Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 326/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-05-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędziowie WSA Dariusz Pirogowicz WSA Anna Wesołowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2016 r. sprawy ze skargi P. [...] w W. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] po rozpoznaniu wniosku P. S.A. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2011 r. znak [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2001 r. znak [...] odmawiającej potwierdzenia nabycia przez przedsiębiorstwo państwowe "P." w W. prawa użytkowania wieczystego gruntu – jego ułamkowej części w udziale [...] – stanowiącego współwłasność: Miasta S., Skarbu Państwa i osób fizycznych, położonego w S. przy ul. [...], oznaczonego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] ha, obręb [...] oraz prawa własności czterech samodzielnych lokali mieszkalnych nr [...],[...],[...] i [...] w budynku wielomieszkaniowym znajdującym się na tym gruncie utrzymał powyższą decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy.

Wojewoda [...], działając na podstawie art. 34 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "P." (Dz. U. Nr 84, poz. 948), decyzją z dnia [...] czerwca 2001 r. znak [...] odmówił potwierdzenia nabycia przez przedsiębiorstwo państwowe "P." w W. prawa użytkowania wieczystego gruntu – jego ułamkowej części w [...] – stanowiącego współwłasność: Miasta S., Skarbu Państwa i osób fizycznych, położonego w S. przy ul. [...], oznaczonego w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] ha, obręb [...] oraz prawa własności czterech samodzielnych lokali mieszkalnych nr [...] i [...] w budynku wielomieszkaniowym znajdującym się na tym gruncie.

Pismem z dnia 22 marca 2010 r. P. S.A. wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2001 r.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2001 r. nr [...].

Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją z dnia [...] maja 2011 r. wystąpiła P. S.A., podnosząc, iż organ I instancji nie odniósł się do argumentów i zarzutów wniosku, nieprawidłowo ustalił stan prawny gruntu, a ponadto dokonał nieprawidłowej wykładni art. 34 ust. 1 ww. ustawy z dnia 8 września 2000 r.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, mając na uwadze, że zgodnie z rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 listopada 2011 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej (Dz. U. Nr 248, poz. 1494), właściwym w sprawie jest Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej. Organ podniósł, iż w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w trybie nadzoru o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, organ prowadzący postępowanie ma obowiązek rozpatrywać sprawę w granicach określonych w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Celem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest jedynie ustalenie, czy decyzja dotknięta jest jedną z wad enumeratywnie wymienionych w przepisie art. 156 § 1 Kpa.

Organ podkreślił, iż stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest instytucją procesową stanowiącą wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych, wyrażonej w art. 16 Kpa i w związku tym wymaga jednoznacznego ustalenia zaistnienia przesłanki nieważności, określonej w art. 156 § 1 Kpa.

W postępowaniu nadzwyczajnym, jakim jest postępowanie nadzorcze w trybie art. 156 § 1 Kpa, organ nie rozpatruje sprawy co do istoty, tak jak to czyni się w postępowaniu zwyczajnym wszczętym na skutek odwołania, oceniając jedynie ewentualne wystąpienie którejkolwiek z przesłanek umożliwiających stwierdzenie nieważności decyzji. Oceniana jest zatem sama decyzja i jej skutki prawne. Organ nadzoru nie gromadzi nowych dowodów w sprawie, które prowadziłyby do nowych ustaleń faktycznych. Oceny legalności decyzji ostatecznej dokonuje tylko i wyłącznie na podstawie materiałów zgromadzonych w postępowaniu zwykłym zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej, tak więc badany jest stan faktyczny i prawny z daty wydania decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie administracyjne o stwierdzenie nieważności. Późniejsze zmiany prawne i faktyczne jakie zachodziły na nieruchomości nie mają wpływu na ocenę, czy przy wydawaniu decyzji doszło do rażącego naruszenia prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25.05.2011 r. sygn. akt I OSK 1096/10, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

W myśl art. 34 ust. 1 i 3 ww. ustawy z dnia 8 września 2000 r. grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP, zaś budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością PKP. Nabycie praw nie może naruszać praw osób trzecich. Brak którejkolwiek z przesłanek oznaczał, że uwłaszczenie nie mogło nastąpić.

Powyższa ustawa weszła w życie w dniu 27 października 2000 r., zatem w tym dniu przedmiotowa nieruchomość winna być w całości własnością Skarbu Państwa.

Ze znajdujących się w skatach sprawy dokumentów wynika, iż działka nr [...] o pow. [...] ha stanowiła w tym dniu współwłasność Miasta S., Skarbu Państwa i osób fizycznych (por. postanowienie Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] czerwca 1996 r., sygn. akt [...], wypis z rejestru gruntów z dnia [...].03.2001 r., odpis z księgi wieczystej nr [...] – k – 41 akt, księga wieczysta Nr [...]).

Zatem zdaniem organu nie została spełniona jedna z podstawowych przesłanek wskazanych w art. 34 ust. 1 ustawy, tj. grunt nie pozostawał w wyłącznej własności Skarbu Państwa, co obligowało organ wojewódzki do odmowy uwłaszczenia PKP na podstawie art. 34 ust. 1 i 3 ww. ustawy z dnia 8 września 2000 r.

Przy czym, odnosząc się do zarzutów odwołania organ podniósł, iż błędny jest pogląd skarżącej zaprezentowany we wniosku, w myśl którego prawo do nieruchomości posiada tylko osoba, dysponująca tytułem prawnym, ujawnionym w księdze wieczystej. Zauważyć bowiem należy, iż stosownie do przepisu art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.) tylko domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Domniemanie z art. 3 ust. 1 można obalić w każdym postępowaniu, w oparciu o wszelkie dostępne środki dowodowe (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 2000 r. III CKN 179/99 LEX nr 51805, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2002 r. sygn. akt IV CKN 1024/00, LEX nr 271657). Ponadto zdaniem organu umknęło uwadze skarżącej, iż w dziale III księgi wieczystej Nr [...] prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości wpisane zostało ostrzeżenie o niezgodności stanu prawnego w dziale II księgi wieczystej.

Ponadto zdaniem organu kwestia czy właścicielami przedmiotowej nieruchomości są również osoby fizyczne, czy też nie, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, bowiem niewątpliwym jest, iż w dniu [...] października 2000 r. Skarb Państwa nie był wyłącznym właścicielem ww. nieruchomości.

Zasadniczą cechą współwłasności, niezależnie od tego, czy jest ona współwłasnością w częściach ułamkowych, czy też opiera się na wspólności łącznej, jest to, że każdemu ze współwłaścicieli przysługuje prawo do całej rzeczy (np. nieruchomości). Prawo to jest jedynie ograniczone analogicznymi uprawnieniami pozostałych współwłaścicieli. W przypadku współwłasności obowiązuje więc zasada, iż poszczególnym współwłaścicielom nie mogą przysługiwać wyłącznie prawa dookreślonej fizycznie części nieruchomości.

Za takim poglądem przemawia zdaniem organu konstrukcja art. 233 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego oraz przez umowę o oddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków w użytkowanie wieczyste, użytkownik może korzystać z gruntu z wyłączeniem innych osób.

Stanowisko takie potwierdza uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23.09.1993 r., sygn. akt III CZP 81/93 (OSNC 1994/27), w myśl której "Nie można obciążyć udziału we współwłasności pozostałymi ograniczonymi prawami rzeczowymi, gdyż mogą one obciążać tylko całą nieruchomość. Tak więc Skarb Państwa lub Gmina nie mogą także ustanowić na przysługującym im udziale we współwłasności użytkowania wieczystego, ponieważ przedmiotem tego prawa może być tylko cały grunt, a nie udział w prawie własności."

Sąd wskazał również, iż decyzja stwierdzająca nabycie przez państwową osobę prawną prawa wieczystego użytkowania gruntów oraz własności budynków nie może być podstawą wpisu w księdze wieczystej w sytuacji, w której grunty te w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowiły współwłasność Skarbu Państwa (gminy) i innych osób. W uzasadnieniu uchwały stwierdzono, że przedmiotem zarządu, jako formy władztwa nad gruntami, była i mogła być wyłącznie tylko rzecz, a nie udział Skarbu Państwa wyrażający się miernikiem określających ilościowy zakres uprawnień tego właściciela w odniesieniu do uprawnień przysługujących pozostałym właścicielom. Z tego powodu również przekształcenie zarządu na podstawie art. 2 ust. 1 i 2 omawianej ustawy z dnia 29 września 1990 r. mającego za przedmiot fizycznie oznaczoną część powierzchni ziemskiej, w prawo wieczystego użytkowania może odnosić się tylko do nieruchomości w rozumieniu części wyodrębnionej z powierzchni ziemskiej, którą prawo uznaje za samodzielny przedmiot własności.

Dlatego też zdaniem organu przekształcenie posiadania na podstawie art. 34 ust. 1 omawianej ustawy, mającego za przedmiot fizycznie oznaczoną część powierzchni ziemskiej, w prawo wieczystego użytkowania, może odnosić się tylko do nieruchomości w rozumieniu części wyodrębnionej z powierzchni ziemskiej, którą prawo uznaje za samodzielny przedmiot własności.

Zasadnie zatem zdaniem organu odwoławczego Wojewoda [...] w decyzji z dnia [...] czerwca 2001 r. nr [...] odmówił potwierdzenia nabycia przez przedsiębiorstwo państwowe "P." w W. prawa użytkowania wieczystego gruntu – jego ułamkowej części w udziale [...] – stanowiącego współwłasność: Miasta S., Skarbu Państwa i osób fizycznych.

Na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarski Morskiej z dnia [...] marca 2013 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w warszawie złożyły P. S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w W. zarzucając jej:

- naruszenie przepisów prawa materialnego art. 34 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U.00.84.948 ze zm.), dalej "ustawa o komercjalizacji PKP" poprzez jego błędną interpretację i przyjęcie, że dla jego zastosowania konieczne jest pozostawanie gruntu w wyłącznej własności Skarbu Państwa, a nadto, że przepis ten ma zastosowanie tylko do nieruchomości w rozumieniu części wyodrębnionej z powierzchni ziemskiej, którą prawo uznaje za samodzielny przedmiot własności;

- naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego w ramach rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, co doprowadziło do naruszenia zasady praworządności i zasad postępowania dowodowego w sprawie, wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji ją poprzedzającej Wojewody [...].

W uzasadnieniu podniesiono między innymi, iż organ nieprawidłowo ocenił zebrane w sprawie materiały dowodowe zakończone wydaniem decyzji ostatecznej, czyli nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego i prawnego w dacie wydania decyzji.

Zdaniem skarżącej organ nieprawidłowo stwierdził, iż z akt sprawy wynika, iż działka nr [...] stanowi współwłasność Skarbu Państwa i Miasta S. i osób fizycznych.

Osoby fizyczne nie są wpisane do księgi wieczystej nr [...] i nie wiadomo, dlaczego organ rozpatrujący wniosek o stwierdzenie nieważności wskazuje bliżej nieokreślone osoby fizyczne, jako właścicieli – skoro ich prawo nie zostało ujawnione w księdze wieczystej.

Dla możliwości uzyskania przez P. S.A. prawa użytkowania wieczystego gruntu i prawa własności lokali znajdujących się na tych gruntach w trybie art. 34 ustawy o P. S.A. konieczne jest spełnienie kumulatywnie dwóch przesłanek:

1. posiadanie gruntów przez PKP S.A. w dniu 5 grudnia 1990 r. co do których PKP nie legitymuje się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych,

2. Grunty te stanowiły własność Skarbu Państwa.

Zdaniem skarżącej w przedmiotowej sprawie została spełniona przez P. S.A. pierwsza przesłanka dotycząca posiadania określonej kategorii gruntów. Ta okoliczność nie była kwestionowana przez organ – Wojewodę [...]. Szczególnej analizy wymaga jednakże ocena spełnienia drugiej przesłanki, dotyczącej istnienia prawa własności gruntów po stronie Skarbu Państwa. Zdaniem ww. organu administracji publicznej przesłanka ta nie zaistniała, bowiem Skarbowi Państwa nie przysługiwała wyłączna własność, lecz współwłasność nieruchomości. Okoliczność ta stała się podstawą do wydania przez Wojewodę [...] decyzji odmownej w dniu [...] czerwca 2001 r.

Przyjmując, iż przysługujący Skarbowi Państwa jako współwłaścicielowi, udział w przedmiotowej nieruchomości winien być traktowany jako prawo własności Skarbu Państwa do tej części nieruchomości spełniona, byłaby także druga, opisana wyżej przesłanka z art. 34 ust. 1 ustawy o P. S.A., uzasadniając żądanie przez P. S.A. stwierdzenia nabycia przez [...] S.A. prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz prawa własności przedmiotowych lokali.

Zdaniem skarżącej dopuszczalne jest ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na udziale we współwłasności. W sytuacji, gdy istnieją przesłanki do przyjęcia, że P. S.A. nabyło prawo użytkowania wieczystego części nieruchomości oraz prawo własności lokali znajdujących się w posiadaniu P. S.A już z mocy samej ustawy, można mówić o wykonywaniu przez P. S.A. uprawnienia do ochrony praw nabytych. Decyzja Wojewody potwierdzająca nabycie praw do nieruchomości w trybie art. 34 i 35 ustawy o komercjalizacji P. ma bowiem jedynie charakter deklaratoryjny. W takiej sytuacji zdaniem skarżącej pozbawienie P. S.A. określonego, należącego jej z mocy samej ustawy prawa wydaje się nieuzasadnione. Jak wskazuje się w orzecznictwie Praktyka sądów nie zaakceptowała bez zastrzeżeń kierunku wykładni broniącego czystości konstrukcyjnej (...) Przede wszystkim sprzeciwiałoby się to wymaganiu ochrony praw ważnie nabytych, a ustawodawca nie uznał za celowe oczyszczenia istniejących stanów prawnych przez ujednolicenie praw związanych (Uchwała Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 9 czerwca 2005 r. III CZP 33/2005, Biuletyn Sądu Najwyższego 2005/6).

Skarżąca podtrzymuje, iż decyzja z dnia [...].06.2001 r. została wydana z naruszeniem prawa. Zgodnie bowiem z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Orzecznictwo wydaje się przychylać do kompromisowego rozumienia pojęcia terminu "rażące naruszenie prawa" por. wyrok NSA z dnia 21 października 1992 r. V SA 86/92 i 436-466/92 ONSA 1993, nr 1, poz. 23: "1 rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, iż owa decyzja nie może być zaakceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa, (też wyrok SN z dnia 27 maja 1994 III ARN 31/94 OSNAP 1994, poz. 57).

Z powyższego wynika, organ nie rozpatrzył sprawy w sposób odpowiadający treści art. 7 i 77 k.p.a. co w konsekwencji skutkuje naruszeniem art. 34 ust. 1 i 3 ustawy o komercjalizacji PKP.

Niniejsza sprawa była rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 19 listopada 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 998/13 uchylił decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] marca 2013 r. i decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2011 r., a następnie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyniku skargi kasacyjnej złożonej przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju, który wyrokiem z dnia 22 grudnia 2015 r. sygn. akt I OSK 784/14 uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

W pierwszej kolejności wymaga podkreślenia w niniejszej sprawie, że zgodnie z przepisem art. 190 ustawy p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wiążąca w sprawie dla sądu pierwszej instancji zarówno wówczas, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Oznacza to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach.

Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, zaś wskazania, co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych.

Sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, nie ma całkowitej swobody przy wydawaniu nowego orzeczenia. Przede wszystkim "granice sprawy", o których mowa w art. 134 § 1, podlegają zawężeniu do granic, w jakich Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę (art. 183 p.p.s.a.) i w jakich wydał orzeczenie na podstawie art. 185 §1 (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 518).

Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego ciążący na Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym, może być wyłączony tylko w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (tak również: m. in. H. Knysiak –Molczyk (w:) T. Woś (red.), H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 2, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2008, s. 681-682 i powołane tam orzecznictwo).

Pamiętać należy przy tym, iż ocena prawna, w rozumieniu art. 190 ustawy p.p.s.a., to wyjaśnienie przez Naczelny Sąd Administracyjny istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku, a więc nie tylko sama wykładnia w ścisłym tego słowa znaczeniu.

W konsekwencji należy uznać, iż związanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w rozumieniu art. 190 ustawy p.p.s.a., oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku.

Rozpoznając przedmiotową sprawę mając na uwadze wyrok NSA z dnia 22 grudnia 2015 r. (sygn. akt I OSK 784/14) należy wskazać, iż przedmiotem kontroli sądu jest decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarski Morskiej z dnia[...] marca 2013 r., którą utrzymano w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2011 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2001 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2001 r. odmawiającej potwierdzenia nabycia przez przedsiębiorstwo państwowe "P." w W. prawa użytkowania wieczystego gruntu – jego ułamkowej części w udziale [...] stanowiącego współwłasność Miasta S., Skarbu Państwa i osób fizycznych położonego w S. przy ul. [...], oznaczonego jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha oraz prawa własności czterech samodzielnych lokali mieszkalnych nr [...] i [...] w budynku wielomieszkaniowym znajdującym się na tym gruncie.

Postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się w trybie nieważnościowym. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest postępowaniem nadzwyczajnym. Przedmiotem tego postępowania jest przeprowadzenie kontroli prawidłowości decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Celem tego postępowania jest zbadanie, czy decyzja, której nieważność zarzucono, dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Organ orzekający o nieważności nie może rozpatrywać sprawy co do jej istoty.

Zaskarżona decyzja została wydana w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lipca 2007 r. (II OSK 1032/06, LEX nr 368207) rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Przepis ten ma służyć wyeliminowaniu z obrotu prawnego wadliwych rozstrzygnięć nie tylko z powodu, że naruszają one w sposób oczywisty regulujące w przepisie powołanym jako podstawa prawna tych rozstrzygnięć, lecz dlatego, że nie dają się pogodzić z systemem obowiązujących norm. Rozstrzygnięcie dla oceny, czy zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa, jest stan prawny z dnia wydania decyzji. Na taką ocenę nie może mieć wpływu ani późniejsza zmiana prawa, ani tym bardziej zmiana interpretacji prawa (vide wyrok NSA z 29 czerwca 2001 r. ISA 2134/99 LEX 54120). W wyroku z dnia 13 czerwca 2007 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie I OSK 996/06, LEX nr 354687, stwierdził, że przy ustalaniu cech rażącego naruszenia prawa należy uwzględnić obowiązującą zasadę ogólną trwałości decyzji administracyjnej oraz istotę zastosowania sankcji nieważności decyzji administracyjnej, której zastosowanie powoduje pozbawienie mocy prawnej decyzji ze skutkiem ex tunc. Nie każde zatem naruszenie prawa jest naruszeniem rażącym. Rażące naruszenie prawa to naruszenie normy prawnej, nie budzącej wątpliwości interpretacyjnych. Zatem gdy norma prawna wymaga wykładni, a wynik tej wykładni może być różny, przyjęcie określonej wykładni nie może zostać zakwalifikowane jako rażące naruszenie prawa. Podstawą prawną decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2001 r. był art. 34 Ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "P." (Dz. U Nr 84, poz. 948). Zatem celem postępowania administracyjnego było ustalenie czy powyższa decyzja wojewody jest obarczona jedną z wad, o których mowa w art. 156 §1 KPA.

Z treści art. 34 ust. 1 i 3 powyższej ustawy wynika, że grunty będące własnością Skarbu Państwa, a znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu P., co do których P. nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów, w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestrów przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie tej ustawy z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego P., zaś budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie własnością P. Nabycie praw nie może naruszać praw osób trzecich.

Z ustaleń organu i materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że działka m [...] o powierzchni [...] ha stanowiła w dniu wejścia w życie cytowanej wyżej ustawy (tj. w dniu 27 października 2000 r.) współwłasność Miasta S., Skarbu Państwa i osób fizycznych (vide postanowienie SR w S. z dnia [...] czerwca 1996 r. sygn. akt [...], wypis z rejestru gruntów, odpis z księgi wieczystej KW m [...] i księgi wieczystej KW [...]).

Zatem kluczową kwestią w rozpoznawanej sprawie, która była przyczyną odmowy uwłaszczenia P. S.A. jest, czy uwłaszczenie o którym mowa w art. 34 ustawy o P. może dotyczyć ułamkowej części gruntu stanowiącego współwłasność Skarbu Państwa i innych podmiotów.

Zdaniem Sądu rozpoznającego sprawę ponownie (po wyroku NSA) stan prawny istniejący w dacie wydania przez Wojewodę [...] odmownej decyzji uwłaszczeniowej (tj. w dniu [...] czerwca 2001 r.) nie zezwalał na oddanie w użytkowanie wieczyste części nieruchomości będącej w posiadaniu skarżącej. W tej kwestii Sąd podziela stanowisko organu, że aby można było uwłaszczyć P. S.A. na podstawie powyższego przepisu grunt powinien stanowić wyłączną własność Skarbu Państwa. Sąd nie podziela zarzutu skarżącej, że dopuszczalne jest traktowanie udziału we współwłasności nieruchomości na równi z prawem własności do części nieruchomości, ponieważ (co słusznie podnosi organ) zasadniczą cechą współwłasności, niezależnie od tego czy jest ona współwłasnością w częściach ułamkowych, czy też współwłasnością łączną jest, że każdemu ze współwłaścicieli przysługuje prawo do całej rzeczy (w tym nieruchomości). W przypadku współwłasności obowiązuje zasada, że poszczególnym współwłaścicielom nie mogą przysługiwać wyłączne prawa do określonej fizycznie części nieruchomości (art. 233 k. c)

Potwierdza takie stanowisko również uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1993 r. (sygn. akt III CZP 81/93/OSNC 1994/2/27) zgodnie z którą cyt.: "nie można obciążyć udziału we współwłasności pozostałymi ograniczonymi prawami rzeczowymi, gdyż mogą one obciążać tylko całą nieruchomość. Tak więc Skarb Państwa lub Gmina nie mogą także ustanowić na przysługującym im udziale we współwłasności użytkowania wieczystego, ponieważ przedmiotem tego prawa może być cały grunt, a nie udział w prawie własności." Dlatego też, co słusznie podnosi organ, przekształcenie posiadania na podstawie art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. u. Nr 84 poz. 948), którego przedmiotem jest fizycznie oznaczona części powierzchni(...) w prawo wieczystego użytkowania może odnosić się tylko do wyodrębnionej nieruchomości, którą prawo uznaje za samodzielny przedmiot własności. Dlatego też zasadnie zdaniem Sądu Wojewoda [...] w decyzji z dnia [...] czerwca 2001 r. odmówił potwierdzenia nabycia przez skarżącą prawa użytkowania wieczystego gruntu w ułamkowej części w udziale [...] stanowiącego współwłasność Miasta S., Skarbu Państwa i osób fizycznych.

Niezasadny zdaniem Sądu jest taki zarzut skargi, że prawo do nieruchomości posiada tylko osoba dysponująca tytułem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej, zgodnie bowiem z treścią art. 3 ust 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361) tylko domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, a domniemanie to można uchylić w postępowaniu sądowym w oparciu o wszelkie dostępne środki dowodowe. Sąd zwraca uwagę, że w dziale III księgi wieczystej Nr [...] prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości wpisane zostało ostrzeżenie o niezgodności stanu prawnego w dziale II tej księgi wieczystej. Organ prowadzący postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji dokonuje jedynie kontroli legalności decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym w świetle art. 156 § 1 k.p.a Ocena dokonywana przez organ dotyczy więc wyłącznie zbadania, czy kwestionowana wnioskiem nieważnościowym decyzja została dotknięta jedną z wad, określonych w tym przepisie. Zatem przedmiotem takiego postępowania nie jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, która już została rozstrzygnięta kontrolowaną decyzją.

W ocenie Sądu, organ dopełnił powyżej określonego obowiązku i dokonał kontroli zaskarżonej decyzji, której unieważnienia domagał się skarżący. Stanowisko organu zostało uzasadnione zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a.

Z powyższych względów zarzuty podniesione przez skarżącego w skardze nie mogły zostać uwzględnione, gdyż wskazane w niej przepisy postępowania nie zostały naruszone.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.