Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 750/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-05-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13g ust. 1, ust. 1a i ust. 2, art. 40c ust. 1 oraz lp. 7 pkt 7 lit. d i e, lp. 7 pkt 6 lit. d i e, lp. 9 pkt 5 lit. c załacznika nr 2 do ustawy;
journal: Dz.U. 2007 nr 19 poz 115
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity
article: art. 64 ust. 1;
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędzia WSA Dorota Wdowiak (spr.) Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2011 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego E. S. kwotę 2935 (dwa tysiące dziewięćset trzydzieści pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w całości w mocy zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] o nałożeniu na E. Ś. kary pieniężnej w wysokości 17240 złotych.

Do wydania decyzji doszło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i wywody prawne:

W dniu 15 listopada 2010 r., na drodze krajowej nr [...] w miejscowości Ł., zatrzymany został do kontroli drogowej pojazd marki [...] nr rej. [...] z naczepą o nr rej. [...] kierowany przez E. P.

W wyniku ważenia oraz pomiarów pojazdu stwierdzono następujące naruszenia dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których dopuszczalny jest ruch pojazdów o naciskach osi do 10 t:

- nacisk 14,602 t na pojedynczej osi napędowej – przekroczenie 0 4,602 t;

- nacisk 29,79 t na potrójnej osi napędowej – przekroczenie 0 5,79 t;

- masa zespołu pojazdów 51,15 t – przekroczenie o 11,15 t.

Pojazd został zważony przy pomocy nieautomatycznych wag przenośnych do pomiarów statycznych o nr fabrycznych 856094 i 856089. Obie wagi legitymowały się, w chwili ważenia ważnymi świadectwami wydanymi przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Poznaniu wydanymi w dniu 12 stycznia 2010 r. Miejsce ważenia legitymuje się protokołem z pomiaru pochylenia terenu z dnia 19 listopada 2009 r., który zatwierdza stanowisko do ważenia pojazdów. Powyższe dokumenty zostały okazane kierowcy przed dokonaniem ważenia. Kierowca został poinformowany o sposobie przeprowadzenia pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Pojazd zważono jednokrotnie. Kierowca nie wnosił o ponowne ważenie.

Po dokonaniu pomiarów sporządzony został protokół z kontroli nr [...], do którego kierowca oświadczył, że wykonuje transport drogowy w imieniu i na polecenie E. Ś..

Przewoźnik nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Wysokość kar za przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 10 t określa załącznik nr 2 do ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r., nr 19, poz. 115). Kary te wynoszą odpowiednio:

Lp. 7 pkt 7 – dla pojedynczej osi napędowej pojazdów silnikowych o nacisku osi:

- lit. d): powyżej 11 t do 11,5 t -1140 złotych,

- lit. c): za każde rozpoczęte przekroczenie 0,5 t powyżej 11,5 t dodatkowo 780 złotych.

Lp. 7 pkt 6 – dla podwójnej osi pojazdów silnikowych, przyczep i naczep, przy odległości pomiędzy osiami większej niż 1,3 m i nie większej niż 1,4 m:

- lit. d) powyżej 27 t do 28,5 t – 5600 złotych,

- lit. e) za każde rozpoczęte przekroczenie o 1,5 t powyżej 28,5 t – 3600 złotych.

Lp. 9 pkt 5 – za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu czołowego składającego się z dwuosiowego ciągnika siodłowego i trzyosiowej przyczepy:

Lit. c) powyżej 50 t do 60 t. 1140 złotych.

W przedmiotowej sprawie kara wyniosła 17240 złotych:

- za przekroczenie nacisku dla pojedynczej osi napędowej: 6620(1140+7x780),

- za przekroczenie nacisku dla potrójnej osi napędowej: 560+3600,

- za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej: 1140.

W ocenie organu to E. Ś. jest stroną postępowania. Dowodzą tego: okazana podczas kontroli licencja nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy wystawiona na E. Ś., okazane podczas kontroli dowody rejestracyjne pojazdu wskazujące jako właściciela skarżącego. Wskazanie przez skarżącego okoliczności polegającej na "użyczeniu" kontrolowanego pojazdu kierowcy E. P. zmierza, zdaniem organu, do próby przeniesienia odpowiedzialności administracyjnej z tytułu stwierdzonych naruszeń na inną osobę. Tymczasem protokół z kontroli jako podstawowy dokument w sprawie, sporządzony przez organ kontrolny, ale przy współudziale kontrolowanego z zapewnieniem przez kontrolowanego przedstawienia własnej wizji zdarzeń jest, w rozumieniu art. 76 § 1 kpa dokumentem urzędowym. Potwierdza on poczynione przez organ ustalenia. Dlatego też zarzut skarżącego w zakresie nieprawidłowego ustalenia strony postępowania jest całkowicie bezzasadny i nie poparty żadnym dowodem, który mógłby podważyć treść protokołu kontroli podpisanego przez kierowcę bez żadnych uwag. Nadto oświadczenie podpisane "rzekomo" przez E. P. nie zawiera czytelnego podpisu osoby podpisującej i podpis na nim umieszczony różni się znacząco od tego, którego używał E. P. podczas kontroli drogowej. Organ odwoławczy odmówił wiarygodności i pozbawił mocy dowodowej treści oświadczenia z dnia 31 grudnia 2010 r. jako stojącej w sprzeczności z pozostałym materiałem dowodowym, zgromadzonym w sprawie.

Skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2011 r. złożył E. Ś. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej.

Zaskarżonej decyzji E. Ś. zarzucił, że organ bezpodstawnie przyjął, że w imieniu skarżącego i na jego ryzyko wykonywany był przedmiotowy przejazd. Organ przecenia wartość protokołu. W sprawie brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego oraz niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, zwłaszcza w kontekście złożonego oświadczenia E. Ś. Tym samym organ naruszył przepisy art. 7 i 77 § 1 kpa.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie przywołując argumentację zawartą w decyzji.

Na rozprawie w dniu 26 maja 2011 r. Sąd dopuścił uzupełniający dowód z decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 z 2002 r. poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji.

Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 - dalej zwaną p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrolując w ten sposób zaskarżoną decyzję Sąd stwierdził naruszenie prawa, skarga jest więc uzasadniona.

Na wstępie należy zauważyć, iż kara pieniężna w przedmiotowej sprawie została nałożona na podstawie ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Podstawowym aktem prawnym regulującym kwestie opłat i kar za poruszanie się pojazdów nienormatywnych po drogach publicznych jest ustawa o drogach publicznych, która normuje tę kwestię mając na względzie przede wszystkim ochronę dróg publicznych - art. 4 pkt 21 ustawy. To ustawa o drogach publicznych zawiera definicję pojazdu nienormatywnego – art. 4 pkt 25 ustawy. Pojęcie pojazdu nienormatywnego jest zatem pojęciem prawnym.

Zgodnie z art. 13g ust. 1 ustawy za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu wymierza się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Karę, o której wyżej mowa, ustala się za przekroczenie dopuszczalnej wielkości parametru pojazdu. W przypadku przekroczenia dopuszczalnej wielkości więcej niż jednego parametru karę ustala się jako sumę wysokości kar z tytułu każdego przekroczenia. Jeżeli przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi występują na kilku osiach pojedynczych lub osiach wielokrotnych pojazdu, karę ustala się jako sumę wysokości kar z tytułu każdego przekroczenia (ust. 1a). Wysokość kar pieniężnych z tego tytułu określa załącznik nr 2 do ustawy (ust. 2).

W myśl art. 40c ust. 1 w przypadku stwierdzenia, że pojazd przekracza dopuszczalną masę całkowitą, naciski osi, wymiary lub przejazd pojazdu odbywa się bez zezwolenia wymaganego przepisami o ruchu drogowym, Inspektor Inspekcji Transportu Drogowego oraz funkcjonariusz Policji mają prawo wymierzania i pobierania kary pieniężnej, ustalonej zgodnie z powołanym wyżej przepisem art. 13g ust. 2 ustawy.

Stosownie do art. 13g ust. 1b karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na:

1) podmiot wykonujący przejazd;

2) nadawcę, załadowcę lub spedytora ładunku, jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego.

W przedmiotowej sprawie kara pieniężna za przekroczenie dopuszczalnej masy pojazdów oraz dopuszczalnych nacisków osi na drogach została nałożona na podmiot wykonujący przejazd. Organ stwierdził, że podmiotem wykonującym przejazd był E. Ś.. Decyzja o ukaraniu skarżącego oparta została na dowodach w postaci: protokołu kontroli ważenia pojazdu, wypisie z licencji, dowodach rejestracyjnych przedmiotowego pojazdu. Dowody te, zdaniem organu, w sposób niebudzący wątpliwości stwierdzają, że podmiotem wykonującym przewóz drogowy był E. Ś. Powoływanie się przez skarżącego na umowę użyczenia zmierza jedynie do próby przeniesienia odpowiedzialności administracyjnej.

Takie kategoryczne stwierdzenie organu jest przedwczesne. Organ nie wyjaśnił w tym zakresie wszystkich okoliczności, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Nie podjął wszelkich kroków do dokładnego wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, czym naruszył przepisy art. 7, 77 § 1 kpa. Organ administracji publicznej w toku prowadzonego postępowania powinien przestrzegać zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.), zasady informowania stron i innych uczestników postępowania o ich prawach i obowiązkach (art. 9 k.p.a.), a w końcu zasady zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 k.p.a.).

Przejawem tej ostatniej jest m.in. obowiązek uwzględnienia przez organ żądania strony dotyczącego przeprowadzenia dowodu, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy.

W toku postępowania skarżący zgłaszał wniosek o przesłuchanie w charakterze świadka kierowcy E. P. i przesłuchanie strony E. Ś.. Organ nie przeprowadził zawnioskowanych dowodów. Ne odniósł się też w żaden sposób, do powodów, dla których dowodu tego nie przeprowadził. Ustalenia organu dotyczące strony postępowania oparte zostały głównie na wyjaśnieniach kierowcy, który w oświadczeniu dołączonym do odwołania zaprzecza swoim twierdzeniom zawartym w protokole. Obowiązkiem organu było wyjaśnić tę sprzeczność przeprowadzając zawnioskowane dowody.

Stosownie do art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Zgłoszone przez skarżącego żądania dokonania przez organ przesłuchania świadka i strony było jedynym sposobem obrony praw służących stronie w postępowaniu administracyjnym, sankcjonowanych podanymi wcześniej przepisami, stanowiącymi podstawowe zasady postępowania administracyjnego. Nadto uwzględnienie przez organ zgłoszonego żądania niewątpliwie miało istotne znaczenie w sprawie dla ustalenia podmiotu wykonującego transport drogowy.

W rozpoznawanej sprawie powodem uwzględnienia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie było stwierdzenie przez Sąd naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć znaczenie dla wyniku sprawy. Konkretnie, w ocenie Sądu I instancji w sprawie, wobec naruszenia zasad dotyczących postępowania dowodowego stan faktyczny sprawy nie został jednoznacznie ustalony i budzi wątpliwości. Dopiero na gruncie ustaleń faktycznych, które nie budzą żadnych wątpliwości, możliwe stanie się dokonywanie wykładni określonego przepisu prawa materialnego. Rozpoznając ponownie sprawę organ przesłucha zgłoszonego świadka i stronę, dokona ich oceny z uwzględnieniem treści protokołu z kontroli, jego roli oraz znaczenia jako dokumentu urzędowego i złożonego przez E. P. oświadczenia. Bez przesłuchania świadka organ powziął też wątpliwość, czy to on złożył przedmiotowe oświadczenie. Odmówił wiarygodności oświadczeniu także i z tego powodu, że podpisy na obu dokumentach się różnią, nie zasięgając wiadomości specjalisty w tym zakresie.

Na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ustali, kto ponosi odpowiedzialność za naruszenie polegające na przekroczeniu przez pojazd dopuszczalnych nacisków osi na drogach oraz dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu.

Uchylenie zaskarżonej decyzji jest dodatkowo uzasadnione przeprowadzonym przez Sąd dowodem z decyzji z dnia [...] marca 2011 r. Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Wynika z niej, iż 15 listopada 2010 r., w miejscowości Ł., a więc w tym samym dniu i miejscu co przedmiotowa kontrola, organ kontrolny dokonał kontroli przedmiotowego pojazdu w zakresie naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym. W odwołaniu od decyzji organu I instancji E. Ś. podniósł te same zarzuty, co w odwołaniu od decyzji organu I instancji w przedmiotowej sprawie. Po rozpoznaniu odwołania Główny Inspektor Transportu Drogowego uchylił zaskarżoną decyzję zalecając, dla ustalenia kto wykonywał transport drogowy, przesłuchanie kierowcy E. P., który zaprzecza oświadczeniu złożonym do protokołu kontroli.

Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1) c) ustawy p.p.s.a Sąd orzekł jak w pkt 1 wyroku.

W przedmiocie wykonalności Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a.