Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 553/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2006-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 136, 137
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 145 par 1 lit. a i b, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Teza: Art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2004r. nr 261, poz. 2603 ze zm.) zawiera zakaz użycia nieruchomości wywłaszczonej na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. Tylko konkretne stwierdzenie braku przesłanek do zwrotu nieruchomości poparte dokumentami i stanem faktycznym na gruncie, świadczącym o wykorzystaniu nieruchomości na cel wywłaszczenia, daje podstawę do odmowy zwrotu nieruchomości byłemu właścicielowi (spadkobiercy) w świetle art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

TEZY

Art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2004r. nr 261, poz. 2603 ze zm.) zawiera zakaz użycia nieruchomości wywłaszczonej na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. Tylko konkretne stwierdzenie braku przesłanek do zwrotu nieruchomości poparte dokumentami i stanem faktycznym na gruncie, świadczącym o wykorzystaniu nieruchomości na cel wywłaszczenia, daje podstawę do odmowy zwrotu nieruchomości byłemu właścicielowi (spadkobiercy) w świetle art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.),, asesor WSA Małgorzata Roleder, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 listopada 2006 r. sprawy ze skargi A. Sz. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3. zasądza od Wojewody P. na rzecz skarżącego A Sz. kwotę 440 (słownie: czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Działając na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego

w związku z art. 142 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zmianami) Prezydent Miasta B., działający jako starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, po ponownym rozpatrzeniu wniosku pana A. Sz. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, położonej w B. w rejonie ul. Z., oznaczonej numerem geodezyjnym [...] w ob. 2, decyzją z dnia [...]czerwca 2006 r. orzekł o:

• - odmowie zwrotu części działki [...] w obr. 02, oznaczonej po podziale geodezyjnym numerem [...] o pow. 0, 0182 ha w obr. 02,

• - uznał, że część działki [...], oznaczona po podziale numerem geodezyjnym [...] o pow. 0,0166 ha w obr 02, położona w B. przy ulicy A. F., stanowiąca własność Gminy B. stała się zbędna na cel wywłaszczenia,

• - zwrócił na własność p. A. Sz. działkę oznaczoną numerem geodezyjnym [...] o pow. 0, 0166 ha w obrębie 02, stanowiącą własność Gminy B.;

• - ustalił wysokość zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu zwrotu nieruchomości oznaczonej numerem geodezyjnym [...] o pow. 0,0166 ha na kwotę 4 358,00 zł,

• - zobowiązał p. A. Sz. do zwrotu na rzecz Gminy B. ustalonego odszkodowania w kwocie 4 358,00 zł w 10-ciu ratach rocznych.

Na skutek odwołania pana A. Sz. Wojewoda P. decyzja z dnia [...].07.2006r. o nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Stan sprawy przedstawiał się następująco:

W dniu 3 marca 2004 r. do Urzędu Miejskiego w B. wpłynął wniosek pana A. Sz. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów numerem geodezyjnym [...] położonej w B. przy ulicy Z.

Wnioskodawca udokumentował swój tytuł własności do nieruchomości przedkładając postanowienia sądowe o stwierdzeniu nabycia spadku Sądu Rejonowego w B. ([...], [...]) oraz akty własności poprzedników prawnych.

Decyzją o wywłaszczeniu nieruchomości z dnia [...] maja 1982r. Prezydenta Miasta przejęto na rzecz Skarbu Państwa od byłych właścicieli działkę położoną

w B. przy ulicy A. F., oznaczoną numerem geodezyjnym [...] w obr. 02. Nieruchomość będąca przedmiotem wywłaszczenia przeznaczona była zgodnie z planem realizacyjnym, zatwierdzonym decyzja Prezydenta Miasta B. z dnia [...] maja 1981 r. pod budowę osiedla mieszkaniowego Dz. IVb.

Po rozpoznaniu złożonego wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości Prezydent Miasta B., działający jako starosta wykonujący działania

z zakresu administracji rządowej, decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. odmówił zwrotu części działki [...] w obr 02, oznaczonej po podziale geodezyjnym numerem [...]

o powierzchni 0,0182 ha, natomiast uznając zbędność na cel wywłaszczenia części działki [...] o pow. 0,0166 ha, oznaczonej po podziale numerem geodezyjnym [...] o powierzchni 0,0166 ha orzekł jej zwrot na rzecz spadkobiercy byłego właściciela.

Po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez pana A. Sz. od wyżej wymienionej decyzji Wojewoda P. decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. utrzymał

w mocy decyzje Prezydenta Miasta B. jako organu I instancji.

W wyniku skargi złożonej przez wnioskodawcę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku prawomocnym wyrokiem z dnia 7 czerwca 2005 r. sygn. akt IISA/Bk 274/05 uchylił decyzje obu instancji zapadłe w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, a Wojewoda P. przekazał organowi I instancji sprawę do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż nie zostało dostatecznie

i jednoznacznie ustalone, kiedy nastąpiła realizacja budowy parkingu osiedlowego, będącego elementem planu realizacyjnego os. "Dz." z 1982 r., albowiem parking ten miał się znajdować wraz z drogą dojazdową na części działki oznaczonej nr [...] (po podziale działki o nr [...]), której zwrotu odmówiono wnioskodawcy. Sąd zalecił też ustalenie, kto realizował parking, infrastrukturę, oraz czy blok mieszkalny znajduje się na spornej działce, czy też nie.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy i organ I instancji ustalił, że:

Część nieruchomości oznaczona numerem geodezyjnym [...] o pow. 0,0182 ha jest wykorzystana jako parking samochodowy z dojazdem od

ul. Z., który służy mieszkańcom przyległych budynków wielorodzinnych osiedla Dz., między innymi bloku mieszkalnego położonego przy

ul. Z. [...]. Zarówno wielorodzinny budynek mieszkalny nr [...] jak i położony obok niego parking samochodowy, położone są na nieruchomości oznaczonej jako działki o numerach geodezyjnych [...],[...],[...] i [...] stanowiącej własność Gminy B.

Mając na uwadze konieczność dostatecznego, jednoznacznego ustalenia terminu realizacji budowy parkingu osiedlowego, będącego elementem planu realizacyjnego osiedla Dz. z 1982 roku, podjęto działania zmierzające do pozyskania wszelkich dokumentów dotyczących tego przedsięwzięcia.

W związku z upływem długiego okresu czasu od daty wywłaszczenia

(24 lata), a także daty realizacji osiedla mieszkaniowego, niemożliwym okazało się odnalezienie dokumentów potwierdzających wprost: datę budowy budynku wielorodzinnego położonego przy ul. Z. jak i datę budowy przyległego parkingu zajmującego część wywłaszczonej nieruchomości.

Pośrednim dowodem w sprawie, określającym datę budowy wielorodzinnego budynku mieszkalnego położonego przy ul. Z. jest protokół z przeglądu okresowego stanu technicznego w/w budynku z dnia 20 czerwca 1998 roku.

W punkcie tego protokołu "I. Ogólna charakterystyka budynku" wskazano czas budowy na rok 1985.

Budynek mieszkalny położony przy ul. Z. [...] stanowi element osiedla Dz. (Przedsięwzięcie IV B).

Pismo z dnia 14 października 2005 roku, Wydziału Budownictwa i Inwestycji Urzędu Miejskiego informuje, iż parking samochodowy był najprawdopodobniej elementem infrastruktury całej inwestycji polegającej na budowie osiedla mieszkaniowego Dz.

Powyższe potwierdza plan realizacyjny osiedla Dz. w B. - Przedsięwzięcie IV B z 1981 r., z którego wynika, że przedmiotowy parking i blok mieszkalny przy ul. Z.[...] stanowią część inwestycji, polegającej na budowie osiedla Dz., realizowanej łącznie.

Mając na uwadze art. 75. § 1 i § 2 K p a, w dniach 19 i 21 listopada 2005 roku organ prowadzący postępowanie uzyskał oświadczenia sześciu osób zameldowanych od 1985 roku i zamieszkałych do obecnego czasu w budynku przy ul. Z. [...], potwierdzające fakt istnienia przedmiotowego parkingu na datę ich zameldowania tj. na rok 1985.

Protokoły z oświadczeń złożonych przez te osoby, pouczonych

o odpowiedzialności karnej na podstawie art. 233 kk i art. 83 § 1, 2 kpa znajdują się w aktach sprawy wraz z wydrukami danych osobowych Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego w B.

Reasumując, jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, budynek wielorodzinny przy ul. Z. [...], stanowiący część osiedla Dz. (Przedsięwzięcie IV B) oddano do użytku w roku 1985, a więc należy przyjąć, iż parking osiedlowy, stanowiący element infrastruktury osiedlowej został wybudowany w roku 1985. Powyższe potwierdzają oświadczenia mieszkańców.

W oparciu o dodatkowe ustalenia i zebrane materiały organ prowadzący postępowanie na podstawie art. 10 §1 Kpa zawiadomił strony postępowania

o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia co do zebranych materiałów, w tym zapoznania się z protokołami zeznań świadków na okoliczność ustalenia daty budowy parkingu znajdującego się na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot,

a także z wysokością odszkodowania podlegającego zwrotowi na rzecz Gminy B.

W dniu 02 grudnia 2005 roku zgłosił się wnioskodawca pan A. Sz. i po zapoznaniu się z uzupełnionym zebranym materiałem dowodowym nie wniósł żadnych uwag i zastrzeżeń. Jednakże pismem z dnia 05 grudnia 2005 roku wnioskodawca wniósł o przeprowadzenie dowodu ze szczegółowych oględzin działki nr [...] tak, by można było ustalić położenie poszczególnych urządzeń oraz materiały, z których zostały wykonane. Ponadto ustalić sposób zabudowy sąsiadujących z nią innych działek w sferze zabudowy, układu komunikacyjnego

i urządzonej infrastruktury. Ponadto pan A. Sz. wystąpił o rozłożenie na raty, na okres 10 lat, należności z tytułu odszkodowania pieniężnego.

Ostatecznie, po kilkakrotnym ustalaniu kolejnych terminów ze względu na warunki pogodowe dodatkowe oględziny nieruchomości zostały przeprowadzone

w dniu 04 kwietnia 2006 roku. W trakcie prowadzonych oględzin pan A. Sz. wniósł o zaprotokołowanie szeregu uwag, które według niego świadczą

o niewykorzystaniu wywłaszczonego, terenu zgodnie z celem przejęcia. Zdaniem wnioskodawcy teren parkingu nie został wyodrębniony w sposób formalno-prawny

a tylko faktyczny. Brak na nim wydzielonych i oznaczonych miejsc parkingowych. Struktura podłoża ma świadczyć, iż są to pozostałości po placu magazynowym, które nie zostały usunięte. Droga dojazdowa do parkingu ma niejednorodną strukturę utwardzoną betonem. Cała powierzchnia dojazdu od ulicy Z. jest mocno zniszczona.

Odnosząc się do zastrzeżeń wnoszonych przez wnioskodawcę organ wskazał, że nie ma znaczenia dla sprawy stan techniczny obiektów zrealizowanych zgodnie z planem realizacyjnym osiedla mieszkaniowego. Istotnym jest, iż omawiany parking został zrealizowany do roku 1985, (potwierdzają to oświadczenia świadków, włączone do akt sprawy) w miejscu, kształcie i powierzchni odpowiadającym jego projektowi na planie realizacyjnym osiedla Dz.

Powyższy parking wraz z przyległą do niego częścią trawnika, stanowi część istniejącego osiedla mieszkaniowego jako element infrastruktury technicznej i służy jego mieszkańcom, ponieważ osiedle mieszkaniowe to nie tylko budynki mieszkalne lecz także cała infrastruktura techniczna i socjalna związana i służąca budownictwu w szczególności sieć ulic, dróg dojazdowych, parkingów, przejść pieszych, zieleni osiedlowej itd.

Wobec tych ustaleń, organ I instancji uznał, że część wywłaszczonej nieruchomości oznaczona numerem geodezyjnym [...] o powierzchni 0,0182 ha

w obr. 02 została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia i odmówił jej zwrotu na rzecz spadkobiercy byłego właściciela.

Organ ustosunkował się do drugiej części nieruchomości, której zwrot orzekł na rzecz A. Sz.

Organ stwierdził, że część wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej numerem geodezyjnym [...] o powierzchni 0,0166 ha w obr. 2 stanowi własność Gminy B. Jest ona przedmiotem dzierżawy na podstawie kolejnej umowy zawartej w dniu [...] stycznia 2006 roku na okres od dnia 1 stycznia 2006 r. do dnia 31 grudnia 2006 r. pomiędzy Gminą B. a Panią H. K.

Powyższy teren nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Miasta B.

W oparciu o decyzję z dnia [...] września 2002 roku o warunkach zabudowy

i zagospodarowania terenu oraz decyzję z dnia [...] listopada 2003 roku, zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę tymczasowego budynku handlowo-usługowego, dzierżawca zrealizował projektowane zamierzenie inwestycyjne.

Tak więc wszystkie zebrane w sprawie dowody jednoznacznie wskazują,

iż cel wywłaszczenia, jakim było budownictwo mieszkaniowe, na części wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej numerem geodezyjnym [...]

o powierzchni 0,0166 ha w obr. 02, nie został zrealizowany.

Postanowienia prawne zawarte w art. 138 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowią, iż "umowa najmu, dzierżawy lub użyczenia zwracanej nieruchomości wygasa z upływem 3 miesięcy od dnia, w którym decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stała się ostateczna".

Oznacza to, iż fakt dzierżawienia gruntu nie stanowi przeszkody do orzeczenia zwrotu tej nieruchomości, co też organ uczynił decyzją z dnia

[...] czerwca 2006 r.

Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej.

Zasady rozliczenia uregulowane zostały w art. 140 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z tymi zasadami osoba, na rzecz której zwrot następuje, zwraca aktualnemu właścicielowi, w tym wypadku Gminie B., zwaloryzowane odszkodowanie z uwzględnieniem zmian w wartości nieruchomości powstałych po wywłaszczeniu.

Ustalenie stopnia zmniejszenia albo zwiększenia wartości nieruchomości następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego.

Do dokonania rozliczenia skorzystano z opinii rzeczoznawcy majątkowego, inż. L. Cz., która ustaliła na dzień 25 listopada 2005 roku należność

z tytułu zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej numerem geodezyjnym [...] w obr. 02, na kwotę 4 255,00 zł.

Wyżej wymieniona kwota została zwaloryzowana na dzień wydania decyzji na kwotę 4358,00 zł.

Waloryzacji dokonano w oparciu o przepisy art. 140, art. 5 oraz art. 227 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wojewoda P., w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lipca 2006 r., podzielił stanowisko organu I instancji.

Ustosunkowując się do zarzutów z odwołania pana A. Sz. (który żądał zwrotu całej nieruchomości a nie tylko jej części), organ II instancji uznał, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż część nieruchomości o nr [...] jest wykorzystywana od 1985 r. jako parking i droga dojazdowa do tego parkingu, a więc cel wywłaszczenia został zrealizowany

w ciągu 7 lat od chwili wywłaszczenia ([...].05.1982 r.). stwierdzono, że nie jest istotne, czy inwestycję zrealizowała Spółdzielnia Mieszkaniowa "R. K." czy Miasto B. Oświadczenia świadków (przy braku dokumentacji inwestycji) stanowiły wiarygodny dowód tego, że cel wywłaszczenia został zrealizowany i nieruchomość nie może być uznana za zbędną.

Organ odwoławczy podzielił też stanowisko organu I instancji, co do sposobu wyliczenia odszkodowania za część zwróconej nieruchomości.

Pan A. Sz. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Białymstoku na decyzję Wojewody P. z dnia [...] lipca 2006 r.

Decyzji tej zarzucił:

• naruszenie art. art. 7, 77 i 80 kpa poprzez dowolną ocenę dowodów

w postaci braku rozpatrzenia pisma Spółdzielni Mieszkaniowej "R. K.", pism Urzędu Miasta B. potwierdzających brak danych na temat budowy parkingu, a także niewłaściwą ocenę oględzin działki nr [...]; braku dopuszczenia dowodu z przesłuchania świadków;

• naruszenie art. 75 kpa poprzez przeprowadzenie zbędnych dowodów

z zeznań świadków oraz art. 76 kpa poprzez prowadzenie ich

z naruszeniem art. 79 kpa i art. 89 § 2 kpa jako kontrdowodu przeciwko dokumentowi wydanemu tj. pisma Spółdzielni Mieszkaniowej "R. K." o braku urządzenia parkingu;

• błędną wykładnię art. 136 st. 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami co do działki o nr [...], która nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia wbrew twierdzeniom organów;

• naruszenie art. 86 kpa poprzez nie przesłuchanie wnioskodawcy na okoliczność sposobu zagospodarowania wywłaszczonej nieruchomości;

• naruszenia art. 79 kpa i art. 89 § 2 kpa poprzez nie zawiadomienie wnioskodawcy o miejscu i terminie przesłuchania świadków oraz zaniechania przeprowadzenia rozprawy;

• niewłaściwe zastosowanie art. 140 i art. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami wyrażające się w przyjęciu niewłaściwego wskaźnika waloryzacji do wyliczenia kwoty odszkodowania.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Pełnomocnik skarżącego na rozprawie sądowej złożył wniosek o zasądzenie mu kosztów.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda P. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył,

co następuje:

Sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonej decyzji tj. jej zgodności z przepisami prawa materialnego i postępowania administracyjnego, przy czym nie jest związany granicami skargi (art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002 r. – Prawo

o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Mr 153, poz. 1269 oraz

art. 3 i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)

Zarzutom skargi, w przeważającej części, nie sposób odmówić słuszności. Nadto przeprowadzone postępowanie administracyjne zawiera istotne uchybienia, które Sąd dostrzega z urzędu.

Przedmiotem zwrotu jest cała, wywłaszczona w 1982 r. działka o nr [...]

(po podziale nr [...] i [...]), o którą ubiega się pan A. Sz. Część działki oznaczona nr [...] od strony ulicy A. F., została wydzierżawiona przez Gminę B. pani H. K., która pobudowała tam tymczasowy pawilon handlowo–usługowy. Umowa dzierżawy obowiązuje do końca 2006 roku.

Poważnym uchybieniem procesowym była odmowa uznania pani H. K. za stronę postępowania o zwrot nieruchomości, której w części jest ona dzierżawcą (postanowieniem z dnia [...] grudnia 2004 roku Prezydenta Miasta B. odmówiono H. K. przymiotu strony).

Tymczasem interes prawny dzierżawcy wynika z art. 138 § 2 ustawy

o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 28 kpa.

W uchwale składu 7 sędziów NSA z dnia 13 października 2003 r. (OPS 6/03, publ. o NSA 2004/1/10) uznano, że osobom trzecim, takim jak najemca czy użytkownik wywłaszczonej nieruchomości, będącej przedmiotem sporu w sprawie

o jej zwrot, przysługuje przymiot strony w postępowaniu administracyjnym. Powyższa uchwała została zaakceptowana w wyrokach Wojewódzkich Sądów Administracyjnych między innymi: w Białymstoku z dnia 25 stycznia 2005 r. (II SA/Bk 102/04), w Poznaniu z dnia 20 maja 2005 r. i z dnia 4 października 2005 r. (II SA/Po 1824/03 i II SA/Po 354/04). Sąd, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, podziela to stanowisko.

Pozbawienie pani H. K. udziału jako strony w tymże postępowaniu dawałoby podstawę do wznowienia postępowania, a tym samym stanowiło przesłankę do uchylenia przez Sąd decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

Drugą kwestią proceduralną, na którą nie zwracał uwagi organ I instancji, podejmując niniejsze postępowanie w sprawie, było rozważenie właściwości organu, który miał wydać decyzję w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej własność miasta B.

Organem wydającym decyzję w I instancji był Prezydent Miasta B., działający jako starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej.

Należało, więc, dokonać analizy przesłanki ewentualnego wyłączenia organu od orzekania w sprawie w świetle art. 24 § pkt 1 i 4 kpa oraz ary. 26 § 2 kpa.

W tej mierze istnieje bogate orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 19 maja 2003 r. (sygn. akt OPS 1/03, publ. o NSA 2003/4/115) wypowiedział następującą tezę:

"W sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która jest własnością miasta na prawach powiatu, prezydent tego miasta jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu miasta,

a jednocześnie sprawujący funkcję starosty, podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 kpa, co w konsekwencji wyłącza możliwość upoważnienia przez niego do załatwienia tej sprawy jego zastępców i pozostałych pracowników urzędu miasta".

Powyższa teza znalazła odzwierciedlenie w wielu orzeczeniach Wojewódzkich Sądów Administracyjnych między innymi w wyrokach: w Bydgoszczy z dnia

12 września 2004 r. (II SA/Bd 2831/03), w Warszawie z dnia 17 grudnia 2005 r.

(I SA 2899/03), w Rzeszowie z dnia 29 stycznia 2004 r. (SA/Rz 1621/01 ), w Łodzi

z dnia 23 stycznia 2004 r. (II SA/Łd 414/04), w Poznaniu z dnia 19 października

2005 r. (II SA/Po 2711/03).

Dlatego też, rozpoznając sprawę ponownie, organ w pierwszej kolejności winien zająć się wskazaną kwestią właściwości organu orzekającą w pierwszej instancji.

Przechodząc do zarzutów, zawartych, w skardze pana A. Sz., nie sposób odmówić im słuszności zwłaszcza w aspekcie naruszenia przez organy przepisów art. art. 76, 77, 80 a także art. 10 kpa.

Organy twierdzą, że część działki o nr [...], oznaczonej po podziale

nr [...] została wykorzystana na cele wywłaszczenia dokonanego w 1982 r., gdyż znajdujący się na niej parking i droga dojazdowa do parkingu powstały w 1985 r.

i stanowią element infrastruktury całej inwestycji polegającej na budowie Osiedla Dz. – Przedsięwzięcie IV b, przy czym nie jest istotne, kto był inwestorem czy SM "R. K." czy Gmina B.

Tymczasem poważne wątpliwości budzi zasadnicza kwestia, czy po wydaniu decyzji o wywłaszczeniu w 1982 r. na działce nr [...] zostały poczynione przez kogokolwiek i jakiekolwiek inwestycje.

Na mapie zatytułowanej "Mapa z projektem podziału nieruchomości nr [...],[...]" aktualnej na 2 czerwca 2004 r. (znajdującej się w aktach administracyjnych) została wyznaczona droga od ulicy Z. przebiegająca częściowo przez działkę o nr [...] i sięgająca poza obręb tej działki na działkę o nr [...].

Skoro, jak twierdzą organy, droga prowadzi do parkingu samochodowego, to nie wyjaśniono, czy tenże parking znajduje się na działce o nr [...] czy może już poza jej granicami. Kwestii tej nie wyjaśniają oględziny przeprowadzone w dniu

4 kwietnia 2006 r. Do protokołu oględzin należało dołączyć szkic sytuacyjny

z oznaczonymi granicami działki nr [...] i usytuowaniem miejsc parkingowych oraz wszelkich urządzeń, a także części porośniętej trawą.

Do głębszego wyjaśnienia stanu faktycznego na działce mogłyby się przyczynić też zdjęcia wykonane w miejscu oględzin.

Z treści protokołu oględzin z dnia 4 kwietnia 2006 r. można wyczytać, że struktura podłoża pod parkingiem jak i pod drogą dojazdową jest niejednorodna, miejscami betonowa, miejscami żwirowa, brak wydzielonych miejsc parkingowych, cała powierzchnia dojazdu mocno zniszczona. Na datę wydania zaskarżonej decyzji nie istniały żadne dokumenty, które wskazywałyby, że działkę o nr [...] przeznaczono pod infrastrukturę techniczną Osiedla Dz., a w szczególności bloku nr [...] przy ulicy Z., [...] który znajduje się nieopodal lecz na innej działce niż nieruchomość sporna.

Celem wywłaszczenia spornej nieruchomości w 1982 r. była budowa Osiedla Dz. IV b. Inwestorem przedsięwzięcia była Spółdzielnia Mieszkaniowa "R. K.", która nie objęła działki nr [...] żadną inwestycją.

W piśmie z dnia 3 listopada 2005 r. Spółdzielnia wyjaśnia, że nie budowała parkingu, a sporny teren nigdy nie był w jej władaniu i administrowaniu.

Pismo wydziału Budownictwa i Inwestycji Urzędu Miejskiego w Białymstoku

z dnia 14 października 2005 r. wyjaśnia, że w Urzędzie Miasta nie ma dokumentacji na urządzenie parkingu. Zawiera sugestię, że dokumentację winien posiadać inwestor, a takim byłą Spółdzielnia Mieszkaniowa "R. K.". Rację ma skarżący twierdząc, że posłużenie się zeznaniami świadków – mieszkańców bloku, na okoliczność istnienia od 1985 r. parkingu, wbrew treści w/w dokumentów, nie może stanowić dowodu na okoliczność, że cel wywłaszczenia został zrealizowany.

Z opisu nieruchomości w protokole z oględzin z dnia 4 kwietnia 2006 r. można było wywieść, że nie jest to parking urządzony, lecz miejsce przez nikogo nie kontrolowane gdzie mieszkańcy pobliskich bloków stawiają samochody. Dodatkowo, podnieść należy, że dopuszczając dowód z zeznań świadków, organ zaniechał powiadomienia wnioskodawcy przez co naruszył art. 10 kpa.

Art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. nr 261, poz. 2603 ze zm.) zawiera zakaz użycia nieruchomości wywłaszczonej na inny cel niż określony

w decyzji o wywłaszczeniu. Tylko konkretne stwierdzenie braku przesłanek do zwrotu nieruchomości poparte dokumentami i stanem faktycznym na gruncie świadczącym

o wykorzystaniu nieruchomości na cel wywłaszczenia, daje podstawę do odmowy zwrotu nieruchomości byłemu właścicielowi (spadkobiercy) w świetle art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Rozpoznając sprawę ponownie, organy winny zniwelować wskazane powyżej uchybienia proceduralne, a następnie uzupełnić materiał dowodowy (przeprowadzić dokładne oględziny) i ocenić stan faktyczny w sposób odpowiadający wymogom przepisów art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Mając na względzie powyższe okoliczności, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "a", "b", art. 152 i 200 ustawy z dnia 30 sierpnia

2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153,

poz. 1270).