Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1717/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6379 Inne o symbolu podstawowym 637
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Komisja Nadzoru Finansowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 73 ust. 1, art. 73 ust. 8
journal: Dz.U. 2016 poz 1910
law: Ustawa z dnia 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych - tekst jedn.
article: art. 11 ust. 1 i ust. 5
journal: Dz.U. 2006 nr 157 poz 1119
law: Ustawa z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Protokolant Referent Łukasz Kawalec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2018 r. sprawy ze skarg R. z siedzibą w T. i K. z siedzibą w S. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustanowienia zarządcy komisarycznego oddala skargi


UZASADNIENIE

Komisja Nadzoru Finansowego (w skrócie: Komisja, KNF) decyzją z [...] czerwca 2017 r., na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm.; dalej: k.P.) w zw. z art. 11 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (Dz.U. z 2017 r., poz. 196 z późn. zm.) oraz art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1910 z późn. zm.; dalej: ustawa o S.) w punkcie pierwszym ustanowiła w S. w [...](dalej: S., P., K.) z dniem [...] czerwca 2017 r. zarządcę komisarycznego do czasu wykonania zadań określonych w punkcie czwartym decyzji; w punkcie drugim powołała na zarządcę komisarycznego [...]; w punkcie trzecim ustaliła wynagrodzenie zarządcy komisarycznego w wysokości 25.000 zł miesięcznie brutto, wskazując, że zgodnie z art. 73 ust. 8 ustawy o S., koszty związane z wykonywaniem funkcji zarządcy komisarycznego obciążają koszty działalności K., a wynagrodzenie będzie płacone z dołu do 25 dnia każdego miesiąca; w punkcie czwartym zobowiązała zarządcę komisarycznego do: 1) zgłoszenia wniosku do Krajowego Rejestru Sądowego o rejestrację ustanowionego zarządcy komisarycznego, 2) przekazania Komisji Nadzoru Finansowego informacji o objęciu funkcji w K., w tym informacji o podjętych działaniach prawno-organizacyjnych, jak również o zaistniałych w K. istotnych zdarzeniach w terminie 7 dni od daty ustanowienia, 3) sporządzenia historycznej informacji finansowej P. na koniec dnia poprzedzającego dzień objęcia zarządu przez zarządcę komisarycznego oraz poddania tego sprawozdania badaniu przez biegłego rewidenta wskazanego przez KNF, 4) opracowania, na podstawie danych zawartych w sprawozdaniu, o którym mowa w pkt 3 i uzgodnienia z KNF programu postępowania naprawczego lub wypracowania koncepcji restrukturyzacji K. w uzgodnieniu z KNF oraz skutecznego jej przeprowadzenia, 5) przedkładania KNF oraz K. (dalej: K. K.) miesięcznych sprawozdań z podejmowanych działań, 6) informowania Rady Nadzorczej S. nie rzadziej niż co trzy miesiące, o wynikach prowadzonych działań restrukturyzacyjnych; w punkcie piątym, na podstawie art. 39 k.P. upoważniła zarządcę komisarycznego do doręczenia wydanej decyzji Radzie Nadzorczej K. oraz S. P., a także zobowiązała do przekazania KNF dowodu doręczenia decyzji.

Komisja orzekła również, że z dniem [...] czerwca 2017 r., stosownie do art. 73 ust. 3 ustawy o S., członkowie Zarządu S. zostają odwołani z mocy prawa, a udzielone wcześniej prokury i pełnomocnictwa wygasają. Kompetencje innych organów K. ulegają zawieszeniu, a na zarządcę komisarycznego przechodzi prawo podejmowania decyzji we wszystkich sprawach, z wyjątkiem wprowadzania zmian w statucie P..

W obszernym uzasadnieniu decyzji KNF opisała przebieg prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania. Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Komisja stwierdziła, że w S. P. istnieje groźba zaprzestania spłacania zobowiązań przez K. Sytuacja ta znajdowała potwierdzenie zwłaszcza w dokumentach i dowodach znajdujących się w aktach sprawy. Przedmiotem analizy prowadzonej przez KNF była ocena zaistnienia przesłanki określnej w art. 73 ust. 1 ustawy o S., tj. groźby zaprzestania spłacania zobowiązań w celu stwierdzenia zasadności ustanowienia w S. zarządcy komisarycznego.

W toku postępowania okazało się, że uwzględnienie ustaleń kontroli, przeprowadzonej przez pracowników KNF wg stanu na [...] czerwca 2013 r., w zakresie jakości aktywów i wyniku finansowego spowodowałoby pogłębienie wykazywanej przez K. na [...] czerwca 2013 r. straty brutto w wysokości (-)[...]tys. zł do kwoty (-)[...] tys. zł, tj. ponad 10- krotnie. Dodatkowo dokonane przez K. w 2012 r. korekty przychodów z tytułu pośrednictwa przy zawieraniu umów ubezpieczenia oraz prowizji od udzielonych pożyczek, spowodowały wystąpienie straty z lat ubiegłych w wysokości [...] tys. zł. Występujące straty nie znajdywały pokrycia w funduszach własnych S., które na datę kontroli miały wartość ujemną. Wskazywało to, że zgromadzone w K. depozyty nie znajdowały pokrycia w jej aktywach. Proces zarządzania S. był wadliwy. Rada Nadzorcza i Zarząd P. nie wypełniały w sposób właściwy powierzonych funkcji, na co wskazywały liczne przypadki naruszenia przepisów prawa. Z przekazanego w dniu [...] czerwca 2015 r. do KNF stanowiska i raportu uzupełniającego sporządzonego do stanowiska z badania sprawozdania finansowego S. P. za 2013 r., zleconego D. sp. z o.o. sp.k. przez KNF na podstawie art. 62d ust. 2 ustawy o S., wynikało, że uwzględnienie zidentyfikowanych przez biegłego rewidenta korekt w sprawozdaniu finansowym na [...] grudnia 2013 r. spowodowałyby wystąpienie ujemnych funduszy własnych w wysokości (-)[...]tys. zł, a wynik finansowy wyniósłby (-)[...]tys. zł (przy stracie z lat ubiegłych (-)[...] tys. zł), co w efekcie przełożyłoby się na poziom współczynnika wypłacalności, który byłby ujemny i wyniósłby (-)9,15%. Zdaniem KNF, wymienione wyżej okoliczności, ustalone przez niezależnego biegłego rewidenta – D. sp. z o.o. sp. k., stanowiły przesłankę wskazującą na duże ryzyko niewypłacalności K. i wynikające z tego ryzyko braku możliwości kontynuacji działalności bez znaczącego zwiększenia bazy kapitałowej S. P..

Zgodnie z przekazywaną sprawozdawczością sytuacja K. ulegała stałemu pogarszaniu, wg stanu na [...] lutego 2017 r.:

[...]

Na skutek ustaleń biegłego rewidenta dokonującego badania sprawozdania finansowego K. za rok 2016 r., S. w dniu [...] i [...] czerwca 2017 r. dokonała korekty danych sprawozdawczych na koniec grudnia 2016 r. oraz za okres styczeń - kwiecień 2017 r., po której sytuacja ekonomiczno- finansowa tego podmiotu uległa znacznemu pogorszeniu. Korekta głównie dotyczyła wyceny udziałów w spółce P. E., która została obniżona o ponad [...]tys. zł, co spowodowało obniżenie sumy bilansowej do kwoty [...]tys. zł, funduszy własnych wg bilansu do wysokości [...] tys. zł, a współczynnika wypłacalności do poziomu 0,12%. Strata z lat ubiegłych wzrosła do kwoty [...] tys. zł.

Prezentowana w sprawozdawczości zła sytuacja ekonomiczno-finansowa K., w ocenie Komisji, uległaby dalszemu pogorszeniu w przypadku pełnego zastosowania się K. do przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 czerwca 2014 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2132 z późn. zm., dalej: RMF z 25 czerwca 2014 r.) zakresie prawidłowej wyceny posiadanych w bilansie udziałów. Zastosowanie przepisów RMF z 25 czerwca 2014 r. mogłoby w ocenie KNF doprowadzić do niewypłacalności S., a tym samym ziszczenia się przesłanki groźby zaprzestania spłacania przez K. jej zobowiązań. Proces zarządzania P. oraz podejmowane przez Zarząd K. decyzje i działania były nieodpowiednie, nieefektywne i nieskuteczne oraz świadczyły o braku profesjonalizmu w prowadzonej działalności. Działania te nie pozwalały na trwałą poprawę sytuacji ekonomiczno-finansowej S. oraz jej stabilizację. Wydzielenie przez K. w 2013 r. zorganizowanej części przedsiębiorstwa było działaniem jednorazowym, bez faktycznego przepływu gotówki, mającym na celu jedynie poprawę jej wyniku finansowego i nie wpływało na trwałą stabilizację sytuacji P, co wyraźnie zobrazowało aktualną sytuację ekonomiczno-finansową K. prezentowaną w przekazywanej do Urzędu KNF sprawozdawczości. Jednorazowe działania pozwalające jedynie na pokrycie złego portfela nie świadczyły o skuteczności i stabilności w działalności K.. Działania podejmowane przez S. spowodowały jedynie poprawę warstwy prezentacyjnej i jednocześnie zaciemniły faktyczną sytuację K. i ryzyko w niej występujące. Dokonana analiza sytuacji finansowej wskazywała, że rozmiary prowadzonej działalności ulegają zmniejszeniu, wyniki P. nie stanowią wsparcia dla budowy kapitału i stabilnego oraz silnego podmiotu. Efektywność prowadzonych działań była niska, a podstawowa działalność S. stanowiąca źródło przychodów ulegała zmniejszeniu, przy pogarszającej się jakości portfela kredytowego. Prowadzona przez S. działalność nie zapewniała bezpieczeństwa środków zgromadzonych w K.. Sposób zarządzania znalazł odzwierciedlenie we wszystkich aspektach działalności K. i miał zasadniczy wpływ na jej sytuację ekonomiczno-finansową.

Organ pismem z [...] lutego 2015 r. przekazał [...] interpretację Ministerstwa Finansów dotyczącą ujęcia początkowego w księgach [...], jak i późniejszej wyceny aktywów finansowych powstałych w wyniku objęcia udziałów lub akcji innej jednostki w zamian za wkład niepieniężny. Następnie w piśmie z [...] czerwca 2015 r. KNF wystosowała zalecenia, w których K. została zobowiązana m.in. do dokonania wyceny udziałów lub akcji innej jednostki w zamian za wkład niepieniężny zgodnie z obowiązującym od 1 stycznia 2015 r. RMF z dnia 25 czerwca 2014 r. Korespondencja prowadzona w tej sprawie wykazała, że K. nie stosowała w prowadzonej działalności obowiązujących ją przepisów prawa i nie wykonała w sposób prawidłowy zaleceń KNF w zakresie wyceny posiadanych udziałów i akcji. Zdaniem Komisji zastosowanie się przez S. do przepisów mogłoby wykazać, iż K. jest niewypłacalna.

W związku z powyższym, uwzględniając wyniki kontroli pracowników Urzędu KNF, stanowisko i raport D. sp. z o.o. sp. k. przekazany do KNF w dniu [...] czerwca 2015 r., przekazywane do Urzędu KNF dane sprawozdawcze oraz dokumenty dotyczące wyceny udziałów i akcji, Komisja doszła do wniosku, że sytuacja S. była zła i zagrażała (na dzień wydania zaskarżonej decyzji KNF) bezpieczeństwu depozytów zgromadzonych w K.. W tej sytuacji Komisja stwierdziła, że zachodzi przesłanka określona w art. 73 ust. 1 ustawy o S. i tym samym podstawa do zastosowania wobec K. działań w postaci ustanowienia zarządcy komisarycznego (jako jedynego środka adekwatnego do zaistniałej sytuacji w K.), w związku ze stwierdzeniem powstania groźby zaprzestania spłacania zobowiązań przez K..

Z powyższą decyzją nie zgodziły się Rada Nadzorcza S. P. oraz K. z siedzibą w [...] (postanowieniem z [...] grudnia 2013 r. dopuszczona do udziału w postępowaniu administracyjnym na skutek jej wniosku).

Rada Nadzorcza S. P. zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

I. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 391 § 1 pkt 2 k.P. (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257) na skutek niedoręczenia decyzji drogą elektroniczną,

2. art. 10 w zw. z art. 73 § 3 w zw. z art. 73 § 1 k.p.a. na skutek niestworzenia stronie możliwości przeglądania akt oraz wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów,

3. art. 107 § 1 k.p.a. w wyniku nieoznaczenia organu administracyjnego, który wydał zaskarżoną decyzję oraz nieprawidłowego jej podpisania,

4. art. 7 k.p.a w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. na skutek nieprzeprowadzenia postępowania niezbędnego do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy i niezgodnego z prawdą w wyniku:

- przyjęcia, że istnieje groźna zaprzestania płacenia zobowiązań przez K.,

- K. nieskutecznie realizowała program postępowania naprawczego,

- nierozpoznania istoty sprawy, w tym przedstawionych i zawnioskowanych dowodów, w tym dowodów wykazujących otrzymanie pomocy finansowej od K.;

- dopuszczenia opinii i raportu D. jako dowodu w sprawie mimo naruszenia art. 75 k.p.a,

- dowolnego ustalenia wysokości wynagrodzenia zarządcy komisarycznego,

- rozstrzygnięcia sprawy pomimo niezałatwienia kwestii wpadkowych, czym uchybiono art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a,

- ustalenia kosztów postępowania w decyzji kończącej postępowanie, co stanowiło naruszenie art. 264 § 1 k.p.a,

- zawarcia w zaskarżonej decyzji składników, które nie wynikają z przepisów szczególnych, czym uchybiono art. 107 § 2 k.p.a;

II. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to;

1. art. 73 ust. 1 ustawy o S. przez błędne zastosowanie,

2. art. 73 ust. 2-6 ustawy o S. przez błędne zastosowanie.

We wnioskach K. wnosiła o: odrzucenie skargi (z uwagi na zarzut oparty na art. 391 § 1 pkt 2 k.p.a., mający skutkować przyjęciem, że decyzja nie została prawidłowo doręczona), względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi Rada Nadzorcza S. obszernie rozwinęła przedstawione zarzuty. Nadto wnosiła także o dopuszczenie dowodu z przesłuchania świadków oraz notatek służbowych z czerwca 2017 r., pozostających w dyspozycji KNF na okoliczność, że nie było podstaw do ustanowienia zarządcy komisarycznego.

K. także zaskarżyła decyzję KNF w całości. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie:

I. przepisów postępowania, tj. art. 11 ust. 5 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym w związku z:

1. art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do należytego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu K.,

2. art. 8 k.p.a poprzez prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z wymogami przedmiotowej ustawy i niewyjaśnienie skarżącej toku rozumowania oraz wnioskowania KNF, w tym niewyjaśnienie powodów uznania, że w dacie wydania decyzji w S. zachodzi groźba zaprzestania spłacania zobowiązań, uzasadniająca ustanowienie w K. zarządcy komisarycznego, i to pomimo stosownego wniosku skierowanego przez skarżącą,

3. art. 7, art. 77, art. 78 § 1 i art. 75 § 1 k.p.a poprzez:

1) niewykonanie ustawowego zobowiązania Komisji do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym bezzasadne oddalenie dowodów w sprawie, przedstawionych przez S. i skarżącą, zmierzających do wykazania aktualnej sytuacji ekonomiczno-finansowej S. (a więc okoliczności najistotniejszej dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy), w szczególności zaktualizowanego Programu postępowania naprawczego K., poprzez uznanie ich, jako niemających znaczenia w postępowaniu,

2) niedokonanie wszechstronnej oceny materiału dowodowego i oparcie rozstrzygnięcia skarżonej decyzji oraz dokonanie oceny przesłanek dla wprowadzenia zarządcy komisarycznego na dokumentach, z których wynikały nieaktualne na dzień wydania decyzji dane dotyczące sytuacji ekonomiczno-finansowej S. P., w szczególności:

a) protokole kontroli kompleksowej KNF przeprowadzonej w K. w dniach według stanu na dzień [...] czerwca 2013 r., z pominięciem bieżących danych sprawozdawczych, obrazujących aktualną, tj. właściwą na dzień wydania decyzji, sytuację finansową S.,

b) sprawozdaniu finansowym S. P. za 2013 r.,

c) stanowisku i raporcie uzupełniającym stanowisko (dalej jako: "Stanowisko" i "Raport"), przekazanych do KNF, sporządzonych przez D.sp. z o.o. sp.k., z pominięciem ustaleń i wniosków zawartych w opinii i raporcie z badania sprawozdania finansowego S., które - zgodnie z art. 64 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2013 r., poz. 330 z późn. zm., dalej jako: ustawa o rachunkowości) - sporządził podmiot uprawniony do badania sprawozdań finansowych – G. sp. z o.o. sp.k., w tym z pominięciem ustaleń wynikających ze sprawozdania finansowego K. za rok 2016, które zostało zbadane przez biegłego rewidenta, który wydał opinię bez zastrzeżeń;

w tym przede wszystkim na dokumentach wskazanych w lit. a) i c) powyżej,

3) niedopuszczenie w sprawie wszystkich dowodów, które mogły przyczynić się do prawidłowej oceny, czy względem S. zachodzi groźba zaprzestania spłacania zobowiązań, uzasadniająca ustanowienie w K. zarządcy komisarycznego, w tym dowodów zgłaszanych przez P i skarżącą, dopuszczenie natomiast w sprawie dowodu z dokumentów - Stanowiska i Opinii sporządzonych przez D. - podczas gdy dokumenty te powinny, jako sporządzone w trybie niezgodnym z prawem, zostać w ogóle wyłączone z materiału dowodowego sprawy,

4) ustalenie, że względem S. zachodzi groźba zaprzestania spłacania zobowiązań, uzasadniająca ustanowienie w K. zarządcy komisarycznego, w oparciu o nieaktualny stan faktyczny, a także nieprzeprowadzenie z urzędu dowodów, pochodzących z danych sprawozdawczych o bieżącej sytuacji, raportowanych przez K. do KNF na podstawie przepisów ustawy o S. (w tym przepisów wykonawczych), wskazujących na aktualną, a nie historyczną, sytuację finansową K., w szczególności pominięcie faktu dokonania przez K. K. przyznania i wypłaty pomocy stabilizacyjnej, zapewniającej trwałe ustabilizowanie sytuacji finansowej S. P., podczas gdy w decyzji przyjęto, że doszło jedynie do złożenia obietnicy przyznania tej pomocy;

4. art. 80 k.P. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej, oceny dowodów, w tym bezkrytyczne przyjęcie wnioskowań zawartych w opinii i stanowisku [...], z pominięciem istotnych dowodów i wyjaśnień S., a także z pominięciem otrzymywanych z urzędu informacji i danych sprawozdawczych, odzwierciedlających aktualną, na dzień wydawania decyzji, sytuację finansową P, późniejszych niż na dzień 28 lutego 2017 r.;

5. art. 107 § 1 i § 3 k.P. poprzez sporządzenie błędnego uzasadnienia faktycznego i prawnego oraz niedostatecznie wskazanie w uzasadnieniu decyzji przyczyn, z powodu których KNF odmówił wiarygodności i mocy dowodowej dowodom zgłaszanym przez S. i skarżącą, a także dowodom, w których posiadaniu był z urzędu, a które w istotny sposób wpływają na ocenę przesłanek wprowadzenia w K. zarządcy komisarycznego, w szczególności pominięcie faktu dokonania przez K. K. przyznania i wypłaty pomocy stabilizacyjnej, zapewniającej trwale ustabilizowanie sytuacji finansowej S. P., a także sporządzenie przez Zarząd K. zaktualizowanego Programu postępowania naprawczego. Warto podkreślić, że K. K. w listopadzie 2016 r. , w związku z otrzymanym od Komisji Nadzoru Finansowego ogólnym i generalnym wyjaśnieniem dotyczącym przyczyn prowadzenia niniejszego postępowania, zwróciła się o udzielenie wyjaśnienia o większym stopniu szczegółowości, odnoszącego się do konkretnych okoliczności, które pozwoliłoby K. Krajowej na podjęcie argumentacji i dowodzenia w sposób precyzyjny, jednakże wyjaśnienia takiego nigdy nie otrzymała.

II. przepisów prawa materialnego, tj. art. 73 ust. 1 ustawy o S. poprzez skorzystanie z przyznanego organowi, w tym przepisie, instrumentu prawnego wbrew jego ustawowemu celowi i wbrew treści art. 73 ust. 1 ustawy o S.. W konsekwencji, pomimo faktów wskazujących, że:

- Zarząd K., kierując jej bieżącą działalnością w sposób zapewniający jej stabilność finansową i zgodność z prawem, sporządził program postępowania naprawczego i zapewniał jego bieżącą realizację i aktualizację, a także podejmował celowe i efektywne działania naprawcze,

- K. została przyznana, a w istotnej części już wypłacona, przez K. K., pomoc stabilizacyjna, w sposób zapewniający S. P. utrzymywanie ustawowych wskaźników stabilizacji finansowej,

organ bezzasadnie uznał, opierając się przy tym na stanie historycznym i nieaktualnym w dacie wydawania decyzji, a przy tym na dowodach spornych co do ich zgodności z prawem i dalece kontrowersyjnych co do interpretacji przepisów prawa, która legła u podstaw ich wytworzenia, że względem S. P. zachodzi groźba zaprzestania spłacania przez nią zobowiązań, co implikuje wprowadzenie w K. zarządy komisarycznego. Z niezrozumiałych tez przyczyn KNF uznał, że S. P. otrzymała od K. Krajowej tylko obietnice przyznania pomocy stabilizacyjnej w przyszłości, podczas gdy pomoc taka została przyznana i w istotnej części (ok.[...] zł już wypłacona).

Zdaniem K. Krajowej naruszenie przez KNF, przywołanych przez nią przepisów prawa materialnego i postępowania, spowodowało nieprawidłowe wydanie przez KNF decyzji o wprowadzeniu zarządy komisarycznego w S. P., ponieważ przesłanki, wskazane w art. 73 ust. 1 ustawy o S., którymi kierowała się Komisja przy wydaniu decyzji, nie istniały w dacie wydawania skarżonej decyzji.

Wobec powyższego K. K. wnosiła o: uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, wstrzymanie wykonania decyzji w całości na podstawie przepisu art. 61 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), a w razie gdyby KNF nie wstrzymał wykonania zaskarżonej decyzji o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. do czasu rozpatrzenia sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, z uwagi na okoliczność, że wykonywanie decyzji mogłoby spowodować trudne do odwrócenia skutki; zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, o rozpoznanie skargi na rozprawie.

Komisja Nadzoru Finansowego w odpowiedziach na skargi wnosiła o oddalenie skargi Rady Nadzorczej S. P., o oddalenie wniosków dowodowych. Natomiast co do skargi K. K., Komisja wnosiła o jej odrzucenie uznając ją za niedopuszczalną, gdyż wniesioną przez nieuprawniony podmiot, ewentualnie o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Odnosząc się na wstępie do wniosków dowodowych S. P., należy zauważyć, że na mocy art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Zatem niedopuszczalne jest przeprowadzanie przez Sąd dowodów z przesłuchania świadków. Co do dowodu z notatek służbowych, mogą stanowić dowód, ale nie dokument, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a.

Sąd nie podzielił także argumentacji KNF, że skargę K. K. należało odrzucić (por. postanowienie NSA z dnia 10 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 445/17, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy tym Komisja wykazuje się niekonsekwencją, skoro dopuściła K. K. do udziału w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest m.in. organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym.

Przechodząc do oceny skarg – obie, tj. Rady Nadzorczej S. oraz K. K. nie zasługują na uwzględnienie.

Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 391 § 1 k.p.a na skutek niedoręczenia decyzji drogą elektroniczną.

Powołany przepis stanowi, że doręczenie pism następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2016 r. poz. 1030 i 1579), jeżeli strona lub inny uczestnik postępowania spełni jeden z warunków: złoży podanie w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej (pkt 1); wystąpi do organu administracji publicznej o takie doręczenie i wskaże organowi administracji publicznej adres elektroniczny (pkt 2); wyrazi zgodę na doręczanie pism w postępowaniu za pomocą tych środków i wskaże organowi administracji publicznej adres elektroniczny (pkt 3).

Jak słusznie podniosła KNF, na wnioski pełnomocnika S. P. i K. z dnia [...] września 2016 r. organ pismami z dnia [...] października 2016 r. poinformował zarówno pełnomocnika K., jak i K. o konieczności zarejestrowania się w systemie ePUAP oraz uzyskania konta użytkownika w tym systemie, w myśl art. 50 § 1 k.P. Wezwania zostały odebrane przez strony. Jednak do chwili wydania skarżonej decyzji wnioski nie zostały uzupełnione. W związku z tym korespondencja w toku prowadzonego postępowania administracyjnego odbywała się w formie papierowej, w tym pismo w trybie art. 10 k.P. wystosowane do pełnomocnika K., który również w formie papierowej skorzystał z możliwości ostatecznego wypowiedzenia się i złożenia stosownych wniosków, (k. 3570-3571 akt adm.), por. też wyrok NSA z dnia 15 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 1833/15, opubl. Lex nr 2277747 (NSA zauważył, że art. 391 § 1 k.P. nie wyłącza zasady pisemności postępowania administracyjnego, co oznacza, że jeśli doręczenie decyzji nastąpiło do rąk adresata/jego pełnomocnika w formie papierowej, to nie można skutecznie twierdzić, że nie doszło do doręczenia decyzji w jeden z przewidzianych przez k.p.a. sposobów, a tym samym, że decyzja ta nie weszła do obrotu prawnego.).

Jak wynika z akt adm. decyzję organ wydał osobiście: zarządcy komisarycznemu (2 egzemplarze), pełnomocnikowi K. oraz pełnomocnikowi S. (k. – 3630 – 3633 akt adm.).

Termin do wniesienia skargi do Sądu został przez strony dochowany.

Sąd nie dopatrzył się, aby sporna decyzja nie weszła do obrotu, a skarga na tę decyzję była niedopuszczalna.

Z podobnych względów nie można podzielić argumentów S. - naruszenia art. 10 w zw. z art.73 § 3 w zw. z art. 73 § 1 k.p.a na skutek niestworzenia stronie możliwości przeglądania akt oraz wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów. Dlatego w toku prowadzonego postępowania korespondencja z P. odbywała się w formie papierowej, w tym pismo w trybie art. 10 k.p.a wystosowane do pełnomocnika K., który również w formie papierowej skorzystał z możliwości ostatecznego wypowiedzenia się i złożenia stosownych wniosków

(k. - 3570 - 3571, 3628 - 3630 akt adm.). Nieskorzystanie przez K. z prawa przeglądania akt nie mogło oznaczać naruszenia art. 10 k.P., skoro strona i o tym uprawnieniu została powiadomiona. Zauważyć należy, że K. już w piśmie zawiadamiającym o wszczęciu wobec niej postępowania administracyjnego na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy o S., uzyskała wyjaśnienia co do podstawy prawnej i faktycznej wszczęcia postępowania administracyjnego, zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 61 § 1 i § 4 k.P., a także o uprawnieniach procesowych jej przysługujących, wynikających z art. 10 k.p.a w związku z art. 73 k.P.

Sąd nie podzielił także zarzutu naruszenia art. 107 § 1 k.p.a. w wyniku nieoznaczenia organu administracyjnego, który wydał zaskarżoną decyzję oraz nieprawidłowego jej podpisania. Wśród niezbędnych elementów decyzji wymieniono w art. 107 § 1 pkt 1 i 8 k.p.a.: oznaczenie organu (pkt 1) oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji, a jeżeli decyzja wydana została w formie dokumentu elektronicznego - kwalifikowany podpis elektroniczny (pkt 8). Wbrew twierdzeniom S. organ nadzoru został wskazany w nagłówku i osnowie zaskarżonej decyzji. Ponadto decyzja została opieczętowana urzędową pieczęcią, do używania której KNF jest upoważniona na podstawie art. 16c ust. 3 w zw. z art. 2a ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 625 z późn. zm.).

Z kolei, w myśl art. 11 ust. 1 ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym, Komisja w zakresie swojej właściwości podejmuje uchwały, w tym wydaje decyzje administracyjne i postanowienia, określone w przepisach odrębnych, a zgodnie z art. 11 ust. 3 uchwały w imieniu Komisji podpisuje Przewodniczący Komisji lub Zastępca Przewodniczącego. Należy przy tym wskazać, że ustawa o nadzorze nad rynkiem finansowym stanowi lex specialis wobec postanowień kodeksu postępowania administracyjnego. Wobec tego przy wydawaniu przez Komisję decyzji administracyjnych, czy postanowień nie ma zastosowania art. 107 k.p.a, według którego decyzje administracyjne wydawane przez organ kolegialny podpisują wszyscy członkowie tego organu.

Przechodząc do oceny decyzji w kontekście poczynionych ustaleń i zastosowanych przepisów, należy wyjaśnić, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało podjęte na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy o S.. Zgodnie z treścią tego przepisu, w przypadku powstania groźby zaprzestania spłacania zobowiązań przez K. lub K. K. lub jeżeli zarząd K. lub K. nie przekaże programu postępowania naprawczego zgodnie z art. 72a i art. 72b albo gdy realizacja tego programu okaże się nieskuteczna, Komisja Nadzoru Finansowego może podjąć decyzję o ustanowieniu zarządcy komisarycznego. Ustanowienie zarządcy komisarycznego w K. lub w K. Krajowej nie wpływa na organizację i sposób działania odpowiednio K. lub K., z wyjątkiem zmian przewidzianych ustawą.

Istotnym warunkiem z art. 73 ust. 1 ustawy o S., uzasadniającym ustanowienie zarządcy komisarycznego, jest powstanie groźby zaprzestania spłacania zobowiązań przez K.. Nie chodzi o stwierdzenie, że fakt ten już zaistniał (że już zaprzestano spłacania zobowiązań przez K.) lecz wystarczającym jest stwierdzenie, że powstało zagrożenie tej niespłacalności. Należy przyjąć, że przesłanka "powstania groźby zaprzestania spłacania długów przez K." wymieniona w art. 73 ust. 1 ustawy o S. jest tożsama z przesłanką "powstania niebezpieczeństwa niewypłacalności". Chodzi tutaj zatem o sytuację, kiedy to zobowiązania K. (długi) przewyższają jej aktywa (por. W. Srokosz, Instytucje parabankowe w Polsce , Wyd. Wolters Kluwer, Warszawa 2011).

Ustanowienie zarządcy komisarycznego, o którym mowa w powyższym przepisie, ma służyć wprowadzeniu skutecznych działań naprawczych przede wszystkim w celu usunięcia realnego zagrożenia dla bezpieczeństwa złożonych w K. depozytów.

W zaskarżonej decyzji organ wykazał zaistnienie przesłanki określnej

w art. 73 ust. 1 ustawy o S., tj. groźby zaprzestania spłacania zobowiązań przez K., a w konsekwencji konieczność ustanowienia w S. P. zarządcy komisarycznego. Organ szczegółowo przeanalizował zebraną w sprawie dokumentację, wymienioną w zaskarżonej decyzji i trafnie wywiódł, że sytuacja K. jest trudna i ulega ciągłemu pogorszeniu a działania podejmowane przez Zarząd K. są nieefektywne i nie przyczyniają się do stabilizacji K., której sytuacja ekonomiczno-finansowa ulega trwałemu pogorszeniu.

Sąd nie dopatrzył się naruszenia podnoszonych przepisów postępowania, m.in. art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 78 § 1 k.P.

Nie podzielił Sąd stanowiska, jakoby KNF nie podjęła wszelkich czynności niezbędnych do należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Organ uwzględnił i szczegółowo ocenił wszystkie dokumenty istotne dla sprawy. Analiza spełnienia jednej z przesłanek zawartych w art. 73 ust. 1 ustawy o S., tj. groźby zaprzestania spłacania zobowiązań przez S. P. dokonana została na podstawie całokształtu zgromadzonych w toku przedmiotowego postępowania dokumentów i informacji oraz danych sprawozdawczych przekazywanych do KNF na podstawie RMF z 8 stycznia 2013 r. oraz zmieniającego je RMF z 21 lutego 2014 r. Skoro stan groźby zaprzestania spłacania zobowiązań oznacza realne, dające się przewidzieć niebezpieczeństwo. Ustawa o S. nie precyzuje przy tym żadnych kryteriów oceny w tej materii, do dokonania analizy zaistnienia groźby zaprzestania spłacania zobowiązań konieczne było ustalenie czy mogą zaistnieć okoliczności skutkujące zaprzestaniem spłacania zobowiązań. Należy zauważyć, że Komisja poddała ocenie działalność K. w latach 2012 – maj 2017 r. W celu wyjaśnienia jak jest sytuacja faktyczna K. i czy występuje w niej groźba zaprzestania spłacania zobowiązań, Komisja podejmowała szereg działań. Zgromadziła dane dotyczące sytuacji ekonomiczno-finansowej S. P., w szczególności:

a) protokół kontroli kompleksowej KNF przeprowadzonej w S. według stanu na dzień [...] czerwca 2013 r., z pominięciem bieżących danych sprawozdawczych, obrazujących aktualną, tj. właściwą na dzień wydania decyzji, sytuację finansową S.,

b) przekazywane KNF na podstawie art. 62b ust. 1 ustawy o S. zatwierdzone roczne sprawozdania finansowe za 2013 r., 2014 r., 2015 r. oraz raporty i opinie z badania tychże sprawozdań finansowych,

c) wyniki ponownego badania sprawozdania finansowego K. za 2013 r., zleconego przez KNF D. na podstawie art. 62d ust. 2 ustawy o S.,

d) informacje sprawozdawcze K. za kolejne okresy sprawozdawcze, począwszy od czerwca 2013 r., o których mowa w art. 62c ust. 1 ustawy o S., przekazywane KNF na podstawie RMF z 8 stycznia 2013 r., RMF z 17 stycznia 2013 r., RMF z 21 lutego 2014 r.,

e) dokumenty dotyczące ujęcia operacji jednorazowych wydzielenia Zorganizowanej Części Przedsiębiorstwa (w skrócie: ZPC) – spółki P. E.

Wymaga podkreślenia, że opisane dokumenty w przeważającej części zostały przygotowane i przedstawione przez K. w ramach realizacji jej ustawowych obowiązków informacyjnych określonych w art. 62b i art. 62c ustawy o S., dodanych do tego aktu przez art. 1 pkt 25 ustawy z dnia 19 kwietnia 2013 r. o zmianie ustawy o spółdzielczych kasachch oszczędnościowo – kredytowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r., poz. 613), obowiązujących od 12 czerwca 2013 r.

Jak zaznaczono w uzasadnieniu projektu powyższej noweli ustawy o S.: "Zasadniczym celem zmiany obowiązującej ustawy jest wprowadzenie specjalnych regulacji prawnych w zakresie zwiększenia stabilności spółdzielczych kas oszczędnościowo - kredytowych poprzez stworzenie przepisów w zakresie procesów restrukturyzacyjnych w K. (zwanych dalej również K.) oraz określenie zasad utworzenia i funkcjonowania obowiązkowego systemu gwarantowania środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach w spółdzielczych K.ch oszczędnościowo - kredytowych lub należnych z tytułu wierzytelności oraz zasady gromadzenia i wykorzystywania informacji o K..(...)

W ostatnich kilku latach następuje w Polsce dynamiczny rozwój [...]. Rozwój ten charakteryzuje się przede wszystkim zwiększeniem skali i obszaru działalności funkcjonujących [...]. Należy podkreślić, że K. skupiają obecnie około dwóch milionów członków – klientów[...], którym w 2011 r. K. udzieliły łącznie blisko [...]mld zł kredytów i pożyczek. Ponadto wartość depozytów złożonych w [...] w 2010 r. przekroczyła kwotę ponad [...] mld zł. Jednocześnie obserwuje się wyraźną tendencję zmniejszania się liczby [...] na skutek procesów konsolidacyjnych. W efekcie niektóre [...] pod względem zgromadzonych depozytów oraz posiadanych aktywów stają się znacznie większe niż niektóre banki [...] i komercyjne. Takie zjawiska powodują, że kwestia bezpieczeństwa środków gromadzonych przez [...] podobnie jak ma to miejsce w bankach, nabiera istotnego znaczenia. Mając, zatem na uwadze skalę ryzyka wynikającego z działalności [...], oraz związanego z ich klientami, którymi w dużym stopniu są osoby mniej zamożne, w celu zwiększenia bezpieczeństwa funkcjonowania systemu [...] - zasadne wydaje się wprowadzenie przepisów restrukturyzujących pozwalających na poprawę jakości zarządzania i ograniczeniu poziomu ryzyk w [...], w sytuacji potencjalnego zaistnienia zagrożenia działalności, wzorem działań podejmowanych wobec banków. Ponadto należy wskazać, że w sytuacji niewypłacalności którejś z [...], ryzyko zarażenia systemu bankowego byłoby bardzo wysokie, bowiem spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe utożsamiane są z bankami spółdzielczymi. Biorąc powyższe pod uwagę, w celu zapewnienia bezpieczeństwa i stabilności systemu potrzebne są rozwiązania proponowane w przedmiotowej ustawie w zakresie prowadzenia postępowania naprawczego." (druk sejmowy VII.695.).

Podobnie na mocy powołanego wyżej przepisu ustawy nowelizującej został wprowadzony do ustawy o S. jej art. 62d ("W dodanym art. 62d ust. 1 wprowadza się, podobnie jak w regulacjach dotyczących banków, uprawnienia Komisji Nadzoru Finansowego do zlecenia weryfikacji sprawozdania finansowego K. lub K. przez biegłego rewidenta (analogicznie jak w przypadku banków), w przypadku jeśli w wyniku analiz sprawozdań finansowych powstaną wątpliwości, co do prawidłowości ich sporządzenia.", por. druk sejmowy VII.695.).

Odnosząc się do zarzutów naruszenia szeregu przepisów postępowania w następstwie oparcia ustaleń na opinii niezależnego biegłego rewidenta – D. sp. z o.o. sp.k. z ponownego badania zatwierdzonego sprawozdania finansowego S. za 2013 r. przeprowadzonego na zlecenie KNF, Sąd nie zgodził się z nimi. Komisja, zgodnie z art. 62d ust. 2 ustawy o S., w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w przeprowadzonym badaniu sprawozdania finansowego na zlecenie K. lub K. K., mogła bezpośrednio zlecić, wskazanemu przez siebie, biegłemu rewidentowi zbadanie prawidłowości i rzetelności sprawozdań finansowych sporządzanych przez K. lub K. K., kontroli ksiąg rachunkowych lub analizy portfela kredytowego.

Należy zauważyć, że w rozdziale 6 ustawy o S. uregulowane zostały zasady nadzoru nad tymi [...] Zawarty w tym rozdziale art. 62d ustawy o S. dopuszcza możliwość nakazania przez Komisję zlecenia wskazanemu biegłemu rewidentowi zbadania prawidłowości i rzetelności sprawozdań finansowych sporządzanych przez K. lub K. K., kontroli ksiąg rachunkowych lub analizy portfela kredytowego w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w przeprowadzonym badaniu sprawozdania finansowego na zlecenie K. lub K. K. Zlecenie przez KNF badania prawidłowości i rzetelności sprawozdań finansowych jest jedną z czynności podejmowanych przez Komisję w ramach kontroli K. prowadzonej na podstawie ustawy o S.. Zlecona czynność nie kształtuje uprawnień ani obowiązków K., której sprawozdania finansowe będą badane. Dopiero wynik tego badania może być podstawą do podjęcia przez KNF czynności kształtujących prawa lub obowiązki strony. Na podstawie art. 62d ust. 2 ustawy o S. Komisja realizuje funkcję nadzorczą za pośrednictwem podmiotu uprawnionego do badania sprawozdań finansowych (por. postanowienia NSA z dnia 3 grudnia 2015r., sygn. akt II GSK 3109/15, z dnia 26 stycznia 2016 r., sygn. akt II GSK 3555/15, to ostatnie dotyczące kwestii zlecenia D. sp. z o.o. sp.k. zbadania prawidłowości i rzetelności sprawozdań finansowych S. P. za rok 2013 r. obecnie ponownie podważanej przez obie strony skarżące).

Odnosząc powyższe do kontrolowanej decyzji, Komisja, dysponując wynikami kontroli S. P. przeprowadzonej przez pracowników Urzędu KNF na stan [...] czerwca 2013 r., sprawozdaniem finansowym K. za 2013 r. wraz opinią biegłego rewidenta ([...] z G.Sp. z o.o.), słusznie stwierdziła nieprawidłowości w przeprowadzonym badaniu i zleciła D. przeprowadzenie ponownego zbadania owego sprawozdania finansowego. Zakres nieprawidłowości, o których mowa w art. 62d ust. 1 ustawy o S. należy ustalać mając na uwadze chociażby treść art. 61 ust. 1, art. 62b i art. 62c ustawy o S..

Również wyznaczenie przez Komisję jako niezależnego biegłego rewidenta spółki D. pozostawało w zgodzie z art., 62d ust. 2 ustawy o S., gdyż zgodnie z ustawą o rewidentach spółka ta jest wpisana na listę podmiotów uprawnionych do badania sprawozdań finansowych prowadzoną przez Krajową Radę Biegłych Rewidentów pod nr [...].

W tej kwestii skarżącym brakuje konsekwencji, skoro opinia i raport biegłego rewidenta do sprawozdania finansowego K. za poszczególne lata był sporządzany także przez biegłego ze spółki – G.Sp. z o.o.

Sąd nie podzielił także zarzutów, jakoby KNF nie uwzględnił dokumentu: "program postępowania naprawczego". Jak słusznie zauważył organ, K. dokument zatytułowany "program postępowania naprawczego" przedstawiała kilkakrotnie, a przedstawione dokumenty wymagały korekt. Dlatego trudno uznać, aby dokumenty te spełniały wymogi i mogły być uznane za program postępowania naprawczego. Ostatnio przedłożony "program postępowania naprawczego" został przede wszystkim oparty na niezweryfikowanych przez biegłego rewidenta danych finansowych (nie zawierał danych na koniec grudnia 2016 r. i na koniec I kwartału 2017 r.) oraz zawierał nierealne założenia. Sama S. P. pismem z dnia [...] czerwca 2017 r. (wpływ do UKNF: [...] czerwca 2017 r.) poinformowała, że po opracowaniu i przyjęciu przez Radę Nadzorczą wskazanego programu, w dniu [...] maja 2017 r. dokonano korekty pozycji bilansowych zgodnie ze wskazaniem biegłego rewidenta i to w zakresie podstawowych wartości Oznacza to, że dokumenty przekazane przez S. P. przy piśmie z dnia [...] maja 2017 r. utraciły swoją aktualność. Już nawet z tych powodów nie mogły być realnym "programem postępowania naprawczego".

Natomiast nieodniesienie się przez KNF w skarżonej decyzji do pomocy stabilizacyjnej przyznanej S. P. w kwocie [...] min zł, nie miało istotnego wpływu na wydane rozstrzygnięcie. Przy piśmie z [...] maja 2017 r. K. K. przesłała uchwały Zarządu K. Krajowej z [...] maja 2017 r. w sprawie pomocy dla S. P.. Zarząd K. Krajowej postanowił o objęciu udziałów nadobowiązkowych w kwocie [...] tys. zł, które zostały opłacone ze środków pierwotnie wypłaconych K. w formie kredytu udzielonego na zasadach zobowiązania podporządkowanego oraz o objęciu udziałów nadobowiązkowych o łącznej wartości do kwoty [...] tys. zł. Zgodnie z postanowieniami Uchwały K. Krajowej pomoc miała ulec uruchomieniu po spełnieniu łącznie następujących przesłanek: dokonaniu analizy przez K. K. programu postępowania naprawczego S. P. z [...] maja 2017 r. i niewniesieniu przez Zarząd K. uwag do tego dokumentu, przynajmniej w zakresie jego głównych celów i założeń (jak opisano wyżej ten element nie został spełniony); przedłożeniu K. opinii i raportu z badania sprawozdania finansowego S. P. za rok 2016, niezawierających zastrzeżeń co do prawidłowości sporządzenia sprawozdania finansowego lub niemających charakteru negatywnego; zawarciu umowy stabilizacyjnej oraz stosownego porozumienia dotyczącego umowy kredytu udzielonego na zasadach zobowiązania podporządkowanego.

Jednocześnie pismem z [...] czerwca 2017 r. skierowanym do KNF, K. K. poinformowała, że w związku z zawiadomieniem S. P. z [...] czerwca 2017 r. o obniżeniu wyrażonego procentowo stosunku funduszy własnych do wartości aktywów poniżej 1%, realizując zapisy art. 74c ust. 2 ustawy o S., Zarząd K. K. [...] maja 2017 r. podjął decyzję o przyznaniu S. pomocy stabilizacyjnej, która zapewnia wartość tego wskaźnika na poziomie powyżej 1%. Wskazano również, że w dniu [...] maja 2017 r. nastąpiła częściowa wypłata pomocy, natomiast pozostała kwota zostanie wypłacona po ziszczeniu się przesłanek określonych w decyzji dotyczącej przyznania pomocy.

Jednakże z przedłożonych przez K. K. dokumentów wynika, że pomoc została przyznana ([...] maja 2017 r.), jeszcze przed zawiadomieniem S. ([...] czerwca 2017 r.) o obniżeniu się wskaźnika udziału funduszy własnych w aktywach poniżej 1%. Z kwoty [...] tys. zł nastąpiła wypłata [...] tys. zł. W ocenie KNF, istotne jest, że wypłata pomocy w kwocie [...] tys. zł nastąpiła pomimo nie spełnienia przez S. P. warunków zawartych w Uchwale Zarządu K. K. w piśmie z dnia [...] czerwca 2017 r. podawała, że [...] maja 2017 r. nastąpiła częściowa wypłata pomocy, a pozostała część zostanie uruchomiona m.in. po zaakceptowaniu programu postępowania naprawczego przez K. K.. Zmiana formy pomocy oraz objęcie przez K. K. udziałów nadobowiązkowych w kwocie [...] tys. zł pozwoliły na zniwelowanie występującego w K. niedoboru aktywów na pokrycie zobowiązań. Dodatkowo pomimo występującego niedoboru w K. przez 3 miesiące, S. nie poinformowała o tym KNF, pomimo obowiązku wynikającego z art. 74k ust. 1 ustawy o S.. Jednocześnie wypłata pomocy nie pozwoliła na ustabilizowanie sytuacji S..

Nieuzasadnione było także twierdzenie, jakoby pominięte zostały wszelkie analizy i wyceny, w tym wyceny dokonywane przez zewnętrzne, wyspecjalizowane i niezależne podmioty, a dotyczące pozycji bilansowych. Organ szczegółowo odniósł się do przekazywanych przez S. wycen w kontekście stanowiska Ministra Finansów odnośnie interpretacji zapisów RMF z 25 czerwca 2014 r. w zakresie zasad dokonywania wyceny wkładów niepieniężnych w zamian za pozyskanie akcji lub udziałów spółek prawa handlowego oraz aktualizacji ich wartości. Komisja już wcześniej wskazywała S. na niezgodność dokonywanych przez nią wycen z przepisami RMF z 25 czerwca 2014 r. oraz interpretacją Ministra Finansów, o którą występowała sama K.. Stanowisko Ministra Finansów potwierdziło podejście Urzędu KNF do wycen udziałów, zawarte m.in. w protokole z kontroli przeprowadzonej przez Urząd KNF. Zgłaszane wielokrotnie przez Komisję zastrzeżenia, zostały również potwierdzone przez biegłego rewidenta dokonującego badania sprawozdania finansowego K. za rok 2016, który wniósł zastrzeżenia do wyceny spółki, co wpłynęło na obniżenie funduszu z aktualizacji wyceny udziałów o ponad [...] min zł i współczynników obrazujących pozycję kapitałową K.. W dniu [...] maja 2017 r. S. P. dokonała stosownych korekt.

Zdaniem Sądu, ustalona prawidłowo przez organ sytuacja finansowa K. w okresie 2012 r. – maj 2017 r. (stale pogarszająca się w badanym okresie kilku lat) jest potwierdzeniem istnienia groźby zaprzestania spłacania zobowiązań, a to oznaczało ziszczenie się przesłanki określonej w art. 73 ust. 1 ustawy o S.. Wykazanie zaś powyższego, jako jednej z przesłanek z art. 73 ust. 1 ustawy o S., wystarczało do uzasadnienia decyzji o ustanowieniu zarządcy komisarycznego. Sąd zaakceptował w całości stanowisko organu, jak i argumentację zawartą w motywach zaskarżonej, uznając ją za własną.

Wprawdzie K. prowadziła działania naprawcze, jednakże działania podejmowane w tym zakresie - na dzień wydania decyzji - były niewystarczające w stosunku do złej sytuacji ekonomiczno-finansowej K.. Ta zła sytuacja była faktem, okolicznością obiektywną, która przekładała się wprost na bezpieczeństwo środków zgromadzonych w K., a w związku z niedoborem funduszy własnych wpływała negatywnie na jej kondycję finansową, zagrażając kontynuacji działalności K.. Tymczasem działania, podejmowane z własnej inicjatywy K., w ramach programów naprawczych, przed ustanowieniem zarządcy komisarycznego, muszą wykazywać taką skuteczność, by nie tylko eliminowały w całości zagrożenie dla bezpieczeństwa złożonych depozytów, ale przede wszystkim, by usuwały na stałe ryzyko niedoboru aktywów K. w stosunku do jej zobowiązań. Zatem skuteczność realizowanych programów naprawczych winna być mierzona nie tyle ich założeniami, ale realnymi efektami. Ryzyko zagrożeń zostaje wyeliminowane skutecznie dopiero wówczas, gdy aktywa K. nie wykazują niedoboru w stosunku do jej zobowiązań. Plany i programy naprawcze muszą więc w praktyce wykazywać swą skuteczność, aby w następstwie ich realizacji nie doszło do podjęcia przez Komisję decyzji o ustanowieniu w K. zarządcy komisarycznego.

Reasumując, ustalone okoliczności faktyczne niewątpliwie świadczyły o wystąpieniu realnej groźby zaprzestania spłacania zobowiązań przez K. i spełnieniu przesłanki wynikającej z art. 73 ust. 1 ustawy o S..

Nie można wobec tego zgodzić się z zarzutami skarg, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego.

Komisja, jako organ władzy publicznej, działa na podstawie i w granicach obowiązującego prawa (art. 7 Konstytucji RP), toteż KNF zobowiązana jest wykorzystywać jedynie takie instrumenty nadzoru, które doprowadzą do osiągnięcia celów w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa środków zgromadzonych w K. i stabilności rynku finansowego, a podstawy ku temu zaistniały w niniejszej sprawie.

Objęcie działalności K. nadzorem publicznym, sprawowanym przez KNF, było rozwiązaniem nie tylko dopuszczalnym, ale też uzasadnionym ze względu na przedmiot ochrony, jakim jest bezpieczeństwo depozytów gromadzonych na rachunkach Kas przez ich udziałowców. Ustanowienia nadzoru KNF nad działalnością K. nie można traktować jako ograniczania działalności gospodarczej spółdzielczych kas oszczędnościowo - kredytowych, mieści się bowiem w kategorii "ważnego interesu publicznego", który uzasadnia ustawowe ograniczenia swobody działalności gospodarczej.

Podejmując rozstrzygnięcie, KNF prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego i Kodeksu postępowania administracyjnego, nie wykraczając poza granice uznania administracyjnego (art. 73 ust. 1 ustawy o S.). Podstawa prawna rozstrzygnięcia wynikała z obowiązującego prawa materialnego. Nie została więc naruszona zasada praworządności, określona w art. 6 k.p.a Nie można też organowi zarzucić nierespektowania wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej. Sprawę rozstrzygnięto bowiem po zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego (art. 77, art. 75, art. 78 i art. 80 k.p.a.). Stan faktyczny sprawy, opisany w decyzji, nie wymagał czynienia dodatkowych ustaleń. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiadało wymaganiom art. 107 § 3 k.p.a. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona przez organ nadzoru argumentacja jest wyczerpująca. Wyczerpujące były ustalenia faktyczne. Natomiast w uzasadnieniu prawnym przytoczono przepisy prawa i wyjaśniono podstawy prawne decyzji, która de facto zabezpiecza zarówno działalność samej K., jak i bezpieczeństwo złożonych w niej depozytów, co ma doniosłe znaczenie prawne z punktu widzenia ochrony i stabilności rynku finansowego. Okoliczność, że strona skarżąca nie zgadza się ze stanowiskiem KNF, nie było wystarczające do przyjęcia, że w sprawie doszło do naruszenia obowiązujących przepisów.

W świetle dokonanych przez organ ustaleń KNF, wbrew twierdzeniom skarżących, K. popadała w coraz to gorszą sytuację, która to sytuacja realnie zagraża jej członkom (depozytariuszom). Należało zatem podjąć szybkie i skuteczne działania w celu zapobieżenia pogarszaniu się - i tak już złej - sytuacji K.. W takim stanie rzeczy, podjętą w sprawie decyzję o ustanowieniu zarządcy komisarycznego należało uznać za prawidłową, zaś zarzuty podniesione w skargach za nieuzasadnione, mające jedynie charakter polemiczny.

W dalszej kolejności zarzuty skargi S. dotyczące obowiązków i uprawnień nałożonych zaskarżoną decyzją na ustanowionego zarządcę komisarycznego, należało uznać za niezasadne. Te elementy decyzji były niezbędne z uwagi na treść art. 73 ustawy o S., szczegółowo regulującego zagadnienia ustanowienia zarządcy komisarycznego. Co do wysokości wynagrodzenia zarządcy KNF kierował się wysokościami dochodów uzyskiwanych przez członków Zarządu S. P. w badanym okresie oraz wymiarem nałożonych obowiązków.

Wobec niezasadności zarzutów skarg oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargi należało oddalić.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.