Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1563/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: ART. 153, ART. 170
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi H. M. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga H. M. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia

[...] czerwca 2020 r. w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów.

Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy:

Wnioskiem z dnia [...] lipca 2017 r. (data wpływu do organu – [...] lipca 2017 r.) H. M. (zwana dalej: wnioskodawczyni, skarżąca) zwróciła się do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwany dalej: Minister, organ) o zastosowanie wobec niej art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2016 r., poz. 708 ze zm., zwana dalej: ustawa zaopatrzeniowa).

W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku wnioskodawczyni szczegółowo opisała przebieg swojej służby. Wskazała, że nigdy nie wykonywała żadnych czynności służbowych dla Służby Bezpieczeństwa, co mogą potwierdzić świadkowie. Podała też, że po odejściu na emeryturę podjęła pracę cywilną, którą kontynuowała przez okres 13 lat, aby zwiększyć świadczenie emerytalne do 75% podstawy wymiaru.

Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. Minister, działając na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, orzekł o odmowie wyłączenia stosowania wobec skarżącej przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Organ ustalił, że skarżąca została zwolniona ze służby w [...] Komisariacie Policji w T. w dniu [...] stycznia 1995 r. i ma ustalone prawo do emerytury oraz renty inwalidzkiej, których wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c i art. 22a ustawy zaopatrzeniowej. Przy czym wypłacana jest jej emerytura jako świadczenie korzystniejsze.

Podał, iż z pisma Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (zwany dalej: IPN), tj. informacji o przebiegu służby wynika, że wnioskodawczyni pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie od dnia [...] marca 1983 r. do dnia [...] września 1983 r., tj. 6 miesięcy i 1 dzień. Całkowity okres służby wnioskodawczyni wynosi 18 lat i 5 miesięcy, tj. od dnia [...] sierpnia 1976 r. do dnia [...[ stycznia 1995 r.

Z kopii akt osobowych (sygn. [...]) przekazanych przez IPN, nie wynika, aby skarżąca nierzetelnie wykonywała zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r. Nadto z dokumentacji przekazanej przez Komendanta Głównego Policji wynika, że wnioskodawczyni w toku pełnionej służby rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki, o czym świadczą informacje zawarte m. in. w opiniach służbowych oraz wnioskach o mianowanie na kolejne wyższe stopnie policyjne i stanowiska służbowe. Ww. wielokrotnie podwyższono dodatek służbowy oraz uposażenie zasadnicze. Ponadto w analizowanych materiałach nie stwierdzono wymierzenia stronie kar dyscyplinarnych, jak również zaznaczono, że nie były prowadzone wobec niej żadne postępowania karne lub karno-skarbowe. Jednocześnie poinformowano, że wśród materiałów zgromadzonych w przedmiotowej sprawie brak jest dokumentów potwierdzających udział ww. w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla jej życia i zdrowia.

Minister abstrahując od oceny przesłanki krótkotrwałości służby skarżącej stwierdził, że nie spełnia ona drugiej przesłanki z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej tj. rzetelności wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. Wyjaśnił, w tym zakresie, że nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez wnioskodawczynię w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r. Z informacji przekazanych przez Komendanta Głównego Policji wynika, że rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w Policji, a dokumenty zgromadzone w sprawie nie zawierają treści, które mogłyby podawać w wątpliwość rzetelność jej służby. Jednakże brak jest jakichkolwiek dowodów, aby służba ta pełniona była z narażeniem zdrowia i życia. Ponadto sam charakter zadań realizowanych w jednostkach organizacyjnych Policji i wynikające z niego prawdopodobieństwo możliwości zaistnienia sytuacji stanowiących zagrożenie życia i zdrowia nie może być oceniany jako narażenie zdrowia i życia, o którym mowa w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej.

Wyrokiem z dnia 19 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1275/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi skarżącej na powołane wyżej rozstrzygnięcie, orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Sąd uznał, że w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, bowiem organ mimo, iż nie kwestionował krótkotrwałości służby skarżącej na rzecz totalitarnego państwa i uznał rzetelność wykonywania przez nią zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., nie przeprowadził jednak oceny ustalonych okoliczności pod kątem zaistnienia szczególnie uzasadnionego przypadku, dającego podstawę do wyłączenia wobec skarżącej stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Sąd zauważył, że organ stwierdzając, iż w sprawie nie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek" wskazał jako jedyny argument "brak wybitnych osiągnięć w służbie", które można by uznać za wyróżniające wnioskodawczynię na tle pozostałych funkcjonariuszy Policji, nie odniósł się jednak do ustalonych okoliczności faktycznych, w tym twierdzeń strony. Za wymagający oceny organu Sąd uznał też fakt, iż skarżąca po krótkotrwałej służbie (6 miesięcy i 1 dzień), o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, została na własną prośbę przeniesiona z dniem 16 września 1983 r. do Wydziału Inwestycji i Remontów. Zaniechanie organu w powyższym zakresie skutkowało naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, ze zm., zwana dalej: k.p.a.), w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji, zdaniem Sądu, rozstrzygnięcie organu, w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów art. 15c, art. 22a, art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, zostało wydane z naruszeniem granic uznania administracyjnego.

W wytycznych, dotyczących dalszego postępowania sformułowanych dla organu, Sąd zalecił przyjęcie przez Ministra, że w sprawie spełnione zostały przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej oraz dokonanie wyczerpującej oceny, co do tego, czy sprawa skarżącej stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Wskazaną na wstępie i stanowiącą przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie decyzją [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. Minister, działając na podstawie art. art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, orzekł o odmowie wyłączenia stosowania wobec skarżącej art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

W uzasadnieniu podjętej decyzji - po przedstawieniu uprzednio poczynionych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy oraz treści art. 8a ustawy zaopatrzeniowej – Minister podał, że ww. przepis nakłada na organ obowiązek weryfikacji spełnienia przez stronę przesłanek formalnych określonych w art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej. Przesłanki te są nieostre, co oznacza uznaniowy charakter postępowania.

Analizując pierwszą z przesłanek formalnych organ wskazał, że "krótkotrwałość" pełnienia służby musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, wszelako z zastrzeżeniem jej oceny przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Wykładnia językowa ww. pojęcia prowadzi do wniosku, że "krótkotrwałość" jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością. Synonimy powyższego słowa to: "chwilowy, doraźny, niedługi, niestały, nietrwały, okresowy, przejściowy, przemijający, tymczasowy, krótkookresowy, czasowy, trwający krótko, niedługo trwający, nieustabilizowany, szybki, epizodyczny" (Wielki słownik wyrazów bliskoznacznych. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005 r.). Pierwszeństwo wykładni językowej jest powszechnie

akceptowane w orzecznictwie i piśmiennictwie, przy czym po dokonaniu wykładni

językowej, zasadne jest również odwołanie się do wykładni celowościowej (funkcjonalnej), zgodnie z którą przepis ma być tłumaczony tak, aby był najbardziej przydatny do osiągnięcia celu ustawy. Jak wynika z konstrukcji art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej, wolą ustawodawcy było pozostawienie uznaniowego charakteru ww. przepisu, pozwalającego w wyjątkowych sytuacjach wyłączyć ograniczenia w zakresie uprawnień emerytalno-rentowych wprowadzonych w stosunku do osób, które pełniły służbę na rzecz totalitarnego państwa.

Oceniając drugą określoną w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej przesłankę tj. "rzetelność wykonywania zadań i obowiązków" po dniu 12 września 1989 r. "w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" organ zauważył, iż stanowi również przesłankę o charakterze nieostrym, która powinna być każdorazowo oceniana indywidualnie. Zgodnie z wykładnią językową pojęcie "rzetelności" definiować należy jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy - przyjętych na siebie obowiązków. Synonimy powyższego słowa to: "akuratny, całościowy, dogłębny, dokładny, drobiazgowy, gorliwy, niestrudzony, niezawodny, obowiązkowy, oddany, ofiarny, pedantyczny, pewny, pilny, pracowity, precyzyjny, przenikliwy, skrupulatny, solidny, staranny, sumienny, uczciwy, wierny, wnikliwy, wszechstronny, wytrwały" (Wielki słownik wyrazów bliskoznacznych. Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005 r.).

W świetle powyższego, rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie, w sposób nie budzący żadnych wątpliwości ani pod kątem jakościowym, ani z punktu widzenia moralności i honoru funkcjonariusza służb publicznych. Postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje się wzorowością w działaniu służbowym, przez co należy rozumieć

nie tylko podejmowanie i nienaganną realizację zadań obligatoryjnych, ale także wykazywanie inicjatywy zarówno w zakresie takich właśnie zadań, jak i poprzez gotowość do realizacji obowiązków dodatkowych.

Zawarty w tym warunku zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" traktować należy jako czynnik podnoszący wartość rzetelnej służby funkcjonariusza, odnoszący się do kwalifikacji narażenia, rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego, niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Ważne jest, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy.

Zdaniem organu, krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego i rzetelność służby pełnionej po dniu 12 września 1989 r., nawet z narażeniem zdrowia i życia, nie wystarczą do oceny, czy zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej jest zasadne. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych zauważył, iż ustawodawca nie wskazał trzech odrębnych przesłanek określającej treść normy materialnoprawnej podlegającej zastosowaniu, lecz jedną przesłankę "szczególnie uzasadnionych przypadków", którą należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Zdaniem organu skoro całkowity okres służby wnioskodawczyni wynosi 18 lat i 5 miesięcy, zaś służba pełniona przez nią na rzecz totalitarnego państwa 6 miesięcy i 1 dzień, czyli ok. 3% całkowitego okresu służby, to w sprawie spełniona została przesłanka "krótkotrwałości służby" określona w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej.

W odniesieniu do przesłanki rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. Minister wskazał, że nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez skarżącą w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Wprawdzie świadczenie emerytalne wypłacane wnioskodawczyni nie było podwyższone ze względu na służbę w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu, na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej (Dz. U. z 2005 r. Nr 86, poz. 734, ze zm.), jednakże nie czyni w tym zakresie zarzutu.

Zauważył, że z informacji dotyczącej przebiegu służby przekazanej przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] lutego 2018 r. wynika, iż wnioskodawczyni w toku pełnionej służby nie była wyróżniana oraz nie zostały jej nadane jakiekolwiek ordery/odznaczenia państwowe, czy też odznaki/medale resortowe. Powyższe w sposób nie budzący wątpliwości wskazuje, iż służba pełniona przez wnioskodawczynię nie wyróżniała jej na tle pozostałych funkcjonariuszy. Ocenił, że zarówno osiągnięcia wnioskodawczyni w służbie, jak również charakter i warunki jej pełnienia nie dowodzą, aby przedmiotowa sprawa stanowiła szczególnie uzasadniony przypadek, pozwalający na skorzystanie z uprawnień, wynikających z powyższego przepisu ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawczyni ogólnie obowiązującego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Zdaniem organu, wnikliwa analiza materiału dowodowego (kopi akt osobowych o sygn. [...]) bezsprzecznie dowiodła, że skarżąca utożsamiała się z ustrojem Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej, co nie pozostaje bez znaczenia w kontekście dokonywania przez organ oceny, czy jej sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek, umożliwiający zastosowanie wobec niej tego przepisu. W opinii służbowej z dnia [...] października 1977 r. stwierdzono: "Mimo, że była młodym pracownikiem za wzorowe wykonywanie obowiązków służbowych przyjęta została w poczet kandydatów PZPR, jak również była kilkakrotnie nagradzana nagrodami pieniężnymi". W opinii służbowej z dnia [...] kwietnia 1978 r. wskazano: "Wymieniona jest członkiem Partii w okresie kandydackim, na zebraniach partyjnych i odprawach służbowych bierze czynny udział, zabierając głos w celu polepszenia stylu pracy. (...) Za właściwą pracę nagrodzona była premią pieniężną. Reprezentuje światopogląd partii marksistowskiej i w tym duchu stara się oddziaływać na swą rodzinę. Strona moralna bez zastrzeżeń (...).". W kolejnej opinii służbowej z dnia [...] kwietnia 1978 r. wskazano: "Jest członkiem PZPR, bierze aktywny udział w życiu społeczno-politycznym. W pełni zasługuje na nadanie jej kolejnego stopnia". W następnej opinii służbowej z dnia [...] lipca 1979 r. wskazano, że: "W okresie pracy w tut. Komendzie wstąpiła w szeregi Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej i od roku 1978 jest członkiem. Bierze aktywny udział w życiu społeczno-politycznym, na zebraniach OOP zabierając głos w dyskusji, problemy poruszone przez nią stawia w sposób właściwy. Posiada światopogląd skrystalizowany w duchu materialistycznym".

Minister stwierdził, że jak wynika z opisu dotyczącego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej PZPR), zawartego w Encyklopedii PWN: "(...) PZPR była masową partią kierującą autorytarnym państwem i centralnie zarządzaną, zbiurokratyzowaną gospodarką; partią dążącą do kontrolowania wszelkich przejawów życia społecznego. W ramach międzynarodowego ruchu komunistycznego i państw tzw. demokracji ludowej była podporządkowana sowieckiej partii komunistycznej (...). PZPR dążyła do przekształcenia ustroju politycznego, gospodarki i instytucji społecznych Polski wg. rozwiązań wprowadzonych w Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich (ZSRR) poprzez: stosowanie terroru jako podstawowej metody rządzenia (Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego), likwidację własności prywatnej w gospodarce (kolektywizacja rolnictwa, przejęcie przez administrację państwową wszystkich przedsiębiorstw prywatnych), rozbudowę systemu biurokratycznych instytucji państwowych i organizacji społeczno-politycznych ściśle podporządkowanych partii komunistycznej (zasada tzw. transmisji polityki partii do wszystkich środowisk), połączonej z likwidacją organizacji niezależnych, samorządu terytorialnego i zawodowych, szybką rozbudową przemysłu, głównie ciężkiego, nastawionego w znacznej mierze na produkcję zbrojeniową, indoktrynację ideologiczną społeczeństwa, przede wszystkim młodzieży, wprowadzenie doktryny realizmu socjalistycznego w kulturze, podporządkowanie państwu Kościołów i innych związków wyznaniowych".

Zdaniem organu, nie sposób zakwestionować faktu, że członkostwo w PZPR nie było zindywidualizowanym zaangażowaniem się w działalność typowo charakteryzującą ustrój państwa totalitarnego. Skoro wnioskodawczyni wyrażała chęć przystąpienia do PZPR, to niewątpliwie nawiązała ona ówcześnie nie tylko stosunek prawny w ramach służby państwowej, lecz identyfikowała się z realizowanymi przez ten ustrój zadaniami i funkcjami, zaś jej aktywność zawodowa nie ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w aparacie organizacyjnym państwa totalitarnego. W ocenie organu taka postawa związana z pełną identyfikacją z ustrojem Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej, nie kwalifikuje sprawy jako szczególnie uzasadniony przypadek.

W konsekwencji Minister stwierdził, że służba oraz osiągnięcia skarżącej po dniu 12 września 1989 r. nie wyróżniały jej na tle pozostałych funkcjonariuszy.

Jednocześnie całokształt jej służby, a w szczególności jej charakter przed dniem

31 lipca 1990 r., a także opisana postawa wnioskodawczyni wobec ówczesnego systemu państwowego i zaangażowanie w służbę powodują, że przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawczyni jej art. 15c, art. 22a i art. 24a.

W skardze złożonej na powołaną decyzję do sądu administracyjnego, skarżąca wskazała na ustalenia wydanego w sprawie wyroku WSA w Warszawie z 19 grudnia 2019 r. Podniosła, że umieszczenie jej na etacie Wydziału II, było od niej niezależne – została przeniesiona decyzją przełożonych. Nie pracowała w tej jednostce, bowiem na własną prośbę została przeniesiona do służby w Wydziale Inwestycji i Remontów. Oświadczyła, że nie utożsamiała się z ustrojem PRL, takie były czasy. Polecono jej zapisać się do partii, takie metody były codziennością. Także udział w zebraniach partyjnych i zabieranie głosu było czystą fikcją.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, przywołując argumentację tożsamą z tą jaką prezentował w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwana dalej: p.p.s.a), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. orzekanie następuje w granicach sprawy, w której wydano zaskarżoną decyzję i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

W pierwszej kolejności przypomnieć należy, iż przedmiotowa sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 19 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 1275/19 uchylił zaskarżoną decyzję. W przywołanym wyżej orzeczeniu, jak przedstawiono wyżej, Sąd zalecił Ministrowi, przy ponownym rozpoznaniu sprawy przyjęcie, że w sprawie spełnione zostały przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej i dokonanie wyczerpującej oceny tego, czy sprawa skarżącej stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie (tu: decyzja) były przedmiotem zaskarżenia.

Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem zarówno organ administracji, jak i sąd, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej i zaleceń zawartych w prawomocnym wyroku (por. wyrok NSA z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, publ. LEX 745376).

W pojęciu "ocena prawna" mieści się wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego, która zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 2101/11, publ.: orzeczenia. nsa.gov.pl).

Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, czyniącej pogląd Sądu nieaktualnym, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Powyższe przesłanki nie zaistniały po uprawomocnieniu się ww. wyroku WSA w Warszawie z dnia 19 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 1275/19.

W niniejszej sprawie znajduje również zastosowanie art. 170 p.p.s.a., zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych, także inne osoby.

W ocenie Sądu, wydając zaskarżoną decyzję organ dopuścił się naruszenia art. 170 w związku z art. 153 p.p.s.a., nie uwzględnił bowiem oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wydanym w niniejszej sprawie prawomocnym wyroku.

Podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, zgodnie z którym minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).

Wydając decyzję odmowną w oparciu o ww. przepis organ, pomimo zobowiązania Sądu, nie rozważył w sposób wszechstronny i rzetelny wszelkich okoliczności sprawy, a w konsekwencji naruszył reguły procesowe wymienione w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Uzasadnienie tej decyzji nie spełnia wymogów z art. 107 § 3 w związku z art. 11 i art. 8 k.p.a.

Wprawdzie w ponownie prowadzonym postępowaniu organ dokonał oceny przesłanki "krótkotrwałości służby" skarżącej przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r." i uznał, że te warunki zastosowania art. 8a ustawy zaopatrzeniowej zostały spełnione. Jednak wbrew zaleceniom Sądu, organ nie dokonał przekonującej oceny przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". Przedstawione w tym zakresie w zaskarżonej decyzji ustalenia organu sprowadzają się do wskazania, na podstawie informacji dotyczącej przebiegu służby przekazanej przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] lutego 2018 r., że w toku pełnionej służby skarżąca nie była wyróżniana oraz nie zostały jej nadane jakiekolwiek ordery/odznaczenia państwowe, czy też odznaki/medale resortowe. W oparciu o ww. ustalenia organ stwierdził, iż służba pełniona przez wnioskodawczynię nie wyróżniała jej na tle pozostałych funkcjonariuszy.

Jednocześnie na podstawie analizy akt osobowych skarżącej, a konkretnie trzech opinii służbowych z 1977 r., 1978 r. i 1979 r. organ wywiódł, że utożsamiała się ona z ustrojem PRL i była najpierw kandydatem, a następnie członkiem PZPR, co oznacza, że zaangażowana była w działalność charakterystyczną dla państwa totalitarnego. Ponadto skoro przystąpiła do PZPR, to nawiązała nie tylko stosunek prawny w ramach służby państwowej lecz identyfikowała się z realizowanymi przez ten ustrój zadaniami i funkcjami, a jej aktywność zawodowa nie ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych przez aparat organizacyjny państwa totalitarnego.

W odniesieniu do powyższych ustaleń organu wskazać trzeba, że w istocie podstawę oceny niespełnienia przez skarżącą przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" w dalszym ciągu stanowi tylko jeden argument - braku wybitnych osiągnięć w służbie, które można by uznać za wyróżniające wnioskodawczynię na tle pozostałych funkcjonariuszy Policji, ustalony na podstawie opinii Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] lutego 2018 r. Podnoszona przez organ okoliczność członkostwa w partii PZPR oraz "identyfikowanie się" z ustrojem PRL nie jest dla takiej oceny właściwa.

Zdaniem Sądu przepis art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym zawiera dwa pojęcia niedookreślone: "krótkotrwała służba" i "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków" które to pojęcia definiują "szczególnie uzasadniony przypadek", w którym Minister może wyłączyć stosowanie wobec funkcjonariusza przepisów art. 15c, 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej. Sformułowanie zawarte w treści art. 8 ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, a zwłaszcza bezpośrednie połączenie "szczególnie uzasadnionych przypadków" z pkt 1 i 2 [Minister może wyłączyć (...) w szczególnie uzasadnionych przypadkach (...) ze względu na: pkt 1 i 2 (...)] świadczy niezbicie o tym, że o istnieniu analizowanego szczególnie uzasadnionego przypadku przesądza krótkotrwałe pełnienie służby przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1464/19 (publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl), unormowanie zawarte w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej w istocie zawiera jedną przesłankę "szczególnie uzasadnionego przypadku", którą należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów krótkotrwałej służby przed 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

Z kolei w wyroku z dnia 21 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1669/19 (publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl.), Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że spełnienie przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku, wymaga zbadania, czy służba określonej osoby (...), była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań, czynności podejmowanych i wykonywanych w każdej służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma – z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego – żadnych konotacji negatywnych (...).

Właściwa ocena przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" w sprawie wnioskodawczyni wymagała od organu zbadania, czy w okresie służby pełnionej na rzecz totalitarnego państwa, a więc w okresie od [...] marca do [...] września 1983 r. skarżąca realizowała zadania charakteryzujące totalitarny ustrój, czy też zwykłe, standardowe działania podejmowane w służbie publicznej, tj. na rzecz państwa jako takiego w ramach służby publicznej. Z przepisu art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej wyraźnie wynika, że warunek "szczególnie uzasadnionego przypadku: ustawodawca powiązał z przesłanką krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r. i rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. Ustalenia organu dotyczące tego, że skarżąca była członkiem partii PZPR dotyczą zaś zupełnie innego okresu, tj. lat 1977 – 1979.

Jednocześnie Sąd stwierdza, że wbrew wytycznym, wynikającym z wydanego w sprawie wyroku z dnia 19 grudnia 2019 r. organ zaniechał odniesienia się do twierdzeń strony. Nie ustosunkował się też do wskazywanych przez skarżącą uwarunkowań, które jej zdaniem powinny zostać uwzględnione, jako szczególnie uzasadniony przypadek, wyłączający stosowanie art. 15c, 22a, 24a ustawy zaopatrzeniowej. Nie dokonał też oceny faktu, iż skarżąca po krótkotrwałej służbie (6 miesięcy i 1 dzień), o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, została na własną prośbę przeniesiona z dniem [...] września 1983 r. do Wydziału Inwestycji i Remontów.

W świetle powyższego nie można uznać, aby organ w sposób należyty rozważył, czy sytuacja skarżącej stanowi "szczególnie uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. W istocie organ nie ocenił przebiegu służby skarżącej w oparciu o informację, przekazaną przez Komendanta Głównego Policji, która przedstawia w sposób szczegółowy przebieg służby skarżącej, w tym awanse, nadane stopnie i wyróżnienia, a także w oparciu o pozostały, obszerny materiał dowodowy.

Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni ocenę prawną wynikającą z uprzednio wydanego wyroku z dnia 19 grudnia 2019 r. oraz z niniejszego wyroku. Podda ocenie kryterium "szczególnie uzasadnionego przypadku" służby skarżącej mając na względzie wskazaną powyżej argumentację. Dokona też wnikliwej oceny przebiegu jej służby, odwołując się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Organ weźmie również pod uwagę, że nie dopełniając obowiązków wynikających z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., naraża się na zarzut przekroczenia granic uznania administracyjnego, a w konsekwencji arbitralności i dowolności wydanej decyzji.

Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. oraz art. 153 p.p.s.a. i art. 170 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.