Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1422/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi I. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącej I. G. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] maja 2011 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku I. G. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydenta W. z dnia [...] marca 1950 r. nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...].

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Sąd [...] w W. Wydział [...] w dniu [...] lipca 1946 r. wydał zaświadczenie na dzień [...] lipca 1946 r., że nieruchomość [...] położona przy ul. [...] oznaczona jako [...] o powierzchni [...] uregulowana jest wpisem jawnym na rzecz J. i J. małżonków G. w częściach równych na mocy aktu kupna z dnia [...] lipca 1919 r. nr [...]. Przedmiotowa nieruchomość objęta jest działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Objęcie niniejszego gruntu w posiadanie przez gminę nastąpiło w dniu [...] listopada 1948 r. z dniem ogłoszenia tego faktu w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W. z [...] listopada 1948 r. nr [...]. Wniosek o przyznanie za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej do tego gruntu złożyła w dniu 9 czerwca 1949 r. J. G. dawna współwłaścicielka nieruchomości. Wraz z wnioskiem o przyznanie własności czasowej wpłynął wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia. Prezydent W. orzeczeniem z dnia [...] marca 1950 r. nr [...] odmówił przywrócenia terminu uprawnionej J. G. na złożenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu nieruchomości [...]. Organ podał, iż nieruchomość powyższa została objęta w posiadanie przez gminę w dniu [...] listopada 1948 r. a zatem termin do złożenia wniosku upłynął z dniem [...] maja 1949 r., zaś podanie o przywrócenie terminu nie zawiera wskazania okoliczności i dowodów stwierdzających, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy obywatelki z powodu przeszkód nie do przezwyciężenia.

Obecnie przedmiotowa nieruchomość położona przy ul [...] w granicach dawnej hipoteki Nr [...] wchodzi w skład działek o nr ewidencyjnych [...]. Działki o nr [...] i nr [...] z dniem 27 maja 1990 r. przeszły na własność Gminy W., co zostało potwierdzone przez Wojewodę [...] decyzją z dnia [..] września 1992 r. nr [...]. Z kolei działka nr [...] stanowi własność Skarbu Państwa. Na niniejszej nieruchomości ustanowiono użytkowanie wieczyste na rzecz [...] Sp. z o.o., [...] Sp. z o.o. oraz [...] Sp. z o.o.

W dniu 28 listopada 2003 r. I. G. jako spadkobierczyni dawnych właścicieli nieruchomości złożyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydenta W. z dnia [...] marca 1950 r. odmawiającego dotychczasowym właścicielom przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie własności czasowej do przedmiotowego gruntu. Wskazanemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie prawa, tj. art. 41 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym, art. 98 i 99 Konstytucji RP z dnia 23 marca 1921 r. oraz art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy i art. 5 dekretu z dnia 12 listopada 1946 r. przepisy ogólne prawa cywilnego a nadto art. 2 i art. 7 Konstytucji RP (zasady zaufania obywatela do organów władzy publicznej). Po rozpatrzeniu tego wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. odmówiło stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydenta W. z dnia [...] marca 1950 r. Jednocześnie organ wskazał, że uprawnienia strony niniejszego postępowania z faktu następstwa prawnego po dawnych właścicielach przysługują I. G., M. B., A. W. i S. W. Nadto stronami postępowania są również obecni użytkownicy wieczyści przedmiotowego gruntu.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem I. G. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając organowi naruszenie art. 8, 11 i 107 § 3 kpa poprzez brak merytorycznego ustosunkowania się do wszystkich zarzutów sformułowanych we wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydenta W. z dnia [...] marca 1950 r., art. 6 kpa poprzez uczynienie źródłem rozstrzygnięć niniejszej sprawy nie przepisów prawa, a stanowisk prezentowanych w orzecznictwie oraz art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez bezzasadne przyjęcie, że przedmiotowe orzeczenie nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa. W związku z podniesionymi zarzutami I. G. wniosła o uchylenie kwestionowanej decyzji i stwierdzenie nieważności wskazanego orzeczenia Prezydenta W. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując wniosek stwierdziło, że nie może on zostać uwzględniony. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ wyjaśnił, że rozpoznając sprawę w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego należy mieć na uwadze, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji jest wyjątkiem od obowiązującej w postępowaniu administracyjnym zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej wyrażonej w art. 16 kpa. Zatem nie jest dopuszczalne "podciąganie" wypadków zwykłego naruszenia prawa pod naruszenie kwalifikowane, rażące, ani tym bardziej uznawanie za naruszające prawo sytuacji, gdzie nie jest wyjaśnione, czy do naruszenia prawa w ogóle doszło. Organ nadzoru powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2006 r. wydany w sprawie pod sygnaturą II OSK 544/05, zgodnie z którym zaistnienie przesłanki powodującej stwierdzenie nieważności musi być oczywiste i oczywistość tę właściwy organ ma obowiązek wykazać w sposób niepozostawiający żądnych wątpliwości. Zgodnie bowiem z art. 156 § 1 pkt 2 kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przywołało treść art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy i wyjaśniło, że poza tym przepisem dekret nie precyzuje ani nie reguluje kwestii związanych z podanym w nim terminem. Przy czym organ I instancji słusznie uznał, że termin określony w art. 7 ust. 1 powołanego dekretu ma charakter terminu prawa materialnego, który nie może zostać przywrócony. Zatem twierdzenie wnioskodawczyni, że w sprawie dotyczącej zachowania lub niezachowania terminu do złożenia wniosku z trybie art. 7 ust. 1 dekretu powinny znaleźć zastosowanie nie przepisy dekretu, a przepisy ogólne prawa cywilnego z 1946 r. o przedawnieniu, z zastrzeżeniem art. 7 i 8 dekretu, nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Skoro bowiem dekret z dnia 26 października 1945 r. wprowadził w art. 7 ust. 1 instytucję przyznania prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną, uzależniając możliwość skorzystania z tej instytucji od zachowania 6 miesięcznego terminu na złożenie stosownego wniosku, nie regulując kwestii odnoszących się do niezachowania tego terminu i ewentualnej możliwości przywrócenia tego terminu, to nie można na tej podstawie wyprowadzać odmiennego wniosku, powołując się na przepisy o przedawnieniu z 1946 r. Instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i nie może być stosowana rozszerzająco oraz w sposób dorozumiany do wszelkich sytuacji, które łączą się z podjęciem działania w określonym terminie. Takie uznanie prowadziłoby do naruszenia zasady pewności prawa oraz obowiązku działania na podstawie przepisów prawa. W kontekście powyższego organ zwrócił uwagę na Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 kwietnia 1998 r. sygn. akt IV SA 1091/96, wskazujący na prekluzyjny charakter omawianego terminu. Wobec czego Kolegium w pełni podtrzymało stanowisko organu I instancji w przedmiocie oceny charakteru terminu wskazanego w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Ponadto wskazało na niezasadność zarzutu wnioskodawczyni, że został naruszony art. 6 kpa poprzez uczynienie źródłem rozstrzygnięć niniejszej sprawy nie przepisów prawa a stanowisk prezentowanych w orzecznictwie. Kolegium podniosło także, że w dacie złożenia wniosku oraz w chwili jego rozpatrywania obwiązywały postanowienia rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym, którego art. 41 przewidywał instytucję przywrócenia terminu. Dlatego też podkreślenia wymaga, że regulacja ta stanowiła podstawę formalno-prawną do złożenia takiego wniosku, bez względu na jego merytoryczną zasadność. Powyższe implikuje prawo strony, która uchybiła terminowi dla dokonania jakiejś czynności do złożenia wniosku, o którym mowa w cytowanym przepisie. W sytuacji złożenia takiego wniosku organ miał obowiązek jego rozpatrzenia, bez względu na argumenty wywiedzione przez wnioskodawcę w jego treści. W tej sytuacji powołana w orzeczeniu Prezydenta W. z dnia [...] marca 1950 r. podstawa prawna nie mogła być podstawą do przywrócenia terminu dla złożenia wniosku, który jest nieprzywracany, ale mogła być podstawą dla odmowy jego przywrócenia. Za nietrafny organ nadzoru uznał również zarzut wnioskodawczyni, że organ I instancji nie rozpoznał zarzutu pogwałcenia przez orzeczenie Prezydenta W. przepisów obowiązującej wówczas Konstytucji Marcowej. Jak słusznie zauważył organ I instancji Konstytucja z 17 marca 1921 r. nie posiadała odpowiednika art. 8 aktualnej Konstytucji, tj. zapisu, że Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej oraz że przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej. Powyższe prowadzi do wniosku, że w ówczesnym stanie prawnym brak było regulacji, obligującej do interpretacji przepisu art. 7 ust. 1 dekretu w oparciu o art. 98 Konstytucji z dnia 23 marca 1921 r. Za słuszne, w ocenie organu nadzoru, należy zatem uznać stanowisko organu I instancji, iż w sferze kontroli konstytucyjności aktów prawnych Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie ma władztwa się wypowiadać, a tym bardziej uznawać, że ukształtowanie pozycji Prezydenta W. w zakresie stosunków cywilno administracyjnych jest niezgodne z Konstytucją Marcową i w wyniku tego odmawiać zastosowania powołanego dekretu jako niekonstytucyjnego. Wobec czego Kolegium uznało, że kwestionowane orzeczenie Prezydenta W. z dnia [...] marca 1950 r. odmawiające dotychczasowym właścicielom przywrócenia terminu do złożenia wniosku dekretowego nie zapadło bez podstawy prawnej, jak też analiza nie wykazała by zapadło z rażącym naruszeniem prawa oraz nie zostały spełnione inne przesłanki z art. 156 § 1 kpa, a zatem nie może ono podlegać stwierdzeniu nieważności na podstawie tych przesłanek.

Mając powyższe na uwadze, organ nadzoru utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2010 r.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2011 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła I. G. wnosząc o jej uchylenie a także o uchylenie decyzji ją poprzedzającej. Zarzuciła zaskarżonej decyzji:

- naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 5 dekretu z 12 listopada 1946 r. Przepisów ogólnych prawa cywilnego oraz art. 98 i 99 Konstytucji RP z dnia 23 marca 1921 r. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, tj. niezastosowanie i uznanie, że orzeczenie Prezydenta nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa,

- naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 3 kpa oraz art. 7, 8, 10, 11, 107 § 3 kpa przez utrzymanie w mocy decyzji z dnia [...] kwietnia 2010 r. w sytuacji, gdy organ administracji nie ustosunkował się do wszystkich zarzutów przytoczonych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a także uniemożliwił stronie przed wydaniem decyzji wypowiedzenie się co do zgłoszonych żądań, a także zgłoszenie wniosków dowodowych na okoliczność, że nieruchomość przy ul. [...] w W. nie została objęta dekretem [...],

- naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 71 rozporządzenia Prezydenta (1928 r.) przez niewłaściwe zastosowania, tj. jego niezastosowanie i uznanie, że orzeczenie Prezydenta nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, w sytuacji gdy orzekający organ administracji nie miał w ogóle kompetencji do orzekania w zakresie przywracania terminu prawa materialnego.

W uzasadnieniu złożonej skargi skarżąca przedstawiła poszerzoną argumentację na poparcie przedstawionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione. Zgodnie jednak z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przede wszystkim wyjaśnić należy, że podstawę prawną do działania organu poza przepisami prawa materialnego wyznaczają też przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie zaś z treścią art. 19 tego Kodeksu organy administracji publicznej z urzędu przestrzegają swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Oznacza to, że organ ma obowiązek przestrzegania przepisów określających właściwość rzeczową i miejscową, co wynika z zasady praworządności określonej w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy działają na podstawie przepisów prawa. Organ administracji publicznej ma obowiązek z urzędu przestrzegać swojej właściwości w toku całego postępowania, a szczególnie wnikliwie na etapie wszczęcia postępowania. W postępowaniu wszczętym na wniosek strony organ, do którego podanie czy wniosek wpłynął, obowiązany jest zbadać na podstawie treści żądania, czy jest właściwy do załatwienia sprawy, a w razie stwierdzenia swojej niewłaściwości, powinien zastosować przepisy art. 65-66 kpa. Jeśli zatem organ wszczął postępowanie na wniosek strony i uznał, że nie jest właściwy do jej załatwienia w drodze decyzji, powinien przekazać podanie organowi właściwemu w sprawie, stosownie do art. 65 § 1 kpa. Jeśli zaś podanie dotyczy kilku spraw podlegających załatwieniu przez różne organy, organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, rozpozna sprawy należące do jego właściwości, a równocześnie zawiadomi wnoszącego podanie, że w innych sprawach powinien wnieść odrębne podanie do właściwego organu, zgodnie z art. 66 § 1 kpa. Jeśli zaś organ administracji, w wyniku wadliwej oceny swojej właściwości (dotyczącej całości lub części wniosku) wszczął postępowanie, obowiązany jest wówczas umorzyć to postępowanie, zgodnie z art. 105 § 1 kpa (w całości lub części), przekazując w całości lub w odpowiedniej części wniosek do rozpatrzenia organowi właściwemu.

Zgodnie z treścią art. 157 § 1 kpa właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach określonych w art. 156 kpa jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub Samorządowe Kolegium Odwoławcze - ten organ. W orzecznictwie i doktrynie utrwalone jest stanowisko, że stosownie do art. 157 § 1 kpa organem właściwym do stwierdzenia nieważności orzeczenia w przedmiocie odmowy przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...], wydanego w trybie przepisów art. 7 ust. 1 i 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, przez Prezydenta W., jeżeli grunt stanowi własność gminy, jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. a nie Minister Infrastruktury (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2000 r. sygn. OPS 7/00, publ. ONSA z 2000 r. nr 4, poz. 139).

Jak natomiast wynika ze znajdującego się w aktach sprawy pisma Urzędu Miasta W. z dnia [...] lutego 2010 r. oraz wypisu z rejestru gruntów i budynków, według stanu na dzień [...] stycznia 2009 r., przedmiotowa nieruchomość wchodzi obecnie w skład działek ewidencyjnych o numerach: [...]. Przy czym działki nr [...] oraz [...] stanowią własność komunalną Miasta W., natomiast działka nr [...] jest własnością Skarbu Państwa. Oznacza to, że jeśli do dnia wydania zaskarżonej decyzji (w aktach sprawy brak niestety odpowiednich, aktualnych odpisów z ksiąg wieczystych dla przedmiotowych działek, zaś wypis z ewidencji gruntów jest z daty 2 miesiące wcześniejszej niż data wydania przez organ nadzoru pierwszej decyzji) stan prawny w rozpatrywanej sprawie nie uległ zmianie, to uznać należy, że w dniu wydania zaskarżonych decyzji działka nr [...] stanowiła własność Skarbu Państwa a Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie jest aktualnie właściwym organem w sprawie. W takiej zaś sytuacji brak było podstaw do rozpoznania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosku o stwierdzenie nieważności odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku dekretowego w części dotyczącej działki stanowiącej obecnej mienie Skarbu Państwa, a oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...]. Podkreślić należy, że jeśli do dnia wydania zaskarżonych decyzji organu nadzoru stan prawny nie uległ zmianie w zakresie działki nr [...], to rozstrzygnięcie sprawy przez Kolegium w tej części obarczone byłoby wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 1 kpa jako wydane przez organ niewłaściwy w sprawie. Z nadesłanych do Sądu akt sprawy wynika, że w tej istotnej dla oceny prawidłowości wydania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego kwestii zachodzą poważne wątpliwości, które nie zostały w ogóle wyjaśnione w toku postępowania nadzorczego. Brak także dowodów na to, że organ nadzorczy prowadził w tym kierunku postępowanie wyjaśniające. Tym samym z akt sprawy wynika, że kwestia ta przed podjęciem rozstrzygnięcia nie została przez organ nadzoru dostatecznie zbadana. Sąd uznał zatem, że organ nadzoru nie poczynił wszystkich niezbędnych ustaleń, przez co nie wyjaśnił dokładnie sprawy i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego. Oznacza to, że już z tego powodu zaskarżone decyzje organu nadzoru wydane zostały z naruszeniem przepisów art. 7 i art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponadto umknęło uwadze organu nadzoru przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, że decyzja z dnia [...] kwietnia 2010 r. wydana została z naruszeniem przepisów art. 40 § 2 kpa. W tej sytuacji wyjaśnić należy, że problematykę doręczeń w postępowaniu administracyjnym regulują przepisy rozdziału 8 Kodeksu postępowania administracyjnego. Doręczenie pisma, w świetle przepisów kodeksu, wywołuje określone skutki prawne. Wspomniana czynność o charakterze materialnotechnicznym musi być zatem spełniona w sposób prawem wymagany. Stosownie do art. 40 § 2 kpa, jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Zgodnie zaś z treścią art. 129 § 2 kpa ustawowy termin do wniesienia odwołania wynosi czternaście dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie wówczas czternastodniowy termin biegnie od dnia ogłoszenia decyzji stronie. Wskazany więc w ustawie termin do złożenia odwołania liczy się bądź od dnia ogłoszenia, bądź od dnia doręczenia decyzji stronie w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami prawa. Oznacza to, że obowiązkiem organu jest dokonać doręczenia decyzji zgodnie z zasadami określonymi w art. 39-49 kpa. Od chwili bowiem ustanowienia pełnomocnika strona działa za jego pośrednictwem z pełnym skutkiem prawnym, a wobec tego wszystkie pisma doręcza się pełnomocnikowi, a nie stronie postępowania. W sytuacji więc, w której decyzja nie została doręczona bądź doręczenie zostało dokonane z obrazą przepisów kodeksu postępowania administracyjnego traktujących o doręczeniu, brak jest podstaw do ustalenia, że rozpoczął bieg termin do złożenia odwołania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 sierpnia 1996 r. sygn. akt SA/Ka 2966/95 niepublikowany). Pamiętać przy tym należy, że przepis art. 40 § 2 kpa nie dopuszcza żadnych wyjątków. Wobec tego w przypadku ustanowienia pełnomocnika brak jest podstaw prawnych do kierowania pism, w tym podejmowanych w postępowaniu orzeczeń, bezpośrednio do strony postępowania. Doręczenie zatem pisma stronie, jeśli działa ona przez ustawowego przedstawiciela lub ustanowionego pełnomocnika, jest bezskuteczne. Od chwili bowiem doręczenia organowi pełnomocnictwa o wszystkich czynnościach podejmowanych w sprawie powinien być zawiadamiany pełnomocnik a nie bezpośrednio strona.

Jak wynika z akt sprawy, w niniejszym postępowaniu strona niniejszego postępowania nadzorczego [...] z o.o. w dniu [...] czerwca 2008 r. ustanowiła profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata K. S. (pełnomocnictwo w dniu 17 lipca 2008 r. zostało złożone do akt adm. sprawy). Oznacza to, że pełnomocnik spółki przed wydaniem przez organ nadzoru w dniu [...] kwietnia 2010 r. decyzji w niniejszej sprawie zgłosił swój udział w tym postępowaniu i nawet podjął w nim działania w imieniu swojego mocodawcy. Jednakże mimo tego, że strona postępowania ustanowiła w toczącym się postępowaniu nadzorczym pełnomocnika, Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie doręczyło decyzji z dnia [...] kwietnia 2010 r. pełnomocnikowi, lecz bezpośrednio stronie. Takie doręczenie pisma samej stronie, która ustanowiła pełnomocnika wywołuje zaś tylko taki skutek, zdaniem Sądu, że strona ta zostaje poinformowana o treści doręczonego jej pisma. Natomiast skutki procesowe, związane także z biegiem terminu do wniesienia odwołania powstają dopiero z chwilą doręczenia pisma pełnomocnikowi strony (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 marca 1997 r. sygn. akt I SA/Po 1333/96 niepublikowane, postanowienie Sądu Najwyższego z 6 stycznia 1999 r. sygn. akt III RN 95/98, publ. ONSP 21/99/672, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 maja 2001 r. sygn. akt I SA 2605/99 niepublikowany, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. sygn. akt I SA 2283/02). Czyniąc zatem w ten sposób organ naruszył art. 40 § 2 kpa. Nadto naruszenie art. 40 § 2 kpa godzi również w podstawowe prawa strony. Warto wskazać tezę postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 9 września 1993 r. sygn. akt III ARN 45/93, publ. ONSC 1994/5/112, zgodnie z którą "Strona postępowania administracyjnego, ustanawiająca pełnomocnika, chroni się przed skutkami nieznajomości prawa, a jeżeli organ administracji pomija pełnomocnika w toku czynności postępowania administracyjnego, to niweczy skutki staranności strony w dążeniu do ochrony swych praw i interesów oraz otrzymania takiej ochrony prawnej, jaką powinna ona uzyskać w państwie prawa.".

W zaistniałej sytuacji Sąd uznał, że z wyżej wyjaśnionych powodów zostały również naruszone przez organ nadzoru przepisy postępowania administracyjnego, a mianowicie art. 6 i art. 40 § 2 kpa, których naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia w sprawie.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, biorąc pod uwagę ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku, organ nadzoru powinien przede wszystkim uzupełnić materiał dowodowy w sprawie o aktualne odpisy z ksiąg wieczystych oraz ewidencji gruntów dotyczących przedmiotowych działek ewidencyjnych, które weszły w skład dawnej nieruchomości [...] położonej przy ul. [...]. Na tej podstawie organ nadzoru dokona oceny swojej właściwości rzeczowej w niniejszej sprawie oraz dokona ponownie ustalenia kręgu stron niniejszego postępowania i ich aktualnych pełnomocników. Następnie biorąc pod uwagę wyniki tych ustaleń organ nadzoru ponownie rozpatrzy złożony wniosek. Wydając swoje rozstrzygnięcie organ nadzoru będzie miał na uwadze, że prowadzone w sprawie postępowanie musi być zgodne z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 107 §3, który stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.

Wobec wyżej wskazanych naruszeń przepisów postępowania administracyjnego, skutkujących uchyleniem zaskarżonej decyzji, przedwczesne byłoby rozpatrywanie przez Sąd zarzutów skargi dotyczących naruszenia prawa materialnego.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c, art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.