Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2356/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-02-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Stawecki, , Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.), Sędzia WSA Monika Kramek, , Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2020 r. sprawy ze skargi E. L. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2019 r., nr [...], [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "[...]WINB", "organ odwoławczy") - na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U z 2019 r. poz. 1186; dalej: "Prawo budowlane) - po zapoznaniu się z odwołaniem E. L. (dalej: "skarżąca") od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego[...] (dalej: "PINB", "organ I instancji") z [...] czerwca 2019 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjne w sprawie dotyczącej przebudowy lokalu w budynku mieszkalnym wielorodzinnym - umorzył postępowanie odwoławcze.

Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny i prawny.

Pismem z [...] kwietnia 2017 r. PINB zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej przebudowy lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. M. w W.

Z ustaleń zawartych w protokole z czynności kontrolnych z [...] marca 2018 r. wynika, że na terenie nieruchomości przy ul. M., w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, podpiwniczonym, o X-XI kondygnacjach naziemnych, w lokalu nr[...] o powierzchni 36,40 m2 (znajdującym się w poziomie I piętra) wykonano roboty budowlane polegające na wyburzeniu wewnętrznych ścianek działowych oraz wykonaniu nowych - częściowo z [...] i murowanych zaś pomieszczenia usytuowano odmiennie niż pierwotnie. Obecnie lokal składa się z dwóch pokoi z aneksami, dwóch łazienek z WC oraz przedpokoju. W łazienkach wykonano wentylację mechaniczną poprzez przeprowadzenie pod sufitem szlągów i doprowadzenie do pionów wentylacyjnych istniejących w szachtach. Podczas oględzin inwestor (K. B.) okazał: 1) zgłoszenie wykonania robót budowlanych polegających na zmianie aranżacji mieszkania poprzez wyburzenie i postawienie ścianek działowych, modyfikacje instalacji wodno-kan., co, elektrycznej i wentylacji oraz bieżącej konserwacji - wniesione do Wydziału Architektury i Budownictwa Urzędu Dzielnicy T. w dniu [...] sierpnia 2016 r.; 2) pismo Wspólnoty Mieszkaniowej "[...]" z [...] sierpnia 2016 r. o braku zastrzeżeń do przedstawionych rozwiązań w dokumentacji dotyczącej przebudowy lokalu mieszkalnego nr [...]; 3) projekt przebudowy ww. lokalu.

Porównując stan faktyczny z przedłożonym projektem budowlanym stwierdzono, że istnieje zgodność w zakresie wewnętrznych ścian działowych. Z okazanego przez inwestora projektu przebudowy lokalu nr [...], sporządzonego przez mgr. inż. K. B. posiadającego uprawnienia budowlane do kierowania budową i robotami w specjalności konstrukcyjno-budowlanej (nr ewid. [...]) oraz legitymującego się przynależnością do [...] Okręgowej Izby Inżynierów (nr ewid. [...]) wynika, że powierzchnia użytkowa lokalu, przed jak i po przebudowie, nie uległa zmianie i wynosi 36,40 m2. Ponadto dokonano wyburzenia i postawienia ścianek działowych, modyfikacji instalacji elektrycznej (przez osoby posiadające uprawnienia w tym zakresie) oraz modyfikacji instalacji sanitarnych (przez osoby posiadające uprawnienia w tym zakresie). Na oględzinach nie okazano protokołu badania wentylacji.

W odpowiedzi na wezwanie PINB, inwestor przedłożył skan aktualnego protokołu sprawdzenia wentylacji mechanicznej z [...] października 2018 r. obejmującego m.in. lokal nr [...].

W dniu [...] stycznia 2019 r. do organu I instancji wpłynęło pismo Zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej "[...]", z którego wynika, że w związku z przebudową lokalu nr [...] i zgłoszeniami właścicielki lokalu sąsiedniego nr [...] o przenikaniu zapachów kuchennych jak i przenoszącym się hałasie spuszczania wody, Wspólnota wnosi o sprawdzenie czy wskazana przebudowa i zastosowane materiały są zgodne z przedstawionym projektem zmian w ww. instalacjach oraz czy zostały zastosowane materiały akustyczne mające na celu wyeliminowanie zgłaszanego problemu.

W związku z powyższym, postanowieniem z [...] lutego 2019 r., nr [...], PINB nałożył na inwestora K. B. obowiązek sporządzenia i przedłożenia oceny technicznej w zakresie wykonanych robót budowlanych polegających na przebudowie lokalu mieszkalnego nr [...]:

1) odnoszącej się do izolacyjności akustycznej przegrody wewnętrznej, tj. ściany między lokalami mieszkalnymi nr [...] i nr [...], na której poprowadzono rury instalacji wodnej doprowadzającej wodę od przełącza wody do wyposażenia przyborów sanitarnych (baterii umywalkowej i zlewozmywaka oraz miski ustępowej), określającej zgodność jej wykonania z przepisami prawa budowlanego, normami techniczno-budowlanymi;

2) określającej stan faktyczny ze szczególnym uwzględnieniem wszystkich wymiarów dotyczących powierzchni użytkowych pomieszczeń znajdujących się w przedmiotowym lokalu (w tym korytarza oraz balkonu) wraz z podaniem wysokości pomieszczeń, ich długości i szerokości, jednoznacznym oznaczeniem funkcji poszczególnych pomieszczeń, jednoznacznym oznaczeniem trzonów kuchennych (w tym zainstalowanych urządzeń) oraz urządzeń zainstalowanych w łazienkach, oznaczeniem wymiarów otworów okiennych i drzwiowych, zaznaczeniem wszystkich instalacji znajdujących się w przedmiotowym lokalu, określającej zgodność przebudowy z przepisami prawa budowlanego i normami techniczno-budowlanymi;

3) określającej wpływ wykonanych robót budowlanych na konstrukcje nośną wskazanego budynku, stan techniczny wszystkich instalacji oraz wydajność wentylacji mechanicznej jako części wspólnych znajdujących się w budynku.

W dniu [...] marca 2019 r. inwestor przedłożył organowi I instancji wymaganą ocenę techniczną sporządzoną w marcu 2019 r. przez T. G., posiadającego uprawnienia budowlane (nr ewid. [...]) do projektowania, nadzorowania i kierowania robotami budowlanymi w specjalności architektura, konstrukcja oraz instalacje sanitarne i energetyczne, legitymującego się przynależnością od[...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa (nr. ewid. [...]).

Z wyżej wymienionej oceny wynika m.in., że lokal mieszkalny nr [...] jest lokalem stanowiącym funkcjonalnie jedną całość. Podczas przeprowadzonych prac lokal nie został podzielony na dwa oddzielne lokale, ze względu na zostawienie tylko jednego trzonu kuchennego w pomieszczeniu pokoju z aneksem kuchennym (pierwotnie w tym pomieszczeniu znajdowała się kuchnia). Na skutek przeprowadzonych prac w lokalu zostały wydzielone dwa pokoje mieszkalne: pokój nr [...] z aneksem kuchennym oraz pokój nr [...] z wydzielonym w narożniku lokalu aneksem sanitarnym, w którym znajduje się pralka oraz umywalka. Ponadto w lokalu znajdują się dwa pomieszczenia łazienek (nr [...] i nr [...]) oraz pomieszczenie korytarza nr [...] - część wspólna w której zlokalizowano pralkę, domofon oraz tablicę rozdzielczą. Lokal stanowi funkcjonalną całość, z pomieszczania korytarza wchodzi się bezpośrednio do pomieszczeń pokoi. Z ogólnodostępnego korytarza budynku wielorodzinnego wchodzi się bezpośrednio do korytarza lokalu mieszkalnego oddzielonego od korytarza wspólnego drzwiami międzylokalowymi. Obszar oddziaływania lokalu mieści się w całości w obszarze przedmiotowego budynku. Lokal nie oddziałuje niekorzystnie na sąsiednie lokale. Przeprowadzone prace w lokalu nie ingerowały w układ konstrukcyjny budynku, w żaden sposób nie zmieniły obciążeń budynku. Wykonana instalacja wentylacji mechanicznej została zainstalowana na systemowych przedkładkach mocujących do istniejącej konstrukcji. Przedkładki neoprenowe systemowe mają za zadanie wytłumienie ewentualnych drgań wynikających z pracy systemu wentylacji mechanicznej, przez co nie powodują drgań, czy nie obciążają konstrukcji w stopniu mogącym mieć znaczenie na całość działania konstrukcji budynku. Ponadto wentylacja mechaniczna podłączona jest do istniejącego na dachu wentylatora wyciągowego przez istniejący przewód wentylacyjny, co nie zmienia systemu pracy wentylacji w budynku. Wymogi przeciwpożarowe dla budynku w żaden sposób nie uległy zmianie. Lokal nie stwarza zagrożenia pożarowego. Wewnętrzna instalacja wodociągowa i kanalizacyjna nie emitują nadmiernego ponadnormatywnego hałasu. Ściany międzylokalowe wykonane są z silikatu bloczka o grubości 25 cm, o gęstości 320kg/m2. Ponadto w wydzielonym pomieszczeniu łazienki ściana międzylokalowa wyłożona jest gresem co zwiększa gęstość ściany do 335 kg/m2. Wydzielone pomieszczenie łazienki znajduje się w pomieszczeniu pierwotnej kuchni. Według sporządzającego ocenę, nie ma możliwości, by lokatorzy sąsiedniego lokalu słyszeli uciążliwy odgłos spłukiwania wody ze spłuczki. Ze względu na wielkość wydzielonej łazienki oraz sposób ukształtowania ścian (występuje duża ilość załamań) nie występuje zjawisko pogłosu, ponadto gęstość ściany spełnia z naddatkiem warunki normowe dla tego typu lokalizacji pomieszczeń. Przewody wentylacyjne odpowiadają klasie szczelności A. Do ww. oceny załączono sprawdzenia szczelności instalacji, w którym wskazano, że wykonana instalacja nie ma negatywnego wpływu na system wentylacji w budynku oraz wykazano, że wentylacja jest sprawna i nadaje się do użytkowania. Stan techniczny elementów lokalu, elementów i materiałów wbudowanych oraz instalacji w lokalu ocenia się jako bardzo dobry. Nie stwierdzono rys, pęknięć, nadmiernych ugięć elementów nośnych oraz zagrzybienia czy zawilgocenia pomieszczeń w budynku. Spełniają one warunki nośności oraz warunki użytkowania zgodnie z obowiązującymi normami oraz przepisami. Stan techniczny lokalu nie powoduje zagrożenia dla bezpieczeństwa użytkowania obiektów sąsiednich lub obniżenia ich wartości użytkowej. Zastosowane materiały oraz rozwiązania techniczne są zgodne z powszechnie znanymi i stosowanymi w tego typu budynkach i lokalach. Lokal w całości spełnia wymogi rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

W dniu [...] maja 2019 r. przedstawiciel PINB przeprowadził czynności kontrolne w ww. lokalu, które potwierdziły zgodność stanu faktycznego z przedłożoną przez inwestora oceną techniczną z marca 2019 r.

Decyzją z [...] czerwca 2019 r., nr [...], PINB - na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. - umorzył postępowanie administracyjne w sprawie dotyczącej przebudowy lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. M. w W. Decyzja została skierowana do inwestora oraz Wspólnoty Mieszkaniowej "[...]".

Pismem z [...] lipca 2019 r. odwołanie od ww. decyzji wniosła Wspólnota Mieszkaniowa wskazując, że ma na uwadze dobro właściciela lokalu nr [...] do korzystania ze swego lokalu w sposób dający gwarancje wypoczynku i spokojnego snu.

Pismem z [...] lipca 2019 r. odwołanie od decyzji z [...] czerwca 2019 r. (w terminie ustawowym dla strony postępowania - Wspólnoty Mieszkaniowej "[...]") złożyła również E. L. - właścicielka lokalu nr [...], pomimo braku skierowania do niej decyzji organu I instancji. W odwołaniu podniosła, że podczas przeprowadzonych prac przez inwestora ściana w jej mieszkaniu została w paru miejscach uszkodzona i nie wie jaki to skutek wywoła w przyszłości. Wskazała, że w opinii pracownika PZU prace budowlane w lokalu sąsiednim ingerowały w konstrukcję budynku i firma ubezpieczeniowa nie pokrywa takich szkód, stąd należy zawiadomić stosowne urzędy. Zdaniem skarżącej inwestor zmienił przeznaczenie mieszkania z lokalu mieszkalnego na hostel. Skarżąca podniosła, że posiada wiedzę, iż nie jest to jedyna tego typu przebudowa inwestora w W. Podkreśliła, że zapachy z kuchni lokalu nr [...] oraz hałasy dobiegające za ściany do jej sypialni nie pozwalają normalnie użytkować jej mieszkania. Wniosła o powtórną kontrolę lokalu nr [...] oraz planów przebudowy a także materiałów, które zostały wykorzystane podczas robót budowlanych.

Ww. decyzją z [...] sierpnia 2019 r., nr [...], [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego - w wyniku odwołania E. L. -umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu decyzji [...]WINB podkreślił, że zgodnie z art. 127 § 1 w zw. z art. 144 k.p.a. legitymację do wniesienia środka zaskarżenia - odwołania i zażalenia, ma wyłącznie strona - czyli podmiot, który posiada interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. Zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą "Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu, sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania".

W ocenie [...]WINB obowiązkiem organu administracji publicznej jest kontrolowanie interesu prawnego uczestników postępowania administracyjnego na każdym jego etapie. Podkreślił, że w sprawie przyznania określonym osobom statusu stron postępowania administracyjnego nie ma miejsca na stosowanie jakichkolwiek domniemań, uogólnień bądź analogii. Stwierdził, że zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali tylko Wspólnota Mieszkaniowa może reprezentować na zewnątrz właścicieli lokali w sprawach dotyczących ich nieruchomości. Wyjaśnił, że właściciel mieszkania w budynku składającym się z wielu mieszkań jest z mocy ustawy członkiem wspólnoty mieszkaniowej, tym samym - w sprawach, które dotyczą całej wspólnoty mieszkaniowej - jest reprezentowany przez zarząd tej wspólnoty. Ponadto podniósł, że jakkolwiek prawo własności chroni właścicieli lokali wyodrębnionych, to sprawami wspólnoty mieszkaniowej kieruje zarząd i on też reprezentuje ją na zewnątrz w stosunkach pomiędzy wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali. Dalej [...]WINB stwierdził, że udział właściciela poszczególnego lokalu w postępowaniu administracyjnym, obok wspólnoty mieszkaniowej, jest wprawdzie wyjątkowo dopuszczalny, jednakże tylko wtedy, gdy ten wskaże konkretny przepis prawa materialnego, który ogranicza swobodę korzystania z jego lokalu.

W ocenie organu odwoławczego wskazywane przez skarżącą argumenty (w pismach składanych przed organem powiatowym jak też w odwołaniu) w zestawieniu z dotychczas zebranym materiałem dowodowym (w tym przedłożoną oceną techniczną autorstwa T. G.z marca 2019 r.) nie przesądzają o istnieniu jej własnego indywidualnego interesu prawnego.

Ponadto, [...]WINB wskazał, że skarżąca nie brała udziału w postępowaniu przed organem I instancji, albowiem ten nie uznał jej za stronę. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie przebudowy lokalu nr [...], zawiadomienie o zakończeniu postępowania dowodowego w ww. sprawie a także decyzja PINB z [...] czerwca 2019 r. - kończąca przedmiotowe postępowanie - nie zostały skierowane do skarżącej, lecz do reprezentującej ją w tym postępowaniu Wspólnoty Mieszkaniowej.

W konsekwencji organ odwoławczy podniósł, że skarżąca nie ma możliwości skutecznego wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji w ramach nadzoru budowlanego w sprawie dotyczącej przebudowy lokalu nr [...].

Kolejną decyzją z [...] września 2019 r., nr [...] [...]WINB rozpoznał odwołanie Wspólnoty Mieszkaniowej "[...]". Utrzymując w mocy decyzję PINB z [...] czerwca 2019 r., w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie dotyczącej przebudowy lokalu nr [...], organ odwoławczy przywołał ustalenia i wnioski wynikające ze zleconej oceny technicznej z marca 2019 r., autorstwa T. G. Podkreślił, że Wspólnota Mieszkaniowa "[...]", pismem z [...] sierpnia 2016 r., nie wyraziła zastrzeżeń do przedłożonych przez inwestora rozwiązań projektowych dotyczących przebudowy lokalu nr [...]. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że wobec zgłoszenia z [...] sierpnia 2016 wykonania robót budowlanych polegających na zmianie aranżacji lokalu nr [...], nie wniósł zastrzeżenia Wydział Architektury i Budownictwa Urzędu Dzielnicy T. (pismo z [...] marca 2017 r.). Ponadto [...]WINB podniósł, że jeśli Wspólnota Mieszkaniowa kwestionuje ustalenia rzeczoznawcy zawarte w ocenie technicznej z marca 2019 r., tym samym mogła zlecić wykonanie stosownej kontropinii, której wyniki podlegałyby również ocenie w niniejszym postępowaniu.

Skargę na decyzję [...]WINB z [...] sierpnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego złożyła skarżąca, wnosząc o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu skargi E. L. wskazała, że w trakcie wykonywania prac budowlanych w lokalu nr [...] naruszono przepisy prawa, została naruszona konstrukcja ściany dzielącej oba lokale. Wyjaśniła, że właściciel sąsiedniego lokalu uszkodził ją, tworząc pęknięcia w ścianie lokalu nr [...]. Zostały one usunięte, nie mniej jednak już z tego powodu (naruszenie prawa własności), powinna była uznana za stronę postępowania administracyjnego w przedmiocie przebudowy lokalu nr [...].

Skarżąca podniosła, że drugim argumentem przemawiającym za koniecznością przyznania jej statusu strony jest fakt, że na ścianie wspólnej dzielącej oba lokale została wykonana instalacja wodno - kanalizacyjna, zamontowano umywalkę oraz sedes, natomiast na wysokości tych urządzeń po stronie skarżącej umiejscowiona jest sypialnia i łóżko. Skutkiem tej przebudowy uniemożliwiono sen skarżącej. W jej ocenie, przebudowa lokalu mieszkalnego nr [...] o powierzchni ok. 36 m2 doprowadziła do powstania dwóch niezależnych i samodzielne funkcjonujących części. W każdej z nich znajduje się pokój z aneksem kuchennym oraz łazienka. Intensywność korzystania z lokalu w ten sposób się podwoiła - każdą część może niezależnie wykorzystywać jedna grupa osób (rodzina). Wydzielone w ten nieformalny sposób mniejsze lokale są wynajmowane na określony czas przeważnie młodym cudzoziemcom, którzy wiodą nieuregulowany tryb życia, są hałaśliwi i nie potrafią się dostosować do naszych wzorców zachowania. Brak możliwości nocnego wypoczynku przez hałasy i zapachy dobiegające zza ściany powoduje naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. e) w zw. z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego co dodatkowo wzmacnia legitymację skarżącej do występowania w niniejszym postępowaniu.

Ponadto wskazała, że zintensyfikowanie korzystania z lokalu mieszkalnego na skutek dokonanej przebudowy nosi znamiona samowolnej zmiany sposobu użytkowania.

W odpowiedzi na skargę [...]WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57 a.

Biorąc pod uwagę powyższe kryteria kontroli, Sąd uznał, że skarga jest niezasadna.

Podstawową kwestią wymagającą oceny w tym postępowaniu jest ustalenie czy E. L. - jako właścicielka lokalu nr [...] - w okolicznościach faktycznych tej sprawy, posiada status strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie dotyczącej przebudowy lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. M. w W.

Ocena ta umożliwi następnie stwierdzenie, czy zasadnie [...]WINB - na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. - umorzył postępowanie odwoławcze jako bezprzedmiotowe. Jednym z przypadków bezprzedmiotowości postępowania jest bowiem sytuacja, kiedy wnoszący odwołanie wskazał, że jest stroną postępowania, a organ odwoławczy (w toku postępowania odwoławczego) nie zweryfikował pozytywnie tego twierdzenia.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że krąg stron postępowania w sprawach budowlanych określa art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Przepis ten stanowi, że stronami takiego postępowania są: inwestor, właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu.

Praktyka organów administracji publicznej wskazuje, że w przypadku budynków wielomieszkaniowych, za stronę w postępowaniu uznawana jest - co do zasady - wspólnota mieszkaniowa, która reprezentowana jest przez właściwy organ (zarząd wspólnoty). Nie mniej jednak (i jak wskazuje na to liczne orzecznictwo sądów administracyjnych) nie można wykluczyć sytuacji, w której także właściciel konkretnego lokalu znajdującego się w danym budynku wielolokalowym uzyska przymiot strony w takim postępowaniu. Dostrzec bowiem należy, że cytowany wyżej przepis - dla przyznania statusu strony postępowania o pozwolenie na budowę - wymaga ustalenia tego, czy dana nieruchomość (w tym lokalowa) znajduje się w tzw. obszarze oddziaływania obiektu objętego pozwoleniem na budowę (w przedmiotowej sprawie zgłoszeniem robót budowlanych w lokalu nr [...], obejmujących zmianę aranżacji mieszkania). Ten zaś obszar to teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu (art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego). Należy przy tym podkreślić, że dla uzyskania przymiotu strony przez właściciela lokalu mieszkalnego znajdującego się w budynku, w którym funkcjonuje wspólnota mieszkaniowa, konieczne jest wykazanie, że zamierzona inwestycja będzie oddziaływała/oddziałuje na taki lokal. Przymiot strony będzie więc przysługiwał właścicielowi konkretnego lokalu pod warunkiem, że wykaże on wpływ tej inwestycji na indywidualne prawa i obowiązki związane z funkcjonowaniem jego lokalu mieszkalnego. Ponadto należy wskazać, że pod pojęciem ograniczenia możliwości zagospodarowania nieruchomości sąsiedniej należy rozumieć także utrudnienia w możliwości użytkowania jej zgodnie z przeznaczeniem, w wyniku wybudowania obiektu niespełniającego wymaganych warunków technicznych (wyrok NSA z 18 lipca 2014 r., sygn. akt II OSK 609/13).

Skarżąca – E. L. jest właścicielką lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. M. w W., usytuowanym w sąsiedztwie spornej inwestycji. Rzeczą podmiotu występującego do organu administracji o wszczęcie postępowania jest sformułowanie żądania, a także powołanie okoliczności, z których wywodzi legitymację do występowania w charakterze strony w konkretnej sprawie. Skarżąca, swój interes prawny opiera - jak stwierdziła - na naruszeniu jej prawa własności poprzez uszkodzenie ściany dzielącej oba lokale mieszkalne (powstanie pęknięć usuniętych przez inwestora) oraz wykonaniu (na ścianie wspólnej dzielącej oba lokale) instalacji wodno - kanalizacyjnej. Podniosła, że te ostatnie roboty budowlane przyczyniły się do powstania hałasu związanego z korzystaniem z toalety umieszczonej w lokalu nr [...]. Jednocześnie uważa, że także zapachy wydostające się z sąsiedniego lokalu, poprzez wentylację, gwarantują jej uczestnictwo w tym postępowaniu na prawach strony.

Sąd stoi na stanowisku, że w tej konkretnej sprawie dotyczącej przebudowy lokalu nr [...], zasadnie organy obu instancji przyjęły, że stroną postępowania reprezentującą wszystkich mieszkańców nieruchomości przy ul. M., w tym skarżącą, jest Wspólnota Mieszkaniową "[...]".

Ponadto należy podkreślić, że wbrew twierdzeniom skarżącej, iż roboty budowlane odbywały się "za cichą zgodą Wspólnoty" bez zgody nadzoru budowlanego, z akt sprawy wynika, że wobec zgłoszenia inwestora w Wydziale Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy T., nie wniesiono sprzeciwu (pismo Wydziału (...) z [...] marca 2017 r.). Ponadto, wprawdzie Wspólnota Mieszkaniowa nie wniosła zastrzeżeń do przedłożonego przez inwestora projektu przebudowy lokalu nr [...] (pismo z [...] sierpnia 2016 r.), nie mniej jednak - na skutek interwencji skarżącej o przenikaniu zapachów kuchennych jak i przenoszącym się hałasie spuszczania wody – wniosła o sprawdzenie czy wskazana przebudowa i zastosowane materiały są zgodne z przedstawionym projektem zmian w ww. instalacjach oraz czy zostały zastosowane materiały akustyczne mające na celu wyeliminowanie zgłaszanego problemu przez skarżącą. W następstwie wniosku Wspólnoty, PINB - postanowieniem z[...] lutego 2019 r., nr [...] - nałożył na inwestora obowiązek sporządzenia i przedłożenia oceny technicznej w zakresie wykonanych robót budowlanych polegających na przebudowie lokalu mieszkalnego nr [...] określającej: wpływ wykonanych robót budowlanych na konstrukcje nośną budynku przy ul. M. oraz stan techniczny wszystkich instalacji a także wydajność wentylacji mechanicznej jako części wspólnych znajdujących się w budynku. Ponadto, zakres opinii miał odnieść się do izolacyjności akustycznej przegrody wewnętrznej, tj. ściany między lokalami mieszkalnymi nr [...] i nr [...], na której poprowadzono rury instalacji wodnej doprowadzającej wodę od przełącza wody do wyposażenia przyborów sanitarnych (baterii umywalkowej i zlewozmywaka oraz miski ustępowej) i określić zgodność jej wykonania z przepisami prawa budowlanego i normami techniczno-budowlanymi. Ponadto ocena ta miała określić, wymiary powierzchni użytkowych pomieszczeń znajdujących się w lokalu nr [...] (w tym korytarza oraz balkonu) (...) z jednoznacznym oznaczeniem funkcji poszczególnych pomieszczeń, jednoznacznym oznaczeniem trzonów kuchennych (w tym zainstalowanych urządzeń) oraz urządzeń zainstalowanych w łazienkach (...), zaznaczeniem wszystkich instalacji znajdujących się w przedmiotowym lokalu oraz określić zgodność przebudowy z przepisami prawa budowlanego i normami techniczno-budowlanymi.

W tym miejscu wskazać bowiem należy, że likwidacja ściany działowej, przeniesienie instalacji elektrycznej, modyfikacja wentylacji, czy nawet np. zamiana miejscem kuchni i łazienki, to prace aranżacyjne, które właściciel może przeprowadzić nie mniej jednak nie może on dowolnie ingerować w piony wentylacyjne czy konstrukcję budynku, zaś roboty może przeprowadzić po uzyskaniu pozwolenia (dokonanym zgłoszeniu) z uwzględnieniem przepisów prawa budowlanego i norm technicznych.

W przedmiotowej sprawie żądana przez PINB ocena techniczna (sporządzona przez uprawnionego T. G.) została przedłożona przez inwestora w dniu [...] marca 2019 r. Ekspert stwierdził m.in., że przeprowadzone prace w lokalu nr [...] nie ingerowały w układ konstrukcyjny budynku oraz nie zmieniły obciążeń budynku, lokal nr [...] nie oddziałuje niekorzystnie na sąsiednie lokale. Przytaczając dane techniczne rzeczoznawca wskazał, że wewnętrzna instalacja wodociągowa i kanalizacyjna nie emitują nadmiernego ponadnormatywnego hałasu, wydzielone pomieszczenie łazienki (z której jak twierdzi skarżąca dobiegają hałasy spłukiwania wody) zostało zaprojektowane w pomieszczeniu pierwotnej kuchni, wielkość wydzielonej łazienki oraz sposób ukształtowania ścian wpływa na brak pogłosu, gęstość ściany spełnia normy dla tego typu pomieszczeń, przewody wentylacyjne odpowiadają klasie szczelności A. Co do wentylacji mechanicznej stwierdził, że zastosowano rozwiązania (opisując je) tłumiące ewentualne drgania wynikających z pracy systemu wentylacji mechanicznej, wentylację mechaniczną podłączono (przez istniejący przewód wentylacyjny) do istniejącego na dachu wentylatora wyciągowego. Powyższe nie zmieniło systemu pracy wentylacji w budynku. Lokal nie stwarza zagrożenia pożarowego. Stan techniczny lokalu nie powoduje zagrożenia dla bezpieczeństwa użytkowania obiektów sąsiednich lub obniżenia ich wartości użytkowej. Zastosowane materiały oraz rozwiązania techniczne są zgodne z powszechnie znanymi i stosowanymi w tego typu budynkach i lokalach. Lokal w całości spełnia wymogi rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Ww. ocena techniczna z marca 2019 r. została poddana kontroli w postępowaniu prowadzonym z udziałem Wspólnoty Mieszkaniowej "[...]". Wprawdzie postępowanie w tym zakresie zostało zakończone wydaniem decyzji przez [...]WINB w dniu [...] września 2019 r., jednakże wnioski z niej wypływające znane już były organowi odwoławczemu w dniu wydawania decyzji z [...] sierpnia 2019 r., w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. Weryfikacja interesu prawnego skarżącej w postępowaniu odwoławczym została więc dokonana także poprzez ww. ocenę techniczną. Zbadano bowiem nie tylko oddziaływanie wykonanych robót budowlanych na budynek przy ul. M. ale przede wszystkim wpływ - w świetle norm prawnych - na lokal skarżącej nr [...]. To z kolei, umożliwiło organowi II instancji podjęcie rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania odwoławczego z uwagi na brak legitymacji E. L.

Sąd zauważa, że niewątpliwie okoliczności, które podnosi skarżąca wpływają na komfort codziennego korzystania z mieszkania (szczególnie przez osoby starsze). Okoliczności te, jak: hałas z sąsiedniego lokalu czy zapachy z wentylacji, zwane są immisjami i w praktyce są najczęstszą przyczyną sporów w stosunkach sąsiedzkich, szczególnie w sytuacji najmów lokali, w tym okazjonalnych czy krótkoterminowych. W takich sytuacjach stykają się dwa przeciwstawne dobra: skarżących szanujących ciszę i spokój, oraz właścicieli lokali oddających je w najem dla celów dochodowych - zazwyczaj ludziom młodym, aktywnym zawodowo, w tym cudzoziemcom.

W tym miejscu nie można pominąć, że art. 144 kodeksu cywilnego. stanowi, że właściciel nieruchomości (w sprawie niniejszej inwestor) powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych. W razie przekroczenia tej granicy właścicielowi nieruchomości sąsiedniej przysługuje roszczenie negatoryjne o zaniechanie naruszeń i przywrócenie stanu zgodnego z prawem (art. 222 § 2 k.c.).

Zdaniem składu orzekającego, można byłoby wywodzić interes prawny skarżącej z art. 140 k.c. i art. 144 k.c. gdyby materiał dokumentacyjny (poza twierdzeniami skarżącej) potwierdzał, że sporna inwestycja zakłóca korzystanie z lokalu nr [...] ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków sąsiedzkich. Skarżąca, poza zgłoszeniem problemu do Wspólnoty (która wymagane prawem działania podjęła), podejrzeniami, że prace były wykonywane bez stosownych zgód i bez nadzoru nie przedstawiła żadnego dowodu obalającego zarówno twierdzenia organu odwoławczego jak i wnioski z oceny technicznej. Obowiązku wykazania legitymacji prawnej nie można przerzucać na organy administracji publicznej.

Wobec powyższego, w ocenie Sądu, w realiach niniejszej, skarżąca nie wskazała ani na etapie postępowania administracyjnego ani w skardze żadnego przepisu prawa materialnego, z którego ma ograniczenia w korzystaniu ze swojej nieruchomości. Nie wykazała także tego ocena techniczna z 2019 r.

W konsekwencji, zasadnie organ odwoławczy uznał, że interes skarżącej w realiach tej sprawy, chroniony jest przez reprezentującą ją Wspólnotę Mieszkaniową "[...]".

Odrębnym zagadnieniem jest natomiast kwestia podniesiona przez skarżącą w skardze, związana z zastosowaniem art. 71 Prawa budowlanego. Skarżąca stwierdziła (już na etapie postępowania odwoławczego), że inwestor poprzez przebudowę lokalu nr [...] zmienił przeznaczenie mieszkania - z lokalu mieszkalnego na hostel.

Zgodnie z art. 71 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego przez zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części rozumie się w szczególności: podjęcie bądź zaniechanie w obiekcie budowlanym lub jego części działalności zmieniającej warunki: bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego, pracy, zdrowotne, higieniczno-sanitarne, ochrony środowiska bądź wielkość lub układ obciążeń. Postępowanie wszczynane na podstawie ww. przepisu jest odrębnym postępowaniem, którego przedmiotem jest samowolna zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego, zaś obowiązkiem organu jest ustalenie czy taka zmiana sposobu użytkowania faktycznie nastąpiła i miała charakter samowolny. Użycie przez ustawodawcę w tym przepisie zwrotu "w szczególności" wskazuje, że sformułowana w nim definicja nie jest wyczerpująca. Określa w istocie przykładowe i najczęściej występujące w praktyce przypadki zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części. Powoduje to, że w ww. normie prawnej mieścić się będą także inne niż wymienione tam działania, które wpływają na zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części. Jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych, przez zmianę sposobu użytkowania obiektu lub jego części wymagającą zgłoszenia należy rozumieć nie tylko przeznaczenie obiektu do innego rodzaju użytkowania lecz także zintensyfikowanie dotychczasowego sposobu użytkowania obiektu, jeżeli wywołuje to skutki określone w art. 71 ust. 1 ustawy.

Ocena zasadności wdrożenia postępowania w tym trybie pozostaje jednak poza granicami rozpoznania niniejszej sprawy.

W konsekwencji Sąd uznał, że w sytuacji faktycznej tej sprawy, [...]WINB prawidłowo - na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. - umorzył postępowanie odwoławcze. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa i na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.