Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1027/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2019-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 27
journal: Dz.U. 2018 poz 627
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Saniewski asesor WSA Katarzyna Korycka Protokolant starszy sekretarz sądowy Dominika Znaniecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi R. R. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi i innymi (ONW) oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu [...] czerwca 2016 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. wpłynął wniosek R. R. o przyznanie płatności na rok 2016 dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (płatność ONW) do działek rolnych o łącznej powierzchni 23,51 ha.

Decyzją z dnia [...] marca 2018 r., nr [...], Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G., działając na podstawie:

. art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm.) w zw. z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2017 r., poz. 935),

. art. 26 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014—2020 (Dz.U. z 2017 r., poz. 562 z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą PROW 2014-2020,

. art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich {Dz. U. UE. L 1995.312.1), zwanego dalej "rozporządzeniem Rady nr 2988/95",

. art. 60 rozporządzenie Komisji (UE) Nr 1306/2013 dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 549, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem (UE)nr 1306/2013";

. § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015r., poz. 364 z późn.zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem ONW PROW 2014-2020",

odmówił spółce przyznania wnioskowanej płatności z uwagi na to, że spółka znalazła się w łańcuchu wzajemnych powiązań osobowych, organizacyjnych, biznesowych i własnościowych świadczących o stworzeniu sztucznych warunków w celu osiągnięcia korzyści wynikających z uregulowań przepisów prawnych Unii Europejskiej, które to działania traktowane są jako obejście prawa. Organ pierwszej instancji w tym zakresie wskazał, że zgodnie z art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z dnia 20 grudnia 2013 r., str. 549 ze zm., dalej powoływane jako rozporządzenie nr 1306/2013), bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Zdaniem organu pierwszej instancji, stworzenie sztucznych warunków polegało na utworzeniu wielu spółek, w tym skarżącej, powiązanych ze sobą osobowo, organizacyjnie i ekonomicznie - w celu uzyskania korzyści sprzecznej z celami wsparcia, poprzez obejście zasady degresywności (większa powierzchnia - niższa płatność).

W złożonym odwołaniu spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, zarzucając:

1. naruszenie art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 poprzez zastosowanie przewidzianej w nim sankcji mimo braku zaistnienia przesłanek;

2. naruszenie art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 poprzez zastosowanie przewidzianej w nim sankcji mimo braku zaistnienia przesłanek;

3. błędne ustalenie istotnych, z punktu widzenia § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, okoliczności odnoszących się do stanu posiadania przez skarżącą spółkę nieruchomości, w tym gospodarstwa rolnego;

4. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 4, art. 36 i art. 37 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), a także celów określonych w PROW 2014-2020, poprzez ich niezastosowanie, pomimo tego, że zarówno cele określone w art. 4 rozporządzenia, jak i przesłanki wyartykułowane w art. 36 i 37 (w szczególności: poprawa konkurencyjności rolnictwa poprzez wspieranie restrukturyzacji, rozwoju i innowacji, poprawa środowiska naturalnego i terenów wiejskich poprzez wspieranie gospodarowania gruntami, poprawa jakości życia na obszarach wiejskich oraz popieranie różnicowania działalności gospodarczej) i cele działania ONW w PROW 2014-2020 - w kontekście zgromadzonego materiału dowodowego - w pełni aktualizują się na gruncie niniejszej sprawy, co nakazywało uwzględnić wniosek spółki na rok 2016;

5. wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 7 Kpa w zw. z art. 77 § 1 Kpa, art. 78 § 1 i 2 Kpa oraz art. 80 Kpa poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, co doprowadziło organ I instancji do poczynienia w zaskarżonej decyzji dowolnych ustaleń faktycznych, m.in. poprzez przyjęcie, że dowodem na zaistnienie tzw. sztucznych warunków było swobodne przekazywanie gruntów poprzez wskazane w uzasadnieniu decyzji umowy dzierżawy pomiędzy podmiotami powiązanymi z lat 2009 i 2010;

6. wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 107 § 3 Kpa poprzez brak precyzyjnego odniesienia się co do wiarygodności dowodów i określenia ich mocy dowodowej oraz naruszeniem art. 89 § 1 i 2 Kpa poprzez odrzucenie istotnych dowodów wskazujących na podstawę faktyczną tworzenia wielu podmiotów - gospodarstw rolnych jako spółek z o.o.

W treści odwołania skarżąca spółka podniosła, że w sposób samodzielny i niezależny prowadzi gospodarstwo rolne, spełniając zarazem warunki do przyznania płatności. Tym samym w przedmiotowej sprawie nie doszło do stworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści sprzecznej z celami wsparcia.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ podał, że w sprawie bezsporne jest, iż T. K. i M. H. w okresie od 2004 do 2011 r., działając jako członkowie zarządu poszczególnych podmiotów, zarejestrowali w ewidencji producentów łącznie 39 spółek z ograniczoną odpowiedzialnością. Zgodnie z danymi z Krajowego Rejestru Sądowego (stan na 3 i [...] sierpnia 2017 r.) udziałowcami ww. podmiotów byli wyłącznie T. K., M. H. oraz utworzone przez nich spółki.

Spośród 39 spółek, wniosek o przyznanie płatności na rok [...] złożyło 30 spółek, w tym o przyznanie płatności ONW - 14 spółek, o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach PROW 2007-2013 - 5 spółek, o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach PROW 2014-2020 - 6 spółek. Ponadto, z wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2016, w tym przyznanie płatności z tytułu ONW, wystąpili oddzielnie jako producenci rolni T. K. i M. H.. Niespornym jest również fakt, że siedzibą wszystkich spółek (zgodnie z danymi w ewidencji producentów) do grudnia 2015 r. był R. C. (ul. [...] 87-220 R. C.). Ten sam adres jako adres korespondencyjny wskazywał również T. K.. W części spółek w trakcie prowadzonych postępowań o przyznanie płatności na rok 2015 i 2016 (od [...].12.2015 r. do [...].05.2017 r.) dokonano zmian w rejestrze przedsiębiorców oraz ewidencji producentów polegających na zmianie siedziby. We wskazanym powyżej okresie w części spółek doszło do zmiany składu zarządu.

Organ odwoławczy wskazał, że z dokumentu złożonego w dniu [...].05.2009 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w G. wraz z wnioskiem o wpis do ewidencji producentów, tj. odpisu postanowienia z Krajowego Rejestru Sądowego: [...], wynikało, że R. Sp. z o.o. została zawiązana z dniem [...].04.2009 r. Jednoosobowy zarząd podmiotu tworzył T. K. - prezes zarządu, jednocześnie będąc udziałowcem spółki posiadającym 100 udziałów o łącznej wartości [...] zł. Z informacji zawartych w KRS (stan na dzień [...].08.2017 r.) wynika, że wspólnikami w [...] Sp. z o.o. są: T. K. - posiadający 100 udziałów o łącznej wartości [...] zł oraz "[...]" Sp. z o.o. - posiadająca 162 udziały o łącznej wartości [...] zł, zaś w skład zarządu spółki wchodzą T. K. jako prezes zarządu i M. H. jako członek zarządu. Widniejący w KRS ww. stan własnościowy w [...] Sp. z o.o. został potwierdzony przez T. K. w wyjaśnieniu z dnia [...].03.2017 r.

Wskazując na treść art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 organ podał, że bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym, ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Organ wskazał, że ww. przepis ustanawia generalną klauzulę pozwalającą organom administracji publicznej przeciwdziałać obejściu prawa przez podmioty celem uzyskania przez nie korzyści wbrew intencjom ustawodawcy. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ zaznaczył, że takie sztuczne stworzenie warunków może polegać na multiplikacji podmiotów, tj. na tworzeniu wielu podmiotów powiązanych przez tę samą osobę lub osoby, które w kolejnych latach przenoszą między sobą posiadanie gruntów w taki sposób, by uzyskać płatności większe, aniżeli te, które przysługiwałyby, gdyby takich działań nie przeprowadzono. Wobec powyższego, aby można było mówić o sztucznych warunkach w myśl art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, niezbędne jest istnienie dwóch przesłanek - obiektywnej i subiektywnej. Przesłanka obiektywna dotyczy ustalenia, że nie może zostać osiągnięty cel danego wsparcia, subiektywna zaś - że przez stworzenie takich sztucznych warunków wnioskodawca zamierzał uzyskać wyłącznie korzyść sprzeczną z tym celem.

W ocenie organu odwoławczego, w rozpatrywanej sprawie występują zarówno element obiektywny, jak i subiektywny, co stanowi podstawę do stwierdzenia, że doszło do sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania wsparcia. Element obiektywny polegał na stworzeniu przez te same osoby (T. i M. H.) wielu spółek wnioskujących o płatności, co prowadziło do sztucznego wykreowania wielu podmiotów będących w istocie jednym rolnikiem, prowadzącym jedno, wieloczłonowe gospodarstwo rolne. Z kolei przeprowadzone analizy prowadzonej działalności gospodarczej przez spółki, formy własnościowej spółek, zmian reprezentantów i siedzib spółek, zatrudnienia nowych prezesów spółek, wnioskowanych powierzchni do płatności ONW w 2016 r., położenia użytkowanych nieruchomości rolnych oraz działek ewidencyjnych wspólnie deklarowanych, zmian podmiotów w ramach deklarowanych działek, przenoszenia gruntów między podmiotami, usług wzajemnych, posiadanego przez podmioty parku maszynowego, miejsca przechowywania plonów oraz zatrudnienia części pracowników - zdaniem organu, wykazała istnienie przesłanki subiektywnej.

Jak wskazał organ odwoławczy, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. w oparciu o dane z KRS, wg stanu na dzień 3 i [...].08.2017 r., dokonał analizy własnościowej 39 spółek zawiązanych przez T. K. i M. H., w tym 30 spółek, które złożyły wnioski o przyznanie płatności na 2016 r. Z analizy tej wynika, że jako wspólnicy w spółkach występują wyłącznie T. K., M. H. oraz zarejestrowane przez nich w ewidencji producentów począwszy od 2004 r. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. W każdej ze spółek powtarzają się wspólnicy, którymi są spółki (z udziałami innych spółek) bądź bezpośrednio T. K. i M. H.. Z danych KRS na dzień 3 i [...].08.2017 r. wynika, że na 39 spółek z o.o. w 18 spółkach udziały bezpośrednio przysługiwały T. K., w 6 spółkach bezpośrednio M. H., zaś w 1 spółce udziały bezpośrednio posiadali zarówno T. K., jak i M. H.. Finalnie zatem udziały we wszystkich spółkach należały do dwóch wskazanych osób, co świadczy o zależnościach w zakresie osobowym w poszczególnych spółkach. Zdaniem organu, spółki zarejestrowane w latach 2004-2011 stanowią faktycznie jeden organizm, zarządzany przez te same osoby, przy czym przedmiotem prowadzonej przez każdą ze spółek działalności gospodarczej jest działalność rolnicza, polegająca w dużej mierze na uprawie zbóż, warzyw oraz chowie i hodowli zwierząt, zaś odrębność poszczególnych spółek ma charakter jedynie formalnoprawny.

W ocenie organu drugiej instancji, zmiany na stanowisku prezesa zarządu oraz zmiany siedzib spółek mające miejsce w okresie od grudnia 2015 r. do maja 2017 r., zostały dokonane wyłącznie na użytek prowadzonych przez ARiMR postępowań wobec T. K., M. H. oraz zawiązanych przez nich spółek, pod kątem weryfikacji wystąpienia sztucznych warunków w celu uzyskania płatności.

Organ II instancji zwrócił uwagę, że z punktu widzenia przepisów krajowych - prawa handlowego, każda ze spółek z ograniczoną odpowiedzialnością jest automatycznie uznawana za odrębny podmiot prawa handlowego. [...] jednak dla oceny, czy spółka może zostać uznana za rolnika w świetle definicji rolnika sformułowanej w art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, należy wziąć pod uwagę również inne okoliczności, takie jak osoby pełniące funkcje zarządcze, czy wyposażenie techniczne i organizacyjne takiego podmiotu. Organ wyjaśnił, że zgodnie z definicją gospodarstwa (art. 4 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 1307/2013) należy brać pod uwagę wszystkie jednostki produkcyjne bez względu na ich położenie na terenie kraju. Niezależnie zaś od istniejącej swobody układania stosunków gospodarczych i wyboru formy prowadzenia działalności, jak wynika z definicji art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013, rolnikiem jest również grupa osób fizycznych lub prawnych, która zarządza gospodarstwem, tj. wszystkimi jednostkami produkcyjnymi na terenie kraju.

W niniejszej sprawie organ stwierdził, że wszystkie zarejestrowane w ewidencji producentów w latach 2004-2011 spółki z o.o., w tym [...] sp. z o.o., stanowią jeden organizm gospodarczy, zarządzany przez tę samą grupę osób fizycznych - T. K. i M. H., którzy w dniu [...].11.2015 r. zawarli związek małżeński.

Organ wskazał, że w ramach kampanii 2016 Biuro Powiatowe ARiMR w G. obsługiwało 15 wniosków o przyznanie pomocy finansowej z tytułu ONW: 14 wniosków złożonych przez spółki oraz wniosek T. K.. Łączna powierzchnia zgłoszona do płatności w ramach złożonych 15 wniosków wyniosła 398,17 ha, z czego 295,22 ha stanowiły obszary położone w strefie nizinnej I, zaś 102,95 ha obszary położone w strefie nizinnej II. Organ zauważył, że 7 z 15 podmiotów ubiegających się o płatność ONW w roku 2016 realizowało 5-letnie zobowiązanie, o którym mowa w § 2 ust. 3 rozporządzenia ONW.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę na to, że organ I instancji ustalił, iż gdyby w 2016 r. został złożony jeden wniosek o płatności z tytułu ONW, to szacunkowa przyznana płatność na podstawie deklarowanych wartości na rok 2016 wyniosłaby [...] zł. Natomiast w sytuacji, gdyby kwota płatności miałaby zostać określona dla każdego z podmiotów składających wniosek z osobna, to wysokość płatności szacowana łącznie dla wszystkich podmiotów wyniosłaby [...] zł.

Organ zwrócił także uwagę, że spółki ubiegały się również o płatności rolnośrodowiskowe, które podobnie jak płatności ONW, podlegają degresywności, czyli zmniejszaniu w zależności od powierzchni zgłaszanych gruntów.

Organ wskazał na kwestię podziałów spółek oraz przekazywanie gruntów rolnych pomiędzy spółkami, a także tworzenie spółek bez względu na geograficzne położenie gruntów. Podniesiono także, że poszczególne spółki świadczyły między sobą usługi wzajemne umożliwiające prowadzenie działalności rolnej. Ustalono, że [...] sp. z o.o. w ramach parku maszynowego posiada jedynie ciągnik rolniczy N. H., a zatem spółka nie dysponuje w pełni wyposażonym zapleczem maszynowym, umożliwiającym samodzielne prowadzenie działalności rolniczej. Organ zwrócił także uwagę, że spółki korzystają z tych samych dostawców w zakresie paliw, nawozów, środków ochrony roślin, czy materiału siewnego. Również analiza zatrudnienia wykazała, że pracownicy świadczyli pracę na rzecz kilku podmiotów.

Organ odwoławczy wskazał, że prowadzenie działalności rolniczej w rozbiciu na kilkadziesiąt jedynie pozornie odrębnych podmiotów - spółek z o.o., miało głównie na celu zwiększenie rozmiaru płatności i obejście przepisów wprowadzających modulacje bądź degresywność płatności.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. stwierdził, że zarzuty podniesione w odwołaniu nie zasługują na uwzględnienie.

Organ wskazał, że tworzenie, w sposób sztuczny, wielu podmiotów zarządzanych przez jedną grupę osób fizycznych i podział większej powierzchni gospodarstwa umożliwia ominięcie przepisów modulacyjnych i uzyskanie większej kwoty płatności niż w przypadku, gdyby o płatności ubiegał się jeden podmiot do całej powierzchni gospodarstwa. Takie działanie jest niewątpliwie sprzeczne z celem systemu wsparcia, jakim jest zrównoważony rozwój obszarów wiejskich.

Organy ARiMR dokonały niespornych ustaleń faktycznych na okoliczność utworzenia przez T. K. i M. H. kilkudziesięciu spółek z o.o. ubiegających się o płatności rolnośrodowiskowe, rolno-środowiskowo-klimatyczne oraz płatności ONW. Wykazano również powiązania osobowo-kapitałowe z uwzględnieniem funkcji pełnionych przez ww. osoby oraz okoliczności umownego przenoszenia posiadania gruntów rolnych. Wskazane powyżej obiektywne okoliczności, w ocenie organu odwoławczego, zasadnie dowodzą, że spółki zostały zawiązane w celu podzielenia posiadanego areału ziemi na mniejsze gospodarstwa bądź uniknięcia zwiększenia areału już posiadanego, aby w ten sposób obejść przepisy ustanawiające limity i degresywność stawek pomocy finansowej.

Zdaniem organu, w rozpatrywanej sprawie strona nie przedstawiła żadnych racjonalnych wyjaśnień, popartych obiektywnymi dowodami, że powołanie tak wielu spółek było spowodowane obiektywnymi okolicznościami, które uzasadniałyby stwierdzenie, iż ubiegająca się o płatność spółka nie zamierzała wyłącznie uzyskać korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia. Skarżąca spółka nie zakwestionowała skutecznie ustaleń organu pierwszej instancji stwierdzających istnienie powiązań o charakterze osobowym (członkowie zarządu), majątkowym (udziałowcy), ekonomicznym (wzajemna wymiana dóbr i usług, przekazywanie gruntów rolnych) i organizacyjnym (wspólna siedziba, korzystanie w przeważającej mierze z tych samych dostawców, pracowników). Powyższe pozwala na ustalenie istnienia zamierzonej koordynacji działań przez T. K. i M. H., polegających na zgłaszaniu gruntów do płatności przez tworzone przez nich spółki w celu uzyskania korzyści wynikających z systemu wsparcia rozwoju obszarów wiejskich. Korzyści te miały wynikać z uzyskania większych płatności w związku ze zgłoszeniem wniosków przez kilkadziesiąt mniejszych podmiotów. Sens ekonomiczny utworzenia kilkudziesięciu powiązanych podmiotów zawierał się wyłącznie w tym, aby w taki sposób zwiększyć rozmiar płatności przez obejście przepisów wprowadzających modulacje bądź degresywność płatności. Nie było przy tym w rozpoznawanej sprawie żadnych obiektywnych okoliczności wskazujących na inne racjonalne uzasadnienie utworzenia przez T. K. oraz M. H. kilkudziesięciu spółek, które dzieliły między siebie posiadane grunty. W szczególności nie wykazano korzyści ekonomicznych, które miałyby wynikać z utworzenia i działania kilkudziesięciu podmiotów, niemających wystarczających środków produkcji i zlecających wykonywanie prac polowych.

Reasumując, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. stwierdził, że przyjęcie przez organ pierwszej instancji, iż w przedmiotowej sprawie nastąpiło sztuczne tworzenie warunków w celu uzyskania korzyści finansowej, co pozostaje w sprzeczności z celami prawa wspólnotowego i ma na celu ominięcie przepisów, jest w pełni zasadne. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. prawidłowo uznał, że powyższe działanie strony wyczerpało przesłanki zapisane w art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, co skutkowało odmową przyznania stronie płatności.

[...] sp. z o.o. nie zgodziła się z powyższą decyzją i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w postaci:

1) art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu przez organ, że warunki wymagane do uzyskania płatności ONW zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami prawodawstwa i nałożenie przewidzianej w nim sankcji pomimo braku zaistnienia przesłanek, podczas gdy skarżąca nie stworzyła sztucznych warunków wymaganych do uzyskania płatności ONW i realizowała jako samodzielny podmiot cele określone w art. 31 rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i powinna otrzymać płatności ONW za rok 2016;

2) art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, Euroatom) nr 2988/95 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie przez organ, że skarżąca podjęła działania chcąc pozyskać korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, gdyż stworzyła sztuczne warunki w celu uzyskania tej korzyści, podczas gdy strona nie stworzyła sztucznych warunków wymaganych do uzyskania płatności ONW i realizowała jako samodzielny podmiot cele określone w przepisach prawa wspólnotowego, a zatem powinna otrzymać płatności ONW za rok 2016;

3) § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że spółka nie spełniła przesłanek do uzyskania płatności ONW, podczas gdy skarżąca będąc samodzielnym podmiotem wpisanym do ewidencji producentów, posiadającym powyżej 1 ha użytków rolnych położonych na obszarach ONW, zobowiązała się do kontynuowania działalności rolniczej na obszarach ONW oraz jest rolnikiem aktywnym zawodowo w rozumieniu art. 9 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013, a zatem spełniła wszystkie kryteria ażeby otrzymać płatności ONW za rok 2016;

4) art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie przez organ, że spółka nie stanowi odrębnego podmiotu, który miałby status rolnika, podczas gdy skarżąca jest samodzielnym podmiotem prowadzącym działalność rolniczą jako spółka kapitałowa, płacącym podatki, posiadającym pracowników, odrębny zarząd właściwy wyłącznie dla tej spółki, posiadającym 135,62 ha gruntów rolnych, posiadającym odrębny majątek (samodzielny park maszynowy), własną siedzibę, a zatem jest odrębnym podmiotem który ma status rolnika w myśl niniejszych przepisów;

II. naruszenie innych przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci:

1) art. 27 ust. 1-2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. 2017 r. poz. 562 ze zm.) poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, odmowę dopuszczenia i przeprowadzania istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia dowodów wnioskowanych przez stronę, co doprowadziło organ do poczynienia w zaskarżonej decyzji dowolnych ustaleń faktycznych i błędnego rozstrzygnięcia w formie decyzji odmawiającej przyznania płatności ONW;

2) art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.) oraz 78 § 1 i 2 w zw. z art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 poprzez poczynienie przez organ w zaskarżonej decyzji dowolnych ustaleń faktycznych, gdyż organ dopuścił w postępowaniu wyłącznie dowody, które potwierdzały jego z góry założoną tezę o stworzeniu sztucznych warunków przez stronę, zaś odmawiał dopuszczenia istotnych dowodów wnioskowanych przez stronę, które wskazywały na niewątpliwą odrębność podmiotu oraz wskazywały na genezę i cel - który nie był sprzeczny z prawem wspólnotowym - powstawania podmiotów na przestrzeni kilkunastu lat;

W oparciu o ww. zarzuty, strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie również o uchylenie w całości decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że nie narusza ona prawa materialnego ani przepisów postępowania w stopniu, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej powoływana jako P.p.s.a.), tj. takim, który oznaczałby konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Istotę sporu w kontrolowanej sprawie stanowi kwestia, czy skarżąca spółka, wspólnie ze wskazanymi przez organy ARiMR podmiotami, w sposób sztuczny wykreowała warunki wymagane do uzyskania płatności obszarowych jako korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego i w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.

W odniesieniu do dochodzonych przez skarżącą za rok 2016 płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW), wskazać trzeba, że zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r. poz. 364, dalej powoływane jako rozporządzenie ONW), płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1307/2013", którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

. spełnia warunki określone w art. 31 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013";

. łączna powierzchnia użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwanych dalej "użytkami rolnymi", położonych na obszarach górskich lub na innych obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi, co najmniej 1 ha;

. został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

W myśl § 2 ust. 3 cyt. rozporządzenia, płatność ONW przysługuje do powierzchni użytków rolnych, o których mowa w ust. 2, będących w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 75 ha, a w przypadku rolnika realizującego w 2014 r. 5-letnie zobowiązanie, o którym mowa w § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) "objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329) (w brzmieniu z dnia 15 marca 2010 r., Dz. U. Nr 39, poz. 219), zwane dalej "5-letnim zobowiązaniem", do powierzchni użytków rolnych objętej tym zobowiązaniem, wynoszącej nie więcej niż 300 ha.

Natomiast zgodnie z § 3 ust. 1-6 rozporządzenia:

1. wysokość płatności ONW w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn stawek płatności na 1 ha użytków rolnych i powierzchni użytków rolnych, do których przysługuje płatność ONW, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności.

2. Przy ustalaniu wysokości płatności ONW uwzględnia się powierzchnię działek rolnych, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

3. Płatność ONW jest przyznawana rolnikowi w wysokości:

1) [...] zł na 1 ha - na obszarze ONW typu nizinnego strefy nizinnej I,

2) [...] zł na 1 ha - na obszarze ONW typu nizinnego strefy nizinnej II,

3) [...] zł na 1 ha - na obszarze ONW typu ze specyficznymi utrudnieniami,

4) [...] zł na 1 ha - na obszarze ONW typu górskiego

- stanowiących stawki podstawowe.

4. Płatność ONW jest przyznawana w wysokości:

1) 100% stawki podstawowej - za powierzchnię do 25 ha;

2) 50% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 25 ha do 50 ha;

3) 25% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 50 ha do 75 ha.

5. W przypadku rolników realizujących 5-letnie zobowiązanie płatność ONW jest przyznawana w wysokości:

1) [...] zł na 1 ha - na obszarze ONW typu nizinnego strefy nizinnej I,

2) [...] zł na 1 ha - na obszarze ONW typu nizinnego strefy nizinnej II,

3) [...] zł na 1 ha - na obszarze ONW typu ze specyficznymi utrudnieniami,

4) [...] zł na 1 ha - na obszarze ONW typu górskiego

- stanowiących stawki podstawowe.

6. W przypadku rolników realizujących 5-letnie zobowiązanie płatność ONW jest przyznawana w wysokości:

1) 100% stawki podstawowej - za powierzchnię do 50 ha;

2) 50% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 50 ha do 100 ha;

3) 25% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 100 ha do 300 ha.

Kwestie płatności ONW reguluje również prawo europejskie, a mianowicie rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U.UE.L.2013.347.608, dalej powoływane jako rozporządzenie nr 1307/2013).

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie koncentruje się na kwestii zastosowania przez organy ARiMR klauzuli dotyczącej przypadków obchodzenia prawa określonych w przepisach unijnych, a dokładnie w art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Zgodnie z treścią cyt. przepisu, bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Przytoczona regulacja stanowi normę konkretną, sankcjonującą określone okoliczności i z uwagi na jej usytuowanie w rozporządzeniu ma ona bezpośrednie zastosowanie w prawodawstwie krajowym. Przepis ten pełni funkcję normatywną i nadaje się do bezpośredniego stosowania. Stosuje się go od dnia 1 stycznia 2014 r.

Problematyka obchodzenia prawa była przedmiotem analizy Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem TSUE podmioty nie mogą powoływać się na normy prawa unijnego w celach nieuczciwych lub stanowiących nadużycie (vide: wyrok z 12.05.1998 r. w sprawie C-367/96 Kefalas i in., dostępny na stronie internetowej: https://curia.europa.eu). Przy interpretacji regulacji przewidującej klauzulę dotyczącą przypadków istotne znaczenie ma wyrok TSUE z 12.09.2013 r., w sprawie C-434/12 Słynczewa (CURIA) odnoszący się do uprzednio obowiązującego art. 4 ust. 8 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2011 r. Komisji (UE) nr 65/2011 ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.UE.L.2011.25.8), regulacji zbliżonej do art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. W wydanym w sprawie C-434/12 wyroku z 12.09.2013 r. TSUE stwierdził (vide: pkt 29 wyroku), że art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 należy interpretować w ten sposób, iż przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. Wymaga to zatem zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty (element obiektywny). Element subiektywny dotyczy zaś woli uzyskania korzyści wynikających z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek. Podobne stanowisko wyrażone zostało też przez Trybunał w wyroku z 21.07.2005 r. w sprawie C-515/03 Eichsfelder Schlachtbetrieb (vide: pkt 39 wyroku). Z orzeczenia TSUE wynika, że zaistnienie tego subiektywnego elementu może zostać również wzmocnione przez dowód zmowy mogącej przyjąć postać zamierzonej koordynacji pomiędzy różnymi inwestorami ubiegającymi się o pomoc w ramach systemu wsparcia, w szczególności gdy projekty inwestycyjne są identyczne lub gdy istnieje więź geograficzna, ekonomiczna, funkcjonalna, prawna lub personalna pomiędzy tymi projektami (pkt 41 wyroku). Trybunał stwierdził, że to do sądu należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, iż poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

Z powyższego wynika, że aby można było mówić o "stworzeniu sztucznych warunków" w myśl art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, niezbędne jest istnienie dwóch przesłanek - obiektywnej i subiektywnej. Przesłanka obiektywna dotyczy ustalenia, że nie może zostać osiągnięty cel danego wsparcia, subiektywna zaś - że przez stworzenie sztucznych warunków wnioskodawca zamierzał uzyskać wyłącznie korzyść sprzeczną z celem wsparcia. W odniesieniu do elementu subiektywnego istotne znaczenie ma zweryfikowanie występowania pomiędzy określonymi podmiotami więzi prawnych, ekonomicznych, personalnych, a także zamierzonej koordynacji działań.

Dla dokonania oceny, czy w przedmiotowej sprawie zostały stworzone we wskazanym rozumieniu sztuczne warunki, o którym mowa w art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, konieczne jest ocenienie działań nie tylko skarżącej, ale również utworzonych przez T. K. i jego małżonkę M. H. pozostałych 38 spółek kapitałowych oraz samego T. K., a ponadto występujących pomiędzy nimi zależności i powiązań. Należy także podkreślić, że tutejszy Sąd weryfikował już kwestię stworzenia sztucznych warunków polegających na utworzeniu 39 powiązanych spółek w ramach sądowej kontroli decyzji administracyjnych podjętych w ramach kampanii o przyznanie płatności na rok 2015 stwierdzając, że taka sytuacja stworzenia sztucznych warunków wystąpiła.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela i podtrzymuje w całości stanowisko tutejszego Sądu wyrażone w wyrokach dotyczących wniosków o przyznania płatności na rok 2015. Okoliczności faktyczne przedmiotowej sprawy związane z mechanizmem stworzenia całego skoordynowanego przedsięwzięcia i charakterem prowadzonej przez T. K. oraz przez skarżącą spółkę działalności, są tożsame co w przypadku wniosków o przyznanie płatności na rok 2015, z tą jedynie różnicą, że w okresie od [...] grudnia 2015 r. do [...] maja 2017 r., dokonano zmian danych w ewidencji producentów polegających na zmianie w części spółek między innymi adresów ich siedzib (w 9 spółkach nastąpiły zmiany reprezentantów ze zmianą siedziby, w 3 spółkach zmieniona została siedziba) oraz, że w roku 2016 zmalała ilość form posiadania w charakterze dzierżawy pomiędzy spółkami (część gruntów powróciła do pierwotnych spółek). W związku z tym, że zmiany te nastąpiły w trakcie prowadzenia postępowań o przyznanie płatności na rok 2015 i 2016 oraz, że działania te mają charakter pozorny i nietrwały (o czym poniżej), Sąd uznał zatem, że wskazane różnice nie miały znaczenia dla oceny wystąpienia przesłanek określonych w art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.

Zdaniem Sądu, w okolicznościach przedmiotowej sprawy stworzenie sztucznych warunków w rozumieniu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 polegało na utworzeniu przez T. K. i M. H. 39 spółek powiązanych ze sobą oraz z gospodarstwem T. K., celem podzielenia posiadanego areału ziemi na mniejsze gospodarstwa lub uniknięcia zwiększenia areału ziemi już posiadanego i w efekcie uzyskania płatności większych aniżeli te, które przysługiwałyby jednemu dużemu gospodarstwu rolnemu, na skutek obejścia kwotowych i obszarowych ograniczeń przyznawanych płatności.

Organy w rozpoznawanej sprawie, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, prawidłowo ustaliły, że doszło do stworzenia sztucznych warunków we wskazanej postaci, z uwagi na wystąpienie zarówno przesłanki obiektywnej, jak i przesłanki subiektywnej, stanowiących o stworzeniu sztucznych warunków dla uzyskania korzyści.

Wystąpienie elementu obiektywnego polegało na wykreowaniu obiektywnych okoliczności (multiplikowaniu spółek celem utworzenia wielu pozornie odrębnych gospodarstw rolnych, w ramach których składane były wnioski o przyznanie płatności), uniemożliwiających osiągnięcie celu wsparcia rolników. Stworzenie wielu spółek przez te same podmioty (T. K. i M. H.) wnioskujących o przyznanie płatności do działek rolnych o obszarach kwalifikujących je w przedziałach o wysokich stawkach płatności (w roku 2016 wnioskowało o płatność ONW 14 spółek i skarżąca), umożliwiało obejście zasady degresywności (wynikającej z § 3 rozporządzenia ONW), z której wynika, że im większa powierzchnia została zgłoszona do płatności, tym mniejszą płatność otrzyma podmiot ubiegający się o tę płatność, lub też w ogóle płatności nie otrzyma. Płatność ONW jest bowiem uzależniona od wielkości gospodarstwa i maleje (lub jest odmawiana) wraz z jego wzrostem (zasada degresywności). Jak wynika z przeprowadzonej przez organ I instancji analizy powierzchni zgłoszonej do płatności, gdyby w 2016 r. został złożony jeden wniosek do łącznej powierzchni zadeklarowanych do tej płatności przez 15 gospodarstw rolnych gruntów (których łączna wielkość wynosiła 398,17 ha, powierzchnia zgłoszona przez skarżącą wynosiła 23,51 ha), to uwzględniając degresywność płatności przyznana byłaby płatność w kwocie [...]zł, natomiast przyznanie płatności każdemu wnioskującemu podmiotowi spowodowałoby przyznanie płatności w łącznej kwocie [...]zł. Tym samym nie budzi wątpliwości, że zgłoszenie do płatności gruntów przez 15 pozornie odrębnych od siebie gospodarstw rolnych, stworzyłoby w efekcie możliwość uzyskania płatności w wysokości większej niż w sytuacji, gdyby został złożony jeden wniosek.

W tych okolicznościach została więc spełniona dyspozycja przesłanki obiektywnej, ponieważ poprzez obejście ograniczeń kwotowych i powierzchniowych nie mogły zostać osiągnięte cele wsparcia, które realizują przepisy wprowadzające te ograniczenia, w tym m.in. wspieranie konkurencyjności rolnictwa, zrównoważony rozwój obszarów wiejskich, zapobieganie niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw, przeciwdziałanie koncentracji środków w największych gospodarstwach, czy zrównoważony rozdział płatności wśród małych i dużych beneficjentów. Cele te można zrekonstruować z treści rozporządzeń unijnych (pkt 8 i 13 preambuły do rozporządzenia nr 1307/2013, art. 3 i art. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 - Dz. U. UE.L.2013.347.487 ze zm.), ale też z samych przepisów wprowadzających ww. ograniczenia, obrazujących wolę prawodawcy, aby wsparciem objęte zostały przede wszystkim mniejsze gospodarstwa zważywszy, że duże podmioty korzystają już z tzw. efektu skali. Jak wskazano w pkt 13 preambuły do rozporządzenia nr 1307/2013, cechą rozdziału środków bezpośredniego wsparcia dochodów wśród rolników jest przydzielanie nieproporcjonalnych kwot płatności stosunkowo małej liczbie dużych beneficjentów, a więksi beneficjenci, dzięki ich zdolności do eksploatowania korzyści skali, nie wymagają jednolitego wsparcia na tym samym poziomie, aby skutecznie osiągnąć cel polegający na wsparciu dochodu.

Zrównoważony rozdział płatności, a tym samym poprawa dochodowości małych gospodarstw i przeciwdziałanie koncentracji środków w największych gospodarstwach, przyczyni się w efekcie do zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich, poprawy na nich jakości życia oraz poprawy konkurencyjności rolnictwa. Z uwagi na stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności wskazane cele wsparcia wynikające z obowiązujących przepisów prawa, jak wykazano, nie mogły zostać osiągnięte, co oznacza, że w sprawie wystąpiła przesłanka obiektywna, o której mowa w ww. wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE z 12.09.2013 r., sygn. akt C-434/12.

W tym miejscu Sąd chciałby podkreślić, że wbrew twierdzeniom skarżącej, dla oceny wystąpienia przesłanki obiektywnej nie ma żadnego znaczenia powoływana przez skarżącą okoliczność realizacji warunków podjętego zobowiązania, na co miałyby wskazywać wyniki kontroli przeprowadzanych w gospodarstwach rolnych. Wypełnienie zobowiązań, które są konieczne do uzyskania płatności ONW, skarżąca utożsamia z realizacją celów wsparcia. Nie jest to trafny argument, albowiem spełnienie określonych warunków stanowi niezbędny i konieczny warunek otrzymania płatności, bez którego wykonania skarżąca nie mogłaby w ogóle spełnić podjętego zobowiązania i uzyskać jakichkolwiek płatności. Ważne jest to, że działanie skarżącej w warunkach sztucznie stworzonych uniemożliwiało osiągnięcie celów wynikających z obowiązujących przepisów prawodawstwa rolnego. Odczytanie tych celów powinno uwzględniać nie tylko przepisy prawa unijnego, ale również przepisy prawa krajowego. W przypadku płatności ONW przepisy rozporządzenia ONW ustalają zasadę: większa powierzchnia działek deklarowanych do płatności - niższa stawka płatności, lub jej brak (§ 3). Wprowadzenie tej zasady przez prawodawcę krajowego ma się w założeniach przyczyniać do zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich, poprawy na nich jakości życia, wspierania konkurencyjności rolnictwa, dochodowości małych gospodarstw i przeciwdziałanie koncentracji środków w największych gospodarstwach. Cele te określone zostały również w art. 3 i art. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz.U.UE.L.2013.347.487 ze zm.).

Wskazany powyżej cel, jakim jest wspieranie konkurencyjności, należy rozumieć w dwóch aspektach. Pierwszy wymaga odniesienia do sytuacji pojedynczego przedsiębiorcy - rolnika, drugi zaś wymaga przyjęcia perspektywy całej branży. Celem wsparcia jest bowiem nie tylko zwiększanie konkurencyjności pojedynczego przedsiębiorstwa, ale również zapewnienie balansu i równomiernego rozwoju całej grupy przedsiębiorców z danej grupy. Innymi słowy: konkurencyjność musi być oceniania indywidualnie, w odniesieniu do konkretnego przedsiębiorcy, a więc wymaga ustalenia, czy wsparcie przyczyni się do podniesienia ekonomicznej konkurencyjności aplikującego o nią producenta rolnego. Po drugie - w aspekcie ogólnym - konkurencyjność odnosić należy do tego, czy wsparcie danego przedsiębiorcy ponad ustalony limit nie przyczyni się do obniżenia (zachwiania) konkurencyjności na danym rynku (vide: wyrok NSA z 15.02.2017 r., II GSK 1518/15 – dostępny na stronie CBOSA).

Wypełnieniu celu wsparcia poprzez zapewnienie konkurencyjności w sensie indywidualnym służyło wprowadzenie dofinansowania dla podmiotów prowadzących działalność rolniczą. Konkurencyjność w sensie szerszym zapewnić miał natomiast mechanizm zmniejszający wsparcie dla producentów gospodarujących na większym areale poprzez wprowadzenie ograniczeń kwot wsparcia oraz ograniczeń powierzchni upraw, do których przysługują płatności. Jest oczywiste, że wprowadzenie takich mechanizmów kształtowania płatności miało przeciwdziałać koncentracji środków finansowych w największych gospodarstwach i zapobiegać niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw, a w efekcie zmierzać do podniesienia indywidualnych dochodów osób pracujących w tych gospodarstwach.

Skarżąca spółka stworzona została wyłącznie w celu uniknięcia skutków ograniczenia płatności dla dużych beneficjentów i to nie tylko przysługujących w ramach płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (płatność ONW), lecz również płatności z innych tytułów (o które wnioskowały spółki zarządzane przez T. K. również za rok 2016). Jak bowiem trafnie wskazały organy, w sytuacji gdyby płatności przyznawano do całości areału należącego do wszystkich spółek, które złożyły wnioski o płatności na 2016 r., kwota wsparcia byłaby niższa od łącznej kwoty, jaką otrzymałyby powiązane kapitałowo i osobowo spółki, gdyby ich wnioski zostały uwzględnione. Działanie spółki polegające na stworzeniu sztucznego mechanizmu służącego obejściu przepisów ograniczających wsparcie dla większych producentów w sposób oczywisty było sprzeczne z celem wsparcia, jakim było zapewnienie konkurencyjności w sensie ogólnym. Takie działanie niweczy cel, jakim jest zrównoważony rozwój obszarów wiejskich uregulowany w przepisach prawa unijnego i krajowego. Należy zauważyć, że wprowadzenie mechanizmów kształtowania płatności miało przeciwdziałać koncentracji środków finansowych w największych gospodarstwach i zapobiegać niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw, a w efekcie zmierzać do podniesienia indywidualnych dochodów osób pracujących w tych gospodarstwach. Multiplikowanie spółek, na takich zasadach, jak to wyżej przedstawiono, prowadzi jednak do wniosku, że doszło do nadużycia przepisów o ograniczeniach kwotowych, powierzchniowych czy ilościowych - limitujących wysokość możliwego wsparcia poprzez pozorne wykreowanie powiązanych ze sobą podmiotów i rozdrobnienie areału posiadanej ziemi, celem zmaksymalizowania pożądanego wsparcia.

W sposób nie budzący wątpliwości organy obu instancji wykazały także wystąpienie w przedmiotowej sprawie przesłanki subiektywnej poprzez zobrazowanie zarówno w sposób tabelaryczny, jak i opisowy, całej siatki powiązań osobowych, majątkowych, ekonomicznych i organizacyjnych pomiędzy skarżącą i pozostałymi spółkami utworzonymi przez T. K. i M. H., co pozwoliło na ustalenie zamierzonej koordynacji działań, mającej na celu pozyskania znacznie wyższego wsparcia niż to, które przysługiwałoby w sytuacji niestworzenia sztucznych warunków. Ustalone na podstawie materiału dowodowego okoliczności faktyczne, które w rzeczywistości nie zostały de facto zakwestionowane przez skarżącą, zdaniem Sądu ewidentnie wskazują, że w przypadku przedmiotowego przedsięwzięcia nie mamy do czynienia z odrębnymi rolnikami prowadzącymi samodzielną działalność rolniczą, lecz z jednym rolnikiem - jednym gospodarstwem rolnym złożonym z gospodarstw T. K., M. H. i 39 utworzonych spółek. Zgodnie z j definicją rolnika, rolnikiem może być osoba fizyczna lub prawna bądź też grupa osób fizycznych lub prawnych, prowadząca w ramach gospodarstwa rolnego działalność rolniczą. W skład gospodarstwa rolnego wchodzą zaś wszystkie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika. Aby ustalić, kto jest rolnikiem i jakie jest jego gospodarstwo rolne, należy ocenić, jak są w danym wypadku realizowane funkcje zarządcze, jak jest ukształtowana struktura majątkowa, jak jest zbudowane zaplecze techniczne i organizacyjne i jakie są zasady działania podmiotu czy grupy osób, biorąc przy tym pod uwagę wszystkie jednostki produkcyjne wykorzystywane do działalności rolniczej bez względu na ich położenie na terenie kraju. W skład gospodarstwa rolnego może bowiem wchodzić jedna lub więcej jednostek produkcyjnych połączonych podmiotowo poprzez osobę rolnika, który nimi zarządza. Ustawodawca (ani polski, ani unijny) nie definiuje co prawda pojęcia zarządzania, wydaje się jednak, że należy je rozumieć jako kierownictwo podmiotu prowadzącego gospodarstwo rolne, na które składają się jednostki produkcyjne gospodarczo odpowiednio zorganizowane, pozostające pod jednym zarządem osoby fizycznej lub prawnej (w zależności od formy organizacyjno-prawnej gospodarstwa), której celem jest produkcja rolna.

Analiza tych wszystkich zależności doprowadziła organy do prawidłowego wniosku, że T. K. i M. H. wykorzystując utworzone spółki (w tym skarżącą spółkę) prowadzili przy pomocy najbliższych współpracowników sprawnie działający jeden organizm gospodarczy, stanowiący de facto jedno gospodarstwo rolne.

W tym kontekście podkreślić należy, że łącznie w latach 2004-2011 T. K. powołał do życia - 32 spółki z o.o., a M. H. - 7 spółek z o.o., w których T. K. i M. H. pełnili funkcje członków zarządu. Przyjęto zasadę samodzielnej reprezentacji spółek. Udziałowcami wszystkich utworzonych przez T. K. i M. H. 39 spółek, zgodnie z danymi z KRS z dnia 3 i [...] sierpnia 2017 r., były i są te same podmioty, tj. T. K., M. H. i utworzone przez nich spółki, w których powtarzają się wspólnicy będący spółkami z udziałem spółek, bądź w osobie T. K. lub M. H.. Oznacza to, że wspólnikami wszystkich utworzonych spółek są bezpośrednio lub pośrednio (przez inne spółki) wyłącznie dwie osoby, tj. T. K. i M. H.. Wszystkie utworzone spółki, jak wynika z przeprowadzonej przez organy analizy danych KRS, prowadzą identyczną lub niewiele różniącą się działalność gospodarczą. Siedzibą wszystkich spółek do grudnia 2015 r. był R. C., ul. [...]. W okresie od [...] grudnia 2015 r. do [...] maja 2017 r. dokonano zmian danych w ewidencji producentów polegających na zmianie siedzib i zmianie reprezentantów (prezesów) części spółek, tj. w 9 spółkach nastąpiły zmiany reprezentantów ze zmianą siedziby, a w 3 spółkach zmieniona została siedziba.

Biorąc pod uwagę, że zmiany te miały miejsce w trakcie prowadzenia postępowań o przyznanie płatności na rok 2015 i 2016 oraz, że z przeprowadzonej przez organy analizy zatrudnienia nowych prezesów spółek wynika, że każdy z nowych prezesów był już wcześniej zatrudniony w spółkach T. K. i M. H., a objęcie funkcji prezesa nie stanowiło przeszkody do świadczenia pracy w tym samym czasie w innych spółkach T. K. i M. H., i że nie każdy z nowych prezesów - jak wynika ze sporządzonych w dniu [...].04.2017 r. protokołów przesłuchania w charakterze stron nowych prezesów spółek - miał pełną wiedzę co do działalności, struktury własnościowej i organizacyjnej reprezentowanej przez siebie spółki, Sąd uznał dokonane zmiany za pozorne i niezmieniające istoty zorganizowanego przedsięwzięcia.

W świetle powyższego w pełni uprawniony jest wniosek organów obu instancji, że struktura własnościowa spółek, skład ich zarządu, sposób ich reprezentacji, przedmiot działalności i sposób organizacji - ewidentnie obrazuje powiązania osobowe, majątkowe i organizacyjne pomiędzy pomiotami, umożliwiające decydowanie i sprawne zarządzanie wszystkimi powiązanymi podmiotami przez T. K. i jego małżonkę przy pomocy najbliższych współpracowników. Niewątpliwie więc stworzony układ własnościowy i zarządzający pozwalał na koordynację działań między spółkami.

Z akt sprawy wynika także, że T. K. i utworzone przez niego (lub jego małżonkę) spółki zadeklarowali do płatności grunty rolne położone w kilku różnych województwach, w ramach gospodarstw rozproszonych na kilka powiatów (a nawet gmin i obrębów). Rozproszone grunty były oddalone od siedziby spółek o kilkadziesiąt, a nawet kilkaset kilometrów. Działki zadeklarowane przez skarżącą spółkę, jako stanowiące jej grunty własne, położone są na terytorium trzech województw: pomorskiego, warmińsko – mazurskiego oraz kujawsko – pomorskiego. Spółki nie były więc tworzone z uwagi na geograficzne położenie gruntów, siedzibę spółek. Na terenie jednej gminy znajdowały się grunty rolne deklarowane przez kilka różnych podmiotów, mających tego samego wspólnika i zarządzane przez tę samą osobę – T. K.. Zgłaszane do płatności przez różne podmioty były nawet grunty rolne położone na tej samej działce ewidencyjnej (wspólna deklaracja działek ewidencyjnych). Do płatności zgłaszane były też działki, które wcześniej deklarowane były przez inne podmioty. Powyższe wskazuje na całkowicie sztuczne dzielenie gruntów oraz sztuczne deklarowanie do płatności określonych działek rolnych. Rozproszenie gruntów mogących stanowić zorganizowaną całość, zarządzanych i należących pośrednio lub bezpośrednio do tych samych osób, a także ich swobodne przekazywanie pomiędzy podmiotami, nie znajduje zdaniem Sądu uzasadnienia ekonomicznego, lecz potwierdza cel takiego działania, jakim jest obejście zasady degresywności przy płatności ONW.

Zauważyć należy, że tworzenie spółek następowało nie tylko w wyniku trwałego nabycia gruntów rolnych, nie występujących w dotychczas istniejących spółkach (np. od Agencji Nieruchomości Rolnych), ale również z wyodrębnienia gruntów istniejących już spółek. W przypadku analizowanego przedsięwzięcia dochodziło do swobodnego przekazywania gruntów pomiędzy spółkami oraz gospodarstwami T. K. i M. H. w wyniku zawierania umów dzierżawy. T. K., jak i M. H., tworzyli spółki kapitałowe, które następnie rozpoczęły produkcję rolną m.in. na gruntach rolnych stanowiących własność tych osób fizycznych, czy też innych spółek. Umowy dzierżawy formalnie były zawierane między odrębnymi podmiotami (spółkami z o.o. i osobami fizycznymi/osobami prawnymi). Biorąc jednak pod uwagę stosunki kapitałowe i zasady reprezentacji spółek dochodziło de facto do nawiązywania stosunków prawnych z samym sobą i silnych powiązań ekonomicznych między T. K., M. H. oraz tworzonymi spółkami. Wskazane ukształtowanie stanu posiadania i użytkowania gruntów przez spółki miało na celu, zdaniem Sądu, wykazanie formalnego posiadania przez spółki gruntów rolnych i prowadzenia na nich działalności rolniczej. W rzeczywistości jednak, jak wykazano, to nie spółki, lecz T. K. wraz z żoną i z udziałem najbliższych współpracowników, zarządzał utworzonymi spółkami i prowadził na wszystkich gruntach deklarowanych do płatności działalność rolniczą w ramach jednego organizmu gospodarczego. Takie działanie nosi znamiona przebicia zasłony korporacyjnej – osobowości prawnej spółki( piercing the corporate veil). W sprawie nie sposób też pominąć silnych powiązań infrastrukturalnych i gospodarczych pomiędzy podmiotami. Z przeprowadzonej przez organy analizy m.in. usług wzajemnych, zestawienia posiadanego parku maszynowego i miejsca przechowywania plonów wynika, że choć poszczególne spółki ponosiły koszty działalności, to jednak istniały silne powiązania ekonomiczne przy prowadzeniu produkcji rolnej - zakup usług agrotechnicznych przez spółki tylko od dwóch zawiązanych przez T. K. grup producentów: Grupy Producentów P. R. sp. z o.o. i Grupy Producentów P. [...] sp. z o.o. (w skład których wchodzą spółki utworzone przez T. K. i M. H.), brak samodzielnego wykonywania przez wszystkie spółki prac polowych i wykonywanie ich jedynie przez wskazane grupy producentów, przechowywanie plonów w magazynach należących do ww. grup producentów, ustanawianie zabezpieczeń uzyskanych kredytów na zakup gruntów rolnych zarówno na nabywanych nieruchomościach, jak i na nieruchomościach należących do innych spółek bądź T. K. lub M. H., korzystanie z tych samych dostawców w zakresie paliw, nawozów, środków ochrony roślin, materiału siewnego, korzystanie z usług tego samego biura rachunkowego i tej samej kancelarii prawnej. Poza tym spółki (w tym skarżąca spółka) nie posiadały w pełni wystarczających środków produkcji – maszyn, urządzeń, a znaczna część pracowników świadczyła pracę w tym samym czasie na rzecz co najmniej trzech innych utworzonych spółek (korzystanie z tych samych pracowników).

Z powyższego wynika, że spółki nie posiadały zaplecza technicznego umożliwiającego prowadzenie autonomicznej produkcji rolnej, dlatego też korzystały z kompleksowej obsługi siewu, uprawy, zbioru i przechowywania dwóch ww. grup producentów. Techniczne i prawne wyodrębnienie zatem gospodarstwa skarżącej, na tle wykazanych powiązań, nie ma więc wpływu na ocenę, że jest to wyodrębnienie sztuczne. Podkreślenia przy tym wymaga (wbrew twierdzeniom skarżącej), że nie było przy tym w rozpoznawanej sprawie żadnych okoliczności wskazujących na inne jeszcze uzasadnienie utworzenia przez osoby powiązane rodzinnie, czy zawodowo z T. K. kilkudziesięciu spółek. W szczególności niewykazane zostały jakiekolwiek korzyści ekonomiczne, które miałyby wynikać z utworzenia i działania kilkudziesięciu podmiotów. Nie sposób uznać za uzasadnioną konieczność powoływania kolejnej spółki, skoro skarżąca nie posiada pełnego parku maszynowego, urządzeń, czy budynków służących do przechowywania urządzeń, czy zbiorów, a jedynie zleca wykonywanie prac przeważnie tym samym podmiotom zewnętrznym. Skarżąca nie wykazała ponadto sposobu ewidencjonowania i wykorzystania środków pochodzących z dotychczas otrzymywanych dopłat. W uzasadnieniu skargi powołała się jedynie na okoliczność "inwestowania w rozwój", czego potwierdzeniem miałby być fakt, że skarżąca nie wypłaca dywidendy. Należy zauważyć, że argumentacja ta nie tyle nawet nie została poparta jakimkolwiek dowodem, co zupełnie nie jest przekonywająca. Brak wypłat dywidendy może w tej sytuacji tylko potwierdzać niegospodarczy cel utworzenia spółki. Jeżeli spółka powstaje w celu gospodarczym, jej podstawowym zadaniem jest bowiem osiągnięcie zysków. Może tego dokonać prowadząc działalność gospodarczą, a także uzyskując dodatkowe dochody powiększające majątek w związku np. z oprocentowaniem lokat bankowych, inwestycjami kapitałowymi. W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie wykazała, aby prowadziła działalność nacelowaną na osiąganie zysków innych, niż związane z uzyskaniem wsparcia w ramach dystrybucji środków unijnych.

W ocenie Sądu brak też jest uzasadnienia dla twierdzenia skarżącej o konieczności powoływania kolejnych spółek według położenia geograficznego, skoro jak słusznie wskazano, spółki zgłaszały do płatności grunty położone w różnych województwach lub grunty nie graniczące ze sobą. W celu uniknięcia ryzyka gospodarczego (związanego np. z niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi) nie trzeba tworzyć kolejnych spółek dla poszczególnych rodzajów upraw, czy też poszczególnych działek ewidencyjnych – wystarczy, że jeden podmiot stosuje różne rodzaje upraw na różnych areałach (czasami rozproszonych) w granicach ich posiadania. Nie sposób więc powiązać logicznie względów pogodowych z utworzeniem 39 spółek. Argument zaś o łatwiejszym zarządzaniu i gospodarowaniu mniejszymi gospodarstwami nie może być skuteczny w sytuacji, gdy dotyczy on przypadku utworzenia kilkudziesięciu wzajemnie powiązanych i niesamodzielnych gospodarstw, zarządzanych i należących bezpośrednio lub pośrednio do tych samych podmiotów. Trudno też zaakceptować jako powód utworzenia 39 spółek powoływany przez skarżącą argument o łatwiejszym uzyskaniu przez mniejsze podmioty kredytu zważywszy, że powoływane kolejne spółki nie posiadały, albo posiadały w niewystarczającym zakresie zaplecze techniczne i infrastrukturalne do prowadzenia działalności rolniczej, a zatem stanowiły podmioty mogące z tego powodu budzić wątpliwość co do ich zdolności gospodarczej, a w konsekwencji kredytowej.

Nie można uznać w żaden sposób za wiarygodne twierdzeń, że powodem powstania takiej ilości spółek były kłopoty zdrowotne T. K. i jego problemy rodzinne, w szczególności kwestie związane z ewentualnym dziedziczeniem gospodarstwa rolnego. Twierdzenia skarżącej w tym zakresie są niewiarygodne i nie znajdują żadnego potwierdzenia w zasadach doświadczenia życiowego. Przede wszystkim należy podkreślić, że mimo problemów zdrowotnych T. K. nadal pełni funkcję członka zarządu w większości spółek – a zatem za gołosłowne należy uznać jego wyjaśnienia (złożone w toku postępowania administracyjnego), że tworzenie kolejnych spółek zmierzało do "przekazania zarządu zaufanym podmiotom". W. też zauważyć, że to udziały w spółkach kapitałowych tworzą zespół praw o charakterze majątkowym (które ewentualnie wchodzić będą w skład masy spadkowej), a te należą właśnie do T. K. i M. H.. Kwestie rozwiązania ewentualnych przyszłych konfliktów spadkowych nie mogą w żaden sposób tłumaczyć genezy multiplikowania spółek.

W tych warunkach nie budzi wątpliwości Sądu, że w sprawie spełniona została także przesłanka subiektywna stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności.

W ocenie Sądu, utworzone spółki formalnie tworzyły samodzielne gospodarstwa, a więc gospodarstwa płacące podatki, wystawiające faktury, mające określonego zarządcę, własny numer ewidencyjny, rachunek bankowy i ubezpieczenie. W rzeczywistości jednak było to wyłącznie wyodrębnienie formalnoprawne, nie świadczące o ich samodzielności czy niezależności. Gospodarstwa te bowiem pozostawały w ścisłym związku ze sobą oraz T. K. i M. H.. Wszystkie działania, które miały miejsce od utworzenia spółek, polegające na sztucznym tworzeniu gospodarstw rolnych o powierzchni pozwalającej na pozyskaniu najkorzystniejszych stawek procentowych przyznania płatności, stanowiły próbę dostosowania wzajemnych relacji między wszystkimi tymi podmiotami, aby uzyskać maksymalne wnioskowane dofinansowanie. Mimo że w sprawie skarżąca wystąpiła z oddzielnym wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2016, działając formalnie jako samodzielny rolnik, to tak naprawdę w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013 tworzyła ona wraz z gospodarstwami pozostałych spółek jeden podmiot i jeden organizm gospodarczy, prowadzony przez T. K. i M. H., przy pomocy najbliższych współpracowników. Sens ekonomiczny utworzenia kilkudziesięciu powiązanych podmiotów zawierał się wyłącznie w tym, aby zwiększyć rozmiar płatności poprzez obejście przepisów wprowadzających degresywność płatności.

W tych warunkach, przedstawione przez skarżącą okoliczności mające uzasadniać inne, niż nastawione na osiągnięcie maksymalnych wpływów z tytułu płatności, powody powołania spółek i twierdzenia o ich autonomiczności, jako nie oparte na obiektywnych dowodach oraz nie stanowiące, zdaniem Sądu, logicznych, racjonalnych i przekonywających argumentów na wytłumaczenie funkcjonowania powiązanych podmiotów, nie mogły zostać uwzględnione.

Mając zatem na względzie wykazane powiązania majątkowe, osobowe, ekonomiczne, organizacyjne i infrastrukturalne pomiędzy utworzonymi spółkami, T. K. i M. H., pozwalające na poczynienie oczywistego ustalenia o istnieniu w sprawie zamierzonej koordynacji działań, które ukierunkowane były wyłącznie na uzyskanie korzyści sprzecznych z celem wsparcia poprzez obejście zasady degresywności, uniemożliwiające osiągnięcie celu wsparcia, Sąd stwierdził, że organy prawidłowo uznały, iż w sprawie wystąpił zarówno element subiektywny, jak i obiektywny stworzenia sztucznych warunków, o którym mowa w ww. wyroku TSUE z 12.09.2013 r., sygn. akt C-434/12. Skoro więc w sprawie wystąpiły wszystkie przesłanki stworzenia sztucznych warunków w rozumieniu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, należało uznać za zgodne z prawem rozstrzygnięcia organów o odmowie przyznania skarżącej wnioskowanej płatności.

Prowadzenie działalności rolniczej w rozbiciu na kilkanaście jedynie pozornie odrębnych mniejszych podmiotów, prowadzących działalność rolniczą na podzielonym lub niezwiększonym areale ziemi, miało na celu uzyskanie wyższych płatności poprzez obejścia przepisów wprowadzających degresywność płatności. W rzeczywistości jednak, jak wykazano, to T. K. wraz z małżonką, są w świetle art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013 jednym rolnikiem, posiadającym jedno gospodarstwo rolne, na którym poprzez tworzenie sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści (zawiązanie 39 spółek) prowadzą zorganizowaną, skoordynowaną i ciągłą działalność rolniczą ukierunkowaną na osiągnięcie wyłącznie korzyści, sprzecznych z celami wsparcia.

Poczynione rozważania stanowią w zasadniczej części ustosunkowanie się do zarzutów skargi – w szczególności zarzutu naruszenia art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 oraz art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE EURATOM) nr 2988/1995 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich. W uzupełnieniu jednak powyższych rozważań należy wskazać, że Sąd za całkowicie chybiony uznał zarzut odnoszący się do naruszenia powyższych przepisów z uwagi na fakt, że skarżąca spółka powstała w 2010 r. – kiedy to nie obowiązywało jeszcze w/w rozporządzenie 1306/2013. Należy zauważyć, że tworzenie sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści "sankcjonowane" było odmową ich przyznania lub wycofaniem korzyści również w świetle powołanego powyżej rozporządzenia Rady (WE EURATOM) nr 2988/1995. Przepisy tego rozporządzenia weszły do polskiego porządku prawnego wraz z przystąpieniem do UE. Stosownie do art. 4 ust. 3 ww. rozporządzenia, działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Zgodnie natomiast z nieobowiązującym już art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011, nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Sztuczne stworzenie warunków dla uzyskania płatności sankcjonowane było zatem także w momencie rozpoczęcia tworzenia przez T. K. i M. H. spółek handlowych ubiegających się o przyznanie płatności. Wprowadzenie zatem obowiązku składania przez producenta rolnego we wniosku stosownego oświadczenia nie oznacza, że we wcześniejszych latach nie była możliwa odmowa przyznania płatności z uwagi na stworzenie sztucznych warunków dla ich uzyskania.

Wypada też zauważyć, że formalne poszanowanie warunków uzyskania płatności określonych w obowiązujących przepisach w żaden sposób nie może dowodzić, jak nieprawidłowo podnosi to skarżąca, że w sprawie nie stworzono sztucznych warunków do uzyskania wsparcia. Istotą sztucznych warunków jest działanie polegające na obejściu przepisów prawa, a nie na ich naruszeniu czy niespełnieniu określonych w nim wymogów. Rozstrzygnięcie organów o odmowie przyznania wnioskowanej płatności znajduje zatem umocowanie również w art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/1995, co czyni niezasadnym zarzut skargi nakierowany na naruszenie tego przepisu. Zgodnie z treścią przepisów art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013 określono także, kto w ramach całego skontrolowanego przedsięwzięcia jest rolnikiem oraz co stanowi gospodarstwo rolne, na którym prowadzona jest działalność rolnicza.

Ustalenia stanu faktycznego znajdują odzwierciedlenie w aktach administracyjnych sprawy i zostały obszernie opisane w wydanych decyzjach przez organy. W ocenie Sądu, organy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w celu zbadania zaistnienia przesłanek z art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 w sposób wyczerpujący. Zebrały i wnikliwie rozpatrzyły zgromadzony materiał dowodowy, w tym ten dostarczony przez skarżącą i na podstawie jego całokształtu trafnie oceniły wskazane powyżej okoliczności faktyczne, co przedstawiono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W szczególności organy w sposób wyczerpujący i zgodnie z przepisami postępowania wyjaśniły zarówno dlaczego, pomimo spełnienia formalnych warunków do uzyskania pomocy, skarżąca nie realizuje celów wsparcia, zaś jej powstanie i sposób działalności miały na celu wyłącznie obejście przepisów prawa. Zaś poprzez wykazanie wzajemnych powiązań organy w sposób czytelny wykazały zamiar uzyskania korzyści majątkowej sprzecznej z celami wsparcia. Organy odniosły się przy tym do wszystkich dowodów zebranych w sprawie uzasadniając, dlaczego jednym dowodom dały wiarę, a innych pozbawiły waloru wiarygodności albo dlaczego odmówiły przyjęcia określonych dowodów w poczet materiału dowodowego. Ustalenia organów obu instancji znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym w sprawie. Ocena tego materiału jest prawidłowa i logiczna. Organy nie naruszyły przy jego ocenie zasady swobodnej oceny dowodów - określonej w art. 80 K.p.a.

Organy prawidłowo nie uwzględniły niektórych (wskazanych w postanowieniu z 27.03.2018 r.) wniosków dowodowych skarżącej spółki. Wnioskowane dowody (w postaci wyników badań laboratoryjnych dotyczących stanu zdrowia T. K., odpisu wyroku rozwodowego, dokumentów dotyczących procesu likwidacji Grupy Producenckiej [...] Z. sp. z o.o.) nie były konieczne dla rozważenia, czy zostały stworzone sztuczne warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

W rozpoznawanej sprawie został zgromadzony pełny materiał dowodowy pozwalający na poddanie kontroli legalności zaskarżonej decyzji odmawiającej skarżącej przyznania płatności.

Tym samym nie można również zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej, że organy dopuściły się naruszenia art. 80 K.p.a. oraz art. 78 § 1 i 2 w zw. z art. 27 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich poprzez poczynienie dowolnych ustaleń faktycznych i przeprowadzenie dowodów potwierdzających jedynie "z góry założoną tezę". W ocenie Sądu, działania organu były prawidłowe. Wszystkie wnioski o przeprowadzenie dowodów zostały rozpoznane też w prawidłowej formie. Jeszcze raz bowiem należy podkreślić, że dowody pominięte przez organy pozostają bez wpływu na wynik sprawy. W ramach badania elementu subiektywnego należało bowiem rozważyć, czy przez stworzenie sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności ubiegający się o nią podmiot zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. Jak już zauważono, kłopoty zdrowotne raczej powinny prowadzić do ograniczenia działalności gospodarczej, a nie do powoływania kolejnych spółek. Natomiast sprawy rodzinne (przewidywane konflikty) i spadkowe dotyczą zdarzeń przyszłych i niepewnych z punktu widzenia przesłanek art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.

W tym stanie rzeczy Sąd przyjął, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają prawu. W konsekwencji orzeczono o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.