Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1491/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Rada Miasta
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 91,  art. 165,  art. 171  ust. 1
journal: Dz.U. 2021 poz 1372
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan, Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Protokolant specjalista Ewa Bojarska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2022 r. sprawy ze skargi Wojewody Śląskiego na uchwałę Rady Miejskiej w Tarnowskich Górach z dnia 25 marca 2015 r. nr V/60/2015 w przedmiocie utrzymania czystości i porządku na terenie gminy oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z 19 października 2021 r. Wojewoda Śląski działając na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2021 r. poz. 1372) wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na uchwałę Rady Miejskiej w Tarnowskich Górach z 25 marca 2015 r. nr V/60/2015 w sprawie wprowadzenia Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy Tarnowskie Góry wnosząc o stwierdzenie jej nieważności w całości jako sprzecznej z art. 4 ust. 2 ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2013 r. poz. 1399) w związku z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r. poz. 78, poz. 483). W motywach skargi podkreślono, że kwestionowana uchwała została uchylona uchwałą Rady Miejskiej w Tarnowskich Górach z 17 lutego 2021 r. nr XXXI/335/2021 w sprawie wprowadzenia Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy Tarnowskie Góry. Następnie w skardze tej przywołano przepisy, które legły u podstaw wydania kwestionowanej uchwały i zamieszczono stwierdzenie, że zakres spraw, które mogą być taką uchwałą normowany posiada charakter zamknięty. Nadto podniesiono, że z uwagi na charakter tej uchwały, powinno się w niej unormować wszystkie kwestie wskazane w przepisach stanowiących podstawę jej podjęcia. Zaskarżona uchwała takiego wymogu nie spełnia, ponieważ brak jest w niej kompleksowych wymagań w zakresie selektywnego zbierania lub przyjmowania przez punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych lub zapewnienia przyjmowania w inny sposób następujących odpadów: przeterminowane leki i chemikalia, zużyte baterie i akumulatory, zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny, meble i inne odpady wielogabarytowe, zużyte opony, odpady zielone oraz odpady budowlane i rozbiórkowe stanowiące odpady komunalne, a także odpadów komunalnych określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 4a ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. W skardze wskazano, że organ jednostki samorządu terytorialnego w § 2 ust. 1 pkt. 6, 7, i 8 załącznika do uchwały w sposób sprzeczny z art. 3 ust. 2 pkt. 6 ustawy i art. 4 ust. 2 pkt. 1 lit. a przywoływanej ustawy określił frakcje mebli i innych odpadów wielogabarytowych posługując się pojęciem "odpadów wielogabarytowych". Ponadto zamiast odpadów komunalnych ulegających biodegradacji, w tym odpadów opakowaniowych ulegających biodegradacji określił frakcję jako "odpady ulegające biodegradacji, w tym zielone", jak również zamiast frakcji przeterminowane leki i chemikalia, zużyte baterie i akumulatory, zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny powyższe zakwalifikowano do jednej frakcji "odpadów niebezpiecznych, powstających w gospodarstwach domowych, w tym przeterminowanych leków i chemikaliów, zużytych baterii i zużytych akumulatorów, zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego". W dalszej części skargi podkreślono, że w kwestionowanej uchwale nie dopełniono wymogów wynikających z treści art. 4 ust. 2 pkt. 3 przywoływanej powyżej ustawy albowiem nie określono częstotliwości i sposobu pozbywania się odpadów komunalnych. Z kolei art. 6r ust. 3 tej ustawy określa częstotliwość odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości. Zdaniem organu wnoszącego skargę w omawianym zakresie powinny obowiązywać dwie regulacje, ponieważ zakres upoważnień ustawowych jest rozdzielny. Z tego też powodu za nieprawidłową uznano regulację zamieszczoną w § 8 ust. 1 i 2 kwestionowanego regulaminu, ponieważ pomimo brzmienia rozdziału 3 regulaminu unormowano w nim częstotliwość odbierania odpadów komunalnych, a zatem problematykę podejmowaną na podstawie art. 6r ust. 3 przedmiotowej ustawy. W konkluzji tej części rozważań stwierdzono, że zaskarżona uchwała jest niekompletna, jako że nie zawiera unormowań w zakresie częstotliwości pozbywania się odpadów komunalnych z terenów nieruchomości, a tym samym brak jest elementu obligatoryjnego w tym przedmiocie. W dalszej części skargi podniesiono, że wymogu kompletności w zakresie wynikającym z treści art. 4 ust. 2 pkt. 3 przedmiotowej ustawy kwestionowana uchwała nie wypełnia, gdy idzie o określenie frakcji odpadów, gdyż zamiast mebli i innych odpadów wielkogabarytowych zamieszczono jedynie odpady wielkogabarytowe, zamiast frakcji odpadów przeterminowane leki i chemikalia, zużyte baterie i akumulatory, zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny przyjęto jedną frakcję odpadów niebezpiecznych, a zamiast odpady komunalne ulegające biodegradacji, w tym odpady opakowaniowe ulegające biodegradacji zamieszczone odpady ulegające biodegradacji, w tym odpady zielone. Nadto podkreślono, że regulacja rozdziału 3 załącznika nie zawiera regulacji w zakresie określenia sposobu i częstotliwości pozbywania się wszystkich frakcji odpadów. W ocenie organu nadzoru powyższe nieprawidłowości zakwalifikować należy jako istotne naruszenie prawa co skutkuje negatywną oceną legalności całego uchwały. W ocenie skarżącego organu § 8 ust. 4 regulaminu uznać należy za nieprawidłowy w zakresie częstotliwości i sposobu pozbywania się nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości i wskazano w nim, że osady ściekowe z przydomowych oczyszczalni ściekowych należy usuwać z częstotliwością wynikająca z instrukcji eksploatacji oczyszczalni, w sytuacji gdy z przepisu ustawy wynika, że chodzi jedynie o ścieki gromadzone wyłącznie w zbiornikach bezodpływowych. Taką regulację uznano za wprowadzoną z przekroczeniem delegacji ustawowej. W ocenie organu nadzoru w kwestionowanej uchwale nie wypełniono delegacji ustawowej w zakresie określenia prawidłowych wymagań utrzymania w odpowiednim stanie sanitarnym pojemników. W konsekwencji uznano, że przyjęta w uchwale regulacja stanowi naruszenie postanowień art. 4 ust. 2 przedmiotowej ustawy. W skardze tej zakwestionowano także prawidłowość regulacji dotyczącej rozmieszczenia pojemników i worków na terenie nieruchomości, w tym na trenach przeznaczonych do użytku publicznego oraz na drogach publicznych. Przyjęte w kwestionowanej uchwale zasady oparte są na nieostrych kryteriach i pozostawiono podmiotowi rozmieszczającemu praktycznie dowolność w tym zakresie. Taka regulacja w ocenie organu nadzoru oznacza, że nie wypełniono delegacji ustawowej w sposób prawidłowy, zaś częściową regulację uznać należy za niewystarczająca, a to wyczerpuje znamiona naruszenia postanowień art. 4 ust. 2 przedmiotowej ustawy w związku z art. 7 Konstytucji RP. W dalszej części skargi podkreślono, że § 5 ust. 2 regulaminu wykracza poza upoważnienie zamieszczone w art. 4 ust. 2 pkt. 1 lit. c przedmiotowej ustawy w zakresie utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczącym mycia i naprawy pojazdów samochodowych poza myjniami i warsztatami naprawczymi. W ocenie organu nadzoru użyte w uchwale pojęcie "bieżącej eksploatacji" jest nieostre i niejednoznaczne i narusza zasady prawidłowej legislacji. W analogiczny sposób ujmuje się pojęcie "nieuciążliwych dla sąsiednich nieruchomości oraz środowiska", które jest subiektywne i niejednoznaczne. Podkreślono również, że regulacje te jako obarczone odpowiedzialnością karną powinny być czytelne i możliwe do egzekwowania. Zdaniem organu nadzoru postanowienia § 5 regulaminu będącego załącznikiem do uchwały dotyczące obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe, mające na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych dla wspólnego użytku zawierają nieprawidłowe unormowania. Zdaniem organu nadzoru przyjęte w uchwale regulacje nie zawierają żadnych racjonalnych wyjątków, nie uwzględniają cech biologicznych, wieku, stanu zdrowia i fizjologii zwierząt i są bardziej rygorystyczne niż przewidziano w ustawie. Regulacja taka nie respektuje zasady proporcjonalności ograniczenia wolności i stanowi obciążenie, na które ustawodawca się nie zdecydował. Regulacja taka pozostaje w sprzeczności z treścią art. 4 ust. 2 pkt. 6 przedmiotowej ustawy. W konkluzji skargi podkreślono wagę normowanej problematyki i wskazano, że wykazane w skardze uchybienia uzasadniają stwierdzenie jej nieważności w całości.

W odpowiedzi na skargę Burmistrza Miasta Tarnowskie Góry działający poprzez pełnomocnika radcę prawnego G. M. wystąpił o umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 94 i art. 101 ust. 1 i 4 ustawy o samorządzie gminnym, albowiem przedmiotowa uchwała utraciła moc prawną przed wydaniem wyroku, a tym samym orzekanie w sprawie jest bezprzedmiotowe. Z ostrożności procesowej wystąpiono o oddalenie skargi, a w przypadku nie podzielenia powyższych wniosków o nie uchylanie całości wskazanej uchwały lecz poszczególnych jej postanowień. W motywach skargi przedstawiono argumentację przemawiającą za wskazanymi powyżej rozstrzygnięciami. W pierwszej kolejności przybliżono argumentację przemawiającą za umorzeniem postępowania sądowego, a w dalszej kolejności za oddaleniem wniesionej skargi. Podkreślono, że ustawa w wersji obowiązującej w dniu przyjęcia kwestionowanej uchwały posługiwała się sformułowaniem "meble i inne odpady wielkogabarytowe" a także "odpadów komunalnych ulegających biodegradacji, w tym odpadów opakowaniowych ulegających biodegrdacji". Zatem występujące w kwestionowanej uchwale pojęcia odnoszą się do całości tych pojęć. Oznacza to, że uchwała ta obejmowała swoim zakresem wszystkie rodzaje odpadów jakie powinny być nią objęte. W kolejnych fragmentach odpowiedzi na tę skargę odnoszono się do poszczególnych zarzutów sformułowanych w skardze.

W trakcie rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach pełnomocnik Gminy oświadczył, że przed organami państwa nie jest prowadzone żadne postępowanie, u podstaw którego leżałaby uchwał zakwestionowana przez organ nadzoru

.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 roku, poz. 329) sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Jednocześnie, w świetle art. 3 § 2 pkt 5 przywoływanej ustawy sądy administracyjne właściwe są do kontroli zgodności z prawem aktów prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego.

W kontrolowanej sprawie zaskarżona uchwała nie została objęta rozstrzygnięciem nadzorczym, a skarga została wniesiona do Sądu przez organ nadzoru w oparciu o postanowienia art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Dodatkowo należy podkreślić, że zaskarżona uchwała została uchylona przez uprawniony organ gminy uchwałą z 17 lutego 2021 r. poprzez przyjęcie nowej normującej problematykę objętą kwestionowaną uchwałą.

Zgodnie z art. 94 Konstytucji RP organy samorządu terytorialnego ustanawiają akty prawa miejscowego na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Ustawa określa także zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego. Przywołana zasada konstytucyjna znalazła odzwierciedlenie w art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, w myśl którego - na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy.

Rozważając treść przepisów art. 91 ust. 1 i ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym, należy uznać, iż ustawodawca wskazał, że podstawą stwierdzenia nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy są istotne naruszenia prawa, przy czym powoływana regulacja ustrojowa nie typizuje takich istotnych naruszeń prawa, podobnie jak nie charakteryzuje nieistotnych naruszeń prawa, które ustawodawca uwzględnił w treści art. 91 ust. 4 tej ustawy. Oznacza to zatem, że we wskazanym zakresie ustawodawca przenosi na stosowne organy nadzoru oraz sądy administracyjne obowiązek wyznaczenia ram rozumienia przywoływanych powyżej pojęć.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik gminy wystąpił o umorzenie postępowania sądowego akcentując, że przedmiotowa uchwała już nie obowiązuje. Tak sformułowany wniosek nie może zyskać aprobaty ze strony Sądu. Umorzenie postępowania sądowego oznacza, że brak jest podstaw dla prowadzenia takiego postępowania. W przypadku uchwał podejmowanych przez organy stanowiące i kontrolne jednostek samorządu terytorialnego, którym nie przysługuje status aktu prawa miejscowego, stanowisko takie jest zasadne, ponieważ uchwały takie nie wywołują skutków prawnych po ich wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Odmiennie sytuacja przedstawia się w odniesieniu do uchwał, którym przysługuje status aktu prawa miejscowego, ponieważ w tym zakresie przepisy zawarte w takiej uchwale mogą jeszcze wywoływać skutki prawne. W oparciu o takie przepisy mogą być prowadzone postępowania przed organami administracji publicznej jak również przed sądami powszechnymi czy administracyjnymi. Mając na uwadze podniesiona okoliczność zachodzi konieczność weryfikacji takich uchwał w ramach kontroli sądowej, a tym samym brak jest wystąpienia przesłanki przewidzianej treścią art. 161 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadniającej umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego.

W rozpoznawanej sprawie organ nadzoru wystąpił o stwierdzenie nieważności całej kwestionowanej uchwały, zatem organ ten doszedł do przekonania, że wyczerpane zostały przesłanki uznania wydania jej z istotnym naruszeniem prawa. Zamieszczona w skardze argumentacja sprowadza się wyłącznie do wykazania naruszeń prawa dostrzeżonych przez organ nadzoru. W skardze tej natomiast brak jest odwołania się do skutków prawnych, które zaskarżona uchwała jeszcze wywołuje, a zatem wykazania, że pomimo uchylenia kwestionowanej uchwały zasadne jest poddanie jej sądowej kontroli.

W kontekście rozpoznawanej skargi analizie poddać należy problem samodzielności jednostek samorządu terytorialnego i nadzoru nad samorządem terytorialnym. Stosownie do postanowień art. 16 Konstytucji RP ogół mieszkańców jednostek zasadniczego podziału terytorialnego stanowi z mocy prawa wspólnotę samorządową, a samorząd terytorialny uczestniczy w sprawowaniu władzy publicznej. Przysługującą mu w ramach ustaw istotną część zadań publicznych samorząd wykonuje w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. Zgodnie z art. 165 powoływanego aktu samodzielność jednostek samorządu terytorialnego podlega ochronie sądowej, a po myśli art. 171 ust. 1 przywołanego aktu działalność samorządu terytorialnego podlega nadzorowi z punktu widzenia legalności, a wskazanym organem jest wojewoda. Równocześnie w polu widzenia należy mieć postanowienia art. 2 Konstytucji RP, w którym stanowi się, że Rzeczypospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Zgodnie natomiast z art. 7 tego aktu organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Według art. 87 ust. 2 powyższej Konstytucji źródłami powszechnie obowiązującego prawa są na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego.

Przywołane powyżej konstytucyjne podstawy funkcjonowania samorządu terytorialnego przenieść należy na grunt rozpoznawanej sprawy. Na wstępie przyjdzie dostrzec, że organ nadzoru wniósł skargę do tutejszego Sądu na uchwałę jednostki samorządu terytorialnego, która już została uchylona mocą uchwały Rady Miejskiej w Tarnowskich Górach z 17 lutego 2021 r. Jak zostało to już powyżej zaznaczone dopuszcza się kontrolę sądową uchwał, które już zostały wyeliminowane z obrotu prawnego, przy czym uchwały te musza mieć status aktów prawa miejscowego. Taka sytuacja występuje w rozpoznawanej sprawie, albowiem kwestionowana przez organ nadzoru uchwała posiada taki status. Skoro dopuszcza się możliwość kontrolowania uchwał będących aktami prawa miejscowego, które zostały już wyeliminowane z obrotu prawnego, to istota tej kontroli musi sprowadzać się do tego, że bada się na ile dotychczas obowiązująca uchwała wywołuje skutki prawne.

Powyższe ustalenie skłania do rozpatrzenia zagadnienia związanego z istotą nadzoru nad jednostkami samorządu terytorialnego. Z treści przywoływanego art. 171 ust. 1 Konstytucji RP wynika, że działalność samorządu terytorialnego podlega nadzorowi z punktu widzenia legalności. Nadto w polu widzenia należy mieć także treść art. 165 ust. 2 powoływanego aktu, zgodnie z którym samodzielność jednostek samorządu terytorialnego podlega ochronie sądowej. Z brzmienia przytoczonych przepisów można wnioskować, że nadzór nad działalnością samorządu terytorialnego odbywa się w odniesieniu do aktów przez ten samorząd przyjętych, które obowiązują, a zatem w momencie wykorzystywania instrumentów nadzoru wywołują skutki prawne. Takie ujęcie tego zagadnienia związane jest z zasadą demokratycznego państwa prawa, ponieważ każdy podmiot, w tym podmiot publiczny dysponujący określona samodzielnością musi mieć pewność tego, że podejmowane przez niego działania są zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Skoro ustawodawca przewidział możliwość sprawowania instrumentów nadzorczych nad samorządem terytorialnym i nadzór ten winien odbywać się w ściśle określonych terminach, w sposób przewidziany w ustawach samorządowych. Oznacza to, że organ nadzoru obowiązany jest podjąć rozstrzygnięcie w terminie 30 dni od dnia wpłynięcia do niego uchwały czy zarządzenia organu jednostki samorządu terytorialnego. W przypadku nie podjęcia takiego rozstrzygnięcia organ ten dysponuje możliwością zaskarżenia takiej uchwały lub zarządzenia do sądu administracyjnego, przy czym skarga taka winna zostać wniesiona w terminie roku od przekazania uchwały czy zarządzenia organowi nadzoru. Po upływie tego okresu organ nadzoru dysponuje możliwością wniesienia skargi do sądu administracyjnego, przy czym w zależności od rodzaju kwestionowanego aktu będzie mógł wystąpić o wydanie danej uchwały czy zarządzenia z naruszeniem prawa, a w przypadku aktów prawa miejscowego o stwierdzenie nieważności. Przywołanie tego mechanizmu wnoszenia skarg do sądu administracyjnego przez organ nadzoru było niezbędne z tego powodu, że w ocenie składu orzekającego jednostki samorządu terytorialnego jako podmioty prawa funkcjonujące z woli państwa i wykonujące zadania przez to państwo określone dysponują samodzielnością i ponoszą odpowiedzialność za podejmowane działania, a samodzielność ich podlega ochronie sądowej. W świetle powyższego jednostki takie muszą mieć gwarancje pewności stosowanego przez nie prawa. Skoro organ nadzoru w terminie wskazanym przez przepis prawa nie uruchamia stosownego postępowania, to przywoływana tu jednostka samorządu terytorialnego ma prawo domniemywać, że jej akt odpowiada przepisom prawa. Co prawda domniemaniu temu nie można przypisać dużej mocy, ponieważ organ nadzoru dysponuje możliwością wniesienia skargi do sądu administracyjnego po upływie wskazanego terminu, w którym organ nadzoru może się wypowiedzieć samodzielnie, a w przypadku aktów prawa miejscowego także po upływie roku od ich podjęcia. Możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego przez organ nadzoru wiązać należy z uchwałami czy zarządzeniami, które pozostają w obrocie prawnym lub też leżą u podstaw postępowań prowadzonych przez sądy lub organy administracji publicznej. Odmienne ujęcie oznaczałoby, że wskazane jednostki nigdy nie byłyby pewne, czy ich uchwały bądź zarządzenia są zgodne z przepisami prawa, poza tymi przypadkami, kiedy w danej sprawie wypowie się sąd administracyjny. Przyjęcie takiego ujęcia tego zagadnienia pozostaje w opozycji do przywoływanej powyżej zasady demokratycznego państwa prawa, z której wynika domniemani przyjmowania aktów normatywnych i innych aktów przez organy władzy publicznej w sposób zgodny z obowiązującym porządkiem prawnym. Wszelkie odstępstwa od tej zasady winy być interpretowane w sposób wąski i ścieśniający.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy przyjdzie zauważyć, że w skardze do tutejszego Sądu organ nadzoru w sposób bardzo rozbudowany przedstawił analizę uchybień, które zawiera kwestionowana uchwała Rady Miejskiej w Tarnowskich Górach z 25 marca 2015 r. Analiza skargi pozwala dostrzec, że organ nadzoru uznał zawarte w niej uregulowania za na tyle naruszające przepisy prawa obowiązujące w dniu jej podjęcia, że domaga się stwierdzenia jej nieważności w całości. W świetle zarzutów sformułowanych w skardze dostrzec należy dwie kwestie pierwszą, to fakt, że skarga ta jest wnoszona do tutejszego Sądu po upływie blisko siedmiu lat od dnia jej podjęcia, a po drugie już po wyeliminowaniu jej z obrotu prawnego uchwałą podjętą 17 lutego 2021 r. Zestawie dat przyjęcia kwestionowanej uchwały i wniesienia skargi do sądu administracyjnego pozwala opowiedzieć się za stanowiskiem, że w tym przypadku organ nadzoru dopuścił się działania z przekroczeniem zasady demokratycznego państwa prawa i zasady pewności prawa. Przekroczenie wskazanych zasad wynika z tego, że w okresie obowiązywania spornej uchwały organ nadzoru nie zgłaszał wobec niej żadnych zastrzeżeń, a tym samym ugruntowywał przekonanie gminy, że uchwała ta jest zgodna z obowiązującym porządkiem prawnym i może stanowić podstawę prawną dla podejmowania władczych rozstrzygnięć. W polu widzenia należy mieć także aspekt pewności prawa. Organ państwa legitymowany do stanowienia prawa dysponuje domniemaniem, że przyjęty przez niego akt normatywny jest zgodny z prawem i domniemanie to powinno obowiązywać tak długi jak dany akt prawny obowiązuje i wywołuje przewidziane nim skutki prawne. Akt taki może być wyeliminowany z obrotu prawnego poprzez wzruszenie domniemania jego legalności przez organ nadzoru albo też poprzez jego uchylenie w prawem przewidzianej formie i trybie. Uchylenie aktu normatywnego w przewidzianej formie i trybie nie pozbawia danego aktu przysługującego mu domniemania legalności. Domniemanie takie może być wzruszone tylko wówczas, gdy akt taki, pomimo uchylenia będzie wywoływał skutki prawne w stosunku do adresatów jego postanowień. Zatem można uznać, że dopuszczalne będzie wnoszenie przez organ nadzoru skargi do sądu administracyjnego na akt prawa miejscowego, który został wyeliminowany z obrotu prawnego poprzez jego uchylenie przez organ, który go przyjął, tylko do momentu wywoływania przez niego skutków prawnych dla wskazanych w nim adresatów, a zatem do momentu prowadzenia postępowań przed uprawnionymi organami państwa, których podstawą będą przepisy danego aktu prawa miejscowego. Oznacza to zatem, że nie będzie dopuszczalna skarga organu nadzoru na akt prawa miejscowego, który został uchylony w prawem przewidziany sposób i już nie wywołuje przewidzianych nim skutków prawnych. Stanowisko takie skutkuje tym, że ogranicza się możliwość wnoszenia skarg przez organy nadzoru do sądów administracyjnych na akty prawa miejscowego, które zostały już wyeliminowane z obrotu prawnego w prawem przewidziany sposób. Stanowisko takie wynika z konieczności respektowania zasady pewności prawa jak również samodzielności jednostki samorządu terytorialnego. Przyjęcie odmiennego stanowiska oznaczałoby, że organ nadzoru w każdym momencie mógłby zaskarżyć do sądu administracyjnego uchwałę będącą aktem prawa miejscowego, która nie obowiązuje już od bardzo wielu lat.

Powyższe ustalenie skłania do analizy skargi organu nadzoru wniesionej do tutejszego sądu pod kątem wywoływania przez kwestionowaną uchwałę skutków prawnych. Dostrzec należy, że w przedmiotowej skardze organ nadzoru swoją uwagę skupił wyłącznie na wykazaniu organowi jednostki samorządu terytorialnego uchybień w przyjętym akcie, natomiast w skardze tej brak jest odniesień do tego, na ile dostrzegane przez niego naruszenia prawa oddziałują na sytuację prawną adresatów postanowień kwestionowanej uchwały, albowiem nadzór nad prawotwórczą działalnością jednostek samorządu terytorialnego ukierunkowany jest nie tylko na badanie samej legalności danego aktu prawa miejscowego ale także skutków, które wywołuje dla adresatów jego postanowień. Skoro w skardze do tutejszego Sądu nie zamieszczono jednego zdania, w którym poruszono by kwestie związane z oddziaływaniem kwestionowanej uchwały na prawa i obowiązków adresatów jej postanowień, to tym samym brak jest realnych podstaw dla eliminowania z obrotu prawnego takiej uchwały. Równocześnie dostrzec należy, że w trakcie rozprawy odbytej przed tutejszym sądem pełnomocnik gminy oświadczył, że według posiadanych przez niego informacji w oparciu o postanowienia zaskarżonej uchwały nie jest prowadzone żadne postępowanie przed organem administracji publicznej czy też przed sądem powszechnym.

Przeprowadzone powyżej rozważania skłaniają do zaniechania analizy zarzutów podniesionych w skardze przez organ nadzoru, ponieważ skoro zaskarżona uchwała została wyeliminowana w prawem przewidziany sposób przez uprawniony do tego organ i nie wywołuje już skutków prawnych, brak zatem podstaw do roztrząsania jej postanowień.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.