Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 195/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Brachel-Ziaja (spr.) Sędziowie: WSA Kazimierz Bandarzewski WSA Jacek Bursa Protokolant: Maciej Żelazny po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi W.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 28 listopada 2011 r. nr [....] w przedmiocie nakazu wykonania urządzeń skargę oddala.


UZASADNIENIE

Burmistrz Gminy i Miasta M. decyzją z dnia [...] września 2011 r. znak: [...] orzekł o

1. nakazaniu W.S. i E.S. wykonania na swojej posesji w M. przy ul. [...] usytuowanej na działce nr [...] urządzeń zabezpieczających przed napływem wód opadowych na działkę nr [...] a to:

a) wykonanie powierzchniowego drenażu poprowadzonego od podwórka wzdłuż zachodniej ściany budynku mieszkalnego nr [...] w kierunku ul. [...] i odprowadzenie wód opadowych do kanalizacji deszczowej znajdującej się w ul. [...] po uprzednim uzyskaniu zgody i dokonaniu uzgodnień technicznych z tym związanych z administratorem sieci tj. Zakładem Wodociągów i Kanalizacji M,

b) dodatkowo wzniesienie na istniejącym pomiędzy działkami nr [...] i [...] murze oporowym murku betonowego o wysokości minimum 25 cm i szerokości minimum 6 cm,

2. określeniu terminu wykonania robót do dnia 30 kwietnia 2012 r.

3. odmowie W.S. wydania nakazu przywrócenia stanu wody na gruncie stanowiącym współwłasność H.J. i P.J. , a usytuowanym na działce nr [...] przy ul. [...] w M .

W uzasadnieniu tej decyzji wskazano na następujący stan faktyczny:

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. (znak: [...] Burmistrz Gminy i Miasta M. nakazał W.S. i pozostałym współwłaścicielom działki nr [...] wykonanie urządzeń zabezpieczających szkodom na gruncie sąsiednim. Od decyzji Burmistrza nie wniesiono odwołania, nie została ona także wykonana, natomiast decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. (znak: [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło jej nieważność, a po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymano w mocy wskazane orzeczenie decyzją z [...] lutego 2011 r. znak: [...]. Organ I instancji w dalszej części decyzji podkreślił, że w związku z wnioskami właścicieli działek nr [...] i [...] dotyczącymi naruszenia stosunków wodnych na działce sąsiedniej oba te wnioski rozpoznano w jednym postępowaniu.

Z przeprowadzonego postępowania dowodowego, a w szczególności ze sporządzonej na potrzeby sprawy opinii biegłego z zakresu hydrologii oraz z oględzin wynika, iż z powodu nadsypania i wyprofilowania przez W.S. terenu działki nr [...] (stanowiącej jego własność) doszło do zmiany stanu wody na tej działce ze szkodą dla działki nr [...] stanowiącej współwłasność H.J. i P.J. . Stąd należało - zgodnie z art. 29 ustawy Prawo wodne - wydać decyzję nakazującą współwłaścicielom działki nr [...] w M. tj. E.S. i W.S. wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, przy jednoczesnej odmowie wydania nakazu przewidzianego w art. 29 wobec współwłaścicieli działki nr [...] w M.

W terminie otwartym do wniesienia odwołania W.S. złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wniosek o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji. Zarzucił jej, że została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, została wydana z rażącym naruszeniem prawa i naruszeniem prawa własności, że w razie wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą i dotyczy sprawy poprzednio zakończonej decyzją ostateczną. W.S. powołał się w swoim wniosku przede wszystkim na samowolę budowlaną swoich sąsiadów, którzy przez nią naruszyli stosunki wodne.

Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. (znak: [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji i orzekło o:

1. nakazaniu W.S. i E.S., - współwłaścicielom działki nr [...] położonej przy ul. [...] w M. wykonanie na tej działce wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom - zabezpieczających przed napływem wód opadowych na działkę nr [...] przez:

a) wykonanie powierzchniowego drenażu poprowadzonego od podwórka wzdłuż zachodniej ściany budynku mieszkalnego nr [...] w kierunku ul. [...] i odprowadzenie wód opadowych do kanalizacji deszczowej znajdującej się w ul.[...], po uprzednim uzyskaniu zgody i dokonaniu uzgodnień technicznych z tym związanych z administratorem sieci tj. Zakładem Wodociągów i Kanalizacji w M. ,

b) dodatkowe wzniesienie na istniejącym pomiędzy działkami nr [...] i [...] murze oporowym, murku betonowego o wysokości minimum 25cm i szerokości minimum 6 cm;

2. odmowie wydania wobec H.J. i P.J. - współwłaścicieli działki nr [...] położonej przy ul. [...] w M. nakazu przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie stanowiącym działkę nr [...].

Uzasadniając tę decyzję organ odwoławczy stwierdził, że wbrew dosłownemu brzmieniu żądania W.S. rozpoznano wniesiony przez niego środek prawny jako odwołanie, a nie jako wniosek o stwierdzenie nieważności. Daje to skarżącemu szerszą ochronę, a ponadto w sprawie nie zachodzi żadna z powołanych przez W.S. okoliczności.

Kolegium przytoczyło treść art. 29 prawa wodnego, zgodnie z którym właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich ani też odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego organ I instancji zebrał i rozpatrzył w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy. Ustalono, że działka nr [...] w M. pozostaje we władaniu W.S. i graniczy od strony zachodniej z działką nr [...] należącą do H.J. i P.J. . Na działce nr [...] znajduje się budynek mieszkalny nr [...] wraz z zabudowaniami gospodarczymi. Podłoże wokół budynku jest ze wszystkich stron wybetonowane. Na działce nr [...] usytuowany jest budynek mieszkalny nr [...] i garaż w południowo-wschodnim narożniku. Do garażu prowadzi podjazd z kostki brukowej. Teren działki [...] w miejscu posadowienia budynku [...] i zabudowań gospodarczych jest podniesiony w stosunku do posesji nr [...] maksymalnie ok. 1 m. Maksymalne przewyższenie występuje pomiędzy północno-zachodnim narożnikiem budynku nr [...], a podjazdem do posesji nr [...]. W miejscu występującego przewyższenia terenu pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] znajduje się mur oporowy.

Jak podano w opinii hydrologicznej z posesji przy ul.[...] spływ wód opadowych odbywa się w następujący sposób :

- od północnej strony budynku w kierunku ul. [...],

- od strony południowej i wschodniej w kierunku posesji przy ul [...], dodatkowo wody opadowe z podwórka budynku nr [...] odprowadzane są wykonanym w betonie rowkiem w kierunku podjazdu na posesji nr [...], przy czym wody z rynien budynku nr [...] są gromadzone w plastikowych zbiornikach i metalowych pojemnikach podstawionych bezpośrednio pod rynny.

Natomiast z posesji przy ul. [...] wody opadowe spływają w kierunku ul. [...], a na posesji tej wykonano podniesienie terenu związane z wykonaniem wjazdu do garażu.

W opinii wskazano ponadto, że:

- wody opadowe z podwórka znajdującego się po stronie południowej oraz powierzchni terenu po stronie zachodniej i częściowo północno-zachodniej budynku nr [...] na działce nr [...] spływają na teren działki nr [...],

- stosowane zbiorniki i pojemniki do przejmowania wód opadowych z rynien budynków posesji nr [...] nie gwarantują zabezpieczenia działki nr [...] przed napływem wód z działki nr [...],

- spływ wód opadowych z działki [...] na działkę [...] w M. został spowodowany poprzez nadsypanie i wyprofilowanie terenu działki [...] przez właściciela działki (spadek powierzchni w kierunku działki [...] i rowek w betonie)

- spływ wód opadowych z działki nr [...] na działkę nr [...] wpływa negatywnie na brukowany podjazd do garażu posesji nr [...] przy ul. [...] powodując szkody - jego podmywanie,

- wykonane prace ziemne na posesji nr [...] podnoszące poziom terenu (wjazd do garażu) spowodowały lepszy odpływ wód opadowych spływających z posesji nr [...] w kierunku ulicy [...] zmniejszyły zasięg zalewania posesji nr [...].

Jako rozwiązanie zabezpieczające działkę nr [...] przed szkodliwym wpływem polegającym na napływie wód opadowych z działki nr [...] w opinii zaproponowano wykonanie powierzchniowego drenażu poprowadzonego od podwórka wzdłuż ściany zachodniej budynku nr [...] w kierunku ul. [...] i odprowadzenie wód opadowych do kanalizacji deszczowej znajdującej się w ul. [...] oraz wykonanie na murze oporowym biegnącym pomiędzy działkami dodatkowego murku o wysokości co najmniej 25 cm i szerokości 6 cm.

Kolegium przychyliło się do ustaleń i wniosków organu zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, podjętych na podstawie opinii biegłego. Na tej podstawie przyjęto, że zachodziły podstawy do wydania decyzji opartej na art. 29 ust. 3 prawa wodnego w odniesieniu do właścicieli działki nr [...], gdyż W.S. i spowodował na niej zmiany stanu wody ze szkodą dla sąsiedniej działki nr [...], powodując wypłukiwanie podsypki podjazdu pod kostką brukową na tej działce. Jednocześnie nie stwierdzono podstaw do zastosowania omawianego przepisu w stosunku do właścicieli działki nr [...].

Zarzuty odwołania uznano za chybione, tym bardziej, że w większości dotyczą one kwestii z zakresu prawa budowlanego związanych z innym postępowaniem prowadzonym przez Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w M. i nie wchodzą w zakres niniejszego postępowania. Ponadto Kolegium stwierdziło, że przepisy ustawy Prawo wodne regulujące odpowiedzialność za szkody nie wykluczają również odpowiedzialności na podstawie prawa cywilnego. Jeżeli według W.S. współwłaściciele działki nr [...] w wyniku samowoli budowlanej uszkodzili mienie odwołującego się oraz utrudniają korzystanie z posesji należącej do niego i w ten sposób naruszają prawo własności lub posiadania i jeśli strona odwołująca się poniosła straty materialne w wyniku działań sąsiadów, to istnieje możliwość wystąpienia do sądu powszechnego o ochronę prawa własności lub o odszkodowanie za wyrządzone szkody i dochodzenie roszczeń na drodze postępowania cywilnego.

Kolegium podkreśliło też, że organ l instancji nakazał współwłaścicielom działki nr [...] w M. wykonanie urządzeń o określonej charakterystyce i parametrach, co umożliwia wyegzekwowanie obowiązku. Uznać należy, że wykonanie przez zobowiązanych powierzchniowego drenażu i odprowadzenie wód do kanalizacji deszczowej oraz dodatkowo wzniesienie na istniejącym między działkami nr [...] i [...] murze oporowym murku betonowego będzie wystarczającym i najwłaściwszym sposobem zapobieżenia szkodliwemu wpływowi zmian stanu wody na gruncie (działka nr [...] na działki sąsiednie (działka nr [...]), a nadto adekwatne do stopnia szkodliwości tego wpływu na grunty sąsiednie i zapobiegnie powstawaniu szkód związanym ze spływem wód.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że ustalenie terminu realizacji powyższych obowiązków w zaskarżonej decyzji nastąpiło z naruszeniem prawa. W art. 29 ust. 3 prawa wodnego nie określono terminu wykonania obowiązku, nie przewidziano też możliwości orzeczenia o terminie wykonania obowiązku w decyzji administracyjnej. Pogląd, iż określenie w decyzji administracyjnej daty wykonania obowiązku jest dopuszczalne jedynie wtedy, gdy przepis prawa materialnego stanowiący podstawę prawna decyzji administracyjnej, przewiduje możliwość określenia w tej decyzji daty wykonania obowiązku prezentowany jest również w orzecznictwie NSA. Wskazane uchybienie organu l instancji nie powoduje jednak wadliwości rozstrzygnięcia skutkującego koniecznością ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości, stąd Kolegium dokonało zreformowania tej decyzji we wskazanym wyżej kierunku.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. W.S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący zarzucił rażące naruszenie art. 29 ust. 3 prawa wodnego oraz przepisów postępowania. Zakwestionował nałożenie na niego obowiązków objętych zaskarżoną decyzją i wskazał, że nie jest przesłanką do uruchomienia trybu z art. 29 ust. 3 prawa wodnego naturalne ukształtowanie terenu i położenie jednej działki wyżej niż działka sąsiednia. Skarżący podniósł również, że H.J. i P.J. dokonali w 2008 r. zmian na gruncie działki [...], a ekspertyza będąca podstawą decyzji pierwszoinstancyjnej została przeprowadzona już po dokonaniu tych zmian.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu swojej decyzji.

Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje:

Zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a zarzuty skargi nie mogą odnieść skutku.

Do zastosowania art. 29 ust. 3 prawa wodnego, a więc do wydania decyzji nakazujące przewrócenie stanu poprzedniego bądź wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom konieczne jest ustalenie, że właściciel gruntu dokonał na nim zmiany stanu wody, co szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie.

W niniejszej sprawie właściciele działek [...] i [...] wzajemnie zarzucali sobie naruszenie stosunków wodnych odpowiadające treści powyższego przepisu. Organ I instancji prawidłowo zastosował art. 62 k.p.a. wszczynając i prowadząc w tej sprawie jedno postępowanie administracyjne.

Zarówno Burmistrz Gminy i Miasta M. , jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w decyzjach szczegółowo opisali i przeanalizowali zebrany w sprawie materiał dowodowy, szczególną uwagę zwracając na oględziny przeprowadzone na terenie przedmiotowych nieruchomości w dniu 14 czerwca 2011 r. oraz na opinię biegłego hydrogeologa. Dokonane na tej podstawie ustalenia faktyczne nie budzą wątpliwości. Skarżący zmienił stan wody na działce nr [...] poprzez nadsypanie i wyprofilowanie terenu tej działki, a zmiany te wypłukują podsypkę podjazdu pod kostką brukową na sąsiedniej działce nr [...] . Właściciele drugiej z wymienionych działek również zmienili stan wody na swoim gruncie poprzez podniesienie terenu związane z wykonaniem wjazdu do garażu na tej nieruchomości, jednakże zmiany te nie wpływają szkodliwie na grunt sąsiedni, a wręcz zmniejszyły zasięg zalewania działki [...]. Takie ustalenia dały podstawę do zastosowania wobec właścicieli działki nr [...] przepisu art. 29 ust. 3 prawa wodnego przy jednoczesnej odmowie nałożenia analogicznych obowiązków na właścicieli działki nr [...].

W pismach składanych do akt sprawy W.S. podkreślał, że H.J. i P.J. w 2008 r. dokonali samowoli budowlanej, naruszając jego prawo własności i zmieniając kierunek odpływu wód opadowych. Na żadnym etapie postępowania nie wskazywał jednak na jakąkolwiek szkodę, która miałaby nastąpić na jego działce wskutek zmiany stanu wody na gruncie sąsiadów ani też nie kwestionował ustaleń wynikających z opinii biegłego. Dopiero w skardze podniósł, iż spływ wód na działkę sąsiednią wynika z naturalnego ukształtowania terenu i zarzucił, że w decyzji nie ustalono kiedy na działce nr [...] (której skarżący jest współwłaścicielem) przeprowadzono prace polegające na nawiezieniu ziemi w celu podwyższenia i wybetonowania terenu z wyprofilowaniem powierzchni.

Odpowiadając na te zarzuty należy wskazać, że w trakcie postępowania nie było kwestionowane przeprowadzenie zmian stanu wody na działce nr [...]. Organy obu instancji ustaliły, że takie zmiany nastąpiły, jednak nie wpłynęły szkodliwie na grunt skarżącego, lecz zmniejszyły zakres zalewania terenu wodą z działki skarżącego. Ponadto - jak słusznie wskazało Kolegium - zarzuty dotyczące robót budowlanych prowadzonych na działce nr [...] nie mieszczą się w zakresie przedmiotowego postępowania i pozostają w zakresie kompetencji organów nadzoru budowlanego. Ich podnoszenie przed organami administracji prowadzącym postępowanie w trybie art. 29 ust. 3 prawa wodnego nie mogło odnieść skutku. Twierdzenia zawarte w skardze, jakoby zalewanie działki nr [...] z gruntu skarżącego wynikało z naturalnego ukształtowania terenu nie są wiarygodne w świetle dowodów zebranych w postępowaniu administracyjnym.

Stwierdzając istnienie podstaw do nałożenia na W.S., obowiązków, o których mowa w art. 29 ust. 3 prawa wodnego prawidło określono zakres tych obowiązków. Wykonanie przez skarżącego drenażu i dodatkowo podniesienie murku pomiędzy działkami nr [...] i [...] zniweluje szkodliwy wpływ zmian dokonanych na działce skarżącego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo przyjęło, że niedopuszczalne jest określenie w decyzji wydanej na podstawie art. 29 ust. 3 prawa wodnego terminu wykonania obowiązku i słusznie zmieniło decyzję I instancji w powyższym zakresie.

Biorąc powyższe pod uwagę skargę wniesioną w niniejszej sprawie jako bezzasadną należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 14 marca 2012 r. poz. 270).