Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1243/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-12-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 9a
journal: Dz.U. 2015 poz 1774
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa (spr.) Sędziowie : NSA Joanna Tuszyńska WSA Tadeusz Kiełkowski Protokolant : Katarzyna Krawczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2018 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Krakowie Grażyny Mosoń-Wąsik sprawy ze skargi B. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2018 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości skargę oddala.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z 10 listopada 2017 r. znak [...] Prezydent Miasta K. orzekł o odmowie zwrotu działki nr [...] o powierzchni 327 m2, położonej w obrębie [...], jedn. ewid. P., m. K., obj. Lwh [...], b. gm. kat. P., odpowiadającej wywłaszczonej parceli l. kat. [...] b. gm. kat. P., na rzecz: B. R., K. R., E. J., M. J., K. W., P. K. i B. O..

Od decyzji odwołanie złożyła B. R., zarzucając naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. poprzez dokonanie ustaleń faktycznych stojących w sprzeczności w zebranym w sprawie materiale dowodowym i uznanie, że działka nr [...] stanowiąca niegdyś własność W. R. była wykorzystana na cele objęte decyzją o wywłaszczeniu tylko dlatego, że znajduje się w zamkniętej strefie kolejowej oraz poprzez oparcie rozstrzygnięcia o dowolne wnioskowanie organu co do sposobu zrealizowania celu publicznego, które nie znajduje oparcia w żadnych dowodach, jak również pominięcie aktualnego sposobu zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości oraz jej sąsiedztwa; naruszenie art. 136 ust. l i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niezastosowanie mimo, że z dostępnego w sprawie materiału dowodowego nie wynika aby na działce nr [...] został zrealizowany jakikolwiek cel, na który nieruchomość została wywłaszczona, a nieruchomość obecnie nie jest nie tylko wykorzystywana na cele kolejowe ale nie jest także objęta jakimikolwiek czynnościami zarządczymi ze strony podmiotu zarządzającego strefą kolejową, na której się znajduje, a ponadto w bezpośrednim sąsiedztwie tej działki znajdują się nieruchomości, których własność należy do osób prywatnych wykorzystywane przez nie do celów mieszkaniowych, a więc sam fakt znajdowania się nieruchomości w zamkniętej strefie kolejowej jest niewystarczający dla ustalenia, że cel wywłaszczenia został zrealizowany.

Wojewoda decyzją z dnia 20 lipca 2018r. znak: [...], na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 121 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wskazano, iż na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 6 października 1958 r. znak [...] m. in. parcela l. kat. [...], b. gm. kat. P. o pow. 337 m2 objęta Lwh [...], została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa na cele Polskich Kolei Państwowych. Jako podstawę wywłaszczenia wskazano art. 1, art. 2 ust. 1 pkt. "a" dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 r. - 1945 r. Z dokumentacji geodezyjno - kartograficznej wynika, że wywłaszczona parcela gruntowa aktualnie odpowiada działce nr [...], poł. w obr. [...], jedn. ewid. P. o powierzchni 327 m2, co potwierdza wykaz synchronizacyjny nr [...] - k.a. nr [...]. Powyższa nieruchomość w dalszym ciągu ujawniona w księdze wieczystej Lwh [...] gm. kat. P. jako własność poprzedniej właścicielki.

Wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło na podstawie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945, który to dopuszczał wywłaszczenie, gdy faktycznie nieruchomość została zajęta na określone w nim cele pomiędzy 1 września 1939 r. a 9 maja 1945 r. i jeżeli nadal była na te cele zajęta w dniu 16 kwietnia 1948 r. Jak ustalił organ I instancji, przedmiotowa nieruchomość zajęta była pod tory kolejowe i takie też było jej przeznaczenie po wywłaszczeniu (znajduje się ona na terenie pomiędzy linią kolejową [...] oraz odchodzącą od niej bocznicę, a także innymi bocznicami tworzącymi jeden teren kolejowy). Na podstawie art. 4 ust. 2a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2017 r. poz. 2101) w decyzji nr 3 z dnia 24 marca 2014 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju (Dz. Urz. Min. Infr. i Rozw. z 27 marca 2014 r., póz. 25) § 1 - "uznał za tereny zamknięte, zastrzeżone ze względu na obronność i bezpieczeństwo państwa, tereny, na których są usytuowane linie kolejowe, określone w załączniku do decyzji, stanowiącym tomy nr 1-16. Powyższa decyzja została zmieniona decyzją nr l Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 23 stycznia 2015 r. (Dz. Urz. Min. Infr. i Rozw. z 28 stycznia 2015 r., póz. 6) zmieniającą decyzję w sprawie ustalenia terenów, przez które przebiegają linie kolejowe, jako terenów zamkniętych, gdzie pod pozycją "l.p. [...]" wpisana jest działka nr [...], pół. w obr[...] , jedn. ewid. P. m. K.-k.a. nr [...]. Zatem przedmiotowa działka zgodnie z poglądami judykatury wyłączona jest z obrotu prawnego, co m. in. potwierdza uchwała podjęta w pełnym składzie Sądu Najwyższego w dniu 26 października 2007 r., sygn. akt. III CZP 30/07, przesądzająca kwestę całkowitego wyłączenia z obrotu nieruchomości niezbędnych na cele obronności i bezpieczeństwa państwa, co ma miejsce w przedmiotowej sprawie w odniesieniu do działki nr [...], położonej w obrębie [...] jedn. ewid. P. m. K., stanowiącej część kolejowego terenu zamkniętego.

Dodatkowo doktryna i orzecznictwo jednoznacznie wskazują, że "wyłączenie nieruchomości z obrotu (extra commercium) ma charakter bezwzględny; może być dokonane tylko ustawą i oznacza niedopuszczalność jakiejkolwiek zmiany osoby właściciela. Przykładowo takim wyłączeniem objęte są grunty pokryte płynącymi wodami powierzchniowymi, z wyjątkiem przypadków określonych w ustawie (art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne) oraz nieruchomości Skarbu Państwa przeznaczone pod drogi publiczne od chwili obwieszczenia o decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi (art. 5 ust. 5 i 6 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych, Dz. U. Nr 80, póz. 721 ze zm.). Wyłączenie z obrotu może wynikać także ze szczególnego charakteru nieruchomości. Przykładem takiego wyłączenia są nieruchomości niezbędne dla celów obronności i bezpieczeństwa, określone w § l rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 2004 r. w sprawie określenia rodzajów nieruchomości uznanych za niezbędne na cele obronności i bezpieczeństwa państwa (Dz.U. Nr 207, poz. 2107).

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję złożyła B. R. zarzucając:

- skierowanie decyzji odwoławczej do strony nieżyjącej w dacie jej wydania tj. do K. R., który zmarł w dniu 14.04.2018 r. co czyni zaskarżoną decyzję nieważną na mocy art. 156 § 2 k.p.a.,

- art. 7 i 77 k,p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta Miasta K. mimo dokonania przez organ l instancji, a w ślad za nim przez organ odwoławczy, ustaleń faktycznych stojących w sprzeczności z zebranym w sprawie materiałem dowodowym i uznanie, że działka numer [...] stanowiąca niegdyś własność W. R. była wykorzystywana na cele objęte decyzją o wywłaszczeniu tylko dlatego, że znajduje się w zamkniętej strefie kolejowej, jak również pominięcie aktualnego sposobu zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości oraz zagospodarowania jej sąsiedztwa, które wskazują na to, że nieruchomość ta ani w dacie wywłaszczenia ani w okresie późniejszym nie była wykorzystywana w żaden sposób na cele kolejowe, w tym na cele związane z usytuowaniem torów i innych urządzeń infrastruktury kolejowej,

- naruszenie art. 136 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niezastosowanie mimo że z dostępnego w sprawie materiału dowodowego nie wynika aby na działce numer [...] został zrealizowany jakikolwiek cel, na który nieruchomość została wywłaszczona, a nieruchomość obecnie nie jest nie tylko wykorzystywana na cele kolejowe ale nie jest także objęta jakimikolwiek czynnościami zarządczymi ze strony podmiotu zarządzającego strefą kolejową, na której się znajduje, a ponadto w bezpośrednim sąsiedztwie tej działki znajdują się nieruchomości, których własność należy do osób prywatnych wykorzystywane przez nie do celów mieszkaniowych oraz poprzez uznanie, iż zaliczenie przedmiotowej nieruchomości do leżących w strefie zamkniętej (co miało miejsce dopiero w 2014/2015 r.) stanowi przeszkodę w dokonaniu jej zwrotu uprawnionym

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych.

Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż niezasadny jest zarzut nieważności z powodu uznania skierowania decyzji odwoławczej w stosunku do K. R. zmarłego w dniu 14.04.2018 r. W kontrolowanej sprawie nie miała miejsca nieważność tylko ewentualnie przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. – pominięcie następców prawnych zmarłego. W związku z tym wznowienie może nastąpić tylko na wniosek pominiętych następców, co oznacza również, iż tylko ich zarzut w sprawie może prowadzić do uwzględnienia przez sąd przesłanki wznowieniowej. Przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji tylko wówczas, gdy powołuje się na nią podmiot uprawniony do skorzystania z tej przesłanki, to jest ten, który bez własnej winy nie został dopuszczony do udziału w postępowaniu. Inne podmioty nie mogą się skutecznie na tę okoliczność powoływać. Dotyczy to również sądu administracyjnego rozstrzygającego sprawę ze skargi podmiotów biorących udział w postępowaniu, który z urzędu nie ma podstaw do podnoszenia, że podmiot nie wnoszący skargi został pominięty w postępowaniu administracyjnym i z tej przyczyny stosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 1 marca 2018 II OSK 1837/1, LEX nr 24863170). Z powyższego wynika niedopuszczalność uwzględnienia z urzędu przez sąd pozbawienia strony udziału w postępowaniu.

Niezasadne są także zarzuty odnoszące się do pominięcia przy badaniu przesłanek zwrotu spornej działki czy była faktycznie wykorzystywana na cele objęte decyzją o wywłaszczeniu oraz aktualnego sposobu zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości oraz zagospodarowania jej sąsiedztwa, które wg skarżącej wskazują na to, że nieruchomość nie była wykorzystywana na cele kolejowe.

Podkreślić bowiem należy, że wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło na podstawie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945, który to dopuszczał wywłaszczenie, gdy faktycznie nieruchomość została zajęta na określone w nim cele pomiędzy 1 września 1939 r. a 9 maja 1945 r. i jeżeli nadal była na te cele zajęta w dniu 16 kwietnia 1948 r. Jak ustalił organ I instancji, przedmiotowa nieruchomość zajęta była pod tory kolejowe i takie też było jej przeznaczenie po wywłaszczeniu (znajduje się ona na terenie pomiędzy linią kolejową [...] oraz odchodzącą od niej bocznicę, a także innymi bocznicami tworzącymi jeden teren kolejowy).

Przede wszystkim jednak należy zaznaczyć, że przedmiotowa działka jest wyłączona z obrotu z uwagi na znajdowanie się w kolejowym terenie zamkniętym. Na mocy art. 4 ust. 2a ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne w decyzji nr 3 z dnia 24 marca 2014 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju uznał za tereny zamknięte, zastrzeżone ze względu na obronność i bezpieczeństwo państwa, tereny, na których są usytuowane linie kolejowe, określone w załączniku do decyzji, stanowiącym tomy nr 1-16. Powyższa decyzja została zmieniona decyzją nr l Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 23 stycznia 2015 r. zmieniającą decyzję w sprawie ustalenia terenów, przez które przebiegają linie kolejowe, jako terenów zamkniętych, gdzie pod pozycją "l.p[...]" wpisana jest sporna działka - nr [...], poł. w obr. [...] , jedn. ewid. P. m. K.-k.a. nr [...] (por. uchwała pełnego składu Sądu Najwyższego w dniu 26 października 2007 r., sygn. akt. III CZP 30/07, przesądzająca kwestę całkowitego wyłączenia z obrotu nieruchomości niezbędnych na cele obronności i bezpieczeństwa państwa). Wyłączenie nieruchomości z obrotu ma charakter bezwzględny i oznacza niedopuszczalność jakiejkolwiek zmiany osoby właściciela.

Zatem wobec prawidłowego ustalenia tych kluczowych okoliczności co do braku możności zwrotu działki zarzuty skargi dotyczące innych kwestii szczegółowych co do jej wykorzystywania czy zagospodarowania nie mogły mieć skutecznego wpływu na wynik postępowania. Z uwagi na to również zarzuty skargi dotyczące postępowania administracyjnego odnoszące się do samego niezbadania niektórych kwestii, nie mają znaczenia dla istoty sprawy ponieważ wyłączenie działki z obrotu uniemożliwia jej zwrot.

Mając powyższe na uwadze, Sąd w oparciu o art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.