Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 322/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2022-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, 153
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 24 ust 2, art31
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędzia WSA Krzysztof Rogalski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 października 2022 r. sprawy ze skargi M.Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., [...] w przedmiocie zmiany decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

M.Ś. (powoływana dalej również jako: "skarżąca", "strona") wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (powoływanego dalej również jako: "organ odwoławczy", "SKO", "organ II instancji") z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta (powoływanego dalej również jako: "organ I instancji") z dnia [...] marca 2022r. nr [...] zmieniająca o zmianie decyzji tego organu z dnia [...] października 2020 r. nr [...].

Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny.

W dniu 31 lipca 2018 r. M.Ś. wniosła o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku ze sprawowaniem opieki nad mężem – I.Ś., który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności datowanym od [...] kwietnia 2018 r. Ostateczną decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...] Prezydent Miasta przyznał M.Ś. prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego na męża na okres od [...] lipca 2018 r. do [...] października 2018 r. w wysokości 520 zł miesięcznie. Następnie w związku z kolejnymi wnioskami strony o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego na męża, obejmującego nowe okresy rozliczeniowe Prezydent Miasta wydał ostateczne decyzje: z dnia [...] października 2018 r. przyznającą stronie specjalny zasiłek opiekuńczy na męża od [...] listopada 2018 r. do [...] października 2019r. w wysokości 620 zł miesięcznie; z dnia [...] stycznia 2020 r. przyznającą stronie specjalny zasiłek opiekuńczy na męża od [...] listopada 2019 r. do [...] października 2020 r. w wysokości 620 zł miesięcznie; z dnia [...] października 2020 r. przyznającą stronie specjalny zasiłek opiekuńczy na męża od [...] listopada 2020 r. do [...] października 2021r. w wysokości 620 zł miesięcznie.

Pismem z [...] marca 2021 r. skarżąca wniosła o zmianę specjalnego zasiłku opiekuńczego na świadczenie pielęgnacyjne dla opiekuna osoby, której niepełnosprawność powstała po 18. lub 25. roku życia, poprzez wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji: z [...] sierpnia 2018 r. nr [...], z [...] października 2018 r. nr [...], z [...] stycznia 2020 r. nr [...], z [...] października 2020 r. nr [...] przyznających specjalny zasiłek opiekuńczy i uznania w miejsce ww. decyzji prawa do korzystniejszego dla wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od [...] lipca 2018 r., a także o dopłatę różnicy w wysokości 32.606,00 zł za okres od [...] lipca 2018 r. do [...] lutego 2021 r. między kwotą świadczenia pielęgnacyjnego, a kwotą pobraną specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] Prezydent Miasta odmówił skarżącej zmiany specjalnego zasiłku opiekuńczego na świadczenie pielęgnacyjne począwszy od [...] lipca 2018 r. oraz dopłaty różnicy w wysokości 32.606,00 zł za okres od [...] lipca 2018 r. do [...] lutego 2021 r.

Po rozpatrzeniu wniesionego przez stronę odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] ww. decyzję utrzymało w mocy.

SKO wskazało, że organ I instancji słusznie uznał, iż żądanie dopłaty różnicy w wysokości 32.606,00 zł od [...] lipca 2018 r. do [...] lutego 2021 r. pobieranego zasiłku opiekuńczego spowoduje, iż strona korzystałaby z dwóch świadczeń jednocześnie, co jest sprzeczne z obowiązującym prawem. Zaznaczyło, że strona w okresie od lipca 2018 r. do lutego 2021 r. nie wystąpiła z wnioskiem o świadczenie pielęgnacyjne na męża. Nadto wyjaśniło, iż skarżąca ma prawo złożyć wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i jednocześnie złożyć oświadczenie o rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego, w następstwie czego organ wyda decyzję.

Na powyższą decyzję M.Ś. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, który wyrokiem z dnia 25 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Go 714/21 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] kwietnia 2021 r.

Sąd stwierdził, że orzekające w sprawie organy nie dokonały wszechstronnej, wnikliwej oceny analizowanej sprawy. Zaznaczył, iż organy wskazały, że skarżąca jest uprawniona do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem. Przesłankę rozstrzygnięcia stanowiło uznanie, że skarżąca nie złożyła wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, lecz o zmianę wszystkich decyzji w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego na świadczenie pielęgnacyjne. Zdaniem Sądu organy dokonały z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) - powoływanej dalej jako: "k.p.a." wadliwej interpretacji wniosku skarżącej z dnia [...] marca 2021 r. bowiem z treści tego pisma wynika, że skarżąca wnosi o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu tego wniosku jest zawarte oświadczenie, że w przypadku przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje ze specjalnego zasiłku opiekuńczego. Sąd zauważył, że wniosek przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego może zostać złożony zarówno w "tradycyjnej" formie pisemnej, jak i w formie elektronicznej. W przypadku uznania przez organ, że wniosek nie spełniał warunków formalnych określonych w art. 23 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) – powoływanej dalej jako "u.ś.r." organ powinien zastosować tryb konwalidacji określony w art. 24a u.ś.r., co nie miało miejsca w niniejszej sprawie.

Sąd wskazał, że zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna. Ustawodawca uregulował sytuację zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego w art. 27 ust. 5 u.ś.r., który stanowi, że przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: świadczenia rodzicielskiego, lub świadczenia pielęgnacyjnego, lub specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub dodatku do zasiłku rodzinnego, lub zasiłku dla opiekuna - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

Sąd wyjaśnił, że w orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie przyjmuje się, że skoro ustawodawca przewidział w cytowanym przepisie sytuację "zbiegu uprawnień" do wymienionych świadczeń, a uprawnienie do konkretnego świadczenia nabywa się dopiero z chwilą wydania ostatecznej decyzji administracyjnej przyznającej dane świadczenie rodzinne, gdyż decyzja taka ma charakter konstytutywny, to oznacza, że wcześniej nie może być mowy o nabyciu ("uzyskaniu") prawa do takiego świadczenia przez wnioskodawcę z powołaniem się na samą okoliczność spełniania ustawowych przesłanek jego uzyskania. W rezultacie należy uznać, że art. 27 ust. 5 u.ś.r. dopuszcza przysługiwanie dwóch (lub więcej) świadczeń wymienionych w tym przepisie, natomiast wyklucza możliwość kumulatywnego ich pobierania. Wobec tego sam fakt, że na dany okres przyznano wcześniej (a nawet pobrano) m.in. specjalny zasiłek opiekuńczy, co do zasady nie wyklucza przyznania następnie, w uzasadnionym przypadku, na ten okres świadczenia pielęgnacyjnego, o ile zostanie zapewnione, że nie dojdzie do kumulatywnego pobrania obu tych świadczeń za ten sam okres. Użyty w art. 27 ust. 5 u.ś.r. zwrot "zbieg uprawnień" należy rozumieć jako sytuację, w której dana osoba obiektywnie spełnia przesłanki do otrzymania co najmniej dwóch świadczeń, jak również sytuację, gdy ma już ustalone, na mocy ostatecznej decyzji administracyjnej, prawo do otrzymania jednego ze świadczeń wymienionych w tym przepisie i spełnia jednocześnie przesłanki otrzymania innego świadczenia. W orzecznictwie wskazuje się, że przepis art. 27 ust. 5 u.ś.r. przewiduje wyłącznie możliwość dokonania wyboru świadczenia i nie reguluje kwestii uchylenia decyzji przyznającej mniej korzystne świadczenie. Nie zachodzi więc konieczność uprzedniej rezygnacji z przyznanego i pobieranego świadczenia przed wydaniem rozstrzygnięcia o przyznaniu świadczenia wybranego przez uprawnionego. Nie można od strony wymagać rezygnacji z przyznanego wcześniej świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie świadczenie rzeczywiście zostanie przyznane. Wymaganie organu, aby strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej świadczenia przed zbadaniem, czy spełnia pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego dla niej, stawia ją w trudnej sytuacji, wprowadza w stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego, czy uzyska wybrane ze świadczeń w miejsce otrzymywanego. Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić przeszkód w uzyskaniu świadczenia korzystniejszego, a przeciwnie powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z prawa wyboru skorzystać. W orzecznictwie dopuszcza się jednoczesne (tego samego dnia) przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i uchylenie decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna, czy też nawet rozstrzygnięcie o tych uprawnieniach w jednej decyzji. Nie można również pominąć możliwości stwierdzenia we właściwym trybie wygaśnięcia decyzji o przyznaniu zasiłku. Wskazuje się także, że wypłata świadczenia za cały okres zasiłkowy ani nawet upływ tego okresu, nie czynią postępowania w przedmiocie zmiany decyzji przyznającej to świadczenie bezprzedmiotowym. Strona nie może otrzymać dwóch świadczeń w postaci świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego za ten sam okres. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażony został pogląd, że jest możliwe rozliczenie obu świadczeń przyznanych na ten sam okres, z których jedno zostało wcześniej wypłacone, przez skompensowanie świadczeń i wypłatę nowego świadczenia za okres pokrywających się uprawnień w wysokości różnicy pomiędzy kwotą świadczenia pielęgnacyjnego a kwotą wypłaconego zasiłku. To na organie spoczywa główny ciężar znalezienia takiego rozwiązania procesowego, które zagwarantuje wnioskodawcy realizację żądania nie tylko w zakresie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale także do przyznania tego prawa na taki okres, jaki wynika z art. 24 ust. 2 u.ś.r., tj. począwszy od miesiąca złożenia wniosku o przyznanie prawa z prawidłowo wypełnionymi dokumentami.

W ocenie Sądu okoliczność, że skarżąca miała wcześniej ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie wyklucza przyznania jej za ten sam okres świadczenia pielęgnacyjnego, stosownie jednak do regulacji zawartej w art. 24 ust. 2 u.ś.r. W niniejszej sprawie istotne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia przez organ administracji niniejszej sprawy ma okoliczność, że we wniosku z [...] marca 2021r. skarżąca w sposób wyraźny wniosła o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy w przypadku przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Kierując się zasadami zawartymi w przepisach art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a., organ powinien w pierwszej kolejności wyjaśnić, czy wniosek spełnia warunki formalne określone w art. 23 u.ś.r., czy strona spełnia pozostałe przesłanki do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego, a następnie poinformować ją, że wyłączną przeszkodą do jego przyznania pozostaje jedynie pobieranie zasiłku dla opiekuna. Organ powinien w sposób jasny, precyzyjny wyjaśnić stronie zasady otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku zbiegu uprawnień, w tym daty początkowej jego przyznania (art. 24 ust. 2 u.ś.r.). Za takowe nie sposób uznać pisma z dnia [...] kwietnia 2021 r. w którym organ przytoczył treść przepisu art. 23 ust. 1 i art. 24 ust. 2 u.ś.r. Trudno oczekiwać od strony znajomości dość skomplikowanej kwestii rozwiązania zbiegu uprawnień. Jak już wyżej wskazano to na organie spoczywa główny ciężar znalezienia takiego rozwiązania procesowego, które zagwarantuje wnioskodawcy realizację żądania w zakresie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Sąd zauważył jednocześnie, że w niniejszej sprawie istotne znaczenie ma fakt, że intencją skarżącej wyrażoną we wniosku z dnia [...] marca 2021 r. było otrzymanie świadczenia pielęgnacyjnego w miejsce pobieranego specjalnego zasiłku opiekuńczego. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że oczekuje, iż z dniem od 1 marca 2021 r. organ przyzna jej świadczenie pielęgnacyjne w wysokości przewidzianej dla tego świadczenia. W ocenie Sądu, z powyższego wynika zamiar zachowania przez stronę ciągłości pobierania świadczenia i uniknięcia sytuacji, w której nie doszłoby do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie powyższe stanowisko nie oznacza, że żądanie skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od dnia [...] lipca 2018 r wraz z dopłatą (wynikającą z odmiennych poziomem świadczeń) jest uzasadnione. Są to jednak kwestie pochodne podstawowej kwestii uprawnienia strony do wyboru korzystniejszego świadczenia. Data początkowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego powinna zostać rozstrzygnięta przez organ zgodnie z przepisami prawa (art. 24 ust. 2 u.ś.r.). W orzecznictwie wskazuje się, że decyzja wydawana na podstawie art. 17 u.ś.r. składa się z kilku nierozdzielnych elementów, jak np. data początkowa świadczenia, jego wysokość, okres, na jaki przyznaje się świadczenie. Wszystkie te elementy decyzji rozstrzygającej istotę sprawy są konsekwencją przyznania uprawnienia do otrzymania świadczenia.

W ocenie Sądu wadliwa, zbyt formalistyczna ocena wniosku skarżącej doprowadziła do pozbawienia przez skarżącą uprawnienia do otrzymania wyższego świadczenia, tj. świadczenia pielęgnacyjnego. Nadto zastrzeżenie Sądu budzi treść rozstrzygnięcia decyzji (odmowa zmiany specjalnego zasiłku opiekuńczego na świadczenie pielęgnacyjne).

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd stwierdził, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania (art. 7, art. 8, art. 9 art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.,) w stopniu mającym istotny wpływ na wynik kontrolowanej sprawy. Orzekające w sprawie organy naruszyły również prawo materialne (art. 17 ust. 1 w zw. z art. 27 ust. 5 u.ś.r.), które miało wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na fakt, że przesłanką wydanych decyzji było wadliwe stanowisko organów, że strona nie złożyła wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, co pozbawiło skarżącą możliwości otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, Sąd uznał, że zachodzi podstawa do uchylenia zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji w całości.

Sąd zaznaczył, że przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ uwzględni ocenę prawną oraz zastosuje się do wskazań wynikających z niniejszego wyroku. Rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni, że skarżąca dokonała wyboru korzystniejszego świadczenia w momencie złożenia wniosku opatrzonego datą [...] marca 2021 r. Organ powinien w pierwszej kolejności wyjaśnić, czy są spełnione pozostałe przesłanki do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Ustalając wysokość przyznanego świadczenia, organ weźmie pod uwagę, że skarżąca pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy, a oba te świadczenia nie mogą się kumulować. Organ powinien mieć na uwadze możliwość zastosowania kompensaty świadczeń za okres od momentu złożenia wniosku w rozumieniu art. 24 ust. 2 u.ś.r. do momentu faktycznej wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzją z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] zmieniająca Prezydent Miasta zmienił decyzję z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w ten sposób, że przyznał świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 na osobę Ś.I. od [...] marca 2021 r. do [...] maja 2021 r. w wysokości 1.351 zł miesięcznie.

W motywach uzasadnienia decyzji organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Zaś zgodnie z obwieszczeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 4 listopada 2020r., wysokość świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2021 wynosi 1971,00 zł.

Organ I instancji wskazał, że mając na względzie: wniosek skarżącej z dnia [...] marca 2021 r. o zmianę specjalnego zasiłku opiekuńczego na świadczenie pielęgnacyjne; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 25 listopada 2021r.; art. 24 ust. 2 u.ś.r.; obwieszczenie w sprawie wysokości świadczenia pielęgnacyjnego w 2021 r.; fakt, że strona do maja 2021 r. była uprawniona i pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy w wysokości 620,00zł miesięcznie oraz fakt, że od [...] czerwca 2021 r. jest uprawniona i pobiera świadczenie pielęgnacyjne, oraz uznając, że są spełnione pozostałe przesłanki wynikające z art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, postanowił przyznać skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od [...] marca 2021 r. (tj. od miesiąca złożenia wniosku) do [...] maja 2021 r. (ponieważ od 1 czerwca strona pobiera świadczenie pielęgnacyjne) w wysokości 1.351 zł miesięcznie (tj. różnica pomiędzy obowiązującą w 2021r. wysokością świadczenia pielęgnacyjnego – 1.971 zł, a pobranym i wypłaconym specjalnym zasiłkiem dla opiekuna - 620 zł).

Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie zarzucając jej:

1) naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 8, 9, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez wydanie przedmiotowej decyzji z obrazą prawa.

2) naruszenie prawa materialnego tj. art. 24 ust. 2 w zw. z art. 31 u.ś.r. poprzez nie zastosowanie, co ma wpływ na istotny wpływ na wydane rozstrzygnięcie.

Skarżąca wniosła o uchylenie wadliwej decyzji organu I instancji z zaleceniami. Ewentualnie wniosła do Prezydenta Miasta o: uwzględnienie odwołania w całości i wydanie nowej decyzji w przedmiotowej sprawie na podstawie art. 132 § 1 k.p.a.; wypłatę różnicy w świadczeniach wraz z odsetkami za zwłokę wg norm przypisanych oraz wszczęcie postępowania dyscyplinarnego w stosunku do osoby decyzyjnej wydania rozstrzygnięcia przedmiotowej decyzji.

Skarżąca podniosła, że wniosek z dnia [...] marca 2021 r. obejmuje przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w miejsce przyznanego specjalnego zasiłku opiekuńczego, ale również uchylenie lub zmianę wcześniej wydanych decyzji administracyjnych w tej sprawie wraz z rekompensatą w różnicy wysokości świadczeń.

To na organie administracyjnym spoczywa ciężar znalezienia takiego rozwiązania procesowego, który zagwarantuje wnioskodawcy realizację jego żądania. Motywy wnoszenia zostały ujęte we wniosku i dalszych pismach skargowych i odwoławczych (w aktach organu), co zostało właściwie zinterpretowane w ustaleniach stanu faktycznego i ujęte w uzasadnieniu do sentencji wyroku przez Sąd.

W ocenie skarżącej przedmiotową decyzją organ I instancji kolejny raz narusza prawo. Skarżąca stwierdziła, że ponowne rozpoznanie przedmiotowego wniosku winno obejmować nie tylko datę złożenia wniosku, ale również wnioskowanie o uchylenie lub zmianę wcześniejszych decyzji administracyjnych dotyczących świadczenia z tytułu opieki. Istotą wady decyzji jest niedostateczne zrozumienie, a wręcz wybiórcza, stronnicza interpretacja wyroku i wniosku z dnia [...] marca 2021 r.

Skarżąca podkreśliła, że Sąd na stronie 12-ej uzasadnienia do wyroku wymienia naruszone przepisy postępowania administracyjnego, ale również dostrzega fakt naruszenia prawa materialnego (art. 17 ust. 1 w zw. z art. 27 ust 5 u.ś.r.) wskazując, że "przesłanką wydanych decyzji było wadliwe stanowisko organów, że strona nie złożyła wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, co pozbawiło skarżącą możliwości otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego". W tak ustalonym stanie faktycznym przez Sąd, zmieniona decyzja administracyjna winna obejmować uwzględnienie żądania ujętego w p. 2 wniosku z dnia [...] marca 2021 r. o treść art. 31 u.ś.r. wg obowiązujących przepisów. Nieuwzględnienie żądania strony w zakresie uchylenia wcześniejszych decyzji i wyrównanie różnicy w wysokości należnego świadczenia od [...] lipca 2018r. jako świadczenia pielęgnacyjnego w przedmiotowej decyzji jest wadliwe, i chociażby z tego powodu przedmiotowa decyzja winna być uchylona.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W ocenie organu odwoławczego organ I instancji, respektując wytyczne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 25 listopada 2021r., sygn. akt II SA/Go 714/21, prawidłowo dokonał zmiany swojej decyzji z dnia [...] października 2020 r.

Kolegium wyjaśniło, że strona złożyła wniosek w dniu 24 marca 2021 r. o zmianę specjalnego zasiłku opiekuńczego na świadczenie pielęgnacyjne począwszy od [...] lipca 2018 r. i taka była intencja strony. Jednakże, o czym przesądza wskazany wyżej wyrok Sądu nakazujący respektowanie przepisu art. 24 ust. 2 u.ś.r., możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego powstała od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, czyli od dnia 1 marca 2021 r.

Organ odwoławczy wskazał na dokonaną przez Sąd analizę art. 17 ust. 5 pkt 5 i pkt 1 lit.b u.ś.r. i art. 27 ust. 5 tej ustawy. Następnie stwierdził, że strona dokonała nieprawidłowej interpretacji wyroku. Sąd bowiem wyraźnie wskazał, iż przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ uwzględni ocenę prawną oraz zastosuje się do wskazań wynikających z niniejszego wyroku, a także, że rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni, że skarżąca dokonała wyboru korzystniejszego świadczenia w momencie złożenia wniosku opatrzonego datą [...] marca 2021 r. Organ powinien w pierwszej kolejności wyjaśnić, czy są spełnione pozostałe przesłanki do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Ustalając wysokość przyznanego świadczenia, organ weźmie pod uwagę, że skarżąca pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy, a oba te świadczenia nie mogą się kumulować. Organ powinien mieć na uwadze możliwość zastosowania kompensaty świadczeń za okres od momentu złożenia wniosku w rozumieniu art. 24 ust. 2 u.ś.r. do momentu faktycznej wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego.

W ocenie Kolegium organ pierwszej instancji na podstawie art. 32 ust. 1d u.ś.r., uwzględniając powyższe podjął prawidłowe rozstrzygnięcie zarówno w zakresie terminu od którego przyznaje świadczenie pielęgnacyjne jak i jego wysokości.

Na powyższą decyzję M.Ś. wniosła skargę zarzucając jej naruszenie:

1) przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

- art. 138 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, mimo że dotknięta jest ona błędami związanymi z naruszeniem przepisów postępowania oraz przepisów u.ś.r., co obligowało organ II instancji do uchylenia decyzji wydanej w I instancji i przekazania sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania z zaleceniami;

- art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a poprzez brak rozważenia zebranego materiału dowodowego w sposób kompletny i podniesionych zarzutów odwoławczych, niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, niepodjęcie działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przedmiotowej sprawy przez organy I i II instancji, pomimo, że w sprawie został wydany prawomocny Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 25 listopada 2021r. o sygn. akt II SA/Go 714/21.

2) przepisów prawa materialnego tj.:

- art. 24 ust. 2 u.ś.r. przez błędne zastosowanie i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od [...] marca 2021 r., a nie od [...] lipca 2018 r. tj. od miesiąca złożenia wniosku o świadczenie rodzimie.

- nie uwzględnienie art. 31 u.ś.r.

Wobec podniesionych zarzutów skarżąca wniosła o: wycofanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz uznanie przez Sąd, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego winno przysługiwać od [...] lipca 2018r. tj. od miesiąca złożenia wniosku o świadczenie rodzinne, ewentualnie przekazanie sprawy do organu I instancji do dalszego prowadzenia z zaleceniami.

W ocenie skarżącej organy administracyjne dokonały błędnej wykładni art. 24 ust. 2 u.ś.r. - wbrew treści wyroku Sądu rozstrzygającego w tej samej sprawie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie stwierdziło, że kwestionowana przez skarżącą interpretacja art. 24 ust. 2 u.ś.r. została dokonana w wyroku Sądu oraz, że art. 31 u.ś.r. nie może mieć zastosowania w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm. - dalej w skrócie "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Mając jednocześnie na uwadze okoliczność, że niniejsza sprawa stanowiła już przedmiot rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., ktory wyrokiem z dnia 25 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Go 714/21 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2021 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] kwietnia 2021 r. odwołać należy się również do treści art. 153 p.p.s.a. wyrażającego zasadę związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania.

Wskazać należy, że przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a wyrażona w nim zasada związania orzeczeniem sądu oznacza, że orzeczenie to oddziałuje na przyszłe postępowanie , tak administracyjne, jak i sądowoadministracyjne. Zgodnie z powołanym przepisem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Trzeba wskazać, że zmiana stanu prawnego uzasadniająca odstąpienie od wskazań zawartych w wyroku ma miejsce wyłącznie wówczas, gdy powoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny (wyrok NSA z 22 września 1999 r., I SA 2019/98, cyt. za B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka- Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el. 2019), co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca.

Ustanowiona w tym przepisie zasada związania oceną prawną powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak i wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej (por. wyroki NSA z 16 października 2014 r., sygn. akt II FSK 2506/12, z 11 kwietnia 2018 r., sygn. akt I FSK 1101/16; z 5 marca 2019 r., sygn. akt II FSK 3044/18; z 2 marca 2021 r., sygn. akt III FSK 2414/21). Ocena prawna może przy tym dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa, jako podstawy do wydania decyzji (por. wyrok NSA z 16 grudnia 2021 r., sygn. akt II FSK 856/19).

Tym samym związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że ani organ administracji ani sąd administracyjny nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy zaistniałych po wydaniu wyroku, a także w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego przedmiotową ocenę. Rozwiązanie to stanowi gwarancję przestrzegania przez organy administracji publicznej obowiązku związania orzeczeniem sądu. Zarówno organ administracji, jak i wojewódzki sąd administracyjny, rozpoznając sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny zawartej w uzasadnieniu wyroku. Związanie to dotyczy również wskazań co do dalszego postępowania w przypadku uchylenia poprzedniej decyzji lub postanowienia ze względu na naruszenie przepisów postępowania w zakresie dotyczącym wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Pomiędzy oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi ścisły związek. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracyjnych w sprawie, podczas gdy wskazania określają sposób ich postępowania w przyszłości. Wskazania stanowią więc konsekwencje oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracji i rezultatu tego postępowania w postaci materiału zebranego w sprawie. Wskazania sądu administracyjnego co do dalszego postępowania wytyczają kierunek działania organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Sąd orzekający w warunkach związania oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, kontrolując legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia, winien ograniczyć się tylko i wyłącznie do kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne zawarte w poprzednim wyroku oraz oceny ewentualnych nowych okoliczności, które zaistniały już po wydaniu wyroku.

Sąd kontrolując w zakreślonych wyżej granicach legalność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2022r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] marca 2022 r. stwierdził, że odpowiada ona przepisom obowiązującego prawa wobec czego brak jest podstaw do jej usunięcia z obrotu prawnego, a w szczególności przyznania – ustalenia jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jak oczekuje tego skarżąca już od dnia [...] lipca 2018 r., a tym samym wypłacenie różnicy między należnym świadczeniem pielęgnacyjnym, a otrzymywanym specjalnym zasiłkiem opiekuńczym od [...] lipca 2018 r. do dnia złożenia w niniejszej sprawie wniosku o zmianę specjalnego zasiłku opiekuńczego na świadczenie pielęgnacyjne. Zdaniem skarżącej organy bezzasadnie przyznały jej różnicę między tymi świadczeniami tylko za okres od [...] marca 2021 r.

W rozpatrywanej sprawie zasadniczą osią sporu pomiędzy stronami postępowania jest odpowiedź na pytanie, czy organy obu instancji, po rozpoznaniu wniosku skarżącej z dnia [...] marca 2021 r. przyznając jej świadczenie pielęgnacyjne od [...] marca 2021 roku w miejsce otrzymywanego specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawidłowo odmówiły skarżącej przyznania zasiłku pielęgnacyjnego a tym samym wypłaty różnicy między otrzymywanym specjalnym zasiłkiem opiekuńczym zasiłkiem opiekuńczym za okres od [...] lipca 2018 r. do [...] lutego 2020 r.

Definiując w ten sposób spór między skarżącą a organem należy się ponowne odwołać do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie z dnia 25 listopada 2021 roku sygn. akt II SA/Go 714/21 z uwagi na treść przywołanego już art. 153 p.p.s.a.

W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził w sposób jednoznaczny, że wniosek skarżącej noszący datę [...] marca 2021 r. należy traktować jako wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w miejsce otrzymywanego dotychczas specjalnego zasiłku opiekuńczego. Jednocześnie stwierdził, że tak określenie żądania wniosku nie oznacza, że żądanie skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od dnia [...] lipca 2018 r. wraz z dopłatą różnicy między otrzymywanym specjalnym zasiłkiem opiekuńczym z świadczeniem pielęgnacyjnym jest uzasadnione. W dalszej części uzasadnienia Sąd stwierdził, że data początkowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego powinna zostać rozstrzygnięta przez organ zgodnie z przepisami prawa tj. art. 24 ust. 2 u.ś.r. Zgodnie natomiast z tym przepisem prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W przedmiotowej sprawie wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wpłynął w dniu 24 marca 2021r. Tym samym powyższe świadczenie pielęgnacyjne należało zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. przyznać od dnia [...] marca 2021 r.

Należy nadmienić, że z dołączonych akt administracyjnych nie wynika, aby skarżąca wcześniej składała wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W aktach administracyjnych znajdują się jedynie składanie przez nią na urzędowych formularzach wypełnione i podpisane wnioski o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego i w oparciu o te wnioski organ orzekał o przyznaniu jej powyższego specjalnego zasiłku opiekuńczego. Decyzje w tym przedmiocie stały się ostateczne - skarżąca nie skorzystała z przysługującego jej prawa do ich zaskarżenia poprzez złożenie w ustawowym terminie odwołania. To strona składając określonej treści wnioski określała przedmiot sprawy poprzez wskazanie w podaniu – wniosku żądania co wynika z treści art. 63 § 3 k.p.a. Tym samym dopiero wniosek skarżącej noszący datę [...] marca 2021 r. dotyczył przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego.

Brak jest więc w niniejszej sprawie podstaw do uwzględnienia zarzutu podnoszonego w skardze, że organy nie zastosowały się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 25 listopada 2021 r., czy też dokonały w sposób niewłaściwy interpretacji zawartej w nim oceny prawnej czy też wskazań co do dalszego toku postępowania, co by uzasadniało przyjęcie naruszenia art. 153 p.p.s.a.

Podkreślić należy, że z treści art. 24 ust. 2 u.ś.r. wynika, że prawo do świadczenia rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca , w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Inaczej mówiąc decyzja w przedmiocie świadczenia wywołuje skutki od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Przyznanie, zatem z datą wsteczną poprzedzającą tenże miesiąc, prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, nawet w przypadku wcześniejszego spełniania przesłanek do jego uzyskania, nie jest możliwe. Sporne świadczenie w postaci zasiłku pielęgnacyjnego nie jest przyznawane z urzędu, albowiem dla ustalenia do niego prawa niezbędne jest złożenie odpowiedniego wniosku. Wówczas znajduje zastosowanie ogólna reguła wynikająca z art. 24 ust. 2 u.ś.r. Z regulacji tej wynika, że sprawa o przyznanie prawa do świadczenia rodzinnego, a więc i zasiłku pielęgnacyjnego, nie może toczyć się bez odpowiednego wniosku osoby zainteresowanej. Z woli ustawodawcy prawo do świadczeń (art. 24 ust. 2 u.ś.r.) co do zasady ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Sama decyzja o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego ma zaś charakter konstytutywny, tworzy ona dopiero po stronie jej adresata prawo do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego. Uprawnienie to nie wynika z mocy samej ustawy o świadczeniach rodzinnych, ta określa bowiem warunki jakich spełnienie pozwala na przyznanie świadczenia. Osoby spełniające kryteria ustawowe mają zatem potencjalną możliwość skutecznego wystąpienia o przyznanie przedmiotowego świadczenia. Samo uprawnienie do zasiłku pielęgnacyjnego materializuje się zaś wraz z wejściem do obrotu prawnego decyzji o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego. Należy zatem rozróżnić sytuację osób, które potencjalnie spełniają kryteria przyznania tego typu pomocy oraz tych które uprawnione są na mocy odpowiedniej decyzji do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego. Dopiero na skutek wyrażenia woli otrzymywania świadczenia, mającej postać wniosku o jego przyznanie, oraz zweryfikowania w toku postępowania administracyjnego spełnienia przez wnioskodawcę odpowiednich kryteriów organ administracji wydaje indywidualny i konkretny akt stosowania prawa, w którym ustala prawo do pobierania tego świadczenia oznaczając osobę uprawnioną, wysokość zasiłku oraz czas na jaki został przyznany. Oznaczenie daty od której przysługuje świadczenie determinowane jest postanowieniami art. 24 ust. 2 u.ś.r. Z uwagi na powyższe świadczenie może być przyznane dopiero od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Tym samym nawet formalne spełnienie przez skarżąca przesłanek do przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w okresie poprzedzającym miesiąc w którym złożyła wniosek o jego przyznanie nie uzasadnia przyznania go z datą wcześniejszą. Dotyczy to również okresów w których strona składała wnioski o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego.

W wyroku z 1 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2254/17 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wniosek jest czynnikiem, który uruchamia postępowanie w sprawie przyznania świadczenia, przy czym świadczenie może być przyznane od miesiąca złożenia wniosku. Podobny pogląd wyrażony został w wyroku z 10 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 2513/15, gdzie NSA podkreślił, że decydujące znaczenie dla ustalenia terminu, od którego ustala się prawo do świadczeń rodzinnych - a do tej kategorii zalicza się także zasiłek pielęgnacyjny - posiada data złożenia wniosku wraz z wymaganymi przez przepisy prawa załącznikami. Organy administracji nie są uprawnione do przyznawania zasiłku na okres wcześniejszy, niż od początku miesiąca, w którym został złożony wniosek. Z kolei w wyroku z 23 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 2314/17 NSA zauważył, że nie może budzić wątpliwości konstytucyjnych powiazanie daty nabycia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z datami złożenia wniosku o ustalenie prawa do tego świadczenia. Nie stoi w sprzeczności z zasadą państwa prawnego wynikającą z art. 2 Konstytucji RP wymóg, by to obywatel ubiegający się oświadczenie ze środków publicznych inicjował we właściwym momencie postępowanie zmierzające do przyznania mu tego świadczenia. Analogiczny pogląd został wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 lipca 2018 r. sygn. akt I OSK 405/18.

Przenosząc poczynione wyżej uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy zgodzić się trzeba z organami obu instancji, że w stanie faktycznym sprawy niniejszej brak jest podstaw prawnych do przyznania skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego za okres poprzedzający złożenie wniosku w tym przedmiocie. Z przepisu art. 24 ust. 2 u.ś.r. nie można wyinterpretować normy prawnej, zgodnie z którą prawo do zasiłku rodzinnego ustala się począwszy od miesiąca, w którym spełnione zostały przez wnioskującego ustawowe przesłanki do otrzymania tego świadczenia (vide: wyrok NSA z 5 listopada 2020 r. sygn. akt I OSK 1157/20). W motywach zaskarżonej decyzji Kolegium trafnie argumentowało, że zasadą jest, iż postępowanie w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego wszczyna się na podstawie wniosku złożonego przez osobę uprawnioną o ustalenie prawa do rzeczonego zasiłku. Ustawodawca nie przewidział prawnej możliwości wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, bez wniosku zainteresowanego podmiotu. Dodać w tym miejscu trzeba, że w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy, jak trafnie oceniło Kolegium, nie zachodziły przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 31 u.ś.r., który stanowi, że jeżeli odmowa przyznania świadczeń rodzinnych lub ustalenie ich wysokości były następstwem błędu podmiotu realizującego zadania w zakresie świadczeń rodzinnych, wypłata świadczeń rodzinnych może nastąpić za 3 lata wstecz, licząc od dnia zawiadomienia o popełnieniu błędu lub dnia wydania decyzji prostującej błąd z urzędu. Jak już podkreślono, to skarżąca składając wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego w okresie poprzedzającym 1 marca 2021 r., określiła przedmiot postępowania. Organy orzekły zgodnie z jej żądaniem. Trudno w przypadku przyznania prawa do świadczenia rodzinnego wyraźnie wskazanego we wniosku i nie badania z urzędu prawa strony do ewentualnie innego należnego jej świadczenia nie objętego wnioskiem postawić organowi zarzut popełnienia błędu w realizacji jego zadań w zakresie świadczeń rodzinnych.

Nadto Sąd podziela stanowisko wyrażone m.in. w wyroku NSA z dnia 19 października 2017 r., I OSK 701/17, gdzie to stwierdzono, że art. 31 u.ś.r. nie może stanowić samodzielnej podstawy wydania decyzji prostującej błąd w decyzji ustalającej świadczenia rodzinne. Znaczenie tego przepisu ogranicza się bowiem do wprowadzenia terminu wypłaty świadczenia w prawidłowej wysokości, o ile decyzja dotychczasowa zostanie wzruszona w nadzwyczajnym trybie wynikającym z przepisów k.p.a., np. zmiany decyzji lub wznowienia postępowania. Istota tego przepisu polega na określeniu granicy czasu, do jakiej można wypłacić stronie świadczenie w przypadku, gdy konieczna jest jego wsteczna nadpłata z powodu błędnie wydanej decyzji. Na jego podstawie wsteczna wypłata świadczeń rodzinnych ograniczona jest okresem trzech lat, którego początek rozpoczyna się określonymi w przepisie zdarzeniami. Do zdarzeń tych należą, zawiadomienie o popełnieniu błędu oraz wydana z urzędu nowa decyzja przyznająca prawo do świadczenia lub określająca wyższą wysokość świadczenia. Jednak decyzja taka wydana być musi we właściwym trybie, znanym prawu materialnemu (ustawie o świadczeniach rodzinnych) albo procedurze administracyjnej. Art. 31 u.ś.r. nie reguluje więc szczególnego trybu postępowania, zatem koniecznym jest związanie go z trybami postępowania przewidzianymi w k.p.a., mającymi na celu wyeliminowanie z obrotu decyzji administracyjnych wydanych z naruszeniem prawa. Omawiany przepis nie może być traktowany jako instytucja nadzwyczajna, oderwana od istniejącego systemu prawa procesowego. Podzielenie innej koncepcji wprowadziłoby niepożądaną niepewność prawa i stanowiłoby wyłom w zasadzie trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 k.p.a.). Stanowisko to znajduje dodatkowe wsparcie w treści art. 32 ust. 1 i 2 u.ś.r., dopuszczającej modyfikacje ostatecznych decyzji w tej materii w ściśle określonych sytuacjach i odsyłającej w sprawach nieuregulowanych w ustawie do przepisów k.p.a. (zob. również wyrok NSA z 10 lipca 2020 r., sygn. I OSK 2805/19; wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2017 r., I OSK 2523/15).

W przedmiotowej sprawie nie wszczęto żadnego z nadzwyczajnych postępowań mających na celu wyeliminowanie uprzednich ostatecznych decyzji organów przyznających stronie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Podsumowując, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji odpowiadają przepisom obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Postępowanie administracyjne poprzedzające ich wydanie zostało przeprowadzone z poszanowaniem reguł zdefiniowanych w przepisach art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a.

Jednocześnie należy podkreślić, że skarżąca spełnia przesłanki uzasadniające przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności określone w art. 17 u.ś.r., a które to okoliczności jak wynika z zaskarżonej decyzji nie były sporne.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.