Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 116/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2009-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 1, 3 pkt 1-4, 29 ust. 1 pkt 22, 30 ust. 1 pkt 1-2, 48, 49b,
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca),, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Dudek,, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Stażysta Magdalena Kuca, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 maja 2009 r. sprawy ze skargi R. R. i F. R. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza nieważność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. Nr [...]; III. stwierdza nieważność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. Nr [...]; IV. uchyla postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. Nr [...]; V. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 5 s[..] 2009 r. Nr [...] wydaną na podstawie art.138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 80 ust. 2 pkt 2 oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jednolity - Dz. U. Nr 156, poz. 1118 z 2006 r. z późn. zm.) - po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez B. K. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 [...] 2008 r., Nr [...], nakazującej inwestorom E. i B. K. rozbiórkę dobudowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę części obiektu gospodarczego o wymiarach w rzucie poziomym 7,92 x 3,0 m zlokalizowanego na działce o nr ewid. 591/7 położonej przy ul. Żeromskiego w B. P. poprzez rozbiórkę nadziemnej konstrukcji przegród pionowych i przegrody poziomej oraz fundamentów betonowych - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją postanowienie z dnia 28 grudnia 2007 r. Nr [...] w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazano, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Miasta B. P. pismem z dnia 23 maja 2007 r. zawiadomił inwestora o wszczęciu postępowania w sprawie budynku gospodarczego, zlokalizowanego na działce nr ewid. 591/7 położonej przy ul. Żeromskiego w B. P. Inspektorzy Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w dniu 25 czerwca 2007r. z udziałem inwestora B. K. dokonali oględzin na przedmiotowej nieruchomości, w wyniku których stwierdzono, że do istniejącego budynku gospodarczego o wymiarach w rzucie poziomym 8,05 x 2,75 zrealizowanego w styczniu 2006 r. na podstawie zgłoszenia przylegają 4 piaskownice ze ścianami betonowymi o wys. 17-36 cm, na których ustawiono klatki o konstrukcji drewnianej o wymiarach 3,00 x 7,92 i wysokości 2,02m z poszyciem z siatki metalowej. Wymiary słupków drewnianych przy klatkach przylegających do budynku wynoszą 7 x 7 cm. Słupki klatek zamontowane są do cokołu betonowego przy pomocy łączników metalowych. Inwestor rozpoczął roboty budowlane związane z budową budynku gospodarczego w styczniu 2006 r. Od strony działki własnej inwestora znajdują się cztery otwory wychodzące do przylegających klatek.

Roboty związane z wykonaniem klatek oraz cokołu betonowego wykonano w maju i czerwcu 2006 r. Przedmiotowy budynek jak również klatki są przeznaczone do hodowli gołębi.

Organ I instancji uznał, że zrealizowane przez inwestora roboty budowlane stanowią rozbudowę wybudowanego na podstawie zgłoszenia budynku gospodarczego, która nie jest zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, którego to obowiązku inwestor nie dopełnił.

W tej sytuacji PINB Miasta B. P. mając na względzie możliwość legalizacji samowolnie wykonanej rozbudowy obiektu postanowieniem z dnia 28 grudnia 2007 r. Nr PINB.SIO.735517/2007, wydanym na podstawie art. 48 ust. 2 i ust.3, Prawa budowlanego z 1994r., wstrzymał inwestorowi E.i i B. K. roboty budowlane związane z rozbudową budynku gospodarczego i zobowiązał ich do zabezpieczenia budowy oraz nałożył obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni od daty otrzymania postanowienia następujących dokumentów:

1. zaświadczenia Prezydenta Miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,

2. czterech egzemplarzy projektu budowlanego rozbudowanej części obiektu gospodarczego a polegającej na dobudowie części obiektu o wymiarach w rzucie poziomym 7,92m x 3,0 m - sporządzonego przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane,

3. oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane

Wobec niewywiązania się inwestorów z nałożonego obowiązku, zaskarżoną decyzją wydaną na odstawie art. 48 ust. l Prawa budowlanego organ nadzoru budowlanego I instancji nakazał inwestorom rozbiórkę dobudowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę części obiektu gospodarczego o wymiarach w rzucie poziomym 7,92 x 3,0 m.

Od decyzji tej odwołał się B. K. wnosząc o jej uchylenie.

Podniósł, że w piśmie z dnia 23 lutego 2008 r. Nr PINB.SIO.735517/2007 przekazującym do organu II instancji jego odwołanie od decyzji PINB z dnia 28 grudnia 2007 r. niewłaściwie opisano stan faktyczny obiektu pisząc, że posiada on fundamenty. Zdaniem skarżącego obiekt ten nigdy nie posiadał i nie posiada fundamentów, lecz stoi na betonowych trylinkach. Podniósł, że w dniu dokonywania oględzin tj. 25 czerwca 2007r. wszystkie prace zostały zakończone i w takiej sytuacji zbędne jest wydanie po sześciu miesiącach postanowienia wstrzymującego roboty budowlane. Z protokołu oględzin z dnia 25 czerwca 2007 r. wynika, że obiekt nie posiada dachu, dlatego zgodnie z art. 3 ust. 2 Prawa budowlanego nie jest budynkiem.

Rozpatrując powyższe odwołanie B. K. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że w aktach sprawy znajduje się decyzja ostateczna PINB Miasta B. P. z dnia 28 grudnia 2007 r. Nr PINB.SIO.735517/07, którą organ I instancji odmówił nakazania inwestorom – E. i B. K. rozbiórki rozbudowanej części obiektu gospodarczego o wymiarach w rzucie poziomym 7,92 x 3,0 m, zlokalizowanej na działce nr ewid. 591/7 przy ul. Żeromskiego w B. P.

Przytaczając ustalenia faktyczne wynikające z dokonanych oględzin organ odwoławczy stwierdził, że dla oceny , czy w sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy Prawo budowlane, konieczne jest przede wszystkim ustalenie, czy wykonane roboty budowlane spowodowały powstanie obiektu budowlanego w rozumieniu ustawy. Zgodnie z art. 1 Prawa budowlanego przedmiotem regulacji ustawy jest bowiem działalność obejmująca projektowanie, budowę, utrzymanie i rozbiórkę obiektów budowlanych.

Stosownie do przepisu art. 3 pkt 1 ustawy obiekt budowlany to:

a / budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi,

b/ budowla stanowiąca całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami,

c/obiekt małej architektury.

Budynek zgodnie z art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego to taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, jest wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach.

Budowla to każdy obiekt budowlany nie będący budyniem lub obiektem małej architektury. Przepis art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego wylicza przykładowo ponad dwadzieścia rodzajów budowli, m.in.: lotniska, drogi, linie kolejowe, mosty, przepusty techniczne, wolno stojące maszty antenowe, budowle ziemne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, składowiska odpadów, konstrukcje oporowe, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia. Wyliczenie to nie jest kompletne, ogranicza się do typowych i najczęściej występujących budowli.

Obiekt malej architektury to w rozumieniu ustawy (art. 3 pkt 4) niewielki obiekt budowlany. W szczególności do obiektów małej architektury ustawa zalicza:

a/ obiekty kultu religijnego, takie jak kapliczki, krzyże przydrożne i figury,

b/ posagi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej oraz

c/ obiekty użytkowe, służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, takie jak piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki. Również i w tym przypadku wyliczenie jest tylko przykładowe.

Rozważając opisany w protokole oględzin stan faktyczny: "do przedmiotowego budynku przylegają cztery piaskownice ze ściankami betonowymi o wys. 17-36 cm, na których ustawione są klatki o konstrukcji drewnianej o wymiarach 3,0 x7,92 m i wysokości 2,02 m z poszyciem z siatki metalowej" na tle wcześniej przywołanych określeń budynku, budowli i obiektu małej architektury, WINB uznał, że wydanie decyzji na podstawie art. 48 ust. l Prawa budowlanego mówiącego, że właściwy organ nakazuje w drodze decyzji, z zastrzeżeniem ust. 2, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, nie znajduje uzasadnienia w niniejszej sprawie.

Przedmiotowych klatek nie można - zdaniem organu - określić mianem budynku czy jego części (brak dachu). Wykonane roboty nie doprowadziły również do powstania budowli w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego. Zdaniem organu odwoławczego połączone ze sobą cztery klatki wykonane z siatki służące do hodowli gołębi mieszczą się w pojęciu obiektu małej architektury, na budowę którego zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 22 oraz art. 30 ust. 1 pkt 1-2 Prawa budowlanego nie wymaga się pozwolenia na budowę ani zgłoszenia.

Z tych względów brak było – w ocenie LWINB - podstaw do podjęcia działań przewidzianych wart. 48 Prawa budowlanego, w związku z czym należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją postanowienie z dnia 28 grudnia 2007 r. w całości i umorzyć postępowanie organu I instancji jako bezprzedmiotowe (art. 105 § 1 k.p.a.).

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 stycznia 2009 r. wnieśli R. i F. R. – właściciel działki przy ul. Żeromskiego 30B w B. P. – sąsiedniej w stosunku do działki inwestorów, podnosząc zarzuty naruszenia:

a/ art. 3 pkt 4, art. 28 i art. 29 ust. 1 pkt 22 ustawy - Prawo budowlane poprzez przyjęcie, że samowolnie zbudowany przez E. i B. K. obiekt nie jest budowlą, a obiektem małej architektury w rozumieniu ustawy - Prawo budowlane, i w związku z tym jego budowa nie wymaga istnienia pozwolenia na budowę,

b/ art. 105 § 1 k. p. a. poprzez jego błędne zastosowanie w sprawie skutkujące umorzeniem postępowania przez organ II instancji,

c/ art. 80 k. p. a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów,

d/ art. 107 § 3 k. p. a. poprzez nieprawidłowe uzasadnienie decyzji.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na ich rzecz od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi jej autorzy wskazali, ze zaskarżona decyzja z 5 stycznia 2009 r. obarczona jest wadami formalnymi i merytorycznymi, które uzasadniają jej eliminację z obrotu prawnego.

Do błędów formalnych decyzji zaliczyli że przeprowadzone postępowanie dowodowe i przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów, czego konsekwencją było uchylenie prawidłowej decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania. Organ II instancji w postępowaniu odwoławczym naruszył - zdaniem skarżących - zapis art. 80 k.p.a. poprzez nieprawidłową ocenę materiału dowodowego w powyższej sprawie i ustaleń faktycznych organu I instancji. Przytoczony art. 80 k.p.a. zawiera zasadę swobodnej oceny całokształtu materiału dowodowego, natomiast swoboda ta nie oznacza, że organ jest uprawniony do dowolnej oceny dowodów. Organ odwoławczy dokonując oceny materiału dowodowego obowiązany jest oprzeć ją na przekonujących podstawach i zawrzeć je w uzasadnieniu decyzji. Błędna ocena ustaleń faktycznych dokonanych przez organ II instancji doprowadziła do błędnej oceny tego stanu pod względem prawnym z uwagi na wybiórcze potraktowanie materiału dowodowego zgromadzonego przez organ I instancji. R i. F. Romaniukowie podkreślili, że Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lublinie nie uwzględnił w ocenie materiału dowodowego, iż dobudowana część obiektu jest funkcjonalnie połączona z obiektem istniejącym oraz służy temu samemu celowi - hodowli gołębi. Dokonany sposób oceny dowodów przez organ II instancji - ich zdaniem - naruszył normy prawa procesowego i reguły tej oceny. Przy podjęciu rozstrzygnięcia organ II instancji powinien opierać się na materiale dowodowym organu I instancji, a ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego oraz powinna określić znaczenie i wartość dowodów dla sprawy. Niespełnienie tych reguł spowodowało, że swobodna ocena dowodów przekształciła się w samowolę, a przy ocenie dowodów nie kierowano się wiedzą oraz zasadami życiowego doświadczenia.

Skarżący wskazali nadto, że uzasadnienie decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 5 stycznia 2009 r. charakteryzuje się pozornością i niepełnością. Organ II instancji podał wyłącznie definicję obiektu budowlanego zawartą w art. 3 ustawy - Prawo budowlane i stwierdził, że skoro dobudowana część obiektu nie posiada dachu, to nie jest ona budynkiem. Również bez uzasadnienia wskazał, że wykonane roboty nie doprowadziły do powstania budowli w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane oraz stwierdził, że połączone ze sobą cztery klatki wykonane z siatki, służące do hodowli gołębi, mieszczą się w pojęciu obiektu małej architektury. Ograniczenie się w uzasadnieniu decyzji do stwierdzenia, że jest to obiekt małej architektury bez wskazania jego kategorii i przeznaczenia (art. 3 pkt 4 ustawy - Prawo budowlane) przesądza o jego pozorności. Ponadto organ przytaczając w decyzji definicję legalną obiektów małej architektury nie dokonał analizy i oceny, czy wybudowany obiekt spełnia wymogi gabarytowe przypisane tego rodzaju obiektom. Definicja zawarta w art. 3 pkt 4 ustawy - Prawo budowlane określa, że ilekroć w ustawie jest mowa o obiekcie małej architektury, należy przez to rozumieć "niewielkie obiekty".

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 20 lipca 2006 r., sygn. akt I SA /Bk 213/06 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 maja 2008 r.) skarżący podnieśli, iż z orzecznictwa tego wynika, że należy ustalić, czy dany obiekt ze względu na swoje rozmiary (gabaryty) zalicza się do kategorii obiektów "niewielkich". Ocena nie polega tylko na stwierdzeniu jego bezwzględnych wymiarów (wysokości, szerokości, długości), ale wymaga odniesienia obiektu do jego usytuowania w konkretnej przestrzeni (powierzchni działki, powierzchni zabudowy istniejącymi obiektami). Dobudowana samowolnie część obiektu ze względu na swoje wymiary (długość 7,92 m, szerokość 3 m, wysokość 2,28 m) nie może być - zdaniem skarżących - zakwalifikowana do obiektu małej architektury z uwagi, że jej gabaryty naruszają kryteria określone dla niewielkiego obiektu, a przypisane tego rodzaju obiektom w zawartej w art. 3 pkt 4 ustawy - Prawo budowlane legalnej definicji obiektów małej architektury. Samo stwierdzenie na podstawie jego wymiarów, że obiekt jest niewielki nie jest wystarczające do uznania go za obiekt małej architektury.

W ocenie skarżących przedmiotowe roboty budowlane stanowią rozbudowę obiektu istniejącego.

Konstrukcja dobudowanej części posiada fundamenty trwale związane z gruntem, pionowe przegrody oraz na wysokości 2,28 m od terenu, poziomą przegrodę z poszyciem z siatki. Ten rodzaj konstrukcji pozwala zakwalifikować – ich zdaniem - wykonaną część obiektu jako budynek lub obiekt spełniający funkcję budynku. Wykonana przegroda pozioma spełnia funkcję dachu z uwagi, że posiada drewnianą konstrukcję nośną oraz przekrycie w postaci siatki. Według skarżących przedstawione przez nich argumenty jednoznacznie dokumentują wykonanie części obiektu, na które powinno być wydane pozwolenie na budowę, bez względu czy jest to budynek czy też budowla. Art. 29 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane nie wymienia rozbudowy istniejących obiektów gospodarczych jako nie wymagających pozwolenia na budowę.

R. i F. Romaniukowie podnieśli nadto, iż dokonana przez organ II instancji kwalifikacja wykonanej rozbudowy istniejącego obiektu o dodatkową część gołębnika pozostaje również w sprzeczności z orzecznictwem sądów administracyjnych, wskazując jako przykład wyrok NSA z 22 kwietnia 1999 r. IV SA 1830/96. Przytoczony wyrok wyjaśnia, że gołębnika nie można traktować jako obiektu małej architektury. Podając w wątpliwość przyjętą kwalifikację wykonanej rozbudowy obiektu jako stanowiącej obiekt małej architektury skarżący uważają, że wydanie decyzji umarzającej postępowanie administracyjne stanowi naruszenie przepisów prawa (art. 105 k. p. a.) i stoi w sprzeczności z zapisem art. 29 ust. 1 pkt 22 ustawy - Prawo budowlane.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie. W szczególności należy się zgodzić z podniesionym w niej zarzutem błędnego zakwalifikowania przez zaskarżoną decyzję przedmiotowego obiektu budowlanego jako obiektu małej architektury.

Określenie pojęcia "obiekt małej architektury" zawarte w art. 3 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm., powoływanej w dalszym ciągu jako "Pr.bud.") wskazuje, iż należy przez nie rozumieć niewielkie obiekty: kultu religijnego, architektury ogrodowej i użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku. Cyt. przepis wymienia też przykładowo kilka obiektów małej architektury.

Powyższa definicja ustawowa "obiektu małej architektury" nie jest zatem ścisła i precyzyjna, co powoduje, że należy ją interpretować indywidualnie w okolicznościach konkretnej sprawy. Skarga trafnie powołuje w tym względzie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 20 lipca 2006 r. sygn. akt II SA/Bk 213/213/06 (LEX nr 194 610), w uzasadnieniu którego sformułowano tezę, iż "Ocena, w świetle art. 3 pkt 4 lit. a/ Prawa budowlanego, że obiekt jest "niewielki", nie polega tylko na stwierdzeniu jego bezwzględnych wymiarów (wysokości, szerokości, długości), ale wymaga odniesienia wielkości planowanego obiektu do jego usytuowania w konkretnej przestrzeni. Nie bez znaczenia będzie porównanie wysokości otaczających budowli oraz zasięgu terenu, na którym ma być posadowiona inwestycja, jak również rodzaj przyjętej konstrukcji (konstrukcja ciężka, betonowa czy lekka, ażurowa).

W okolicznościach rozpoznawanej sprawy przedmiotowy obiekt jest zbliżony rozmiarami (3,00 x 7,92 x 2,02 m) do istniejącego budynku gospodarczego (2,75 x 8,05 x 3,46 ÷ 2,74 m) zrealizowanego w styczniu 2006 r., do którego przylega i z którym jest powiązany funkcjonalnie jako służący do hodowli gołębi. Organ prawidłowo uznał, że ze względu na brak dachu przedmiotowego obiektu (przegrody pionowe i poziome wykonano z siatki stalowej) nie może on być uznany za budynek w rozumieniu art. 3 pkt 2 Pr. bud. (w tym zakresie sąd nie podziela odmiennego stanowiska skarżących), jednakże jednocześnie w sposób arbitralny rozstrzygnął, iż "wykonane roboty nie doprowadziły również do powstania budowli w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego". Równie arbitralnie organ stwierdził, że przedmiotowy obiekt mieści się w pojęciu obiektu małej architektury nie podejmując choćby próby analizy okoliczności stanu faktycznego poprzez odniesienie wielkości spornego obiektu do jego usytuowania w konkretnej przestrzeni. Tymczasem już chociażby zestawienie przytoczonych wymiarów tego obiektu i budynku gospodarczego, do którego on przylega czyni wątpliwą przyjętą przez organ kwalifikację prawną, której konsekwencją było uznanie, że w świetle dyspozycji art. 29 ust. 1 pkt 22 i art. 30 ust. 1 pkt 1 Pr. bud. realizacja spornego obiektu nie wymagała uzyskania pozwolenia na budowę ani zgłoszenia.

Dodatkowo należy wskazać na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 kwietnia 1999 r. sygn. akt I VSA 1830/96 (LEX nr 47183), przywołany również w skardze, według którego gołębnika nie można traktować jako obiektu małej architektury.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela przytoczone wyżej poglądy prawne sądów administracyjnych. W tych warunkach należało uznać za zasadne zarzuty skargi naruszenia przepisów prawa materialnego: art. 3 pkt 4, art. 28 ust. 1 i art. 29 ust. 1 pkt 22 Pr. bud., które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy jak również naruszenia przepisów postępowania administracyjnego: art. 105 § 1 , art. 80 i art. 107 § 3 kpa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ponadto - zdaniem Sądu – należy też stwierdzić naruszenie w tym samym stopniu przepisów art. 7 i 77 § 1 kpa poprzez niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy dotyczących kwalifikacji prawnej spornego obiektu budowlanego.

Przedstawione wyżej rozważania nie oznaczają jednak, iż prawidłowa była wydana w sprawie decyzja organu I instancji uchylona przez zaskarżoną decyzję.

Zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej w dalszym ciągu jako "ppsa"), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Z kolei w myśl art. 135 ppsa, sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

Korzystając z powyższych uprawnień sąd uznał, że dla zapewnienia prawidłowości orzekania w sprawie niezbędne jest objęcie kontrolą także innych aktów administracyjnych wydanych w niniejszej sprawie.

I tak w odniesieniu do postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta B. P. z dnia 28 grudnia 2007 r., wydanego na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Pr. bud. należy stwierdzić, iż zbędne było wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych. Z akt sprawy wynika bowiem, że w chwili wszczęcia postępowania przedmiotowe roboty budowlane przy spornym obiekcie były już zakończone. Skoro tak, to dostrzegając możliwość zalegalizowania samowoli budowlanej organ nadzoru budowlanego winien ograniczyć się do nałożenia na stronę określonych obowiązków wskazanych w ust. 3 powołanego przepisu (por. Z. Kostka, Prawo budowlane - Komentarz, Gdańsk 2004, s.134).

Wydanie postanowienia na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Pr. bud. rozpoczyna postępowanie zmierzające do legalizacji samowoli budowlanej, jednakże nie przesądza ostatecznego wyniku tego postępowania. W szczególności w przypadku niespełnienia przez stronę nałożonych na nią obowiązków możliwe jest nakazanie rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części (art. 48 ust. 1 w związku z ust. 4 Pr. bud). Z tego względu wydana w dniu 28 grudnia 2007 r. (a więc w tej samej dacie co postanowienie o wstrzymaniu robót) decyzja organu I instancji odmawiająca nakazania rozbiórki spornego obiektu w sposób rażący narusza wskazany w jej podstawie prawnej art. 48 ust. 1 Pr. bud.. Przepis ten nie przewiduje bowiem tymczasowego (tj. na czas trwania procedury legalizacyjnej) rozstrzygnięcia merytorycznej kwestii nakazania rozbiórki obiektu budowlanego, a taki charakter – jak się wydaje – nadał powyższej decyzji organ I instancji stwierdzając w końcowej części jej uzasadnienia, że "...w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki umożliwiające legalizację samowolnie wykonanej rozbudowy budynku gospodarczego o część obiektu, a zatem w obecnym stanie faktycznym i prawnym brak jest przesłanek do podjęcia decyzji o rozbiórce samowolnie wykonanej części obiektu".

Pozostawanie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji z dnia 28 grudnia 2007 r. nie pozwalało następnie na wydanie przez organ I instancji w dniu 17 czerwca 2008 r. decyzji nakazującej rozbiórkę jako dotyczącej sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, która to decyzja (z 17 czerwca 2008 r.) z tego powodu dotknięta jest wadą nieważności.

Z przytoczonych względów sąd uchylił zaskarżoną decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 stycznia 2009 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ , a także postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta Biała Podlaska z dnia 28 grudnia 2007 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. /a ppsa.

Ponadto sąd stwierdził nieważność decyzji organu I instancji: z dnia 28 grudnia 2007 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ppsa w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa oraz z dnia 17 czerwca 2008 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ppsa w związku z art. 156 § 1 pkt 3 kpa.

Rozpatrując ponownie sprawę organ nadzoru budowlanego mając na względzie powyższe uwagi dokona w pierwszym rzędzie ustaleń co do rodzaju obiektu budowlanego będącego przedmiotem sprawy i rozważy, czy jego realizacja wymagała uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia zamiaru budowy. Jeżeli tak – organ wyda postanowienie nakładające na inwestora stosowne obowiązki, o których mowa w art. 48 ust. 3 lub art. 49 b ust. 2 Pr. bud., po czym – w zależności od wykonania przez inwestora tych obowiązków i uiszczeniu ustalonej odrębnym postanowieniem opłaty legalizacyjnej – orzeknie o zatwierdzeniu projektu budowlanego (art. 48 ust. 5 i art. 49 ust. 4 pkt 2) bądź o nakazaniu rozbiórki obiektu (art. 48 ust. 1 w związku z ust. 4 lub w związku z art. 49 ust. 3, ewentualnie – w przypadku obiektu wymagającego zgłoszenia zamiaru budowy – art. 49 b/ ust. 1 w związku z ust. 3 lub w związku z ust. 7 Pr. bud.).

Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnia przepis art. 200 ppsa.