Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 796/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33  par. 1  pkt 1
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), Sędzia WSA Dorota Kozłowska, Asesor WSA Monika Krywow, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 listopada 2021 r. sprawy ze skargi A. G. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (dalej: Dyrektor, wierzyciel) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z póżn. zm., dalej: k.p.a.) i art. 144 k.p.a. w związku z art. 18, art. 34 § 3 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 z późn. zm., dalej: u.p.e.a.) oraz w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1689) po rozpatrzeniu zażalenia A.G. (dalej: zobowiązana, strona, skarżąca) utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...]r. nr [...] (sprostowane postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] w zakresie daty sporządzenia przedmiotowego postanowienia poprzez wykreślenie daty [...] 2020 roku i wpisanie w to miejsce daty [...] 2021 roku), w którym uznano za nieuzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wobec zobowiązanej wszczęto postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...]r. nr [...] obejmującego nieuiszczone opłaty abonamentowe za okres od stycznia 2015 r. do lutego 2020 r. odsetki za zwłokę oraz koszty postępowania egzekucyjnego.

W piśmie z dnia 24 sierpnia 2020 r. zobowiązana wniosła zarzut nieistnienia obowiązku, wskazując w szczególności, że lokal w L., przy ul. [...] został sprzedany w dniu 17 stycznia 2003 r., a odbiornik telewizyjny wyrejestrowany. W nowym mieszkaniu zobowiązana nie miała już telewizora i nie rejestrowała odbiornika. Ponadto strona podniosła, że przez 16 lat nie otrzymała żadnej korespondencji dotyczącej rzekomo niewyrejestrowanego odbiornika. Nigdy nie otrzymała żadnego wezwania do zapłaty ani korespondencji zawierającej indywidualny numer identyfikacyjny. Powołała się także na wyrok WSA w Poznaniu z dnia 4 lutego 2020 r., sygn. akt III SA/Po 718/19, w którym stwierdzono, że skoro termin przedawnienia opłat abonamentowych wynosi 5 lat, to nie sposób wymagać od strony, aby dokument związany z wyrejestrowaniem odbiornika przechowywała w nieskończoność. Ponadto wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego, uchylenie dokonanego zajęcia bakowego oraz wstrzymanie prowadzonego postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zarzutu.

W postanowieniu z dnia [...]r. Dyrektor oddalił ten zarzut, uznając go za niezasadny.

W zażaleniu na to postanowienie strona powtórzyła wcześniejszą argumentację.

Powyższe zażalenie nie zostało uwzględnione. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Dyrektor wskazał, że przymus rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego wynika z przepisu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1689). Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ww. ustawy, opłaty abonamentowe pobiera się za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych, przy domniemaniu, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Oznacza to, że każdy, kto posiada odbiorniki radiowe i telewizyjne, musi je zarejestrować i opłacać abonament, jeżeli nie jest z tego obowiązku ustawowo zwolniony.

Obowiązek opłacania abonamentu rozpoczyna się od następnego miesiąca po dokonaniu rejestracji używanych odbiorników i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym zgłoszono w placówce operatora wyznaczonego uprawnienia do zwolnienia od opłat abonamentowych bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa przysługujące z tytułu ukończenia 75 roku życia na podstawie ustawy o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych z dnia 23 lipca 2015 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 1324).

Wspomniana ustawa jest aktualnym aktem prawnym regulującym kwestie związane z opłatami za korzystanie z odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych i jako obowiązująca wskazywana jest w prowadzonych postępowaniach mających na celu wyegzekwowanie należności z tytułu abonamentu. Nie oznacza to jednakże, iż postępowanie nie mogą być wszczęte wobec osób zobowiązanych, które dokonały rejestracji używanych odbiorników przed dniem wejścia w życie ustawy o opłatach abonamentowych z dnia 21 kwietnia 2005 r., bowiem obowiązująca wcześniej ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 805), która weszła w życie z dniem 1 marca 1993 r. oraz wydane w celu jej wykonania rozporządzenia nakładały na użytkowników odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych obowiązek ich rejestracji czy też zgłaszania zmian mających wpływ na dokonaną rejestrację (np. aktualizację danych adresowych, wyrejestrowanie odbiorników, zgłoszenie uprawnień do zwolnienia od opłat abonamentowych).

Odnosząc się do wniesionego zażalenia wskazano, że w zaskarżonym postanowieniu właściwie podano, iż zobowiązana wykonując ustawowy obowiązek, w dniu 7 sierpnia 1996 r. w Urzędzie Pocztowym L. [...] zgłosiła rejestrację odbiornika telewizyjnego używanego pod adresem: ul. [...], [...] L. Po zgłoszeniu rejestracji przedmiotowego odbiornika wydana została imienna książeczka radiofoniczna numer [...] służąca do dokonywania opłat abonamentowych.

Powyższe stanowi dowód na okoliczność, iż z dniem [...]r. zobowiązana została zarejestrowana w bazie danych o abonentach i posiada status abonenta jak również, że poprzez złożenie przedmiotowego wniosku rejestracyjnego uzyskała książeczkę radiofoniczną, która służyła do dokonywania wpłat za abonament radiowy/telewizyjny.

Dowód w postaci kserokopii "Wniosku o rejestrację odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego" z dnia [...]r. poświadczonej za zgodność z oryginałem, został dołączony został do postanowienia z dnia [...]r.

W dalszych wywodach zaskarżonego postanowienia przywołano wyrok NSA z dnia 5 września 2018 r., sygn. akt I GSK 2271/18, w którym stwierdzono, że obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych został w ustawie o opłatach abonamentowych powiązany z obowiązkiem rejestracji odbiorników i ta konstrukcja umożliwia określenie kręgu podmiotów zobowiązanych. Z powyższego wynika, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami którejkolwiek z wymienionych ustaw bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (aktualnie jest to opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym (por. wyrok WSA w Gliwicach z 10 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/GI 804/14, wyrok NSA z 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 5276/16).

Rejestracja odbiorników dokonana na gruncie nieobowiązujących już regulacji prawnych nie utraciła mocy ex lege, a w związku z tym nieistnienie egzekwowanego obowiązku musi być następstwem zdarzenia prawnego, z którym stosowne regulacje wiążą skutek w postaci zniesienia obowiązku uiszczania abonamentu. W szczególności może to wynikać z wyrejestrowania odbiorników lub dopełnienia formalności związanych z uzyskaniem zwolnienia od opłat abonamentowych.

Po wejściu w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187 poz. 1342) stronie jako zarejestrowanemu już użytkownikowi odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego, nadano indywidualny numeru identyfikacyjny abonenta [...], który zastąpił imienną książeczkę opłat abonamentowych numer [...]. W dacie wejścia w życie wspomnianego rozporządzenia strona była obciążona obowiązkiem abonamentowym z uwagi na brak skutecznego wyrejestrowania odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych w 2003 r.

Zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...] zostało przesłane do zobowiązanej pismem z dnia 24 lipca 2008 r., na adres podany przy rejestracji przedmiotowego odbiornika (duplikat tego zawiadomienia został załączony do akt sprawy). Zaznaczono przy tym, że organ administracji nie jest zobowiązany badać, czy znany mu adres (w tym adres rejestracji odbiorników) jest adresem aktualnym (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 13 grudnia 2019 r., sygn. akt III SA/Wr 273/19).

Dalej wierzyciel zaznaczył, że Poczta Polska realizując rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. nie dokonywała powtórnej rejestracji odbiorników, potwierdzonej dotychczasowymi dowodami zarejestrowania w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej, jak również nie wzywała zarejestrowanych posiadaczy odbiorników do potwierdzenia ich użytkowania. To na abonencie spoczywa obowiązek powiadomienia Poczty Polskiej S.A. o zmianie danych adresowych, o zaprzestaniu korzystania z odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych lub posiadaniu uprawnień do uzyskania zwolnienia od opłat abonamentowych

Odnosząc się do informacji, że strona w dniu [...]r. sprzedała mieszkanie przy ul. [...] w L. i wyrejestrowała odbiornik, wierzyciel wskazał, że w 2003 r. wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego należało dopełnić na odcinku "W" (wyrejestrowanie), stanowiącym integralną część obowiązujących wówczas książeczek radiofonicznych - zgodnie z obowiązującym wówczas rozporządzeniem Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338). Pracownik placówki pocztowej w przypadku abonenta, który zgłaszał fakt zaprzestania używania odbiorników RTV obowiązany był wyrejestrować odbiorniki. Po wypełnieniu przez zgłaszającego właściwego dokumentu, tj. odcinka wyrejestrowania "W" składającego się w książeczce radiofonicznej z dwóch części tj. dla abonenta i dla poczty sprawdzał prawidłowość jego wypełnienia i odcinek dla poczty odsyłał do właściwej komórki celem archiwizacji, a druga część odcinka "W" potwierdzonego odciskiem datownika i podpisem pozostawała jako potwierdzenie dla abonenta. Zatem w sytuacji dopełnienia ww. formalności powyższy fakt odnotowano by na indywidualnym numerze identyfikacyjnym abonenta (wcześniej książeczce radiofonicznej), a dokument zostałby zarchiwizowany.

Następnie kwestie związane z wyrejestrowaniem odbiorników normował § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 141 z 2005 r. poz. 1190). Zasady postępowania w określonych sytuacjach zawarte były w książeczce radiofonicznej, wydawanej przez placówkę pocztową po dopełnieniu formalności rejestracji odbiorników.

W dalszej kolejności użytkownik zarejestrowanych odbiorników RTV powiadamiał placówkę pocztową o zmianie nazwiska, miejsca zamieszkania, miejsca używania odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, zgubieniu lub zniszczeniu książeczki oraz o zaprzestaniu używania odbiorników, niezwłocznie po powstaniu zmiany lub zaistnieniu zdarzenia w myśl § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 187 poz.1342) składając "Formularz zgłoszenia zmiany danych".

Obecnie, zgodnie z treścią § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. (Dz. U. z 2013 r., poz. 1676) w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, użytkownik odbiorników niezwłocznie powiadamia operatora wyznaczonego o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu, o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, o którym mowa w § 9, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników, przez zgłoszenie tego faktu w placówce pocztowej lub z wykorzystaniem strony internetowej operatora wyznaczonego (www.poczta-polska.pl) do wypełnienia zgłoszenia rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych albo zmiany danych.

Każdy z powołanych wyżej aktów prawnych, jak i wcześniejsze przepisy prawne, nakłada na abonenta obowiązek powiadomienia placówki Poczty Polskiej (obecnie Poczty Polskiej S.A.) o zmianie danych osobowych, adresowych oraz o fakcie zaprzestania używania odbiorników.

Wierzyciel podkreślił, że zarówno w książeczkach radiofonicznych, jak i na ustalonych rozporządzeniami formularzach, znajdowało się pouczenie dla abonenta wskazujące jak należy postąpić w zakresie np. aktualizacji danych adresowych, czy wyrejestrowania odbiorników. Zatem każdy użytkownik odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych miał dostęp do obowiązujących przepisów, a tym samym Poczta Polska S.A. spełniła wobec abonentów obowiązek informacyjny.

W tym miejscu wierzyciel przywołał wyrok WSA w Gliwicach z dnia 16 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/GI 997/18, w którym Sąd podzielił stanowisko wierzyciela, że skarżący nie wyrejestrował odbiorników i w konsekwencji zobowiązany jest do uiszczenia zaległych opłat abonamentowych objętych tytułem wykonawczym. Stwierdził, że to na skarżącym ciąży obowiązek wykazania okoliczności znoszących: powstały uprzednio obowiązek w zakresie uiszczenia opłat abonamentowych. Powszechnie, w doktrynie prawa administracyjnego podkreśla się, że w sytuacji gdy zobowiązany podnosi zarzut nieistnienia obowiązku z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., powinien przedstawić dowody potwierdzające tę okoliczność. Na zobowiązanym bowiem spoczywa ciężar dowodu, gdyż to zobowiązany, wnosząc zarzut egzekucyjny, usiłuje doprowadzić do korzystnych dla siebie ustaleń w tym zakresie. Sąd podzielił w pełni pogląd WSA w Gliwicach wyrażony w wyroku z dnia 20 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/GI 927/15, że regulacja dotycząca opłat abonamentowych, która obowiązek ich wnoszenia wiąże wyłącznie z zarejestrowaniem odbiornika nakazuje przechowywać taki dokument, gdyż wierzyciel ma prawo dochodzić zaległych nieprzedawnionych opłat w czasie nieograniczonym, limitowanym wyłącznie terminem początkowym wyznaczonym datą rejestracji odbiornika. Tożsamy pogląd wyraził też m.in. WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 13 grudnia 2019 r., sygn. akt III SA/Wr 273/19.

Powyższego dokumentu strona nie przedłożyła, a – jak dalej zaznaczono - Poczta Polska S.A. po zgłoszeniu przez abonenta rejestracji odbiorników i wnoszeniu opłat bądź zaprzestaniu ich wnoszenia nie dokonuje weryfikacji stanu faktycznego. To na abonencie spoczywa obowiązek powiadomienia Poczty Polskiej S.A. o zmianie danych adresowych, nieposiadaniu odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych lub posiadaniu uprawnień do uzyskania zwolnienia od opłat abonamentowych.

Dalej wierzyciel podkreślił, że opłata za posiadanie odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych nie jest związana z prawem własności do lokalu, zatem zbycie lub opuszczenie lokalu mieszkalnego nie stanowi o tym, że abonent nie będzie używał odbiorników w nowym miejscu zamieszkania.

Wierzyciel zaakcentował, że abonent nie może wywodzić korzystnych dla siebie skutków prawnych z faktu zaniechania spełnienia obowiązku poinformowania np. o zmianie danych adresowych, dopełnienia formalności wyrejestrowania odbiorników na ustalonych ww. rozporządzeniami drukach czy też braku przedstawienia dowodów na okoliczność wyrejestrowania odbiorników. Nie można również zgodzić się ze stroną, że w 2003 r. nie było określonych formularzy, trybu wyrejestrowania czy nawet określonego dokumentu potwierdzającego wyrejestrowanie odbiornika przekazywanego abonentowi.

W ocenie wierzyciela załączona do pisma zawierającego zarzut kserokopia Aktu Notarialnego Rep A Nr [...] r. potwierdzającego sprzedaż mieszkania . nie jest dokumentem, na podstawie którego można by uwzględnić zarzut strony. Jedynie podjęcie przez abonenta działań związanych z wyrejestrowaniem odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych w 2003 r. i okazanie dokumentu potwierdzonego datownikiem placówki pocztowej przemawiałoby za zasadnością zarzutu nieistnienia obowiązku. Poczta Polska S.A. nie posiada dokumentu potwierdzającego fakt wyrejestrowania w 2003 r., w związku z czym wszczęcie egzekucji było uzasadnione.

W kwestii nadania zobowiązanej indywidualnego numeru identyfikacyjnego wierzyciel podał, że Poczta Polska wysłała do abonentów zawiadomienia (określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia) o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, które stanowią dowód zarejestrowania odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych i zastępują dotychczasowe dowodyzarejestrowania odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych w formie imiennych książeczek. Do abonentów zobowiązanych do wnoszenia opłat oprócz zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego przesłano 5 spersonalizowanych blankietów wpłat (blankiet spersonalizowany zawiera imię i nazwisko, adres i numer rachunku bankowego dla wpłat abonamentowych). Użytkownicy odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych, którzy dokonali rejestracji odbiorników na podstawie przepisów wykonawczych wynikających z ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych, ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji oraz wcześniejszych uregulowań prawnych, poprzedzających ustawę o opłatach abonamentowych, pozostali abonentami zobowiązanymi do uiszczania opłat (za wyjątkiem osób, które dopełniły formalności zwolnienia od opłat lub wyrejestrowania). Na podstawie obowiązujących przepisów nie anulowano zgłoszonych przez użytkowników wniosków rejestracyjnych, a wyłącznie imienną książeczkę opłat zastąpiono indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Wprowadzona zmiana nie wymagała ponownego zgłoszenia rejestracji używanych odbiorników.

W tym miejscu zaznaczono, że Poczta Polska realizując rozporządzenie nie dokonywała powtórnej rejestracji odbiorników, potwierdzonej dotychczasowymi dowodami zarejestrowania w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej, jak również nie wzywała zarejestrowanych posiadaczy odbiorników do potwierdzenia ich użytkowania. To na abonencie spoczywa bowiem obowiązek powiadomienia Poczty Polskiej S.A. o zmianie danych adresowych, o zaprzestaniu korzystania z odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych lub posiadaniu uprawnień do uzyskania zwolnienia od opłat abonamentowych. Jak zaakcentował WSA w Olsztynie w wyroku z dnia 23 grudnia 2019 r., sygn. akt I SA/Ol 693/19 niedopuszczalne jest wywodzenie przez skarżącego korzystnych dla siebie skutków prawnych z faktu zaniechania wykonania obowiązku poinformowania właściwego organu o zmianie miejsca zamieszkania lub braku możliwości udokumentowania, że obowiązku tego dochował. Wymóg taki wynikał m.in. z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 1993 r., nr 70 poz. 338).

Nadto podkreślono, że Rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych nie posługuje się pojęciem "doręczenia", lecz "przesłania" zawiadomienia. W tym stanie prawnym przesłanie zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej było wystarczającym wykonaniem ciążącego na Poczcie Polskiej obowiązku. Zasadność takiego stanowiska potwierdził NSA w wyrokach: z dnia 11 marca 2020 r., sygn. akt I GSK 1518/19, z dnia 13 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 1297/15, z dnia 22 czerwca 2017 r., sygn. akt. II GSK 2262/15 oraz z dnia 1 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 913/15). Wskazano w nich, że przesłanie zawiadomienia ma charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru identyfikacyjnego, która to czynność dokonywana jest z urzędu, a wierzyciel nie jest zobowiązany do posiadania dokumentu potwierdzającego nadanie takiej przesyłki, jak i jej odbiór przez abonenta.

Jednocześnie wierzyciel zaznaczył, że zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie jest postanowieniem ani decyzją wierzyciela, od których przysługują środki odwoławcze. Zawiadomienie nie stanowi rozstrzygnięcia władczego, które rozstrzygałoby o sytuacji prawnej osoby do której zostało skierowane. Nie przydaje ono nowych praw i obowiązków, nie jest także oświadczeniem woli, a jedynie potwierdza konieczność wykonania już istniejącego obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych.

Ponadto przepisy rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r., normujące w przepisie § 5 tryb nadawania i przesyłania użytkownikom odbiorników rtv zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, nie odwoływały się do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, co oznacza, że do przesyłania zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie miały zastosowania przepisy o doręczaniu pism w postępowaniu administracyjnym, zawarte w rozdziale 8 (art. 39-49) "Doręczenia" Kodeksu postępowania administracyjnego.

W tym stanie rzeczy Poczta Polska S.A. przyjęła formę wysyłania do abonentów zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego przesyłką zwykłą, przy nadawaniu numerów posługując się zautomatyzowanym procesem technologicznym.

Dalej wierzyciel zaznaczył, że obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej wynika wprost z przepisu prawa, wobec czego to na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika ciąży obowiązek ich regulowania.

Ustawa o opłatach abonamentowych jako lex specialis ma pierwszeństwo przed przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Ustalanie wysokości należnego abonamentu jest tzw. czynnością materialno-techniczną dotyczącą obowiązku wynikającego wprost z przepisu prawa. Obliczanie kwoty należnego abonamentu dokonywane jest przez Pocztę Polską w trybie pozaprocesowym lub w drodze samoobliczenia przez abonenta. W przypadku natomiast braku zapłaty należności sprawa nie trafia do sądu powszechnego (spór nie jest cywilnoprawny, lecz publicznoprawny), a od razu po wystawieniu tytułu wykonawczego do wyegzekwowania przez urząd skarbowy (komornika skarbowego).

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 marca 2010 r. sygn. akt K 24/2008 uznał, że "dążąc do wyegzekwowania zaległego abonamentu, kierownik Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. nie musi wysyłać upomnienia (w przeciwieństwie do egzekwowania opłaty karnej), ponieważ zgodnie z § 13 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez jego uprzedniego doręczenia, gdyż zobowiązany ma ustawowy obowiązek obliczenia lub uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania.

W konkluzji wierzyciel stwierdził, że zobowiązana zarejestrowała odbiornik, nie przedłożyła dowodu jego wyrejestrowania, a Poczta Polska S.A. dopełniła obowiązku nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego, wobec czego zarzut nieistnienia obowiązku słusznie uznano za nieuzasadniony.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia wierzyciel nie znalazł przesłanek uprawniających wystąpienie do organu egzekucyjnego o umorzenie, w oparciu o art. 59 § 1 u.p.e.a., prowadzonego wobec postępowania egzekucyjnego oraz do zwrotu wyegzekwowanej kwoty przez organ egzekucyjny.

W skardze na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła

1. błędne ustalenie istnienia obowiązku opłacenia abonamentu w sytuacji, gdy w 2003 r. wyrejestrowała odbiornik.,

2. błędne ustalenie, że Poczta Polska dokonała skutecznego przesłania zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego w sytuacji, gdy przedstawiła jedynie wydruk pisma, które nie wiadomo czy w ogóle zostało kiedykolwiek wysłane, czy stało się to do końca 2008 r., czy jest ono autentyczne, a jako adres skarżącej do doręczeń wskazany jest adres, pod jakim w chwili rzekomego wysłania pisma skarżąca nie mieszkała od 5 lat.

Wobec tak sformułowanych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, poprzedzającego go postanowienia z dnia [...]r. nr [...] oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu skargi skarżąca podała, że miała zarejestrowany odbiornik telewizyjny od 1996 r. do 2003 r. w mieszkaniu przy ul. [...] w L. W dniu [...]r. sprzedała to mieszkanie i przez kilka miesięcy zamieszkiwała z rodzicami, gdyż trwał remont jej nowego mieszkania (akt notarialny znajduje się w aktach sprawy). Po sprzedaży mieszkania dokonała wszelkich koniecznych zmian, wymeldowała się i wyrejestrowała odbiornik telewizyjny.

Skarżąca podniosła także, iż wezwanie do zapłaty za rzekomo nieuiszczony abonament RTV dostała w 2019 r., czyli po 16 latach od sprzedaży mieszkania.

Poczta Polska S.A. twierdzi, że przesłała stronie w 2008 r. pismo zawierające indywidualny numer abonenta, ale pismo to (o ile w ogóle zostało wysłane) skierowano na adres, pod którym strona nie mieszkała od 5 lat. Poczta nie przedstawiła dowodu, że pismo to w ogóle zostało wysłane, a jedynie kserokopię pisma, które rzekomo w 2008 r. zostało sporządzone. Jeśli nawet pismo to zostało wysłane, to poczta z pewnością miała informację, że skarżąca od 5 lat nie przebywa pod wskazanym adresem. Musiały chociażby wracać listy polecone z adnotacją "adresat wyprowadził się", o ile pracownicy poczty prawidłowo wykonywali swoje obowiązki.

Nadto strona zauważyła, że Poczta Polska S.A. nie jest w stanie przesłać jej rozliczenia konta abonenta, czyli naliczeń i wpłat za poszczególne miesiące od 1996 r., ale jednocześnie żąda od skarżącej przedstawienia dowodu wyrejestrowania odbiornika. Podkreśliła przy tym, że nie ma żadnego wzoru dokumentu o wyrejestrowaniu odbiornika telewizyjnego (a na pewno nie było takiego wzoru w 2003 r.), a zatem nie wiadomo, w jaki sposób strona miałaby fakt ten udowodnić.

Przez 16 lat (kiedy to skarżąca była zameldowana w L., pracowała i płaciła podatki) nie miała żadnej informacji o tym, że zdaniem Poczty Polskiej ma zarejestrowany odbiornik telewizyjny, za który nie uiszcza opłat.

W ocenie skarżącej wydane postanowienia rażąco naruszają podstawowe zasady rządzące postępowaniem administracyjnym, t.j. zasadę praworządności, zasadę prawdy obiektywnej, zasadę uwzględniania z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu strony a przede wszystkim zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej.

W odpowiedzi na skargę wierzyciel podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) podlegało postanowienie Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. z dnia [...]r., którym organ ten utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...]r. o oddaleniu zarzutu nieistnienia obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym z dnia [...]r., obejmującym nieuiszczone opłaty abonamentowe.

Kontrolę tą rozpocząć należy od wskazania, że legalność postanowień wierzyciela dotyczących zasadności zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej podlega także kontroli sądu administracyjnego. Aktualne brzmienie art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. nie wyłącza możliwości wniesienia skargi na postanowienia, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Powołany przepis został zmieniony przez art. 7 ustawy z dnia 11 września 2019 r. (Dz.U. z 2019 r., poz. 2070) zmieniającej ustawę p.p.s.a. z dniem 30 lipca 2020 r. Aktualnie wspomniany przepis stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie.

Dalej stwierdzić należy, że zgodnie z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być m.in. nieistnienie obowiązku.

Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.

Wymienione w art. 33 § 1 u.p.e.a. przesłanki stanowią katalog zamknięty. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być zatem wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w tym przepisie, a nie jakiekolwiek wyrażone niezadowolenie zobowiązanego z poddania go egzekucji administracyjnej. Tylko zarzuty prawidłowo zgłoszone, a więc zgłoszone w terminie i znajdujące oparcie w jednej z wymienionych w art. 33 § 1 u.p.e.a. przyczyn, podlegają rozpatrzeniu przez organ egzekucyjny w trybie określonym w art. 34 u.p.e.a. (por. wyroki NSA: z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1244/10; z dnia 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13; z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt II FSK 2594/13, wszystkie przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie:http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego nieistnienia obowiązku uiszczania opłat abonamentowych za okres objęty postępowaniem egzekucyjnym wskazać należy, że w niniejszej sprawie wierzyciel wykazał, iż miała miejsce rejestracja odbiornika telewizyjnego na imię i nazwisko zobowiązanej, czego zresztą strona nie kwestionuje. Do przekazanych sądowi akt administracyjnych załączono potwierdzoną za zgodność z oryginałem kserokopię wniosku rejestracyjnego z dnia [...]r.

Sąd podkreśla, że zgodnie z art. 1 i art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (obecnie t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1204), w celu umożliwienia realizacji misji publicznej, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz.U. z 2011 r. Nr 43, poz. 226 z późn. zm.), za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Opłaty te stanowią dochód publiczny. Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. W świetle ww. uregulowań prawnych, zdolność do natychmiastowego odbioru programu przez odbiornik jest równoznaczna ze stwierdzeniem, że odbiornik jest używany, a to z kolei prowadzi do wniosku, że posiadacz jest obowiązany do wniesienia opłaty abonamentowej za jego używanie.

Według Trybunału Konstytucyjnego abonament RTV to "przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne, służące realizacji konstytucyjnych zadań państwa" (por. wyrok TK z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt K 2/03, OTK-A 2004/8/83 oraz wyrok z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08, OTK-A 2010/3/22). Analiza przepisów ustawy o opłatach abonamentowych (art. 2 ust. 1 i 3, art. 3 ust. 1 i 4) wskazuje, że pobór abonamentu RTV odbywa się na zasadzie tzw. samoobliczenia - obowiązek uiszczania, wysokość oraz termin zapłaty opłaty abonamentowej wynika wprost z przepisów tej ustawy. Tryb decyzyjny ustawodawca zastrzegł jedynie w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (art. 7 ust. 6-7 wskazanej ostatnio ustawy). Trybunał Konstytucyjny uznał również, że ustalanie wysokości należnego abonamentu, czy to w drodze samoobliczenia (gdy abonent sam ustala kwotę, którą winien uiścić na rachunek Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. za jeden albo kilka miesięcy), czy też w trybie pozaprocesowym przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej jest czynnością materialno-techniczną dotyczącą obowiązku wynikającego wprost z przepisu prawa, a zatem tryb decyzyjny nie jest konieczny. Z ustawy wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Stwierdzenie zatem, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek.

W świetle powołanych powyżej przepisów ustawy o opłatach abonamentowych, obowiązek ponoszenia opłat za używanie odbiorników RTV ciąży na osobie od momentu ich zarejestrowania.

Zatem jeśli organ wykazał dokonanie rejestracji odbiornika RTV, to abonent podnoszący nieistnienie obowiązku uiszczania opłat powinien wykazać z kolei wyrejestrowanie tegoż odbiornika (por. wyroki WSA w Gliwicach: z dnia 8 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 650/14, z dnia 14 października 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 518/14; z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 376/13 oraz WSA w Poznaniu z dnia 11 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Po 57/14).

Powyższe stanowisko znajduje oparcie w regulacjach zobowiązujących abonenta do powiadomienia urzędu pocztowego m.in. o zaprzestaniu używania odbiornika zawarte w: § 4 obowiązującego do dnia 16 czerwca 2005 r. rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338); § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2005 r. poz. 1190); § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. poz. 1342); oraz § 11-12 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676). Na ciążący na użytkowniku odbiorników obowiązek niezwłocznego powiadomienia (przez złożenie w placówce "Formularza zgłoszenia danych") m.in. o zaprzestaniu używania odbiorników zwrócił uwagę także Trybunał Konstytucyjny, w powołanym powyżej wyroku z dnia 16 marca 2010 r.

Bezsporne jest, że w niniejszej sprawie skarżąca nie przedłożyła dowodu wyrejestrowania odbiornika TV. Podkreślenia wymaga, że skutków zarejestrowania odbiornika i niewyrejestrowania go w opisany powyżej sposób nie niweczy wykazanie, że abonent nie jest już właścicielem nieruchomości, pod adresem której zarejestrował odbiornik ani też fakt, że wymeldował się z tej nieruchomości (co skarżąca udokumentowała). Obowiązek w zakresie opłat abonamentowych wynika z domniemania odbioru programu, a nie z korzystania z odbiornika zlokalizowanego pod określonym adresem.

Nawiązując do pozostałej argumentacji strony skarżącej wskazać należy, że w aktach administracyjnych znajduje się również duplikat zawiadomienia skarżącej (użytkownika odbiorników zarejestrowanych wg imiennej książeczki opłaty abonamentowej nr [...]) o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego ([...]) opatrzony podpisem (faksymilą) Kierownika Wydziału Abonamentu RTV – I.F. i datą 24 lipca 2008 r.

Sąd stwierdza, że obowiązek nadania nowego numeru identyfikacyjnego i powiadomienia użytkownika nie ma wpływu na skutki wynikające z faktu uprzedniego zarejestrowania odbiornika RTV. Skutkiem rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r. była bowiem utrata wyłącznie mocy dowodowej dotychczasowych imiennych książeczek opłat abonamentowych. Poza tym, zgodnie z § 5 ust. 2 ww. rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r., operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Zaakcentowania wymaga, że użyte w § 5 ust. 2 ww. rozporządzenia wyrażenie "powiadomienie" oznacza, iż przesłanie zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej, bez potwierdzenia odbioru, na prawidłowy adres strony, czyniło zadość wymogom określonym w § 5 ust. 2. Ustawodawca nie określił bowiem żadnej szczególnej formy tego powiadomienia, zastrzegł jedynie, aby odpowiadało ono wzorowi określonemu w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Z powyższej regulacji wynika, że dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia (por. m.in. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2016 r., sygn. akt II FSK 2116/16).

Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd NSA zawarty w wyroku z dnia 22 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2262/15, iż "użytkownicy, którym nadano indywidualny numer identyfikacyjny przed dniem 12 grudnia 2008 r., w którym to upływał termin wskazany w § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, kontynuują wnoszenie opłat abonamentowych, bez konieczności ponownej rejestracji odbiorników rtv oraz zastosowania trybu, o którym mowa w § 2 tego rozporządzenia. Zawiadomienie to, stanowi dowód zarejestrowania odbiorników w rozumieniu przepisu § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (...) Dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora dowodem nadania, czy też zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia. Przesłanie zawiadomienia nie kreuje i nie wpływa na skuteczność czynności operatora publicznego, który z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny (por. wyroki NSA z dnia 5 września 2018 r., sygn. akt I GSK 2271/18 oraz z dnia 13 grudnia 2016 r., sygn. akt GSK 1297/15). Użytkownicy, posiadający w dniu wejścia wżycie rozporządzenia z 25 września 2007 r. imienną książeczkę opłat abonamentowych, kontynuowali wnoszenie opłat abonamentowych, bez konieczności dokonywania ponownej rejestracji odbiorników rtv.(...) W tym kontekście nie zostały również naruszone przepisy prawa materialnego, tj. § 5 rozporządzenia oraz art. 2 ust. 1-3 ustawy o opłatach abonamentowych."

Z powołanego orzecznictwa należy wyprowadzić konkluzję, że Poczta Polska S.A. nie jest zobowiązana do legitymowania się potwierdzeniem doręczenia przedmiotowego zawiadomienia, gdyż prawodawca nakazał operatorowi przesłanie zawiadomień, nadto nie wskazał, że zawiadomienia należało wysłać przesyłką rejestrowaną. Zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie jest postanowieniem ani decyzją wierzyciela, od których przysługują środki odwoławcze. Zawiadomienie nie stanowi rozstrzygnięcia władczego, które rozstrzygałoby o sytuacji prawnej osoby, do której zostało skierowane. Nie przydaje ono nowych praw i obowiązków, nie jest także oświadczeniem woli, a jedynie potwierdza konieczność wykonania już istniejącego obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych.

Rejestracja odbiorników dokonana na gruncie nieobowiązujących już regulacji prawnych nie utraciła mocy ex lege, a w związku z tym nieistnienie egzekwowanego obowiązku musi być następstwem zdarzenia prawnego, z którym stosowne regulacje wiążą skutek w postaci zniesienia obowiązku uiszczania abonamentu. W szczególności może to wynikać z wyrejestrowania odbiornika lub dopełnienia formalności związanych z uzyskaniem zwolnienia od opłat abonamentowych, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

W ocenie Sądu organy obu instancji w niniejszej sprawie działały na podstawie przepisów prawa. Art. 7 k.p.a. stanowi, że w toku postępowania organ administracji publicznej stoi na straży praworządności i podejmuje wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zgodnie z art. 77 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany przede wszystkim w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (§1). W ocenie Sądu stan faktyczny został ustalony prawidłowo, przepisy prawa właściwie zastosowane, a podjęte rozstrzygnięcia w sposób prawidłowy oraz wyczerpujący uzasadnione.

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.