Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 572/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2004-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 1996 nr 87 poz 395
law: Ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.
article: art. 7, art. 77
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Sygn. akt IV SA/ Wr 572 / 04 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 grudnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Lidia Serwiniowska /spr./ po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2004 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi H. R. na decyzję Kierownika Urzędu od Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób represjonowanych na rzecz H. R. kwotę 100 zł


UZASADNIENIE

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych ( dalej : Kierownik Urzędu ) działając na podstawie art. 1 ust. 1 art. 4 ust. 1 i 2 oraz art. 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonych w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich ( DZ. U. Nr 87, poz. 395 ze zm. ), ( dalej ; ustawa o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobą deportowanym ) ; decyzją z dnia [...] r., Nr [...] odmówił przyznania H. R. prawa do świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej. W uzasadnieniu tej decyzji stwierdzono, że H. R. doznał prześladowań nie objętych przepisami ustawy o świadczeniu pieniężnym.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy H. R. wskazał, że urodził się w okresie wykonywania pracy przymusowej przez rodziców oraz że jego rok starsza siostra otrzymała dodatek do renty przyznany przez Kierownika Urzędu.

Kierownik Urzędu po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] r., NR [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r. W uzasadnieniu tej decyzji stwierdzono, że represją jest deportacja ( wywiezienie ) osoby do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939 – 1945 . Z materiału dowodowego wynika, że strona urodziła się na deportacji w dniu [...] r. w miejscowości O., która w okresie okupacji należała do terytorium III Rzeszy jako dziecko robotników przymusowych . Tym samym nie został spełniony warunek deportacji. Świadczenie pieniężne przysługuje wyłącznie osobom, które osobiście doświadczyły represji

wywiezienia do pracy przymusowej i nie może być przyznane za represję, którym podlegali rodzice.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego H. R. podniósł, że jego rok starsza siostra otrzymuje świadczenie pieniężne przyznane przez Kierownika Urzędu i w związku tym został niesprawiedliwie potraktowany.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o oddalenie skargi i o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Skarżący urodził się w miejscu pracy rodziców już po ich wywiezieniu na teren III Rzeszy więc nie nastąpił fakt deportacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) wynika, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje m. in. skargi na decyzje administracyjne ( art. 3 § 2 pkt 1 cytowanej wyżej ustawy ).

Przedmiotem kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie decyzja Kierownika Urzędu do z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 2 pkt 2 lit " a "ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym, z którego wynika, że represją w rozumieniu ustawy jest deportacja ( wywiezienie ) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939 – 1945.

W niniejszej sprawie niekwestionowany jest fakt, że skarżący urodził się [...] r. w O. na terytorium III Rzeszy, gdzie przebywał wraz z rodzicami i ze starszym rodzeństwem.

W ocenie Sądu organ administracji rozpoznając sprawę naruszył prawo materialne ( art. 2 pkt 1 i pkt 2 lit "a " ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym ) i przepisy o postępowaniu administracyjnym ( art. 7 i 77 kpa ) w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Kierownik Urzędu nie wyjaśnił wszystkich okoliczności mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, gdyż skarżący we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy podniósł, że jego rok starsza siostra otrzymuje świadczenie pieniężne z tytułu pracy przymusowej, natomiast Kierownik Urzędu wydając zaskarżoną decyzję nie ustosunkował się do powyższego zarzutu i nie poczynił żadnych ustaleń w tym zakresie.

W aktach sprawy ( w postaci załącznika do skargi ) znajduje się natomiast ostateczna decyzja Kierownika Urzędu z dnia [...] r. Nr [...] przyznająca na podstawie art. 2 pkt 2 lit. "a" cytowanej wyżej ustawy świadczenie pieniężne z tytułu pracy przymusowej rok starszej siostrze skarżącego – Ł. J. urodzonej [...] r. w miejscowości Z.. Podkreślić należy, że miejscowość ta została wykazana w ankietach wypełnionych przez rodziców skarżącego w celu otrzymania dowodu osobistego jako ich miejsce zamieszkania przed dniem [...] r ( data wypełnienia ankiety przez matkę skarżącego: [...] r. )

Skarżący we wniosku o przyznanie świadczenia pieniężnego wskazał, że rodzice wraz z jego starszym rodzeństwem zostali deportowani do pracy przymusowej do miejscowości O. ( teren III Rzeszy ) na okres od [...] r do [...] r. , natomiast we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy podniósł, że rodzice pracowali w obozie pracy. Rozpoznając niniejszą sprawę Kierownik Urzędu powołał się wyłącznie na art. 2 pkt 2 lit " a" ustawy mimo, że skarżący jak wyżej wskazano odwołał się także do art. 2 pkt 1 ustawy. W związku z powyższym kierownik Urzędu ponownie rozstrzygając sprawę powinien ustalić czy rodzice skarżącego zostali osadzeni w obozie pracy przymusowej ( art. 2 pkt 1 ustawy ) czy też zostali deportowani ( wywiezieni ) do pracy przymusowej na terytorium III Rzeszy ( art. 2 pkt 2 lit " a " ustawy). Przyczyny represji rodziców będą odnosić się jednocześnie do skarżącego.

Z orzecznictwa sądowego wynika, że ustawa o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej, określając przesłanki przyznania świadczenia, czyni to dla dwóch kategorii osób, a mianowicie dla " osób deportowanych do pracy przymusowej " oraz dla " osób osadzonych w obozach pracy " przez III Rzeszę i ZSRR.

Obie kategorie osób są traktowane rozłącznie, to znaczy wystarczy wykazanie albo deportacji do pracy przymusowej, albo osadzenie w obozach pracy ( wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2000 r. sygn. akt V SA 3029/ 99 ).

Nie można również zgodzić się z poglądem zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji , że dziecko urodzone na deportacji jako dziecko robotników przymusowych nie spełnia warunku deportacji o którym mowa w art. 2 pkt 2 lit. " a " ustawy, gdyż świadczenie pieniężne przysługuje wyłącznie osobom, które osobiście doświadczyły represji wywiezienia do pracy przymusowej i nie może być przyznane za represje, którym podlegali rodzice skarżącego.

Potwierdza to orzecznictwo sądowe, z którego wynika, że " w świetle art. 2 ust. 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym na uprawnienia skarżącego nie może mieć wpływu fakt, że urodził się w obozie pracy a nie został w nim osadzony. Odmienne traktowanie osób urodzonych w obozach pracy z osobami osadzonymi tam w wieku niemowlęcym czy nawet dziecięcym, ale nie wystarczającym do możliwości wykonywania tam jakiejkolwiek pracy, godziłoby w zasady słuszności i poczucia sprawiedliwości wśród obywateli " ( wyrok NSA z dnia 11 lutego 2003 r. sygn. akt SA/ Ka 834/ 01 ).

Wywody zawarte w przytoczonym wyżej wyroku znajdują również zastosowanie do sytuacji dziecka urodzonego na deportacji w III Rzeszy w okresie wykonywania prac przymusowych przez jego rodziców.

Mając powyższe na uwadze należało w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. " a" i " c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylić zaskarżoną decyzję oraz decyzję utrzymaną nią w mocy. Sprawa przy tym została rozpoznana w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 tej ustawy.

Orzeczenie o kosztach zostało oparte na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Sąd nie orzekł w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji, gdyż nie ma ona waloru wykonalności ( art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ).