Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 659/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust.2, art. 3 pkt 20
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 138 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Tomasz Grossmann Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Kujawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2016 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2014 r. Spółka A wystąpiła o udzielenie pozwolenia na budowę dla inwestycji obejmującej budowę dwóch budynków mieszkalnych wielorodzinnych z garażami podziemnymi przy ul. [...] w P. (działki nr [...], [...], ark. [...], obręb Ż.), kategoria obiektu: XIII (k. 1-10 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Po wszczęciu postępowania, pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. Prezydent Miasta P. (zwany dalej "Prezydentem") zobowiązał inwestora do usunięcia nieprawidłowości w zakresie złożonego wniosku na podstawie art. 35 ust. 3 ustawy z dnia [...] lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm.; dalej "P.b."; obecnie tekst jednolity tej ustawy opublikowano w Dz. U. z 2016 r,, poz. 290 – uw. WSA) (k. 18 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

W piśmie z dnia [...] lutego 2015 r. sąsiadująca Wspólnota Mieszkaniowa nieruchomości położonej przy ul. [...] (dalej także jako "Wspólnota") wniosła uwagi dotyczące zagospodarowania terenu inwestycji. Niezależnie wystąpiła także o wezwanie inwestora do przedstawienia analizy nasłonecznienia, ukazującej spełnienie trzygodzinnego okresu nasłonecznienia, w szczególności dla mieszkań znajdujących się w parterze, oraz przedstawienia z dokładnością do 15 minut opisu przedziału czasowego w jakim zachodzi spełnienie tego warunku. Wspólnota zażądała także wezwania inwestora o złożenie analizy przesłaniania wykonanej w miejscu, w którym odległość pomiędzy istniejącymi blokami a projektowanymi jest najmniejsza (dla bloków istniejących na działce Wspólnoty, to jest [...]) w celu ustalenia, czy projekt spełnia parametry określone w § 13 pkt 1-4, § 60 ust. 1-2 rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (obecnie tekst jednolity tego rozporządzenia opublikowano w Dz. U. z 2015 r., poz. 1422 ze zm. – uw. WSA; dalej "r.w.t.").

Pismem z dnia [...] lutego 2015 r. Spółka A dokonała zmian w projekcie budowlanym.

W kolejnym piśmie z dnia [...] marca 2015 r. inwestor wyjaśnił, że zarzuty zgłoszone przez Wspólnotę należy uznać za bezprzedmiotowe wobec dokonanej zmiany złożonego projektu budowlanego (k. 33-34 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Jednocześnie w załączeniu przesłano oświadczenie autora projektu budowlanego arch. R. L., który wskazał, że budynki zaprojektowane zostały w taki sposób, że spełnione są warunki zacieniania i przesłaniania zgodnie z § 13 i 60 r.w.t. dla budynków projektowanych i w zakresie oddziaływania projektowanych budynków na budynki sąsiednie w odniesieniu planu przestrzennego [...]. Ponadto wskazał, że najmniejsza odległość pomiędzy projektowanymi budynkami a istniejącą zabudową wynosi około 22 m, a wysokość bezwzględna projektowanych obiektów (od istniejącego terenu) nie przekracza 19,5 m. Wobec tego nie dochodzi do zacienienia istniejącej zabudowy. Również w zakresie wymaganego czasu nasłonecznienia projektant oświadczył, że w oknach istniejących budynków spełniony jest wymagany czas nasłonecznienia w godzinach 10.30 do 13.30 w elewacji zwróconej dłuższym bokiem do projektowanej zabudowy.

W dalszych pismach Wspólnota (k. 46, 56, 88 akt administracyjnych organu pierwszej instancji), a także Wspólnota Mieszkaniowa [...] (k. 64 akt administracyjnych organu pierwszej instancji) składały kolejne uwagi do zagadnień technicznych związanych z usytuowaniem i parametrami projektowanych budynków, natomiast wyjaśnienia w związku z częścią podniesionych kwestii przedstawił inwestor (k. 52, 75 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] ([...]) Prezydent zatwierdził na wniosek Spółki A projekt budowlany i udzielił wnioskodawcy pozwolenia na budowę dwóch budynków mieszkalnych wielorodzinnych z garażami podziemnymi przy ul. [...] w P. (działki nr [...], [...], ark. [...], obręb Ż.), kategoria obiektu: XIII (k. 89 akt administracyjnych organu pierwszej instancji) (k. 89 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).

Jako podstawę prawną decyzji wskazano ") art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 P.b. oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; dalej jako "K.p.a."; obecnie tekst jednolity tej ustawy opublikowano w Dz. U. z 2016 r., poz. 23 – uw. WSA).

W sentencji pozwolenia Prezydent wskazał między innymi, że obszar oddziaływania obiektu, o którym mowa w art. 28 ust. 2 P.b., obejmuje działki nr [...], [...], [...], [...] i 34 (ark. [...], obr. [...]) (s. 2 decyzji nr [...]).

W uzasadnieniu wyjaśniono, że decyzja jest zgodna z wnioskiem inwestora, projekt budowlany jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego [...] w P. (uchwała Rady Miasta P. nr [...] z dnia [...] lipca 2009 r.; Dz. Urz. Woj. W.. Nr [...], poz. [...]; dalej w skrócie: "m.p.z.p."), a inwestor złożył oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Projekt budowlany został wykonany przez osoby posiadające wymagane uprawnienia, jest kompletny oraz załączono doń niezbędne uzgodnienia, opinie, zaświadczenia, sprawdzenia i oświadczenia.

Prezydent, odnosząc się do wniesionych uwag, stwierdził, że zgodnie ze złożonym projektem budowlanym – po zmianach – zawierającym analizę nasłonecznienia, planowane budynki zacieniają częściowo istniejące budynki i plac zabaw na działce sąsiedniej do godziny 10.30, stąd należało uznać, że spełnione są wymagania dotyczące nasłonecznienia. Planowane budynki nie przesłaniają budynków istniejących, gdyż różnica wysokości terenu przy budynkach istniejących, a maksymalnym poziomem elewacji już wynosi 19,5 m (wysokość przesłaniania jest jeszcze mniejsza) i jest mniejsza od najmniejszej odległości między budynkami, wynoszącej według obmiaru z mapy minimum 22 m. Ponadto projektant i sprawdzający złożyli oświadczenia o zaprojektowaniu całej inwestycji, w tym miejsc parkingowych i dojazdu do nich, zgodnie z obowiązującymi przepisami i wiedzą techniczną, co jest pokazane w projekcie budowlanym. Dodatkowo, odnośnie do przyjętego sposobu parkowania w garażu Prezydent zaznaczył, że w projekcie przedstawiono planowane rozwiązania funkcjonalne i techniczne (w tym co do stanowisk dwupoziomowych), natomiast prawidłowość ich zastosowania (m.in. dobór urządzeń i sposób ich zamontowania) w budynku i jego otoczeniu będą weryfikowane podczas kontroli właściwych organów przed oddaniem inwestycji do użytkowania. Pozostałe kwestie podnoszone przez Wspólnotę zostały zdaniem organu wyczerpująco wyjaśnione w pismach sukcesywnie składanych przez inwestora.

W konkluzji Prezydent podkreślił, że w toku postępowania wniesione uwagi i zastrzeżenia zostały poddane analizie, a tam, gdzie wzbudziły wątpliwości odnośnie do rozwiązań przyjętych w projekcie budowlanym, zostały uwzględnione między innymi w ramach dwóch zmian projektu. Ponadto organ pierwszej instancji wskazał, że inwestycja przedstawiona w projekcie budowlanym w żaden sposób nie ogranicza sposobu zagospodarowania terenów i obiektów należących do stron, jak i nie generuje tam ponadnormatywnych lub istotnych i uciążliwych oddziaływań.

Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Wspólnotę Mieszkaniową nieruchomości położonej przy ul. [...] decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] Wojewoda (zwany dalej "Wojewodą"), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta na podstawie art. 138 § 1 K.p.a.

Wyrokiem z dnia 14 stycznia 2016 r., IV SA/Po 677/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił wymienioną decyzję Wojewody uznając, że nie wyjaśniono w niej w sposób należyty, czy skarżącej Wspólnocie – która jako jedyna wniosła w tej sprawie odwołanie – przysługiwał przymiot strony postępowania w rozumieniu art. 28 ust. 2 P.b., a więc czy była ona legitymowana do wniesienia tego odwołania.

Sąd zaznaczył, że stroną postępowania w sprawie pozwolenia na budowę są właściciele tylko tych nieruchomości, w odniesieniu do których oddziaływanie to przybierze postać określonych ograniczeń w zagospodarowaniu terenu nieruchomości, mających swe źródło w przepisach odrębnych wprowadzających takie ograniczenia w związku z realizacją inwestycji (obiektu) danego rodzaju. Organ powinien więc każdorazowo ustalić przepisy odrębne, które przewidują w konkretnej sytuacji ograniczenia w swobodnym korzystaniu z nieruchomości, wprowadzone ze względu na powstanie w sąsiedztwie określonego obiektu budowlanego. Sąd stwierdził, że przepisem takim nie jest art. 140 Kodeksu cywilnego.

Sąd wskazał Wojewodzie, aby ponownie prowadząc postępowanie wyjaśnił i rozstrzygnął w sposób spójny i jednoznaczny, czy nieruchomość skarżącej Wspólnoty znajduje się w obszarze oddziaływania projektowanej inwestycji w rozumieniu art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 P.b.

W tym miejscu zaznaczyć należy uzupełniająco, że w trakcie trwającego postępowania sądowego IV SA/Po 677/15 pozwolenie na budowę udzielone Spółki A zostało przeniesione na rzecz Spółki B na podstawie art. 40 ust. 1 P.b. (k. 191 akt administracyjnych organu drugiej instancji)

Wykonując wskazania zawarte w wyroku IV SA/Po 677/15, Wojewoda pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r., [...], działając na podstawie art. 50 § 1 K.p.a., wezwał Wspólnotę Mieszkaniową nieruchomości przy ul. [...] [...] do uzupełnienia odwołania poprzez przedłożenie dowodu dysponowania nieruchomością w celu ustalenia, czy znajduje się ona w obszarze oddziaływania obiektu objętego kwestionowaną decyzją oraz wykazanie naruszenia interesu prawnego uzasadniającego status strony Wspólnoty w prowadzonym postępowaniu w świetle przepisów P.b. (k. 206 akt administracyjnych organu drugiej instancji).

W kolejnym piśmie z tego samego dnia Wojewoda, wskazując na wyrok IV SA/Po 677/15 oraz powołując się na art. 136 K.p.a. wezwał Prezydenta o uzupełnienie materiału dowodowego poprzez przedłożenie dokumentów, z których wynika tytuł uprawny stron postępowania do nieruchomości zakwalifikowanych jako objęte obszarem oddziaływania w zaskarżonej decyzji, to jest działek nr [...], [...], [...], ark. [...], obręb Ż. (k. 208 akt administracyjnych organu drugiej instancji).

Pismem z dnia [...] maja 2016 r., [...] Prezydent (Kierownik Oddziału Architektury IV Urzędu Miasta P.) wyjaśnił, że tytuł do działek w sąsiedztwie inwestycji mają: w odniesieniu do działki [...] – [...] (później [...].), w odniesieniu do działki nr [...] – Wspólnota Mieszkaniowa [...] (przy czym dokumentacja wskazuje, iż nastąpił podział działki nr [...] na działki nr [...] i nr [...]) oraz w odniesieniu do działki nr [...] – Wspólnota Mieszkaniowa ul. [...] w P. (k. 224 akt administracyjnych organu drugiej instancji).

Z kolei Wspólnota Mieszkaniowa nieruchomości przy [...] przesłała w odpowiedzi na wezwanie Wojewody obszerne wyjaśnienia, które zostały zawarte w piśmie z dnia [...] maja 2016 r. (k. 249 akt administracyjnych organu drugiej instancji).

Wspólnota wskazała, że przedkłada dokumentację potwierdzającą fakt dysponowania nieruchomością położoną w P. przy ul. [...] A-I, która graniczy bezpośrednio z nieruchomością objętą wnioskiem inwestora i znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu. W związku z tym Wspólnocie przysługuje status strony postępowania w sprawie inwestycji na działkach [...] i [...].

Wspólnota Mieszkaniowa nieruchomości przy [...] podniosła dalej, że jej zdaniem stroną postępowania w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę jest ten, którego interes prawny w związku zrealizowaną inwestycją został naruszony, a w analizowanej sprawie doszło do takiego naruszenia ze strony inwestora. Wspólnota wskazała dalej, że w orzecznictwie wskazuje się, że nieruchomości sąsiednie z zasady znajdują się w obszarze oddziaływania obiektu w rozumieniu ustawowej definicji z art. 3 pkt 20 P.b., gdyż sposób ich zagospodarowania jest uzależniony od powstałego na sąsiedniej działce obiektu budowlanego. Dodała także, że za strony postępowania należy uznać właścicieli nieruchomości sąsiednich bez względu na to, czy powstający po sąsiedzku obiekt jest budowany zgodnie z przepisami technicznymi, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, czy z naruszeniem tych przepisów (powołano przy tym wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 listopada 2015 r., II SA/Gd 427/15). Wspólnota zaznaczyła też, że nie można uzależniać przymiotu strony wyłącznie od negatywnego oddziaływania inwestycji na prawa osób trzecich, ale należy badać samą możliwość spowodowania szkodliwego oddziaływania inwestycji na teren otaczający działkę inwestora (powołano przy tym wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 3 listopada 2015 r., I SA/Bk 594/15).

Wspólnota wyjaśniła też, że jeżeli w toku postępowania organ bada, czy i w jakim zakresie planowana inwestycja będzie miała wpływ na dopływ światła na nieruchomości sąsiednie, w szczególności, z uwagi na bliskość zabudowy, bada stopień zaciemnienia na działce należącej do osoby będącej jej właścicielem, to niezależnie od tego, czy zacienienie to jest zgodne z przepisami szczególnymi, czy nie, powinien uznać właściciela działki sąsiedniej za stronę postępowania.

Wspólnota uwypukliła także, że uznanie podmiotu, którego nieruchomość jest objęta oddziaływaniem, za stronę postępowania, ma znaczenie, gdyż taki podmiot może zapoznać się dzięki temu z materiałem dowodowym i wnieść ewentualnie swoje uwagi, czy też zastrzeżenia.

Do pisma z dnia [...] maja 2016 r. Wspólnota załączyła mapę wskazującą na miejsce budowy projektowanego na jej nieruchomości placu zabaw (k. 243 akt administracyjnych organu drugiej instancji). Załączono także odpis zwykły z księgi wieczystej [...], który potwierdza tytuł własności Wspólnoty do działki [...] (k. 242 akt administracyjnych organu drugiej instancji). W kolejnym piśmie Wspólnota zaznaczyła, że działka [...] została podzielona, a aktualny numer działki to [...] (k. 250 akt administracyjnych organu drugiej instancji).

W następnym piśmie obszerne wyjaśnienia prawne ponownie przedstawia Spółka B (k. 266 akt administracyjnych organu drugiej instancji). Spółka podkreśliła, że według wskazań prawomocnego wyroku IV SA/Po 677/15 legitymacja Wspólnoty do złożenia odwołania wymaga wskazania przepisu prawa, który w związku z planowaną inwestycją wprowadzałby ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowie jej nieruchomości.

Ponownie prowadząc postępowanie Wojewoda decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. umorzył postępowanie odwoławcze z odwołania Wspólnoty Mieszkaniowej nieruchomości przy [...] (k. 283 akt administracyjnych organu drugiej instancji).

Wojewoda – przedstawiwszy szeroko przebieg postępowania, stanowiska stron oraz przywoławszy zasadnicze regulacje prawne (art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 P.b.) – wyjaśnił, że skarżąca Wspólnota interes prawny wywodzi z faktu bycia właścicielem działki nr [...], bezpośrednio sąsiadującej z działką objętą inwestycją.

Organ wskazał dalej, że z oświadczenia projektanta architekta R. L. załączonego do akt sprawy wynika, iż budynki mieszkalne wielorodzinne z garażem podziemnym na działce nr [...] zostały tak zaprojektowane, że nie naruszają przepisów § 13 i 60 r.w.t. dla budynków projektowanych oraz w zakresie oddziaływania planowanych budynków na budynki sąsiednie, w tym budynki skarżącej Wspólnoty. Potwierdzeniem powyższego jest w ocenie Wojewody załączona analiza nasłonecznienia załączona do projektu budowlanego - rys. nr [...] Nadto z planu zagospodarowania terenu - rys. [...] oraz z przekrojów rys. [...] do [...] wynika, że najmniejsza odległość pomiędzy budynkami projektowanymi, a istniejącą zabudową (na działce skarżącej o nr [...]) wynosi około 22 m natomiast wysokość bezwzględna projektowanych obiektów (od istniejącego terenu) nie przekracza 20 m. Stąd Wojewoda uznał, iż nie zachodzi przesłanianie istniejących budynków (wysokość przesłaniania jest mniejsza niż wysokość budynku, ponieważ liczy się ją od poziomu parapetu okna przesłanianego, a istniejące budynki położone są na płycie garażowej, która wyniesiona się ponad istniejący teren).

Wojewoda stwierdził, że zapewnienie spełnienia wymogów planu w kwestii stanowisk postojowych poprzez zaplanowanie ich w garażu podziemnym i zastosowanie na powierzchni garażowej platform dwustanowiskowych dla parkowania pojazdów, do których obsługi zostanie zatrudniona przeszkolona osoba, jest wyborem inwestora. Ponieważ ani ustalenia obowiązującego na danym terenie miejscowego planu, ani też rozporządzenie w sprawie warunków technicznych nie zabraniają stosowania nowych rozwiązań, a projekt opracowany jest przez osoby uprawnione, które zgodnie z art. 20 ust. 4 P.b. oświadczają o sporządzeniu projektu budowlanego, zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej, to organ administracji nie ma kompetencji do podważania projektu budowlanego w tym zakresie. Przyjęte rozwiązanie parkingowe nie narusza interesu prawnego skarżącej Wspólnoty, ponieważ w żądnym przypadku nie powoduje ingerencji w jej nieruchomość. Natomiast ewentualne skutki funkcjonowania inwestycji na działce objętej inwestycją poprzez zwiększenie hałasu, kurzu, czy emisji spalin spowodowane wzmożonym ruchem samochodowym nie decydują o statusie strony postępowania właścicieli działek na nie narażonych. Obawa skarżącej Wspólnoty, iż przy braku możliwości zaparkowania pojazdu na terenie wnioskowanej inwestycji, właściciele lokali będą poszukiwać miejsc na terenie należącym do skarżącej nie może mieć wpływu na ocenę przyjętego rozwiązania projektowego opracowanego przez osoby uprawnione. Dotyczy to także obaw związanych z problemem odprowadzania wód deszczowych.

W ocenie Wojewody wskazywanie przez skarżącą Wspólnotę nowych planów nieujawnionych wcześniej a dotyczących placu zabaw, która to okoliczność była już rozważana na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji (inwestor zmienił projekt budowany uwzględniając położenie placu zabaw), jest niezasadne.

Reasumując organ odwoławczy uznał, iż w obliczu przeprowadzonej ponownie analizy sprawy skarżącej Wspólnocie nie przysługuje przymiot strony, ponieważ brak konkretnego przepisu prawa materialnego, który wskazywałby na ograniczenie w swobodnym korzystaniu z jej nieruchomości ze względu na powstanie w jej sąsiedztwie przedmiotowej inwestycji.

W skardze Wspólnota Mieszkaniowa nieruchomości przy [...] zarzuciła naruszenie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i w konsekwencji umorzenie postępowania odwoławczego (k. 4 akt sądowych).

Skarżąca Wspólnota wniosła o uchylenie decyzji Wojewody oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...], a także o zwrot kosztów postępowania. Zaznaczyła, że w toku postępowania przedłożyła dokumenty potwierdzające fakt dysponowania nieruchomością położoną przy [...], która bezpośrednio graniczy z nieruchomością inwestycyjnej. Uzasadniając podniesiony zarzut skarżąca ponownie przedstawiła stanowisko prawne zaprezentowane wcześniej na etapie postępowania administracyjnego w piśmie z dnia [...] maja 2016 r. (pismo na karcie 249 akt administracyjnych organu drugiej instancji, którego treść została już wyżej przedstawiona). Stwierdziła, że nieruchomości sąsiednie z zasady znajdują się w obszarze oddziaływania obiektu w rozumieniu ustawowej definicji z art. 3 pkt 20 P.b., gdyż sposób ich zagospodarowania jest uzależniony od powstałego na sąsiedniej działce obiektu budowlanego. Dlatego za stronę w postępowaniu o pozwolenie na budowę uznaje się właścicieli sąsiadujących nieruchomości bez względu na to, czy powstający po sąsiedzku obiekt jest budowany jest zgodny z przepisami r.w.t., czy narusza te przepisy. Obszar oddziaływania obiektu budowlanego to także teren, gdzie uciążliwości związane z przedsięwzięciem mieszczą się w granicach norm określonych przez przepisy prawa. Przymiot strony w P.b. nie jest zależny od tego, czy oddziaływanie zamierzonej inwestycji na nieruchomości sąsiednie przekracza ustalone w tym względzie normy, lecz wynika z samego faktu oddziaływania na przestrzeń objętą prawem do nieruchomości sąsiednich. Przy ocenie, czy dana osoba jest stroną postępowania nie ma znaczenia, czy został naruszony interes prawny tej osoby, a jedynie, czy interes taki jej przysługuje.

Zdaniem skarżącej Wspólnoty, jeżeli w toku postępowania organ bada czy i w jakim zakresie planowana inwestycja będzie miała wpływ na dopływ światła na nieruchomości sąsiednie, bada stopień zaciemnienia na działce należącej do osoby będącej jej właścicielem, to niezależnie od tego, czy zacienianie jest zgodne z przepisami szczególnymi, czy też nie – powinien uznać właściciela takiej działki za stronę postępowania.

Jak zaznaczyła skarżąca Wspólnota, zamierza ona zrealizować przy granicy z działką plac zabaw, a organ powinien ocenić wpływ inwestycji na możliwość jego realizacji. Osoby posiadające prawo określone w przepisie art. 28 ust. 2 P.b. do działki sąsiadującej z działka objętą inwestycją w postaci budynku, który – poprzez swoje gabaryty – może oddziaływać na nią poprzez zacienienie, mają prawo do tego, by w trakcie postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, jako strona postępowania, zapoznać się z materiałem dowodowym, w tym między innymi z wynikami analizy i ewentualnie wnieść swoje uwagi czy też zastrzeżenia.

W ocenie skarżącej Wspólnoty nie bez znaczenia dla sposobu korzystania z nieruchomości pozostaje również fakt niezapewnienia przez inwestora odpowiedniej liczby miejsc parkingowych. Właściciele lokali zlokalizowanych na terenie wnioskowanej inwestycji – wobec braku możliwości zaparkowania pojazdu na terenie należącym do inwestora – poszukiwać będą miejsc postojowych na terenie należącym do Wspólnoty. Ponieważ większość działki [...] należącej do inwestora zostanie zabudowana halą garażową i posadowionymi na niej budynkami mieszkalnymi, istnieje realne zagrożenie zwiększenia ilości wody, która będzie musiała być wchłaniana w grunty niezbudowane znajdujące się na działce Wspólnoty.

Zdaniem skarżącej Wspólnoty, jeżeli dochodzi do jakiegokolwiek, przewidzianego przepisami szczególnymi, w tym techniczno-budowlanymi, oddziaływania inwestycji na znajdujące się w jej najbliższym sąsiedztwie nieruchomości, nawet gdy jest to oddziaływanie dopuszczalne według norm prawa, to zawsze właściciele tych sąsiednich nieruchomości powinni mieć możliwość zgłoszenia swoich zastrzeżeń na etapie rozpoznawania sprawy dotyczącej pozwolenia na budowę.

Ponadto skarżącą Wspólnota poruszyła kwestię miejsc parkingowych wskazując, że planowana inwestycja nie zapewnia przewidzianej prawem minimalnej liczby miejsc parkingowych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym wyroku (k. 19 akt sądowych).

Odpowiedź na skargę złożyły także Spółka B. (aktualny adresat decyzji o pozwoleniu na budowę) oraz Spółka A (pierwotny adresat pozwolenia na budowę) domagając się oddalenia skargi w całości (k. 55 akt sądowych).

Uczestniczki postępowania zwróciły uwagę, że w wydanym wcześniej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 stycznia 2016 r., przesądzono – co jest wiążące na dalszym etapie sprawy (art. 153 i art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) – że nie jest dopuszczalne w kontekście art. 28 ust. 2 P.b. wywodzenie legitymacji w postępowaniu administracyjnym w oparciu o art. 140 K.c. Spółki wskazały także, że zarzuty i argumentacja Wspólnoty są wyrazem niedopuszczalnej na obecnym już etapie sprawy polemiki z wiążącą wykładnią i oceną przepisów zaprezentowaną przez Sąd. Podkreśliły także, że nie jest przekonujący argument dotyczący rzekomego zamiaru realizacji przez Wspólnotę nowego placu zabaw przy granicy z działką inwestora. Zdaniem Spółki A oraz Spółka B plany te należy traktować w kategorii naprędce i sztucznie wykreowanych potrzeb skonstruowania pozorów interesu prawnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie spór pomiędzy skarżącą Wspólnotą Mieszkaniową nieruchomości przy ul. [...] a Wojewodą w istocie rzeczy sprowadza się do kwestii, czy skarżącej przysługiwał przymiot strony w postępowaniu dotyczącym zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia Spółce A (przeniesionego następnie na Spółkę B pozwolenia na budowę dwóch budynków mieszkalnych wielorodzinnych z garażami podziemnymi przy ul. [...] w P. (działki nr [...], [...], ark. [...], obręb Ż.).

W ocenie organu Wspólnocie przymiot strony nie przysługiwał, wobec czego uznał on za konieczne umorzyć postępowanie zainicjowane jej odwołaniem na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. Skarżąca przedstawia stanowisko zgoła odmienne, argumentując, że w okolicznościach sprawy przesłanki ku uznaniu jej za stronę zostały spełnione.

Na wstępie należy przypomnieć, że sprawa pozwolenia na budowę budynków mieszkalnych wielorodzinnych przewidzianych do realizacji na wskazanych wyżej działkach była już raz oceniana przez Wojewódzki Sądu Administracyjny w Poznaniu, który wyrokiem z dnia 14 stycznia 2016 r., IV SA/Po 677/15 uchylił merytoryczne rozstrzygnięcie Wojewody (decyzję utrzymującą w mocy pozwolenie na budowę) nakazując organowi odwoławczemu ustalenie, czy wnosząca odwołanie Wspólnota posiada przymiot strony w rozumieniu art. 28 ust. 2 P.b. Sąd polecił wówczas wyjaśnić Wojewodzie, czy istnieją przepisy odrębne, które przewidują w konkretnej sytuacji ograniczenia w swobodnym korzystaniu z nieruchomości, wprowadzone ze względu na powstanie w sąsiedztwie określonego obiektu budowlanego. Z uwagi na brak poczynienia stosownych wyjaśnień przez organ Sąd nie przesądził, czy skarżącej Wspólnocie przysługuje w niniejszej sprawie przymiot strony, czy też nie.

W ocenie Sądu orzekającego w obecnym składzie Wojewoda prawidłowo wykonał zalecenia zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (IV SA/Po 677/15) i następnie w sposób prawidłowy dokonał oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 28 ust. 2 P.b. stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Ustawodawca wprowadzając do treści art. 28 ust. 2 P.b. zwrot "obszar oddziaływania obiektu" odsyła wprost do definicji legalnej tego pojęcia zawartej w art. 3 pkt 20 P.b. Ten ostatni przepis stanowi, że ilekroć w ustawie mowa jest o obszarze oddziaływania obiektu - należy przez to rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy, tego terenu.

Z regulacji powyższej wynika, że w sprawie o pozwolenie na budowę na potrzeby konkretnej inwestycji organ administracji architektoniczno-budowlanej powinien każdorazowo ustalić wszystkie przepisy odrębne, które wprowadzają ograniczenia w zagospodarowaniu danego terenu i na ich podstawie wyznaczyć obszar w otoczeniu projektowanego obiektu budowlanego. Wyznaczenie takiego obszaru w oparciu o powyższe przesłanki powinno nastąpić z uwzględnieniem funkcji, formy i konstrukcji projektowanego obiektu i innych jego cechy charakterystycznych oraz sposobu zagospodarowania terenu znajdującego się w otoczeniu projektowanej inwestycji. Oznacza to, że w zależności od indywidualnych cech obiektu budowlanego, jego przeznaczenia i sposobu zagospodarowania terenu, uwzględniając treść nakazów i zakazów zawartych w przepisach odrębnych, w otoczeniu tego obiektu wyznaczona zostanie strefa, nazwana przez ustawodawcę obszarem oddziaływania obiektu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2007 r., II OSK 1321/06, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podobną ocenę wyraził Sąd w wyroku z dnia 14 stycznia 2016 r., IV SA/Po 677/15 dokonując kontroli decyzji Wojewody z dnia [...] lipca 2015 r. Wyjaśnił, że podstawę do udziału w charakterze strony w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę dają tylko ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości wynikające z konkretnego przepisu prawa – tylko wówczas bowiem mamy do czynienia z istnieniem interesu prawnego w świetle art. 28 ust. 2 P.b. Ograniczenia, które nie są wynikiem obowiązywania przepisów prawnych, nie dają podstawy do uznania podmiotu za stronę takiego postępowania, ponieważ istnieje wówczas wyłącznie interes faktyczny.

Analizując istotę sporu pomiędzy skarżącą Wspólnotą a Wojewodą dotyczącego wykładni i zastosowania w okolicznościach sprawy regulacji prawnych zawartych w art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 P.b. Sąd nadmienia, że od wielu już lat przepisy te w orzecznictwie sądowym budzą pewne kontrowersje. Ujmując dorobek judykatury w tym przedmiocie z szerszej perspektywy wybrać można przykłady orzeczeń, w których składy orzekające opowiadały się za szerszym rozumieniem art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 P.b., jak i przykłady, w których prezentowana jest restrykcyjna wykładnia tych przepisów.

Sąd w niniejszym składzie stoi na stanowisku, że ustalenie kręgu stron postępowania w sprawie o pozwolenie na budowę powinno opierać się na literalnej wykładni art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 P.b. Trafnie zwrócił na to uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 czerwca 2016 r., II OSK 2620/14 (orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd ten zakreśli tezę, w myśl której zasadnicze znaczenie z punktu widzenia interpretacji art. 3 pkt 20 P.b. ma końcowy fragment tego przepisu. Łączy on pojęcie "obszaru oddziaływania obiektu" z "terenem wyznaczonym w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy, tego terenu". Oznacza to – w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego – że ustawodawca odwołuje się nie tyle do przepisów odrębnych jako generalnego źródła uprawnień właściciela działki sąsiedniej, ale wyraźnie wskazuje, że chodzi o takie przepisy, które są nośnikiem prawnych ograniczeń w zagospodarowaniu terenu otaczającego inwestycję. Przepisy, o których mowa w art. 3 pkt 20 P.b. są to więc przepisy, które regulują relację projektowanego obiektu budowlanego względem otoczenia, jednocześnie ograniczając możliwość zagospodarowania tego otoczenia.

Przepisami takimi, co do zasady, mogą być potencjalnie przepisy wykonawcze do Prawa budowlanego, wydane w oparciu o upoważnienie z art. 7 ust. 2 tej ustawy – to jest przepisy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Wojewoda prowadząc ponownie postępowanie w wyniku uprzednio wydanego wyroku wezwał skarżącą Wspólnotę pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r. do przedłożenia dowodu dysponowania nieruchomością w celu ustalenia czy znajduje się ona w obszarze oddziaływania projektowanego obiektu oraz do wykazania naruszenia interesu prawnego uzasadniającego przyznanie statusu strony w prowadzonym postępowaniu.

W odpowiedzi w piśmie z dnia [...] maja 2016 r. skarżąca Wspólnota stwierdziła, że nieruchomość, której jest właścicielką, bezpośrednio graniczy z terenem, na którym przewidziana jest realizacja inwestycji. Wskazała też na to, że mająca powstać zabudowa spowoduje zacienienie jej działki. Wspólnota załączyła nadto plan obrazujący miejsce umieszczenia planowanego przez nią placu zabaw, podnosząc że organ powinien ocenić kwestię oddziaływania planowanej inwestycji w kontekście możliwości jego powstania (k. 243 i 247 akt administracyjnych organu drugiej instancji).

Biorąc pod uwagę charakterystykę zabudowy planowanej przez inwestora na działkach [...] i [...] zdaniem Sądu przepisami, które należy brać pod uwagę, jako potencjalną podstawę przyznania skarżącej Wspólnocie statusu strony w postępowaniu o udzielenie Spółce A. pozwolenia na budowę są § 13 oraz § 60 r.w.t. Wojewoda odniósł się do tych regulacji uzasadnieniu decyzji i doszedł do przekonania, że nie są one źródłem ograniczeń w zagospodarowaniu terenu nieruchomości należącej do skarżącej.

Oceniając powyższą kwestię wskazać należy, że § 13 i § 60 r.w.t. regulują zbliżone, aczkolwiek różne zagadnienia. Pierwszy z tych przepisów odnosi się przede wszystkim do wymogów związanych z dopuszczalnym przesłanianiem okien pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, drugi natomiast odnosi się wymogu minimalnego nasłonecznienia pomieszczeń.

Zgodnie z § 13 ust. 1 r.w.t. "odległość budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów powinna umożliwiać naturalne oświetlenie tych pomieszczeń - co uznaje się za spełnione, jeżeli:

1) [...] między ramionami kąta 60°, wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej, z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego, nie znajduje się przesłaniająca część tego samego budynku lub inny obiekt przesłaniający w odległości mniejszej niż [...] wysokość przesłaniania - dla obiektów przesłaniających o wysokości do 35 m [...],

2) zostały zachowane wymagania, o których mowa w § 57 i 60".

Zgodnie z § 13 ust. 2 r.w.t. wysokość przesłaniania, o której mowa w ust. 1 pkt 1, mierzy się od poziomu dolnej krawędzi najniżej położonych okien budynku przesłanianego do poziomu najwyższej zacieniającej krawędzi obiektu przesłaniającego lub jego przesłaniającej części.

Z kolei § 60 ust. 1 r.w.t. stanowi, że "pomieszczenia przeznaczone do zbiorowego przebywania dzieci w żłobku, przedszkolu i szkole, z wyjątkiem pracowni chemicznej, fizycznej i plastycznej, powinny mieć zapewniony czas nasłonecznienia co najmniej 3 godziny w dniach równonocy (21 marca i 21 września) w godzinach 800-1600, natomiast pokoje mieszkalne - w godzinach 700-1700".

W powyższych rozważaniach pominięto § 57 oraz § 60 ust. 2, jako że te przepisy dotyczą zagadnień nie odnoszących się wprost do okoliczności niniejszej sprawy (ogólne wymogi zapewnienia oświetlenia dziennego pomieszczeń oraz szczególne wymogi dotyczące nasłonecznienia pomieszczeń wielopokojowych i jednopokojowych).

Sąd stoi na stanowisku, że regulacja zawarta w § 13 ust. 1 pkt 1 r.w.t. nie ogranicza sposobu zagospodarowania i zabudowy nieruchomości skarżącej Wspólnoty. Relację pomiędzy inwestycją projektowaną przez Spółkę A a zabudową Wspólnoty przedstawia projekt zagospodarowania terenu znajdujący się w projekcie na k. 1.A. Po prawej stronie obrazu wyrysowano odległości pomiędzy budynkiem [...] a istniejącym budynkiem skarżącej, w którym znajdują się adresy [...], [...] i [...] (ten ostatni budynek znajduje się najbliżej projektowanej zabudowy). Odległość pomiędzy budynkiem [...] a granicą terenu inwestora wynosi [...] m. Wysokość budynku projektowanego przez inwestora według oświadczenia projektanta (nie kwestionowanego w toku postępowania) złożonego na potrzeby stosowania § 13 r.w.t. wynosi maksymalnie [...] m (od poziomu terenu), natomiast odległość pomiędzy budynkami istniejącymi i projektowanymi wynosi [...] m. Odległość obiektów jest więc z całą pewnością większa, aniżeli wysokość projektowanego budynku, a więc możliwość przesłaniania pomieszczeń Wspólnoty przez zabudowę inwestora w rozumieniu § 13 ust. 1 pkt 1 r.w.t. należy wykluczyć.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić trzeba, że projektowana przez inwestora zabudowa nie powoduje naruszającego prawo przesłaniania okien pomieszczeń mieszkalnych, ograniczającego możliwość ich wykorzystania zgodnie z funkcją mieszkalną. Przesłanianie dotyczy wyłącznie niewielkiego obszaru działki Wspólnoty, przy czym jest to – co trzeba podkreślić – część działki urządzona jako wąski, niezabudowany pas wzdłuż budynku. W ocenie Sądu prowadzi to do wniosku, że ze względu na § 13 r.w.t. nie powstaną dla Wspólnoty jakiekolwiek ograniczenia w zagospodarowaniu jej terenu.

W ocenie Sądu nie można też mówić o ograniczeniu w zagospodarowaniu nieruchomości Wspólnoty ze względu na § 60 r.w.t. Jak wskazano wyżej, przepis ten odnosi się do godzin nasłonecznienia pomieszczeń. Wymagane godziny nasłonecznienia pomieszczeń budynków skarżącej Wspólnoty są zachowane w dniach równonocy w godzinach 1030 - 1330, co wynika z symulacji graficznej opracowanej przez projektanta i umieszczonej na k. 19.A projektu budowlanego ("Analiza nasłonecznienia").

Na marginesie dodać można, że od godziny 1330 ograniczenie nasłonecznienia ze strony projektowanych budynków inwestora w ogóle nie następuje nie tylko w stosunku do budynków Wspólnoty, ale nawet w stosunku do należącej do niej działki gruntu. Natomiast od tej godziny do godziny 1700 to obiekty samej Wspólnoty zacieniają jej własny teren po stronie południowo-wschodniej. Nie można więc twierdzić, że powstają "związane z [projektowanym – uw. WSA] obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu" terenu należącego do Wspólnoty. Cześć jej gruntu ma bowiem ograniczone nasłonecznienie także ze względu na jej własną zabudowę.

Odrębną kwestią, którą skarżąca Wspólnota poruszyła w skardze, jest zagadnienie dotyczące jej zamiaru realizacji placu zabaw planowanego do lokalizacji na granicy z działką inwestora [...], na wysokości części budynku oznaczonego adresem ul. [...]. W ocenie Sądu zgłoszenie takiego zamiaru nie może świadczyć o powstaniu po stronie skarżącej ograniczeń w zagospodarowaniu jej nieruchomości. Należy bowiem zwrócić uwagę, że w art. 3 pkt 20 P.b. mowa jest o przepisach odrębnych wprowadzających "związane z" obiektem budowlanym ograniczenia w zagospodarowaniu, co oznacza, że chodzi innymi słowy o ograniczenia powstające ze względu na przepisy dotyczące projektowanego obiektu, a nie przepisy dotyczące obiektów istniejących albo potencjalnie projektowanych przez właściciela (zarządcę) działki sąsiedniej. Ewentualne ograniczenia dotyczące realizacji zgłoszonego przez Wspólnotę placu zabaw wiążą się natomiast z wymogami odrębnymi dotyczącymi placów zabaw (§ 40 ust. 2 r.w.t.), a nie projektowanych przez inwestora budynków.

Z punktu widzenia art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 P.b. nie mają znaczenia także inne okoliczności podnoszone przez Wspólnotę w skardze, takie jak obawy dotyczące zwiększonej ilości parkujących pojazdów, czy spływającej z nieruchomości inwestora wody deszczowej. Po pierwsze, podkreślić należy, że tego rodzaju oddziaływania mogą być ewentualnie kwalifikowane jako immisje bezpośrednie (skierowanie wody na działkę sąsiada) bądź immisje pośrednie, a więc działania, które wiążą się ze skutkami cywilnoprawnymi w sferze chronionej art. 140 Kodeksu cywilnego (ewentualnie 144 K.c.). Przepisy dotyczące stosunków cywilnych związanych z prawem własności nie mogą być natomiast powoływane jako przepisy odrębne w rozumieniu art. 3 pkt 20 P.b. (zob. uzasadnienie wydanego uprzednio w sprawie wyroku IV SA/Po 677/15). Po drugie, przepisy techniczno-budowlane nie przewidują ograniczeń po stronie właścicieli nieruchomości ze względu na to, że pobliska inwestycja zwiększy ruch pojazdów, a w okolicy wzrośnie zapotrzebowanie na miejsca postojowe. Żaden właściciel (o ile nie ustanowił służebności na swoim gruncie) nie musi też udostępniać innym własnych miejsc postojowych. Nie ma także przepisów techniczno-budowlanych, które tworzyłyby ograniczenia na nieruchomościach otaczających inwestycję ze względu na spływ z niej wody deszczowej. Jest wręcz przeciwnie – zgodnie z § 29 r.w.t. "dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości jest zabronione". Z kolei zgodnie z § 28 r.w.t. działka budowlana, na której sytuowane są budynki, powinna być wyposażona w kanalizację umożliwiającą odprowadzenie wód opadowych do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej. W razie braku możliwości przyłączenia do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej, dopuszcza się odprowadzanie wód opadowych tylko na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub do zbiorników retencyjnych.

Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania, że Wojewoda zasadnie zdecydował o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. Skarżącej Wspólnocie nie przysługiwał bowiem status strony w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę dla budynków zainicjowanym przez Spółkę A

W tym stanie rzeczy Sąd – na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2016 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – oddalił skargę.