Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 380/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-07-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 17 ust. 1b
journal: Dz.U. 2015 poz 114
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 8 lipca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień, Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Protokolant Pomocnik sekretarza Izabela Bielińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2016 roku sprawy ze skargi S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...] nr [...]. a.bł.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: k.p.a.), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...] o odmowie przyznania S. W. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad ojcem J. W..

Jak wynika z akt sprawy, w dniu 24 lutego S. W. wystąpiła o przyznanie opisanego świadczenia pielęgnacyjnego. Organ I instancji ustalił, iż wnioskodawczyni nie pracuje zarobkowo, gdyż sprawuje opiekę nad ojcem, który posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przy czym, na co zwrócił uwagę organ, orzeczenie z dnia [...] jest pierwszym orzeczeniem i jak wynika z niego, ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 22 stycznia 2016 r. a więc powstał w wieku 78 lat. Organ zauważył, iż jak wynika z orzeczenia, nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność. Reasumując, organ I instancji nie kwestionując, iż stan zdrowia J. W., a przy tym ograniczona możliwość samodzielnej egzystencji powoduje, iż wymaga pomocy innej osoby, jednakże ponieważ ustalony znaczny stopień niepełnosprawności powstał po 25 roku życia, nie są spełnione przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 114 – dalej jako: ustawa).

W odwołaniu od decyzji organu I instancji S. W. podkreśliła, iż stan zdrowia ojca wymaga stałej opieki, co wiązało się z koniecznością rezygnacji przez stronę z zatrudnienia, gdyż jest jedyną osobą, która taką opiekę może sprawować. Podkreśliła, iż ojciec stał się osobą niepełnosprawną w wieku poprodukcyjnym i bulwersujące jest, że ustawa różnicuje uprawnienia w zależności od daty powstania niepełnosprawności.

Przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. podzielając stanowisko organu I instancji utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...].

Kolegium wyjaśniło, iż warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych, w tym do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej opisane zostały w art. 17 ust. 1 ustawy. Przy czym w art. 17 ust. 1b ustawy ustawodawca zastrzegł, iż świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Kolegium podkreśliło, iż przepisy art. 17 ustawy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że aby móc otrzymać świadczenie pielęgnacyjne trzeba spełnić wszystkie przesłanki. Z akt sprawy niniejszej wynika, iż J. W. legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności – orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. z dnia [...]. Zdaniem organu nie budzi wątpliwości, iż na stronie ciąży obowiązek alimentacyjny wobec ojca. We wniosku strona wyjaśniła, iż w ostatnim czasie stan zdrowia ojca uległ pogorszeniu, zatem zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego aby opiekować się ojcem. Nadto strona jest ubezpieczona w KRUS i nadal chce podlegać temu ubezpieczeniu. Opieki nad ojcem, jak oświadczyli do akt, nie mogą sprawować synowie G., R. i J. ze względu na pracę zarobkową oraz to, że z ojcem nie zamieszkują. Kolegium stwierdziło, po analizie materiału dowodowego, iż przepis art. 17 ust. 1b ustawy wprowadza kryterium wieku w jakim powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki – nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. W niniejszej sprawie, zdaniem organu, nie można przyjąć, że niepełnosprawność ojca strony powstała w tym okresie. Z przedłożonego do akt orzeczenia z dnia [...] wynika, iż J. W. został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe. Przy czym, w orzeczeniu wskazano, że nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność ta istnieje. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się zaś od dnia 22 stycznia 2016 r. Kolegium podkreśliło, iż niepełnosprawność potwierdzona musi być wyłącznie w treści ostatecznego orzeczenia organu, orzeczenie o niepełnosprawności jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 2 k.p.a., a więc jest dowodem tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Kolegium stwierdziło, iż wobec powyższego brak jest podstaw do zajęcia innego stanowiska, jego prawidłowość potwierdza także wyrok TK z dnia 21 października 2014r., sygn.akt K 38/13, który w motywach orzeczenia podkreślił, że stwierdzenie niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b ustawy w tym przypadku nie kreuje prawa do żądania świadczenia dla opiekunów niepełnosprawnych osób dorosłych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wyjaśnił, iż przepisy ustawy w sposób wyraźny i bezwzględny określają warunki i sposób ustalania prawa do świadczeń rodzinnych, a decyzja w tym przedmiocie ma charakter związany. W tym stanie rzeczy organ odwoławczy podzielił ocenę organu I instancji, gdyż przepisy ustawy w sposób wyraźny i bezwzględny określają warunki i sposób ustalania prawa do świadczeń rodzinnych, a decyzja w tym przedmiocie ma charakter związany.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi S. W. powtórzyła argumentację odwołania, zarzucając ustawie dyskryminację osób, które w każdym przypadku wymagają opieki i pomocy innej osoby.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. podtrzymało argumentację zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 p.p.s.a.), przy czym wojewódzkie sądy administracyjne rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 p.p.s.a.).

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad ojcem. Materialnoprawną podstawę przedmiotowych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z uwagi na przedmiot zaskarżonej decyzji przypomnieć trzeba, iż zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Przy czym, jak doprecyzował ustawodawca w art. 17 ust. 1b ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

W okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy organ odmówił skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wskazując, iż strona nie spełnia przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy, gdyż ustalony znaczny stopień niepełnosprawności ojca powstał po 25 roku życia. Jednocześnie jednak opisując, ustalony w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, stan faktyczny zwraca uwagę, iż z przedłożonego orzeczenia, które jest pierwszym orzeczeniem wydanym dla ojca strony nie wynika, od kiedy niepełnosprawność ta istnieje. I owszem, organy obu instancji prawidłowo uznały, iż nie są uprawnione do samodzielnego ustalenia daty powstania niepełnosprawności. Jak zasadnie wyjaśnił organ administracji jest on związany treścią ostatecznego orzeczenia odpowiedniego organu, jakim jest zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności, orzeczenie wydane przez taki zespół jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 2 k.p.a. Z końcowej części przepisu art. 17 ust. 1 ustawy jednoznacznie wynika, iż stwierdzenie niepełnosprawności (w tym również jej daty) powinno być zawarte w orzeczeniu wydanym w innym postępowaniu, poprzedzającym postępowanie w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Ustalenie takie, zawarte w stosownym orzeczeniu właściwego organu jest konieczne do ubiegania się o przyznanie wnioskowanego prawa. W konsekwencji zatem organy rozpoznające wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nie są kompetentne do ustalenia we własnym zakresie daty powstania niepełnosprawności, ponieważ związane są – co do daty powstania niepełnosprawności i co do jej stopnia, orzeczeniem wydanym przez uprawnioną do tego jednostkę (vide: wyroki WSA: w Łodzi z dnia 29 lipca 2015 r., sygn.akt II SA/Łd 424/15; w Gorzowie Wlk. z dnia 10 grudnia 2014 r., sygn.akt II SA/Go 821/14 i sygn.akt II SA/Go 818/14; w Warszawie z dnia 16 października 2014 r., sygn.akt: VIII SA/Wa 4/14 – dostępne, jak i pozostałe orzeczenia przywołane w niniejszym uzasadnieniu w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie budzi zatem wątpliwości, iż brak w orzeczeniu o znacznym stopniu niepełnosprawności daty powstania tej niepełnosprawności skutkuje, iż organ administracji nie miał podstaw do stwierdzenia, iż znaczny stopień niepełnosprawności powstał po 25 roku życia. Skoro w orzeczeniu nie ma daty od kiedy niepełnosprawność powstała to nie można w istocie ocenić czy opisany warunek został spełniony.

Jednocześnie jednak sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w analogicznej sprawie (wyrok z dnia 29 lipca 2015 r., sygn.akt II SA/Łd 424/15) wyraził pogląd, który podziela w okolicznościach ustalonych na potrzeby niniejszej sprawy, iż w przypadku, gdy orzeczenie o stopniu niepełnosprawności nie zawiera informacji dotyczącej daty powstania niepełnosprawności, a z orzeczenia wynika jedynie, że nie można ustalić daty powstania niepełnosprawności, zatem nie są więc spełnione przesłanki z art. 17 ust. 1 b ustawy, zatem rozważenia wymagało, czy przepis art. 17 ust. 1b ustawy miał zastosowanie w sprawie w świetle treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. Przywołanym wyrokiem Trybunał Konstytucyjny orzekł, że w zakresie, w jakim przepis art. 17 ust. 1b ustawy różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji.

Przedstawione zagadnienie było już przedmiotem rozważań wojewódzkich sądów administracyjnych, w szczególności sąd podziela motywy zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 3 czerwca 2015 r., sygn.akt II SA/Bd 406/15, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, przytaczane już w argumentacji uzasadnienia wyroku wydanego przez skład rozpoznający niniejszą sprawę w przywoływanym już wyroku z dnia 29 lipca 2015 r., sygn.akt II SA/Łd 424/15.

W ocenie sądu dla potrzeb niniejszej sprawy, niezbędne jest powtórzenie, za przywołanym wyrokiem, że rozważając skutki orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego dla stanu prawnego mającego zastosowanie w kontrolowanej sprawie, w szczególności ze względu na typ wyroku oraz argumenty podane w jego uzasadnieniu, wskazane jest odniesienie się do charakterystyki wyroku zakresowego oraz ogólnej funkcji sądownictwa administracyjnego. Wyrok zakresowy to takie rozstrzygnięcie, w którym Trybunał Konstytucyjny stwierdza zgodność albo niezgodność z Konstytucją przepisu prawnego w określonym (podmiotowym, przedmiotowym lub czasowym) zakresie jego zastosowania. W konsekwencji atrybut konstytucyjności albo niekonstytucyjności nie jest przypisywany całemu aktowi prawnemu albo jego jednostce redakcyjnej (przepisowi), lecz jego fragmentowi, a ściślej rzecz biorąc jakiejś normie (normom) wywiedzionej z tego przepisu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w przywołanym wyżej wyroku opowiedział się za poglądem, że wyroków zakresowych nie należy utożsamiać z tzw. wyrokami interpretacyjnymi. Pomijając złożoną problematykę dopuszczalności wydawania wyroków interpretacyjnych i towarzyszące temu zagadnieniu spory, podkreślić należy, że wyrok interpretacyjny ma na celu rozstrzygnięcie, czy możliwe jest określone rozumienie poddanego kontroli przepisu, przy którym dany przepis będzie zgodny z Konstytucją. Wyrok zakresowy zaś rozstrzyga o przepisie, którego rozumienie nie jest sporne, lecz zarzut niekonstytucyjności odnosi się do wyraźnego zakresu zastosowania tego przepisu (por. M. Florczak-Wątor, Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i ich skutki prawne, Poznań 2006, s. 104).

Należy zgodzić się z poglądem, że wyrok zakresowy wydany przez Trybunał Konstytucyjny odnosi się do negatywnego zakresu przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, na co wskazuje użycie zwrotu "w zakresie, w jakim różnicuje". Istotą tego rozstrzygnięcia jest bowiem uznanie za niezgodne z konstytucyjną zasadą równości pominięcie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego innych osób, niż wskazanych w tym przepisie, przy czym niekonstytucyjności takiego ograniczenia Trybunał upatruje w zróżnicowaniu prawa podmiotowego opiekunów osób niepełnosprawnych ze względu na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Wyrok ten należy uznać za tzw. wyrok zakresowy sensu stricte, gdyż jego skutkiem jest zmiana zakresu zastosowania przepisu art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie treści w nim ujętej, będącego przepisem szczególnym w odniesieniu do art. 17 ust. 1 ustawy, który określa ogólne przesłanki prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zakresowe wyeliminowanie ograniczeń (wieku powstania niepełnosprawności podopiecznych) nie powoduje dysfunkcjonalności ustawy. Możliwe jest odnalezienie w treści art. 17 ustawy i przepisów z nim skorelowanych wszystkich elementów podmiotowych, przedmiotowych i czasowych koniecznych dla zrekonstruowania normy (norm) prawnej określającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest to zatem przypadek tzw. pominięcia prawodawczego, które polega na wskazaniu przez Trybunał braku pewnych treści normatywnych w kontrolowanym przepisie (por. A. Kustra, Wyroki zakresowe Trybunału Konstytucyjnego, Przegląd Sejmowy, nr 4/2011, s. 60). Tymczasem w sprawie K 38/13 Trybunał derogował fragment pełnego i jednoznacznego pod względem zakresowym przepisu, realizując tym samym klasyczną i nie budzącą kontrowersji funkcję "negatywnego prawodawcy" (por. S. Wronkowska, Kilka uwag o "prawodawcy negatywnym", PiP nr 10/2008).

Derogując w powołanym wyżej zakresie przepis art. 17 ust.1b ustawy Trybunał Konstytucyjny nie skorzystał z przewidzianej w art. 190 ust. 3 Konstytucji możliwości odroczenia utraty jego mocy obowiązującej. Oznacza to, że bezpośrednim skutkiem orzeczenia jest utrata przez ten przepis (we wskazanym w wyroku zakresie) domniemania konstytucyjności. Kwestia ta jest tym bardziej istotna skoro stwierdzona została niezgodność z Konstytucją danego przepisu. W konsekwencji sąd nie może tej okoliczności nie brać pod uwagę. Uwagi te poczynione zostały w związku z pewnymi wątpliwościami, jakie wywołują niektóre fragmenty uzasadnienia w/w wyroku Trybunału. Po szczegółowym rozważeniu braku przesłanek do zróżnicowania sytuacji prawnej opiekunów osób niepełnosprawnych ze względu na czas (wiek) powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki (pkt 7, w szczególności 7.3) Trybunał Konstytucyjny rozważając skutki wyroku (pkt 8) wskazał na to, że skutkiem wyroku jest stwierdzenie, że opiekunowie dorosłych osób niepełnosprawnych muszą być traktowani przez ustawodawcę jako podmioty należące do tej samej klasy. Stwierdzenie to, podobnie jak następne dwa akapity, odnosi się bezpośrednio do ustawodawcy (tzw. sygnalizacja). W akapicie czwartym punktu 8 znajdują się rozważania dotyczące skutku wyroku dla stanu prawnego i sytuacji prawnej adresatów przepisu art. 17 ust. 1b ustawy. Jak konstatuje Trybunał "skutkiem wejścia w życie wyroku nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b u.ś.r., ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie "prawa" do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Trybunał Konstytucyjny orzekł ostatecznie o niekonstytucyjności jedynie części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r. Poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy w ocenie Trybunału wyłącznie do ustawodawcy, który – biorąc pod uwagę skutki społeczne rozstrzygnięć podejmowanych w badanej materii – powinien dokonać tego bez zbędnej zwłoki".

Przytoczony fragment potwierdza wyżej omówioną charakterystykę zakresowego typu wyroku. Jeśli zaś chodzi o fragmenty odnoszące się do "uchylenia decyzji przyznających świadczenia" oraz "wykreowanie prawa do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych" to wskazać należy, że dosłownie pojmując treść tego zapisu, brak byłoby podstaw do stosowania przepisu art. 17 ust. 1b ustawy w zakresowo derogowanym brzmieniu, bez ingerencji ustawodawcy. Takie stwierdzenie przeczy sentencji wyroku i wyżej przedstawionej możliwości zrekonstruowania wszystkich konstytutywnych elementów prawa do świadczenia pielęgnacyjnego po wyłączeniu norm wynikających z derogowanego zakresu przepisu. Zapis zawarty w pkt 8 uzasadnienia wyroku w sprawie K 38/13 należy zatem potraktować jako wskazówkę interpretacyjną nie zaś element rozstrzygający o zakresie derogacji i jej skutku dla obowiązywania prawa.

Reasumując, z podzielanego przez skład rozpoznający niniejszą sprawę uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wywieść należy, iż skoro wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. odniósł bezpośredni skutek, to zadaniem sądu administracyjnego, realizującego ustrojową funkcję gwaranta praw i wolności obywatelskich jest ustalenie możliwości jego zastosowania zgodnie z wzorcem konstytucyjnym. Zawarta w sentencji wyroku Trybunału derogacja nie powoduje powstania luki konstrukcyjnej. W konsekwencji zmodyfikowany przepis art.17 ust. 1b ustawy w dopełnieniu z ust. 1 tego artykułu może być stosowany. Nadto, wedle dominującego poglądu doktryny uzasadnienia orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego nie wiążą sądów (poza ewentualnie sądem pytającym w przypadku tzw. pytania prawnego). Brak jest bowiem przesłanek warunkujących uznanie takiej kompetencji (por. J. Mikołajewicz, Zasady orzecznicze Trybunału Konstytucyjnego. Zagadnienia teoretyczne, Poznań 2008, s. 84).

Stanowisko sądów administracyjnych w analogicznych przypadkach jak w niniejszej sprawie jest w zasadzie jednolite (por. uzasadnienia wyroków WSA: w Rzeszowie z dnia 21 stycznia 2015 r., sygn.akt II SA/Rz 1507/14; w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 10 grudnia 2014 r., sygn.akt II SA/Go 818/14; w Poznaniu z dnia 23 października 2014 r., sygn.akr IV SA/Po 969/14; w Białymstoku z dnia 2 grudnia 2014 r., sygn.akt II SA/Bk 1022/14; w Łodzi z 10 grudnia 2014 r., sygn.akt II SA/Łd 1034/14).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny uwzględnić wyżej przedstawioną ocenę prawną oraz wyjaśnić, czy skarżąca spełnia przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, przewidzianą w art. 17 ust. 1 ustawy. Jest to bowiem warunek niezbędny przyznania wnioskowanego świadczenia, który dotychczas nie był przedmiotem rozważań organu.

W ocenie sądu, w niniejszej sprawie zaistniała podstawa do uchylenia decyzji organów obu instancji, ponieważ Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją RP przepisu art. 17 ust. 1 b ustawy w zakresie, który stanowił podstawę orzekania w niniejszej sprawie. Skarżąca nie powinna być traktowana gorzej niż osoby sprawujące opiekę nad niepełnosprawnym dorosłym członkiem rodziny nie tylko wówczas, gdyby niepełnosprawność powstała w czasie, gdy osoba ta nie spełniała określonych w w/w przepisie warunków ale tym bardziej gdy – wobec treści orzeczenia o niepełnosprawności – nie da się ustalić kiedy ona powstała.

Z tych wszystkich względów należało skargę uwzględnić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 p.p.s.a.

B.A.