Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 46/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2020-08-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 1 - 4;
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: par. 3;
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 107 par. 1 i par. 3;, art. 80;
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędzia WSA Maria Grabowska (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Szyszka, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi M.P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z (...) nr (...) utrzymał w mocy decyzję z (...) nr (...) o odmowie umorzenia M. P. należności z tytułu składek.

Organ ustalił, że decyzją Prezesa KRUS z (...) M. P. został wyłączony z ubezpieczenia społecznego rolników, jako małżonek rolnika.

zaś w dniu (...) ZUS decyzją nr (..) określił okres podlegania strony obowiązkowym ubezpieczeniom z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od 1 lipca 2005 r. Decyzja jest prawomocna od 24 kwietnia 2019 r.

M. P. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek. Wskazał m.in., że prowadzenie działalności gospodarczej rozpoczął w maju 2005 r. Nie został poinformowany o konieczności opłacania składek podwójnie, mimo częstych wizyt w KRUS. Podał, że utrzymuje się z usług organistowskich. Środki finansowe są nieregularne - zależne od wydarzeń na terenie parafii, bywa i tak, że przez kilka tygodni nie ma "przysłowiowej złotówki" do budżetu domowego Posiadają z żoną 1,27 ha, hektar dzierżawi siostra. Żona nie pracowała i nie pracuje.

Trzy córki są samodzielne. Najmłodszą, studiującą wspierają finansowo.

Zakład decyzją z (...) nr (...) odmówił umorzenia należności. Zobowiązany złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględniając fakt, że wnioskodawca jest przedsiębiorcą dokonal analizy wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek wynikających z art. 107 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. UE C 83 z dnia 30 marca 2010 r.) decydujących o uznaniu przedmiotowego wsparcia finansowego za pomoc publiczną. Zakład ustalił, że zostały spełnione wszystkie cztery przesłanki wynikające z art. 107 ust. 1 TFUE, co przesądza o tym, że ewentualne wsparcie będzie stanowiło pomoc publiczną i pomoc de minimis. Udzielenie pomocy de minimis jest możliwe wówczas, gdy łączna wartość pomocy de minimis dla jednego beneficjenta nie przekroczyła równowartości 200 tys. euro w okresie 3 lat budżetowych. Z akt sprawy wynika, że zobowiązany wnosił o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek w ramach pomocy de minimis, zaś ewentualna pomoc nie przekroczyłaby ustalonego pułapu 200 tys. euro.

Z przedłożonego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym z 15 lipca 2019 r. (uzupełnionego 8 sierpnia 2019 r.) wynika, że wnioskodawca z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiągał za rok 2017 - przychód w kwocie 16.350 zł, dochód 12.096,71 zł, za rok 2018 - przychód 17.750 zł, dochód 13.942,86 zł, od stycznia 2019 r. do czerwca 2019 r. – przychód w kwocie 6.650 zł,

dochód 4.684,03 zł. Z załączonego zaświadczenia o wysokości dochodu podatnika wynika, że dochód za 2018 r. wyniósł 14.142,86 zł, jego małżonki 1530 zł, (średniomiesięcznie 1306,07 zł.), zaś zgodnie z załączoną księgą przychodów i rozchodów przychód za okres od kwietnia do czerwca 2019 r. wyniósł 4150 zł a wykazane koszty 1125,32 zł.

Wnioskodawca nie osiąga dochodów z innych źródeł, nie pobiera świadczeń, zasiłków z pomocy społecznej i nie korzysta z innych form pomocy. Prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe z żoną, która nie uzyskuje dochodów. Rodzina ponosi stałe miesięczne wydatki związane z opłatami eksploatacyjnymi w kwocie 515 zł. Zobowiązany nie posiada zobowiązań pieniężnych oprócz ZUS, z tytułu podatków, kredytów i innych. Jest współwłaścicielem w 1/2 części domu o powierzchni 140 m2 w O., gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,16 ha położonego w B. Posiada ruchomości - samochód (...) z 1998/99 r. oraz inne składniki mienia ruchomego pralkę (...) - "zabytek", telewizor (...) o wartości trudnej do wycenienia, pralkę (...), jako prezent od córek. Zobowiązany nie posiada praw majątkowych ani wierzytelności. W dniach 16 maja 2019 r., 6 czerwca 2019 r., 10 lipca 2019 r. wpłacił należne składki każda w wysokości 1246,92 zł, co stanowi olbrzymie obciążenie dla rodziny. Żona jest ubezpieczona w KRUS i płaci składki w wysokości 408 zł na kwartał.

Wnioskodawca jest zgłoszony do ubezpieczeń społecznych, jako osoba prowadząca działalność gospodarczą. Należności nie przedawniły się.

Zgodnie z art. 28 ust. 2, z zastrzeżeniem art. 30 ustawy z 13 października

1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.2019.300 ze zm.), dalej "u.s.u.s." należności z tytułu składek (w tym także odsetki za zwłokę, koszty upomnienia, opłata dodatkowa) mogą być umarzane tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki całkowitej nieściągalności określono w pkt 1-6. W ocenie organu przesłanka z pkt 1 nie wystąpiła z przyczyn oczywistych. Nie przedłożono żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że: sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn o których

mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003 r.- Prawo upadłościowe; nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym. Ustalono nadto, że wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie wniesiono, przekracza kwotę kosztów upomnienia

w postępowaniu egzekucyjnym. Nie nastąpiło zaprzestanie prowadzenia przez wnioskodawcę działalności gospodarczej, z której osiąga dochód; jednocześnie nie wystąpił brak majątku, co daje możliwość prowadzenia skutecznej egzekucji. Aktualnie wobec strony nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne; uprawnione w tym zakresie organy nie stwierdziły braku majątku. Nie można jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, ponieważ postępowanie egzekucyjne nie jest prowadzone. Podjęto działania zmierzające do dokonania zastawu na majątku nieruchomym zobowiązanego. W związku z powyższym Zakład stwierdził, że nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Zgodnie z art. 28 ust. 3a w związku z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r.

w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz.U.2003.141.1365), dalej "Rozporządzenie" należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zakład może umorzyć wskazane należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie ich opłacić, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadkach wskazanych w punktach 1 – 3.

W zakresie wystąpienia przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia, Zakład stwierdził, że powstanie zadłużenia nie było wynikiem klęski żywiołowej bądź szczególnego zdarzenia, natomiast było wynikiem nieopłacania w ustawowym terminie płatności składek w czasie prowadzonej działalności gospodarczej. We wniosku zobowiązany zaznaczył, że nie był świadom konieczności opłacania

zobowiązań w ZUS. Powołane wyjaśnienia nie mogą być argumentem przemawiającym za umorzeniem składek. Zgodnie z przepisami ustawy systemowej to na płatniku spoczywa obowiązek orientowania się we wszystkich zagadnieniach związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Zakład wskazał, że dla kwestii umorzenia zaległości nie mają znaczenia okoliczności związane z jej powstaniem, na które powoływał się zobowiązany we wniosku. Nie stanowią one przesłanek umorzenia wymienionych w sposób wyczerpujący w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych i Rozporządzeniu.

Z kolei przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych składek, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Nie odnosi się więc ona do kłopotów finansowych. Wnioskodawca nadal aktywnie prowadzi działalność gospodarczą, z której osiąga dochód, który jest nieregularny. Specyfika działalności gospodarczej charakteryzuje się tym, że dochody uzyskiwane z tego tytułu są zmienne. Ponadto, pomimo generowania niskiego wyniku finansowego strona nie rezygnuje z tego źródła dochodu. W ocenie Zakładu można zatem przypuszczać, że trudności finansowe zobowiązany uważa za przejściowe oraz rokuje poprawę sytuacji finansowej. Opracowania Instytutu Prac i Spraw Socjalnych dotyczące minimum egzystencji podają, że w dwuosobowym gospodarstwie pracowniczym minimum egzystencji wynosi 997,10 zł. W przypadku gospodarstwa domowego wnioskodawcy, biorąc pod uwagę dochód jakim dysponuje, organ uznał, że przesłanka ubóstwa nie zachodzi. Źródła dochodu zapewniają możliwość zaspokojenia niezbędnych potrzeb. Wnioskodawca nie wykazał nadto korzystania

z żadnych form pomocy społecznej. W ocenie organu oznacza to, że nie jest potrzebna stronie pomoc państwa, aby zaspokoić niezbędne potrzeby związane

z codziennym funkcjonowaniem. Ponoszone przez stronę wydatki nie są nadzwyczajnymi kosztami jakie musi ponosić. Zakład nie może umarzać należności każdej osobie, która ponosi koszty związane z utrzymaniem. Nawet jeżeli obecnie działalność przynosi niskie dochody, to nie stanowi to wystarczającej przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek, bowiem sytuacja materialna jest spowodowana wyłącznie aktualnie niskimi dochodami. Brak jest przy tym dokumentów potwierdzających wykluczenie strony z aktywności zawodowej

w pełnym wymiarze czasu pracy. W ocenie organu na uwagę zasługuje również fakt, że na sytuację finansową zobowiązanego składają się nie tylko uzyskiwane dochody, ale również posiadane składniki majątkowe. Wnioskodawca jest właścicielem pojazdów oraz współwłaścicielem dwóch nieruchomości.

Zakład nie kwestionuje negatywnego wpływu obowiązku uregulowania zaległości wraz z odsetkami za zwłokę na sytuację bytową strony. Przedstawione okoliczności dowodzą, że aktualna sytuacja finansowa zobowiązanego ogranicza mu jednorazową spłatę zadłużenia, lecz nie przesądza o braku możliwości stopniowej spłaty zaległości składek. Strona może przystąpić do układu ratalnego z ZUS oraz ustalić ratę miesięczną niezagrażającą egzystencji rodziny.

Wystąpienie przesłanki § 3 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia, dotyczącej stanu zdrowia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby osoby zobowiązanej lub członka jej rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. Wnioskodawca nie wskazał, że nie może uzyskiwać dochodów ze względu na własny stan zdrowia lub w związku z koniecznością sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny. Nie przedłożył żadnego dokumentu stwierdzającego niezdolność do podjęcia zatrudnienia. Nie należy zatem do grona osób całkowicie i trwale wykluczonych z rynku pracy. Stan zdrowia nie pozbawia strony możliwości uzyskiwania dochodu na spłatę zadłużenia w ZUS.

Podsumowując Zakład stwierdził, że nie znalazł podstaw do umorzenia żądanych należności w oparciu o zapisy Rozporządzenia oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. W ocenie Zakładu okoliczności w nich wymienione nie zachodzą.

Na powyższą decyzję M. P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wnosząc o pozytywne rozpatrzenie sprawy, podniósł, że decyzja jest niesłuszna, bardzo krzywdząca skarżącego i jego rodzinę. To nie była jego wina.

W odpowiedzi na skargę Zakład podtrzymał stanowisko przedstawione

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U.2019.2167 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy

z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(t.j. Dz.U. 2019 poz.2325.), dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W myśl art. 119 pkt 2 ustawy p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku, nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W sprawie w dniu 2 czerwca 2020 r. został złożony wniosek organu o skierowanie sprawy do rozpoznania w postępowaniu uproszczonym. Powiadomiony w dniu 9 czerwca 2020 r. o złożeniu wniosku pełnomocnik skarżącego nie zgłosił żądania przeprowadzenia rozprawy.

Rozpoznając sprawę w tak określonych granicach Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest ocena zgodności z obowiązującymi przepisami prawa decyzji ZUS utrzymującej w mocy własną decyzję z (...) w przedmiocie odmowy M.P.umorzenia należności z tytułu składek za okres od maja 2014 r.- czerwca 2019 r. w wysokości 80188,55 zł.

Decyzja w sprawie ulg w spłacie należności pozostaje w sferze tzw. uznania administracyjnego. Redakcja przepisu art. 28 ust. 1 u.s.u.s. w brzmieniu: "Należności z tytułu składek mogą być umarzane (...)", daje Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych swobodę w podejmowaniu takich uznaniowych rozstrzygnięć, a ograniczają ją jedynie dyrektywy wynikające z norm art. 28 ust. 2-4 oraz Rozporządzenia. W świetle ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego koncepcji interpretacji przepisów zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego, zawierających w swojej treści kierunkowe dyrektywy wyboru, prawem do umorzenia należności dysponuje organ. Organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym zaznaczyć należy, że wybór nie może być dowolny lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), zaś decyzja winna spełniać wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. i wyjaśniać w uzasadnieniu przesłanki, którymi organ się kierował. Sądowej kontroli legalności decyzji podlega prawidłowość przeprowadzonego postępowania oraz wymogi formalne decyzji, nie zaś zasadność jej wydania. O uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzygają bowiem organy administracji, co w tym przypadku oznacza, że rozstrzygnięcie co do umorzenia przedmiotowych należności należy do kompetencji organu. Podsumowując, organ zanim podejmie rozstrzygnięcie i zdecyduje, w jakim zakresie uczyni użytek ze swych uprawnień, ma obowiązek wyjaśnić dokładnie i wszechstronnie stan faktyczny sprawy.

Z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s wynika, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Z kolei całkowita nieściągalność, o której mowa wyżej, zachodzi w sytuacjach wskazanych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. Kwestią pierwszorzędną dla uruchomienia postępowania w sprawie umorzenia zaległości jest zatem ustalenie czy w sprawie zachodzi całkowita nieściągalność należności. Zdaniem Sądu, organy w sposób prawidłowy ustaliły, że przesłanka całkowitej nieściągalności nie zachodzi. Oceny sytuacji skarżącego organy dokonały w aspekcie wszystkich przesłanek nieściągalności. Zasadnie wskazały, że skarżący prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą świadcząc usługi organisty w parafii w O., co oznacza, że nie zachodzi przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 3, jak również przesłanki określone pkt 2, 4, 4b u.s.u.s. Ustaliły, że dotychczas żaden z organów egzekucyjnych nie stwierdził też braku majątku umożliwiającego opłacenie zaległości z tytułu składek (pkt 5), nie było bowiem prowadzone postępowanie egzekucyjne. Zobowiązanie przewyższa kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym co oznacza, że nie zachodzi przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. Odnosząc się oceny przesłanki nieściągalności określonej w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s należy stwierdzić, że jakkolwiek organ nie dokonał wprost zestawienia spodziewanych kosztów egzekucyjnych z dochodami, posiadanym majątkiem zobowiązanego, to dokonał oceny tej przesłanki przez pryzmat posiadanego przez niego majątku. Skarżący jest właścicielem nieruchomości zabudowanej domem mieszkalnym o pow. 140 m ² położonej w O., gospodarstwa rolnego o pow. 1,16 ha położonego w B., ruchomości – samochodu (...) z 1998 r., przyczepy samochodowej. Istnienie majątku pozwalającego na prowadzenie czynności egzekucyjnych oznacza, że organ jako wierzyciel nie może stwierdzić, że zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności zadłużenia.

Podkreślić należy, że użycie w art. 28 ust. 1 u.s.u.s. zwrotu "mogą być umarzane", wskazuje na to, że decyzja ZUS w tym zakresie ma charakter uznaniowy. Zatem nawet w przypadku, gdy zaistnieje któraś z sytuacji określonych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., ZUS nie ma obowiązku wydania decyzji o umorzeniu należności.

Wobec ustalenia braku przesłanki nieściągalności ZUS przeprowadził postępowanie w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 rozporządzenia. Zgodnie z wskazanym unormowaniem w przypadku należności z tytułu składek ubezpieczonego będącego równocześnie płatnikiem tych składek, pomimo braku całkowitej nieściągalności, organ ma możliwość umorzenia tych należności także w innych uzasadnionych przypadkach określonych w § 3 rozporządzenia. Są nimi w szczególności sytuacje, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; w przypadku poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Dla ustalenia istnienia przesłanek umorzenia należności składkowych niezbędne jest zatem ustalenie przez organy sytuacji finansowej zobowiązanego, określenie dochodów i wydatków, relacji pomiędzy tymi wielkościami oraz jego sytuacji rodzinnej i zdrowotnej. Ustalając istnienie przesłanek organy biorą pod uwagę aktualną sytuację życiową i majątkową osoby wnoszącej o umorzenie zaległości.

W ocenie Sądu ZUS sprostał stawianym mu wymaganiom. Jako prawidłowe należy ocenić ustalenia w zakresie braku przesłanek wymienionych w rozporządzeniu, tj. takiego stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej zobowiązanego, które powodują, że spłata należności pociągnęłaby zbyt ciężkie skutki dla niego i rodziny. Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z niepracującą żoną. Źródłem utrzymania jest prowadzona przez niego działalność gospodarcza – świadczy usługi organisty. Za 2018 r. uzyskał dochód w wysokości 14.142,82 zł (średniomiesięcznie 1306 zł.), zaś za okres od kwietnia do czerwca 2019 r. średniomiesięcznie w wysokości około 1008 zł. Jakkolwiek uzyskiwane dochody przewyższają tylko nieznacznie ustalone na 2018 r. minimum egzystencji dla dwuosobowego gospodarstwa domowego jak i minimum socjalne, to jak ustalił organ, opierając się na oświadczeniu skarżącego z 15 lipca 2019 r. przewyższają stale wydatki związane z utrzymaniem, określone przez zobowiązanego na kwotę 515 zł. Istotnym jest, że źródło dochodu zapewnia możliwość zaspokojenia niezbędnych potrzeb, wnioskodawca nie wskazywał na trudności w opłacaniu bieżących wydatków, jak również na posiadanie innych zobowiązań. Należy wskazać, że trudna sytuacja finansowa, osiąganie niskich dochodów nie stanowi automatycznie o obowiązku rezygnacji z dochodzenia zaległości, zwłaszcza w sytuacji posiadania przez zobowiązanego majątku. Prowadzący działalność gospodarczą, robi to na własne ryzyko, jego obciążają skutki prowadzenia nierentownej działalności. Z kolei posiadanie majątku (nieruchomość zabudowana, gospodarstwo rolne, ruchomości – przyczepa samochodowa, samochód) stanowi zabezpieczenie tak dla możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych jego i rodziny jak i możliwości wyegzekwowania należności.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że publicznoprawny charakter należności, oraz cele, na które są one przeznaczone, obligują organy odpowiedzialne za ich pobór do szczególnej stanowczości i ostrożności w dysponowaniu nimi. Obowiązkiem wierzyciela jest przede wszystkim poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności, możliwość ich umarzania przewidziana jest bowiem dla przypadków szczególnie drastycznych. Dlatego też jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to podjęte w ramach uznania administracyjnego negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne, a umorzenie należności składkowych byłoby przedwczesne (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 848/16, wyrok z 26 września 2019 r. sygn. akt I GSK 1372/18 dostępne orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podkreślić należy, ze organ nie pominął kwestii negatywnego wpływu obowiązku uregulowania zaległości wraz z odsetkami za zwłokę na sytuację bytową strony uznając, że aktualna sytuacja finansowa zobowiązanego ogranicza mu jednorazową ich spłatę. Wskazał na możliwość stopniowej spłaty zaległości przez przystąpienie do układu ratalnego, ustalenie raty w wysokości nie zagrażającej dla egzystencji zobowiązanego.

Sąd podziela też argumentację organu, że publicznoprawny charakter należności składkowych, cele na które są przeznaczone, nie pozwala na przerzucanie skutków prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych. Nie może też przemawiać za zasadnością zastosowania ulgi eksponowany przez zobowiązanego brak świadomości co do konieczności opłacania składek. W sprawach o umorzenie należności przyczyna powstania zaległości nie stanowi przesłanki podlegającej ocenie. Ponadto prowadząc działalność gospodarczą zobowiązany winien zapoznać się z obowiązującymi przepisami regulującymi opłacanie składek. Umorzenie zaległości powoduje utratę dochodów Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, jest instytucją o charakterze nadzwyczajnym. Dlatego przyczyny ewentualnego umorzenia składek jako odstępstwo od zasady mają wyjątkowy charakter.

Podsumowując, ocena okoliczności, które determinuje konstrukcja normatywna przesłanek prawnych umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia została dokonana na podstawie całego ujawnionego przez skarżącego materiału dowodowego sprawy i nie narusza granic tzw. swobodnej oceny dowodów. Jest ona prawidłowa, logiczna i konsekwentna. Organ nie pominął żadnej podnoszonej przez skarżącego okoliczności faktycznej. Zakład przeprowadził postępowanie z zachowaniem reguł procesowych wyrażonych w art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., a wyciągnięte wnioski nie wychodzą poza granice zakreślone w art. 80 k.p.a. i znajdują odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.

Uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione i nie stwierdzając naruszenia prawa mającego wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. oddalił skargę.