Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 143/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2020-08-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15 par. 1, art. 33, art. 34 par. 1;
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek, Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska (spr.), Sędzia WSA Danuta Kuchta, Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi E.P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] NR [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. (Dyrektor) postanowieniem

z (...) r. nr (...) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. (Naczelnik) z (...) nr (...) w przedmiocie uznania za nieuzasadniony zarzutu E. P. przedawnienia obowiązku oraz braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego nr (...) z (...) wystawionego przez wierzyciela - Dyrektora Zakładu Emerytalno - Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, obejmującego nienależnie pobrane świadczenie rentowe za okres od 1 października 1999 r. do 31 października 2002 r.

Ustalono, że Naczelnik prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku E. P. na podstawie tytułu wykonawczego nr (...) z (...). wystawionego przez ww. wierzyciela, obejmującego nienależnie pobrane świadczenie rentowe za okres od 1 października 1999 r. do 31 października 2002 r. przez L. P. (decyzja z (...) nr (...)) w związku ze stwierdzeniem nabycia spadku po A. W. P. (postanowienie SR w J.sygn. akt (...) z (...)), który nabył spadek po ww. L. P. (postanowienie SR w J. sygn. akt I (...) z (...)) w drodze dziedziczenia ustawowego. Na podstawie zawiadomienia o zajęciu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej z (...) Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. 16 maja 2019 r. doręczono zobowiązanej odpis tytułu wykonawczego nr (...) z (...). Dłużnik zajętej wierzytelności pieniężnej otrzymał przedmiotowe zawiadomienie 16 maja 2019 r. W dniu 21 maja 2019 r. zobowiązana wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Jako podstawę zarzutu został wskazany art. 33 § 1 pkt 1 oraz pkt 7, art. 59 § 1 pkt 2, w związku z art. 15 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2019.1438) dalej "u.p.e.a.". Zobowiązana podniosła, że zgodnie z art. 84 ust. 7 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia uprawomocnienia się decyzji ustalającej tę należność. Zatem roszczenie wynikające z decyzji nr (...) z (...) stanowiącej podstawę wystawienia ww. tytułu wykonawczego uległo przedawnieniu. Nadto w treści otrzymanego przez zobowiązaną upomnienia nr (...) z (...). nie wskazano w bezpośredni sposób podstawy prawnej obowiązku i nie można w związku z tym ustalić, czy upomnienie dotyczyło decyzji

z (...). Naczelnik, działając na podstawie art. 34 u.p.e.a. wystąpił do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie zgłoszonych zarzutów. Postanowieniem

z (...) nr (...) wierzyciel nie uwzględnił zarzutów. Powyższe postanowienie zostało utrzymane w mocy przez Dyrektora Zakładu Emerytalno - Rentowego MSWiA (...).

Postanowieniem z (...) nr (...) Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. uznał zarzuty za nieuzasadnione.

Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika, Dyrektor omówił instytucje zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym wskazując na art. 27 § 1 pkt 9, art. 33 § 1 oraz art. 34 § 1 u.p.e.a. Podniósł, że z tej ostatniej regulacji wynika, iż dla

organu egzekucyjnego w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1 wypowiedź wierzyciela jest wiążąca. Zatem organ egzekucyjny nie jest uprawniony do prowadzenia odrębnego postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie podstaw do uwzględnienia zarzutów i do podważenia w tym trybie stanowiska wierzyciela.

W ocenie Dyrektora postanowienie organu egzekucyjnego oparte jest na ostatecznym stanowisku wierzyciela i nie narusza prawa.

Odnosząc się do zarzutu przedawnienia wskazał m.in., że ustawa z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej

i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U.2019.288 ze zm.) dalej "ustawa o zaopatrzeniu funkcjonariuszy" stanowi akt normatywny do realizacji zadań przewidzianych ustawą dla Dyrektora ZER MSWiA. Ww. Dyrektor wydaje decyzje w oparciu o ustawę zaopatrzeniową, zgodnie z którą zobowiązanie do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń nie przedawnia się, bowiem w ww. ustawie brak jest przepisów, które przewidywałyby możliwość przedawnienia należności organu emerytalno - rentowego z tytułu nienależnie pobranych świadczeń. Oznacza to, że organ w każdym czasie może domagać się ich zwrotu, w ograniczonej przez ustawę wysokości. Dyrektor ZER MSWiA wydaje rozstrzygnięcia w oparciu o ww. ustawę zaopatrzeniową, a nie przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W zaistniałym stanie faktycznym zarzut przedawnienia świadczenia nie mógł być uwzględniony, gdyż egzekwowane świadczenie w świetle obowiązujących przepisów Dyrektora ZER MSWiA nie uległy przedawnieniu.

W ocenie Dyrektora również drugi zgłoszony zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej dotyczący braku uprzedniego doręczenia upomnienia zobowiązanej, o którym mowa w art. 15 § 1, w związku z art. 33 § 1 pkt 7 ww. ustawy jest również bezzasadny. W świetle art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Z kolei § 8 rozporządzenia Ministra Finansów z 30 grudnia 2015 r.

w sprawie postępowania wierzycieli należności pieniężnych (Dz.U.2017.1483) wymienia enumeratywnie elementy jakie powinno zawierać upomnienie.

Z akt sprawy wynika, że upomnienie z (...) nr (...) zostało sporządzone w oparciu o ww. przepis. Użyte przez ustawodawcę określenie "w szczególności" jest swego rodzaju "wzorem" upomnienia, który stanowi katalog otwarty. Zatem inne dane niż w nim wymienione mogą być zamieszczone. Wierzyciel nie miał obowiązku wskazania w upomnieniu decyzji o numerze (...) z (...) o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych świadczeń i żądania jej zwrotu od L. P., gdyż dane zawarte w treści ww. dokumentu (upomnieniu) wyczerpywały normę wymienioną w treści § 8 ww. rozporządzenia.

Stosując się do dyspozycji zawartej przez ustawodawcę w art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny postąpił zgodnie z tym przepisem prawa, a jego działanie nie naruszało prawa. Także organ odwoławczy, rozpoznając zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, w przypadku zarzutów znajdujących oparcie w art. 33 § 1 pkt 1-5 i pkt 7 u.p.e.a. jest związany stanowiskiem wierzyciela.

Na powyższe postanowienie E. P. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia Naczelnika, a także postanowień wierzyciela z (...) i (...) oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego w administracji na podstawie art. 145 § 3 ustawy p.p.s.a. Zarzuciła naruszenie:

1. art. 138 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w utrzymaniu w mocy postanowienia Naczelnika w sytuacji gdy istniały przesłanki do jego uchylenia i umorzenia postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

2. art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 118 oraz art. 125 § 1 k.c. poprzez jego niezastosowanie, wynikające z wadliwego przyjęcia, że zobowiązania z tytułu nienależnie pobranych świadczeń emerytalnych, pobieranych w trybie i na zasadach przewidzianych, w przepisach ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, nie ulegają przedawnieniu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

3. art. 84 ust. 7 u.s.u.s. poprzez niezastosowanie w konsekwencji wadliwego przyjęcia, iż zobowiązania z tytułu nienależnie pobranych świadczeń rentowych, pobieranych w trybie i na zasadach przewidzianych w przepisach ustawy

o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, nie mogą ulec przedawnieniu wobec braku możliwości zastosowania w tym zakresie, w drodze analogii, przepisów prawnych, regulujących kwestię przedawnienia przewidzianych w przepisach ustawy systemowej, co miało wpływ na wynik sprawy;

4. art. 15 § 1 u.p.e.a. poprzez błędne uznanie, że upomnienie nr (...)

z (...) zostało sporządzone w prawidłowy sposób, podczas gdy przedmiotowe upomnienie nie wskazuje na jakiej podstawie Zakład Emerytalno Rentowy MSWiA żąda zwrotu pieniędzy od skarżącej. Do upomnienia nie dołączony został chociaż odpis decyzji ustalającej wysokość żądanej kwoty, przez co skarżąca nie widziała jaka jest podstawa żądania zapłaty i jak została ustalona jego wysokość, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Uzasadniając zarzuty skarżąca podniosła, że brak uregulowania w ustawie

o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy odrębnego terminu przedawnienia roszczeń nie wyłącza możliwości ustalenia, że przedmiotowe roszczenia ulegają przedawnieniu. Skoro ustawa zaopatrzeniowa nie przewiduje w swojej treści szczególnego terminu przedawnienia roszczeń należy uznać, że zastosowanie mają przepisy ogólne: art. 118 oraz art. 125 § 1 k.c. Jeśli intencją ustawodawcy byłoby całkowite wyłączenie instytucji przedawnienia w zakresie dochodzenia roszczeń

z tytułu zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w ustawie o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy umieszczony byłoby konkretny zapis wskazujący wprost na taką właśnie okoliczność.

Treść art. 84 ust. 7 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na przedawnienie roszczeń wynikających z nienależnie pobranych świadczeń. Nieprzedawnienie należności

z tytułu nienależnie pobranego świadczenia przyznanego na podstawie ustawy

o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, prowadziłoby do uprzywilejowania

w relacjach z organami rentowymi osób pobierających świadczenia w trybie i na zasadach przewidzianych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, w której ustanowiono 10 letni termin przedawnienia nienależnie pobranych świadczeń

z ubezpieczenia społecznego. Taka sytuacja naruszałaby wprost zagwarantowaną konstytucyjnie zasadę równości wobec prawa, co jest niedopuszczalne. Nadto, instytucja przedawnienia nie stanowi wyłącznie wyrazu polityki ustawodawcy, lecz służy równej stabilizacji stosunków społecznych, która jak najbardziej winna być traktowana w kategoriach wartości chronionych ustawą zasadniczą. Tymczasem,

w analizowanej sprawie, zdaniem skarżącej, jej sytuacja prawna podlega zróżnicowaniu w stosunku do sytuacji osób pobierających świadczenia na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych, pomimo iż trudno doszukać się jakichkolwiek racjonalnych powodów, które mogłyby uzasadnić swoiste uprzywilejowanie tej kategorii podatników. Skarżąca stoi na stanowisku, że w niniejszej sytuacji zasadne jest zastosowanie w drodze analogii art. 84 ust. 7 u.s.u.s., tym bardziej, że wskazana ustawa w niemalże identyczny sposób określa sposób procedowania w zakresie zwrotu nienależnie pobieranych świadczeń.

W zakresie zarzutu naruszenia art. 15 § 1 u.p.e.a. skarżąca dodatkowo podniosła, że nie utrzymywała relacji z L. P. i nie wiedziała czy pobierał on bezpodstawnie jakieś świadczenia z ZER MSWiA, a co za tym idzie nie miała również wiadomości o ewentualnie kwocie nienależnie pobranych przez niego świadczeń.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał stanowisko przedstawione

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2019.2167 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U.2019.2325), dalej "ustawa p.p.s.a.", sprawowana jest według kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. zaskarżone postanowienie Sąd uchyla, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponadto należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z powołaną regulacją, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Poruszając się w tak zakreślonych ramach kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Poddanym kontroli Sądu postanowieniem z 3 lutego 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. z 3 grudnia 2019 r., którym organ uznał za nieuzasadniony zarzut przedawnienia obowiązku oraz braku doręczenia upomnienia w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela Dyrektora Zakładu Emerytalno- Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, obejmującego nienależnie pobrane świadczenie rentowe za okres od 1 października 1999 r. do 31 października 2002 r.

Przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a.

Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. Z przywołanej regulacji wynika, że istotnym elementem omawianej procedury jest uzyskanie przez organ egzekucyjny wypowiedzi wierzyciela, który musi być powiadomiony o złożeniu zarzutów przez zobowiązanego. Wierzyciel zajmuje stanowisko w formie postanowienia, na które służy zażalenie.

Wypowiedź wierzyciela w przypadku, gdy zarzuty są oparte na przesłankach określonych w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a., jest wiążąca dla organu egzekucyjnego. Z uwagi na wiążący charakter postanowienia wierzyciela wynikający z art. 34 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny jest pozbawiony instrumentów prawnych do weryfikacji rozstrzygnięcia wierzyciela i nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego, w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu oraz do zakwestionowania w ten sposób stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W orzecznictwie wskazuje się, że organ egzekucyjny nie jest i nie może być organem odwoławczym w stosunku do wierzyciela (por. wyrok NSA z 17 czerwca 2009 r. sygn. akt II FSK 333/08 dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Aktualne brzmienie art. 3 § 2 pkt 3 ustawy p.p.s.a. wyłącza też skargę na postanowienie wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Stanowisko wierzyciela i organu wyższego stopnia nad nim przesądzające w rezultacie o rozstrzygnięciu organu egzekucyjnego w przedmiocie zasadności zarzutów podlega kontroli sądowej przy rozpoznaniu skargi na postanowienie organu nadzoru nad organem egzekucyjnym. Sąd korzystając z uprawnienia określonego w art. 135 p.p.s.a. może wyeliminować z obrotu także postanowienie wierzyciela.

Podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej zgodnie z art. 33 § 1 pkt 1 i 7 u.p.e.a. może być między innymi przedawnienie obowiązku jak również brak doręczenia zobowiązanemu upomnienia.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że tytuł wykonawczy, na podstawie którego prowadzona jest egzekucja wobec skarżącej, został wystawiony w oparciu o decyzję Dyrektora Zakładu Emerytalno- Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji z (...) znak (...) obejmującą nienależnie pobrane przez L. P. świadczenie emerytalne za okres 1 styczeń 1999 r. - 31 październik 2002 r., w zw. ze stwierdzeniem nabycia spadku po A. P. spadkobiercy L. P. (postanowienie SR w J. z (...), sygn. akt (...) oraz z (...) sygn. akt (...)). Obowiązek zwrotu nienależnego świadczenia wynika zatem z ostatecznej decyzji oraz prawomocnych orzeczeń stwierdzających dziedziczenie.

Decyzja orzekająca o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia rentowego przez L. P. została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, która w sposób autonomiczny uregulowała zasady przyznawania świadczeń emerytalnych i rentowych m.in. funkcjonariuszom Policji.

Kwestię zwrotu świadczeń nienależnych, potrąceń i egzekucji ze świadczeń oraz odsetek za opóźnienie w wypłacie świadczeń ustawodawca uregulował w Dziale VII art. 49 – 51 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy. Analiza wskazanych przepisów prowadzi do wniosku, że ustawodawca w sposób kompletny uregulował kwestię zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, nie wskazując na możliwość przedawnienia zwrotu należności. Jakkolwiek w przepisach art. 49 ust. 2 art., 49a, art. 50 i art. 51 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy zawarto odesłanie do przepisów prawa cywilnego oraz ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, to jednak odesłanie pozwala wyłącznie na stosowanie ściśle określonych regulacji. Odesłania art. 49a, art. 50 i art. 51 tej ustawy dotyczą odpowiedniego stosowania przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zakresie zasad wypłaty odsetek za opóźnienie w wypłacie świadczeń przez organ emerytalny oraz przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych do zasad dokonywania potrąceń i prowadzenia egzekucji ze świadczeń pieniężnych. Przepisy do których odsyła ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy nie regulują natomiast kwestii przedawnienia zobowiązania z tytułu nienależnie pobranego świadczenia. Brak jest bowiem odesłania do zastosowania art. 84 ust. 7 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który reguluje termin przedawnienia zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Należy zauważyć, że jakkolwiek brzmienie przepisu art. 49 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy jest zbliżone do regulacji art. 84 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, to w przeciwieństwie do art. 84 nie zawarto w nim regulacji terminu przedawnienia.

Sąd nie podziela też stanowiska skarżącej, że w zakresie przedawnienia zwrotu nienależnie pobranego przez L. P. świadczenia winny znaleźć zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego. Odesłanie przepisu art. 49 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy dotyczy odpowiedniego stosowania przepisów prawa cywilnego do ustalania wysokości i zasad zwrotu odsetek od nienależnie pobranych świadczeń pieniężnych. Z utrwalonego orzecznictwa sądów powszechnych na tle art. 84 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wynika jednoznacznie, że odesłanie do "prawa cywilnego" zgodnie z art. 84 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych dotyczy wyłącznie zasad zapłaty i wysokości odsetek, a nie zasad zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Nie ma żadnych podstaw do stosowania przepisów prawa cywilnego do oceny wymagalności czy przedawnienia samego nienależnie pobranego świadczenia (por. np. wyrok SN z 16 grudnia 2008 r. sygn. akt I UK 154/08, wyrok SN z 3 lutego 2010 r. sygn. akt I UK 210/09).

Za prawidłowe należy zatem uznać stanowisko wierzyciela oraz organów egzekucyjnych, że skoro w ustawie o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy brak jest przepisów regulujących instytucję przedawnienia jak również brak odesłania do odpowiedniego stosowania w tym zakresie regulacji innych ustaw zobowiązanie do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń nie przedawnia się. Oznacza to, że organ w każdym czasie może domagać się ich zwrotu, w ograniczonej przez ustawę wysokości. Organy tym samym trafnie oceniły, że zarzut przedawnienia jest bezpodstawny. Stanowisko znajduje potwierdzenie w wyroku NSA z 16 grudnia 2009 roku sygn. akt II GSK 245/09. dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd nie podziela zarzutu skargi, że zróżnicowanie w zakresie instytucji przedawnienia sytuacji osób objętych ustawą o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy oraz osób podlegających przepisom ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych prowadzi do naruszenia wartości chronionych Konstytucją. Należy wyjaśnić, że z wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji zasady równości wobec prawa, wynika nakaz jednakowego traktowania podmiotów prawa w obrębie określonej klasy (kategorii). Zasada równości polega bowiem na tym, że wszystkie podmioty prawa charakteryzujące się w równym stopniu daną cechą istotną (relewantną) powinny być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Ponadto zauważyć trzeba, że ustawodawca w sposób analogiczny jak w ustawie o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy uregulował kwestię zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, bez wskazania terminu przedawnienia, w przepisach ustawy z 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (art. 48 – 51). Regulacje te są konsekwencją odmiennego, niezależnego od powszechnego systemu emerytalnego, uregulowania systemu zaopatrzenia emerytalnego wszystkich służb mundurowych i funkcjonariuszy.

Sąd nie podziela też zarzutu naruszenia art. 15 § 1 u.p.e.a. przez brak wskazania w upomnieniu podstawy żądania zwrotu należności, dołączenia odpisu decyzji ustalającej wysokość żądanej kwoty.

W myśl art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1. W przepisie tym prawodawca postanowił, że egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Upomnienie jest dokumentem urzędowym, którego przesłanie do zobowiązanego poprzedza wszczęcie egzekucji administracyjnej. Jego treść przypomina o powinności wykonania obowiązku, będąc realizacją zasady zagrożenia, której celem jest dążenie do dobrowolnego wykonania istniejącego już obowiązku poprzez uświadomienie zobowiązanemu następstw jego niezrealizowania (por. W. Piątek, A. Skoczylas w R. Hauser, A. Skoczylas (red), Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2016, s. 103-104). Ma walor czysto informacyjny.

W dacie wystawiania upomnienia skarżącej przykładowe elementy jakie powinno zawierać upomnienie, wskazano w wydanym na podstawie art. 6 § 2 u.p.e.a. rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 30 grudnia 2015 r. w sprawie postępowania wierzycieli należności pieniężnych (Dz. U. 2017 r. poz. 1483). Należy zauważyć, że w przepisie art. 6 § 2 u.p.e.a. brak upoważnienia do określenia elementów składowych upomnienia. Oznacza powyższe, że jakkolwiek upomnienie spełniające wymagania określone w § 8 rozporządzenia można oczywiście uznać za odpowiadające istocie i wymaganiom art. 15 § 1 u.p.e.a., jednak ze względu na brak jednoznacznego upoważnienia ustawowego do określenia elementów składowych upomnienia nie można przyjąć, że doręczenie zobowiązanemu upomnienia, w którym brakuje któregoś z elementów wymienionych w § 8 rozporządzenia, jest naruszeniem prawa czy powinno być uznane za brak upomnienia.

Upomnienie nr (...) z (...), które zostało doręczone skarżącej w dniu 15 lutego 2019 r. (karta 18 akt), spełnia wymogi określone w § 8 rozporządzenia, a tym samym wymagane przepisem art. 15 § 1 u.p.e.a. Treść upomnienia wskazująca, że żądana kwota 21.432,84 zł obejmuje nienależne świadczenie rentowe po zm. L. P., za okres od 1 października 1999 r. do 31 października 2002 r. pozwala, wbrew zarzutom skargi na jednoznaczną identyfikację należności. Sąd podziela argumentację organu, że wierzyciel nie miał obowiązku wskazywać w upomnieniu ani też załączać do niego decyzji z 17 stycznia 2005 r. skierowanej do jej poprzednika prawnego.

Z powyższych względów jako prawidłowe należy ocenić stanowisko organu, który nie uznał zarzutu opartego na art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. za uzasadniony.

Podsumowując, przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonego postanowienia w zakresie podniesionych w skardze zarzutów oraz przesłanek wziętych przez Sąd pod uwagę z urzędu wykazała, że postanowienie to jest zgodne z prawem, nie narusza bowiem ani przepisów materialnoprawnych, ani też przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione i nie stwierdzając naruszenia prawa mającego wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. oddalił skargę.