Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 418/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-07-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6461 Wynalazki
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 252;  art. 245 ust. 1;
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2009 r. sprawy ze skargi H. GmbH, z siedzibą w G., Niemcy na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zgłoszenia wynalazku oddala skargę


UZASADNIENIE

Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej decyzją z [...] grudnia 2008 r., nr [...], na podstawie art. 105 § 1 kpa w związku z art. 252 ustawy z dnia 30 czerwca 2000r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003r. Nr 119, poz. 1117 z późniejszymi zmianami), oraz na podstawie art. 245 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 z późniejszymi zmianami), po ponownym rozpatrzeniu sprawy zgłoszenia wynalazku pt. "[...]" nr [...], zgłoszonego do ochrony w dniu [...] grudnia 1997 r. przez H. GmbH, Niemcy, na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego w dniu [...] grudnia 2007 r. na decyzję Urzędu Patentowego z dnia [...] października 2007 r. umarzającą postępowanie w sprawie zgłoszenia ww. wynalazku, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Rozstrzygnięcie Urzędu Patentowego zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i wywody prawne:

Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej decyzją z [...] października 2007 r. uznał za bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie zgłoszenia rozwiązania nr [...], wydzielonego ze zgłoszenia nr [...] i umorzył postępowania, gdyż, jak stwierdził, "prowadzenie drugiej procedury w sprawie udzielenia patentu na ten sam wynalazek jest sprzeczne z przepisami prawa. Merytoryczne rozpatrzenie zgłoszenia wydzielonego po tym jak rozpatrzone zostało zgłoszenie macierzyste, spowodowałoby, że decyzja kończąca postępowanie w sprawie wydzielonej musiałaby zostać unieważniona zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 kpa".

Urząd dwukrotnie wzywał Zgłaszającego do takiego ograniczenia zakresu ochrony zgłoszenia wydzielonego, aby nie pokrywał się on z zakresem ochrony zgłoszenia macierzystego ([...], na który został już udzielony patent nr [...])". W odpowiedzi z dnia [...] września 2007 r. na wezwanie pełnomocnik zgłaszającego uznał słuszność interpretacji art. 156 § 1 pkt 3 kpa jedynie w przypadku tożsamości wnioskowanego w ramach wydzielenia zakresu ochrony z tekstem zastrzeżeń przeredagowanych przez Zgłaszającego na skutek podanych przez Urząd uwag i przeciwstawień merytorycznych.

Zdaniem Urzędu zgłaszający złożył wniosek o udzielenie patentu na zgłoszenie wydzielone ([...]) obejmujące swoim zakresem zastrzeżenia odpowiadające praktycznie wszystkim zastrzeżeniom ze zgłoszenia macierzystego i w konsekwencji do udzielonego patentu [...].

W zastrz. nr 1 (ostatnia wersja ) dodano jedynie, poza cechami zbieżnymi dla obu zgłoszeń, pewne cechy (niepodlegające ochronie) dotyczące efektów stosowania i współdziałania elementów siatki. Jednakże zakres ochrony (co do istotnych cech budowy), pokrywa się z zakresem ochrony zgłoszenia macierzystego, mamy więc do czynienia z tym samym wynalazkiem. Po odjęciu z zastrz. 1 cech niepodlegających ochronie pozostaje do ochrony jedynie ogólnikowa cecha :"że oczka siatki wypełnione są (?) cienką (?) włókniną"...(i dalej jej własności i efekty stosowania - zbieżne z uzyskanymi w zgłoszeniu macierzystym). Ponieważ cechy przedmiotowej "siatki" opisane zostały ogólnikowo (w zastrz. 1) poprzez stosowanie niejednoznacznych i niejasnych zwrotów (co wyeliminowano ze zgłoszenia macierzystego na skutek długotrwałej procedury) to Urząd uznał, że pokrywają się one (w tym zakresie) z cechami zgłoszenia macierzystego. O słuszności tej tezy świadczy też porównanie zastrzeżeń zależnych opisu i identycznych rysunków.

Wszystkie te argumenty świadczą o tym, że mamy do czynienia, w ocenie Urzędu, z tymi samymi wynalazkami. W tej sytuacji niemożliwe jest uzyskanie patentu na wynalazek, który już uprzednio uzyskał ochronę w ramach zgłoszenia macierzystego - patrz, opis patentowy [...] i prowadzenie postępowania w tym zakresie jest bezprzedmiotowe."

Ponadto odnośnie treści zgłoszenia Urząd wyjaśnił: "ostateczne brzmienie zastrzeżenia niezależnego patentu nr [...] jest konsekwencją prowadzonego badania i wielokrotnej korespondencji ze Zgłaszającym mającej na celu udzielenie ochrony na najbardziej optymalny zakres. Wiele cech musiało być usuniętych ze względu na ich istnienie w stanie techniki, a inne ze względu na konieczność zastąpienia ich bardziej precyzyjnymi określeniami".

Wnioskodawca we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zarzucił decyzji umarzającej :

- sprzeczność ustaleń Urzędu Patentowego z materiałem zgromadzonym w sprawie i przyjęcie, że wynalazek obejmujący cechy techniczne, które zostały w sprawie macierzystej ([...]) przez zgłaszającego dobrowolnie wycofane ... był przedmiotem rozstrzygnięcia w innym postępowaniu administracyjnym

- naruszenie art. 105 § 1 kpa poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz przyjęcie, że sprawa objęta niniejszym zgłoszeniem jest bezprzedmiotowa wobec uprzedniego rozstrzygnięcia w sprawie [...]

- naruszenie art.7 i 8 kpa oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez nieuzasadnione pozbawienie zgłaszającego konstytucyjnego prawa do sądu oraz wniósł o przeprowadzenie rozprawy zgodnie z art. 244 ust 13 pwp.

Urząd Patentowy RP działając na podstawie art. 136 k.p.a. w związku z art. 244 ust. 11 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119 z późniejszymi zmianami) pismem z dnia [...] maja 2008 r. wezwał zgłaszającego do nadesłania wyjaśnień dotyczących złożonego wniosku i do jego sprecyzowania.

Urząd uzasadnił swoje stanowisko i wyjaśnił, że w ramach wniosku z dnia [...] grudnia 2005 r. o wydzielenie części wynalazku, na prośbę zgłaszającego przyznał dla nadesłanego tekstu zgłoszenia datę zgłoszenia pierwotnego, przez co potwierdził jedynie, że informacje i cechy określające rozwiązanie podane w drugiej części wynalazku pod tym samym tytułem były ujawnione w tej dacie i umieszczone w całym opisie zgłoszenia przy czym uwagi Urzędu co do powtórzenia treści zgłoszenia macierzystego mogły być podane Zgłaszającemu dopiero po wydzieleniu tj. po nadaniu wydzielonemu zgłoszeniu (w myśl art. 31 i art. 41.1 pwp) nowego numeru z utrzymaniem pierwotnej daty zgłoszenia i rozpoczęciu w trybie administracyjnym oceny zgłoszenia wydzielonego [...].

Ponadto Urząd podkreślił, że postępowanie w sprawie macierzystej zgłoszenia nr [...] zostało przeprowadzone w trybie administracyjnym zgodnie z przepisami i zakończone decyzja prawomocną, a zatem bezpodstawny jest pogląd, że zgłoszenie nie zostało rozpatrzone i nie było rozstrzygnięte.

Rozstrzygnięciem dotyczącym całego tego zgłoszenia tj. [...] jest udzielony patent nr [...]. Zatem skoro wynalazek zgłoszony w sprawie macierzystej [...] był przedmiotem rozstrzygnięcia to sprawa objęta niniejszym zgłoszeniem stała się bezprzedmiotowa.

W odpowiedzi z dnia [...] października 2008 r. zgłaszający podał, a Urząd odniósł się do wskazanych poniżej zarzutów poddając je szczegółowej analizie:

1. zgłoszenie wydzielone - zgłaszający wskazał na zasady stosowane przez europejski i niemiecki system patentowy w przypadku braku jednolitości rozwiązań, choć przypadek ten nie ma miejsca w przypadku zgłoszenia [...], podobnie jak wspomniany również patent zależny, oraz stwierdził: "istnieją przesłanki, że zakres żądanej ochrony został w zgłoszeniu macierzystym ograniczony w sposób nieuzasadniony stanem faktycznym, jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie".

Urząd nie zgodził się z cytowanym stwierdzeniem (podanym bez "przesłanek"). Ograniczenie zakresu ochrony, dokonane przez Zgłaszającego w ramach zgłoszenia [...], uzasadnione zostało wskazaniem przez Urząd w kilku kolejnych zawiadomieniach materiałów przeciwstawnych szkodzących tak szerokiemu zakresowi ochrony oraz wykazaniem nieprawidłowości użytych określeń.

2. cel złożenia przedmiotowego zgłoszenia wydzielonego - Wnioskodawca chciał uzyskać ochronę na warianty rozwiązania, które były ujawnione w pierwotnej wersji zgłoszenia, ale nie wchodzą w zakres udzielonego patentu [...], a jego zdaniem ograniczenie zakresu żądanej ochrony w sprawie macierzystej nie wynikało z akceptacji zarzutów przedstawianych w zawiadomieniach Urzędu.

W dacie zgłoszenia nie były ujawnione "warianty rozwiązania". W wydzielonym zgłoszeniu podane zostały, bardziej ogólne niż w udzielonym patencie, określenia podanego rozwiązania, przez co uzyskano ponowne rozszerzenie zakresu ochrony, niemające potwierdzenia w opisie np. jako kolejny przykład wykonania. Wariant rozwiązania ujawniony w przykładzie wykonania jest tylko jeden (podany w opisie i na rysunkach) i rozwiązanie wg zgłoszenia [...] o zakresie wskazanym przez Zgłaszającego, a niebędącym w kolizji ze znanym stanem techniki, zostało opatentowane pod nr [...]. Urząd przed wydaniem decyzji zawiadomił Zgłaszającego o braku zdolności patentowej rozwiązania wg zgłoszenia [...], na podstawie przeciwstawionych rozwiązań znanych ze stanu techniki m.in. opisów patentowych [...]. Nie można więc zasadnie twierdzić, jak to czyni zgłaszający w omawianym piśmie, że nastąpiło "ograniczenie zakresu żądanej ochrony na podstawie argumentów nieznajdujących poparcia w stanie faktycznym (w stanie techniki) i w konsekwencji pozbawienie Wnioskodawcy możliwości uzyskania ochrony na cały wynalazek w sytuacji gdy dokonał już kompletnego ujawnienia. Ujawnione rozwiązanie zostało ochronione przez udzielenie patentu j w.

Nadesłanie przeredagowanego przez Zgłaszającego zakresu ochrony wskazuje na ubieganie się o udzielenie ochrony na ten zakres. Przedmiotem rozstrzygnięcia jest w takim przypadku całe zgłaszane rozwiązanie (zgodnie z pierwotnym wnioskiem i podane w przeredagowanym zakresie ochrony).

Wnioskodawca w tym punkcie omawianego pisma podnosi też kwestię "poprawek wprowadzanych do zastrzeżeń patentowych" i skutków przykładowo wybranych modyfikacji zastrzeżeń we wskazanych systemach ochrony patentowej (europejskim i niemieckim). Nawet nie odnosząc się do wspomnianych uregulowań zagranicznych trudno zgodzić się z ogólnym twierdzeniem, że wspomniane przeredagowanie "nie oznacza nigdy automatycznie rezygnacji z części wynalazku, usuniętej ...(z) zastrzeżeń". Przede wszystkim przeredagowanie mające na celu ograniczenie zbyt ogólnego zakresu ochrony nie jest rezygnacją z wynalazku lub z jego części lecz podaniem w zastrzeżeniach (szczególnie w zastrzeżeniu niezależnym) szczegółowych cech technicznych (ujawnionych w dacie zgłoszenia) wyróżniających to rozwiązanie ze znanego stanu techniki. Zarzut braku jednoznacznego określenia rozwiązania nie ma na celu usunięcia części wynalazku lecz zalecenie jego bardziej szczegółowego opisania w zastrzeżeniu niezależnym np. za pomocą cech technicznych podanych w zastrz. zależnych. Zakres ochrony w kolejnych wersjach jest rozpatrywany indywidualnie (nie "automatycznie"). Szczególnym przypadkiem niedopuszczalnej redakcji jest żądanie ochrony na rozwiązanie o zakresie ochrony, który nie posiada wymaganych cech technicznych (nowych lub nieoczywistych) np. przez podanie w zastrzeżeniu niezależnym samych określeń niepodlegających ochronie podających korzystne efekty, możliwości itp.

W ramach przeprowadzonego powtórnego rozpatrzenia sprawy Urząd próbował skłonić Wnioskodawcę pismem z dnia [...] maja 2008 r., do dokonania rozdziału zgłoszenia w ramach wydzielenia, w tym jednoznacznego wskazania "pozostałych wariantów rozwiązania", gdyby takie istniały. Tekst zgłoszenia wydzielonego pozostał bez zmian.

3.poziom wynalazczy przedmiotowego wynalazku w świetle przeciwstawionych dokumentów ze stanu techniki - temat ten "wyszedł na przeciw potrzebie takiej dyskusji" zdaniem Wnioskodawcy, który opisał przeciwstawione w sprawie zgłoszenia macierzystego dokumenty ze stanu techniki - o [...] i scharakteryzował przedmiotowy wynalazek. Jako cechę wyróżniającą przedmiotowy wynalazek, Zgłaszający podaje włókniny "które zgodnie z treścią zastrz.2 mają korzystnie masę powierzchniową w zakresie 10-50 g/m2, a więc leżącą poza zakresami określonymi w Dl".

Zatem wyraźnie widać, zdaniem Urzędu, że brak tej wyróżniającej cechy w zastrzeżeniu niezależnym skutkuje tym, że powołany materiał (Dl) jest przeciwstawieniem wykluczającym możliwość ochrony kolejnego rozwiązania zawierającego znane cechy podane w zastrz. 1 przedmiotowego wynalazku. Podobnie "ujawnienie zawarte w D2, a zwłaszcza ujawnione zakresy masy powierzchniowej (20-200 g/m2) warstwy z włókien polimerowych" połączonej włóknami z drugą warstwą z włókien stanowi skuteczne przeciwstawienie przez wskazanie korzystnego zakresu tej cechy w ramach żądanej ochrony. Zestawienie tych dwóch przeciwstawień przez połączenie z pozostałymi cechami ujawnionymi w stanie techniki np. Dl, stanowi, że przedmiotowe rozwiązanie jest oczywiste w podanym zakresie ochrony. Te przeciwstawienia posłużyły do ograniczenia zakresu zgłoszenia macierzystego i są aktualne dla zgłoszenia wydzielonego.

4. dopuszczalność określeń funkcjonalnych w zastrzeżeniach patentowych -Wnioskodawca cytuje treść zastrzeżenia niezależnego podaną po słowach "znamienny tym" twierdząc, że "zastosowane w zastrz. 1 określenia opisowe odzwierciedlają w sposób szczegółowy istotę siatki według wynalazku i są całkowicie jasne dla znawcy dziedziny", a jednocześnie w uzasadnieniu ujawnienia powołuje się na cechę "grubości powierzchniowej z zakresu określonego w zastrz. zależnych czy treści opisu" opisywanej warstwy.

Skoro ta cecha świadczy o ujawnieniu zgłaszanego rozwiązania to należy ją podać w zastrzeżeniu niezależnym - tak jak w patencie [...]. Podanie określenia w rozwiązaniu, jako samego skutku, stosowania włókniny Jako cieńszą (od czego?) warstwę, która nie separuje warstw asfaltu" nie wystarcza do jednoznacznego określenia jak cienka (brak podania wartości charakteryzującej np. masy powierzchniowej) powinna być ta warstwa, by uzyskać ten wskazany korzystny skutek. Bez podania cechy koniecznej do wydzielenia ze stanu techniki, a jedynie z informacją o wskazanym skutku, nie ma jednoznacznie ujawnionego rozwiązania. Należy dopiero określić tę cechę wyróżniającą.

Zdaniem Urzędu w przedmiotowym rozwiązaniu nie zachodzi przypadek podany w cytowanym przez Wnioskodawcę fragmencie książki pt. "Poradnik Wynalazcy. Metodyka badań zdolności patentowej wynalazków i wzorów użytkowych", UP RP, 2006 r., str. 76. Natomiast w omawianym przypadku istotne jest zdanie podane za w/w cytatem tj.: "Nie można jednak stosować cech funkcjonalnych w przypadku, gdy zagrozi to jednoznaczności zastrzeżeń patentowych". W przedmiotowym rozwiązaniu w zastrz. 1 nie ma zastrzeganych innych jednoznacznie określonych cech technicznych - treść części znamiennej zastrzeżenia niezależnego została zakwestionowana. Pozostaje zatem w mocy podstawowe określenie z cytowanej książki: "zastrzeżenia, które próbują zdefiniować wynalazek poprzez efekt, jaki ma być osiągnięty, nie są dozwolone, w szczególności, jeśli stanowi to jedyną zastrzeganą informację".

Zarzuty Urzędu podane w wezwaniu z dnia [...] lutego 2007 r. i powtórzone w piśmie z dnia [...] lipca 2007 r. pozostają w mocy. Także "Wnioskodawca nie ma wątpliwości, że można zakres żądanej (ochrony) określić bardziej precyzyjnie (np. wprowadzając zakresy wartości z zastrz. zależnych)" tak jak to zostało wykonane w patencie udzielonym na ten wynalazek.

Wnioskodawca próbuje uzasadnić również, że określenie "materiał powinowaty względem bitumu" jest jasne i jednoznaczne i "odnosi się do oddziaływań (jakich?) wspomnianego materiału z bitumem" sugerując, że są to "materiały, które w kontakcie z bitumem nie odrzucają go" - przy czym informacje o tym znajdują się w opisie zgłoszenia, co nie wystarczy dla wyznaczenia zakresu ochrony. We wskazanym miejscu nie ma wyjaśnienia kwestionowanego określenia "powinowaty" lecz inne określenie cechy: "ma dobrą przyczepność do bitumu" (w zastrz. 1 podane jako znane i korzystne po słowie "zwłaszcza"), a niejasne ogólne określenie cechy pozostało niezmienione.

Kolejnym niejasnym określeniem cytowanym przez Wnioskodawcę w omawianym piśmie są sformułowania [...] (wersja poprawiona z dnia [...] września 2007r.) i z udzielonego patentu [...].

Wnioskodawca twierdzi, że określenie z zastrz. 1 zgłoszenia wydzielonego dotyczące włókniny: "włóknina jest nasączona i pokryta warstwą... oraz ma otwory w warstwie...do przepuszczania powietrza" wyklucza istnienie otworów w omawianej włókninie (w słowach: "otwory znajdują się wyłącznie w warstwie"). Nie można zgodzić się z tym twierdzeniem uwzględniając, że "włóknina" zgodnie z definicją podana w Leksykonie N-T str.1079 to "wyrób włókienniczy powstający z odpowiednio uformowanej luźnej masy włókien przez..." i w samej jej nazwie zawarta jest wiadomość o istniejących pomiędzy luźnymi włóknami otworach. Zatem jeśli są otwory w warstwie, którą jest "nasączona i pokryta" włóknina to jednocześnie jest to włóknina z otworami w tej włókninie, czyli taka jak w porównywanym zastrz. 1 patentu [...]. Ten sam jest również cel tych otworów podany w obu wersjach zastrzeżeń, choć jest on podany innymi słowami tj. "do przepływu powietrza" i "do przepuszczania powietrza". Dla porównania zastrzeganych informacji z daty zgłoszenia: w wersji pierwotnej zgłoszenia macierzystego w zastrzeżeniu zależnym nr 4 jest na ten temat określenie "włóknina jest wyposażona w otwory umożliwiające przepływ powietrza". W przypadku wątpliwości czy inne słowa użyte do określenia danego rozwiązania oznaczają inny zakres ochrony, interpretację stosowanych w zastrzeżeniach wyrażeń należy korzystnie rozpatrzyć zgodnie z podanym przykładem wykonania, który dla obu, przeciwstawianych sobie przez Wnioskodawcę, zakresów ochrony jest jeden i ten sam. Zatem nie można wykazać, że porównywane określenia różnią się na tyle by miało to znaczący wpływ na zakres ochrony.

Aktualnym pozostaje więc, zdaniem Urzędu, podstawowy zarzut, uzasadniający omawianą decyzję i na jej podtrzymanie w ramach powtórnego rozpatrzenia sprawy, że zgłoszenie wydzielone zawiera w zakresie ochrony podane ogólnie informacje o wynalazku jak w zgłoszeniu macierzystym, w tym także rozwiązanie objęte patentem udzielonym na to zgłoszenie.

Z przebiegu procesu merytorycznego opracowania zgłoszenia wydzielonego oraz z przeprowadzonej analizy, w której zgodnie z wolą Wnioskodawcy wzięto pod uwagę wszystkie podane w omawianym piśmie argumenty, wynika, że Wnioskodawca zdecydowanie broni złożonego tekstu zgłoszenia wydzielonego zwłaszcza nieokreślonego jednoznacznie zakresu ochrony. Zakres ten jest jednocześnie tak szeroki, że obejmuje udzielony już na zgłoszenie macierzyste patent.

Zatem, pomimo iż kwestionuje to Wnioskodawca, "Zgłaszający miał możliwość uzyskania ochrony na całość rozwiązania technicznego ujawnionego w dacie zgłoszenia" w postępowaniu nad zgłoszeniem macierzystym nr [...]. Postępowanie to zakończone zostało udzieleniem patentu nr [...] pt. "Siatka tkaninowa do zbrojenia warstw asfaltowych". Nie ma podstaw do podważenia przeprowadzonego postępowania, nie było także zastrzeżeń ze strony Zgłaszającego. Zatem zgłoszenie [...] zostało w całości rozpatrzone tzn. udzielony patent jest rozstrzygnięciem, które nastąpiło dla całego ujawnionego rozwiązania.

W piśmie wyjaśniającym z dnia [...].05.2008 r., w ramach przeprowadzonego powtórnego rozpatrzenia sprawy, odnosząc się do treści zgłoszenia wydzielonego Urząd wyraźnie wskazał też potrzebę takiego przeredagowania tego wydzielonego zgłoszenia, które nie zawierałoby rozwiązania chronionego patentem [...].

Wnioskodawca dla zgłoszenia wydzielonego wyraźnie broni szerokiego i niejednoznacznego zakresu ochrony. Zatem Zgłaszający pragnie nadal uzyskać ochronę na rozwiązanie, które nie wyróżnia wydzielonego rozwiązania ze znanego stanu techniki i udzielonego w ramach tego samego zgłoszenia patentu [...] przez podanie zakresu ochrony za pomocą jednoznacznie podanych cech technicznych wyróżniających to rozwiązanie.

Argumenty przedstawione przez Wnioskodawcę nie przekonały Urzędu co do konieczności prowadzenia kolejnego postępowania dla zgłoszenia obejmującego rozpatrzony już w ramach zgłoszenia macierzystego zakres ochrony, a także Urząd nie zmienił stanowiska odnośnie przedstawionych zarzutów.

Zgłaszający miał możliwość wypowiedzenia się na piśmie zamiast wnioskowanej rozprawy i skorzystał z tej propozycji. Urząd zapewnił Zgłaszającemu możliwość wypowiedzenia się we wszystkich kwestiach dotyczących zgłoszenia prosząc o szczegółowe wyjaśnienie jego stanowiska i uzupełnienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W ramach tych wyjaśnień Urząd zajął również stanowisko, co do proponowanego zakresu ochrony i argumentów Zgłaszającego za jego rozszerzeniem w stosunku do udzielonego patentu. Urząd nie zmienił swojego stanowiska, co do konieczności uwzględnienia przy rozpatrywaniu zgłaszanego rozwiązania, materiałów przeciwstawionych w toku procesu administracyjnego oraz podanych wówczas uwag dla zgłoszenia macierzystego [...], czego wyrazem było uzyskanie patentu na zawężony zakres ochrony, który odpowiada całemu zgłoszonemu rozwiązaniu, z czym nie zgadza się Wnioskodawca.

Argumenty przedstawione w odpowiedzi wyjaśniającej Wnioskodawcy zostały wzięte pod uwagę. Urząd kolejno ustosunkował się do nich jw.

Po przeanalizowaniu niniejszego zgłoszenia w świetle postępowania zakończonego prawomocną decyzją udzielenia patentu Urząd nie widzi możliwości powtórnego udzielenia praw wyłącznych dla tego zgłoszenia i dla tak szerokiego zakresu ochrony jak podany w omawianym zgłoszeniu wydzielonym.

W ramach zgłoszenia wydzielonego nadesłano zgłoszenie, w którym nie nastąpił rozdział zgłoszenia lecz nieprawidłowe powielenie zakresu ochrony, zatem Urząd nie widzi możliwości prowadzenia powtórnego postępowania dla rozwiązania już rozpatrzonego.

Rozpatrywanie zgłoszenia wydzielonego stanowiącego powielenie rozwiązania macierzystego, które zostało już rozpatrzone i zakończone decyzją udzielenia patentu, stanowiłoby ponowne przeprowadzenie tej samej procedury, co jest sprzeczne z przepisami art. 156 § lpkt3kpa.

Skargę na decyzję Urzędu Patentowego z [...] grudnia 2008 r. utrzymującą w mocy decyzje z [...] października 2007 r. złożyła spółka H. GmbH, Niemcy wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. naruszenia art. 6, 7, 8, 77 § 1 oraz 105 § 1 kpa w związku z art. 156 § 1 pkt 3 kpa poprzez błędne przyjęcie, że sprawa administracyjna dotycząca zgłoszenia nr [...] jest tożsama ze sprawą administracyjną zakończona decyzją o udzieleniu patentu nr [...] (nr zgłoszenia [...]),

2. naruszenie art. 104 § 1 kpa w związku z art. 37 ust. 1 p.w.p. w związku z art. 46 ust. 1 p.w.p. oraz art. 49 ust. 1 i ust. 2 poprzez błędne przyjęcie, że modyfikacje zgłoszenia dokonane w trakcie postępowania i niezakwestinowany przez Urząd Patentowy RP nie mają wpływu na określenie przedmiotu sprawy rozstrzygniętej decyzją administracyjną,

3. naruszenie art. 104 § 1 kpa w związku z art. 46 ust. 1 oraz art. 49 ust. 1 i ust. 2 p.w.p. poprzez błędne przyjęcie, że walor rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej dotyczącej udzielenie patentu maja uwagi Urzędu patentowego zawarte w pismach tego organu wzywające wnioskodawcę do złożenia wyjaśnień i ewentualnych modyfikacji wniosku,

4. naruszenie art. 107 § 3 kpa poprzez błędne przyjęcie, że pisma organu w toku postępowania mogą zastępować uzasadnienie decyzji.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wnosił o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.

Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga spółki H. GmbH, Niemcy nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego z dnia [...] grudnia 2008 r. nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na prawidłowość dokonanego rozstrzygnięcia.

W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. W decyzji organ wskazał podstawę prawną rozstrzygnięcia. Zawiera ona również uzasadnienie. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, w sposób niebudzący wątpliwości, jakimi przesłankami kierował się organ umarzając postępowania w sprawie jako bezprzedmiotowe. Organ prawidłowo ocenił zaistniały w sprawie stan faktyczny w świetle obowiązujących przepisów prawa. Zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego nie nosi cech dowolności. Nie znajdują uzasadnienia zarzuty skargi sprowadzające się do błędnej oceny Urzędu wydzielonego zgłoszenia jako tożsamego ze sprawą administracyjną zakończoną decyzją o udzieleni patentu nr [...] (nr zgłoszenia [...]).

W przedmiotowej sprawie podstawową kwestią było zagadnienie procesowe dopuszczalności prowadzenia postępowania administracyjnego zainicjowanego zgłoszeniem wydzielonym ze zgłoszenia macierzystego, w sytuacji, gdy zgłoszenie wydzielone odpowiada w swej treści zgłoszeniu macierzystemu, a zgłoszenie macierzyste uległo modyfikacji, przed udzieleniem na nie patentu, wskutek uwzględnia przez wnioskodawcę wskazanych przeciwwskazań oraz modyfikacji zakresu ochrony ze strony samego skarżącego.

W świetle podstawowych zasad k.p.a. strona ma prawo do merytorycznego rozstrzygnięcia (co do istoty) sprawy stanowiącej przedmiot procesu. Umorzenie postępowania administracyjnego jest instytucją procesową stanowiącą wyjątek od tej zasady.

Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne podlega umorzeniu tylko wtedy, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Postępowanie administracyjne może toczyć się tylko wtedy, gdy na swój przedmiot

W świetle ustaleń doktryny procesu administracyjnego oraz orzecznictwa sądowego przedmiot postępowania administracyjnego istnieje, jeśli zostaną spełnione łącznie następujące warunki:

a) w sprawie działa organ administracji publicznej (art. 1 pkt 1 k.p.a.) w znaczeniu przyjętym przez art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a. (znaczenie funkcjonalne). Nieistnienie organu nie oznacza bezprzedmiotowości postępowania w rozumieniu art. 105 § 1, lecz nieistnienie postępowania;

b) organ ten jest właściwy do podjęcia rozstrzygnięcia w tej sprawie. Uwzględniając cel regulacji art. 1 pkt 1, należy podkreślić, że mowa w nim przede wszystkim o właściwości rzeczowej. Ma on bowiem określić zewnętrzną granicę obowiązywania ogólnego postępowania administracyjnego, a w szczególności ma służyć rozgraniczeniu właściwości do rozstrzygania spraw indywidualnych między organami administracji publicznej a sądami bądź innymi organami państwa (R. Orzechowski (w:) Kodeks..., pod red. J. Borkowskiego, s. 22);

c) sprawa ma charakter indywidualny. Oznacza to, że dotyczy ona imiennie oznaczonego podmiotu oraz konkretnych jego praw lub obowiązków (problem podwójnej konkretności). Element ten nie przesądza jeszcze o tym, że sprawa podlega rozstrzygnięciu decyzją administracyjną (może podlegać rozstrzygnięciu w trybie k.p.c.). Sprawa nie traci przymiotu "indywidualnej", w wypadku gdy jednym postępowaniem objętych zostało, zgodnie z art. 62 k.p.a., kilka spraw (R. Orzechowski, tamże, s. 23). Brak cechy "indywidualności" określonej sprawy, tj. niekonkretność adresata bądź praw lub obowiązków odnoszonych do konkretnej osoby, czyni postępowanie administracyjne bezprzedmiotowym;

d) rozstrzyganie o sprawie następuje w formie decyzji administracyjnej. Określenie "decyzja administracyjna" może oznaczać decyzję wydaną w trybie k.p.a. (decyzja w znaczeniu formalnym) i decyzję rozstrzygającą o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego (decyzja w znaczeniu materialnym). Dla przedmiotu postępowania, analizowanego w oparciu o art. 1 pkt 1 k.p.a., istotne będzie drugie z podanych znaczeń. Brak prawnych możliwości podjęcia przez organ administracji publicznej rozstrzygnięcia regulującego w sposób władczy i jednostronny konkretną sytuację prawną obywatela czyni postępowanie bezprzedmiotowym;

e) w przepisach materialnego prawa administracyjnego zawarta jest norma kompetencyjna upoważniająca organ do podjęcia takiego rozstrzygnięcia. Ingerencja w formie decyzji dopuszczalna jest jedynie w oparciu o wyraźną normę kompetencyjną zawartą w przepisach powszechnie obowiązujących (wyr. z dnia 10 czerwca 1983 r., I SA 217/83, ONSA 1983, nr 1, poz. 41; wyr. NSA z dnia 20 lipca 1981 r., SA 805/81, ONSA 1981, nr 2, poz. 70), upoważniającą organ administracji publicznej do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie administracyjnej. Jeśli zatem żądanie strony nie dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu co do istoty przez organ administracji, postępowanie administracyjne wszczęte takim żądaniem, jako bezprzedmiotowe, powinno ulec umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. (wyr. NSA z dnia 25 stycznia 1990 r., II SA 1240/89, ONSA 1990, nr 1, poz. 16; wyr. NSA z dnia 22 maja 2001 r., II SA 1223/00, niepubl.);

f) nie zostało w sprawie podjęte ostateczne rozstrzygnięcie. Sprawa administracyjna musi mieć charakter "otwarty" w tym znaczeniu, że nie może być rozstrzygnięta orzeczeniem ostatecznym ( res iudicata). "Dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe (...). Dopiero bowiem eliminacja z obrotu prawnego w trybie prawem przewidzianym (...) takiego rozstrzygnięcia otworzyłaby możliwość ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy" (wyr. NSA z dnia 19 czerwca 2000 r., I SA/Ka 2247/98, niepubl.);

g) zrealizowany został pewien stan faktyczny odpowiadający generalnie hipotezie określonej w normie zawierającej normę kompetencyjną. Celem postępowania administracyjnego jest realizacja normy materialnego prawa administracyjnego wobec określonego podmiotu poprzez ukształtowanie jego sytuacji prawnej. Norma ta może zostać zastosowana jedynie wtedy, gdy obiektywnie zaistniał stan faktyczny przewidziany przez ustawodawcę upoważniający (zobowiązujący) organ do podjęcia decyzji administracyjnej. W związku z tym jednym z podstawowych warunków prawidłowego zastosowania normy prawnej jest ustalenie przez organ prowadzący postępowanie stanu faktycznego opisanego w tej normie. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (wyr. NSA z dnia 18 czerwca 1995 r., SA/Łd 2424/94, ONSA 1996, nr 2, poz. 80);

h) istnieje podmiot mogący być stroną postępowania (posiadający zdolność administracyjnoprawną). Brak zdolności administracyjnoprawnej strony postępowania lub jej utrata w trakcie postępowania administracyjnego powoduje bezprzedmiotowość postępowania o charakterze podmiotowym (o ile nie zachodzi następstwo procesowe). Nawet w sytuacji, kiedy brak ten ma charakter uleczalny, postępowanie powinno zostać umorzone, co nie stoi na przeszkodzie podjęciu nowego postępowania w sprawie;

i) podmiot ten dysponuje interesem prawnym w rozumieniu art. 28 k.p.a. (legitymacją procesową). Ustalenie interesu prawnego osoby uczestniczącej w postępowaniu administracyjnym następuje w wyniku konkretyzacji właściwego przepisu prawa materialnego. "Z rozwiązania przyjętego w art. 104 k.p.a. wynika, że autorytatywna konkretyzacja normy prawa materialnego, dotycząca interesu prawnego lub obowiązku prawnego, następuje w toku postępowania. W razie, gdy w wyniku wykładni przepisów prawa ustalono w sprawie interes (obowiązek) prawny strony, organ rozstrzyga sprawę merytorycznie (pozytywnie lub negatywnie). W sytuacji zaś, gdy organ nie stwierdził w sprawie interesu (obowiązku) prawnego strony żądającej wszczęcia postępowania albo wobec której wszczął postępowanie z urzędu, nie przechodzi do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a postępowanie kończy wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie - art. 105 § 1 w zw. z art. 104 § 1 k.p.a." (B. Adamiak, Państwo prawa a koncepcja..., s. 18-19);

j) podmiot uprawniony do wszczęcia postępowania zgłosił inicjatywę w tym względzie. Wszczęcie postępowania administracyjnego, w sytuacji gdy zgodnie z przepisami prawa administracja publiczna może kształtować stosunki prawne wyłącznie na wniosek jednostki, oparte jest na zasadzie skargowości. Wymaga to wniosku strony, tj. osoby mającej legitymację procesową w rozumieniu art. 28 k.p.a. Zdaniem B. Adamiak wszczęcie postępowania na wniosek nielegitymowanej osoby jest podstawą do wydania decyzji o umorzeniu postępowania (B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks..., s. 337; zob. także uch. NSA z dnia 5 lipca 1999 r., OPS 16/98, ONSA 1999, nr 4, poz. 119; wyr. NSA z dnia 24 maja 2001 r., IV SA 599/99, niepubl.). Wycofanie przez stronę wniosku o wszczęcie postępowania, jak również cofnięcie zgody na jego prowadzenie, skutkuje jego bezprzedmiotowością (inaczej E. Ochendowski, Postępowanie administracyjne... , s. 140). Bezprzedmiotowość ta wymaga umorzenia postępowania w trybie art. 105 § 2 k.p.a. (Łaszczyca Grzegorz, Martysz Czesław, Matan Andrzej komentarz LEX 2007, komentarz do art. 105 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U.00.98.1071), [w:] G. Łaszczyca, A. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II. Komentarz do art. 104-269, LEX, 2007, wyd. II).

W przedmiotowej sprawie nie zaistniały dwa powiązane sobą warunki oznaczone jako f) i g). Organ nie mógł więc wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty.

Zgłaszający w obu rozpatrywanych zgłoszeniach [...] i [...] żąda udzielenia patentu na przedstawiony przez siebie jeden i ten sam wynalazek zatytułowany – [...]To więc stanowi przedmiot rozstrzygnięcia.

Sprawa udzielenia patentu na przedmiotowy wynalazek została rozstrzygnięta w sprawie [...] pozytywną dla skarżącego decyzją o udzielenie patentu [...]. Urząd w sprawie zakończonej udzieleniem patentu badał poprawność zgłoszenia macierzystego na podstawie tego samego wniosku. Nadesłanie przeredagowanego przez Zgłaszającego zakresu ochrony wskazuje na ubieganie się o udzielenie ochrony na ten zakres. Przedmiotem rozstrzygnięcia jest w takim przypadku całe zgłaszane rozwiązanie (zgodnie z pierwotnym wnioskiem i podane w przeredagowanym zakresie ochrony).

Skoro przedmiotem postępowania w sprawie zakończonej udzieleniem patentu [...] (zgłoszenie [...]) był ten sam wynalazek, co w sprawie niniejszej, to sprawa została "osądzona" między tymi samymi stronami. Zgłoszenie [...] zostało w całości rozpatrzone. Udzielony patent jest rozstrzygnięciem, które nastąpiło dla całego ujawnionego rozstrzygnięcia.

Postępowanie administracyjne zainicjowane zgłoszeniem wydzielonym, odpowiadające w swej istocie pierwotnej treści zgłoszenia macierzystego (co nie jest sporne) jest bezprzedmiotowe. Dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii i tego samego rodzaju uprawnień nie może się toczyć. Zrealizowana została bowiem norma materialnego prawa administracyjnego wobec określonego podmiotu poprzez ukształtowanie jego sytuacji prawnej. Trafnie więc Urząd Patentowy stwierdził brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozstrzygnięcia przedmiotowej (niniejszej) sprawy. W sprawie podjęte zostało rozstrzygnięcie (udzielenie patentu [...]). Dopiero eliminacja z obrotu prawnego w trybie prawem przewidzianym otworzyłaby możliwość ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy.

Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 151 p.p.s.a. sąd oddalił skargę z braku uzasadnionych powodów.