Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1249/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-12-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 4
journal: Dz.U. 2003 nr 128 poz 1176
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędziowie Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Protokolant ref. staż. Anna Dziosa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi N. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji w sprawie nadania statusu uchodźcy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata W. Z. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2012r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców na podstawie art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej utrzymał w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] kwietnia 2012r. o odmowie wstrzymania wykonania decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2009r. o odmowie nadania N. K. statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej i wydaleniu wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany do dnia doręczenia decyzji ostatecznej w sprawie o nadanie statusu uchodźcy.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przywołał treść art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Podkreślił, że przepis ten znajduje zastosowanie do osoby, która po raz kolejny złożyła wniosek o nadanie statusu uchodźcy. Decyzją z dnia [...] listopada 2009r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił skarżącej nadania statusu uchodźcy, odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej i orzekł o wydaleniu. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. Rada ds. Uchodźców utrzymała w mocy powyższą decyzję. Następnie WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 2 lutego 2011r. uchylił decyzję organu w części dotyczącej wydalenia. Rada ds. Uchodźców ponownie utrzymała w mocy decyzję o wydaleniu decyzją z dnia [...] listopada 2011r.

W dniu [...] czerwca 2010 r. skarżąca złożyła drugi wniosek o nadanie statusu uchodźcy. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. umorzył postępowanie z powodu niedopuszczalności wniosku. W dniu [...] kwietnia 2012 r. skarżąca złożyła trzeci wniosek o nadanie statusu uchodźcy. Analizując ten ostatni wniosek w porównaniu do poprzednio złożonych organ doszedł do wniosku, że cudzoziemka nie wskazała żadnych nowych, istotnych dowodów oraz okoliczności, co pozwala przypuszczać, że złożenie wniosku o wstrzymanie wydalenia nastąpiło w celu opóźnienia lub zakłócenia wykonania decyzji o wydaleniu z terytorium RP.

Dalej organ stwierdza, że analiza wniosku z dnia [...] kwietnia 2012r. (data wniosku o nadanie statusu uchodźcy) w powiązaniu z wnioskiem złożonym uprzednio prowadzi do konkluzji, że jest on oparty na tych samych podstawach.

Odnośnie informacji o przebywającym w więzieniu synu skarżącej organ twierdzi, że nie stanowi ona nowej, istotnej okoliczności w sprawie. Syn ten został zatrzymany w 2002r., a więc w momencie składania przez nią pierwszego wniosku o nadanie statusu uchodźcy w 2007r. ta okoliczność istniała. Zainteresowana wówczas nie podała jednak faktu osadzenia w więzieniu syna A. w 2002r, lecz podała problemy związane z synami – S. i I.

W ocenie organu te nowe informacje pozostają w sprzeczności z dotychczasowymi wyjaśnieniami i nie mogą służyć do uprawdopodobnienia rzekomych obaw przed prześladowaniem. Ma tutaj miejsce tzw. eskalacja zeznań.

Skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego wniosła N. K. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] maja 2012 r. oraz poprzedzającej ją decyzji tego organu z dnia [...] kwietnia 2012 r., wstrzymanie wykonania decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2009r. w zakresie wydalenia skarżącej z terytorium RP, zwolnienie od kosztów postępowania, przyznanie adwokata z urzędu oraz ustanowienie tłumacza języka rosyjskiego.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niedopełnienie normy art. 7, 8, 77, 80, 127 § 3 i art. 107 § 3 k.p.a.

W obszernym uzasadnieniu skargi N. K. podniosła, że już była skłonna dobrowolnie opuścić terytorium RP, ale w trakcie organizowania powrotu do kraju pochodzenia otrzymała wraz z synem S. wezwanie na przesłuchanie w kraju pochodzenia. Wówczas zdecydowała się wyjawić cała prawdę. Poprzednio skupiła się na problemach związanych z synem, który został uprowajdzony i osadzony w więzieniu w 2002r. Bała się mówić, że jej najstarszy syn został skazany za terroryzm i przebywa w więzieniu kraju pochodzenia. W wyniku traumatycznych przeżyć w kraju pochodzenia znajduje się w depresji.

Dlatego pomimo lęku złożyła kolejny wiosek o nadanie statusu uchodźcy, a wraz z nim wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu.

Pełnomocnik skarżącej pismem z dnia 23 kwietnia 2012 r. złożył wniosek o przeprowadzenie szeregu dowodów i zwrócił uwagę, że zgodnie z wytycznymi UNHCR z dnia 17 kwietnia 2009r. wnioski o nadanie statusu uchodźcy należy rozpatrywać w świetle zaostrzającej się sytuacji w sferze bezpieczeństwa i praw człowieka w C. Rodziny byłych i obecnych bojowników (terrorystów) są jedną z grup najbardziej narażonych na represje ze strony miejscowych władz.

Dowody te oraz informacje zawarte na stronach internetowych dotyczące sytuacji panującej w kraju pochodzenia mają znaczenie w kontekście jej indywidualnej sytuacji.

Skarżąca twierdzi, że spełnia określone w art. 33 ust. 4 ustawy przesłanki do wstrzymania decyzji o wydaleniu. Decyzje takie mają charakter uznaniowy, ale nie dowolny. Organ nie dokonał wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy i przekroczył granice uznania administracyjnego. Pominął wskazane we wniosku o wstrzymanie wydalenia przez skarżącą dowody, czym naruszył art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a.

Skarga nie zgadza się z twierdzeniem organu, że w trzecim wniosku o nadanie statusu uchodźcy skarżąca nie przedstawiła żadnych nowych, istotnych okoliczności lub dowodów w sprawie. Pojawienie się nowych dowodów po wydaniu ostatecznej decyzji może stanowić podstawę do wszczęcia postępowania w nowej sprawie.

W ocenie skarżącej jej słuszny interes wymaga aby pozostała w Polsce do czasu ostatecznego zakończenia postępowania o nadanie statusu uchodźcy wszczętego na jej wniosek z dnia [...] kwietnia 2012r.

Organ nie uwzględnił wniosku o ponowne przesłuchanie strony oraz o przesłuchanie wnioskowanych świadków, czym naruszył reguły postępowania administracyjnego. Żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy.

Skarżąca podkreśla, że jej słuszny interes we wstrzymaniu decyzji o wydaleniu wyraża się w tym, że spełnia przesłanki do udzielenia ochrony międzynarodowej, co pragnie wykazać w postępowaniu o nadanie statusu uchodźcy. Wstrzymanie wykonania nie jest sprzeczne z interesem społecznym, a wniosek nie ma na celu opóźnienia lub zakłócenia wykonania decyzji o wydaleniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012, poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a. wynika, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w skardze podstawą prawną. Oznacza to, że sąd dokonuje oceny zaskarżonego aktu mając na uwadze wszelkie aspekty sprawy, nie zaś jedynie argumentację podniesioną przez stronę skarżącą.

Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję sąd uznał, że argumentacja przedstawiona w skardze może mieć znaczenie na dalszym etapie tego postępowania, kiedy to będzie badana kwestia prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego tj. art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 680). Obecnie natomiast Sąd stwierdził, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia innych przepisów, mianowicie norm regulujących postępowanie administracyjne w granicach wyznaczonych normą prawa materialnego. W ocenie Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 15 kpa, a w toku postępowania wyjaśniającego przed wydaniem tej decyzji doszło do naruszenia przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 kpa.

W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.).

Z przywołanych unormowań wynika jednoznacznie, że to na organach administracji spoczywa obowiązek wyjaśnienia wszelkich okoliczności sprawy i ustalenia prawdy w sensie materialnym. Zakres postępowania administracyjnego wyznaczany jest treścią hipotezy normy prawnej mogącej być podstawą wydawanej decyzji. Powyższe dotyczy także postępowania prowadzonego po raz drugi przez organ wskutek złożenia przez stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W niniejszej sprawie podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowi art. 33 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony.

Zgodnie z treścią art. 33 ust. 1 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, wszczęcie postępowania w sprawie nadania statusu uchodźcy powoduje z mocy prawa wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu do dnia doręczenia cudzoziemcowi decyzji ostatecznej w sprawie o nadanie statusu uchodźcy - wydanych wnioskodawcy i osobie, w imieniu której wnioskodawca występuje.

W myśl art. 33 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony przepisu art. 33 ust. 1 pkt 3 (...) nie stosuje się jednak, w przypadku gdy wnioskodawca złożył kolejny wniosek, z tym że Szef Urzędu może wstrzymać wykonanie decyzji o wydaleniu do dnia doręczenia wnioskodawcy decyzji ostatecznej w sprawie o nadanie statusu uchodźcy, jeżeli przemawia za tym słuszny interes strony, nie jest to sprzeczne z interesem społecznym i złożenie kolejnego wniosku nie nastąpiło w celu opóźnienia wydania decyzji o wydaleniu lub opóźnienia lub zakłócenia wykonania takiej decyzji. Wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu powinien zawierać uzasadnienie istnienia słusznego interesu wnioskodawcy we wstrzymaniu jej wykonania (ust. 5 art. 33).

Wynika więc z tego, że aby można było rozpatrywać możliwość wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu, muszą zostać spełnione - łącznie - następujące przesłanki:

1) za wstrzymaniem wykonania przemawia słuszny interes strony

2) nie jest to sprzeczne z interesem społecznym (przesłanka negatywna),

3) złożenie kolejnego wniosku nie nastąpiło w celu opóźnienia wydania decyzji o

wydaleniu lub opóźnienia lub zakłócenia wykonania takiej decyzji.

Dopiero wówczas, gdy zostaną spełnione wszystkie te przesłanki, może zostać wydana decyzja o wstrzymaniu wykonania decyzji o wydaleniu. Natomiast niespełnienie bodaj jednej ze wskazanych przesłanek pozytywnych lub wystąpienie przesłanki negatywnej powoduje, że wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu w ogóle jest niedopuszczalne, bez względu nawet na wolę organu. Z art. 33 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony wynika jedynie możliwość (a nie obowiązek) wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu, a więc decyzja w tym przedmiocie jest wydawana w ramach tzw. uznania administracyjnego.

Zatem zakres rozstrzygania organu w ramach tego incydentalnego postępowania, które toczy się w związku ze złożeniem po raz kolejny przez skarżącą wniosku o nadanie statusu uchodźcy, został wyznaczony przez wskazane wyżej przesłanki i wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu winien zostać rozpoznany jedynie w granicach owych przesłanek. Organ zatem powinien przeanalizować podstawy żądania ochrony wskazane przez skarżącą we wniosku z dnia [...] kwietnia 2012r. Uzasadnienie tego wniosku prawidłowo koncentruje się na kwestiach zarówno niesprzeczności wniosku o wstrzymanie wydalenia z interesem społecznym, jak również skarżąca wymieniła okoliczności, które mają przemawiać za istnieniem jej słusznego interesu uzasadniającego wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu z terytorium RP. Jedną z nich jest nowa okoliczność wykazywana kserokopią bez żadnej adnotacji o zgodności z oryginałem, a mianowicie wezwanie skarżącej na dzień [...] listopada 2011r. celem przesłuchania w charakterze świadka do wydziału szczególnych postępowań Urzędu Śledczego w G. W jakim czasie ta kserokopia została sporządzona, przez kogo i czy pozostawać może w zgodności z oryginałem, a nadto czy takowy dokument istnieje w rzeczywistości jako wytworzony przez organy ścigania kraju pochodzenia - winno zostać wyjaśnione przez organ. W oparciu o tę kopię bowiem skarżąca wywodzi, że może w poważnym zakresie obawiać się prześladowań po powrocie do kraju pochodzenia i ta nowa okoliczność uzasadnia wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu. Nadto wymagało wyjaśnienia jaką drogą skarżąca weszła w posiadanie takiej kopii, skoro przebywa na terytorium RP.

We wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu skarżąca podaje dalej inne okoliczności, które w jej ocenie wskazują na jej słuszny interes we wstrzymaniu wydalenia. I właśnie m. in. te kwestie jako ewentualna przesłanka istnienia po stronie skarżącej słusznego interesu we wstrzymaniu wydalenia z terytorium RP powinny stanowić przedmiot ustaleń oraz rozważań organu w tego rodzaju postępowaniu. Organ natomiast jedynie krótko odniósł się do kwestii ewentualnego zakłócenia oraz opóźnienia wykonania decyzji o wydaleniu, wywodząc, że składając po raz trzeci wniosek o nadanie statusu uchodźcy nie wskazała żadnych nowych i istotnych okoliczności w stosunku do poprzednio złożonych wniosków. To dało organowi przekonanie, że obecny wniosek o wstrzymanie wydalenia ma na celu opóźnienie lub zakłócenie wykonania decyzji o wydaleniu w terytorium RP.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców natomiast nie przyjął jako podstawę swoich rozważań owych przesłanek wymienionych w przepisie art. 33 ust. 4 ustawy, których łączne spełnienie dawałoby organowi podstawy w ramach uznania administracyjnego do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wydalenia cudzoziemca. Wywody uzasadnienia koncentrują się na wykazaniu, że wskazywane obecnie okoliczności nie stanowią żadnych nowych dowodów w stosunku do powoływanych w poprzednich wnioskach o nadanie statusu uchodźcy. Organ de facto przeprowadził postępowanie rozstrzygające wniosek o nadanie statusu uchodźcy, nie zaś wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu. W rozważaniach bowiem przeprowadza analizę stanu faktycznego sprawy w powiązaniu z poprzednio składanymi wnioskami o nadanie statusu uchodźcy i dochodzi do wniosku, że nie zaistniały żadne nowe przesłanki, aby skarżąca mogła skutecznie ubiegać się o status uchodźcy.

Taki tok rozumowania i wywodzenia należy uznać za naruszający przepisy postępowania, bowiem przedmiotem sprawy był wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu, nie zaś ponowny wniosek o nadanie statusu uchodźcy.

Z tych względów konieczne jest ponowne rozpatrzenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu w granicach tej sprawy określonych w normie materialnej tj. art. 33 ust. 4 ustawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1c) P.p.s.a orzekł jak na wstępie. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 250 P.p.s.a.