Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA 657/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-10-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Daniela Kozłowska Sędziowie WSA - Krystyna Kleiber (spr.) NSA - Marek Stojanowski Protokolant - Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2004 r. sprawy ze skargi E. C. na decyzję Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. z dnia [...] lutego 2003 r., nr [...] w przedmiocie równoważnika pieniężnego za brak osobnej kwatery stałej 1) uchyla zaskarżoną decyzję jak też poprzedzającą ją decyzją Dyrektora Oddziału Terenowego Nr [...] Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W.; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3) zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej [....] w W. na rzecz E. C. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2002 r. Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej orzekł o:

1. utracie uprawnień E. C. do pobierania równoważnika pieniężnego za brak osobnej kwatery stałej począwszy od l stycznia 1999 r. do chwili obecnej i zwrocie nienależnie pobranego świadczenia w kwocie [...] zł. za okres od l stycznia 1999 r. do dnia 31 grudnia 20001 r.;

2. skreśleniu E. C. z dniem l stycznia 1999 r. z listy żołnierzy oczekujących na przydział osobnej kwatery stałej w Garnizonie W.

W uzasadnieniu wyjaśnił,

z dokumentów przedstawionych przez E. C. wynika, że do dnia [...] kwietnia 1999 r. był właścicielem położonej we wsi B., gminie P., nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym murowanym, stanowiącej jego majątek odrębny. E. C. dokonał przeniesienia własności tej nieruchomości, lecz równocześnie aktem notarialnym zostało ustanowione na jego rzecz prawo służebności mieszkania, polegające na korzystaniu z domu mieszkalnego w całości.

E. C. pobierał równoważnik pieniężny za brak osobnej kwatery tak na podstawie ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych jak też po jej uchyleniu na podstawie ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o takim samym tytule.

Zgodnie z art. 88 ust. 2 obowiązującej ustawy żołnierze zawodowi, którzy w dniu wejścia jej w życie pobierali równoważnik pieniężny wypracowany na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy uchylonej, zachowali prawo do jego utrzymania do czasu realizacji uprawnień wynikających z art. 24 ust. 1 lub 2 ustawy obowiązującej. Przepis ten między innymi przewiduje, że prawo do kwatery realizuje się na wniosek żołnierza zawodowego, przez przydział kwatery albo wypłacenie ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z kwatery. Do czasu realizacji prawa do kwatery żołnierz zawodowy otrzymuje: świadczenie finansowe umożliwiające pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego na zasadach określonych w dalszych przepisach albo zakwaterowanie tymczasowe w budynkach lub kwaterach będących w zasobach Agencji.

Obowiązujące wówczas Zarządzenie Ministra Obrony Narodowej Nr 24 z dnia 12 maja 1987 r. w sprawie trybu i zasad wypłaty równoważnika pieniężnego za brak osobnej kwatery stałej, ryczałtu za rozłąkę z rodziną oraz zwrotu kosztów dojazdu do miejsca pełnienia służby /Dz.Rozk.MON, 1987 r., póz. 24/, przewidywało, że równoważnik pieniężny nie przysługuje w razie posiadania przez uprawnionego lub jego małżonka lokalu mieszkalnego. Aczkolwiek E. C. przeniósł własność nieruchomości nadal posiadał mieszkanie wobec czego nie przysługiwało mu prawo do kwatery stałej.

E. C. złożył odwołanie do Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej i wnosił o

1) ponowne wpisanie na listę osób oczekujących na przydział osobnej kwatery stałej w garnizonie W.,

2) przywrócenie wypłaty przysługującego mu równoważnika pieniężnego od dnia 1stycznia 2002 r.,

3) zaliczenie do okresu oczekiwania na osobną kwaterę stałą i oczekiwania na wypłatę ekwiwalentu za rezygnację z kwatery, okresu od 21 października 1991 roku.

E. C. wyjaśnił, że w dniu wejścia w życie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP z dnia 22 czerwca 1995 r. pobierał równoważnik, dlatego też ma zastosowanie art. 88 ust. 2 tejże ustawy, który gwarantuje mu prawo do pobierania równoważnika pieniężnego do czasu zrealizowania uprawnień określonych w art. 24 ust. l lub 2 ustawy. Do chwili obecnej WAM nie zrealizował żadnego z uprawnień, a zatem w świetle prawa w dalszym ciągu zachowują prawo do otrzymywania przedmiotowego świadczenia.

Do oceny uprawnienia do pobierania równoważnika zastosowanie mają uregulowania zawarte w zarządzeniu MON Nr 24 z 12.05.1987 r. Na podstawie tych przepisów organ I instancji wywiódł iż będąc właścicielem nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym murowanym we wsi B., gminie P., traci on prawo do równoważnika pieniężnego, gdyż posiada lokal mieszkalny. Z treści § l ust. 3 wyżej wymienionego zarządzenia wynika, że równoważnik ten nie przysługuje żołnierzowi jedynie wówczas, gdy żołnierz ten lub jego małżonek posiadają lokal mieszkalny znajdujący się w miejscowości, w której żołnierz pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej.

Wieś B. w gminie P., gdzie znajduje się nieruchomość, nie jest ani miejscem pełnienia służby, ani miejscowością pobliską w znaczeniu § 2 ust. l wyżej wymienionego zarządzenia. Błędne jest twierdzenie wydającego decyzję administracyjną, że służebność jest równoznaczna z prawem własności, w świetle obowiązującego prawa nie jest właścicielem domu, a zatem brak jest obecnie podstaw prawnych do skreślenia z listy oczekujących na przydział kwatery.

Decyzją Nr [...] z dnia [...]lutego 2003 r. Dyrektor Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej uchylił w całości decyzję Dyrektora OT N l WAM w W. z dnia [...] października 2002 r. i stwierdził, że E. C.nie przysługuje równoważnik pieniężny, za brak osobnej kwatery stałej. Decyzją Nr [.....] z dnia [...] kwietnia 2003 r. postanowił na żądanie skarżącego uzupełnić decyzję poprzez dodanie punktu 3 o treści "Umorzyć postępowanie I instancji określone w pkt. 2 sentencji zaskarżonej decyzji dotyczącej skreślenia mjr E. C. z dniem l stycznia 1999 r. z listy żołnierzy oczekujących na przydział osobnej kwatery stałej w Garnizonie W.".

Decyzję uzasadnił następująco:

do dnia 1 stycznia 1996 r. obowiązywała ustawa z dnia 26 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych (Dz. U. z 1992 r., Nr 5 póz. 19). Zgodnie z przepisem art. 29 ust. 2 tejże ustawy osobnej kwatery stałej nie przydzielało się, jeżeli żołnierz zawodowy w miejscowości stałego pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej był właścicielem domu jednorodzinnego lub mieszkalno - pensjonatowego albo lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną własność.

W dniu l stycznia 1996 r. weszła w życie ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz. U. z 2002 r., Nr 42, póz. 368 z późniejszymi zmianami).

Zgodnie z przepisem art. 24 ust. 1 tejże ustawy prawo żołnierza do kwatery, o którym mowa w art. 22 ust. 1 realizuje się przez przydział kwatery albo wypłacenie ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z kwatery.

Jednakże w świetle przepisu art. 40 ust. 2 jeżeli osobie uprawnionej lub jej małżonkowi przysługuje spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego albo są oni właścicielami domu mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego bez pomocy finansowej, o której mowa w ust. 1 pkt. 2, tegoż artykułu, prawo do kwatery tej osoby realizuje się poprzez wypłacenie ekwiwalentu pieniężnego określonego w art. 24 ust. 1 pkt. 1.

Podkreślił, iż uprawnienie żołnierza zawodowego do otrzymywania równoważnika za brak osobnej kwatery stałej było ściśle związane z jego prawem do otrzymania przydziału osobnej kwatery stałej, zgodnie, bowiem z przepisem art. 27 ust. l wyżej cytowanej ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych równoważnik pieniężny przysługiwał żołnierzowi zawodowemu, który miał członków rodziny w razie braku możliwości przydziału jemu osobnej kwatery stałej, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadali lokalu mieszkalnego w tej miejscowości.

Zatem z wyżej cytowanych przepisów jednoznacznie wynika, że równoważnik za brak osobnej kwatery stałej przysługiwał wyłącznie osobom, które mogły otrzymać przydział osobnej kwatery stałej.

Skoro E. C. nie posiadał prawa do przydziału kwatery stąd nie posiadał również prawa do otrzymywania przedmiotowego świadczenia. Zapis art. 88 ust. 2 ma zastosowanie wyłącznie do sytuacji, gdy żołnierz zawodowy oczekując na przydział kwatery (potwierdzony złożonym wnioskiem) oczekuje równolegle na wypłatę ekwiwalentu (potwierdzone złożonym wnioskiem).

W niniejszej sprawie bez znaczenia jest fakt darowania przez E. C. swojej siostrze nieruchomości ustanawiając jednocześnie nieodpłatnie, dożywotnio prawo służebności polegające na korzystaniu z domu w całości i dożywotnio użytkowania 1400 m² bowiem przepisy ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP nie przewidują w przypadku utraty uprawnień do otrzymywania równoważnika za brak kwatery możliwości ponownego nabycia do niego prawa.

E. C. zaskarżył opisaną decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej odmowy prawa do pobierania równoważnika pieniężnego za brak osobnej kwatery stałej (pkt 2 zaskarżonej decyzji) -jako niezgodnej z prawem, zasadzenie kosztów procesu według norm przepisanych.

Wywodził, że organ II instancji błędnie przyjął, że od dnia 1 stycznia1996 r., a więc od wejścia w życie ustawy z 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP na podstawie art. 40 tejże ustawy skarżący z uwagi na fakt posiadania zabudowanej nieruchomości nie mógł oczekiwać na przydział kwatery, a jego prawo do kwatery mogło zostać zrealizowane wyłącznie poprzez wypłatę ekwiwalentu. Dokonał też błędnej wykładni art. 88 ust. 2 ustawy przyjmując, iż "zapis art. 88 ust. 2 ma zastosowanie wyłącznie do sytuacji, gdy żołnierz zawodowy oczekując na przydział kwatery (potwierdzony złożonym wnioskiem) oczekuje równolegle na wypłatę ekwiwalentu (potwierdzone złożonym wnioskiem).

Artykuł 88 ust. 2 ustawy jest przepisem przejściowym, który odnosi się do prawa do równoważnika pieniężnego za brak osobnej kwatery stałej - świadczenia pieniężnego, które przysługiwało na gruncie poprzednio obowiązującej w tym zakresie ustawy z 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych (Dz. U. z 1992 r. Nr 5 poz. 19 z późn. zm.). Przepis ten stanowi, że żołnierze zawodowi, którzy w dniu wejścia ustawy w życie pobierają równoważnik pieniężny, o którym mowa w art. 27 ust. 1 ustawy powołanej w art. 93 ust. 1, zachowują prawo do jego otrzymywania do czasu zrealizowania uprawnień wynikających z art. 24 ust. 1 lub 2.

Nabycie w dniu [...]maja1995 r. własności nieruchomości we wsi B., gminie P. nie spowodowało utraty prawa do przydziału osobnej kwatery stałej, gdyż zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2a ustawy z dnia 20 maja 1976 r. osobnej kwatery stałej nie przydziela się żołnierzowi zawodowemu, jeżeli w miejscowości stałego pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej jest właścicielem domu jednorodzinnego lub mieszkalno-pensjonatowego albo lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. Również w przepisach wykonawczych do ustawy - powołanym wyżej zarządzeniu MON Nr 24 z dnia 12 maja 1987 r.- przesłanką utraty prawa do równoważnika pieniężnego było posiadanie lokalu mieszkalnego w miejscowości pełnienia przez żołnierza zawodowego służby lub w miejscowości pobliskiej. Zwrócił uwagę, że nabyta nieruchomość nie jest położona ani w miejscu pełnienia służby (W.), ani w miejscowości pobliskiej, zdefiniowanej w § 2 w/w zarządzenie MON.

Dyrektor Oddziału Rejonowego wnosił o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, będąc z dniem 1 stycznia 2004 r. - na podstawie art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1271 ze zm.) - jest Sądem właściwym do rozpoznania skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:

decyzja Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] października 2002 r. oraz Dyrektora Oddziału Rejonowego z dnia [...] lutego 2003 r. naruszyły przepis art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego nie dokonując ustaleń istotnych dla oceny uprawnień skarżącego do równoważnika pieniężnego, przyznawanego na podstawie art. 24 ust pkt. 2 w związku z art. 88 ust 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych, którzy w dniu wejścia ustawy w życie pobierali równoważnik pieniężny, o którym mowa w art. 27 ust. 1 ustawy powołanej w art. 93 ust. 1, zachowują prawo do jego otrzymywania do czasu realizowania uprawnień wynikających z art. 24 ust. 1 lub 2.

Utrata uprawnień żołnierza zawodowego do korzystania z przepisu art. 88 ust. 2 i art. 24 ust. 2 ustawy aktualnie obowiązującej, mogła nastąpić jedynie w przypadku stwierdzenia, że w dacie wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, żołnierz nie posiadał prawa do równoważnika pieniężnego. Uprawnienia jego regulowała wówczas ustawa z dnia 20 maja 1976 r., która prawo do równoważnika pieniężnego łączyła z prawem do osobnej kwatery stałej, zgodnie z brzemieniem art. 29 ust. 1 pkt. 2 uchylonej ustawy.

Przepis ten stanowił "osobnej kwatery stałej nie przydziela się:

1. osobie uprawnionej, która skorzystała z pomocy finansowej z funduszu mieszkaniowego przewidzianego wart. 28 ust. 1,

2. żołnierzowi zawodowemu, jeżeli w miejscowości stałego pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej:

a) posiada lokal mieszkalny przydzielony na podstawie Prawa lokalowego lub Prawa spółdzielczego, odpowiadający, co najmniej przysługującej powierzchni mieszkalnej,

b) jest właścicielem domu jednorodzinnego lub mieszkalno-pensjonatowego albo lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość,

c) jego małżonek posiada kwaterę lub lokal albo dom, określone pod lit. a) lub b)" przy czym zbycie lokalu mieszkalnego, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, nie przywraca prawa do przydziału osobnej kwatery stałej. Nie dotyczy to nieodpłatnego zbycia lokalu (domu) stanowiącego składnik odrębnego majątku małżonka osoby uprawnionej do kwatery na rzecz osób bliskich w rozumieniu Prawa lokalowego.

W dacie wejścia w życie nowej ustawy obowiązywało zarządzenie Ministra

Obrony Narodowej Nr 24/MON z dnia 12 maja 1987 r. w sprawie równoważnika pieniężnego za brak osobnej kwatery stałej, ryczałtu za roztokę z rodziną oraz zwrotu kosztów dojazdu do miejsca pełnienia służby wydane na podstawie art. 52 ust. 3 pkt 1 lit. b) i c) ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych (Dz. U. Nr 19, póz. 121 z późn. zm.) oraz art. 45 ust. ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 16, póz. 134 z późn. zm.). W § 1 ust. 2 pkt. 3przewidywano, że równoważnik pieniężny nie przysługuje żołnierzowi zawodowemu jeżeli w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej on albo jego małżonek posiadają lokal mieszkalny a w § 2 ust. 1 że za miejscowość pobliską uważa się miejscowość, do której czas dojazdu publicznymi - środkami komunikacji przewidziany w rozkładzie jazdy, łącznie z przesiadkami, nie przekracza w obie strony 2 godzin, licząc od stacji

(przystanku) najbliższej miejsca pełnienia służby do stacji (przystanku) najbliższej miejsca zamieszkania. Do czasu tego nie wlicza się dojazdu do i od stacji (przystanku) w obrębie miejscowości, z której żołnierz dojeżdża oraz miejscowości, w której wykonuje obowiązki służbowe. W razie wątpliwości co do czasu trwania dojazdu, z uwagi na rodzaj środków transportu i przesiadek wynikających z warunków lokalnych, decyzje w tej sprawie podejmuje organ przyznający równoważnik pieniężny.

Przepis art. 22 ust. 6 obowiązującej ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP również podaje analogiczną definicję miejscowości pobliskiej.

Dyrektor Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej pominął cytowanie przepisy, nie badając czy nieruchomość, którą posiadał E. C. do dnia [...] kwietnia 1999 r. była nieruchomością pobliską w ich rozumieniu. Brak tych ustaleń powoduje, że decyzja została wydana bez ustaleń co do istoty sprawy.

Dyrektor Oddziału Rejonowego uchylając w całości decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego dokonał własnych ustaleń jednakże z pominięciem omówionych istotnych okoliczności.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę i uchylił obie decyzje Wojskowej Agencji Mieszkaniowej.

Badając sprawę organy Wojskowej Agencji Mieszkaniowej winny rozważyć dokonane ustalenia faktyczne pod kątem praw E. C. istniejące w dacie pozyskania nieruchomości ([...]maja 1995r.) przy i obowiązującej wówczas ustawie z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych, a następnie w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o tej samej nazwie przy uwzględnieniu art. 94 ust. 2 tej ustawy, jak też w dacie 27 kwietnia 1999 r. tj. dacie utraty praw właścicielskich skarżącego do nieruchomości we wsi B., gminie P. Analiza poczynionych ustaleń pozwoli wyjaśnić czy E. C. uprawniony był do pobierania równoważnika pieniężnego na podstawie art. 27 Ustawy z dnia 20 maja 1976 r. i czy w świetle nowej ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. był do niego nadal uprawniony.

Podstawą rozstrzygnięcia jest art. 145 § 1 pkt. 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2004 r. Prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270).

Uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, stosownie do art. 152 cytowanej ustawy stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.