Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1048/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2009-05-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 pkt. 1 i 2, art. 139, art. 140 ust. 1. art. 141 ust. 4, art. 156, art. 217 ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 7, art. 12, art. 15, art. 28
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Katarzyna Bela po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2009 r. sprawy ze skargi H. K., A. K., J. K. na decyzję Wojewody z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości; oddala skargę. /-/ E. Podrazik /-/ M. Kwiecińska /-/ A. Łaskarzewska


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia (...) października 2007 r., nr (...), Starosta P. orzekł o zwrocie na rzecz H. K., J. K. oraz A. K. w 1/3 każdemu z nich, części nieruchomości z księgi wieczystej (...), stanowiącej własność Miasta P., położonej w P. przy ulicy:

• (...), oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb (...), arkusz mapy (...), działka nr (...) o pow. (...) m2,

• (...), oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb (...), arkusz mapy (...), działka nr (...) o pow. (...) m2,

• (...), oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb (...), arkusz mapy (...), działka nr (...) o pow. (...) m2,

• (...), oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb (...), arkusz mapy (...), działka nr (...) o pow. (...) m2,

• (...), oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb (...), arkusz mapy (...), działka nr (...)o pow. (...) m2,

• (...), oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb (...), arkusz mapy (...), działka nr (...), o pow. (...) m2,

• (...), oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb (...), arkusz mapy (...), działka nr (...) o pow. (...) m2,

• (...), oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb (...), arkusz mapy (...), działka nr (...), o pow. (...) m2,

• (...), oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb (...), arkusz mapy (...), działka nr (...) o pow. (...) m2,

• (...), oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb (...), arkusz mapy (...), działka nr (...) o pow. (...) m2,

• (...), oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb (...), arkusz mapy (...), działka nr (...) o pow. (...) m2,

• (...), oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb (...), arkusz mapy (...), działka nr (...) o pow. (...) m2,

• (...), oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb (...), arkusz mapy (...), działka nr (...) o pow. (...) m2,

• (...), oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb (...), arkusz mapy (...), działka nr (...) o pow. (...) m2,

• (...), oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb (...), arkusz mapy (...), działka nr (...) o pow. (...) m2,

• (...), oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb (...), arkusz mapy (...), działka nr (...) o pow. (...) m2,

• (...), oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb (...), arkusz mapy (...), działka nr (...) o pow. (...) m2,

• (...), oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb (...), arkusz mapy (...), działka nr (...) o pow. (...) m2,

• (...), oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb (...), arkusz mapy (...), działka nr (...) o pow. (...) m2,

• (...), oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb (...), arkusz mapy (...), działka nr (...) o pow. (...) m2,

• (...), oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb (...), arkusz mapy (...), działka nr (...) o pow. (...) m2.

W pkt 2 powyższej decyzji organ zobowiązał H. K., J. K. oraz A. K. do zwrotu na rzecz Miasta kwoty (...) zł każde z nich, czyli łącznie (...) zł.

Natomiast w pkt 3 decyzji z dnia (...) października 2007 r. Starosta odmówił H. K., J. K. oraz A. K. zwrotu nieruchomości położonej w P. przy ulicy:

• (...), oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb (...), arkusz mapy (...), działka nr (...) o pow. (...) m2, zapisanej w księdze wieczystej (...), stanowiącej własność Miasta P. znajdującej się w użytkowaniu wieczystym pp. M. i I. G.,

• (...), oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb (...), arkusz mapy (...), działka nr (...) o pow. (...) m2, zapisanej w księdze wieczystej (...), stanowiącej własność Miasta P. znajdującej się w użytkowaniu wieczystym pp. A. K. – P. i B. P.,

• (...), oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb (...), arkusz mapy (...), działka nr (...) o pow. (...) m2, zapisanej w księdze wieczystej (...), stanowiącej własność Miasta P. znajdującej się w użytkowaniu wieczystym pp. H. i J. M.,

• (...), oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb (...), arkusz mapy (...), działka nr (...) o pow. (...) m2, zapisanej w księdze wieczystej (...), stanowiącej własność Miasta P. znajdującej się w użytkowaniu wieczystym pp. A. i M. W.,

• (...), oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb (...), arkusz mapy (...), działka nr (...) o pow. (...) m2, zapisanej w księdze wieczystej (...), stanowiącej własność Miasta P. znajdującej się w użytkowaniu wieczystym pp. W. i W. H.,

• (...), oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb (...), arkusz mapy (...), działka nr (...) o pow. (...) m2, zapisanej w księdze wieczystej (...), stanowiącej własność Miasta P. znajdującej się w użytkowaniu wieczystym pp. A. i E. J.,

• (...), oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb (...), arkusz mapy (...), działka nr (...) o pow. (...) m2, zapisanej w księdze wieczystej (...), stanowiącej własność Miasta P. znajdującej się w użytkowaniu wieczystym pp. M. i M. S.,

• (...), oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb (...), arkusz mapy (...), działka nr (...) o pow. (...) m2, zapisanej w księdze wieczystej (...), stanowiącej własność Miasta P. znajdującej się w użytkowaniu wieczystym pp. M. i W. G.,

• (...), oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb (...), arkusz mapy (...), działka nr (...) o pow. (...) m2, zapisanej w księdze wieczystej (...), stanowiącej własność Miasta P. znajdującej się w użytkowaniu wieczystym pp. A. W. – B. i A. B.,

• (...), oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb (...), arkusz mapy (...), działka nr (...) o pow. (...) m2, zapisanej w księdze wieczystej (...), stanowiącej własność Miasta P. znajdującej się w użytkowaniu wieczystym p. A. D.,

• (...), oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb (...), arkusz mapy (...), działka nr (...) o pow. (...) m2, zapisanej w księdze wieczystej (...), stanowiącej własność Miasta P. znajdującej się w użytkowaniu wieczystym p. D. W.,

• (...), oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb (...), arkusz mapy (...), działka nr (...) o pow. (...) m2, zapisanej w księdze wieczystej (...), stanowiącej własność Miasta P. znajdującej się w użytkowaniu wieczystym pp. A. i J. M.,

• (...), oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb (...), arkusz mapy (...), działka nr (...) o pow. (...) m2, zapisanej w księdze wieczystej (...), stanowiącej własność Miasta P. znajdującej się w użytkowaniu wieczystym pp. J. S. – K. i M. K.,

• (...), oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb (...), arkusz mapy (...), działka nr (...) o pow. (...) m2, zapisanej w księdze wieczystej (...), stanowiącej własność Miasta P. znajdującej się w użytkowaniu wieczystym pp. J. i R. L.,

• (...), oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb (...), arkusz mapy (...), działka nr (...) o pow. (...) m2, zapisanej w księdze wieczystej (...), stanowiącej własność Miasta P. znajdującej się w użytkowaniu wieczystym p. P. K.,

• (...), oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb (...), arkusz mapy (...), działka nr (...) o pow. (...) m2, zapisanej w księdze wieczystej (...), stanowiącej własność Miasta P. znajdującej się w użytkowaniu wieczystym pp. M. i M. L.,

• (...), oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb (...), arkusz mapy (...), działka nr (...) o pow. (...) m2, zapisanej w księdze wieczystej (...), stanowiącej własność Miasta P. znajdującej się w użytkowaniu wieczystym pp. E. i A. P.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ powołał się na poniższe ustalenia faktyczne.

Postępowanie w przedmiocie zwrotu działki nr (...) z arkusza mapy (...) obręb (...), zapisanej dawniej w Księdze Wieczystej nr (...) zostało zapoczątkowane wnioskiem C. K. z dnia (...) lipca 1990 r. złożonym w Urzędzie Rejonowym w P. W trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, że wywłaszczenie nieruchomości położonej w (...), zapisanej w księdze wieczystej KW (...) zostało dokonane decyzją Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Urzędu Miejskiego w P. z dnia (...) marca 1976 r., nr (...), wydaną na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tekst jedn. Dz. U. z 1974 r., nr 10, poz. 64). Wywłaszczenie nastąpiło na cele budowy I etapu Uniwersytetu. Lokalizacja inwestycji została określona decyzją z dnia (...) kwietnia 1975 r., (...). Plan realizacyjny I etapu budowy zakładał na przedmiotowym terenie budowę zaplecza techniczno - magazynowego w postaci takich obiektów jak: zakład poligraficzny, drukarnia, instytut wychowania fizycznego, studium wojskowe. Planowana inwestycja została objęta decyzją lokalizacyjną dotyczącą wyłącznie obiektów uczelni, których realizacja miała nastąpić w latach 1976 - 1985. Działka nr (...) została przekazana, decyzją Zarządu Gospodarki Terenami w P., w użytkowanie wieczyste Zarządowi Inwestycji Szkół Wyższych w P., który pismem z dnia (...) listopada 1991 r. zrezygnował z użytkowania tych nieruchomości. Kierownik Urzędu Rejonowego w P. decyzją z dnia (...) grudnia 1991 r. orzekł o wygaśnięciu Zarządowi Inwestycji Szkół Wyższych w P. prawa zarządu gruntem Skarbu Państwa stanowiących m.in. działki nr (...), (...), (...), (...) i (...) z arkusza mapy (...) obręb (...). Wydział Urbanistyki, Architektury i Nadzory Budowlanego Urzędu Miejskiego poinformował organ prowadzący postępowanie, że działka nr (...) została podzielona na działki nr (...), (...), (...), (...) ora (...) zgodnie z decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny zespołu socjalno – mieszkaniowego uniwersytetu II etap z dnia (...) kwietnia 1991 r., przy czym działki nr (...), (...) oraz (...) były przedmiotem zabudowy mieszkalnej dla naukowych i dydaktycznych pracowników uniwersytetu w ramach Uniwersyteckiej Spółdzielni Mieszkaniowej "A" natomiast działki (...) i (...) pozostawały do dyspozycji uniwersytetu jako niezbędne do realizacji inwestycji dydaktycznych zgodnie z zatwierdzonym planem realizacyjnym. Podczas trwania wizji lokalnej w dniu (...) stycznia 1992 r. stwierdzono, że działki nr (...), (...), (...) oraz (...) stanowią w całości teren budowy, na którym znajdują się fundamenty oraz budynki na etapie budowy, a teren był opłotowany i uzbrojony. Działka nr (...) stanowiła w części wyasfaltowany fragment ulicy (...), a na jej części znajdywała się hala w budowie. Kierownik Urzędu Rejonowego w P. umową z dnia (...) marca 1992 r. zawartą w formie aktu notarialnego - nr rep. (...) - oddał Uniwersyteckiej Spółdzielni Mieszkaniowej "A"" w użytkowanie wieczyste m. in. działki nr (...), (...), (...) z księgi wieczystej KW (...) o łącznej powierzchni (...) ha, które zostały następnie przepisane do KW (...). W trakcie rozprawy administracyjnej w Urzędzie Rejonowym w P. w dniu (...) kwietnia 1992 r. pełnomocnik wnioskodawcy, adwokat A. K.- G., oświadczyła, że przez okres 13 lat wywłaszczony teren nie był użytkowany - dopiero w 1991 r. Spółdzielnia rozpoczęła budowę domków jednorodzinnych. Równocześnie na przedmiotowym terenie nie zrealizowano celu wywłaszczenia - budowy I etapu Uniwersytetu. Pismem z dnia (...) maja 1995 r. Uniwersytecka Spółdzielnia Mieszkaniowa "A"" oświadczyła, że działki nr (...), (...) oraz (...) zostały przez Spółdzielnię uzbrojone i zabudowane: na działkach nr (...) znajduje się droga osiedlowa, natomiast działka nr (...) zabudowana została 24 domami jednorodzinnymi w zabudowie szeregowej. Do każdego z domów przypisane zostało własnościowe prawo do lokalu spółdzielczego na rzecz członków Spółdzielni, a domy powyższe zostały wykończone indywidualnie. Decyzją z dnia (...) lipca 1996 r. Kierownik Urzędu Rejonowego w P. orzekł o zwrocie części działki nr (...) oznaczonej jako projektowane działki (...),(...) i (...). Rozstrzygnięcie powyższe zostało utrzymane w mocy decyzją Wojewody z dnia (...) października 1996 r., a skarga na decyzję Wojewody została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 16 kwietnia 1998 r., sygn. akt II SA/Po 1874/96. Rewizja Nadzwyczajna wniesiona od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 1998 r. została oddalona przez Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 25 marca 1999 r., sygn. akt III RN 164/98. Od dnia (...) sierpnia 1999 r., postępowanie, które zgodnie z przepisami ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa (Dz.U. z 1998 r. Nr 106, poz. 668) było prowadzone przez Prezydenta Miasta P., było zawieszone na wniosek pełnomocnika wnioskodawcy - adwokat A. K.-G. - do czasu rozpoznania przez sąd powszechny pozwu o stwierdzenie nieważności umowy z dnia (...) marca 1992 r. o ustanowienie przez Skarb Państwa prawa użytkowania wieczystego na rzecz Uniwersyteckiej Spółdzielni Mieszkaniowej "A"" w części dotyczącej działek nr (...), (...) i (...). Przy piśmie z dnia (...) października 1999 r. Uniwersytecka Spółdzielnia Mieszkaniowa "A"" przekazała organowi prowadzącemu postępowanie decyzję z dnia (...) stycznia 1991 r. o pozwoleniu na budowę zespołu mieszkaniowego nr (...) w ramach realizacji etapu II budownictwa mieszkaniowego w paśmie Ns na terenie (...) oraz dokumenty dotyczące przydziału lokali mieszkalnych z dnia 29 kwietnia 1993 r. oraz 25 sierpnia 1993 r. W trakcie zawieszenia postępowania w przedmiocie zwrotu działek (...), (...) oraz (...) Prezydent Miasta P. decyzją z dnia (...) grudnia 1999 r. orzekł o zwrocie nieruchomości z KW (...) położonej w P. przy ul. (...), oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb (...), arkusz mapy (...), działka nr (...) o pow. (...) m2 oraz o zwrocie działki położonej w P. przy ul. (...), oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb (...), arkusz mapy (...) będącej częścią działki (...), stanowiącą projektowaną działkę nr (...), oraz odmówił zwrotu części nieruchomości z księgi wieczystej KW (...) położonej w P. przy ul. (...), stanowiącej część działki nr (...) (projektowana działka nr (...) - zabudowana konstrukcją stalową hali oraz ulicami (...) i (...)). Wojewoda decyzją z dnia (...) grudnia 2000 r. uchylił zaskarżoną decyzję. Skarga na powyższe rozstrzygnięcie, wniesiona przez wnioskodawców do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Oddział Zamiejscowy w Poznaniu została cofnięta, a postępowanie umorzone. Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 21 marca 2001 r., utrzymanym przez Sąd Apelacyjny w dniu 22 stycznia 2002 r., od którego wniesiona do Sądu Najwyższego skarga kasacyjna została w dniu 22 października 2003 r. oddalona, orzekł o nieważności umowy z dnia (...) marca 1992 r. o ustanowieniu przez Skarb Państwa prawa użytkowania wieczystego na rzecz Uniwersyteckiej Spółdzielni Mieszkaniowej "A"" w części dotyczącej działek nr (...), (...) i (...). Zdaniem Sądu umowa powyższa była sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, zasadą legalizmu oraz zasadą zaufania do działania organów administracji państwowej oraz, została zawarta pomimo toczącego się postępowania zwrotowego. W opinii Sądu organ administracji państwowej oddał nieruchomość spółdzielni pomimo posiadania pełnej świadomości, że poprzedni właściciel domaga się jej zwrotu. Ponadto Sąd Najwyższy uzasadniając swoje rozstrzygnięcie wskazał, że bezspornym w sprawie pozostawało, iż nieruchomość nie została wykorzystana na cel podany w decyzji o wywłaszczeniu. Prezydent Miasta P. postanowieniem z dnia (...) czerwca 2004 r. podjął zawieszone postępowanie. Pismem z dnia (...) października 2004 r. w miejsce zmarłego C. K. przystąpili do sprawy, na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 24 sierpnia 2004 r. jego następcy prawni – H. K., A. K. oraz J. K., którzy upoważnili do działania w ich imieniu adwokat A. K.-G. Postanowieniem z dnia (...) grudnia 2004 r. Dyrektor Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego działając z upoważnienie Prezydenta Miasta P. jako prezydenta miasta na prawach powiatu przekazał, na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) Wojewodzie podanie o zwrot nieruchomości z dnia (...) lipca 1990 r. Wojewoda postanowieniem z dnia (...) stycznia 2005 r. wyznaczył Starostę P. jako organ właściwy do załatwienia sprawy. Uniwersytecka Spółdzielnia Mieszkaniowa "A"" pismem z dnia (...) października 2005 r. przesłała wykaz nieruchomości gruntowych wraz z ich położeniem i użytkownikami. Pismem z dnia (...) października 2005 r. Zarząd Geodezji i Katastru Miejskiego wyjaśnił, że nieruchomości zlokalizowane na oś. (...), oznaczone geodezyjnie: obręb (...), arkusz mapy (...), nie są objęte umowami dzierżawy zawartymi na czas nieoznaczony.

W ramach przeprowadzonego dowodu z badania ksiąg wieczystych, oraz wypisu z rejestru gruntów z dnia (...) listopada 2005 r. stwierdzono, iż:

• na działce nr (...), arkusz mapy (...) obręb (...), znajdującej się na ul. (...), stanowiącej własność Miasta P., ustanowione zostało, na podstawie wyroku Stałego Polubownego Sądu Gospodarczego, sygn. akt (...) i porozumienia z dnia (...) listopada 1999 r. prawo użytkowania wieczystego na rzecz W. i W. H.,

• na działce nr (...), arkusz mapy (...) obręb (...), znajdującej się na ul. (...), stanowiącej własność Miasta P., ustanowione zostało, na podstawie wyroku Stałego Polubownego Sądu Gospodarczego (...) i porozumienia z dnia (...) listopada 1999 r. prawo własności nieruchomości na rzecz M. i M. L.,

• na działce (...), arkusz mapy (...) obręb (...), znajdującej się na ul. (...), stanowiącej własność Miasta P., ustanowione zostało prawo użytkowania wieczystego na rzecz E. i A. P.,

• na działce (...), arkusz mapy (...) obręb (...), znajdującej się na ul. (...), stanowiącej własność Miasta P., ustanowione zostało prawo użytkowania wieczystego na rzecz R. i J. L.,

• na działce (...), arkusz mapy (...) obręb (...), znajdującej się na ul. (...), stanowiącej własność Miasta P., ustanowione zostało prawo użytkowania wieczystego na rzecz J. i A. M.,

• na działce (...), arkusz mapy (...) obręb (...), znajdującej się na ul. (...), stanowiącej własność Miasta P., ustanowione zostało prawo użytkowania wieczystego na rzecz M. K. i J. S.-K.,

• na działce (...), arkusz mapy (...) obręb (...), znajdującej się na ul. (...), stanowiącej własność Miasta P., ustanowione zostało prawo użytkowania wieczystego na rzecz A. i E. J.,

• na działce (...), arkusz mapy (...) obręb (...), znajdującej się na ul. (...), stanowiącej własność Miasta P., ustanowione zostało prawo użytkowania wieczystego na rzecz A. D.,

• na działce (...), arkusz mapy (...) obręb (...), znajdującej się na ul. (...), stanowiącej własność Miasta P., ustanowione zostało prawo użytkowania wieczystego na rzecz M. i W. G.,

• na działce (...), arkusz mapy (...) obręb (...), znajdującej się na ul. (...), stanowiącej własność Miasta P., ustanowione zostało prawo użytkowania wieczystego na rzecz M. i M. S.,

• na działce (...), arkusz mapy (...) obręb (...), znajdującej się na ul. (...), stanowiącej własność Miasta P., ustanowione zostało użytkowanie wieczyste na rzecz A. K.-P. i B. P.,

• na działce (...), arkusz mapy (...) obręb (...), znajdującej się na ul. (...), stanowiącej własność Miasta P., ustanowione zostało prawo użytkowania wieczystego na rzecz A. i M. W.,

• na działce (...), arkusz mapy (...) obręb (...), znajdującej się na ul. (...), stanowiącej własność Miasta P., ustanowione zostało prawo użytkowania na rzecz H. i J. M.,

• na działce (...), arkusz mapy (...) obręb (...), znajdującej się na ul. (...), stanowiącej własność Miasta P., ustanowione zostało prawo użytkowania wieczystego na rzecz M. i I. G.,

• na działce (...), arkusz mapy (...) obręb (...), znajdującej się na ul. (...), stanowiącej własność Miasta P., ustanowione zostało prawo użytkowania wieczystego na rzecz A. W.- B. i A. B.,

• na działce (...), arkusz mapy (...) obręb (...), znajdującej się na ul. (...), stanowiącej własność Miasta P., ustanowione zostało użytkowanie wieczyste na rzecz D. W.,

• na działce (...), arkusz mapy (...) obręb (...), znajdującej się na ul. (...), stanowiącej własność Miasta P., ustanowione zostało prawo użytkowania wieczystego na rzecz P. K..

Natomiast nieruchomości położone przy ul. (...) i (...), oznaczone w ewidencji gruntów: obręb (...), arkusz mapy (...), działki nr (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...) oraz (...) zostały zapisane w księdze wieczystej KW (...) jako własność Miasta P. w użytkowaniu wieczystym Uniwersyteckiej Spółdzielni Mieszkaniowej "A"". Podczas przeprowadzonych w dniu (...) listopada 2005 r. oględzin stwierdzono, że objęte postępowaniem działki nr (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...) oraz (...) położone są na terenie osiedla (...), które jest w całości zagospodarowane i zabudowane budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi w zabudowie szeregowej - działki nr (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...) oraz (...) – natomiast pozostałe działki stanowią tereny przynależne do posesji zagospodarowane zielenią oraz fragmenty ulic wewnątrzosiedlowych – (...) oraz (...) i nieutwardzony ciąg pieszy. Organ prowadzący postępowanie zwrotowe uznał, że Uniwersytecka Spółdzielnia Mieszkaniowa "A" utraciła przymiot strony postępowania o zwrot nieruchomości położonych na (...) w związku z unieważnieniem umowy z dnia z dnia (...) marca 1992 r. o ustanowienie przez Skarb Państwa prawa użytkowania wieczystego na rzecz Uniwersyteckiej Spółdzielni Mieszkaniowej "A"" w części dotyczącej działek nr (...), (...) i (...). Jednocześnie przyznano przymiot strony przyznano podmiotom dysponującym prawem użytkowania wieczystego, ustalonym na podstawie badania księgi wieczystej, oraz podmiotom posiadającym spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu. Zarząd Dróg Miejskich w P. poinformował, pismem z dnia (...) stycznia 2007 r., Starostę P., iż ulica (...) w P. jest drogą publiczną w rozumieniu ustawy o drogach publicznych o kategorii gminnej, natomiast ulice (...) i (...) są drogami wewnętrznymi, będącymi w użytkowaniu Spółdzielni Mieszkaniowej "A"". Ponadto Zarząd nie posiadał żadnych informacji dotyczący realizacji budowy powyższych ulic. Pismem z dnia (...) czerwca 2007 r. mieszkańcy domów jednorodzinnych usytuowanych przy ul. (...) oświadczyli, że z akt sprawy w sposób jednoznaczny wynika, że cel określony w decyzji wywłaszczeniowej - budowa zespołu socjalno-mieszkaniowego - II etap budowy uniwersytetu został zrealizowany przez Uniwersytecką Spółdzielnię Mieszkaniową "A". Tym samym roszczenia byłych właścicieli uznać należy za nieuzasadnione, a ewentualny zwrot wywłaszczonej nieruchomości naruszałby zasadę współżycia społecznego. Na rozprawie administracyjnej w dniu (...) sierpnia 2007 r. pełnomocnik wnioskodawców dołączył do akt sprawy wyrok Stałego Polubownego Sądu Gospodarczego Izby Przemysłowo Handlowej w P. z dnia (...) września 1998 r., sygn. akt (...), wydany w wyniku rozpatrzenia spraw przeciwko Uniwersyteckiej Spółdzielni Mieszkaniowej "A", którym zasądzono złożenie przez Spółdzielnię oświadczeń woli dotyczących przeniesienia przez Spółdzielnię praw własności domów jednorodzinnych wraz z prawami użytkowania wieczystego z księgi wieczystej nr (...):

• na działce (...) na rzecz J. C.,

• na działce (...) na rzecz A. D.,

• na działce (...) na rzecz M. i W. G.,

• na działce (...) na rzecz W. i W. H.,

• na działce (...) na rzecz A. i E. J.,

• na działce (...) na rzecz A. i P. K.,

• na działce (...) na rzecz A. K.-P. i B. P.,

• na działce (...) na rzecz M. L.,

• na działce (...) na rzecz J. i R. L.,

• na działce (...) na rzecz H. i J. M.,

• na działce (...) na rzecz A. i J. M.,

• na działce (...) na rzecz E. i A. P.,

• na działce (...) na rzecz J. S. – K. i M. K.,

• na działce (...) na rzecz M. i M. S.,

• na działce (...) na rzecz L. i K. S.,

• na działce (...) na rzecz D. W.,

• na działce (...) na rzecz M. i L. W.,

• na działce (...) na rzecz A. i M. W.,

• na działce (...) na rzecz Z. W.,

• na działce (...) na rzecz A. W.-B. i A. B..

Uniwersytet pismem z dnia (...) września 2007 r. stwierdził, na podstawie posiadanych przez uczelnię informację, że decyzją Wydziału Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowanego Urzędu Miejskiego w P. z dnia (...) czerwca 1989 r., na wniosek Zarządu Inwestycji Szkół Wyższych zatwierdzono plan realizacyjny zespołu socjalno – mieszkaniowego, a w związku z tym aktem notarialnym z (...) marca 1992 r. przedmiotowa nieruchomość została przekazana w użytkowanie wieczyste na rzecz Uniwersyteckiej Spółdzielni Mieszkaniowej "A", która rozpoczęła jej zabudowę. Przy piśmie z dnia (...) września 2007 r., Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta P. przesłał aneks do decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny II etapu Budowy Zespołu Socjalno – Mieszkaniowego na terenie (...) z dnia (...) kwietnia 1991 r. Mając na względzie powyższe ustalenia Starosta P. orzekł, że realizacja na spornym terenie domków jednorodzinnych wzniesionych przez Uniwersytecką Spółdzielnię Mieszkaniową "A", które nie służyły i nie służą Uniwersytetowi ani jego pracownikom na cele naukowo - dydaktyczne, oraz które zostały wybudowane dopiero po upływie 15 lat od daty wywłaszczenia działki i to pomimo braku tytułu prawnego Spółdzielni do nieruchomości, uzasadnia zwrot przedmiotowej nieruchomości w oparciu o przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Starosta podkreślił, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że na części nieruchomości nie stanowiącej przedmiotu decyzji zrealizowano cel wywłaszczenia poprzez budowę konstrukcji stalowej hali i instalacji podziemnej uzbrojenia terenu w związku z budową obiektów Uniwersytetu. Natomiast na części nieruchomości będącej przedmiotem rozstrzygnięcia ów cel nie został zrealizowany i działkę zagospodarowano na inny cel przewidziany w planie miejscowym obowiązującym w dacie złożenia wniosku o zwrot. Zdaniem organu orzekającego unieważnienie przez Sąd Okręgowy aktu notarialnego z dnia (...) marca 1992 r. ustanawiającego przez Skarb Państwa prawo użytkowania wieczystego na rzecz Uniwersyteckiej Spółdzielni Mieszkaniowej "A", doprowadziło do sytuacji, w której działki nr (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...) oraz (...), które są zapisane w księdze wieczystej KW nr (...), stały się własnością Miasta P.. Wobec powyższego dla wskazanych powyżej działek nie zaistniała sytuacja określona w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, uzasadniająca pozbawienie wnioskodawców roszczenia o zwrot nieruchomości. Odnosząc się do działek nr (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...). (...) oraz (...), Starosta wskazał iż są dla nich prowadzone odrębne księgi wieczyste ujawniające ustanowione na nich prawa użytkowania wieczystego na podstawie wyroku Stałego Polubownego Sądu Gospodarczego Izby Przemysłowo Handlowej z dnia (...) września 1998 r. oraz postanowień zawartych pomiędzy Spółdzielnią Mieszkaniową a użytkownikami wieczystymi. Stwierdzenie nieważności umowy z dnia (...) marca 1992 r. nie skutkowało bowiem nieważnością przeniesienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz osób trzecich i nie stanowi podstawy do wykreślenia tego prawa z księgi wieczystej. Tym samym osoby fizyczne nadal dysponują prawem użytkowania wieczystego, bez rozwiązania którego nie będzie możliwy zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Faktu tego nie zmienia nawet nie zrealizowanie, na przedmiotowej nieruchomości, celu wywłaszczenia. W dalszej kolejności swojego orzeczenia Starosta określił wysokość odszkodowania z tytułu zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, przyjmując wysokość odszkodowania zapłaconego w 1976 r. powiększonego o wskaźnik waloryzacji w za okres od 1977 r. do (...) września 1977 r.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosło Miasto P., członkowie Spółdzielni Mieszkaniowej "A", J. C., B. K., Uniwersytecka Spółdzielnia Mieszkaniowa "A" oraz wnioskodawcy – H. K., A. K. i J. K..

Zdaniem Miasta P. zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7 oraz 77 § 1 kpa jak również art. 137 ust. 2 oraz art. 140 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez wadliwe określenie wysokości odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

Członkowie Spółdzielni Mieszkaniowej "A" w osobach R. P., B. K., J. S., K. S., Z. W., L. W., E. N., M. R. oraz A. P. podnieśli, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa i skierowana do osób niebędących stronami w sprawie, jak również była sprzeczna z zasadami współżycia społecznego i zasadami legalizmu i pogłębiania zaufania do działania organów administracji państwowej. Zdaniem skarżących winę za zaistniałą sytuację ponoszą organy administracji publicznej, jednakże odpowiedzialność materialna z tytułu wadliwego działania organów spadnie na mieszkańców Spółdzielni. Starosta wydając zaskarżone rozstrzygnięcie nie wziął pod uwagę, że w sprawie wystąpiły przesłanki do odmowy zwrotu nieruchomości - nastąpił nieodwracalne skutki prawne i faktyczne wyłączające możliwość zwrotu nieruchomości. Wskazano, że rozbudowa Uniwersytetu nie miała się ograniczyć jedynie do budowy zaplecza techniczno - magazynowego, ale miała też obejmować zabudowę socjalno - mieszkaniową, której plan realizacyjny został zatwierdzony w 1991 r. Inwestycja na działkach nr (...), (...) oraz (...) była prowadzona w oparciu o pozwolenie na budowę z (...) stycznia 1991 r. na terenach oddanych w użytkowanie wieczyste na podstawie umowy z 1992 r., której unieważnienie nie może jednak rodzić żadnych konsekwencji w stosunku do mieszkańców (...). Podważono również odmowę uznania przez Starostę z stronę postępowania Uniwersyteckiej Spółdzielni Mieszkaniowej "A".

J. C. wskazał, iż Starosta wadliwie określił w decyzji z dnia (...) października 2007 r. iż jest on użytkownikiem wieczystym działki nr (...), bowiem w rzeczywistości, czego potwierdzeniem był wypis z księgi wieczystej KW nr (...) jest on użytkownikiem wieczystym działki nr (...). Równocześnie Starosta nie orzekł o zaistnieniu przesłanek uniemożliwiających zwrot działki (...).

Odwołująca B. K. podała, że organ I instancji wadliwie uznał, że działka (...) leży całkowicie na terenie objętym postępowaniem zwrotowym, nie wyjaśnił ponad wszelką wątpliwość jaki był cel wywłaszczenia oraz nie określił kiedy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna. Ponadto Starosta powiadomił skarżącą, że jest stroną postępowania dopiero w styczniu 2007 r., chociaż powinna ona uczestniczyć w postępowaniu od 1993 r.

Uniwersytecka Spółdzielnia Mieszkaniowa "A" zarzuciła Starości iż błędnie przyjął on, że Spółdzielnia utraciła w trakcie postępowania przymiot strony w toczącym się postępowaniu. Zdaniem Spółdzielni, reprezentowanej przez pełnomocnika, interes prawny do czynnego udziału w postępowaniu wynikał z faktu, iż członkowie spółdzielni legitymują się własnościowym prawem do lokali spółdzielczych, a więc ograniczonym prawem rzeczowym, na działkach, co do których toczyło się postępowanie zwrotowe.

H. K., A. K. oraz J. K. podnieśli w treści odwołania, iż Starosta wadliwie uznał, że ustalenie przez sąd nieważności umowy z dnia (...) marca 1992 r. nie skutkowało bezskutecznością przeniesienia prawa użytkowania wieczystego przez Spółdzielnię na rzecz osób fizycznych, wadliwe orzeczenie o braku możliwości zwrotu nieruchomości z uwagi na ustanowione na niej prawo użytkowania wieczystego oraz nieprawidłowe przyjęcie, że działka (...) stanowiąca własność Miasta P. znajduje się w użytkowaniu wieczystym M. i I. G., pomimo, że działka powyższa nie została objęta wyrokiem Sądu Polubownego z dnia (...) września 1998 r.

Postanowieniem z dnia (...) października 2008 r. Wojewoda stwierdził niedopuszczalność odwołania wniesionego przez Uniwersytecką Spółdzielnia Mieszkaniowa "A" z uwagi na fakt, iż nie była ona stroną przedmiotowego postępowania w rozumieniu art. 28 kpa.

Decyzją z dnia (...) października 2008 r., nr (...), Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję Starosty P. z dnia (...) października 2007 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Wojewoda powtórzył okoliczności faktyczne leżące u podstaw decyzji Starosty. Organ odwoławczy podzielił pogląd Starosty P., iż na nieruchomości objętej toczącym się postępowaniem zwrotowym nie został zrealizowany cel wywłaszczenia, bowiem wszelkie działania zmierzające do zabudowy i zagospodarowania terenu miały miejsce już w trakcie toczącego się postępowania zwrotowego. Wojewoda zwrócił jednakże uwagę, że wątpliwości budziła odmowa zwrotu działki oznaczonej nr (...), bowiem działka oznaczona nr (...) była przedmiotem rozstrzygnięcia zawartego w decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia (...) grudnia 1999 r., uchylonej prawomocną decyzją Wojewody z dnia (...) grudnia 2000 r. Tym samym konieczne stało się rozważenie, czy Starosta nie rozstrzygnął sprawy co do działki, o której uprzednio rozstrzygał Prezydent Miasta P. Ponadto w zaskarżonej decyzji Starosta nie wypowiedział się co do działki oznaczonej (...), która leży ona terenie objętym postępowaniem zwrotowym, orzekł o zwrocie działek (...), (...) oraz (...) pomimo, że ustanowiono na nich prawo użytkowania wieczystego oraz orzekł o niemożności zwrotu działki nr (...), pomimo iż nie została ona ujęta wyrokiem Sądu Polubownego z dnia (...) września 1998 r. Spowodowało to konieczność prawidłowego ustalenia przez organ I instancji działek, które podlegają zwrotowi oraz działek, co do których należy orzec o odmowie ich zwrotu. Wojewoda stwierdził również, że Starosta nie dokonał prawidłowej wyceny zwracanej nieruchomości obejmującej jej stan z dnia zwrotu, w szczególności nie powołał rzeczoznawcy majątkowego oraz nie określił o ile wzrosła wartość nieruchomości z uwagi na zrealizowanie na jej terenie domów jednorodzinnych. Powyższe uchybienia, zdaniem organu nadzoru, uzasadniały konieczność przeprowadzania postępowania wyjaśniającego w znacznej części, co spowodowało konieczność uchylenia decyzji i przekazania jej do rozpatrzenia organowi I instancji.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wnieśli H. K., A. K. i oraz J. K. reprezentowani przez pełnomocnika - adwokat A. K.-G. wnosząc o jej uchylenie w całości. Zdaniem skarżących organ II instancji powinien był samodzielnie przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w ramach postępowania odwoławczego zamiast dążyć do przewlekania załatwienia sprawy. Wskazano, że budowa domków jednorodzinnych, jak trafnie wskazał Starosta, nie była związana z celem wywłaszczenia i odbyła się bez pozwolenia na budowę już po złożeniu wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Konieczność ustalenia prawidłowej numeracji działek, co do których należy orzec zwrot, oraz dokonanie wyceny nieruchomości winno zostać dokonane w ramach kompetencji organu odwoławczego, określonych w art. 136 kpa, w poszanowaniu określonej w art. 12 kpa zasady szybkości postępowania. Podkreślono również, że okoliczność, iż na części działek, objętych postępowaniem zwrotowym, zostało ustanowione prawo użytkowania wieczystego nie może stanowić przesłanki uniemożliwiającej zwrot nieruchomości byłym właścicielom. W powołaniu na orzecznictwo NSA stwierdzono, że przesłanką uzasadniającą zwrot nieruchomości jest zbędność z uwagi na cel wywłaszczenia, nie zaś kwesta władania nieruchomością. Skarżący podnieśli również, że kwestia trudności w ustaleniu wyceny nieruchomości i zakresu zwiększanie się jej wartości wskutek poczynienia nakładów nie może prowadzić do przewlekłości postępowania, a próby dokonywania wyceny nakładów poczynionych przez osoby trzecie na przedmiotowej nieruchomości są, płaszczyźnie postępowania administracyjnego, niedopuszczalne.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Podczas trwania postępowania pełnomocnik Prezydenta Miasta P. wniósł o jej oddalenie, wskazując, że postępowanie wymaga uzupełnienia w znacznej części, zwłaszcza jeżeli chodzi o wycenę nakładów poczynionych na przedmiotowych nieruchomościach.

Reprezentujący B. K. pełnomocnik M. K. wniósł o oddalenie skargi wskazując, że Spółdzielnia Mieszkaniowa "A" była użytkownikiem wieczystym przedmiotowych nieruchomości oraz dokonała budowy domków jednorodzinnych w oparciu o decyzję o pozwoleniu na budowę z dnia (...) stycznia 1991 r. Do akt sądowych dołączył on ksero decyzji z dnia (...) stycznia 1991 r. oraz statut spółdzielni "A".

Wniosek pełnomocnika B. K. został podtrzymany przez obecnych na rozprawie uczestników postępowania – R. P. i B. P.

Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Zgodnie z art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) właściciel wywłaszczonej nieruchomości może żądać jej zwrotu o ile stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a więc w sytuacji gdy pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Powoduje to, że możliwość uznania roszczenia wnioskodawcy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest uzależniona od stwierdzenia przez organy administracji, czy na nieruchomości objętej wnioskiem, został zrealizowany cel wywłaszczenia, a więc czy na nieruchomości doszło do rzeczywistej zmiany, odpowiadającej zamierzonemu przedsięwzięciu. Jedynie stwierdzenia, że w zakreślonych w art. 137 ust. 1 pkt. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami terminach nie doszło do zmiany sposobu wykorzystania działki uzasadnia prawidłowość złożonego wniosku i umożliwia zwrot nieruchomości. Tym samym w toku postępowania administracyjnego właściwy organ winien zbadać, czy dana wywłaszczona nieruchomość została faktycznie wykorzystana zgodnie z celem wskazanym w decyzji wywłaszczeniowej (wyrok NSA z 24 kwietnia 2003 r., sygn. akt I SA 2374/01, LEX 148971).

W przedmiotowej sprawie nie ulega najmniejszych wątpliwości, że do momentu wystąpienia, w dniu (...) lipca 1990 r., o zwrot nieruchomości oznaczonej nr (...), cel wywłaszczenia, określony w treści decyzji wywłaszczeniowej Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Urzędu Miejskiego w P. z dnia (...) marca 1976 r., polegający na budowie I etapu Uniwersytetu w P., który, zgodnie z decyzją lokalizacyjną z dnia (...) kwietnia 1975 r., obejmował budowę zaplecza techniczno - magazynowego w postaci takich obiektów jak: zakład poligraficzny, drukarnia, instytut wychowania fizycznego oraz studium wojskowe, nie został zrealizowany. Ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów wynika bowiem, że prace budowlane na nieruchomości objętej wnioskiem, zostały rozpoczęte już po złożeniu wniosku zwrotowego. Tym samym wypełnione zostały określone w art. 136 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przesłanki uzasadniające zwrot wywłaszczonej nieruchomości, bowiem na terenie objętym postępowaniem zwrotowym nie rozpoczęto, w okresie 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia.

Sąd podkreśla, że podnoszone przez mieszkańców Spółdzielni Mieszkaniowej "A" okoliczności, że budowa domków jednorodzinnych przez Spółdzielnię nastąpiła w oparciu o decyzję o pozwoleniu na budowę wydanej w 1991 r. nie ma znaczenia w przedmiotowej sprawie, bowiem niezaprzeczalnym faktem jest, że budowa rozpoczęła się po upływie 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna. Stąd prawidłowo organ I instancji orzekł, że w sprawie zachodzą przesłanki umożliwiające prowadzenie postępowania zwrotowego.

Wskazać również należy, że organy prowadzące postępowanie właściwie zakreśliły grono uczestników postępowania, wyłączając z niego Uniwersytecką Spółdzielnię Mieszkaniową "A". Zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 21 marca 2001 r., utrzymanym przez Sąd Apelacyjny w dniu 22 stycznia 2002 r., od którego wniesiona do Sądu Najwyższego skarga kasacyjna została w dniu 22 października 2003 r. oddalona, umowa z dnia (...) marca 1992 r. o ustanowieniu przez Skarb Państwa prawa użytkowania wieczystego na rzecz Uniwersyteckiej Spółdzielni Mieszkaniowej "A" była nieważna. Oznacza to, że Spółdzielnia, która nie była nigdy użytkownikiem wieczystym terenów objętych wnioskiem zwrotowym, nie posiadała jakiegokolwiek interesu prawnego w toczącym się postępowaniu zwrotowym. Obiektywnie utraciła ona przymiot strony toczącego się postępowania z uwagi na brak jakichkolwiek praw do spornej nieruchomości. Wynik toczącego się postępowania przestał bowiem dotyczyć jej interesów prawnych lub obowiązków, o których mowa w art. 28 kpa. Przymiot taki utrzymały natomiast te osoby fizyczne, które zgodnie z wypisem z ksiąg wieczystych były użytkownikami wieczystymi nieruchomości znajdujących się na terenie objętym postępowaniem. Bezspornym jest bowiem, że wynik toczącego się postępowania dotyczył ich interesu prawnego, gdyż wydanie decyzji o zwrocie nieruchomości, których są oni użytkownikami wieczystymi, dotyczy ich sytuacji prawnej.

Odnosząc się do zarzutów przedstawionych w skardze podkreślić należy, że Wojewoda prawidłowo wskazał, że organ I instancji dopuścił się naruszenia przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Zgodnie z art. 139 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, nieruchomość wywłaszczona podlega zwrotowi w stanie, w jakim znajduje się w dniu jej zwrotu. Art. 140 ust. 1 powyższej ustawy wskazuje, że w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania. Odszkodowanie powyższe, zgodnie z ust. 2 powyższego artykułu, podlega waloryzacji, z tym że jego wysokość po waloryzacji, z zastrzeżeniem art. 217 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie może być wyższe niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu, a jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, nie może być wyższe niż jej wartość odtworzeniowa. Jednocześnie art. 141 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami wskazuje, że w razie zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, odszkodowanie, ustalone stosownie do ust. 2, pomniejsza się albo powiększa o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu, przy czym przy określaniu wartości nieruchomości przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu oraz nie uwzględnia się skutków wynikających ze zmiany przeznaczenia w planie miejscowym i zmian w otoczeniu nieruchomości. Podstawą do wyliczenia wielkości odszkodowania stanowi, zgodnie z art. 156 ustawy o gospodarce nieruchomościami sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego operat szacunkowy sporządzony w formie pisemnej.

W przedmiotowej sprawie organ I instancji ograniczył się jedynie do wskazania kwoty odszkodowania, przy czym w celu jej ustalenia nie został powołany rzeczoznawca majątkowy, pomimo iż na terenie objętym postępowaniem zwrotowym wybudowane zostały 24 domki jednorodzinna, co bez wątpienia wpłynęło na wartość nieruchomości w momencie zwrotu.

Organ II instancji prawidłowo również wskazał, że Starosta P. nie wyjaśnił wszystkich okoliczności faktycznych sprawy poprzez brak wyjaśnienia stanu prawnego działek znajdujących się na terenie objętym postępowaniem. W szczególności nie wyjaśniono, czy działka oznaczona nr (...) leży w całości na terenie objętym wnioskiem zwrotowym, oraz czy nie jest działką tożsamą z działką, co do której Prezydent Miasta P. rozstrzygał uprzednio w decyzji z dnia (...) grudnia 1999 r., która została następnie uchylona decyzją Wojewody z dnia (...) grudnia 2000 r. Ponadto organ I instancji nie wypowiedział się co do działki oznaczonej nr (...), która zgodnie z odwołaniem wniesionym przez J. C., obecnie nosi nr (...) i która, jako działka (...) została ujęta w wyroku Sądu Polubownego z dnia (...) września 1998 r. Z akt sprawy (k. 659) wynika, że działka nr (...) mogła zostać wyodrębniona z działki nr (...). Starosta orzekł również o odmowie zwrotu działki oznaczonej nr (...) pomimo, że nie została ona ujęta w wyroku Sądu Polubownego z dnia (...) września 1998 r., sygn. akt (...), stanowiącego podstawę wpisu do Księgi Wieczystej. Wreszcie wskazany powyżej wyrok Sądu Polubownego wymieniał działki nr (...), (...) oraz (...) i ustanawiał na nich prawo użytkowania wieczystego, jednakże Starosta w decyzji z dnia (...) października 2007 r. orzekł, iż podlegają one zwrotowi.

Za nietrafne należy uznać zarzuty skarżących jakoby organ II instancji rozstrzygając przedmiotową sprawę winien był przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe i orzec co do istoty. Wskazane powyżej błędy spowodowały bowiem konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Sporządzenie operatu szacunkowego oraz wyjaśnienie sytuacji prawnej działek objętych postępowaniem zwrotowym stanowiło obowiązek organu I instancji, który winien był zebrać wyczerpujący materiał dowodowy w sprawie. Rozpatrując wniesione odwołanie Wojewoda stwierdził potrzebę przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego w sprawie. Zdaniem Sądu istotnie konieczność określenia prawidłowej wielkości odszkodowania oraz prawidłowego ustalenia działek podlegających zwrotowi ma kluczowe znaczenie dla wydania decyzji w niniejszej sprawie. Jakkolwiek, zakreślona w art. 12 kpa, zasada szybkości postępowania stanowi jedną z wartości nadrzędnych postępowania administracyjnego, to jednak wynikająca z art. 7 zasada legalizmu, zaś z art. 15 zasada dwuinstancyjności postępowania nakazują, aby u podstaw decyzji organu I instancji leżało jak najpełniejsze wyjaśnienie okoliczności danej sprawy. Brak operatu szacunkowego, a co za tym idzie, brak prawidłowej wyceny nieruchomości wskazuje, iż decyzja zwrotowa została wydana z naruszeniem przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jednocześnie dokonanie wyceny nieruchomości jedynie przez organ II instancji skutkowałoby zamknięciem możliwości wniesienia środka odwoławczego od ustalonej wartości działki. Równocześnie wartość odszkodowania zależna jest od wielkości działki podlegającej zwrotowi. Brak wyczerpującego rozważenia, które z działek, objętych postępowaniem, podlegają zwrotowi, a które są z tego obowiązku zwolnione, powoduje, że nie jest możliwe prawidłowe wyliczenie wartości odszkodowania.

Reasumując powyższe rozważania wskazać należy, że Wojewoda prawidłowo uchylił decyzję Starosty P. z dnia (...) października 2007 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie.

Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.

/-/ E.Podrazik /-/ M.Kwiecińska /-/ A.Łaskarzewska

MK