Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2531/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-03-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 7, art. 77 par. 1 i art. 80
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 188, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i lit c w zw .z art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędzia del. NSA Jerzy Stankowski po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 maja 2020 r. sygn. akt III SA/Kr 346/20 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia [...] stycznia 2020r. nr [...]


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 26 maja 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] lutego 2020 r., nr: [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Decyzją Prezydenta Miasta T. z [...] czerwca 2019 r. przyznano J. S. świadczenie pielęgnacyjne od 1 czerwca 2019 r. na czas nieokreślony z tytułu niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad matką K. S., legitymującą się orzeczeniem Miejskiego Zespołu Ds. Orzekania o Niepełnosprawności w T. z [...] września 2015 r., mocą którego zaliczono ją do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe z ustaleniem, że niepełnosprawność istnieje od 22 września 2010 r., natomiast orzeczony stopień niepełnosprawności datuje się od sierpnia 2015 r.

W trakcie pobierania świadczenia matka skarżącego poinformowała ośrodek, że J. S. wyszedł z domu w dniu 31 lipca 2019 r. i nie powrócił do miejsca zamieszkania do dnia 14 sierpnia 2019 r. Wyraziła także zgodę na przyznanie jej świadczenia w formie usług opiekuńczych.

Wobec uzyskania powyższej informacji organ l instancji zawnioskował o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego w celu weryfikacji okoliczności o których mowa w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ ustalił, że K. S. w dniu 4 września 2019 r. została przewieziona do Domu Pomocy Społecznej w T. bezpośrednio ze szpitala, w którym przebywała od 14 sierpnia 2019 r., ponieważ od dnia 31 lipca 2019 r. nie miała zapewnionej opieki ze strony skarżącego, który do miejsca zamieszkania powrócił dopiero w dniu 29 sierpnia 2019 r. W oświadczeniu złożonym 5 września 2019 r. J. S. wyjaśnił, że nie sprawował w sierpniu 2019 r. opieki nad matką, bo nadużywał w tym czasie alkoholu z powodu stresu.

Powyższe ustalenia stanowiły podstawę do wydania przez organ pomocowy w dniu [...] września 2019 r. decyzji uchylającej ostateczną decyzję Prezydenta Miasta T. z [...] czerwca 2019 r. przyznającej skarżącemu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką.

20 grudnia 2019 r. J. S. ponownie wystąpił z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką, przekładając orzeczenie o niepełnosprawności z [...] września 2015 r. Do wniosku załączył kopię świadectwa pracy potwierdzającego jego zatrudnienie w okresie od 8 grudnia 2014 r. do 28 marca 2015 r. w Spółce "J.". Powyższy stosunek pracy został rozwiązany za wypowiedzeniem przez pracodawcę. Ze świadectwa pracy wynika także, że w okresie od 1 marca 2015 r. do 28 marca 2015 r. skarżący był nieobecny w pracy z przyczyn nieusprawiedliwionych. W okresie od 5 czerwca 2015 r. do 2 sierpnia 2015 r. był zarejestrowany w PUP w T. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Z dniem 3 sierpnia 2015 r. utracił status bezrobotnego, ponieważ w wyznaczonym terminie nie stawił się na wizytę i nie usprawiedliwił swojej nieobecności. Następnie w okresie od 1 sierpnia 2015 r. wnioskodawca pobierał świadczenia opiekuńcze do czasu uchylenia decyzji przyznającej mu świadczenie pielęgnacyjne.

Z ustaleń przeprowadzonego w dniu 3 stycznia 2020 r. rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z niepełnosprawną matką od 19 grudnia 2019 r., tj. od czasu powrotu K. S. z DPS w T. Skarżący oświadczył, że opiekuje się matką 24 godziny na dobę pomagając jej we wszystkich czynnościach dnia codziennego takich jak: mycie, ubieranie się, pranie, sprzątanie, gotowanie, robienie zakupów, umawianie wizyt lekarskich oraz wykupywaniu lekarstw. Oświadczył także, iż nie pracuje zawodowo ani dorywczo. Pracownik socjalny stwierdził, że wnioskodawca faktycznie sprawuje w sposób prawidłowy opiekę nad niepełnosprawną matką, która jest zadbana i ma zaspokojone wszystkie potrzeby. Utrzymuje przy tym abstynencję od alkoholu. Nie był widywany w stanie nietrzeźwym, co również potwierdza jego matka. W przeprowadzonym wywiadzie ustalono także, że K. S. jest osobą częściowo niesamodzielną, a ze względu na pogarszający się stan zdrowia (problemy z oczami) wymaga całodobowej opieki. K. S. oświadczyła, że przez większość dnia leży, a w razie potrzeby porusza się przy pomocy chodzika oraz potwierdziła sprawowanie opieki przez syna.

Decyzją z [...] stycznia 2020 r. Prezydent Miasta T. odmówił J. S. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką K. S. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ pomocowy wskazał, że osoba wymagająca opieki legitymuje się wprawdzie orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jednak niepełnosprawność nie powstała w okresach wymienionych w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 poz. 111, dalej jako: u.ś.r.), co uzasadnia odmowę przyznania świadczenia. Jako kolejną przesłankę odmowy organ wskazał brak bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez wnioskodawcę zatrudnienia, a koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną matką. Organ administracji stwierdził, że wnioskodawca nie sprawuje stałej opieki nad swoją niepełnosprawną matką, ponieważ mimo przyznanego wcześniej świadczenia pozostawił ją bez opieki i wyjechał na miesiąc do kolegi, nadużywając w tym okresie alkoholu.

W odwołaniu J. S. podniósł, że jest ona dla niego krzywdząca i wniósł o przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca złożenia wniosku tj. od grudnia 2019 r. Skarżący w piśmie z 18 lutego 2020 r. skierowanym do SKO wyjaśnił, że przerwa w opiece nad matką, która miała miejsce w sierpniu 2019 r., była spowodowana stresem w związku z uzyskaniem wiadomości, iż matka może w najbliższym czasie stracić wzrok w drugim oku, co spowodowało u niego załamanie nerwowe. Po wizytach u psychologa doszedł już do siebie. Zaprzeczył jakoby w tym czasie spożywał alkohol.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z [...] lutego 2020 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Kolegium stwierdziło, że organ pomocy społecznej dokonał błędnej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r., nie uwzględniając treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2013 r., sygn. akt K 38/13. Podzieliło natomiast stanowisko organu I instancji, że w przypadku odwołującego się niepodejmowanie zatrudnienia nie miało bezpośredniego związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką, co oznacza, iż nie zostały spełnione wszystkie przesłanki do przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem Kolegium, w sprawie nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy rezygnacją przez skarżącego z pracy zarobkowej (ostatnia umowa o pracę została rozwiązana za wypowiedzeniem dokonanym przez pracodawcę, zapewne z powodu nieusprawiedliwionej nieobecności w pracy) oraz jej niepodejmowaniem, a koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawną matką. W przypadku skarżącego niepodejmowanie zatrudnienia nie ma bezpośredniego związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką, skoro skarżący został w poprzednio prowadzonym postępowaniu pozbawiony prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na zaprzestanie opiekowania się matką i opuszczenie miejsca zamieszkania, co nie miało żadnego związku z podejmowaniem pracy zarobkowej. Organ administracji odmawiając przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego słusznie stwierdził, że wnioskodawca nie sprawuje stałej opieki nad swoją niepełnosprawną matką, ponieważ mimo przyznanego wcześniej świadczenia pozostawił niepełnosprawną bez opieki i wyjechał na miesiąc do kolegi, nadużywając w tym okresie alkoholu.

Z powyższą decyzją nie zgodził się J. S., zaskarżając ją do WSA w Krakowie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie Sąd I instancji podzielił pogląd Kolegium, że nie ma znaczenia data powstania niepełnosprawności dla świadczenia pielęgnacyjnego otrzymywanego przez opiekunów osób dorosłych. Zdaniem Sądu I instancji, skarżący nie spełnia jednak przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Opieka sprawowana nad bliską osobą musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni. Nie każda bowiem rezygnacja z zatrudnienia lub zaniechanie podjęcia pracy będzie podstawą do przyznania świadczenia, lecz wyłącznie takie, których celem jest sprawowanie opieki. W ocenie Sądu I instancji, okoliczności przedmiotowej sprawy wskazują, że wnioskodawca zrezygnował z zatrudnienia oraz nie podejmuje pracy zarobkowej z uwagi na inne przyczyny. Skarżący został w poprzednio prowadzonym postępowaniu pozbawiony prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na zaprzestanie opieki nad matką i opuszczenie miejsca zamieszkania, co nie miało żadnego związku z podejmowaniem pracy zarobkowej. Skarżący opuścił schorowaną, matkę w podeszłym wieku i wyjechał na miesięczny "urlop" do kolegi. W tym czasie matka została zabrana do szpitala, a potem umieszczona w DPS celem zapewniania jej koniecznej opieki. Wskazane powyżej okoliczności faktyczne, zdaniem Sądu I instancji, powodują, że J. S. nie spełnia kumulatywnie wszystkich przesłanek warunkujących przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką.

W konkluzji Sąd I instancji uznał, że organy nie naruszyły reguł prowadzenia postępowania dowodowego i ustaliły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Wniosek organu odwoławczego wyprowadzony z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wykracza poza swobodną ocenę dowodów, więc nie stanowi naruszenia prawa. WSA ocenił także zupełność uzasadnienia zaskarżonej decyzji i stwierdził jej zgodność z przepisami prawa. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd I instancji oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "P.p.s.a.").

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł J. S. wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sadowi I instancji, ewentualnie – o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie zaskarżonej decyzji, a także o przyznanie pełnomocnikowi kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 17 u.śr. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż dla ustalenia czy skarżący nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności w okresie objętym niniejszym postępowaniem, znaczenie ma fakt niesprawowania przez skarżącego opieki nad matką w innym okresie, którego postępowanie to nie dotyczy;

II. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i art. 77 K.p.a. w zw. z art. 151 P.p.s.a. poprzez uznanie decyzji obu instancji za prawidłowe, pomimo że zostały one wydane z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej oraz brak pełnego i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i oddalenie skargi w całości, w sytuacji gdy w sprawie zachodziły podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Granice te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec niestwierdzenia w niniejszej sprawie przesłanek nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał oceny podstaw i zarzutów kasacyjnych, stwierdzając, że skarga kasacyjna opiera się na usprawiedliwionych podstawach.

Materialnoprawną podstawę wydania decyzji przez organ obu instancji stanowił przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r., z treści którego wynika, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej lub innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W niniejszej sprawie niewątpliwie spełnione zostały dwie z trzech ustawowych przesłanek pozytywnych przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj.: znaczny stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki oraz pozostawanie skarżącego i jego matki w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym. Przedwcześnie jednak w okolicznościach niniejszej sprawy uznano, że nie została spełniona trzecia przesłanka umożliwiająca przyznanie świadczenia, o jakim mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., a mianowicie istnienie bezpośredniego związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego a sprawowaniem przez niego opieki nad niepełnosprawną matką. Przyjmując niespełnienie w sprawie ww. trzeciej przesłanki umożliwiającej przyznanie świadczenia z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Sąd I instancji wskazał na okoliczność, że skarżący w poprzednio prowadzonym postępowaniu został pozbawiony prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na zaprzestanie opieki nad matką i opuszczenie miejsca zamieszkania, co nie miało żadnego związku z podejmowaniem pracy zarobkowej. Skarżący opuścił schorowaną, matkę w podeszłym wieku i wyjechał na miesięczny "urlop" do kolegi. W tym czasie matka została zabrana do szpitala, a potem umieszczona w DPS celem zapewniania jej koniecznej opieki. Wskazane powyżej okoliczności faktyczne, zdaniem Sądu I instancji, powodują, że J. S. nie spełnia kumulatywnie wszystkich przesłanek warunkujących przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. wskazana powyżej okoliczność sama w sobie, nie jest wystarczająca do przyjęcia braku bezpośredniego związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego a sprawowaniem przez niego opieki nad niepełnosprawną matką. Ocena spełnienia tej przesłanki nie może skupiać się wyłącznie na zdarzeniach, które miały miejsce w sierpniu 2019 r. bez uwzględnienia całokształtu okoliczności danego przypadku. Niewątpliwie fakt zaprzestania opieki nad niepełnosprawną matką jest działaniem nagannym, które musiało skutkować utratą uprzednio przyznanego świadczenia. Błędnym jest jednak proste założenie, że zaprzestanie opieki we wcześniejszym okresie świadczeniowym, z góry wyklucza na przyszłość uznanie istnienia związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia a aktualnie sprawowaną opieką. Postępowanie dotyczące przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wymaga uwzględniania szeregu okoliczności dotyczących sytuacji osobistej i rodzinnej osoby ubiegającej się o to świadczenie oraz osoby potrzebującej opieki. Stąd, dla wyprowadzenia prawidłowych wniosków będących podstawą decyzji w tym przedmiocie, zwłaszcza, gdy jest ona negatywna dla wnioskodawcy, konieczne jest zachowanie odpowiedniej staranności w zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego. Za niewystarczające w tym przypadku należy uznać dokonywanie oceny spełnienia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jedynie przez pryzmat zdarzenia z sierpnia 2019 r., bez odwołania się do całokształtu uprzednio i aktualnie sprawowanej przez skarżącego opieki nad matką. Organy obu instancji, a za nimi Sąd I instancji, całkowicie pomijają, że od 1 sierpnia 2015 r. do 31 lipca 2019 r., zatem przez okres 48 miesięcy, skarżący w prawidłowy sposób sprawował opiekę nad matką, i z tej przyczyny nie podejmował zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Następnie, jak wynika z wywiadów środowiskowych przeprowadzonych ze skarżącym i jego matką 3 stycznia 2020 r., J. S. podjął tę opiekę ponownie od 19 grudnia 2019 r. Oczywiście, w świetle uprzednio stwierdzonych uchybień w sprawowaniu opieki nad matką, uzasadnione, a zarazem logiczne jest założenie, że taka sytuacja może się w przyszłości powtórzyć. Jest to jednak tylko przypuszczenie, które choć znajduje podstawy we wcześniejszych zdarzeniach, nie może automatycznie wykluczać skarżącego z kręgu osób zdolnych do opieki nad matką, do czego w istocie sprowadza się argumentacja organów. W toku postępowania administracyjnego nie wykazano natomiast, aby stan zdrowia skarżącego, w tym ewentualne problemy z nadużywaniem alkoholu, obiektywnie wykluczały możliwość sprawowania przez niego opieki nad niepełnosprawną matką.

Jako nieznajdujące oparcia w przepisach prawa, w tym przede wszystkim w art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy uznać stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że ustawowy warunek niepodjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub rezygnacji z nich, warunkujący prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie jest spełniony w razie zaprzestania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny we wcześniejszym okresie świadczeniowym. Konsekwencją tego zaniechania była bowiem utrata uprzednio przyznanego świadczenia, a obecnie zdarzenie to powinno stanowić dla organu przyczynek do szczególnie wnikliwej oceny aktualnego sposobu i zakresu opieki sprawowanej przez skarżącego nad matką i ustalenie czy rodzaj lub ilość czynności z tym związanych uniemożliwia mu podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej w jakimkolwiek wymiarze i formie. Nie powinno natomiast budzić wątpliwości, że ze względu na wcześniejszą postawę ubiegającego się o świadczenie, ustalenia w tym zakresie nie mogą opierać się wyłącznie na informacjach pozyskanych od skarżącego i jego matki. Podstawą koniecznych w sprawie rozważań winno być poszerzone postępowanie wyjaśniające, które potwierdziłoby przedstawiany przez skarżącego sposób i zakres aktualnie sprawowanej opieki nad matką. W tym celu organ pomocowy powinien przeprowadzić wywiad z sąsiadami lub innymi kompetentnymi osobami, które posiadają wiedzę w tym względzie i mogłyby wyeliminować wątpliwości związane zarówno z samym faktem sprawowania przez skarżącego opieki nad matką, rzetelnością tej opieki, jak i jej zakresem. Dopiero tak przeprowadzone postępowanie dałoby możliwość oceny spełnienia przesłanki bezpośredniego związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego a sprawowaniem przez niego opieki nad niepełnosprawną matką.

W niniejszej sprawie organy nie poczyniły wystarczających ustaleń w powyższym zakresie i co najmniej przedwcześnie przyjęły, że skarżący nie spełnia wskazanej przesłanki. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie daje jednoznacznej odpowiedzi na pytanie czy aktualny zakres i sposób sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką wyklucza możliwość podjęcia przez skarżącego jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Wynika to z faktu, że zbyt dużą wagę przypisano zdarzeniom z sierpnia 2019 r., które - jak już wyżej wskazano – samoistnie nie wykluczały ponownego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji gdy w dłuższej, kilkuletniej perspektywie zaniechania opiekuna miały charakter incydentalny, a w odniesieniu do aktualnie analizowanego okresu nie potwierdzono dotychczas żadnych nieprawidłowości co do realizacji opieki. Wyprowadzając z tego faktu bezpodstawne wnioski i redukując swoje stanowisko do niejako automatycznych założeń, organy zaniechały rzetelnego, obiektywnego i wnikliwego rozpoznania sprawy. Nie podjęły możliwych i koniecznych czynności dla zweryfikowania zakresu sprawowanej przez skarżącego od 19 grudnia 2019 r., niezbędnej opieki nad matką oraz jej wymiaru, które to okoliczności determinują przecież ocenę spełnienia spornej przesłanki umożliwiającej przyznanie świadczenia, o jakim mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Świadczy to o naruszeniu przez organy przepisu prawa materialnego (art. 17 ust. 1 u.ś.r.) oraz przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. nakazujących rozstrzyganie sprawy na podstawie wyczerpująco zebranego, całościowo rozpatrzonego i prawidłowo ocenionego materiału dowodowego.

W tym stanie sprawy, uznając, że usprawiedliwione są zarówno materialnoprawna podstawa kasacyjna oparta na zarzucie naruszenia art. 17 ust. 1 u.ś.r., jak i podstawa prawnoprocesowa, oparta na zarzucie naruszenia art. 151 P.p.s.a w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 P.p.s.a. uchylił wyrok Sądu I instancji oraz, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a., uchylił decyzje organów obu instancji.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, gdyż należne od Skarbu Państwa wynagrodzenie (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 P.p.s.a.