej cyt. jako p.w.p., oraz art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p.:

1. oddalił sprzeciw,

2. przyznał S. Sp. z o.o. z siedzibą w P. od R. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 1.600 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

3. w pozostałym zakresie wniosek o zwrot kosztów oddalił.

Do wydania tej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej udzielił J. D. i A. D. patentu na wynalazek pt.: "[...]" zgłoszonego w dniu [...] czerwca 2000 r.

Sformułowano cztery zastrzeżenia patentowe, z których zastrzeżenie nr 1, niezależne określono następująco: "urządzenie do układania pacjenta przy radioterapii, zwłaszcza przy napromienianiu promieniami x, y i elektronami, posadowione na stole terapeutycznym, znamienne tym, że składa się z podstawy(1) wyprofilowanej pod klatkę piersiową (2) i brodę (3) pacjenta, w kształcie wklęsłej powierzchni tworzącej stożka ściętego zbieżnej do tułowia pacjenta i podkładki (4) przesuwnej względem podstawy(1), pod czoło pacjenta, w kształcie wklęsłej powierzchni tworzącej walca, z zapinanym paskiem (5) opasującym głowę." :

Wobec ww. decyzji Urzędu Patentowego w dniu [...] stycznia 2007 r. (pismo z dnia [...] grudnia 2006 r.) został złożony sprzeciw. Sprzeciw został złożony przez firmę R. Sp. z o.o. z siedzibą Warszawie, zwanej dalej skarżącą, zajmującą się sprzedażą wyspecjalizowanego sprzętu medycznego firmy S. z siedzibą w Holandii oraz C.z siedzibą w Stanach Zjednoczonych Ameryki.

W sprzeciwie zarzucono brak nowości i nieoczywistości przedmiotowego rozwiązania, a także niemożność jego stosowania. Zdaniem skarżącej przed datą stanowiącą o pierwszeństwie do uzyskania patentu na powyższe rozwiązanie znane ono było z publikacji i stosowane przez wiele firm. Na poparcie swoich argumentów skarżąca przedłożyła:

- katalog firmy "M." "[...]" z 1999r. wraz z tłumaczeniem wybranych stron,

- wybrane strony cennika na wyroby z katalogu firmy "M." "[...]" z 1999r.,

- wybrane strony z listą cen z 1997 r.,

- 5 faktur firmy "S." z 1999 r. zawierających m.in pozycję [...],

- ulotkę firmy "S." dotyczącą wyrobu o nazwie handlowej [...],

- kopię strony internetowej R. Sp. z o.o. z s siedzibą w W.

- szereg materiałów informacyjnych dotyczących znanych na świecie urządzeń stosowanych przy naświetlaniu, zwłaszcza głowy, ramion i szyi, w postaci niedatowanych zdjęć oraz niedatowanych i nietłumaczonych materiałów reklamowych firm zagranicznych ,

- korespondencję pomiędzy stronami, w tym pismo ostrzegawcze skierowane do wnoszącego sprzeciw przez twórców patentu (będących także uprawnionymi) z dnia [...] stycznia 2006 r. z żądaniem wycofania z obrotu wyrobu o nazwie handlowej [...] jako naruszającego sporny patent.

Uzasadniając niemożność stosowania wynalazku podniosła, iż urządzenie nie zapewni odtwarzania identycznych warunków napromieniowania przez cały okres leczenia.

W odpowiedzi na sprzeciw uprawnieni z patentu J. D. i A. D. pismem z dnia [...] marca 2007 r. uznali podniesione zarzuty za bezpodstawne. Wskazali, że materiały powołane przez skarżącą przedstawiają odmienne rozwiązania od przedmiotowego pod względem konstrukcyjnym, a więc nie mogą one świadczyć o braku nowości i nieoczywistości przedmiotowego rozwiązania. Ponadto za bezzasadny uznali zarzut niemożności jego stosowania, z uwagi na wieloletnie stosowanie przedmiotowego rozwiązania w Zakładzie Radioterapii Centrum Onkologii Ziemi [...].

Na dowód stosowania spornego wynalazku uprawnieni przedłożyli:

- opinię K. P., kierownika Zakładu Radioterapii Centrum Onkologii Ziemi [...],

- oświadczenie M. J., lekarza, pracownika Zakładu Radioterapii Centrum Onkologii Ziemi [...] wraz ze zdjęciem pierwszego pacjenta,

- oświadczenie prof. M. M., ordynatora II Oddziału Radioterapii Centrum Onkologii Ziemi [...],

- wybrane strony broszury V Ogólnopolskiej Konferencji Techników Medycznych

Radioterapii, [...][...]-[...] wrzesień 2003.

Wobec uznania przez uprawnionych złożonego sprzeciwu za bezzasadny, sprawa została przekazana do rozpatrzenia w trybie postępowania spornego.

W związku z zawartą w dniu [...] czerwca 2006 r. umową sprzedaży patentu zawartą pomiędzy uprawnionymi J. D. i A. D. a S. Sp. z o.o. z siedzibą w P., decyzją z dnia [...] października 2007 r. zmieniono w rejestrze patentowym podmiot uprawniony wpisując "S. Sp. z o.o. z siedzibą w P.", dalsze postępowanie toczyło się już z udziałem nowego uprawnionego z patentu, zwanego dalej uczestnikiem postępowania.

W toku postępowania spornego wyznaczane rozprawy były kilkakrotnie odraczane. Po kolejnym odroczeniu rozprawy pełnomocnik uczestnika postępowania pismem z dnia [...] października 2009 r. zaprotestował przeciwko nadmiernemu w jego ocenie przewlekaniu postępowania.

Na rozprawie w dniu [...] stycznia 2010 r. przesłuchano jako świadków K. W., specjalistę w firmie uczestnika postępowania, który stwierdził, że nie spotkał się z urządzeniem według spornego patentu, oraz L. J., prezesa R. Sp. z o.o. z siedzibą w W., który zeznał m.in. że wymienione w patencie elementy były znane przed 2000 r. w różnych rozwiązaniach jako odrębne elementy.

Uczestnik postępowania podnosił, że wskazane przez skarżącą materiały nie mają zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż przedstawiają zupełnie inne rozwiązania. Jedyną cechą wspólną jest wykorzystywanie tych rozwiązań w radioterapii, jednakże ich konstrukcja jest zupełnie inna. Przedmiotowy patent posiada ukształtowanie wyrobu nie znane przed datą zgłoszenia nadaj że mu indywidualny charakter. Teza o niestosowalności patentu jest sprzeczna z opiniami praktyków stosujących przedmiotowe rozwiązanie oraz wynikami radioterapii.

Urząd Patentowy po rozpoznaniu sprawy o unieważnienie patentu nr [...] pt.: "[...]" orzekł jak wskazano na wstępie. W uzasadnieniu decyzji, po przedstawieniu stanu faktycznego organ przytoczył treść art. 246 ust. 1 i art. 247 ust. 2, art. 255 pkt 9, art. 315 ust. 3 p.w.p. Wskazał, iż wynalazek objęty kwestionowanym patentem pt.: "[...]" został zgłoszony dnia 19 czerwca 2000 r., a więc w okresie obowiązywania ustawy o wynalazczości. Przepisy tej ustawy, a w szczególności art. 10 tej ustawy (ze względu na charakter podnoszonych zarzutów), będą więc stanowiły podstawę prawną w zakresie oceny ustawowych warunków wymaganych do uzyskania patentu.

Organ stwierdził, iż przedmiotowy patent obejmuje jedną kategorię ochrony i dotyczy wyrobu określonego w niezależnym zastrzeżeniu nr 1 jako "urządzenie do układania pacjenta przy radioterapii, zwłaszcza przy napromieniowaniu promieniami X, y i elektronami, posadowione na stole terapeutycznym ". Istota rozwiązania wyróżniająca rozwiązanie ze stanu techniki określonego jak wyżej polega na tym, że przedmiotowe urządzenie "składa się z podstawy wyprofilowanej pod klatkę piersiową i brodę pacjenta, w kształcie wklęsłej powierzchni tworzącej stożka ściętego zbieżnej do tułowia pacjenta i podkładki przesuwnej względem podstawy, pod czoło pacjenta, w kształcie wklęsłej powierzchni tworzącej walca, z zapinanym paskiem obejmującym głowę." Ponadto przedmiotowy patent obejmuje trzy korzystne warianty chronionego wynalazku określone cechami znamiennymi zastrzeganymi w zastrzeżeniach zależnych nr 2, 3, 4 rozpatrywane dla każdego z tych zastrzeżeń łącznie z cechami zastrzeżenia nr 1, od którego każde z tych zastrzeżeń jest zależne.

W świetle art. 10 ustawy o wynalazczości "wynalazkiem podlegającym opatentowaniu jest nowe rozwiązanie o charakterze technicznym, nie wynikające w sposób oczywisty ze stanu techniki i mogące nadawać się do stosowania". Przy merytorycznej ocenie nowości rozwiązania konieczne jest uwzględnienie w zasadzie całego stanu techniki. Rozwiązanie nie uważa się za nowe, gdy przed datą jego pierwszeństwa zostało ono udostępnione do wiadomości powszechnej w sposób ujawniający dla znawcy dostateczne dane do jego stosowania w świetle stanu techniki (art. 11 powołanej ustawy o wynalazczości).

Odnosząc się do zarzutu braku nowości organ uznał, iż w myśl wyżej wymienionych przepisów, dla udowodnienia braku nowości rozwiązania musi być udowodnione spełnienie łącznie trzech następujących przesłanek: udostępnienie rozwiązania technicznego do wiadomości powszechnej, udostępnienie musi nastąpić w takim zakresie, aby dla znawcy danej dziedziny ujawnione zostały dostateczne dane do stosowania wynalazku i udostępnienie to musi nastąpić przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu.

Ponadto organ analizując wartość dowodową poszczególnych materiałów uznał, że nie ma powodu do wykorzystania opisu dla interpretacji zastrzeżeń w sposób zawężający, gdyż nie występuje w nich kwestia rozumienia pojęć, które wymagają interpretacji (patrz T 607/93 str.71, Orzecznictwo Komisji Odwoławczych Europejskiego Urzędu Patentowego Cz. I Zdolność patentowa, wyd. II, PIRP materiały i studia 12, Warszawa 2004 (3).).

W świetle powyższego, zdaniem organu żaden z dokumentów powołanych przez skarżącą nie stanowi dowodu na brak nowości wynalazku objętego przedmiotowym patentem. W szczególności, żaden z przedłożonych dowodów nie ujawnia urządzenia do układania pacjenta przy radioterapii, posiadającego podstawę wyprofilowanej pod klatkę piersiową (i brodę) pacjenta. Żaden z przedłożonych dowodów nie ujawnia także urządzenia do układania pacjenta przy radioterapii, posiadającego podkładkę przesuwną względem podstawy, pod czoło pacjenta, z zapinanym paskiem obejmującym głowę.

Jedyne urządzenie zbliżone do przedmiotowego, przedstawione w załączonych materiałach (str. 4, 17, 18 katalogu firmy "M." "[...]" z 1999 r.) składa się z podwyższonej podstawy z wkładaną do niej wychylną wkładką stanowiącą jednoczesne podparcie brody i czoła pacjenta i z nakładką złożoną z ramki i siatki mocującej całą głowę.

Ponadto, wyrób o nazwie handlowej [...] (patrz: 5 faktur firmy "S." z 1999 r. zawierających m.in. pozycję [...] i ulotka firmy "[...]" dotycząca wyrobu o nazwie handlowej [...] stanowi jedynie stałą, wymienną wkładkę stanowiącą jednoczesne podparcie brody i czoła pacjenta, a więc przedmiot porównywalny jedynie z fragmentem przedmiotowego urządzenia i nie ujawniający żadnej z cech znamiennych spornego wynalazku.

Organ wskazał, że przy merytorycznej ocenie nieoczywistości (poziomu wynalazczego) rozwiązania konieczne jest uwzględnienie w zasadzie całego stanu techniki. Rozwiązanie uważa się za oczywiste, gdy w świetle stanu techniki ujawnionego w jednym lub łącznie w kilku rozwiązaniach wynika ono w sposób oczywisty dla znawcy posiadającego przeciętną wiedzę z danej dziedziny. W szczególności za rozwiązania oczywiste uważa się rutynowe dostosowanie znanego rozwiązania do danych warunków, proste wykorzystanie znanej zasady dla osiągnięcia oczywistego w świetle tej zasady celu, proste zastąpienie znanych środków technicznych w znanym rozwiązaniu ich ekwiwalentami lub proste skojarzenie kilku znanych rozwiązań. (patrz: W. Kotarba i inni "Komentarz do prawa wynalazczego", Warszawa 1994 r., str.15). Sposób uwzględnienia stanu techniki przyjęty w praktyce i orzecznictwie polskiego i innych urzędów patentowych (patrz: wstęp do rozdz. 3.1 i orzeczenie T 176/89 oraz orzeczenia T 745/92 i T 552/89 Komisji Odwoławczej EPO, "Orzecznictwo Komisji Odwoławczych Europejskiego Urzędu Patentowego" (Część I -Zdolność patentowa) materiały i studia zeszyt 7, Polska Izba Rzeczników Patentowych, Warszawa 1998) polega na wybraniu jednego dokumentu najbliższego rozwiązaniu przedmiotowemu (lub kilku dokumentów, gdy przedmiotowe rozwiązanie ma charakter agregatu kilku rozwiązań cząstkowych) i rozpatrywaniu nieoczywistości przedmiotowego rozwiązania w stosunku do tego dokumentu. Dopuszcza się zastosowanie dwóch dokumentów przy ocenie nieoczywistości każdego rozwiązania cząstkowego w przypadku prostego zastąpienia znanych środków technicznych w znanym rozwiązaniu ich ekwiwalentami.

W świetle powyższego organ uznał, że kryterium oceny nieoczywistości (poziomu wynalazczego) rozwiązania jako wynalazku podlegającego opatentowaniu nie jest precyzyjne i dlatego należy stosować przy tej ocenie istotne orzeczenia, tezy z tych orzeczeń oraz przyjęte zasady, służące obiektywizacji tego kryterium w celu dokonania prawidłowej oceny w przedmiotowej sprawie.

Organ wskazał, że przedmiotowy wynalazek oceniono całościowo, tzn. zarzut oczywistości postawiono całości rozwiązania, a nie poszczególnym elementom, gdyż fakt że poszczególne środki techniczne użyte do realizacji danego rozwiązania są znane, nie przesądza jeszcze o braku zdolności patentowej. W szczególności Kolegium Orzekające skorzystało z opracowanej w Komisjach Odwoławczych EPO zasady 27(l)(c) podejścia "problem-rozwiązanie" po to, aby zapewnić obiektywna ocenę poziomu wynalazczego i aby uniknąć analizy stanu techniki post factum.

Zgodnie z opisem przedmiotowego wynalazku, rozwiązywanym problemem była niedogodność dotychczasowego urządzenia do naświetlania pacjenta, złożonego z gniazda pod głowę i płaszczyzny pod tułów, a rozwiązaniem jego - zastąpienie prostym urządzeniem złożonym z dwóch odrębnych podkładek: podstawy wyprofilowanej pod klatkę piersiową i brodę pacjenta oraz, przesuwnej względem tej podstawy, podkładki pod czoło pacjenta z zapinanym paskiem obejmującym głowę.

W świetle powyższego, żaden z dokumentów powołanych przez uczestnika postępowania, nie stanowi także dowodu na brak poziomu wynalazczego (oczywistość) wynalazku objętego przedmiotowym patentem. W szczególności, żaden z przedłożonych dowodów nie ujawnia urządzenia do układania pacjenta przy radioterapii, należącego do stanu techniki, z którego przedmiotowy wynalazek (tj. proste urządzenie złożone z dwóch odrębnych podkładek: podstawy wyprofilowanej pod klatkę piersiową i brodę pacjenta oraz, przesuwnej względem tej podstawy, podkładki pod czoło pacjenta z zapinanym paskiem obejmującym głowę) wynika w sposób oczywisty dla znawcy posiadającego przeciętną wiedzę z danej dziedziny. Strona skarżąca w ogóle nie wskazała takiego konkretnego urządzenia w toku całego postępowania. Wnoszący sprzeciw nie wskazał przy tym analogicznego rozwiązywanego problemu, tj. problemu w postaci niedogodności urządzenia do naświetlania pacjenta, złożonego z gniazda pod głowę i płaszczyzny pod tułów, ani nie wskazał w jaki sposób przeciętny znawca, bez wkładu myśli twórczej, mógłby rozwiązać ten problem dochodząc od wskazanego urządzenia ze stanu techniki do urządzenia przedmiotowego.

Organ podkreślił, że ciężar dowodowy spoczywa na wnoszącym sprzeciw, gdyż to on musi udowodnić słuszność swoich zarzutów - w tym przypadku zarzutu braku indywidualnego charakteru spornego wynalazku.

Zdaniem organu także zarzut, że przedmiotowy wynalazek nie nadaje się do stosowania ze względu na niepewność odnośnie powtarzalnego mocowania pacjenta za pomocą paska uznał, za bezzasadny. Możliwość stosowania rozwiązania odnosi się zasadniczo do aspektu technicznego, przy czym badanie stosowalności nie obejmuje oceny stopnia doskonałości rozwiązania czy jego atrakcyjności na tle stanu techniki. Nie można zarzucić jego braku nawet, gdyby wydawało się, że rozwiązanie jest w ogóle bezwartościowe.

Brak stosowalności stwierdza się, gdy można wykazać, że stosowanie wynalazku jest niemożliwe, że brak jest ujawnia informacji niezbędnych dla stosowania rozwiązania przez osoby trzecie lub gdy rozwiązanie dotyczy jednostkowej operacji technicznej (patrz: W. Kotarba i inni "Komentarz do prawa wynalazczego", Warszawa 1994 r., str.17). Tak więc zarzut niepewności odnośnie powtarzalnego mocowania pacjenta za pomocą paska jest niewystarczający dla stwierdzenia, że przedmiotowy wynalazek nie nadaje się do stosowania. O możliwości stosowania przedmiotowego wynalazku świadczą także materiały przedłożone przez uczestnika postępowania.

Rozstrzygając w kwestii kosztów postępowania organ uznał za zasadne przyznanie uczestnikowi postępowania zgodnie z § 8 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie opłat za czynności rzeczników patentowych (Dz. U. Nr 212, poz. 2076 z późn. zm.) kwoty 1.600 zł powiększonej o kwotę 279 zł stanowiącą koszty przejazdu pełnomocnika na rozprawę tytułem zwrotu niezbędnych kosztów postępowania.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła skarżąca – R. Sp. z o.o. z siedzibą w W.Wnosiła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji.

Zarzuciła zaskarżonej decyzji:

1. naruszenie prawa materialnego, to jest art. 11 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości, które miało istotne wpływ na wynik sprawy, poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że rozwiązanie zastosowane w przedmiotowym wynalazku nosiło cechy nowości i nieoczywistości, mimo iż udostępnienie wynalazku nastąpiło do wiadomości powszechnej przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania spornego patentu, tj. przed 19 czerwca 2000 r.

2. naruszenie przepisów procedury administracyjnej w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. :

- art. 7 oraz art. 8 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i nie podjęcie wszelkich niezbędnych działań do załatwienia sprawy, nie uwzględnienia w tym zakresie interesu społecznego jak i słusznego interesu obywateli,

- art. 77 §1 i 80 k.p.a. przez nie wyjaśnienie w sposób dokładny i wyczerpujący stanu faktycznego sprawy powodujące przyjęcie przez Urząd Patentowy błędnych konkluzji,

- art. 84 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie przez Urząd Patentowy postępowania dowodowego w zakresie wymaganym dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, a oparcie się jedynie na własnym przekonaniu bez uzyskania wiadomości specjalnych,

- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie w wystarczającym stopniu w uzasadnieniu decyzji organu faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że organ pominął w swoich rozważaniach istotny dowód na brak nowości spornego wynalazku, zgłoszony przez pierwotnie uprawnionych do patentu: J. D. oraz A. D. w odpowiedzi na sprzeciw, tj. w opinii dr n. med. K. P. - kierownika Zakładu Radioterapii Centrum Onkologii Ziemi [...] w L.W opinii tej K. P. podnosi m.in. że urządzenie zgłoszone jako wynalazek przez uprawnionych "służy nieprzerwanie w Zakładzie Radioterapii [...] od 1999 roku. Rocznie napromieniamy z jej użyciem około 20 osób". W kolejnej, załączonej do odpowiedzi na sprzeciw opinii, drugi ekspert lek. med. M. J. z Centrum Onkologii Ziemi [...] stwierdza, że "W 1999 roku zwróciłam się z prośbą do Panów mgr J. D. i A. D., wieloletnich pracowników Zakładu Radioterapii Centrum Onkologii Ziemi [...] w L. z prośbą o opracowanie i wykonanie urządzenia do unieruchamiania (....}". Analiza powyższych dokumentów prowadzi do wniosku, że nastąpiło udostępnienie rozwiązania technicznego do wiadomości powszechnej poprzez jawne stosowanie. Natomiast w orzecznictwie przyjmuje się, że nie stanowi ujawnienia w rozumieniu art. 11 ustawy o wynalazczości udostępnienie projektu lub jego stosowanie w ramach przedsiębiorstwa lub instytutu naukowego, pod warunkiem, że przedsięwzięto kroki zmierzające do zachowania tajemnicy. Sporny wniosek w momencie zgłoszenia do opatentowania, jako rozwiązanie znane i jawnie stosowane nie spełniał więc wymogu nowości. Zarzuciła, iż organ wywiódł wnioski o braku nowości i nieoczywistości spornego rozwiązania posługując się w decyzji sformułowaniami niejednoznacznymi, ogólnikowymi co czyni niemożliwym ich zaakceptowanie z punktu widzenia wymogów zawartych w art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a.

Ponadto zdaniem skarżącej w razie zaistniałego sporu w przedmiocie kwestii nieoczywistości wynalazku pomiędzy wnioskującym o unieważnienie patentu a tym organem i uprawnionym z patentu, Urząd Patentowy odmawiając unieważnienia patentu zasadniczo nie może poprzestać jedynie na swoim własnym przekonaniu, co do braku spełnienia przez wynalazek wspomnianego wyżej kryterium. Potrzebne jest wtedy powołanie się tego organu na odpowiednie dowody, a w miarę możliwości na opinię biegłego specjalisty z danej dziedziny techniki, gdyż zbadanie kwestii nieoczywistości wynalazku wymaga zasadniczo wiadomości specjalnych (art. 84 § 1 k.p.a.). Mimo, że 84 §1 k.p.a. pozostawia organowi swobodę w korzystaniu z powołanego wyżej środka dowodowego jednakże granice korzystania z tej swobody są wyznaczone przez zasadę prawdy obiektywnej, z której płynie obowiązek organu podjęcia wszelkich czynności mających na celu ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego. w sprawach o zawiłym stanie faktycznym, który można wyjaśnić dopiero po uprzednim zasięgnięciu wiadomości specjalnych, organ orzekający zobowiązany jest wykorzystać ten środek dowodowy.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 11 ustawy o wynalazczości, organ podniósł, że oświadczenia K. P. i M. J. stanowiły materiał dowodowy przedłożony przez uprawnionego na okoliczność stosowalności spornego rozwiązania i w takim zakresie zostały przez organ rozpatrzone, przy czym daty wspomnianej w oświadczeniu K. P. w żadnym wypadku nie można uznać za pewną datę podania wynalazku do wiadomości publicznej, gdyż oświadczenie nie wskazuje żadnych okoliczności jawnego stosowania wynalazku, zaś oświadczenie M. J. w ogóle jawnego stosowania wynalazku nie dotyczy. Daty wskazane w tych oświadczeniach nie były przedmiotem dociekań organu także z tego powodu, iż strona skarżąca nie podnosiła w postępowaniu zarzutu jawnego stosowania spornego wynalazku. Organ rozstrzygając sprawę w granicach wniosku, nie mógł z własnej inicjatywy rozstrzygać kwestii jawnego stosowania spornego wynalazku bez naruszenia przepisu art. 255 ust.4 p.w.p.

Organ zauważył, że strony nie wnosiły o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. Organ nie może powołać biegłego do rozstrzygnięcia kwestii nieoczywistości, gdyż zgodnie z przyjętą doktryną biegły wypowiada jedynie opinię dotyczącą stanu faktycznego. Nie można zatem powołać biegłego, który miałby złożyć opinię co do prawa obowiązującego i jego stosowania (tj. wymogu nieoczywistości z art. 11 ustawy o wynalazczości).

Uczestnik postępowania w złożonym na rozprawie piśmie procesowym wniósł o oddalenie skargi powtarzając argumentację przedstawianą podczas postępowania administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), dalej p.p.s.a.

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona niezasadna.

Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja z dnia [...] kwietnia 2010 r., jaką podjął Urząd Patentowy w trybie art. 255 ust. 1 pkt 9 p.w.p. Zgodnie z tym przepisem Urząd Patentowy – w trybie postępowania spornego – rozstrzyga sprawy o unieważnienie patentu, prawa ochronnego albo prawa z rejestracji na skutek złożonego sprzeciwu uznanego przez uprawnionego za bezzasadny.

Sporny wynalazek został zgłoszony w Urzędzie Patentowym w dniu [...] czerwca 2000 r., a więc przed wejściem w życie w dniu 22 sierpnia 2001 r. ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej.

Zgodnie z art. 315 ust. 3 p.w.p. ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu, prawa ochronnego albo prawa z rejestracji ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia wynalazku, wzoru użytkowego, znaku towarowego albo topografii układów scalonych w Urzędzie Patentowym. Zatem, w świetle powyższych przepisów, ocena zdolności patentowej spornego wynalazku podlegała przepisom ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości.

Zgodnie z art. 10 ustawy o wynalazczości przedmiotem wynalazku podlegającego opatentowaniu może być tylko nowe rozwiązanie o charakterze technicznym, nie wynikające w sposób oczywisty ze stanu techniki i mogące się nadawać do stosowania. Tak więc, aby dane rozwiązanie o charakterze technicznym mogło zostać opatentowane, musi spełnić trzy kryteria tzw. zdolności patentowej:

- nowość,

- nieoczywistość (rozwiązanie nie wynika w sposób oczywisty ze stanu techniki),

- stosowalność (rozwiązanie może nadawać się do stosowania).

Z nowością mamy do czynienia wtedy, gdy dane rozwiązanie nie było wcześniej udostępnione do wiadomości powszechnej w sposób ujawniający dla znawcy przedmiotu dostateczne dane do jego stosowania, w szczególności przez publikację, jawne stosowanie lub prezentację na wystawie publicznej.

Z nieoczywistością mamy do czynienia wtedy, gdy dane rozwiązanie nie wynika w sposób oczywisty ze stanu techniki, przez który należy rozumieć wszystko, co zostało ujawnione przed datą, wg której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu.

Przyjmuje się, że rozwiązanie może nadawać się do stosowania, jeżeli jest rozwiązaniem zupełnym, tzn. pozwalającym na osiągnięcie rezultatu bez potrzeby dokonywania dodatkowych prób i eksperymentów wymagających dodatkowej pracy twórczej.

Funkcją zastrzeżenia patentowego jest wyznaczenie zakresu ochrony przez podanie zasadniczych (znamiennych) cech wynalazku, które to cechy mają odróżnić wynalazek od wcześniejszego stanu techniki, jak również powinny odpowiadać technicznemu wkładowi do istniejącego stanu techniki. Zastrzeżenia patentowe są najważniejszymi cechami opisu patentowego, określają bowiem zakres przedmiotowy ochrony patentowej i wskazują, jakie środki techniczne konstytuują wynalazek.

Stosownie do art. 255 ust. 4 p.w.p. Urząd Patentowy orzekając w sprawie unieważnienia związany jest granicami wniosku oraz podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę. Na podstawie art. 255¹ ust. 3 p.w.p. na wnioskodawcy ciąży obowiązek m. in. wyraźnego określenia swojego żądania, wskazania podstawy prawnej, wskazania środków dowodowych.

Skarżąca postawiła trzy zarzuty: brak nowości i nieoczywistości przedmiotowego rozwiązania, a także niemożność jego stosowania. Ten ostatni zarzut uzasadniała niepewnością powtarzalności mocowania pacjenta za pomocą paska. Jak zasadnie wskazał Urząd Patentowy niemożność stosowania rozwiązania odnosi się do aspektu technicznego. Brak stosowalności występuje również wtedy, gdy nie ujawniono informacji niezbędnych dla stosowania danego rozwiązania. W tej sytuacji należy zgodzić się z organem, iż zarzut niepewności, jaki podniosła skarżąca w sprzeciwie nie mógł stanowić podstawy do skutecznego postawienia zarzutu, iż wynalazek nie nadaje się do stosowania.

Jak wynika z opisu wynalazku, na który powołuje się organ w zaskarżonej decyzji, zgłoszone rozwiązanie rozwiązuje środkami technicznymi pewien problem związany z niedogodnością dotychczasowego urządzenia do naświetlania pacjenta. Przy ocenie podniesionych zarzutów o braku nowości i nieoczywistości organ dokonał analizy przedłożonych przez skarżącą materiałów, które miały świadczyć o braku ustawowych warunków wymaganych do udzielenia patentu, trafnie uznał, iż przedłożone materiały nie są dowodem na to, iż zawarte w nich urządzenia rozwiązują ten sam problem wskazany co sporny wynalazek. Oceny dokonał mając na uwadze istotę rozwiązania, które wyróżnia je ze stanu techniki opisanymi w zastrzeżeniu niezależnym (nr 1) spornego rozwiązania.

Oceniając zarzut braku nowości uzasadnił, dlaczego żaden z przedłożonych dowodów nie świadczy o braku nowości. Znane urządzenia stosowane przy naświetlaniach mające świadczyć o braku nowości są innymi rozwiązaniami, które nie ujawniają urządzenia o cechach zapisanych w zastrzeżeniu patentowym. Trafnie uznał, iż ujawnione urządzenie o nazwie handlowej "[...]" jest przedmiotem porównywalnym jedynie z fragmentem spornego rozwiązania i także nie ujawnia żadnej z jego cech znamiennych.

Przy merytorycznej ocenie nieoczywistości rozwiązania organ prawidłowo uznał, przy wykorzystaniu orzecznictwa i doktryny w tej materii, iż skoro skarżąca postawiła ten zarzut całemu rozwiązania, a nie poszczególnym elementom, to żaden z przedłożonych dowodów nie ujawnia urządzenia o cechach jak zapisano w zastrzeżeniu niezależnym. Rozwiązanie ujawnione w spornym wynalazku nie wynika w sposób oczywisty dla znawcy posiadającego przeciętną wiedzę z danej dziedziny. Żadne z powołanych przez skarżącą urządzeń nie rozwiązuje analogicznego problemu, tj. problemu w postaci niedogodności urządzenia do naświetlania pacjenta, również skarżąca nie wskazała, w jaki sposób przeciętny znawca, bez wkładu myśli twórczej, mógłby rozwiązać ten sam problem dochodząc do przedmiotowego rozwiązania.

Należy podkreślić, że złożony przez skarżącą sprzeciw (wniosek o unieważnienie) stanowił ramy postępowania spornego w sprawie unieważnienia spornego patentu. Z uwagi na kontradyktoryjność tego postępowania na jego stronach (na wnioskodawcy oraz na uprawnionym) spoczywał ciężar udowodnienia okoliczności, z których każda z nich wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne, w przedmiotowej sprawie ciężar dowodu wykazania braku nowości, poziomu wynalazczego oraz niemożność stosowania spornego rozwiązania obciążał skarżącą, która wywodziła z tego faktu skutki prawne.

Oceniając zarzut naruszenia wskazanych przepisów procedury administracyjnej (w tym art. 7, 77 § 1 k.p.a.) należy podkreślić, iż stosownie do art. 255 ust. 1 pkt 9 p.w.p., Urząd Patentowy w trybie postępowania spornego rozstrzyga sprawy unieważnienia patentu, prawa ochronnego albo prawa z rejestracji na skutek złożonego sprzeciwu uznanego przez uprawnionego za bezzasadny. Rozstrzyga on takie sprawy, podobnie jak 8 innych wymienionych w ust. 1 tego artykułu, w granicach wniosku i jest związany podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę, o czym wprost stanowi art. 255 ust. 4 p.w.p. Oznacza to, że w postępowaniu spornym w sprawie o unieważnienie patentu na skutek złożonego sprzeciwu Urząd Patentowy nie może wyjść poza granice wniosku i wskazaną przez wnioskodawcę podstawę prawną, określające na tym etapie sprawę administracyjną, która nie musi pokrywać się ze wszystkimi elementami sprawy ocenianymi w postępowaniu zgłoszeniowym i rejestrowym. Przy takim unormowaniu nie można przenosić do postępowania spornego przez art. 256 ust. 1 p.w.p. wynikających z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. obowiązków Urzędu Patentowego w zakresie zbierania i oceny dowodów oraz załatwiania sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, ponieważ art. 255 ust. 4 p.w.p. jest przepisem zawierającym objętą nim pełną regulację wykluczającą możliwość uzupełniającego zastosowania tych przepisów k.p.a. Nie wyklucza to oczywiście aktywności Urzędu Patentowego przy zbieraniu dowodów pod warunkiem, że mieszczą się one w ramach już przypomnianej sprawy rozstrzyganej w postępowaniu. (vide: wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2007 r., sygn. akt II GSK 350/06).

Odnośnie zarzutu o nie powołaniu biegłego w kwestii spełnienia przez wynalazek wymogu nowości i nieoczywistości Sąd zauważa, że żadna ze stron tego postępowania nie wnioskowała o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego, a postulat przeprowadzenia dowodu, o którym mowa w art. 84 § 1 k.p.a. został zgłoszony przez skarżącą na etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Ocena nowości wynalazku, jego poziomu wynalazczego oraz stosowalności, czyli zasadniczych przesłanek zdolności patentowej należy niewątpliwie do organu Urzędu Patentowego. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia (sygn. akt II GSK 643/09, dostępny w Internecie), eksperci Urzędu Patentowego mają przygotowanie zawodowe i są powołani do dokonania oceny, która polega na porównaniu cech przeciwstawionych rozwiązań technicznych, zaś dopuszczenie dowodu z opinii biegłego w postępowaniu przed Urzędem Patentowym ma miejsce wyjątkowo i tylko wtedy, kiedy występuje spór i niejasność, co do konkretnej kwestii wymagającej wiedzy specjalistycznej.

Przymiot wiedzy eksperckiej w zakresie rozwiązań technicznych wynalazku jest przypisany organowi wyspecjalizowanemu w tym zakresie i domaganie się w tym przypadku, kiedy strona jest odmiennego zdania co do szczegółowych rozwiązań technicznych, przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego spośród osób spoza ekspertów Urzędu Patentowego nie znajduje usprawiedliwienia w procedurze sądowoadministracyjnej ani w stanie faktycznym.

W ocenie Sądu organ właściwie ocenił przedłożone przez uprawnionego opinie (oświadczenia) na potwierdzenie, iż wbrew zarzutowi skarżącej, iż przedmiotowy wynalazek nie nadaje się do stosowania ze względu na niepewność powtarzalności mocowania pacjenta – rozwiązanie jest w praktyce stosowane. W oświadczeniach brak jest danych dotyczących jawnego stosowania, zresztą jak trafnie zaznaczył organ w odpowiedzi na skargę, Urząd Patentowy nie prowadził postępowania opartego na tym zarzucie bowiem skarżąca nie podnosiła we wniosku zarzutu jawnego stosowania wynalazku.

Reasumując Sąd stwierdza, że organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy zaś wydane rozstrzygnięcie należycie uzasadnił.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku