Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 498/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 162 par.1 pkt 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot /sprawozdawca/, Sędzia WSA Cezary Kosterna, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2012 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia decyzji w sprawie wykonania robót budowlanych 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. nr [...] z dnia [...] lutego 2012; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego M. M. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] z [...] lutego 2012 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. (PINB, organ I instancji) działając na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze. zm., zwanej dalej k.p.a.) oraz art. 81 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm., zwanej dalej Prawo budowlane) po rozpatrzeniu wniosku pełnomocnika A. i P. F. (inwestora) orzekł o wygaśnięciu decyzji PINB nr [...] z dnia [...] maja 2009 r., znak: [...] w części dotyczącej obowiązku wykonania zakresu robót na obiekcie M. M. (skarżący) określonych jako wariant "1" zgodnie z ekspertyzą techniczną tj. rozebrać wschodnią ścianę szczytową obiektu na wysokości od kalenicy do poziomu stropu nad parterem; wyrównać powierzchnię rozbieranej ściany szczytowej w poziomie stropu drewnianego nad parterem kilkoma warstwami cegły. Jeśliby wystąpiła taka szansa (ocenę takiej możliwości dokonać będzie można dopiero po rozbiórce ściany i odkryciu czoła stropu) zakotwić strop drewniany budynku w nadmurowywanych warstwach ściany; rozebrany fragment kamiennej ściany szczytowej zastąpić wykonaną ścianą z desek mocowanych do drewnianego szkieletu ryglowego; uzupełnić w miarę potrzeby więźbę (może być potrzebna wymiana jednej krokwi) oraz pokrycie dachowe.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia PINB wskazał, iż wniosek skarżącego w sprawie robót budowlanych prowadzonych przy budowie budynku mieszkalno – usługowego wpłynął do organu [...] kwietnia 2009 r. W wyniku oględzin przeprowadzonych [...] kwietnia 2009 r. stwierdzono, że ściana szczytowa w budynku należącym do skarżącego uległa odchyleniu od pionu. Odchylenie to ma związek z robotami budowlanymi wykonywanymi przez inwestora (budową budynku mieszkalno – usługowego, z przeznaczeniem części usługowej na aptekę ogólnodostępną), na podstawie pozwolenia na budowę nr [...]. Budynek jest podpiwniczony. Przed przystąpieniem do wykonywania robót, usytuowany w tym miejscu budynek mieszkalny został rozebrany. Po wystąpieniu pęknięć i odchyleniu, ściana budynku została tymczasowo zabezpieczona.

Dalej podał, iż w toku rozpoznania sprawy ([...] kwietnia 2009 r.) wydane zostało postanowienie nakładające na inwestora obowiązek złożenia ekspertyzy w zakresie przyczyny pęknięć i odchylenia ściany szczytowej pionu oraz doprowadzenia budynku do stanu pierwotnego. Główne wnioski wynikające ze złożonej opinii zawarte zostały w sentencji decyzji (z [...] maja 2009 r.).

Organ I instancji wyjaśnił, iż w czasie robót budowlanych zlikwidowano zagrożenie stabilności wschodniej ściany szczytowej budynku skarżącego wskutek czego, część decyzji PINB nr [...] z [...] maja 2009 r., dotycząca obowiązku wykonania zakresu robót na obiekcie skarżącego określonych jako wariant "1" zgodnie z ekspertyzą techniczną stała się bezprzedmiotowa. Okoliczność tą potwierdzają wpisy w dzienniku budowy dokonane [...] lipca 2009 r. oraz [...] lutego 2010 r. przez rzeczoznawcę budowlanego mgr inż. K. J. (autora ekspertyzy technicznej w oparciu o którą nałożono na inwestora obowiązek wykonania robót budowlanych opisanych w tzw. wariancie 1), stwierdzające, że "po wykonaniu robót betoniarskich stropu uznaje się, że stanowi to w chwili obecnej wystarczającą przeponę poziomą, stabilizującą wschodnią ścianę szczytową budynku skarżącego. Stwierdzenie powyższe jest równoznaczne z tym, że zagrożenie stabilności ściany zostało zlikwidowane".

Oceniając ustawowe przesłanki stwierdzenia wygaśnięcia decyzji PINB wyjaśnił, iż pozostawienie w obiegu prawnym decyzji, która nakłada na inwestora obowiązki, których wyegzekwowanie, ze względu na zmianę stanu faktycznego stało się bezprzedmiotowe, byłoby w sprzeczności z tak rozumianym interesem społecznym.

W odwołaniu wniesionym na powołaną decyzję skarżący podnosząc rażące naruszenie prawa tj. art. 162 § 1 pkt 1 i § 3 k.p.a., wniósł o jej uchylenie. Podniósł, iż stwierdzenie wygaśnięcia decyzji bezprzedmiotowej następuje na podstawie odrębnego przepisu albo zgodnie z oceną wymagań interesu społecznego lub interesu strony. W sprawie brak odrębnego przepisu do stwierdzenia wygaśnięcia zaskarżonej decyzji i z tego powodu PINB powołał się na drugą samodzielną podstawę prawną tj. gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. Postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było jednostronnie, uwzględniające tylko okoliczności faktyczne mające znaczenie prawne dla interesu społecznego, co stanowi naruszenie art. 7 k.p.a. tj. zasady uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Zgodnie z orzecznictwem, według skarżącego takie działanie jest działaniem naruszającym prawo. K.p.a. nie akceptuje stanowiska, iż w toku postępowania administracyjnego przewagę ma mieć zawsze i bezwarunkowo interes społeczny, któremu zawsze ustępować winien interes obywateli. W odwołaniu podkreślono, że w sytuacji gdy w sprawie wystąpi sprzeczność pomiędzy interesem społecznym, a interesem indywidualnym, organ obowiązany jest wywarzyć słuszny interes w sprawie, nie dając przewagi interesowi społecznemu. Organ pierwszej instancji orzekając o wygaśnięciu zaskarżonej decyzji jako bezprzedmiotowej w swych rozważaniach oparł się na wpisach w dzienniku budowy dokonanych przez rzeczoznawcę budowlanego (autora ekspertyzy technicznej opracowanej na zlecenie inwestora) uznających, że po wykonaniu robót betoniarskich stropu, stanowi to wystarczającą przeponę poziomą, stabilizującą wschodnią ścianę szczytową budynku skarżącego.

W ocenie skarżącego okoliczność ta jest niewystarczającą do podjęcia przedmiotowej decyzji i stanowi naruszenie wynikającej z art. 7 k.p.a. zasady, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Jednocześnie zaakcentował, iż dacie wydania tej decyzji, o czym PINB był informowany, istniała inna ekspertyza biegłego sądowego z listy Sądu Okręgowego w R. – M. K. Została ona sporządzona na potrzeby sprawy cywilnej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w S., sygn. akt [...].

W konkluzji skarżący stwierdził, iż z uwagi na przyjęcie przez organ I instancji nadrzędności poszanowania porządku prawnego, brak jest jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia wygaśnięcia zaskarżonej decyzji.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. (WINB, organ odwoławczy) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 83 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.

Przedstawiając stan sprawy organ odwoławczy wskazał, iż wydanie decyzji z [...] lutego 2012 r. poprzedzone było prowadzeniem na wniosek inwestora (z [...] lutego 2010 r.) postępowania w sprawie wygaśnięcia decyzji WINB Nr [...] z [...] czerwca 2009 r. w części dotyczącej obowiązku wykonania na obiekcie skarżącego zakresu robót określonych jako wariant "1". Wydana w tym zakresie decyzja WINB z [...] września 2010 r. stwierdzająca wygaśnięcie w/w decyzji, uchylona została decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB) z [...] grudnia 2010 r. w całości, a sprawa przekazana została WINB do ponownego rozpatrzenia. Skutkiem powyższego decyzją nr [...] z [...] września 2011 r. WINB stwierdził wygaśnięcie własnej decyzji nr [...] z [...] czerwca 2009 r. W wyniku odwołania skarżącego GINB decyzją z [...] listopada 2011 r. uchylił sporną decyzję, zaś postępowanie prowadzone przed WINB w sprawie wygaśnięcia w/w decyzji zostało umorzone. Podstawę powyższego stanowiło ustalenie przez GINB, że organem właściwym w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji jest organ I instancji (powiatowy organ nadzoru budowlanego). W konsekwencji powyższego organ odwoławczy przekazał sprawę do organu I instancji, a ponadto w dniu [...] stycznia 2012 r. do PINB wpłynął wniosek inwestora (z [...] grudnia 2011 r.) o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji PINB Nr [...] z [...] maja 2009 r.

W wyniku rozpoznania odwołania WINB stwierdził zasadność podjętego przez organ I instancji rozstrzygnięcia uznając, iż zaistniały ustawowe przesłanki stwierdzenia wygaśnięcia decyzji.

Wskazał, iż zgodnie z art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest stwierdzić wygaśnięcie decyzji, jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki: a) decyzja stała się bezprzedmiotowa, b) stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji wynika z przepisu szczególnego lub leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. Podkreślił, że bezprzedmiotowość postępowania wynika z ustania bytu elementu stosunku materialnoprawnego na skutek min. zmiany stanu faktycznego uniemożliwiającego wykonanie decyzji. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż bezprzedmiotowość decyzji oznacza jej nierealność z punktu widzenia osiągnięcia celu i wiąże się ze zmianą stanu faktycznego, gdyż każda decyzja wiąże tak długo, jak długo istnieją stosunki faktyczne stanowiące podstawę jej wydania. Bezprzedmiotowość decyzji będąca podstawą jej wygaśnięcia oznacza zatem, że wynikające z takiej decyzji prawa lub obowiązki przestały już istnieć i chodzi o formalne potwierdzenie takiego stanu rzeczy.

Według WINB, w realiach przedmiotowej sprawy, zlikwidowanie zagrożenia stabilności wschodniej ściany szczytowej budynku skarżącego powoduje, że część decyzji PINB Nr [...] z [...] maja 2009 r. dotycząca obowiązku wykonania na obiekcie skarżącego zakresu robót budowlanych określonych jako wariant "1" zgodnie z ekspertyzą techniczną stała się bezprzedmiotowa. Niepodważalnym dowodem powyższych twierdzeń są wpisy w dzienniku budowy dokonane [...] lipca 2009 r. i [...] lutego 2010 r. przez rzeczoznawcę budowlanego, autora złożonej w sprawie ekspertyzy technicznej, która stanowiła podstawę nałożenia na inwestora obowiązku wykonania robót budowlanych.

Uzasadniając wydanie zaskarżonej decyzji w kontekście interesu społecznego lub interesu strony, organ odwoławczy powielił argumenty zawarte w decyzji PINB.

Skargę na powołaną decyzję do sądu administracyjnego złożył pełnomocnik skarżącego wnioskując o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji w całości i umorzenie postępowania administracyjnego. Wydanemu rozstrzygnięciu postawił zarzut naruszenia art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez wadliwe uznanie, że w okolicznościach niniejszej sprawy zachodzi bezprzedmiotowość decyzji PINB Nr [...] oraz słuszny interes społeczny wymaga jej wyłączenia z obrotu prawnego.

Pełnomocnik za nieuprawnione uznał stanowisko obu organów, iż w sprawie spełnione zostały przesłanki do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji nr [...], tj. bezprzedmiotowość decyzji oraz, że stwierdzenie wygaśnięcia leży w interesie społecznym. Odnosząc się do kwestii bezprzedmiotowości decyzji podał, iż zarówno rzeczoznawca K. J., biegły K. oraz Sąd orzekający w sprawie [...] stanęli na stanowisku, że konieczne są prace według wariantu "1", dla zapewnienia stabilności ściany szczytowej budynku skarżącego i zmniejszenia zagrożenia jakie ze sobą niesie pozostawienie wychylonej ściany z kamienia grubego na 50 cm. Dalej podkreślił, że K. J. sporządzając ekspertyzę techniczną uwzględniał wytworzenie 2 przepon w postaci stropów, stanowiących oparcie dla ściany szczytowej. Nie mniej uznał w ekspertyzie, iż dla zabezpieczenia wychylonej ściany, konieczne jest dodatkowo rozebranie części ściany budynku skarżącego, postawienie jej od nowa i połączenie ze stropem.

Strona skarżąca zanegowała również zmianę stanowiska K. J., który oparł się w tym względzie "na pomiarach dokonanych przez kierownika budowy". W ocenie skarżącego żadne prace przywracające pion nie były wykonywane, zaś oględziny PINB (z [...] września 2009 r.) oraz następne biegłego M. K., potwierdziły nadal spękanie oraz powiększenie szczeliny powstałej z odchylenia się ściany.

Niezasadne jest zatem stwierdzenie organów, iż zmieniły się okoliczności stanu faktycznego, które były podstawą do wydania decyzji Nr [...] o określonej treści. Wykonanie decyzji nakazującej wykonanie prac z wariantu "1" nie może być uznane za "nierealne z punktu widzenia osiągnięcia celu" ani nie "ustał byt elementu stosunku materialnoprawnego na skutek zmiany stanu faktycznego uniemożliwiającego wykonanie decyzji". Nadal w ocenie strony skarżącej istnieje znaczne odchylenie ściany, określone przez biegłego M. K. "na granicy utraty stateczności", co skutkuje, że wykonanie decyzji jest nie tylko możliwe, ale wręcz niezbędne dla poprawienia stabilności ściany skarżącego. Tym samym decyzje organów nieprawidłowo oparte zostały na wpisach w dzienniku budowy dokonanych [...] lipca 2009 r. i [...] lutego 2010 r. przez K. J.

Natomiast co do przesłanki interesu społecznego pełnomocnik za błędne uznał ustalenie WINB, że pozostawienie w obiegu prawnym decyzji, która nakłada na inwestora obowiązki, których wyegzekwowanie, ze względu na zmianę stanu faktycznego stało się bezprzedmiotowe pozostaje w sprzeczności z interesem społecznym. W rezultacie, podkreślono, że interes społeczny wymaga, aby utrzymać nakaz wykonania rozbiórki części ściany szczytowej, dla zlikwidowania zagrożenia jej zawalenia na ścianę sąsiedniego budynku.

Odnosząc się do przesłanki interesu strony pełnomocnik wywiódł, iż wykonanie obowiązku nałożonego decyzją PINB nr [...] leży w interesie obu stron postępowania. W przypadku skarżącego wykonanie rozbiórki części ściany szczytowej i jej prawidłowa odbudowa sprawi, że: zlikwidowana zostanie częściowo szpara jaka obecnie istnieje na poziomie stropu nad parterem, wzdłuż dachu i w kalenicy; zabezpieczy to dom przed dalszym niszczeniem, napływem zimnego i wilgoci; zniknie stan zagrożenia zawaleniem się ściany na domowników, bądź sąsiedni budynek; umożliwi racjonalne wykorzystanie budynku (wynajem); ponadto odbudowa ściany zniesie także stan obawy, iż w sytuacji stałego naporu bocznego ściany i w efekcie utraty przez tę ścianę stateczności dojdzie do katastrofy budowlanej i uszkodzenia także ściany budynku inwestora.

Interes inwestora zostanie zabezpieczony w przypadku wykonania nakazu z decyzji Nr [...], poprzez zabezpieczenie zachodniej ściany ich budynku przed dalszym napieraniem ze strony pochylonej ściany domu skarżącego. Ewentualne wystąpienie katastrofy budowlanej w bezpośredniej bliskości ich zachodniej ściany może wyrządzić szkodę w ich nowym budynku.

W odpowiedzi na skargę WINB podtrzymał argumentację przedstawioną

w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają, zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się, więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba, że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Na wstępie rozważań wskazać należy, że istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy podjęta przez organ I instancji (a utrzymana w mocy przez WINB) decyzja orzekająca o wygaśnięciu decyzji z [...] maja 2009 r. jest prawidłowa, a więc czy organ ten był uprawiony do jej wydania oraz czy spełnione zostały ustawowe przesłanki z art. 162 § 1 k.p.a. do jej podjęcia.

Zgodnie z art. 162 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja: 1. stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony; 2. została wydana z zastrzeżeniem dopełnienia przez stronę określonego warunku, a strona nie dopełniła tego warunku. Organ stwierdza wygaśnięcie decyzji lub uchyla decyzję na podstawie przepisów § 1 i 2 w drodze decyzji (§ 3).

Z wykładni gramatycznej przepisu art. 162 § 1 pkt 1 wynika, że bezprzedmiotowość decyzji jest konieczną, lecz niewystarczającą przesłanką stwierdzenia jej wygaśnięcia. Nie ulega jednak wątpliwości, że jeżeli stwierdzenie wygaśnięcia decyzji nakazuje przepis prawa, to organ administracji publicznej jest obowiązany do zbadania, czy spełnione są przesłanki wymienione w tym przepisie, nie zaś, czy decyzja jest bezprzedmiotowa w rozumieniu przepisu art. 162 § 1 pkt 1 in principio. Należy bowiem wskazać, że przesłanką wygaśnięcia decyzji przewidzianą w przepisach szczególnych nie jest bezprzedmiotowość decyzji, lecz powstanie określonych w tych przepisach okoliczności faktycznych (np. zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, decyzja o pozwoleniu na budowę wygasa, jeżeli budowa nie została rozpoczęta przed upływem trzech lat od dnia, w którym decyzja ta stała się ostateczna lub budowa została przerwana na czas dłuższy niż trzy lata). W przypadku zaś, gdy kwestia wygaśnięcia decyzji nie jest uregulowana w przepisach szczególnych, stwierdzenie bezprzedmiotowości decyzji nie jest wystarczające do stwierdzenia jej wygaśnięcia, bowiem należy dodatkowo wykazać, że wymaga tego interes społeczny albo interes strony. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 września 2007 r., II OSK 1179/06, LEX nr 384309 przyjął, że: "artykuł 162 § 1 pkt 1 k.p.a. z natury rzeczy dotyczy decyzji, które albo nie zostały jeszcze wykonane i na skutek określonych zdarzeń faktycznych wykonanie ich stało się bezprzedmiotowe (niemożliwe), albo decyzji które są w trakcie wykonywania lub wykonane w części, ale dalsze ich wykonywanie może być uznane za bezprzedmiotowe".

W sprawie poza sporem jest, że zarówno zaskarżona jak i poprzedzająca ją decyzja rozstrzygały o wygaśnięciu decyzji PINB z [...] maja 2009 r., mocą której nakazano inwestorowi wykonanie określonych czynności i robót budowlanych, w tym robót budowlanych na obiekcie skarżącego określonych (w ekspertyzie technicznej) jako wariant "1". Bezsporną także w niniejszym postępowaniu jest okoliczność (ustalona na podstawie przedstawionych Sądowi akt administracyjnych), iż w/w decyzja (z dnia [...] maja 2009 r.) na skutek odwołania skarżącego została decyzją WINB z dnia [...] czerwca 2009 r. uchylona w całości i organ ten orzekł co do istoty sprawy, także poprzez nałożenie na inwestora obowiązku wykonania określonych czynności i robót budowlanych, w tym robót budowlanych na obiekcie skarżącego określonych jako wariant "1". Podstawę rozstrzygnięcia uchylenia decyzji stanowiło ustalenie przez organ odwoławczy, iż wydana przez PINB decyzja oparta została na wadliwej podstawie prawnej.

Reasumując, stwierdzić należy że będące przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej decyzje organów obu instancji wydane zostały wobec decyzji, która w 2009 r. wyeliminowana została z obrotu prawnego. W ocenie Sądu wobec braku przedmiotu postępowania (decyzji w obrocie prawnym) zainicjowane wnioskiem inwestora z [...] stycznia 2012 r. postępowanie w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji podlegało umorzeniu.

Zgodnie bowiem z art. 105 § 1 pkt 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Wskazany przepis jest podstawą obligatoryjnego umorzenia postępowania administracyjnego, przy czym organ prowadzący postępowanie powinien z urzędu badać, czy postępowanie "z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe". Z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. mamy do czynienia wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a. Przyczyny, dla których sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego utraciła charakter sprawy administracyjnej lub nie miała takiego charakteru jeszcze przed wszczęciem postępowania, mogą być różnorodnej natury. W piśmiennictwie dzieli się te przyczyny na podmiotowe i przedmiotowe.

W niniejszej sprawie wobec złożenia przez inwestora wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji z [...] maja 2009 r., organy zobowiązane były w pierwszej kolejności do ustalenia, czy wobec jej uchylenia istnieje przedmiot sprawy administracyjnej i w konsekwencji dopuszczalne jest procedowanie w tym zakresie. Niedokonanie ustaleń w tej kwestii spowodowało, że zarówno zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja w sposób rażący naruszają porządek prawny. Nie do pogodzenia z zasadą praworządności jest rozstrzyganie co od decyzji, której brak w obrocie prawnym. Zdaniem Sądu, takie działanie organów rażąco narusza art. 105 § 1 pkt 1 k.p.a.

Wobec stwierdzenia, iż postępowanie wywołane wnioskiem inwestora z dnia [...] stycznia 2012 r. w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe, organ I instancji zobowiązany będzie wydać rozstrzygnięcie w tym zakresie.

Sąd zwraca jednak uwagę, iż w niniejszej sprawie w dalszym ciągu nie został załatwiony wniosek inwestora z dnia [...] lutego 2010 r. w zakresie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z [...] czerwca 2009 r. Ostatecznie wydaną w tym zakresie decyzją z [...] listopada 2011 r. GINB uchylił decyzję organu odwoławczego z [...] września 2011 r. oraz umorzył postępowanie prowadzone przez WINB w tym zakresie uznając, iż organem właściwym do rozpoznania wniosku w zakresie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z [...] czerwca 2009 r. jest powiatowy organ nadzoru budowlanego.

Stosownie do postanowień art. 162 § 1 k.p.a. organem właściwym do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji niezależnie od tego w jakiej instancji została wydana decyzja, która stała się bezprzedmiotowa, jest zawsze organ wydający decyzje w pierwszej instancji. Oznacza to, że w przypadku, gdy wyczerpany został tok instancji i na skutek rozpoznania odwołania wydana została decyzja przez organ odwoławczy, do przeprowadzenia nadzwyczajnego postępowania kontrolnego, jakim niewątpliwie jest postępowanie w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji upoważniony został organ, niższego stopnia, a więc ten, którego decyzja wydana w toku instancji podlegała kontroli organu II instancji. W ocenie Sądu takie określenie właściwości organu, w kontekście przepisów k.p.a. regulujących tryb innych postępowań nadzwyczajnych (wznowienia postępowania, stwierdzenie nieważności decyzji, uchylenia lub zmiany decyzji) jest nieprawidłowe. (por. T. Woś "Stwierdzenie wygaśnięcia decyzji administracyjnej jako bezprzedmiotowej (art. 162 k.p.a)" Państwo i prawo, 1992 r. z 7. str.49). Analizując sprawę w tym kontekście stwierdzić należy, iż w sytuacji wydania przez organ odwoławczy decyzji w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., organem właściwym do rozpoznania wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia tej decyzji jest organ rozpoznający sprawę w II instancji. I wreszcie zauważyć należy, że decyzje stwierdzające wygaśnięcie decyzji są wydawane w nowym postępowaniu, są więc decyzjami wydanymi w pierwszej instancji, od których służy odwołanie.

Odnosząc się do argumentów skargi, Sąd orzekający w niniejszym postępowaniu, podziela jej argumenty, iż stwierdzenie wygaśnięcia decyzji, zgodnie z art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. jest możliwe w dwóch przypadkach : jeżeli stała się ona bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa; oraz gdy decyzja jest bezprzedmiotowa, ale organ właściwy stwierdza jej wygaśnięcie tylko wtedy, gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. Z powołanej normy prawnej wynika, iż okoliczność bezprzedmiotowości postępowania winna być bezsprzecznie ustalona w toku prawidłowo prowadzonego (z zachowaniem zasad postępowania wynikających z treści art. 7, art., 8, art. 9, art. 77, art. 80 k.p.a.) postępowania poprzedzającego wydanie decyzji w tym przedmiocie.

Sąd wskazuje w tym miejscu, że wobec stwierdzenia wydania zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji z rażącym naruszeniem prawa odstąpił od oceny jej merytorycznej treści.

Prawną konsekwencją wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa określonym w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest stwierdzenie nieważności tych decyzji, o czym Sąd orzekł w pkt 1 sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 135 p.p.s.a. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania zgodnie z art. 200, art. 205 § 2 i 209 p.p.s.a.