Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 6/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2022-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 35a; art. 64 ust. 1 pkt 1, ust. 3 i 4; art. 140aa ust. 1, 3; art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. b w zw. z art 140ab ust. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 450
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
article: § 5 ust. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 2016 poz 2022
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego  wyposażenia - tekst jedn.
article: art. 7; art. 8; art. 77 § 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Anna Strzelec Sędzia WSA Iwona Tchórzewska po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2021 r. nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w L. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] o nałożeniu na K. G. (dalej także jako "strona" lub "skarżący") kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym jak za brak zezwolenia kategorii V.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie sprawy.

W dniu 24 marca 2021 r. funkcjonariusze Oddziału Celnego w H. podczas kontroli zespołu pojazdów o numerach rejestracyjnych [...], dokonali pomiaru wymiarów zewnętrznych, nacisku osi oraz masy całkowitej pojazdu. Kontrolowanym pojazdem kierował P. M. i wykonywał na rzecz K. G. "A.-S.", prowadzącego działalność gospodarczą w miejscowości W., przejazd w ramach międzynarodowego transportu drogowego rzeczy w postaci ładunku podzielnego (towar w postaci mączki z kurczaka i tłuszczu z kurczaka).

Wynik dynamicznego ważenia pojazdu opisany w protokole nr [...] wykazał przekroczenie nacisku drugiej osi pojazdu będącej osią napędową o 1700 kg (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 14,78%) przy dopuszczalnym przewidzianym przepisami prawa nacisku pojedynczej osi napędowej wynoszącym 11,5 tony.

Wynik powtórnego ważenia pojazdu na wadze dynamicznej opisany w protokole nr [...] potwierdził przekroczenie nacisku drugiej osi pojazdu będącej osią napędową o 1780 kg (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 15,48%).

Funkcjonariusze w toku kontroli ustalili, że kierowca pojazdu nie posiadał przy sobie i nie okazał na żądanie zezwolenia kategorii V na przejazd pojazdu nienormatywnego.

Decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. Naczelnik L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. nałożył na przewoźnika karę pieniężną w kwocie 10 000 zł, na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. b w zw. z art 140ab ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym ( Dz.U. z 2021 r., poz. 450 z późn. zm.; dalej także jako "p.r.d."), za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym jak za brak zezwolenia kategorii V.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w L. nie uwzględnił odwołania.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podkreślił, że dwukrotnie przeprowadzony pomiar dynamicznego obciążenia drugiej osi pojazdu będącej osią napędową wykazał przekroczenie dopuszczalnej wartości przy dopuszczalnym przewidzianym przepisami prawa nacisku pojedynczej osi napędowej wynoszącym 11,5 tony.

Pomiarów nacisków osi dokonano wagą samochodową do ważenia pojazdów w ruchu, typu [...] (nr seryjny [...]) posiadającą świadectwo legalizacji [...] Kierowca złożył wniosek o powtórne ważenie pojazdu. W wyniku powtórnego ważenia stwierdzono przekroczenie nacisku pojedynczej osi. Zaś do określenia wysokości kary pieniężnej przyjęto wyniki z pierwszego ważenia, korzystniejsze dla strony. W trakcie dokonywania pomiarów nie odnotowano żadnych nieprawidłowości pomiaru. Kierujący pojazdem podpisał protokoły kontroli bez wnoszenia uwag odnośnie dokonanych czynności kontrolnych.

Organ odwoławczy podkreślił, że przedmiotem przewozu był ładunek podzielny, istniała bowiem możliwość jego podziału na mniejsze ładunki bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody. Przepis art 64 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym formułuje zakaz przewozu ładunku podzielnego pojazdem nienormatywnym uprawnionym do poruszania się na podstawie zezwoleń innych niż zezwolenia kategorii I. Z treści tego przepisu wynika, że intencją ustawodawcy było umożliwienie przewozu pojazdem nienormatywnym ładunku niepodzielnego, przy którym nie ma technicznej możliwości przewiezienia go w sposób zgodny z obowiązującymi normami. W sytuacji natomiast przewozu ładunku podzielnego ustawodawca przyjął co do zasady istnienie możliwości przewozu tego ładunku pojazdami, których masa, naciski osi i wymiary są dopuszczalne. W art 140ab ust. 2 Prawa o ruchu drogowym ustawodawca stwierdził, że w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art 64 ust. 2, to jest w sytuacji przewozu ładunku innego niż niepodzielny pojazdem nienormatywnym uprawnionym do poruszania się na podstawie zezwolenia kategorii innej niż I, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

Mając na względzie powyższe, organ odwoławczy stwierdził, że przewóz ładunku podzielnego pojazdem nienormatywnym wymagał zezwolenia kategorii V i nie był uprawniony do poruszania się na podstawie zezwolenia kategorii I, a tym samym należało nałożyć na skarżącego karę pieniężną za przejazd pojazdem nienormatywnym - jak za przejazd bez zezwolenia. Jeżeli w pojeździe przekraczającym granicę państwa przy wyjeździe z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej miało miejsce przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej o 14,78% przy jednoczesnym braku wymaganego zezwolenia kategorii V, to w świetle postanowień art 140ab ust. 1 pkt 3 lit. b prawa o ruchu drogowym wysokość kary pieniężnej wynosi 10 000 zł.

Organ odwoławczy podniósł, że podmiotem wykonującym przejazd w niniejszej sprawie jest K. G., prowadzący działalność gospodarczą "A.-S." K. G., co ustalono na podstawie licencji nr [...] dotyczącej międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy, oraz zgodnie z dokumentem CMR stanowiącym dowód zawarcia umowy o zarobkowy przewóz drogowy towarów zgodnie z art. 4 i art. 9 ust. 1 Konwencji o umowie Międzynarodowego Przewozu Drogowego Towarów (CMR) i Protokół podpisania sporządzonych w Genewie dnia 19 maja 1956r. (Dz. U z 1962 r. Nr 49, poz. 238 ze zm.).

Odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd za zaistnienie naruszenia polegającego na przekroczeniu dopuszczalnych nacisków osi pojazdu ma charakter obiektywny. Znajduje ona zastosowanie do tego podmiotu w przypadku wystąpienia zakazanego ustawą skutku i to niezależnie od tego, kto przyczynił się do powstania naruszenia.

W ocenie organu odwoławczego, skarżący nie udowodnił zaistnienia okoliczności, które w świetle art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. stanowiłyby podstawę umorzenia postępowania. Dołożenie należytej staranności w rozumieniu tego przepisu oznacza, że przedsiębiorca uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać organizując przewóz, a jedynie wskutek niezależnych od niego okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa. Odpowiedzialność za właściwe załadowanie pojazdu obciąża również przewoźnika, który jako podmiot wykonujący profesjonalnie działalność gospodarczą w zakresie transportu rzeczy powinien być tym bezpośrednio zainteresowany zarówno ze względu na możliwość wykazania normatywności pojazdu podczas kontroli drogowej, jak i ze względu na bezpieczeństwo w ruchu drogowym prowadzącego pojazd i innych użytkowników dróg publicznych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w L. naruszenie:

- naruszenie art. 7, art. 8 k.p.a., poprzez oparcie rozstrzygnięcia na wynikach pomiarów dokonanych wagą [...] do pomiarów dynamicznych, użytą do pomiaru nacisku osi pojazdu przewożącego towar sypki, co miało wpływ na wynik pomiarów i obraża zasadę prawdy obiektywnej;

- naruszenie art. 77 § 1 k.p.a., z uwagi na brak zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego;

- naruszenie przepisu materialnego, to jest art. 2 pkt 35a Prawa o ruchu drogowym, poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie na gruncie niniejszej sprawy przejawiające się uznaniem, że pojazd członowy będący przedmiotem postępowania wypełniał zapisaną w tym przepisie definicję pojazdu nienormatywnego.

W oparciu o powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zdaniem skarżącego, nie miał on wpływu na powstanie naruszenia, ponieważ jak wskazał w odwołaniu, kierowca nie uczestniczył w operacji załadunku towaru. Ze względu na panującą pandemię [...] na terenie zakładu, w którym kierowca podejmował ładunek, wprowadzono restrykcje. Ograniczono wstęp osób trzecich do magazynu, w wyniku czego kierowca realizujący przewóz drogowy nie uczestniczył w operacji załadunku towaru. Tym samym, nie miał wpływu na rozmieszczenie towaru na skrzyni ładunkowej i nie mógł zweryfikować poprawności nacisków osi. Pozostałe naciski osi, jak i dopuszczalna masa całkowita pojazdu, były normatywne.

Skarżący do skargi załączył pismo z oświadczeniem załadowcy [...] na potwierdzenie, że ze względów sanitarnych kierowca nie mógł uczestniczyć w załadunku. W ocenie skarżącego, to oświadczenie załadowcy o wprowadzonych restrykcjach ma udowodnić zaistnienie przesłanek świadczących o wystąpieniu zdarzenia nadzwyczajnego i niezależnego od przewoźnika.

Dalej K. G. wytykał organowi, że z protokołu kontroli nie wynika czy ładunek był prawidłowo zabezpieczony (ładunek umieszczony w skrzyni ładunkowej mógł się przemieścić podczas ważenia, ponieważ zespół pojazdów ważono dwukrotnie, a jeszcze wcześniej zatrzymano pojazd do kontroli i mogło dojść do gwałtownego hamowania). W momencie kontroli realizowany był przewóz produktów sypkich-mączki z kurczaka oraz tłuszczu z kurczaka, który przewożony był w workach typu big-bag. W trakcie przewozu produkt taki ulega przemieszczaniu. Świadczą o tym chociażby dwa różne wyniki pomiarów nacisku osi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja organu odwoławczego w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego jak bez zezwolenia kategorii V.

Stosownie do art. 2 ust. 35a p.r.d., pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku, wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.

Zgodnie z art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d., ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ. Wymiary, masa, naciski osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-V oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać, są określone w tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy (art. 64 ust. 3 p.r.d.). Zgodnie z treścią tego załącznika w przypadku pojazdu nienormatywnego o naciskach osi przekraczających wielkości dopuszczalne, wymagane jest zezwolenie kategorii V.

Kierujący pojazdem nienormatywnym jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać uprawnionym osobom zezwolenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 (art. 64 ust. 4 p.r.d.). Jednocześnie, zgodnie z ust. 2 powołanego artykułu, zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I.

Zgodnie z art. 140aa ust. 1 p.r.d. za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej.

Karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd (art. 140aa ust. 3 pkt 1 p.r.d.). W sytuacjach określonych w pkt 2 i 3 ust. 3 art. 140aa p.r.d. kara pieniężna może być także nałożona na podmiot wykonujący czynności ładunkowe lub podmiot wykonujący inne niż wymienione w pkt 2 czynności związane z przejazdem pojazdu nienormatywnego, w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę lub spedytora. Wymaga przy tym podkreślenia, że w świetle treści art. 140 aa ust. 1 i 3 p.r.d. kara pieniężna może być nakładana zarówno na podmiot wykonujący przejazd, jak również na podmioty wymienione w pkt 2 i 3 ust. 3 art. 140aa p.r.d. Odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd jest niezależna od odpowiedzialności ostatnio wymienionych podmiotów.

Przepis art. 140ab w ust. 1 pkt 3 p.r.d. za brak zezwolenia kategorii V przewiduje karę pieniężną w wysokości: a) 6 000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%, b) 10 000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%, c) 15 000 zł - w pozostałych przypadkach.

W myśl zaś art. 140ab ust. 2 p.r.d., w przypadku naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, czyli zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

W niniejszej sprawie organ nałożył na skarżącego karę pieniężną w kwocie 10 000 zł, z uwagi na wykonywanie przejazdu pojazdem nienormatywnym towaru podzielnego. Organ uznał, że nastąpiło przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi kontrolowanego pojazdu, a wykonujący transport nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego. Organ wskazał, że upoważnieni funkcjonariusze celno-skarbowi dokonali pomiarów nacisków osi, masy całkowitej oraz wymiarów zewnętrznych zespołu pojazdów. Ważenie środka transportowego stanowiło jedną z czynności przeprowadzanych w trakcie kontroli, w której brał udział skarżący, jako kierowca pojazdu. Kontrola wykazała przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej.

Według definicji zawartej w art. 2 pkt 57 p.r.d., nacisk osi oznacza sumę nacisków, jaką na drogę wywierają koła znajdujące się na jednej osi.

Dopuszczalne naciski osi określone są przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 z późn. zm.), wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 66 ust. 5 Prawa o ruchu drogowym. Rozporządzenie to stanowi implementację przepisów dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym (Dz. Urz. UE L 235 z dnia 17 września 1996 r., str. 59).

Stosownie do § 5 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych w przypadku pojedynczej osi napędowej pojazdów, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 2-14, dopuszczalny nacisk osi nie może przekraczać 11,5 tony. W przypadku pojazdu uczestniczącego w ruchu drogowym podstawą sprawdzenia wymagań, o których mowa w ust. 1-3 oraz ust. 5, są wartości rzeczywiste nacisków osi (§ 5 ust. 4 rozporządzenia).

W niniejszej sprawie w wyniku kontroli pojazdu członowego składającego się z dwuosiowego ciągnika samochodowego oraz trzyosiowej naczepy ciężarowej stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej ciągnika samochodowego. Dwukrotny pomiar wykazał przekroczenie dopuszczalnej wartości nacisku osi o 1700 kg (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 14,78%) i o 1780 kg (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 15,48%) przy dopuszczalnym przewidzianym przepisami prawa nacisku pojedynczej osi napędowej wynoszącym 11,5 tony. Jako wiążący przyjęto korzystniejszy dla strony wynik ważenia.

Prawidłowe jest zatem stanowisko organów, że na skarżącego nałożona powinna być kara jak za przejazd bez zezwolenia kategorii V.

Kierowca podpisał protokół kontroli, nie wnosząc jednocześnie żadnej uwagi do jego zapisów. Protokół z kontroli stanowi dokument urzędowy w świetle art. 76 § 1 k.p.a. W myśl tego przepisu dokument urzędowy sporządzony w przepisanej formie przez uprawnione do tego organy w ich zakresie działania stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 7 i art. 8 k.p.a., poprzez oparcie rozstrzygnięcia na wynikach pomiarów dokonanych wagą [...] do pomiarów dynamicznych, użytą do pomiaru nacisku osi pojazdu przewożącego towar sypki. Bezpodstawny jest także zarzut naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. z uwagi na brak zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego

Zdaniem Sądu zasadne było oparcie się organu odwoławczego na poczynionych przez organ I instancji ustaleniach faktycznych poczynionych na podstawie karty kontroli, protokołów z ważenia pojazdów, świadectw legalizacji (ważnych w dniu kontroli), świadectw wzorcowania, instrukcji obsługi wag. Ze znajdujących się w aktach sprawy protokołów kontroli, podpisanych bez zastrzeżeń przez kierującego pojazdem, wynika jednoznacznie, że kontrola nacisków osi pojazdu w obu przypadkach została przeprowadzona przy użyciu wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu [...] (nr fabryczny [...]), posiadającej ważne na dzień kontroli świadectwo ponownej legalizacji z dnia 25 września 2019 r., ważne do dnia 25 października 2022 r. Podkreślić należy, że brak jest dowodów, by waga została użyta nieprawidłowo. Sama różnica pomiędzy wynikami obu pomiarów nie świadczy o nieprawidłowości procesu ważenia. Na wyniki ważenia dynamicznego pojazdu mogą mieć wpływ różne czynniki, w tym stan techniczny pojazdu czy sposób zabezpieczenia ładunku. Z tego właśnie względu istnieje możliwość przeprowadzenia powtórnego ważenia. Trafnie zwrócono uwagę w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że waga jest wyposażona w system automatycznej sygnalizacji błędów pomiaru. W sytuacji, gdy w okolicznościach sprawy system wagi nie sygnalizował błędu, należało uznać, że ważenie przebiegało w sposób prawidłowy i nie zachodzą podstawy do kwestionowania wyników pomiaru. Wymaga podkreślenia, że skarżący nie zanegował zawartego w zaskarżonej decyzji stwierdzenia przez organ, iż w trakcie ważenia system wagi nie sygnalizował nieprawidłowości pomiaru. Jednocześnie kierujący pojazdem nie zgłaszał uwag do protokołów kontroli. W tej sytuacji nie zachodzą przesłanki do uznania, że proces pomiaru przebiegał w sposób niezgodny z instrukcją obsługi wagi. Zarówno instrukcja obsługi wagi [...], jak również świadectwo legalizacji ponownej wagi zostały dołączone do akt administracyjnych.

Odnosząc się do podniesionej przez skarżącego okoliczności przemieszczania się towaru sypkiego, Sąd zwraca uwagę, że przewożony ładunek sypki - mączka z kurczaka oraz tłuszczu z kurczaka umieszczony został w elastycznych opakowaniach typu big-bag, a więc ładunek stanowił ładunek podzielny. Okoliczność, iż w trakcie transportu ładunek ten mógł ulec przemieszczeniu nie może mieć w tym przypadku decydującego znaczenia, gdyż dotyczy w praktyce każdego rodzaju ładunku, w zależności od sposobu jego rozmieszczenia i zabezpieczenia w trakcie realizowanego przejazdu. Jedynie ładunek pozostający niejako "luzem" w pojeździe ze względu na jego właściwość, jak np. ziemia, piach, żwir czy różne rodzaje cieczy, z natury rzeczy mogących przemieszczać się w trakcie transportu, został objęty hipotezą przepisu art. 140aa ust. 4 pkt 2 i tylko w takim przypadku można mówić o przesłance do umorzenia postępowania na tej podstawie (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 listopada 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 1436/15).

W dniu kontroli skarżący wykonywał zatem przejazd pojazdem nienormatywnym z ładunkiem podzielnym, który nie może być przewożony pojazdem nienormatywnym (z wyjątkiem niemających w sprawie zastosowania przypadków przejazdu na podstawie zezwolenia kategorii I).

Wobec powyższego prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, że kara nałożona być powinna na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. b p.r.d. w związku z art. 140ab ust. 2 p.r.d., jak za brak zezwolenia kategorii V. Podkreślić należy, że nie jest to kara za brak samego zezwolenia, lecz kara za naruszenie zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego.

Sąd podziela stanowisko organu, który nie dopatrzył się w sprawie dowodów na dochowanie przez stronę należytej staranności w realizacji czynności związanych z ww. przewozem oraz na brak wpływu na powstanie naruszenia.

Odpowiedzialność za naruszenie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym jest odpowiedzialnością administracyjną, a nie karnoadministracyjną, przewoźników. Ma więc charakter obiektywny, jest odpowiedzialnością za wystąpienie zakazanego ustawą skutku i to niezależnie od tego, kto przyczynił się do powstania naruszenia. Wynika z tego domniemanie odpowiedzialności przewoźnika, które może on obalić jedynie w sytuacji spełnienia przesłanek z art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. Ciężar dowodu wykazania tych przesłanek spoczywa na przedsiębiorcy/przewoźniku, gdyż to on wywodzi z tego przepisu skutki prawne (wyrok NSA z 2 czerwca 2009 r. sygn. akt II GSK 989/08). Istotą rozwiązania przyjętego w art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. (w zw. z ust. 1 tego przepisu) jest, że kara dotyczy samego przejazdu, a organ nie ma obowiązku badania z własnej inicjatywy, czy przewoźnik dochował należytej staranności. Przepis art. 140aa ust. 4 pkt 1 tej ustawy powoduje, że organ – choć nie ma obowiązku poszukiwać dowodów na dochowanie tej staranności lub na brak wpływu na powstanie naruszenia, to jednak nie powinien ich pominąć, oczywiście o ile są mu znane (por. wyrok NSA z 1 grudnia 2016 r. sygn. akt II GSK 1215/15).

Natomiast zwolnienie od kary ze względu na brak wpływu na powstałe naruszenie byłoby uzasadnione w sytuacji, gdy do naruszenia doszło jedynie wskutek nadzwyczajnych i nieprzewidywalnych okoliczności lub zdarzeń. Chodzi tu o zdarzenia nadzwyczajne, które występują rzadko i niespodziewanie, a ich zaistnienie nie jest możliwe do zaplanowania i uniknięcia przy dołożeniu ze strony przedsiębiorcy najwyższej staranności i przezorności przy prowadzeniu przez niego działalności. Podmiot wykonujący przewóz, przed rozpoczęciem przejazdu winien zbadać, czy pojazd odpowiada określonym normom. Przekroczenie dopuszczalnego nacisku poszczególnych osi nie jest zdarzeniem powstałym wskutek nadzwyczajnych i nieprzewidywalnych okoliczności.

Ponadto, nie można zgodzić się ze stanowiskiem zaprezentowanym w skardze, zgodnie z którym wystarczyło przedstawienie oświadczenia załadowcy o wprowadzonych w związku z pandemią restrykcjach w zakładzie pracy, aby udowodnić zaistnienie przesłanek świadczących o tym, że wystąpiły zdarzenia nadzwyczajne i niezależne od przewoźnika. Takie stanowisko jest nie do pogodzenia z obowiązującym zaostrzonym wzorcem staranności, który wpływa na zwiększenie wymagań wobec podmiotu wykonującego w sposób profesjonalny przewozy, zaś ryzyko prowadzenia przedsiębiorstwa transportowego nakazuje ścisły nadzór nad należytym wykonywaniem obowiązków przez kierowców tak, aby nie dochodziło do naruszenia prawa. Argumenty strony skarżącej, w ramach których strona powoływała się na okoliczności związane z brakiem możliwości kontroli załadunku pojazdu z uwagi na pandemię wywołaną wirusem SARS-CoV-2, a tym samym konieczności oparcia się przez kierowcę na dokumentacji przewozowej, w żaden sposób nie świadczą o tym, że skarżący dochował należytej staranności. Wskazane przez stronę skarżącą okoliczności mogą jedynie ewentualnie stanowić podstawę do podjęcia przez organy Inspekcji Transportu Drogowego stosownych czynności wyjaśniających w przedmiocie ewentualnego ukarania również załadowcy, jako podmiotu odpowiedzialnego za prawidłowy załadunek i uniemożliwienie powstania stosownych naruszeń spowodowanych przez wyjazd na drogę publiczną przeciążonego pojazdu.

Wobec braku definicji należytej staranności w prawie o ruchu drogowym, należy posłużyć się regulacją zawartą w art. 355 § 2 k.c., wiążącą należytą staranność wymaganą od podmiotów gospodarczych z zawodowym charakterem prowadzonej działalności. Podmiot wykonujący przewóz jest więc zobligowany do staranności wymaganej od przewoźnika, czyli staranności profesjonalisty. Zachowanie należytej staranności przez przewoźnika wiąże się m.in. z właściwą oceną posiadanych informacji o przewożonym ładunku. Przewoźnik powinien ocenić jakie bezwzględnie pewne informacje wynikają z powiązania wagi ładunku z masą całkowitą pojazdu wynikającą z jego dokumentów rejestracyjnych. W szczególności powinien wiedzieć, czy nieprzekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu zapewnia zachowanie nacisku na osie, dopuszczalnego na drogach, którymi zamierza wykonywać przewóz. Dla analizy przesłanki należytej staranności przewoźnika istotne znaczenie ma treść art. 61 ust. 1 prawa o ruchu drogowym, z którego wynika, że ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu, a zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 1 prawa o ruchu drogowym, ładunek umieszcza się na pojeździe w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi na drogę. Z kolei z art. 36 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. - Prawo przewozowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 8) wynika, że z przewozu są wyłączone rzeczy, które z powodu swoich rozmiarów, masy lub innych właściwości spowodowałyby naruszenie przepisów określających warunki wykonywania przewozów drogowych. Z powołanych przepisów wynika, że przewoźnik działający z należytą starannością przed rozpoczęciem przewozu powinien mieć usprawiedliwione okolicznościami przekonanie, że wykonując przewóz, nie naruszy prawa. Z przepisów tych nie wynika natomiast, że z przewoźnika zostaje zdjęta odpowiedzialność administracyjna za przejazd pojazdem, co do którego nie ma on żadnej wiedzy o prawidłowości rozmieszczenia ładunku i związanymi z tym naciskami na osie (por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2022 r. sygn. akt II GSK 2644/21).

Tymczasem, w niniejszej sprawie skarżący po załadunku towaru nie dokonał sprawdzenia obciążenia poszczególnych osi pojazdu, ani rzeczywistej masy pojazdu. Uwzględniając przy tym zawodowy charakter prowadzonej przez skarżącego działalności przyjąć należy, że to na skarżącym - profesjonalnym podmiocie ciąży obowiązek takiego przygotowania transportu, aby odbywał się on na warunkach wymaganych przez obowiązujące przepisy. Kierowca skontrolowanego pojazdu przed opuszczeniem przedsiębiorstwa powinien zażądać od załadowcy zważenia pojazdu, zarówno w zakresie masy jak i nacisków osi. Skarżący bowiem nie wykazał, że pozbawiony został możliwości zważenia pojazdu członowego po jego załadowaniu. Zaniechanie przez skarżącego ustalenia parametrów pojazdu, którym przejazd był wykonywany świadczy o niezachowniu przez przedsiębiorcę należytej staranności. Skarżący nie może zasłaniać się w tym względzie poprzez odwołanie się do argumentów opartych wyłącznie na zaufaniu do działań załadowcy.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia innych przepisów postępowania, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Postępowanie przeprowadzone w sprawie jest wystarczające i pozwoliło na zebranie wszechstronnego materiału dowodowego, który wykazał bezsprzecznie dokonanie wskazanego naruszenia.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.).