Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 320/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2008-07-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: *Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 92
journal: Dz.U. 2004 nr 204 poz 2088
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity.
article: art. 29
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 170
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Józef Kremis Sędziowie Sędzia NSA Anna Moskała Asesor WSA Olga Białek (sprawozdawca) Protokolant Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 22 lipca 2008 r. sprawy ze skargi S. S. i D. B.-S. - wspólników spółki cywilnej A we W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu bez wymaganego zaświadczenia oraz bez uiszczenia należnej opłaty I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia [...] nr [...]; II. zasądza na rzecz skarżących od Dyrektora Izby Celnej kwotę 200 zł (słownie: dwieście zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. określa, że decyzje wymienione w pkt. I nie podlegają wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., Nr [...] N U C we W nałożył na D B –S i S S "...." Spółkę cywilną we W karę pieniężną w kwotach: [...] zł za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej; [...] zł za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych.

Z uzasadnienia decyzji wynika, że powyższe naruszenia stwierdzone zostały podczas kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariuszy organu celnego w dniu [...] r., na drodze krajowej nr [...] w miejscowości P , zespołu pojazdów składającego się z samochodu marki [..] oraz [...] (o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej ...tony) należącego - jak podał organ - do przedsiębiorcy działającego jako [...] Spółka cywilna a kierowanego przez S S . Na przyczepie przewożono samochód osobowy.

Powyższą decyzję w toku instancji zakwestionowali przez wniesienie odwołania S S oraz D B -S , w wyniku czego D I C we W decyzją z dnia[...] ,nr[...] , utrzymał w mocy orzeczenie wydane przez organ I instancji.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy, odnosząc się do zarzutów sformułowanych w odwołaniu, podkreślił przede wszystkim, że uprawnienie organu celnego do zatrzymywania i kontrolowania środków transportu wynika bezpośrednio z art. 61 ust. 1 pkt 7 ustawy o Służbie Celnej (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r., Nr 156, poz. 1641 ze zm.) zwanej dalej ustawą o S.C. Zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 3b ustawy - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm.) zwanej dalej p.r.d. - umundurowany funkcjonariusz celny może wydawać polecenia lub sygnały (np. do zatrzymania); w zakresie tego uprawnienia nie ma ograniczeń strefowych, dotyczy ono całego terytorium kraju. Organ wskazał ponadto na przepis art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088, z późn. zm.) zwanej dalej u.t.d., który uprawnia między innymi funkcjonariuszy organów celnych do kontroli dokumentów określonych w art. 87 tej samej ustawy, nie wprowadzając ograniczeń strefowych w tym zakresie. D I C stwierdził, że funkcjonariusze celni są upoważnieni zarówno do zatrzymywania pojazdów na drodze jak i wykonywania kontroli celnej i wykonywania kontroli transportu drogowego we wszystkich przypadkach bez ograniczeń terytorialnych. Mają też prawo do wykonywania kontroli ruchu drogowego w stosunku do pojazdów przekraczających granice RP oraz w strefie nadgranicznej. Tym samym organ uznał za nietrafny zarzut odwołujących się, że funkcjonariusz celny nie posiadał legitymacji do dokonania kontroli w stosunku do wykonywanego transportu drogowego i dokumentów z nim związanych, poza strefą nadgraniczną. Odnosząc się do kwestii wiarygodności wyjaśnień funkcjonariusza celnego, organ odwoławczy podniósł, że z okoliczności sprawy można wnosić, iż przedmiotem przewozu był samochód marki [...] Powyższy fakt potwierdziła strona postępowania, która w piśmie z [...] r., nadesłała (między innymi) - dokument związany z przewożonym w dniu kontroli towarem (faktura...) dotyczący samochodu [...]. Korzystając z zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), organ celny miał prawo przyjąć, że przedmiotem przewozu był[...] . Zdaniem D I C , nie miały więc znaczenia prawnego wywody strony dotyczące charakteru w jakim występowała w przedmiotowej sprawie, należy bowiem uznać, że występowała jako przedsiębiorca - "... t " s.c. S S , D B -S .

W dalszych wywodach organ wskazał, że stosownie do art. 33 ust. 1 u.t.d. przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia takich przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Brak takiego zaświadczenia skutkuje karą w wysokości [...] zł. (pkt 1.1.7. załącznika do ustawy). Natomiast w myśl przepisu art. 42 ust. 1 tej ustawy, przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne są obowiązani do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, a brak dowodu uiszczenia opłaty skutkuje wymierzeniem kary pieniężnej w kwocie [...] zł (pkt 1.4.1. załącznika). Z kolei przepis art. 87 ust. 1 i ust. 2 u.t.d., stanowi, że podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest zobowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, między innymi, dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych i wypis z zaświadczenia, o którym mowa w art. 33 ust. 10 (tj. zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej). D I C stanął również na stanowisku, że w postępowaniu pierwszoinstancyjnym nie doszło do naruszenia art. 7, art. 70 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógłby mieć wpływ na wynik sprawy.

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S S i D B – S wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając jej naruszenie:

- prawa materialnego tj. art. 89 ust. 1 pkt 3 i art. 89 ust. 2 u.t.d. w związku z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 16 maja 2002 r. w sprawie warunków i sposobu wykonywania kontroli dokumentów związanych z wykonywaniem transportu drogowego i przewozu na potrzeby własne oraz dokumentów stosowanych przez uprawnionych do kontroli, a także wzorów tych dokumentów (Dz. U. Nr 205, poz. 1735) i w związku z art. 131 ust. 1 pkt 1 i 2 p.r.d. w związku z § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 grudnia 2002r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz. U. z 2003 r. Nr 14, poz. 144 ze zm.),

- prawa materialnego przez błędną interpretację ww. norm prawnych podaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 61 ust. 1 pkt 7 ustawy S.C. i art. 6 ust. 1 pkt 3b p.r.d.;

- przepisów postępowania, a konkretnie: art. 7, art. 67 § 1, art. 68 § 1, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi podkreślili brak legitymacji do dokonania przez funkcjonariusza celnego kontroli w stosunku do wykonywanego transportu drogowego i dokumentów z nim związanych, poza strefą nadgraniczną. Zdaniem skarżących, nie stanowi wystarczającej podstawy normatywnej w tym zakresie powołane przez organ, ogólne upoważnienie wynikające z art. 89 ust. 1 u.t.d. W art. 89 ust. 2 tej ustawy przewidziano bowiem upoważnienie do wydania przepisu uzupełniającego w sprawach nieuregulowanych w ustawie i w celu jej wykonania, a dotyczącego szczegółowych warunków i sposobu wykonywania kontroli, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 3 tego aktu. Zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 16 maja 2002 r. określającego szczegółowo warunki i sposób wykonywania kontroli w transporcie drogowym, funkcjonariusze celni dokonują kontroli dokumentów związanych z wykonywaniem transportu drogowego i przewozu na potrzeby własne na warunkach i w sposób określony w przepisach o kontroli ruchu drogowego, czyli w stosunku do pojazdów przekraczających granicę RP w strefie nadgranicznej, a wynika to, w ocenie skarżących, z art. 131 ust. 1 pkt 1 i 2 p.r.d. i z rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 grudnia 2002 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego. Zgodnie z § 12 ust. 1 wskazanego aktu wykonawczego, funkcjonariusze organów celnych są uprawnieni do kontroli ruchu drogowego w stosunku do pojazdów przekraczających granicę Rzeczypospolitej Polskiej oraz innych pojazdów w strefie nadgranicznej, nie zaś poza tą strefą, jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Zdaniem skarżących, także przepisy art. 61 ust. 1 pkt 7 ustawy o S.C. i art. 6 ust. 1 pkt 3b p.r.d. nie dają podstaw normatywnych do przypisania funkcjonariuszom celnym uprawnienia do dokonania kontroli w rozpoznawanej sprawie. Pierwszy przepis przewiduje ogólne upoważnienie, w myśl którego organ celny może dokonywać kontroli środków transportu w celu ustalenia zgodności z przepisami prawa, wprowadzenia lub wyprowadzenia towaru na obszar celny Wspólnoty. Natomiast przepis art. 6 ust. 1 pkt 3 p.r.d. zawiera ogólne upoważnienie do wydawania poleceń lub sygnałów na drodze, między innymi, przez funkcjonariusza celnego i jako przepis o charakterze ogólnym, jest wyłączony przez szczegółowe warunki wykonywania tej kontroli określone w przepisach wcześniej już powołanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 16 maja 2002 r.

Motywując zarzuty naruszenia prawa procesowego, skarżący wskazali na uzasadnienie faktyczne kwestionowanej decyzji, które w ich ocenie nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. W szczególności, organ drugiej instancji nie ustosunkował się do podniesionych w odwołaniu zarzutów co do wiarygodności wyjaśnień funkcjonariusza z dnia 7 czerwca 2005 r. które sprzeczne są z treścią protokołu kontroli. Podnieśli, że S S przewożąc samochód marki [...] będący prywatną własnością, nie występował wówczas jako przedsiębiorca w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej, a ponieważ przepisy te mają zastosowanie w sprawie na podstawie art. 96 u.t.d., nałożenie kar było niedopuszczalne. Skarżący podkreślali, że nie mieli obowiązku posiadania zaświadczenia, o którym mowa w art. 33 pkt 10 tej u.t.d., ani też nie byli zobowiązani do uiszczenia opłaty za wykonywany przewóz, gdyż nie została spełniona przesłanka zarobkowego charakteru wykonywanego przewozu.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację i wywody prawne zawarte w kwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 października 2006 r. (sygn.akt III SA/Wr 287/06) oddalił skargę uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i pozostaje w zgodności z przepisami prawa materialnego.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożył pełnomocnik D B S i S S zarzucając:

1) naruszenie prawa materialnego tj. przepisu art. 89 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 89 ust. 2 u.t.d. w związku z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 16 maja 2002 r. w sprawie warunków i sposobu wykonywania kontroli dokumentów związanych z wykonywaniem transportu drogowego i przewozu na potrzeby własne oraz dokumentów stosowanych przez uprawnionych do kontroli, a także wzorów tych dokumentów w związku z art. 129 ust. 4a p.r.d. i art. 131 p.r.d. w związku z § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 grudnia 2002 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego poprzez niewłaściwą wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie tych przepisów;

2) naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

- art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez zachowanie w obrocie prawnym decyzji D I C we W mimo, iż wydano ją z naruszeniem przepisu art. 29 k.p.a. (decyzja została wydana dla firmy "..." s.c.) oraz art. 107 § 1 k.p.a. przez błędne wskazanie adresata, które uniemożliwia jego identyfikację lub nasuwa wątpliwości kto jest stroną postępowania, jak też mimo wydania jej z uchybieniem przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z naruszeniem przez organ I instancji art. 71, art. 7 Kpa. i art. 77 k.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 marca 2008 r., sygn. akt II GSK 5/08, uchylił wyrok Sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania, uznając zasadność podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa procesowego sprowadzających się do zaakceptowania przez Sąd I instancji decyzji, która wydana została z rażącym naruszeniem art. 107 § 1 k.p.a. przez takie wskazanie adresata decyzji, które utrudnia jego identyfikację lub nasuwa wątpliwości, kto jest stroną postępowania i czyj obowiązek ma być egzekwowany, w sytuacji, gdy przepis art. 29 k.p.a. stanowi, że stroną postępowania może być jedynie osoba fizyczna lub osoba prawna.

Sąd drugiej instancji ocenił, że uwadze Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uszła istotna wadliwość postępowania toczącego się przed organami administracji. Treść rozstrzygnięć i uzasadnień wydanych w sprawie decyzji oraz inne dokumenty znajdujące się w aktach administracyjnych, na podstawie których orzekał ten Sąd, wskazują jednoznacznie, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, że postępowanie w sprawie prowadzone było w stosunku do spółki cywilnej "... " S S, D B –S k we W . Świadczy o tym między innymi protokół kontroli w którym "...t" wymieniono jako przedsiębiorcę oraz takie właśnie określenie strony postępowania przez organ I instancji, który zaadresował decyzję, podając pełną nazwę Spółki cywilnej "..." z imionami i nazwiskami jej wspólników i adresem prowadzonej przez nich działalności gospodarczej. Dodatkowo w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, organ wyjaśnił, że na podstawie pisma z U M M W pod numerem [...] ewidencji działalności gospodarczej zidentyfikowano przedsiębiorcę działającego jako "D B – S i S S "...t" spółka cywilna ul. [...] we W " i stosownie do tego ustalenia organ "przyjął za należycie udowodnione, że przedsiębiorca działający jako "..." D B –S , S S Spółka cywilna, ul. [...] W naruszył warunki wykonywania przewozu na potrzeby własne(...)". W ocenie Sądu kasacyjnego również decyzja wydana przez organ II instancji nie pozostawia wątpliwości, że za stronę prowadzonego postępowania uznano "..." spółkę cywilną; wynika to zarówno ze wskazania strony jako adresata decyzji, jak też z uzasadnienia, gdzie jednoznacznie wskazuje się jako przedsiębiorcę "... " s.c. S S D B -S

Wskazana okoliczność miała zaś istotne znaczenie dla kontroli legalności zaskarżonej decyzji, gdyż spółka cywilna nie mając zdolności prawnej nie może być podmiotem praw i obowiązków w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie z art. 29 k.p.a. stronami mogą być osoby fizyczne i osoby prawne, a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne - również jednostki nie posiadające osobowości prawnej. Nie jest również przedsiębiorcą w rozumieniu przepisu art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807), bo jak wskazuje ust. 2 tego artykułu przedsiębiorcami są wspólnicy spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej i każdy z nich samodzielnie. Nałożenie na spółkę cywilną uprawnień lub obowiązków może nastąpić wyłącznie wtedy, gdy przepis szczególny tak stanowi. W rozpatrywanej sprawie taka sytuacja nie występuje. Adresatami sankcji, nakładanych na podstawie art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym są przedsiębiorcy wykonujący przewóz drogowy. W myśl przywołanego przepisu kara pieniężna za stwierdzone przez uprawnione do kontroli podmioty nakładana może być wyłącznie na wspólnika bądź wspólników spółki cywilnej, jednak w żadnym razie adresatem takiego rozstrzygnięcia nie może być spółka cywilna. Fakt, iż zaskarżone rozstrzygnięcia podają poza nazwą firmy i oznaczeniem że jest to spółka cywilna, również imiona i nazwiska wspólników, nie oznacza, że rozstrzygnięcie zostało skierowane prawidłowo tj. do wspólników prowadzących działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego na inny zamiar organu wskazuje nie tylko sentencja zaskarżonej decyzji eksponująca firmę i jej nazwę, lecz również uzasadnienie jednoznacznie uznające spółkę cywilną za przedsiębiorcę i stronę postępowania o nałożenie kary pieniężnej. Konkludując Sąd stwierdził, że takie oznaczenie strony postępowania jest wadliwe, a jako takie, jest skierowaniem decyzji do podmiotu nie będącego stroną w sprawie, co stanowi podstawę stwierdzenia nieważności decyzji

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 z późn.zm.) kompetencje sądów administracyjnych ograniczone zostały wyłącznie do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W granicach przyznanych kompetencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny ocenia zatem jedynie prawidłowość zastosowania w postępowaniu administracyjnym przepisów obowiązującego prawa materialnego i procesowego oraz trafność ich wykładni. Akt administracyjny jest zgodny z prawem jeżeli jest zgodny z przepisami prawa materialnego i prawa procesowego.

Sąd rozpoznając skargę w granicach danej sprawy, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną a w celu usunięcia naruszenia prawa stosuje przewidziane ustawą środki w stosunku do wszystkich aktów lub czynności podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, Nr 1270 z późn. zm. - zwanej dalej p.p.s.a.).

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 przywołanej wyżej ustawy ustrojowej umożliwia Sądowi wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnych (postanowień) uchybiających prawu materialnemu - jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit.a p.p.s.a.) - jak też rozstrzygnięć dotkniętych wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b przywołanego przepisu), a także wydanych bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c ww. przepisu). Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny nieważności określone w art. 156 § 1 k.p.a. lub w innych przepisach, sąd zobligowany jest do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Kierując się przedstawionymi wyżej zasadami Wojewódzki Sąd Administracyjny, po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji, stwierdził konieczność zastosowania w niniejszej sprawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w odniesieniu nie tylko do zaskarżonej decyzji ale również wobec poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Sądowa kontrola legalności wykazała bowiem, że oba akty dotknięte są kwalifikowaną wadliwością określoną w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.

Przystępując do szczegółowych rozważań w pierwszym rzędzie wskazać trzeba, że na tak dokonaną ocenę w istotny sposób rzutować musiał fakt, iż sprawa niniejsza była – na skutek skargi kasacyjnej – przedmiotem rozpoznania Naczelnego Sądu Administracyjnego, który prawomocnym orzeczeniem z dnia 28 marca 2008 r. uchylił wcześniejszy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 października 2006 r. i przekazał temu Sądowi sprawę do ponownego rozpoznania.

W takiej sytuacji, zgodnie z poglądem prezentowanym w orzecznictwie, należy uwzględnić, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny, modyfikacji ulegają granice sprawy administracyjnej, których nie wyznaczają już tylko przepisy art. 134 i art. 135 p.p.s.a. ale również art. 168 § 3 i art. 183 § 1 p.p.s.a. Inaczej mówiąc granice sprawy – w której orzeka w takiej sytuacji sąd – podlegają zawężeniu do granic w jakich rozpoznał skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny i wyniku tego wydał orzeczenie (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 września 2006r., II OSK 1117/05, LEX nr 238489).

Po drugie, przy ponownym rozpoznaniu sprawy zastosowanie znajduje art. 190 p.p.s.a. stanowiący, że wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawę przekazano, pozostaje związany wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny. Obowiązek przyjęcia wykładni Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma wprawdzie charakteru bezwzględnego, gdyż orzecznictwo i doktryna dopuszczają od niego odstępstwa, ale w bardzo ograniczonym zakresie. Omawiane wyjątki mogą występować wówczas, gdy stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania ulegnie tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wyjaśnionych przez Naczelny Sąd Administracyjny lub gdy przy niezmienionym stanie faktycznym zmieni się stan prawny (por.T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Praw., Warszawa 2005, str. 577; wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 czerwca 2005 r., VI SA/Wa 2065/04, LEX nr 167124; wyrok NSA z dnia 28 listopada 2005 r. I FSK 294/05 LEX nr 187537). W sprawie będącej obecnie przedmiotem rozpoznania Sądu nie wystąpiła żadna z okoliczności uzasadniających wyłączenie stosowania art. 190 p.p.s.a.

Zważyć zatem należy, że Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygając sprawę w wyniku złożonej skargi kasacyjnej dokonał wykładni – w okolicznościach zaistniałego stanu faktycznego sprawy – znajdujących zastosowanie w tej sprawie przepisów prawa materialnego i procesowego. Sąd II instancji wywiódł, że kara pieniężna, która przewidziana jest w art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2004r., Nr 204, poz. 2088 z późn. zm.), może być nakładana jedynie na wspólnika bądź wspólników spółki cywilnej. Stronami do których kierowane są decyzje ustalające zgodnie z ww. przepisem kary pieniężne są bowiem przedsiębiorcy wykonujący przewóz drogowy. NSA podkreślił, że spółka cywilna za takiego przedsiębiorcę nie może być zaś uznana, gdyż nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, jako że przepis ten, za przedsiębiorcę uznaje wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności oraz każdego osobno. Ponadto spółka cywilna nie posiadając zdolności prawnej nie może być podmiotem praw i obowiązków nakładanych decyzją administracyjną. Podmiotem tych praw – a więc stroną postępowania – mogą być osoby fizyczne lub osoby prawne oraz jednostki nie posiadające osobowości prawnej, gdy idzie o państwowe lub samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne (art. 29 k.p.a.). Zgodnie więc z przywołanym przepisem stroną postępowania w sprawie nałożenia kary o której mowa w art. 92 ustawy o transporcie drogowym mogą być tylko wspólnicy tej spółki będący osobami fizycznymi i indywidualnymi przedsiębiorcami. Dlatego – jak przesądził Naczelny Sąd Administracyjny - decyzję wymierzającą karę należało w niniejszej sprawie kierować do osób fizycznych jako wspólników Spółki.

W wyniku rozpatrzenia skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny ocenił również, że zarówno organ pierwszej i drugiej instancji bezsprzecznie za przedsiębiorcę i stronę postępowania uznał "..." Spółkę cywilną. Podkreślił, że oceny tej nie zmienia fakt przywołania poza nazwą firmy i określeniem, że jest to spółka, również imion i nazwisk wspólników, gdyż z treści kontrolowanych aktów i zgromadzonych w sprawie dokumentów, wynika inny zamiar organów.

Wobec dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny oceny wypada zauważyć, że orzeczenie prawomocne – a takim jest wyrok NSA jaki zapadł w niniejszej sprawie – wiąże nie tylko strony postępowania i sąd który je wydał ale również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby (art. 170 p.p.s.a.) W orzecznictwie i doktrynie zauważa się, że moc wiążąca prawomocnego orzeczenia sądowego określona w art. 170 p.p.s.a. w odniesieniu do sądów powoduje, iż podmioty te muszą przyjmować, że dana kwestia kształtuje się tak jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu nie może ona być już ponownie badana. (por. wyrok WSA w Bydgoszczy I SA/Bd 686/07 i przywołane tam: J. Kunicki, glosa do postanowienia SN z dnia 21 października 1999 r., I CKN 169/98, OSP 2001, z. 4, poz. 63 oraz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie II, Zakamycze 2006, s. 365). Skoro zaś związanie wynikające z przywołanego przepisu odnosi się do kolejnych postępowań, to tym bardziej odnosi się do sprawy w ramach której zapadł prawomocny wyrok.

W świetle przedstawionych wyżej argumentów oczywistym jest, że skład orzekający w niniejszej sprawie w ramach ponownego rozpoznania sprawy, na skutek uwzględniania skarg kasacyjnej związany jest na mocy art. 190 p.p.s.a. w związku z art. 170 tej ustawy, kwestią prawną ukształtowaną przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Mając powyższe okoliczności na względzie stwierdzić więc należy – w ślad za sądem drugiej instancji – że N U C we W jako stronę niniejszego postępowania przyjął Spółkę cywilną "...". Dowodzi tego zgromadzona w aktach sprawy dokumentacja począwszy od protokołu kontroli, przez zawiadomienia o wszczęciu postępowania po decyzję z dnia 11 sierpnia 2005 r. w przedmiocie nałożenia kary, którą skierowano do spółki cywilnej. Wadliwa identyfikacja podmiotu odpowiedzialnego za naruszenie prawa dokonała się już na etapie postępowania kontrolnego i została podtrzymana w postępowaniu administracyjnym przez organ pierwszej i drugiej instancji. Organy administracji traktowały jako stronę postępowania spółkę cywilną, podczas gdy nie posiada ona zdolności prawnej i nie może być podmiotem praw i obowiązków w postępowaniu administracyjnym. Jak zostało to już wyjaśnione, podmiotami praw i obowiązków w sferze stosunków zewnętrznych są wszyscy jej wspólnicy. Oni też mają prawo i obowiązek prowadzenia spraw spółki i jej reprezentowania. Również mające w niniejszej sprawie przepisy prawa materialnego – przepisy ustawy o transporcie drogowym - nie zawierają przepisów dopuszczających możliwość nałożenia w drodze decyzji obowiązków lub uprawnień na spółkę cywilną, przez co uczyniono by ją stroną postępowania administracyjnego. Wobec powyższego nie budzi wątpliwości, że organy powinny były prowadzić przedmiotowe postępowanie w stosunku do wymienionych z imienia i nazwiska wspólników spółki i do nich skierować decyzję w przedmiocie nałożenia kary.

W świetle powyższego wypada więc wskazać, że zarówno zaskarżona decyzja jak też poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały skierowane do podmiotu nie będącego stroną w sprawie, co w świetle art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. stanowi przesłankę do stwierdzenia ich nieważności. Ustalenie w wyniku kontroli sądowej którejkolwiek z wad powodujących nieważność decyzji obliguje Sąd do jej stwierdzenia, bez badania jakichkolwiek innych przesłanek określonych w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (por.T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Praw., Warszawa 2005, str. 459).

Z przedstawionych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny stosując przepis art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 135 p.p.s.a. oraz mając na uwadze dyspozycję art. 190 i 170 przywołanej ustawy, orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Klauzula zawarta w pkt II wynika z obowiązku zastosowania przez Sąd przy orzekaniu w sposób uwzględniający skargę, przepisu art. 152 p.p.s.a, zaś orzeczenie o kosztach wsparcie znalazło w art. 200 tego aktu.