Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2246/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 137 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2010 nr 102 poz 651
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Wiśniewska sędzia NSA Joanna Banasiewicz sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Wojciech Latocha po rozpoznaniu w dniu 24 września 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Miasta [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 maja 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 2441/12 w sprawie ze skargi Miasta [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2012 r., nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz Miasta [...] kwotę 660 (sześćset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 14 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 2441/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Miasta [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2012 r., nr [...], w przedmiocie zwrotu nieruchomości.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan sprawy.

Pismem z dnia 6 czerwca 1990 r., J. S. oraz A. S. wystąpili z wnioskiem o zwrot nieruchomości o powierzchni 416 m2 położonej w W., na osiedlu [...], przy ul. W. [...].

Prezydent [...] ustalił, że prawo własności przedmiotowej nieruchomości przysługuje Miastu [...], wobec czego postanowieniem z dnia [...] marca 2004 r. Wojewoda [...] wyznaczył jako organ właściwy do załatwienia wniosku o zwrot nieruchomości Starostę [...].

Starosta [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...], orzekł o zwrocie na rzecz wnioskodawców gruntu położonego w W. przy ul. W. [...], oznaczonego jako projektowana działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 0,0416 ha, oraz zobowiązał wnioskodawców do zwrotu na rzecz Miasta [...] należności stanowiącej zwaloryzowaną kwotę odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości w wysokości 10.816 zł.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosło Miasto [...].

Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...], orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1752/11, po rozpatrzeniu skargi A. S. i P. S. (następcy prawnego J. S.), uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2011 r. oraz stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu. W uzasadnieniu wyroku sąd stwierdził, że brak było podstaw do wydania decyzji kasacyjnej, gdyż zakres koniecznego do przeprowadzenia postępowania dowodowego jest niewielki i możliwy do zrealizowania przez organ odwoławczy we własnym zakresie.

Ponownie rozpatrując złożone odwołanie Wojewoda [...] wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] października 2012 r., utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2011 r.

W uzasadnieniu Wojewoda stwierdził, że na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z dnia 21 lutego 1974 r., zawartej pomiędzy J. S. a Skarbem Państwa, prawo własności nieruchomości położonej w W. przy ul. W. [...], opisanej jako niezabudowana działka gruntu o powierzchni 416 m2, przeszło na Skarb Państwa. Przedmiotowa nieruchomość została oznaczona jako działka nr [...]. Z treści aktu notarialnego wynika, że umowa sprzedaży została zawarta w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Następnie nieruchomość ta z mocy prawa stała się własnością Dzielnicy Gminy [...], co potwierdza decyzja Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1991 r. Z dniem 27 października 2002 r. przedmiotowa nieruchomość stała się własnością Miasta [...].

Zgodnie z decyzją Wydziału Architektury, Nadzoru Budowlanego i Geodezji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] listopada 1971 r., nr [...], o lokalizacji inwestycji, przedmiotowa nieruchomość została przeznaczona pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]".

Zgodnie z informacjami przekazanymi przez Biuro Geodezji i Katastru Urzędu [...] Delegatura w Dzielnicy [...], nieruchomości objętej postanowieniami umowy sprzedaży z dnia 21 lutego 1974 r. odpowiadała archiwalna działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...], a następnie część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]. Następnie Biuro Geodezji i Katastru Urzędu [...] poinformowało, że dawna działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] odpowiada obecnie części działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]. Starosta [...] zlecił dokonanie podziału działki ewidencyjnej nr [...] w celu wydzielania dawnej działki nr [...] . Na skutek podziału geodezyjnego powstały dwie działki ewidencyjne: nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 3 400 m2 oraz nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 416 m2, która odpowiada nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania.

Oceniając zaś przesłanki zbędności przedmiotowej nieruchomości na cel wywłaszczenia Wojewoda [...] przywołał treść art. 136 ust. 3 oraz art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) – dalej: u.g.n. – i podał, że przez zbędność nieruchomości na cel określony w decyzji, wydanej w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, należy rozumieć nierozpoczęcie prac zmierzających do realizacji celu wywłaszczenia w ciągu 7 lat od dnia zawarcia umowy lub niezrealizowanie tego celu w ciągu 10 lat od dnia zawarcia umowy. Zgodnie z art. 216 ust. 1 przepisy rozdziału 6 działu III u.g.n. stosuje się odpowiednio m. in. do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

W odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości cel wywłaszczenia został sformułowany ogólnie jako budowa osiedla mieszkaniowego. W związku z koniecznością doprecyzowania ogólnie ustalonego celu Starosta [...] zlecił wykonanie opracowania geodezyjnego polegającego na oznaczeniu na mapie będącej projektem koncepcyjnym zabudowy uzupełniającej Osiedla [...] (plan zagospodarowania przestrzennego - stan na marzec 1993 r.) dawnej działki nr [...] z obrębu [...]. W oparciu o powyższe opracowanie organ I instancji ustalił, że na przedmiotowej nieruchomości powinien znajdować się budynek przychodni zdrowia oraz zagospodarowany wokół niej teren. W dniu 2 października 2009 r. zostały przeprowadzone oględziny przedmiotowej nieruchomości. W protokole oględzin zapisano, iż przedmiotowa nieruchomość stanowi obecnie teren porośnięty trawą, na którym zachowały się stare drzewa oraz wydeptana ścieżka.

Następnie Wojewoda [...] podkreślił, że działając jako organ II instancji związany jest prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 marca 2012 r., I SA/Wa 1752/11. Analiza przesłanych do akt sprawy wraz z odwołaniem Prezydenta [...] Założeń Techniczno - Ekonomicznych Ogólny Plan Realizacyjny Zagospodarowania Terenu z dnia 4 grudnia 1972 r. oraz Aneksu do ww. Założeń Techniczno - Ekonomicznych Plansza nasłonecznienia z 27 października 1979 r. prowadzi do konkluzji, że na przedmiotowej nieruchomości przewidziano realizację celu w postaci zieleni urządzonej – nasadzeń drzew. Zdaniem organu odwoławczego na przedmiotowej nieruchomości, oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...], nie zorganizowano ciągów komunikacyjnych czy kierunkowo nasadzonej zieleni. Działkę przecina samowolnie wydeptana ścieżka, a park osiedlowy stanowić ma trawa - samosiejka. Ponadto znajdujące się na działce nieliczne drzewa są stare. Tym samym, mając na uwadze obecny stan zagospodarowania przedmiotowej działki, w ocenie Wojewody [...] nie można przyjąć, że w okresie 7 lat od zawarcia umowy sprzedaży w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości podjęte zostały jakiekolwiek działania mające na celu zagospodarowanie nieruchomości oznaczonej obecnie jako działka ewidencyjna nr [...] oraz, że działania te zostały zakończone przed upływem 10 lat od zawarcia umowy.

Wojewoda [...] podzielił również wyrażony przez organ I instancji pogląd, zgodnie z którym operat z dnia 8 listopada 2010 r. został sporządzony zgodnie a art. 134 ust. 2 u.g.n., a także zgodnie z § 36 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.) i ma walor dowodu w przedmiotowej sprawie.

Biorąc pod uwagę zaistniały stan faktyczny, Wojewoda stwierdził, że nieruchomość oznaczona jako działka ewidencyjna nr [...], położona w W. przy ul. W. [...], nie została wykorzystana na cel określony w umowie sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z dnia 21 lutego 1974 r. w terminach przewidzianych w art. 137 ust. 1 u.g.n. Tym samym stała się zbędna dla jego realizacji.

Skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2012 r. złożyło Miasto [...] wnosząc o jej uchylenie. Zarzuciło jej naruszenie prawa procesowego tj. art. 138 § 1 i 2, art. 7, art. 77, art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 153 i 170 p.p.s.a. oraz prawa materialnego tj. art. 137 ust. 1 u.g.n.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę wskazanym na wstępie wyrokiem z dnia 14 maja 2013 r., I SA/Wa 2441/12, stwierdził, że w niniejszej sprawie orzeka mając na względzie uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. Z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 marca 2012 r., I SA/Wa 1752/11, wynika między innymi (oprócz tego, że nie było podstaw do wydania decyzji kasacyjnej), że zarzut o braku dostępu przedmiotowej nieruchomości do drogi publicznej jest niezasadny.

Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 137 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Chodzi więc o sytuację, gdy we wskazanym terminie, bez względu na przyczynę zaniechań, w ogóle nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia (przejęcia). Przesłanka z art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n. zachodzi zatem w szczególności w razie pozostawienia nieruchomości w stanie niezmienionym, a więc takim jak w czasie wywłaszczenia (przejęcia), bez rozpoczęcia prac związanych z robotami budowlanymi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego.

Natomiast przez pojęcie zbędności nieruchomości w rozumieniu art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. należy rozumieć sytuację faktyczną, w której od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna upłynął 10 letni okres i w tym okresie cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Tym samym zrealizowanie przedmiotowego celu już po upływie 10 lat od dnia, kiedy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, stanowi podstawę zwrotu nieruchomości na podstawie art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n.

Jak wynika z akt sprawy przedmiotowa działka została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym z dnia 21 lutego 1974 r. na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64). Zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji z dnia [...] listopada 1971 r. przedmiotowa nieruchomość przeznaczona była pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]". Ponadto analiza Założeń Techniczno - Ekonomicznych Ogólny Plan Realizacyjny Zagospodarowania Terenu z dnia 4 grudnia 1972 r. oraz Aneksu do Założeń Techniczno - Ekonomicznych Plansza nasłonecznienia z 27 października 1979 r. prowadzi do konkluzji, że na przedmiotowej nieruchomości przewidziano realizację celu w postaci zieleni urządzonej. Jednak realizacja celu nie nastąpiła w terminach określonych w art. 137 u.g.n. Wynika to przede wszystkim ze znajdującego się w aktach sprawy sądowej o sygn. I SA/Wa 1752/11 zdjęcia lotniczego wykonanego w 1987 r. Porównanie tego zdjęcia z opracowaniem geodezyjnym zleconym przez organ I instancji, polegającym na oznaczeniu na mapie będącej projektem koncepcyjnym zabudowy uzupełniającej osiedla mieszkaniowego [...] z 1993 r. dawnej działki nr [...] wskazuje, że w 1987 r. (czyli 13 lat po nabyciu) przedmiotowa działka była w takim stanie, jak w momencie nabycia i nadal zabudowana była budynkiem mieszkalnym. W świetle powyższych ustaleń prawidłowo organy obu instancji działkę nr [...] o pow. 0,0416 ha uznały za zbędną na cel wywłaszczenia i orzekły o jej zwrocie na rzecz spadkobierców W. S., po zwrocie przez nich na rzecz Miasta [...] zwaloryzowanego odszkodowania. W ocenie Sądu rozstrzygnięcie to prawa nie narusza, a ustalenia dotyczące zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia są prawidłowe. Realizacji celu wywłaszczenia tj. urządzenie zieleni już po terminach wskazanych w art. 137 u.g.n. nie może być uznana za zrealizowanie celu wywłaszczenia.

Za chybiony Sąd Wojewódzki uznał również zarzut naruszenia art. 7, art. 77, art. 80 i art. 138 § 2 k.p.a. Z tych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 maja 2013 r., I SA/Wa 2441/12, wniosło Miasto [...]. Zaskarżając wyrok w całości zarzuciło mu naruszenie prawa materialnego:

1. art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 i art. 216 ust. 1 u.g.n. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że zostały spełnione przesłanki do zwrotu nieruchomości, pomimo że nieruchomość nie stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu;

2. art. 137 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 w zw. z art. 216 ust. 1 u.g.n. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu w sytuacji, gdy cel ten został zrealizowany po terminie wskazanym w art. 137 ust. 1 pkt 2 i nieruchomość jest aktualnie wykorzystywana na ten cel.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie gmina wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono między innymi, że Sąd I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny uznając, że przedmiotowa nieruchomość została przeznaczona pod teren zieleni osiedlowej i że cel ten został zrealizowany. Nieprawidłowe jest jednak stwierdzenie, że realizacja celu wywłaszczenia, tj. urządzenie zieleni już po terminach wskazanych w art. 137 u.g.n. nie może być uznana za zrealizowanie celu wywłaszczenia. Jak orzekł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 listopada 2011 r., I OSK 1924/10, w przypadku realizacji celu wywłaszczenia nie jest możliwy zwrot nieruchomości niezależnie od terminu, kiedy ta realizacja nastąpiła.

Zgodnie z utrwalonym poglądem doktryny jak i orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego infrastruktura osiedla mieszkaniowego obejmuje nie tylko budownictwo mieszkaniowe, ale również budynki handlowe, usługowe, szkoły, boiska osiedlowe, zieleń osiedlową oraz urządzenia towarzyszące jak ciągi komunikacyjne, parkingi (wyrok NSA z dnia 2.04.1999 r., IV SA 467/97; wyrok z dnia 23.12.1999 r., IV SA 2140/97).

Nie ulega wątpliwości, że na dzień wywłaszczenia na przedmiotowej działce znajdował się budynek mieszkalny wraz z zabudowaniami gospodarczymi. Obecnie działka jest zagospodarowana pod zieleń – rośnie na niej koszona trawa oraz drzewa. Aktualne zagospodarowanie nieruchomości jest więc zgodne z ustalonym przez Wojewodę [...] celem wywłaszczenia tej części nieruchomości, czyli pod tereny zielone. Tym samym brak jest podstaw do uznania, że zaistniały przesłanki do orzeczenia o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości określone w art. 137 ust. 1 u.g.n.

Skarżące kasacyjnie m. [...] złożyło też wniosek o zawieszenie postępowania uzasadniając go tym, że rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, który w postępowaniu sygn. P 38/11 z wniosku WSA w Warszawie rozpatrywać ma pytanie prawne o zbadanie zgodności art. 1 pkt 89 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw w związku z art. 19 tej ustawy - zmieniający art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. w zakresie, w jakim nakazuje stosowanie nowego brzmienia art. 137 ust. 1 pkt 2 tej ustawy w sytuacji, kiedy cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został przez jednostkę samorządu terytorialnego zrealizowany przed dniem 22 września 2004 roku, to jest dniem wejścia w życie wyżej wymienionej ustawy zmieniającej - z art. 2 i art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Wniosek o zawieszenie postępowania został oddalony postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 października 2013 r.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną A. S. i P. S. wnieśli o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zdaniem uczestników postępowania Sąd I instancji dokonał prawidłowej kontroli zaskarżonej decyzji. Proponowany przez skarżącą kasacyjnie gminę sposób wykładni art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. oznaczałby, że dziesięcioletni termin zawarty w tym przepisie byłby zbędny, gdyż w każdej sytuacji można byłoby go wyeliminować.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Przepis art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – p.p.s.a. – stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły, zatem należało odnieść się do zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej.

Rozpatrywana skarga kasacyjna podlegała uwzględnieniu, albowiem zasadny okazał się zarzut naruszenia art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n.

W chwili, kiedy orzekały organy administracji i Sąd I instancji przepis ten miał następujące brzmienie: Nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 13 marca 2014 r., P 38/11, orzekł, że art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (OTK-A 2014/3/31).

W stosunku do stanu prawnego z dnia orzekania przez Sąd I instancji nastąpiła więc zmiana, którą Naczelny Sąd Administracyjny musi brać pod uwagę przy orzekaniu, niezależnie od zarzutów skargi kasacyjnej, w tym zarzucanego sposobu naruszenia przepisu uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z konstytucją (zob. uchwałę NSA z dnia 7.12.2009 r., I OPS 9/09, ONSAiWSA 2010/2/16). W obecnym kształcie norma zawarta w art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. nie pozwala na uznanie za zbędną na cel wywłaszczenia nieruchomości, która została wywłaszczona przed 27 maja 1990 r., a na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel wywłaszczenia. Nie znając skutków wyroku TK, w tym treści normy prawa materialnego ukształtowanej powołanym wyrokiem, Sąd I instancji orzekał w oparciu o niewłaściwą normę, a w konsekwencji nie dokonał też właściwej kontroli ustaleń faktycznych poczynionych przez organy administracji, z punktu widzenia obecnych przesłanek zbędności.

W niniejszej sprawie nieruchomość będąca przedmiotem wniosku o zwrot została wywłaszczona (sprzedana ze skutkiem wywłaszczenia) w dniu 21 lutego 1974 r., a wniosek o zwrot został złożony w dniu 6 czerwca 1990 r. Z ustaleń Sądu I instancji wynika, że w 1987 r. (czyli 13 lat po nabyciu przez Skarb Państwa) przedmiotowa działka była w takim stanie, jak w momencie nabycia i nadal zabudowana była budynkiem mieszkalnym, co wynika ze zdjęcia lotniczego z tego okresu. Na gruncie stanu prawnego, w oparciu o który orzekał Sąd Wojewódzki, stwierdził, że urządzenie zieleni po upływie dziesięciu lat od wywłaszczenia nie może być uznane za zrealizowanie celu wywłaszczenia. Nie ustalił jednak, kiedy doszło do urządzenia zieleni na działce nr [...], w szczególności, czy nastąpiło to przed dniem złożenia wniosku o zwrot, czyli przed 6 czerwca 1990 r. W stanie prawnym ukształtowanym przez powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest to natomiast okoliczność kluczowa dla rozstrzygnięcia sprawy. Zauważyć przy tym należy, że kierując się dziesięcioletnim terminem wynikającym z dotychczasowej treści art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n., Sąd I instancji w istocie nie przedstawił pełnych rozważań na okoliczność realizacji celu wywłaszczenia, zapewne traktując to ustalenie, z powodu niekwestionowanego upływu dziesięciu lat od wywłaszczenia, jako mniej istotne dla rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy przyjął zaś, że w ogóle nie doszło do realizacji celu wywłaszczenia.

Uznając zatem za usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. poprzez jego błędną wykładnię, inną niż wynikająca z normy ukształtowanej wyrokiem TK z dnia 13 marca 2014 r., P 38/11, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a. uchylił zaskarżone orzeczenie i rozpoznał skargę. Naczelny Sąd Administracyjny nie był przy tym związany oceną prawną wynikającą z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 marca 2012 r., I SA/Wa 1752/11, z uwagi na zmianę stanu prawnego, która nastąpiła po wydaniu tego wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ oceni zbędność nieruchomości na cel wywłaszczenia przez pryzmat normy wynikającej z art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n., z uwzględnieniem zakresowego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r., P 38/11, i z punktu widzenia tak ukształtowanej normy poczyni ustalenia faktyczne, konieczne dla rozstrzygnięcia sprawy. W tej sytuacji odnoszenie się do zarzutu naruszenia art. 136 ust. 3 u.g.n. należało uznać za przedwczesne.