Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 774/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2014-07-16 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Zwolniono od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: Art. 243, 244, 245, 246 w zw. z art. 258
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2014r na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 27 kwietnia 2014r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

W dniu 23 czerwca 2014r. skarżący J. P. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie swej skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 27 marca 2014r. wydaną w przedmiocie odmowy przyznania płatności.

Skarżący domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z uwagi na niskie dochody, podeszły wiek, samotność. Wskazuje, iż ma 74 lata i ciężko choruje na nadciśnienie, bezsenność, hemoroidy, zanik kości kręgosłupa, upośledzenie rozkurczowe i arytmie serca, rozedmę płuc, chorobę wieńcową, woreczka żółciowego, wątroby oraz naczyniaka w brzuchu. Utrzymuje się jedynie z emerytury w wysokości 1557 zł. Wskazuje, iż miesięczne koszty leczenia oraz utrzymania wyczerpują w całości miesięczny budżet. Dodaje, iż nie korzysta z pomocy społecznej ani pomocy rodziny.

Zdaniem orzekającego, na wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie.

Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Źródłem jego utrzymania jest emerytura w wysokości 1557 zł. Skarżący przedstawia szereg faktur ze sklepów poświadczających o zakupach żywności. Dodatkowo z oświadczeń skarżącego znajdujących się w aktach spraw, licznie zgromadzonych w tutejszym sądzie i znanych orzekającemu z urzędu ( np. sygn akt II SA/ Kr 16/09, II SA/Kr 156/14 ), wynika, iż posiadane przez niego gospodarstwo rolne nie przynosi żadnych dochodów, strona nie otrzymuje także dopłat z Unii Europejskiej. Skarżący nie korzysta z opieki i pomocy rodziny czy też publicznych instytucji pomocy społecznej.

Z oświadczeń skarżącego znajdujących się w aktach spraw znanych orzekającemu z urzędu ( m. innymi cyt. akta sprawy o sygn. II SA/Kr 16/09 ), a także dokumentach niniejszej sprawy, wynika także, iż posiada on dom o pow. 60 m2 – jak wskazuje, bez wartości. Dom ten nie ma prądu, wody, łazienki i CO i jest w stanie ruiny nie posiadającej żadnej wartości. Skarżący ponadto jest właścicielem nieruchomości rolnej o pow. 3,56 ha ugoru, w tym 0,7 ha lasu. Z dokumentów administracyjnych wynika, iż skarżący jest właścicielem użytków rolnych gospodarstwa o pow. 1,66 ha, natomiast łączna pow. gruntów położonych w S, obręb O to 1,89 ha. Skarżący nie wykazuje natomiast faktu posiadania cennych ruchomości ani oszczędności.

Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.

Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny.

Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy.

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych.

Mając na uwadze obecną sytuację finansową skarżącego, należy stwierdzić, że uiszczenie wpisu w pełnej wysokości nie byłoby możliwe bez uszczerbku w koniecznym jego utrzymaniu.

W ocenie orzekającego, skarżący wykazał w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie uiścić pełnego należnego wpisu sądowego bez uszczerbku w koniecznym swoim utrzymaniu. Biorąc pod uwagę w szczególności wysokość comiesięcznych, stałych dochodów w wysokości 1557 zł, samotność, podeszły wiek i zły stan zdrowia uniemożliwiający podjęcie dodatkowego zatrudnienia czy też uprawy posiadanego gospodarstwa - w odniesieniu do wynikających z doświadczenia życiowego, podstawowych wydatków na utrzymanie, braku oszczędności i cennych ruchomości, wykazanych kosztów leczenia - w kontekście wysokości samego wpisu, zaistniały przesłanki uzasadniające zwolnienie strony od tegoż wpisu sądowego. Tym bardziej, iż zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem orzekającego, biorąc pod uwagę aktualną sytuację materialną skarżącego - uiszczenie wymaganych kosztów postępowania mogłoby spowodować niemożność zapewnienia sobie podstawowych potrzeb życiowych.

Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący – na podstawie przedstawionych przez niego danych i oświadczeń - do takich osób należy. Dlatego przyznanie mu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego wymaganego na obecnym etapie postępowania sądowego oraz innych kosztów sądowych należy uznać za adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej strony.

Trzeba również zaznaczyć, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Strona winna poczynić starania celem zabezpieczenia środków finansowych z dochodów uzyskiwanych w dłuższym okresie, niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów sądowych. Nie można pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200, art. 203 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania.

Podsumowując należy zaznaczyć, iż w aktualnej sytuacji finansowej skarżącego zwolnienie go od kosztów sądowych w całości należy uznać za zasadne.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).