Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 570/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 66 ust. 2, art. 65
journal: Dz.U. 2017 poz 1460
law: Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych  w perspektywie finansowej 2014- 2020  - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 4 grudnia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Kowalska Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Protokolant sekretarz sądowy Ewa Cieślik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2018 roku sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki komandytowej w Ł. na uchwałę Zarządu Województwa [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia protestu od negatywnej oceny merytorycznej projektu oddala skargę.


UZASADNIENIE

III SA/Łd 570/18

UZASADNIENIE

Uchwałą z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 41 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 ustawy dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządowego województwa (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r. 913); art. 9 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2, art. 38 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1 i ust. 2, art. 41 ust. 1 i ust. 2 , art. 53 ust. 1, ust. 2 pkt 1, art. 55 pkt 1, art. 57, art. 66 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 oraz niektórych innych ustaw (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1460 ze zm.) – dalej: ustawa wdrożeniowa, Zarząd Województwa [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy pozostawił bez rozpatrzenia protest od negatywnej oceny merytorycznej projektu o nr [...] złożonego przez A Sp. z o.o. Spółkę Komandytową z siedzibą w Ł. w ramach Konkursu Zamkniętego dla naboru nr [...] wniosków o dofinansowanie projektów w ramach Osi Priorytetowej VI Rewitalizacja i potencjał endogeniczny regionu, Działania VI.3 Rewitalizacja i rozwój potencjału społeczno-gospodarczego, Poddziałania VI.3.2 Rewitalizacja i rozwój potencjału społeczno-gospodarczego Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2014-2020.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:

W dniu 25 listopada 2016 r. Zarząd Województwa [...] (Instytucja Zarządzająca) ogłosiła Konkursu Zamkniętego dla naboru nr [...] wniosków o dofinansowanie projektów w ramach Osi Priorytetowej VI Rewitalizacja i potencjał endogeniczny regionu, Działania VI.3 Rewitalizacja i rozwój potencjału społeczno-gospodarczego, Poddziałania VI.3.2 Rewitalizacja i rozwój potencjału społeczno-gospodarczego Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego na lata 2014-2020. Regulamin przedmiotowego konkursu został przyjęty uchwałą Zarządu Województwa [...] z dnia [...], nr [...]. Natomiast nabór wniosków trwał od dnia 30 grudnia 2016 r. do dnia 17 lutego 2017 r.

W ramach przedmiotowego konkursu, A Sp. z o.o. Spółka Komandytowa z siedzibą w [...] (dalej skarżąca, strona wnioskująca) złożyła w dniu 4 lipca 2017 r. skorygowany wniosek o dofinansowanie projektu nr [...] pod nazwą B".

Pismem z dnia 7 września 2017 r. strona wnioskująca została poinformowana o negatywnej ocenie formalnej złożonego wniosku, z uwagi na niespełnienie kryteriów merytoryczność w zakresie: wykonalność finansowa/ekonomiczna projektu; wykonalność instytucjonalna; trwałość projektu.

Kwestionując powyższe, pismem z dnia 21 września 2017 r. skarżąca wniosła protest, w którym zarzuciła rażące naruszenie:

1.art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej poprzez dokonanie oceny projektu w sposób naruszający ustaloną Regulaminem procedurę; nierzetelną i nieobiektywną ocenę złożonego wniosku skutkującą uznaniem, że projekt nie spełnia w/w kryteriów merytorycznych; niewskazanie w dokumentacji aplikacyjnej konkretnych naruszeń, jak i nieskonfrontowanie ich z postanowieniami dokumentacji konkursowej; naruszenie zasad przejrzystości, rzetelności oraz zapewnienia równego dostępu do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania; przeniesienie negatywnych skutków przedłużającej się procedury na stronę wnioskującą, skutkującą upływem ważności terminu dokumentu stanowiącego załącznik do wniosku ; nierzetelna ocena projektu przeprowadzona jedynie poprzez odwołanie się do wyrywkowych fragmentów wniosku; zarzut niespełnienia kryterium trwałości projektu, z jednoczesnym uzasadnieniem tego zarzutu argumentacją odnosząca się do innych aspektów wniosku;

2. art. 37 ust. 1 w zw. z art. 45 ust. 3 ustawy wdrożeniowej w zw. z § 6 ust. 6 pkt g zdanie 1 Regulaminu poprzez niewezwanie wnioskodawcy do przedłożenia wyjaśnień w przypadku pojawienia się wątpliwości na etapie merytorycznej wniosku o dofinansowanie projektu, w sytuacji gdy istniała możliwość ich usunięcia.

Z uwagi na powyższe naruszenia skarżąca wniosła o uwzględnienie protestu i przeprowadzenie ponownej oceny złożonego wniosku.

Zarząd Województwa [...] uchwałą z dnia [...]. , nr [...] pozostawił protest bez rozpatrzenia. Uzasadniając podjętą uchwałę Instytucja Zarządzająca powołała treść art. 66 ust. 2 pkt 1 ustawy wdrożeniowej, zgodnie z którą w przypadku, gdy na jakimkolwiek etapie postępowania w zakresie procedury odwoławczej wyczerpana zostanie kwota przeznaczona na dofinansowanie projektów właściwa instytucja, do której wpłynął protest, pozostawia go bez rozpatrzenia. Dalej Instytucja Zarządzająca wskazała, iż przeznaczona na realizację Działania VI.3 Rewitalizacja i rozwój potencjału społeczno- gospodarczego, w ramach RPO WŁ na lata 2014-2020 kwota wsparcia Unii Europejskiej wynosi 178 485 543 Euro. Zgodnie z zapisami Szczegółowego Opisu Osi Priorytetowych RPO WŁ na lata 2014-2020: na poddziałanie VI.3.1.Rewitalizacja i rozwój potencjału społeczno-gospodarczego – ZIT przeznaczona została kwota 75 947 308 Euro, w ramach której zgodnie z Porozumieniem w sprawie powierzenia zadań Instytucji Pośredniczącej w ramach instrumentu Zintegrowane Inwestycje Terytorialne RPO WŁ na lata 2014-2020 przez Zarząd Województwa [...] Stowarzyszeniu [...] Obszar Metropolitarny z dnia 22 października 2015 r. mieści się również rezerwa wykonania w wysokości 4 556 842,80 Euro. Na poddziałanie VI.3.2 Rewitalizacja i rozwój potencjału społeczno – gospodarczego przeznaczona została kwota 44 038 163 Euro. Natomiast zgodnie z porozumieniem dotyczącym ustaleń dotyczących podziału alokacji na rzecz rewitalizacji w ramach RPO WŁ na lata 2014-2020 dla Miasta Łodzi z dnia 26 listopada 2015 r. aneksowanym w dniu 2 listopada 2016 r., kwota alokacji przeznaczona na Poddziałanie VI.3.3. wynosi 58 500 000 Euro z tym tylko, iż na mocy w/w dokumentu kwota ta nie uwzględnia rezerwy wykonania, wynoszącej 6 % środków przeznaczonych na rzecz EFRR, ustanawianą w umowie partnerstwa i programach, przydzielanej do konkretnych priorytetów. Łączna kwota rezerwy wykonania dla Działania VI.3 Rewitalizacja i rozwój potencjału społeczno – gospodarczego wynosi 10 709 132, 58 EURO, co stanowi 6% dostępnej alokacji. Tym samym kwota alokacji dostępna na dofinansowanie projektów w ramach przedmiotowego konkursu wynosi 37 885 873,22 Euro, co przy kursie z dnia 30 sierpnia 2017 r. stanowi równowartość 161 386 242,74 zł. Dalej Instytucja Zarządzająca wskazała, iż po zakończeniu oceny projektów i utworzeniu listy rezerwowej projektów w ramach naboru nr [...] wniosków o dofinansowanie projektów w ramach Osi Priorytetowej VI Rewitalizacja i potencjał endogeniczny regionu, Działania VI.3 Rewitalizacja i rozwój potencjału społeczno-gospodarczego, Poddziałanie VI.3.2 Rewitalizacja i rozwój potencjału społeczno – gospodarczego wybrał do dofinansowania ze środków EFRR czternaście projektów na łączą kwotę 155 612 928,75 zł. Następnie uchwałą z dnia 20 września 2017 r., nr 1287/17 wybrał do dofinansowania dwa dodatkowe projekty z listy rezerwowej, na obniżonym poziomie dofinansowania. Natomiast uchwałą z dnia 9 października 2017 r., nr 1435/17, podjętą w związku z pojawieniem się wolnych środków finansowych wynikających z różnic kursowych, Zarząd Województwa [...] podniósł poziom dofinansowania dla projektów pierwotnie wyłonionych na obniżonym poziomie. Tym samym cała dostępna alokacja dla przedmiotowego działania została wyczerpana. Z uwagi na powyższe protest strony skarżącej został pozostawiony bez rozpatrzenia.

Kwestionując zasadność powyższego rozstrzygnięcia A Spółka Komandytowa z siedzibą w [...] wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zarzucając naruszenie

- art. 66 ust. 2 w zw. z art. 52 ust. 1 ustawy wdrożeniowej poprzez jego niewłaściwą interpretację i bezpodstawne przyjęcie, że w chwili wydania zaskarżonej uchwały zaistniały przesłanki do pozostawienia protestu od oceny formalnej projektu, podczas gdy nie została wyczerpana kwota przeznaczona na dofinansowanie projektów w ramach poddziałania poprzez przypisanie określonych kwot na dofinansowanie indywidualnie wybranych projektów, bez jednoczesnego rzeczywistego wyczerpania środków w określonej ustawą formie prawnej, to jest w formie umowy bądź decyzji, o której mowa w art. 52 ust. 1 ustawy wdrożeniowej;

- art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej poprzez naruszenie zasad przejrzystości i rzetelności, co miało istotny wpływ na przebieg postępowania;

Uzasadniając wniesioną skargę strona wskazała, iż w świetle art. 62 ust. 2 pkt 1 ustawy wdrożeniowej, na etapie rozpatrywania protestu bez znaczenia pozostaje, czy doszło do wyczerpania alokacji przeznaczonej na konkurs. Ponadto wskazała, iż Instytucja Zarządzająca pozostawiając wniesiony protest bez rozpatrzenia kierowała się dostępną alokacją w ramach ogłoszonego konkursu zamkniętego, a nie kwotą przeznaczoną na dofinansowanie projektów w ramach Poddziałania. Strona zakwestionowała także zasadność utożsamienia przez Instytucję Zarządzającą pojęcia "wyczerpania kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektów w ramach działania lub poddziałania" z wyborem projektów do dofinansowania na podstawie podjętej przez siebie uchwały. Tymczasem zdaniem skarżącej wybór projektów do dofinansowania nie jest równoznaczny z dofinansowaniem projektów, gdyż zgodnie z art. 52 ust. 1 ustawy wdrożeniowej podstawę dofinansowania projektu stanowi umowa bądź też decyzja o dofinansowaniu. Ponadto, co istotne "wyczerpanie kwoty na dofinasowanie" nastąpi wówczas, gdy nie będzie już żadnych możliwości objęcia projektu dofinansowaniem, co należy rozumieć jako faktyczne i prawne wyczerpanie kwoty przeznaczonej na dofinansowanie.

W odpowiedzi na skargę Zarząd Województwa [...] wnosił o jej oddalenie. Uzasadniając Instytucja Zarządzająca podtrzymała argumentację, co do całkowitego wyczerpania kwoty alokacji dostępnej dla przedmiotowego działania. Odnośnie zarzutu, iż wybór projektu do dofinansowania nie jest równoznaczny z jego udzieleniem, gdyż podstawę dofinansowania stanowi umowa, Instytucja Zarządzająca wskazała, że podstawą przygotowania umowy o dofinansowanie dla poszczególnych projektów jest uchwała Zarządu Województwa [...] o zatwierdzeniu oceny projektów i ich wyborze do dofinansowania. Tym samym Instytucja Zarządzająca jest zobowiązana podejmować uchwały o wyborze projektów do dofinansowania w oparciu o dostępną alokacje wyliczoną zgodnie z przyjętym algorytmem. Tym samym, wbrew stanowisku skarżącej, to uchwała Instytucji Zarządzającej przesądza o przyznaniu projektowi dofinansowania, a nie sam fakt technicznego podpisania umowy, która jest czynnością następczą do w/w uchwały. Ponadto warunek dostępności środków na dofinansowanie, stanowi warunek podpisania umowy z wnioskodawcą.

W wyniku rozpoznania wniesionej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 5 grudnia 2017 r. , III SA/Łd 1037/17stwierdził, iż pozostawienie protestu bez rozpatrzenia było nieuzasadnione i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Zarządowi Województwa [...] Uzasadniając Sąd wskazał na konieczność wykazania, że doszło do rzeczywistego wyczerpania kwoty przeznaczonej na dofinansowanie, w prawnym rozumieniu tego pojęcia, o którym mowa w art. 52 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, to jest poprzez zawarcie umowy o dofinansowanie z wyłonionym beneficjentem, bądź też poprzez wydanie decyzji administracyjnej o dofinansowaniu.

Zasadność powyższego wyroku potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 22 lutego 2018 r., II GSK 23/18 oddalił skargę kasacyjną Zarządu Województwa [...].

Zaskarżoną w niniejszej sprawie uchwałą z dnia 28 maja 2018 r. Zarząd Województwa [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, pozostawił protest strony skarżącej bez rozpatrzenia. Uzasadniając organ wskazał, iż przeprowadzona analiza dokumentacji wykazała, że cała dostępna alokacja dla przedmiotowego działania została wyczerpana. Powyższe wynika z faktu, iż na dzień podjęcia przedmiotowej uchwały całkowita alokacja dla Poddziałania VI.3.2 Rewitalizacja i rozwój potencjału społeczno-gospodarczego Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego na lata 2014-2020 (według kursu euro = 4,1670 zł) wynosi 157 870 433,71 zł. Dodatkowo Zarząd Województwa [...] Uchwałą Nr [...] z dnia [...]., zmienioną Uchwałą Nr [...] z dnia [...]., zmienioną Uchwałą Nr [...] z dnia 09 października 2017 r., zmienioną Uchwałą Nr [...] z dnia [...] wybrał do dofinansowania projekty na łączną kwotę wyczerpującą całą dostępną alokację dla Poddziałania VI.3.2 Rewitalizacja i rozwój potencjału społeczno-gospodarczego Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2014-2020. Następnie w związku z rezygnacją przez Beneficjenta z realizacji projektu pojawiły się środki finansowe w wysokości 6 391 351 ,75 PLN. W związku z tym Zarząd Województwa [...] Uchwałą Nr [...] z dnia [...] podniósł dofinansowanie dla Gminy i Miasta [...] oraz Miasta [...] z obniżonego poziomu do pełnej wartości pierwotnie wnioskowanej kwoty dofinansowania. Ponadto Zarząd Województwa [...], jako Instytucja Zarządzająca Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa [...] na lata 2014 - 2020, w dniu 27 marca 2018 r. Uchwałą Nr [...], zmieniającą Uchwałę nr [...] z dnia [...] wybrał do dofinansowania na obniżonym poziomie trzy projekty złożone w naborze nr [...] w ramach Poddziałania VI.3.2 Rewitalizacja i rozwój potencjału społeczno-gospodarczego, tj. projekt pn. "Rewitalizacja Centrum [...] poprzez odnowę przestrzeni publicznych i przywrócenie funkcji społeczno-gospodarczych" złożony przez Gminę [...], projekt pn. "Inwestycje infrastrukturalne, środowiskowe i społeczne na obszarze zdegradowanym w [...] oraz modernizacja Zespołu Szkół Ogólnokształcących wraz z zagospodarowaniem przynależnego terenu na potrzeby rekreacyjno-integracyjne" złożony przez Gminę [...] oraz projekt pn. "Rozbudowa i termomodernizacja strażnicy Ochotniczej Straży Pożarnej w [...] z adaptacją pomieszczeń na świetlicę wiejską i zagospodarowaniem terenu przyległego" złożony przez Gminę [...].

W związku z pojawieniem się w ramach Poddziałania VI.3.2 Rewitalizacja i rozwój potencjału społeczno-gospodarczego wolnych środków finansowych w wysokości 336 255,23 PLN, wynikających ze zmiany kursu euro (z 4,2072 w miesiącu kwietniu do 4,2161 w miesiącu maju), IZ RPO WŁ zwróciła się do ww. Beneficjentów z propozycją podwyższenia dofinansowania (w ramach EFRR) dla realizowanych przez nich projektów do poziomu 24,17 %, tj. dla projektu Gminy [...] z kwoty 2 627 640,56 PLN do kwoty 2 859 924,20 PLN, dla projektu Gminy [...] z kwoty 905 411,51 PLN do kwoty 985 449,97 PLN oraz dla projektu Gminy [...] z kwoty 270 736,41 PLN do kwoty 294 669,54 PLN. Wszyscy w/w Beneficjenci wyrazili zgodę na zmianę wartości dofinansowania realizowanych projektów. Wobec powyższego Zarząd Województwa [...] Uchwałą Nr [...] z dnia [...] podniósł dofinansowanie dla powyższych projektów. IZ RPO WŁ informuje, iż do dnia 28 maja 2018 roku wszystkie aneksy do zawartych umów oraz umowy o dofinansowanie z nowo wybranymi Beneficjentami zostały zawarte. Biorąc powyższe pod uwagę po stronie IZ RPO WŁ i podmiotów korzystających z dofinansowania powstało zobowiązanie, które jest wiążące i potwierdza rozdysponowanie środków w ramach przedmiotowego poddziałania. Wobec powyższego zakontraktowana została cała dostępna alokacja dla Poddziałania VI.3.2 Rewitalizacja i rozwój potencjału społeczno-gospodarczego Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego na lata 2014-2020. Mając powyższe na uwadze, Zarząd Województwa Łódzkiego pozostawia bez rozpatrzenia protest wniesiony przez A Sp. z o.o. Spółka Komandytowa, od negatywnej oceny merytorycznej projektu nr [...] pn.: B złożonego w Konkursie Zamkniętym dla naboru nr [...] wniosków o dofinansowanie projektów w ramach Osi Priorytetowej VI Rewitalizacja i potencjał endogeniczny regionu, Działania VI.3 Rewitalizacja i rozwój potencjału społeczno-gospodarczego, Poddziałania VI.3.2 Rewitalizacja i rozwój potencjału społeczno-gospodarczego Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] na lata 2014-2020.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca spółka zarzuciła naruszenie:

- art. 66 ust. 2 w zw. z art. 65 ustawy wdrożeniowej poprzez ich zastosowanie i pozostawienie protestu bez rozpoznania, na skutek zawarcia umów o dofinansowanie z podmiotami, których wybór nastąpił dopiero w dniu 27 marca 2018 r., a więc po wniesieniu protestu przez skarżącą, a tym samym dokonanie wyboru do dofinansowania na obniżonym poziomie trzech nowych projektów;

- art. 37 w zw. z art. 57 ustawy wdrożeniowej poprzez naruszenie zasady rzetelności i przejrzystości polegające na braku zgodności postępowania organu z ustanowionymi w danym trybie regułami, w tym w szczególności niepodjęciu jakichkolwiek czynności zmierzających do rozpoznania protestu w terminie 30 dniowym, co skutkowało negatywnymi konsekwencjami skarżącej w toku postępowania o przyznanie dofinansowania;

- art. 66 ust. 2 w zw. z art. 52 ustawy wdrożeniowej poprzez ich niewłaściwą interpretację i zastosowanie, pomimo, że fakt wyczerpania kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektów w ramach działania, jako determinujący sposób załatwienia sprawy i zakończenie postępowania musi być wykazany za pomocą dokumentu urzędowego , z którego wynika rzeczywiste wyczerpanie środków, a co zdaniem skarżącej w przedmiotowej sprawie nie zostało wykazane.

Z uwagi na powyższe skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i stwierdzenie, że pozostawienie protestu bez rozpatrzenia było nieuzasadnione oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, ewentualnie o stwierdzenie, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo.

W uzasadnieniu skargi strona stwierdziła, że stosownie do art. 65 ustawy wdrożeniowej procedura odwoławcza, o której mowa w art. 53-64 nie wstrzymuje zawierania umów z wnioskodawcami, których projekty zostały wybrane do dofinansowania. A contrario należałoby przyjąć, iż zawieranie umów z podmiotami, które uprzednio nie zostały wybrane do dofinansowania, powinno zostać wstrzymane do czasu rozstrzygnięcia procedury odwoławczej. Zgodnie z § 7 ust. 1 Regulaminu konkursu dla naboru nr [...] Zarząd Województwa [...] rozstrzyga konkurs przez zatwierdzenie w formie uchwały listy, o której mowa w art. 44 ust. 4 ustawy wdrożeniowej. Jednocześnie stosownie do ust. 2 § 7 tego regulaminu, po rozstrzygnięciu konkursu na stronie internetowej oraz na portalu zamieszczona zostaje (...) lista projektów wybranych do dofinansowania wyłącznie na podstawie spełnienia kryteriów wyboru projektów albo lista projektów, które uzyskały wymaganą liczbę punktów , z wyróżnieniem projektów wybranych do dofinansowania. Jak przyznała sama instytucja zarządzająca w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, żaden z podmiotów wskazanych w uchwale nr 441/18 zmieniającej uchwałę nr 1198/17, nie znajdował się na liście podmiotów wybranych do dofinansowania w dniu wniesienia protestu, ale również wydania przez NSA ostatecznego rozstrzygnięcia w jego przedmiocie. Podmioty znajdowały się na liście rezerwowej, o której mowa w ust. 6 § 7 tego regulaminu, zgodnie z którym znajdują się na niej projekty, które jedynie mogą zostać wybrane do dofinansowania, w przypadku pojawienia się nowych środków. W żadnym wypadku podmioty wymienione w uchwale nr 441/18 nie mogą zostać uznane za wnioskodawców, których projekty zostały wybrane do dofinansowania w rozumieniu art. 65 ustawy wdrożeniowej. Tym samym po wniesieniu protestu nie mogło dojść do zawarcia z nimi umowy o dofinansowanie w toku nierozstrzygniętego postępowania odwoławczego innego wnioskodawcy.

Strona zwróciła uwagę na sekwencję wydarzeń w postępowaniu odwoławczym. Organ już po dniu doręczenia wyroku NSA z dnia 22 lutego 2018 r., co skutkowało rozpoczęciem biegu rozpatrzenia protestu, podejmował uchwały służące ostatecznemu rozdysponowaniu środków. W tym czasie mimo skierowania przez skarżącą wezwania z dnia 14 maja 2018 r. do przyspieszenia rozpoznania protestu, nie wydał decyzji w tym zakresie. Nie bez znaczenia jest również fakt, że od dnia złożenia protestu przez skarżącą, to jest 21 września 2017 r., do dnia jego pozostawienia bez rozpatrzenia i wydania skarżonej u uchwały, blokującej stronie dostęp do środków, upłynęło 249 dni. W tym czasie organ rozdysponował dodatkowo 6.727606,98 zł. Przy tak określonym stanie faktycznym należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie przekroczenie terminu rozpatrzenia protestu miało bez wątpienia znaczący wpływ na wynik postępowania. Działanie organu polegające na uchylaniu się od merytorycznego rozpatrzenia protestu do momentu, aż zostaną wyczerpane wszystkie środki z alokacji pozbawiło skarżącą realnej możliwości kontroli negatywnej oceny merytorycznej złożonego przez nią wniosku oraz uzyskania ewentualnego dofinansowania. Tym samym w konkretnym przypadku przekroczenia terminu na rozpatrzenie protestu świadczy o przeprowadzeniu oceny projektu w sposób naruszający prawo, a naruszenie to mało istotny wpływ na wynik oceny.

W odpowiedzi na skargę Zarząd Województwa [...] wniósł o jej oddalenie. Odnośnie zarzutu wyboru w dniu 27 marca 2018 r. projektów do dofinansowania trzech podmiotów, z którymi następnie zawarto umowy o dofinansowanie, Zarząd wskazał, iż z treści art. 65 ustawy wdrożeniowej wprost wynika, że procedura odwoławcza, o której mowa w art. 53-64 nie wstrzymuje zawierania umów z wnioskodawcami, których projekty zostały wybrane do dofinansowania. Ponadto przepis te nie reguluje kwestii, czy dotyczy on wnioskodawców, których projekty zostały wybrane do dnia wniesienia protestu czy też od daty wszczęcia procedury odwoławczej. Ponadto organ wskazał, iż we wskazanej dacie nie dysponował uzasadnieniem wyroku NSA z 22 lutego 2018 r., który został mu doręczony w dniu 26 kwietnia tego roku, a wyrok WSA w Łodzi z grudnia 2017 r. z klauzulą prawomocności został doręczony do organu w dniu 5 czerwca 2018 r. Natomiast, co do nieprzedstawienia dowodu zawarcia umów organ wskazał, iż ustawa wdrożeniowa nie nakłada powyższego obowiązku, a jedynie nakazuje zamieszczenie listy projektów zakwalifikowanych do dofinansowania. Niemniej jednak, co należy podkreślić strona skarżąca w dniu 29 czerwca 2018 r. uzyskała informację w przedmiotowym zakresie, w ramach i zgodnie z terminem udzielania informacji publicznej.

Na rozprawie w dniu 14 września 2018 r. pełnomocnik Zarządu Województwa [...] złożył do akt sprawy pismo procesowe wraz załącznikami (wyciągami z zawartych umów z beneficjentami oraz aneksów do tych umów) potwierdzającymi fakt wyczerpania alokacji na przedmiotowe poddziałanie, na dzień podjęcia zaskarżonej uchwały.

W odpowiedzi na powyższe, pismem procesowym z dnia 26 września 2018 r., pełnomocnik strony skarżącej potrzymał dotychczasowe stanowisko, co do naruszenia art. 66 ust. 2 pkt 1 ustawy wdrożeniowej na skutek pozostawienia protestu spółki bez rozpatrzenia, pomimo niewykazania faktycznego wykorzystania środków finansowych przeznaczonych na przedmiotowe działanie, do czego organ był zobowiązany wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 grudnia 2017 r., III SA/Łd 1037/17. Dalej pełnomocnik skarżącej wskazał, iż analiza podejmowanych przez Instytucję Zarządzającą działań wskazuje, że w okresie pomiędzy 22 lutego 2018 r. (datą wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku oddalającego skargę kasacyjną od w/w wyroku Sądu I instancji z 5 grudnia 2017 r.), a 28 maja 2018 r. (datą wydania zaskarżonej uchwały) organ pomimo wiedzy, co do treści prawomocnego orzeczenia Sądu II instancji, wiążącego organ od dnia jego wydania, rozdysponował w ramach przedmiotowego poddziałania kwotę 16 292.406,81 zł, z czego 4 968.091,91 zł przeznaczył na dofinansowanie projektów z listy rezerwowej. Co więcej ostatnie działanie podjęte zostało w ostatnim dniu roboczym poprzedzającym podjęcie zaskarżonej uchwały, co wskazuje na celowość działań organu i brak zamiaru merytorycznego rozpatrzenia protestu spółki. Ponadto, co istotne w dniu podjęcia zaskarżonej uchwały nie doszło do faktycznego wyczerpania środków przeznaczonych na dofinansowanie projektów, na co wskazuje fakt podwyższenia dofinansowania projektów (uchwały z dnia 13 czerwca 2018 r. i z dnia 10 lipca 2018 r.) o łączną kwotę 5 544.419,39 zł. Pełnomocnik spółki wskazał także niczym nieuzasadnione rozpatrzenie protestu w ostatnim dniu instrukcyjnego 30 dniowego terminu przewidzianego na rozpatrzenie wniesionego protestu, przy jednoczesnym podejmowaniu działań mających na celu wyczerpanie środków przeznaczonych na dofinansowanie projektów.

Pełnomocnik Zarządu Województwa [...] w dniu 27 listopada 2018 r. złożył pismo procesowe, do którego załączył uchwały Zarządu Województwa [...] nr 852/18 z dnia 12 czerwca 2018 r. oraz nr 985/18 z dnia 10 lipca 2018 r., na mocy których podwyższone zostało dofinansowane dla Gminy [...] Gminy [...] oraz Gminy [...] a także aneksy do umów o dofinansowanie z czerwca i lipca 2018 r. podpisanymi z ww. gminami.

Organ, odnosząc się do zarzutu skarżącej, iż w związku z podjęciem uchwał w przedmiocie podwyższenia dofinansowania projektów w dniach 12 czerwca i 10 lipca 2018 r. nie mało faktycznie miejsce wyczerpanie alokacji w dniu pozostawienia bez rozpatrzenia protestu wskazał, iż zgodne z art. 9 k ust. 2 Kontraktu terytorialnego dla Województwa Łódzkiego dodanego w aneksie nr 2 do kontraktu terytorialnego z dnia 30 maja 2017 r. Instytucja Zarządzająca kontraktując środki musi przestrzegać limitu dostępnej alokacji. Limit ten ustalany jest za pomocy algorytmu, stanowiącego złącznik nr 4 a do Kontraktu terytorialnego. Przy ustalaniu algorytmu bierze się pod uwagę nie tylko kwotę środków w EUR zapisaną w dokumentach programowych (Szczegółowym Opisie Osi Priorytetowych) ale również kwoty środków wspólnotowych certyfikowanych już przez IZ do Komisji Europejskiej. Ponadto przy ustalaniu limitu dostępnych środków zgodnie ze wspomnianym algorytmem bierze się pod uwagę wartość środków dotychczas zakontraktowanych, uwzględnia się wszystkie zmiany dofinansowania wynikające z zawartych aneksów i umów zakończonych. Kwotę środków w EUR przelicza się na PLN stosując zgodnie z algorytmem, to jest załącznikiem 4a, Kurs Europejskiego Banku Centralnego (EBS) z przedostatniego dnia roboczego poprzedniego miesiąca. To znaczy, że np. w miesiącu czerwcu 2008 r. przez cały miesiąc obowiązuje kurs Europejskiego Banku Centralnego z przedostatniego dnia roboczego miesiąca maja 2018 r. W niniejszej sprawie w miesiącu maju 2018 r. kurs euro EBC stosowany w tym miesiącu wyniósł 4,2161 zł., co stanowiło zwiększenie w stosunku do kursu euro obowiązującego w miesiącu kwietniu 2018 r., który wynosił 4,2072 zł. W związku z powyższym zostało przyznane dodatkowe dofinansowanie uchwałą Zarządu Województwa [...] z dnia 15 maja 2018 r. i zostały podpisane aneksy do umów z beneficjentami: Gminą Sulejów, Gminą Zapolice i Gminą Rzeczyca. Jednakże w związku z dokonaniem tych czynności przed dniem 28 maja 2018 r. (przed dniem podjęcia zaskarżonej uchwały) należy wskazać, że w dniu 28 maja 2018 r. dostępna alokacja była wyczerpana, w związku z czym protest pozostawiono bez rozpatrzenia prawidłowo. Dopiero od dnia 1 czerwca 2018 r. był stosowany kurs euro EBC z dnia 30 maja 2018 r., w wyniku czego doszło do pojawienia się dodatkowych środków w ramach alokacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Obecnie skarżona uchwała nr [...] z dnia [...] podjęta została po ponownym rozpatrzeniu przez Zarząd Województwa [...] protestu złożonego przez stronę w dniu 26 września 2017 r. (oznaczonego datą 21 września 2017 r.) od negatywnej oceny merytorycznej projektu.

Wcześniejsza uchwała ZWŁ z dnia 16 października 2017 r. nr [...] o pozostawieniu protestu bez rozpoznania została zaskarżona przez stronę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który wyrokiem z dnia 5 grudnia 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 1037/17 stwierdził, że pozostawienie protestu bez rozpatrzenia było nieuzasadnione i przekazał sprawę Zarządowi Województwa [...] do rozpatrzenia. Sąd uznał, iż przedstawiona przez organ administracji interpretacja pojęcia "wyczerpania kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektów w ramach działania" jest nieprawidłowa. Organ utożsamiał bowiem spełnienie powyższej przesłanki, nakazującej pozostawienie protestu bez rozpatrzenia, z faktem, że po sporządzeniu listy wybranych do dofinansowania w przedmiotowym konkursie projektów brak jest już dostępnych środków na dofinansowanie innych projektów. Argumentował to tym, że wyznacznikiem dostępności środków na dofinansowanie kolejnych projektów będzie limit środków na dofinansowanie, jakie można zaangażować w danym miesiącu w danym działaniu, w ramach umów o dofinansowanie zawieranych z beneficjentami, pomniejszony o wartość projektów wybranych do dofinansowania. W ocenie Sądu pojęcia "wyczerpania" kwoty na dofinansowanie nie można wiązać jedynie z przeznaczeniem tych środków na wybrane projekty. Użyte w ustawie pojęcie wskazuje na konieczność faktycznego "wyczerpania" kwoty przeznaczonej na dofinansowanie, nie zaś jedynie przeznaczenia jej do zużycia. Zgodnie bowiem z art. 52 ust. 1 ustawy wdrożeniowej podstawę dofinansowania projektu stanowi umowa o dofinansowanie projektu albo decyzja o dofinansowanie projektu. Rzeczywiste wyczerpanie środków musi zatem nastąpić w formie prawnej przewidzianej w art. 52 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, a nie jedynie poprzez wykazanie przeznaczenia ich na poszczególne projekty (wnioski). Za takim stanowiskiem przemawia też użycie przez ustawodawcę w innym przepisie ustawy – art. 53 ust. 2 pkt 2 – sformułowania: "kwota przeznaczona na dofinansowanie projektów w konkursie nie wystarcza na wybranie go do dofinansowania". O ile przeznaczenie kwoty na dofinansowanie projektu dokonuje się w formie listy projektów przeznaczonych do dofinansowania, to jej wyczerpanie następuje dopiero w chwili jej rzeczywistego wydatkowania – rozumianego jako zawarcie umów, zobowiązujących do płatności kwot przeznaczonych na dofinansowanie projektów. Wyczerpanie kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektów w ramach działania determinuje sposób załatwienia sprawy i zakończenie postępowania, wobec czego musi ono być wykazane przez organ dokumentem urzędowym, z którego wynika rzeczywiste wyczerpanie środków na finansowanie przedmiotowego zadania. W rozpoznawanej sprawie, zarówno z uzasadnienia zaskarżonej uchwały jak i dokumentacji nie wynika, że doszło do zawarcia umów bądź wydania decyzji o dofinansowanie wybranych projektów na kwotę, która uprawniałaby do stwierdzenia rzeczywistego wyczerpania środków na finansowanie przedmiotowego zadania. Wskazując na zasadność wydanego rozstrzygnięcia Instytucja Zarządzająca ograniczyła się jedynie do wskazania kwoty wsparcia Unii Europejskiej przeznaczonej na realizację Działania VI.3 Rewitalizacja i potencjału społeczno- gospodarczego, w ramach RPO WŁ na lata 2014-2020, mechanizmu alokacji tych środków na poszczególne Poddziałania realizowane w ramach w/w Działania VI.3 oraz do przywołania uchwał podjętych w sprawie: wyboru projektów do dofinansowania (uchwała z 5 września 2017 r. nr 1198/17, uchwała z dnia 20 września 2017 r., nr 1287/17) oraz w sprawie podniesienia poziomu dofinansowania dla projektów pierwotnie wyłonionych na obniżonym poziomie (uchwała z dnia 9 października 2017 r., nr 1435/17). Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że w ponownie prowadzonym postępowaniu Instytucja Zarządzająca uwzględni przedstawioną powyżej ocenę prawną Sądu, biorąc pod uwagę aktualny stan faktyczny, co pozwoli jej na dokonanie merytorycznego rozpoznania protestu, jeśli kwota przeznaczona na dofinansowanie projektów w ramach działania nie została wyczerpana (w przedstawionym wyżej przez Sąd rozumieniu) lub pozostawi protest bez rozpatrzenia, jeśli do takiego wyczerpania doszło, co organ powinien wykazać odpowiednimi urzędowymi dokumentami.

Stanowisko prezentowane przez WSA w Łodzi zostało uznane za prawidłowe przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 22 lutego 2018 r., sygn. akt II GSK 23/18 oddalił skargę kasacyjną Zarządu Województwa [...] od wyroku WSA w Łodzi z dnia 5 grudnia 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 1037/17. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, użyte w art. 66 ust. 2 ustawy wdrożeniowej sformułowanie "wyczerpanie" w odniesieniu do środków przeznaczonych na dofinansowanie projektów oznacza ich faktyczne zużycie, nie zaś jedynie potencjalną możliwość ich wydatkowania. Za takim rozumieniem wyczerpania kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektów przemawia treść art. 52 ust. 2 ustawy wdrożeniowej. Przepis ten stanowi, że umowa o dofinansowanie projektu może zostać podpisana, a decyzja o dofinansowaniu projektu może zostać podjęta, jeżeli projekt spełnia wszystkie kryteria, na podstawie których został wybrany do dofinansowania. Wynika z tego, że umieszczenie projektu na liście projektów wybranych do dofinansowania nie stanowi wiążącego przyrzeczenia (zobowiązania) zawarcia umowy o dofinansowanie.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga wniesiona na uchwałę Zarządu Województwa [...] nr [...] z dnia [...] nie zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażona w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy uległy zmianie.

Zgodnie z treścią ww. wyroków WSA w Łodzi sygn. akt III SA/Łd 1037/17, jak i NSA sygn. akt II GSK 23/18, użyte w art. 66 ust. 2 ustawy wdrożeniowej sformułowanie "wyczerpanie" oznacza faktyczne zużycie kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektów.

Jeśli w dniu podjęcia zaskarżonej uchwały (28 maja 2018 r.) kwota przeznaczona na dofinansowanie projektów została wyczerpana, to obowiązkiem organu było pozostawienie bez rozpatrzenie protestu od oceny merytorycznej projektu strony skarżącej.

Zarząd Województwa [...] złożonymi, na wezwanie Sądu, do akt sprawy umowami i aneksami do umów o dofinansowanie projektów wykazał, iż na dzień podjęcia zaskarżonej uchwały kwota przeznaczone na dofinansowanie projektów została wyczerpana. Umowy i aneksy zostały wcześniej zamieszczone na stronach internetowych organu i skarżąca miała możliwość zapoznać się z ich treścią.

Zdaniem Sądu niezasadny jest zarzut skargi dotyczący spóźnionego rozpoznania protestu przez organ. Zarząd Województwa [...] odpis wyroku NSA z dnia 22 lutego 2018 r., sygn. akt II GSK 23/18 wraz z uzasadnieniem otrzymał w dniu 26 kwietnia 2018 r. Liczony od tej daty, wynikający z art. 57 ustawy wdrożeniowej, 30 dniowy termin na rozpatrzenie protestu upływał w dniu 26 maja 2018 r. W myśl art. 57 § 4 k.p.a. jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy lub sobotę, termin upływa następnego dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą. Do procedury odwoławczej, zgodnie z art. 67 ustawy wdrożeniowej, stosuje się przepisy k.p.a. dotyczące doręczeń i sposobu obliczania terminów. Skarżoną obecnie uchwałę podjęto w dniu 28 maja 2018 r. (poniedziałek), a zatem z zachowaniem terminu określonego w art. 57 ustawy wdrożeniowej.

Także nie jest zasadny zarzut skargi naruszenia art. 66 ust. 2 w zw. z art. 65 ustawy wdrożeniowej poprzez zawarcie umów o dofinansowanie z podmiotami, których wybór nastąpił dopiero 27 marca 2018 r., to jest po wniesieniu przez skarżącą protestu.

Zgodnie z art. 65 powołanej ustawy procedura odwoławcza, o której mowa w art. 53-64, nie wstrzymuje zawierania umów z wnioskodawcami, których projekty zostały wybrane do dofinansowania. Według skarżącej zgodnie z tym przepisem nie mogły zostać zawarte umowy o dofinansowanie z podmiotami, które przed wniesieniem przez nią protestu znajdowały się na liście rezerwowej.

Regulamin konkursu w § 7 pkt 6 przewiduje, że Zarząd Województwa [...] może podjąć decyzję o utworzeniu listy rezerwowej, zgodnie z kolejnością projektów umieszczonych na liście stworzonej przez KOP. Projekty zamieszczone na liście rezerwowej mogą zostać wybrane do dofinansowania, w przypadku pojawienia się nowych środków. W niniejszej sprawie pojawiły się nowe środki, bowiem jeden z beneficjentów zrezygnował z realizacji projektu. W zaistniałej sytuacji, zgodnie z punktem 8 § 7 regulaminu, ZWŁ uprawniony był wybrać do dofinansowania kolejne projekty znajdujące się na liście rezerwowej. Przepis ten przewiduje, iż wybór projektów do dofinansowania wynikających z ww. przesłanek, następuje zgodnie z kolejnością zamieszczenia projektów na liście, o której mowa w pkt 6.

Przepis art. 65 ustawy wdrożeniowej ustanawia wspólną i ogólną dla postępowania odwoławczego i sądowego regułę kolizyjną, w myśl której wniesienie i rozpoznawanie środków odwoławczych nie wstrzymuje zawierania umów z wnioskodawcami, których projekty, w następstwie uzyskania oceny pozytywnej w konkursie zostały zakwalifikowane do dofinansowania.

W ocenie Sądu przepis art. 65 ustawy wdrożeniowej nie wyłącza możliwości podpisywania umów z wnioskodawcami, których projekty znajdowały się na liście rezerwowej, a następnie zostały wybrane do dofinansowania po odstąpieniu od realizacji projektów przez innych beneficjentów. Powyższe rozwiązanie sprzyja sprawnemu i efektywnemu wydatkowaniu środków unijnych, a także ogranicza zagrożenia realizacji projektów ze względu na zmianę stanu prawnego (np. utrata ważności pozwolenia budowlanego) czy okoliczności faktycznych wskazanych we wniosku o dofinansowanie np. zmiana sytuacji finansowej wnioskodawcy, wygaśnięcie promesy udzielenia kredytu przez bank itp. (v. Jakub Ostałowski w: M. Dołowiec, D.E. Harasimiuk, M. Metlerska - Drabik, J. Ostałowski, R. Poździk, A. Wołyniec - Ostrowska, Komentarz do ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014 – 2020 pod red. R. Poździka, Warszawa 2016). Przepis ten podkreśla przyjęty w założeniach ustawy prymat zasad efektywności i szybkości wdrażania środków pomocowych nad legalnością stosowania prawa w postępowaniu konkursowym. Wynika bowiem z niego obowiązek niezwłocznego zawierania umów o dofinansowanie (lub wydawania decyzji o dofinansowaniu), projektów które zostały zakwalifikowane do dofinansowania, bez względu na wynik kontroli odwoławczej lub sądowej ( v. Jacek Jaśkiewicz Zasady realizacji programów w zakresie polityk spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 – Lex/el. 2014).

W niniejszej sprawie podjęcie uchwały o wyborze do dofinansowania projektów z listy rezerwowej miało miejsce w dnu 27 marca 2018 r., a podpisanie umów i aneksów do tych umów w okresie od 30 marca 2018 r. do 25 maja 2018 r. Czynności te miały miejsce przed dniem podjęcia przez Zarząd Województwa [...] skarżonej obecnie uchwały ( 28 maja 2018 r.) o pozostawieniu protestu bez rozpatrzenia, a także przed upływem 30 dniowego terminu na rozpatrzenie protestu.

Wobec powyższego należy przyjąć, iż kwota przeznaczona na dofinansowanie projektów została wyczerpana przed dniem 28 maja 2018 r., a ponadto, że organ nie uchylał się od terminowego rozpatrzenia protestu.

W rozpoznawanej sprawie wymagała także wyjaśnienia kwestia podjęcia przez Zarząd Województwa [...] po dniu 28 maja 2018 r. dwóch uchwał – w dniach 12 czerwca 2018 r. i 10 lipca 2018 r. w przedmiocie dofinansowania projektów. Zdaniem skarżącej oznacza to, że wyczerpanie kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektów, na które wskazuje organ pozostawiając protest bez rozpatrzenia, nie miało faktycznie miejsca.

Powyższe stanowisko nie zasługuje na akceptację. Jak prawidłowo wyjaśnił Zarząd Województwa [...] w piśmie procesowym z dnia 27 listopada 2018 r., podjęcie przedmiotowych uchwał, a następnie podpisanie aneksów z beneficjentami, spowodowane zostało koniecznością skorygowania wcześniej ustalonych kwot dofinansowania projektów z uwzględnieniem kursu euro Europejskiego Banku Centralnego z dnia 30 maja 2018 r. Powyższa zmiana miała jedynie charakter formalny (przeliczeniowy), a nie merytoryczny. Tym samym nie podważała trafności ustaleń dotyczących wyczerpania przed dniem 28 maja 2018 r. kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektów.

Biorąc pod uwagę wyżej wymienione okoliczności Sąd, na podstawie art. 61 ust. 8 pkt 2 ustawy wdrożeniowej, skargę oddalił.

ab/