Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 953/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Nadzór budowlany
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 81 c ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1202
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Dnia 28 maja 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr) Asesor WSA Jan Szuma po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 maja 2020 r. sprawy ze skargi W. G. i A. G. na postanowienie [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazu przedstawienia oceny technicznej oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r. Nr [...], znak [...], na podstawie art. 81 c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1202 ze zm., zwanej dalej: Prawo budowlane) oraz art. 123 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm., zwanego dalej: Kpa), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta [...] (zwany dalej: PINB), po rozpatrzeniu sprawy dotyczącej budowy rurociągu do odprowadzania wód deszczowych, częściowo zakrywającego rów melioracyjny R-M4 oraz likwidacji pozostałej części rowu melioracyjnego R-M4 znajdującego się na terenie nieruchomości w K. przy ul. [...] (dz. nr [...] [...], obręb [...]) (zwane dalej odpowiednio: rurociąg; rów melioracyjny; nieruchomość; działki [...] i [...]) wezwał W. i A. G. (zwanych dalej: skarżący, Inwestorzy) do wykonania i przedłożenia oceny technicznej sporządzonej przez osobę z uprawnieniami w specjalności melioracji określającej jaką minimalną powierzchnię przekroju poprzecznego winien posiadać przebiegający przez ww. nieruchomość rurociąg zastępujący część rowu melioracyjnego, przy uwzględnieniu jego przebiegu w granicach wyznaczonych granicami terenu inwestycji określonymi w ostatecznej decyzji w przedmiocie warunków zabudowy Nr [...] z dnia [...].11.2011r. znak [...] (zwanej dalej: warunki zabudowy) w terminie do [...] listopada 2019 r.

W uzasadnieniu organ opisał stan faktyczny w sprawie wskazując, że Inwestorzy zrealizowali w 1991 r. roboty budowlane polegające na zasypaniu części rowu melioracyjnego przebiegającego przez obecną działkę nr [...] oraz wykonaniu na terenie obecnych działek nr [...] i [...] rurociągu o średnicy 500 wraz z przyczółkami i studnią zastępującego funkcjonalnie zasypany fragment rowu melioracyjnego. Przebieg powyższego rurociągu w części nie odpowiadał przy tym przebiegowi zastępowanego przez niego fragmentu rowu melioracyjnego. Mając na uwadze, że roboty wykonano bez wymaganego pozwolenia na budowę należało wszcząć w tym zakresie postępowanie administracyjne. Kolejno organ wskazał, że zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy Prawo budowlane wykonanie powyższego nie jest traktowane jako budowa obiektu budowlanego, lecz wykonanie innych niż budowa robót budowlanych, wymagających zgłoszenia właściwemu organowi. W związku z powyższym, według organu, w aktualnym stanie prawnym do tego typu robót nie będzie miał zastosowania przepis art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., stanowiący, że przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów budowlanych, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne, a do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe.

Kolejno PINB wywodził, że zgodnie z art. 31 ust. 3 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo wodne w zw. z § 1 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 marca 1985r. w sprawie rodzajów szczególnego korzystania z wód oraz wykonywania i eksploatacji urządzeń wodnych nie wymagających pozwolenia wodnoprawnego (Dz.U. Nr 13 poz. 55 z 1985 r.) wykonywanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych nie wymagało w dacie realizacji przedmiotowej inwestycji uzyskania pozwolenia wodno-prawnego. Skoro zaś uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego nie wymagało wykonywanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, to tym bardziej pozwolenie takowe nie było konieczne dla przebudowy istniejącego urządzenia.

W takich okolicznościach organ uznał, że zachodzi potrzeba przeprowadzenia postępowania "naprawczego" w trybie art. 50 i 51 Prawa budowlanego.

W związku z powyższym PINB wszczął postępowanie w sprawie budowy rurociągu i uznał, że w pierwszej kolejności w ramach prowadzonego postępowania, zasadnym było zobowiązanie inwestorów do przedłożenia, w określonym terminie - do dnia [...] listopada 2019r., ekspertyzy technicznej, która określi jaką minimalną powierzchnię przekroju poprzecznego winien posiadać przebiegający przez nieruchomość rurociąg zastępujący część rowu melioracyjnego, przy uwzględnieniu jego przebiegu w granicach wyznaczonych granicami terenu inwestycji określonymi w warunkach zabudowy.

Jako podstawę prawną nałożenia powyższego obowiązku organ wskazał art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego, który stanowi, że organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie uzasadnionych wątpliwości, co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1 (uczestnik procesu budowlanego, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego), obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszt ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Jednocześnie wskazano, iż w razie niedostarczenia w wyznaczonym terminie żądanych ocen lub ekspertyz albo w razie dostarczenia ocen lub ekspertyz, które niedostatecznie wyjaśniają sprawę będącą ich przedmiotem, organ nadzoru budowlanego może zlecić wykonanie tych ocen lub ekspertyz albo wykonanie dodatkowych ocen lub ekspertyz na koszt osoby zobowiązanej do ich dostarczenia (art. 81 c ust. 4 ustawy Prawo budowlane).

Organ wywodził dalej, że nałożenie obowiązku dostarczenia określonych dokumentów - ekspertyzy technicznej, nie jest merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy w rozumieniu art. 104 Kpa, działanie organu ma na celu jednoznaczne ustalenie, prawidłowości wykonania rurociągu, jego przebiegu i parametrów technicznych w celu jego dalszego, bezpiecznego użytkowania pod kątem wpływu na tereny sąsiednie. Dopiero po analizie całości zabranego materiału dowodowego w sprawie, który stanowić będzie także, dostarczona ekspertyza techniczna, organ nadzoru budowlanego podejmie określoną decyzję administracyjną.

Jednocześnie organ wyjaśnił, że pracownicy nadzoru budowlanego, jako fachowy pion administracji, są w stanie oceniać wiele zdarzeń. Nie można jednak przerzucać na nich całej odpowiedzialności w podejmowaniu decyzji związanych z wykonanymi robotami budowlanymi. Pracownicy PINB przy skromnym wyposażeniu sprzętowym, lokalowym, oraz w zakresie fachowych oprogramowań, a także etatowym, nie mogą być obarczani wykonywaniem ekspertyz najbardziej skomplikowanych, wymagających szczegółowej wiedzy opracowań, wymagających niejednokrotnie m.in. wykonania odkrywek, zlecenia być może badań geologicznych gruntu, obliczenia konstrukcji, sporządzenia inwentaryzacji budowlanej itp. To wymaga już szczegółowej wiedzy z zakresu konstrukcji i statyki oraz posiadania odpowiednich programów rysunkowych i obliczeniowych, w dodatku z zakresu melioracji i gospodarki wodami. Organ wskazał także, co powinna zawiera owa ekspertyza techniczna oraz, że musi być ona sporządzona przez osobę posiadającą stwierdzone kwalifikacje zawodowe do pełnienia samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie, czyli posiadającą w tym konkretnym przypadku uprawnienia w specjalności melioracji.

Końcowo wskazano, że nie dotrzymanie określonego w sentencji terminu wykonania i przedłożenia ekspertyzy technicznej spowoduje zastosowanie sankcji karnych wynikających z Prawa budowlanego.

W terminie otwartym do wniesienia zażalenia Inwestorzy złożyli podanie z dnia [...] lipca 2019 r., żądając uchylenia powyższego postanowienia. Zdaniem wnoszących zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prawomocnym wyrokiem uchylił decyzje organów nadzoru budowlanego obydwu instancji i wobec tego, według skarżących, wracanie do zamkniętej sprawy wydaje się marnotrawstwem publicznych środków finansowych.

Postanowieniem z dnia [...] września 2019 r. nr [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego (zwany dalej: WINB), na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 oraz art. 123 Kpa, uchylił zaskarżone postanowienie w części, w jakiej określono, iż żądana ocena techniczna rurociągu zastępującego część rowu melioracyjnego R-M4 przebiegającego przez "nieruchomość w K. przy ul. [...]" ma być sporządzona "przez osobę z uprawnieniami w specjalności melioracji" i w tym zakresie orzekł, iż żądana ocena techniczna rurociągu zastępującego część rowu melioracyjnego R-M4 przebiegającego przez nieruchomość w K. przy ul. [...] ma być sporządzona przez osobę legitymującą się uprawnieniami budowlanymi w specjalności inżynieryjnej hydrotechnicznej, a w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

Uzasadniając rozstrzygnięcie WINB przedstawił stan faktyczny w sprawie opisując szczegółowo kolejne rozstrzygnięcia zapadłe w sprawi w ramach kilkukrotnego przechodzenia sprawy przez dwie instancje administracyjne, na skutek złożenia przez stronę środków zaskarżenia. Organ wskazał, iż kolejny raz ponownie rozpatrując sprawę PINB załatwił ją decyzją z dnia [...] maja 2016 r. wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego z 1994 r. nakazując W. i A. G. rozbiórkę - wykonanego bez wymaganego pozwolenia na budowę - rurociągu oraz odtworzenie rowu melioracyjnego poprzez przywrócenie jego pierwotnego przebiegu. Decyzja ta została uchylona w całości ostateczną decyzją WINB z dnia [...] sierpnia 2016 r., który równocześnie - orzekając co do istoty sprawy - nakazał W. i A. G. "przywrócenie do stanu poprzedniego robót budowlanych wykonanych w związku z powstaniem rurociągu do odprowadzenia wód deszczowych częściowo zakrywającego (działka nr [...]) rów melioracyjny R-M4 usytuowany na działkach nr [...] i [...] położonych przy ul. [...] w K. oraz robót budowlanych związanych z rozbiórką (zasypaniem) części rowu melioracyjnego R-M4 znajdującego się na działce nr [...] położonej przy ul. [...] w K., poprzez: 1) rozbiórkę, częściowo zakrywającego rów melioracyjny R-M4, rurociągu do odprowadzenia wód deszczowych wykonanego na działkach nr [...] i [...] położonych przy ul. [...] w K., 2) odtworzenie rowu melioracyjnego R-M4 na działce [...] położonej przy ul. [...] w K. (przebieg zgody z wielkością i kształtem tej działki)".

WINB podkreślił, że obie decyzje zostały jednak uchylone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 kwietnia 2017 r. sygn. akt II SA/Po 815/16, co spowodowało, że sprawa wróciła do organu I instancji.

WINB wskazał kolejno, iż dochowując ustawowych obowiązków PINB najpierw w dniu [...] marca 2018 r. wezwał autora (tj. T. W.) zgromadzonej w aktach sprawy analizy hydrologicznej i hydraulicznej istniejącego rurociągu na działce nr [...] do jej uzupełnienia, a następnie - z uwagi stan zdrowia uniemożliwiający biegłemu owo uzupełnienie - wydał w dniu [...] lipca 2019 r., opisane na wstępie, postanowienie na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego (w którym, jak wskazał, WINB ul. [...] mylnie określono, jak Ł.).

Przechodząc do rozważań merytorycznych WINB podniósł, że prawomocne orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 kwietnia 2017 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Po 815/16 (zwanej dalej: wyrok WSA) miało charakter kasacyjny, a zatem nie kończyło ono w żaden sposób postępowania administracyjnego, ale jego skutkiem jest powrót sprawy do stanu prawnego sprzed uchylonych decyzji. Przy czym rozpatrując ponownie sprawę organy są związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego toku postępowania administracyjnego, jakie zostały wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w przywołanym orzeczeniu. WINB przytoczył fragmenty wyroku, podkreślając, iż Sąd wskazał w szczególności, że "(...) w stosunku do przedmiotowych robót budowlanych polegających na rozbiórce (zasypaniu) istniejącego na działce nr [...] fragmentu rowu melioracyjnego oraz pobudowaniu częściowo w miejscu lokalizacji tego fragmentu rowu, a częściowo na działce sąsiedniej stanowiącej własność inwestorów, rurociągu zastępującego ten fragment rowu przeprowadzić należało postępowanie legalizacyjne, względnie/naprawcze mające na celu doprowadzenie przedmiotowej inwestycji do stanu zgodnego z prawem", gdyż roboty te "zakwalifikowane być muszą jako roboty budowlane polegające na przebudowie urządzenia melioracji wodnej szczegółowej w postaci rowu rozumianego jako funkcjonalna całość". W efekcie "(...) trafnym (...) jest stanowisko organów nadzoru budowlanego, iż w stosunku do wykonanych przez skarżących bez wymaganego pozwolenia na budowę robót budowlanych należało zastosować tryb postępowania naprawczego przewidziany w art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. w jego aktualnym brzmieniu (...)". Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, stwierdziwszy, iż nie można definitywnie wykluczyć możliwości doprowadzenia przedmiotowych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, zawarł szereg uwag wskazujących na braki opinii rzeczoznawcy, która została przedstawiona przez inwestorów. W związku z tym zwrócił on uwagę na konieczność uzupełnienia zawartych w niej informacji o "(...) ustalenia jakie minimalne wymogi winien spełniać stanowiący fragment urządzenia melioracji wodnej szczegółowej R-M4 rurociąg usytuowany w sposób odpowiadający decyzji o warunkach zabudowy (...) i dlatego Organy "(...) winny uzyskać odpowiednią opinię biegłego z dziedziny melioracji na okoliczność tego jaką minimalną powierzchnię przekroju winien posiadać przebiegający przez nieruchomość skarżących rurociąg zastępujący część rowu melioracyjnego R-M4, przy uwzględnieniu jego przebiegu w granicach wyznaczonych granicami terenu inwestycji określonymi w ostatecznej decyzji w przedmiocie warunków zabudowy".

Na tym tle WINB stwierdził, że wobec tak jednoznacznych wskazań Sądu, co do dalszego toku postępowania administracyjnego, PINB w pierwszym rzędzie zwrócił się do pana T. W. o uzupełnienie wykonanej przez niego opinii, a wobec obiektywnych okoliczności uniemożlwiających wezwanemu wykonanie tego wezwania (tj. podeszły wiek i zły stan zdrowia) oraz wobec - wykazanych przez Sąd - uzasadnionych wątpliwości co do wykonanych robót budowalnych, zastosował art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, w ramach prowadzonego postępowania w oparciu o przepisy art. 51 tej ustawy. WINB wywodził, że postanowienie to ma bowiem na celu zgromadzenie w aktach sprawy dowodów dokładnie wyjaśniających stan faktyczny sprawy (art. 7 Kpa) i w oparciu o nie rozstrzygnięcie sprawy w sposób zgodny ze wskazaniami Sądu. Zdaniem WINB organ nadzoru budowlanego pierwszej instancji prawidłowo zażądał oceny technicznej wykonanych robót budowlanych oraz zasadnie określił adresata tych obowiązków, czyli inwestorów wykonanych - W. i A. G.. Trafnie też - kierując się wskazaniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniiu - organ określił zakres żądanego opracowania technicznego, wskazując, iż powinno ona określać "jaką minimalną powierzchnię przekroju poprzecznego winien posiadać przebiegający przez nieruchomość w K. przy ul. [...] [winno być: ul. [...] - WWINB] rurociąg zastępujący część rowu melioracyjnego R-M4, przy uwzględnieniu jego przebiegu w granicach wyznaczonych granicami terenu inwestycji określonymi w ostatecznej decyzji w przedmiocie warunków zabudowy Nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. znak [...]".

WINB podniósł, jednak, że PINB wskazał w sentencji, iż żądana ocena techniczna ma być sporządzona "przez osobę z uprawnieniami w specjalności melioracji". W tej mierze organ II instancji wywodził, że pośród specjalności techniczno-budowalnych specjalność wodno-melioracyjna (§ 13 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie, Dz. U. z nr 8, poz. 46 ze zm.) istniała tylko do 1 stycznia 1995 r., a w dniu wydania postanowienia I instancji pośród specjalności inżynieryjnych, w których udzielane są uprawnienia budowlane, ustawodawca wymienił specjalność hydrotechniczną (art. 14 ust. 1 pkt 3 lit. e Prawa budowlanego). Wobec powyższego przyjęty przez PINB sposób określenia, kto może sporządzić tę opinię techniczną, ograniczyło krąg ewentualnych jej autorów wyłącznie do osób, które uzyskały uprawnienia budowlane w specjalności wodno-melioracyjnej przed dniem 1 stycznia 1995 r. (po tej dacie bowiem specjalność taka już nie istnieje), a ponadto nie znajduje odzwierciedlenia w aktualnych specjalnościach budowlanych wymienionych w art. 14 ust. 1 Prawa budowlanego.

WINB podniósł także, że niezbędna korekta tej części rozstrzygnięcia (poprzez powołanie właściwej i aktualnej nazwy specjalności) nie oznacza równocześnie, że wyklucza ona z wykonania żądanej oceny osoby, które przed 1 stycznia 1995 r. uzyskały uprawnienia budowlane w specjalności wodno-melioracyjnej. Zgodnie bowiem z art. 104 prawa budowlanego "Osoby, które, przed dniem wejścia w życie ustawy, uzyskały uprawnienia budowlane lub stwierdzenie posiadania przygotowania zawodowego do pełnienia samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie, zachowują uprawnienia do pełnienia tych funkcji w dotychczasowym zakresie".

Końcowo WINB wskazał, iż dokonując tej korekty dodatkowo objął jej zakresem błąd pisarski w nazwie ulicy (było: ul[...] podczas gdy powinno być: ul. [...]) popełniony w rozstrzygnięciu wspomnianego postanowienia przez PINB.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożyli Państwo G. prosząc o "oddalenie wniosku". Pokreślili oni swój podeszły wiek, zły stan zdrowia oraz brak pomocy za strony bliskiej rodziny. Zdaniem skarżących woda w rowie w ogóle nie płynie, zaś działanie organów polega na przyspieszaniu odprowadzania wód do morza, podczas gdy ekologowie nawołują do oszczędzania wody. Zdaniem skarżących sprawa to "karuzela nieporozumień". Prosili również o rozpoznanie sprawy bez ich udziału praz o prawo pomocy.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu. Sąd orzekając w sprawie, nie kieruje się zasadami słuszności, czy też celowości i nie ocenia kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Przede wszystkim zaś Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, powołaną podstawą prawną, bądź poprawnością przytoczonej w skardze argumentacji (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 roku, poz. 1302 z późn. zm., zwanej dalej – Ppsa)).

Dokonując oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 Ppsa).

Badając zgodność z prawem zaskarżonej postanowienia WINB oraz postanowienia organu I instancji Sąd podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji publicznej przyjmując je za własne oraz czyniąc podstawą poniższych rozważań.

Sąd podzielił również argumentację organów, uznając, że zaistniały przesłanki do nałożenia na skarżących, w trybie art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego obowiązku wykonania i przedłożenia oceny technicznej sporządzonej przez osobę legitymującą się uprawnieniami budowlanymi w specjalności inżynieryjnej hydrotechnicznej określającej jaką minimalną powierzchnię przekroju poprzecznego winien posiadać przebiegający przez ww. nieruchomość rurociąg zastępujący część rowu melioracyjnego, przy uwzględnieniu jego przebiegu w granicach wyznaczonych granicami terenu inwestycji określonymi w ostatecznej decyzji w przedmiocie warunków zabudowy Nr [...] z dnia [...].11.2011r. znak [...], w terminie do [...] listopada 2019 r.

Przede wszystkim jednak należy na wstępie zwrócić uwagę, że w rozpoznawanej sprawie zapadł już uprzednio prawomocny wyrok sądu administracyjnego. W związku z tym zarówno organ I instancji, organ odwoławczy rozpoznający ponownie sprawę, jak i Sąd w obecnym składzie, pozostają związani oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi w tym wyroku WSA – zgodnie z dyspozycją art. 153 Ppsa. W rozumieniu tego przepisu przez "ocenę prawną" należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. Z kolei "wskazania co do dalszego postępowania" stanowią z reguły konsekwencję tak rozumianej oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych, i wskazanie kierunku, w którym winno zmierzać przyszłe postępowanie (por.: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, uw. 1 i 2 do art. 153; M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, M. Grzywacz [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2015, art. 153, Nb 1–3).

W świetle przywołanego art. 153 Ppsa Sąd w obecnym składzie, z jednej strony, nie był władny poddawać ponownej analizie kwestii rozstrzygniętych już we wspomnianym wyroku WSA, a z drugiej – był zobligowany, w pierwszej kolejności, skontrolować zastosowanie się przez organy wydające rozstrzygnięcia w postępowaniu toczącym się po wyroku sądowym do ocen i wytycznych w tym wyroku zawartych.

W tym miejscu przypomnieć należy, że w omawianym wyroku WSA Sąd wskazał m.in., że "[...] organy wadliwie przyjęły, iż w sprawie nie może znaleźć zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego i co za tym idzie koniecznym jest orzekanie w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 tej samej ustawy. [...] Pamiętać przy tym trzeba, iż dla prawidłowego zastosowania unormowania zawartego w art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego koniecznym jest ustalenie zakresu niezbędnych czynności lub robót budowlanych do doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem, a więc prac koniecznych, aby stan ten osiągnąć. Zauważyć zaś w tym miejscu należy, iż z opinii rzeczoznawcy przedłożonej przez inwestorów wprost wynika, że dla kwestii przepływu wód istotna jest nie tylko sama średnica rurociągu, lecz wielkość jego spadku na poszczególnych odcinkach, przy czym rzeczoznawca odpowiednie obliczenia co do aktualnej przepustowości rurociągu poczynił odnośnie jego aktualnego przebiegu. Rzeczoznawca nie umieścił także w swojej analizie wszystkich istotnych dla sprawy obliczeń, w tym w szczególności nie wskazał jaka średnica rurociągu zastępującego fragment rowu melioracyjnego jest przy danym spadku terenu niezbędna, ograniczając się jedynie do wskazania, iż konieczne jest wykonanie nowego rurociągu o średnicy zapewniającej swobodny przepływ wody Q wynoszący 722,63 dm3/s. Powyższe oznacza, iż prowadzące postępowanie organy dla ustalenia jakie minimalne wymogi winien spełniać stanowiący fragment urządzenia melioracji wodnej szczegółowej R-M4 rurociąg usytuowany w sposób odpowiadający ustaleniom decyzji o warunkach zabudowy, winny uzyskać odpowiednią opinię biegłego z dziedziny melioracji na okoliczność tego jaką minimalną powierzchnię przekroju winien posiadać przebiegający przez nieruchomość skarżących rurociąg zastępujący część rowu melioracyjnego R-M4, przy uwzględnieniu jego przebiegu w granicach wyznaczonych granicami terenu inwestycji określonymi w ostatecznej decyzji w przedmiocie warunków zabudowy. Brak poczynienia przez organy ustaleń faktycznych dotyczących powyższej istotnej prawnie okoliczności stanowił naruszenie przepisów postępowania – art. 7 i 77 § 1 K.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, albowiem ustalenie to determinuje treść obowiązku wykonania określonych robót budowlanych jaki organ nadzoru budowlanego winien nałożyć na inwestorów. [...] Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organów nadzoru budowlanego będzie poczynienie wskazanych w niniejszym uzasadnieniu ustaleń, co umożliwi wydanie na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego decyzji nakładającej na inwestorów obowiązek wykonania określonych robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych uprzednio bez wymaganego pozwolenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, poprzez wykonanie rurociągu o określonych minimalnych parametrach zapewniających prawidłowe funkcjonowanie urządzenia melioracji wodnej szczegółowej w postaci rowu melioracyjnego R-M4 rozumianego jako funkcjonalna całość i o przebiegu odpowiadającym warunkom wynikającym z ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] ustalającej warunki zabudowy nieruchomości skarżących. Uzyskanie aktualnej opinii biegłego jak wyżej pozwoli również organom na odniesienie się do twierdzeń strony skarżącej podnoszonych w skardze i wcześniejszych pismach procesowych jakoby w aktualnym stanie faktycznym związanym z przebudową ul. [...] i wykonaniem odprowadzenia wód opadowych z tej ulicy, rurociąg o istniejących parametrach dotyczących jego przepustowości pozwala na wypełnianie przez urządzenie melioracji wodnej szczegółowej w postaci rowu R-M4 jego funkcji związanych z regulacją stosunków wodnych na gruntach położonych w zlewni rowu."

Na tle powyższych rozważań Sąd stwierdza, że z akt sprawy wynika niezbicie, że organy uwzględniły wytyczne Sądu. Konieczność sięgnięcia po wiadomości specjalne w postaci aktualnej opinii biegłego z dziedziny melioracji, a dokładnie – jak prawidłowo wykazał WINB, którego pogląd w tej mierze Sąd podziela w całości i czyni własnym - przez osobę legitymującą się uprawnieniami budowlanymi w specjalności inżynieryjnej hydrotechnicznej, była niewątpliwa i oczywista w świetle wytycznych wyroku WSA, którego poglądami Sąd nie tylko jest związany, ale również, z którymi całkowicie się identyfikuje.

W zasadzie zatem kontrola Sądu musiała skoncentrować się na tym, czy posłużono się w tej mierze właściwym trybem, powołując się na art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego. W tej mierze wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 września 2019 r. sygn. akt II OSK 2612/17 wskazując, że art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego wskazuje na trzy kategorie przesłanek nałożenia obowiązku dostarczenia odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Dotyczą one uzasadnionych wątpliwości organu co do: jakości wyrobów budowlanych, jakości wykonywanych robót budowlanych i stanu technicznego obiektu budowlanego. Zawarte sformułowania "uzasadnione wątpliwości" "ocen technicznych" oraz "ekspertyz", wskazują, że celem organu administracji, nakładającego obowiązek dostarczenia ekspertyzy lub oceny technicznej, jest uzyskanie takich informacji o obiekcie budowlanym, które wymagają posiadania wiedzy specjalistycznej. Przepis art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego winien być stosowany wówczas, gdy wiedza pracowników organu nadzoru budowlanego i środki, którymi dysponują, nie będą wystarczające do samodzielnego poczynienia ustaleń faktycznych niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia.

Przeprowadzenie tego dowodu służyć ma uzyskaniu informacji na temat stanu technicznego obiektu budowlanego oraz czynności jakie należy w związku z ustalonym stanem technicznym podjąć. Zasadniczą podstawą prawną przeprowadzania dowodu z opinii biegłego jest art. 84 § 1 Kpa. Zgodnie z treścią tego przepisu, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane jest zatem przepisem szczególnym w stosunku do art. 84 § 1 Kpa.

Na tym tle wskazać należy, że z całą pewnością PINB i WINB wykonały wytyczne z wyroku WSA w zakresie "uzyskania aktualnej opinii biegłego.

Nie budzi również wątpliwości Sądu to, że ocena techniczna ma posłużyć organowi do rozwiania wątpliwości, co do stanu technicznego obiektu budowlanego. A zatem spełniona jest przesłanka zastosowania art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego.

Wreszcie należy wskazać, że w orzecznictwie podnosi się, iż dla ustalenia, czy spełniona została ustawowa przesłanka uzasadnionych wątpliwości, o której mowa w art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, istotne znaczenie może mieć sam rodzaj oraz charakter wykonanych robót budowlanych. Zastosowanie tego przepisu może mieć miejsce, kiedy przedstawiciele organu nie posiadają odpowiednich przyrządów, narzędzi pomiarowych bądź wyjaśnienie sprawy wymaga wiedzy specjalistycznej.

Wskazuje się bowiem, że pracownicy organów nadzoru budowlanego powinni, co do zasady samodzielnie dokonywać ustaleń w przedmiocie stanu technicznego. Jeśli w wyniku tych ustaleń stwierdzone zostanie, że obiekt budowlany jest w nienależytym stanie technicznym, pracownicy mogą również samodzielnie określać, jakie czynności należy przedsięwziąć w celu doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu umożliwiającego jego bezpieczne użytkowanie. Gdy wiedza pracowników organu nadzoru budowlanego nie jest wystarczająca do samodzielnego poczynienia ustaleń faktycznych niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia, wówczas winien być stosowany art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2019 r. sygn. akt II OSK 2877/18 i wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2018 r. sygn. akt II OSK 111/17, dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Na tle powyższych poglądów judykatury, akt sprawy oraz w obowiązującym stanie prawnym, Sąd nie miał wątpliwości, że organy należycie wykazały, iż zaistniały przesłanki do zastosowania art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego. Przypomnieć należy iż znalazło to odzwierciedlenie w treści decyzji. PINB wyraźnie wskazał, że pracownicy nadzoru budowlanego, jako fachowy pion administracji, nie są w stanie oceniać wielu zdarzeń z uwagi na brak odpowiedniego zaplecza rzeczowego oraz wysoce specjalistycznej wiedzy wykraczającej poza ramy wiadomości, których można wymagać od nadzoru budowlanego, który i tak jest jednostką wyspecjalizowaną.

W opisanych okolicznościach Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Zarówno w warstwie merytorycznej, jak i formalnej spełnia stawiane orzeczeniom administracyjnym wymagania. W szczególności uzasadnienia postanowień organów obu instancji w sposób jasny, rzeczowy i spójny wyjaśniają przesłanki, jakimi kierowały się organy przy ich wydawaniu.

W związku z powyższym, na podstawie art. 151 Ppsa, orzeczono, jak w sentencji. Zgodnie z art. 119 pkt 3 sprawa mogła być rozpoznana w trybie uproszczonym.