Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 260/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Justyna Mazur, Protokolant Referent stażysta Dorota Jaworska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2012 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie płatności bezpośrednich na 2007 rok 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia [...] października 2011 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz skarżącego P. M. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

jest skarga P. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: "Dyrektor ARiMR", "organ odwoławczy" lub "organ drugiej instancji") nr [...]

z dnia [...] lutego 2012 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (dalej: "Kierownik ARiMR" lub "organ pierwszej instancji") nr [...] z dnia [...] października 2011 r. Ww. decyzje zostały wydane po prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 czerwca 2011 r., sygn. akt VIII SA/Wa 174/11 uchylającym poprzednio wydane przez organy ARiMR decyzje

w niniejszej sprawie.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

Decyzją z [...] września 2010 r. Kierownik ARiMR po rozpatrzeniu wniosku P. M. o przyznanie płatności do gruntów rolnych na 2007 rok, orzekł

o przyznaniu tych płatności w łącznej wysokości [...] zł, w tym jednolitej płatności obszarowej (JPO) w wysokości [...] zł i uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) w wysokości [...] zł. Jako podstawę prawną decyzji Kierownik ARiMR wskazał art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: "K.p.a.") oraz art. 7 ust. 1 i 2, art. 19 ust. 1 ustawy z 26 stycznia 2007 r.

o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2007 r. Nr 35, poz. 217 ze zm.; dalej: "ustawa o płatnościach bezpośrednich"), art. 4 ustawy z 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2008 r. Nr 44, poz. 262).

Dyrektor ARiMR decyzją z [...] grudnia 2010 r. orzekł o utrzymaniu w mocy ww. decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, organ drugiej instancji wskazał, że [...] maja 2007 r. P.M. złożył na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich wniosek o przyznanie płatności na

2007 r. Wniosek obejmował deklarację gruntów na szeregu działek rolnych do przyznania płatności JPO i UPO, położonych w kilku województwach. Łączna powierzchnia zadeklarowanych działek rolnych do przyznania wnioskowanej płatności wyniosła [...] ha. W dniu [...] czerwca 2008 r. wpłynęły wnioski spółek cywilnych: "P. A.", "N. P.A.", "S. A.", "T.A.", "W.A.", "W.A.", "D. A." o przyznanie jednolitej płatności obszarowej lub płatności uzupełniającej (w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego) oraz płatności ONW (w przypadku przeniesienia posiadania wszystkich działek rolnych lub ich części), w których spółki te zawnioskowały o wstąpienie przez nie na miejsce P.M. do toczącego się postępowania w zakresie przyznania płatności (bezpośrednich oraz ONW) na 2007 r. Na podstawie dołączonych do wniosku dokumentów, w tym protokołów stanowiących integralną część porozumień w sprawie przeniesienia posiadania nieruchomości rolnych z dnia [...] kwietnia 2008 r. oraz oświadczeń przejmujących posiadanie działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW z dnia [...] kwietnia 2008 r., organ stwierdził, iż z dniem [...] kwietnia 2008 r., wskazane spółki cywilne przejęły w posiadanie nieruchomości rolne oznaczone jako działki ewidencyjne nr: [...][...] na rzecz "P. A." s.c.; nr: [...][...]

(o pow. [...] ha) na rzecz "N.P.A." s.c.; nr: [...][...] na rzecz "S.A." s.c.; nr: [...] na rzecz "T. A." s.c.; nr: [...] (o pow. [...] ha), [...][...] na rzecz "W. A." s.c.; nr: [...] (o pow. [...] ha) na rzecz "W. A." s.c.; nr: [...] (o pow. [...] ha), [...] (o pow. [...] ha), [...] na rzecz "D.A." s.c. Z powyższego wynika, że P.M. pozostawił w swoim użytkowaniu jedynie działkę rolną o nr [...] o powierzchni użytków rolnych [...] ha, ze sposobem jej wykorzystania w grupie upraw JPO i UPO - mieszanka wieloletnia traw z motylkowatymi drobnonasiennymi. Dlatego też, w związku z przekazaniem przez rolnika w posiadanie części gospodarstwa rolnego objętego wnioskiem o przyznanie płatności na 2007 r., zarówno jednolita płatność obszarowa, jak i uzupełniająca płatność obszarowa została przyznana do powierzchni deklarowanej kwalifikowanej [...] ha (tj. powierzchni będącej w posiadaniu skarżącego). Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że skoro wnioskodawca podjął decyzję o przekazaniu posiadanego gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego, co się wiąże z przekazaniem uprawnień i obowiązków z tym związanych, to niejako zrezygnował z przyznania płatności na swoją rzecz.

Dyrektor ARiMR uznał za błędne twierdzenie zawarte w odwołaniu, w którym P.M. podniósł, że nie ma znaczenia przekazanie części działek innym producentom, gdyż nastąpiło ono w następnym roku wnioskowym. W ocenie organu odwoławczego, istotnym dla rozpoznawanej sprawy jest fakt posiadania gruntów rolnych w dniu wydania decyzji w sprawie przyznania płatności do gruntów rolnych. Jednocześnie zauważył, że rolnik składając i podpisując wniosek zobowiązał się do niezwłocznego informowania ARiMR o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności, jak i o każdej zmianie, która nastąpi

w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, w szczególności gdy zmiana dotyczy wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego. Oświadczenia i zobowiązania z sekcji VIII wniosku o przyznanie płatności dotyczą całego wniosku, który podlega rozpatrzeniu, aż do momentu wydania decyzji. W związku z powyższym, Dyrektor ARiMR uznał, że są one wiążące dla beneficjenta na dzień złożenia wniosku, aż do momentu wydania decyzji w sprawie.

Wyrokiem z dnia 15 czerwca 2011 r., sygn. akt VIII SA/Wa 173/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi P.M. uchylił zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję. Podstawę powyższego stanowiło ustalenie przez Sąd, na podstawie wykładni art. 7 ust. 1 pkt 1, art. 18 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, art. 74 ust. 1 lit. a rozporządzenia 796/2004 oraz art. 28 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. U. UE L z 2003 r., Nr 270, poz. 1), że realizowana w ramach wsparcia bezpośredniego pomoc finansowa ustalana jest w relacji do danego roku kalendarzowego i wypłacana w terminie od dnia 1 grudnia roku, w którym złożono wniosek, do dnia 30 czerwca następnego roku. Stan posiadania połączonego z utrzymywaniem gospodarstwa w dobrej kulturze rolnej powinien więc trwać przez cały rok objęty wnioskiem o płatności. Sąd uznał, że decyzja w sprawie płatności bezpośrednich powinna co do zasady uwzględniać stan faktyczny zaistniały do końca roku kalendarzowego, którego płatność dotyczy. Obowiązujące w tym zakresie przepisy dopuszczają wprawdzie możliwość wydania decyzji po zakończeniu roku kalendarzowego, za który przyznawana jest płatność obszarowa (do dnia

1 marca), ale w oparciu o stan faktyczny istniejący na koniec roku kalendarzowego wymienionego we wniosku. Złożony w niniejszej sprawie przez skarżącego wniosek dotyczył płatności obszarowych za 2007 r., natomiast zmiana stanu faktycznego dokonana po zakończeniu roku kalendarzowego, której dotyczył wniosek producenta zaistniała dopiero w 2008 r. Za bezsprzeczny Sąd uznał fakt, że skarżący był posiadaczem działek rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie przedmiotowych płatności na 2007 r. w dacie złożenia tego wniosku oraz okoliczność, że w 2008 r. skarżący przeniósł na rzecz innych podmiotów posiadanie nieruchomości rolnych wskazanych we wniosku na 2007 r. Do tego jednak czasu - co należy uznać za bezsporne, skarżący był w posiadaniu przedmiotowych gruntów. Oceniając, przez pryzmat wskazanych wyżej okoliczności, uprawnienie skarżącego do płatności bezpośrednich za 2007 r. Sąd stwierdził, że do daty przeniesienia posiadania działek co do zasady spełniał on przesłanki, od których przepisy ustawy uzależniały nabycie wskazanego prawa. Za niepodważalny uznał także fakt, że w dacie wydania pierwszej decyzji w sprawie skarżący nie posiadał już większości gruntów, które wcześniej zadeklarował we wniosku. Decyzja ta, została jednak wydana dopiero [...] września

2010 r. Tak więc, zwłoka organu w wydaniu tej decyzji wynosiła ponad 2 lata, czym niewątpliwie uchybiono art. 12 K.p.a. (zasada szybkości postępowania).

Oceniając stan faktyczny i prawny sprawy Sąd uznał, iż zmiana stanu fatycznego sprawy, zaistniała po upływie roku kalendarzowego, w odniesieniu do którego skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich, oceniana w dniu wydania decyzji (tj. [...] września 2010 r.), nie może stanowić negatywnej przesłanki przyznania prawa do wnioskowanej przez skarżącego płatności. Skarżący miał bowiem prawo, spełniając ustawowe warunki, złożyć wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich za 2007 r., przysługiwało mu także uprawnienie do przeniesienia w następnym już, bo w 2008 r., posiadania gruntów rolnych na rzecz innych podmiotów (por. wyrok NSA z 16 lutego 2010 r., sygn. akt II GSK 208/10). Na stan posiadania zadeklarowanych we wniosku gruntów rolnych nie miało wpływu przeniesienie posiadania tych gruntów, bowiem czynności w tym zakresie podjęte zostały już po upływie roku kalendarzowego, na który wnioskowano o przyznanie płatności. Błędna interpretacja dokonana przez organy

w niniejszej sprawie spowodowała przyznanie skarżącemu jednolitej płatności bezpośredniej w pomniejszonej wysokości. Również data wydania decyzji nie może mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia organu, szczególnie zaś na gruncie niniejszej sprawy, gdzie zwlekano z wydaniem stosownej decyzji ponad 2 lata. Z żadnego przepisu prawa nie wynika bowiem, że rolnik - producent rolny musi być posiadaczem gruntów rolnych, aż do dnia wydania decyzji przez organ.

Sąd wskazał, że w toku ponownego rozpatrzenia sprawy organy winny mieć na uwadze powołaną wyżej argumentację i przyjąć za miarodajny moment - stan posiadania spornych gruntów z końca 2007 r. Wyjaśnił przy tym, że kwestie dotyczące przeniesienia posiadania przedmiotowych gruntów, skuteczności bądź nieskuteczności oświadczeń podmiotów, które przejęły grunty, nie mają żadnego znaczenia dla sprawy dotyczącej przyznania skarżącemu płatności obszarowych za 2007 r.

Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest prawomocny od dnia [...] sierpnia 2011 r.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik ARiMR decyzją nr [...] z dnia [...] października 2011 r., działając na podstawie m.in. art. 7 ust. 1 i 2, art. 19 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich, art. 74 ust. 2, 3 oraz 4a rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, art. 4 ustawy z 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2008 r. Nr 44, poz. 262) oraz art. 104 K.p.a. po raz wtóry orzekł

o przyznaniu płatności do gruntów rolnych na 2007 rok w wysokości [...] zł, w tym jednolitej płatności obszarowej w kwocie [...] zł i uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych w kwocie [...] zł.

Organ pierwszej instancji wskazał, że stosując się do zaleceń wynikających

z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie VIII SA/Wa 173/11 dokonał analizy sprawy pod kątem ustalenia stanu faktycznego sprawy w dacie złożenia wniosku i w kolejnym roku kalendarzowym. Analiza ta wykazała, że strona postępowania w ciągu roku kalendarzowego 2007 była

w posiadaniu gruntów rolnych zadeklarowanych przez nią do płatności, natomiast przekazanie nastąpiło w kolejnym roku kalendarzowym 2008. Jednakże spełnienie przez przekazującego gospodarstwo rolne (skarżącego) warunków wynikających z art. 7 ust. 1 ustawą o płatnościach bezpośrednich, w tym konkretnym przypadku nie ma żadnego znaczenia. Podał, że w przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego, które miało miejsce po upływie roku kalendarzowego, na który wnioskowano o przyznanie płatności, mogą wystąpić dwie sytuacje, do których mają zastosowanie inne przepisy prawa:

- gdy następuje przekazanie posiadania zadeklarowanych we wniosku gruntów rolnych w kolejnym roku, niż rok złożenia wniosku o przyznanie płatności, kiedy przejmujący posiadanie ww. gruntów złoży wniosek o przyznanie płatności w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego (wniosek transferowy) przed wydaniem decyzji

w sprawie płatności,

- gdy przekazanie posiadania gruntów rolnych zadeklarowanych we wniosku nastąpiło po upływie roku kalendarzowego, niż rok złożenia wniosku, jednakże "przejmujący" działki rolne nie występuje o przejęcie płatności, nie składa wniosku transferowego, a o płatności nadal ubiega się "przekazujący".

W niniejszej sprawie przejmujący posiadanie gruntów rolnych, zadeklarowanych przez beneficjenta do płatności we wniosku z 2007 r., złożyli w 2008 r., ale jeszcze przed wydaniem decyzji w sprawie wnioski transferowe na 2007 r. w zakresie przyznania przedmiotowej płatności, przez co wyraziły chęć przejęcia płatności za rok 2007 i tym samym wstąpiły w miejsce skarżącego.

W związku z przejęciem w posiadanie przez innych producentów rolnych od P.M. gruntów rolnych, oznaczonych jako działki ewidencyjne o numerach: [...][...][...][...][...][...][...][...][...][...][...] oraz części działki nr [...]

o łącznej powierzchni [...] ha (z deklarowanych [...] ha), zgłoszonych w ramach wniosków o przyznanie JPO lub UPO w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego, grunty te zostały wyłączone z powierzchni kwalifikowanej do otrzymania płatności JPO. Dlatego powierzchnia, co do której wniosek o JPO został rozpatrzony, wyniosła [...] ha. Powierzchnia gruntów rolnych, co do której rozpoznany został wniosek o płatność UPO wynosiła [...] ha przy deklarowanych [...] ha (powierzchnia deklarowana kwalifikowana do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych wynosiła [...] ha). Ostatecznie stwierdzono, że obszar powierzchni zadeklarowanych działek rolnych, spełniający warunki do przyznania przedmiotowej płatności, wynosi [...] ha.

Po rozpoznaniu odwołania P.M., Dyrektor ARiMR decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania oraz przepisów regulujących kwestie przyznawania płatności obszarowych do gruntów rolnych stwierdził zasadność decyzji organu pierwszej instancji.

Dyrektor ARiMR wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie w dniu [...] czerwca 2008 r. P. M. przekazał posiadanie części gospodarstwa rolnego, objętego wnioskiem o przyznanie płatności na 2007 r., na rzecz innych producentów rolnych, którzy złożyli następnie wnioski transferowe wraz z dokumentami potwierdzającymi przejęcie posiadania. Organ uznał, że skoro wnioskodawca podjął decyzję

o przekazaniu posiadanego gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego, a zatem także przekazania uprawnień i obowiązków z tym związanych, zrezygnował niejako dobrowolnie z przyznania płatności na swoją rzecz. Powierzchnia spełniająca warunki do przyznania JPO, jak i UPO pozostająca w posiadaniu P.M. wyniosła [...] ha i w odniesieniu do niej rozpatrzony został wniosek o przyznanie płatności.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Dyrektor ARiMR wyjaśnił, że JPO i UPO,

o które ubiega się P.M., są przyznawane przejmującemu, jeżeli przekazanie zostało dokonane nie później niż do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności, na wniosek przejmującego złożony do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności. Ustosunkowując się natomiast do zarzutu dotyczącego niewykonania zaleceń wynikających z wyroku sądowego podał, że organ pierwszej instancji wydał decyzję, w której wziął pod uwagę stan posiadania spornych gruntów

z końca 2007 r. Łączna powierzchnia działek rolnych będących w posiadaniu beneficjenta wynosiła [...] ha i w sytuacji, gdy spółki cywilne złożyły wnioski transferowe, wyrażając chęć przejęcia płatności do gruntów rolnych wynoszących [...] ha, do takiej powierzchni zostałaby przyznana płatność za rok 2007 łącznie dla skarżącego jak i przejmujących spółek, gdyby te spełniły wszystkie warunki do przyznania tych płatności. Zdaniem organu odwoławczego, organ pierwszej instancji wydając decyzję, wziął pod uwagę zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

i nie rozpatrywał sprawy, przyjmując za miarodajny stan posiadania gruntów na dzień wydania decyzji, co dla Sądu było niezrozumiałe, gdyż każdy wnioskujący o przyznanie płatności może w każdej chwili przekazać swoje grunty rolne na rzecz innych podmiotów oraz dlatego, że z wydaniem decyzji zwlekano ponad 2 lata. Organ wydał decyzję w oparciu o art. 21 ustawy o płatnościach bezpośrednich, biorąc pod uwagę fakt przekazania spornych gruntów rolnych wynoszących łącznie [...] ha na rzecz innych podmiotów, mimo że przekazanie to nastąpiło w kolejnym roku kalendarzowym, niż rok złożenia wniosku przez przekazującego.

Organ drugiej instancji podał również, że istotny dla sprawy był fakt, iż

z wnioskiem o przejęcie płatności do działek rolnych, zgłoszonych do płatności przez skarżącego, wystąpiły inne podmioty przed wydaniem decyzji. Tym samym spełnione zostały wymagania wskazane w art. 21 ust. 1 pkt 1c i 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich, a zgodnie z art. 21 ust. 5 powołanego aktu przejmujący wstępuje

w miejsce przekazującego. Organy ARiMR nie kwestionowały bowiem tutaj momentu samego stanu posiadania, przesłanki te nie decydowały o merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy. Gdyby te podmioty nie wystąpiły przed wydaniem decyzji

o przejęcie płatności, jedyną stroną postępowania w tym zakresie byłby P.M..

W skardze na powołane rozstrzygnięcie P.M. wniósł o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. Wydanym decyzjom postawił zarzut rażącego naruszenia art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."). W ocenie skarżącego organ zdaje się nie rozumieć istoty kontroli sądowoadministracyjnej, bowiem nie wziął pod uwagę faktu związania prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia [...] października 2012 r. skarżący podtrzymał swoją argumentację i wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Zdaniem skarżącego pomimo faktu, że wyrażona w wyroku sądu administracyjnego ocena prawna i wskazania co do dalszego prowadzenia sprawy jest przejrzysta,

a uzasadnienie wręcz książkowo wzorcowe, pod względem formy, treści i jasności, organy zignorowały prawomocny wyrok.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że przedmiotowa sprawa była już rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem

z dnia 15 czerwca 2011 r., sygn. akt VIII SA/Wa 173/11, uchylając zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję (odpowiednio z [...] grudnia 2010 r. i [...] września 2010 r.) wskazał okoliczności wymagające wyjaśnienia w celu prawidłowego załatwienia sprawy przez organ pierwszej instancji.

W związku z powyższym w sprawie znajduje zastosowanie art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażona

w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Związanie oceną prawną oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą

w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby

w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Związanie oceną prawną dotyczy zarówno wykładni prawa materialnego jak i procesowego oraz braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu istotnych okoliczności stanu faktycznego.

Powołany przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być wyłączony jedynie w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych

i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (vide: wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2012 r., II FSK 1328/10, CBOSA), czyli jest ona wiążąca o tyle, o ile odnosi się do tych samych okoliczności faktycznych i prawnych. W takiej sytuacji organ, któremu sprawa została przekazana, związany jest wskazaniem sądu co do sposobu ponownego prowadzenia postępowania administracyjnego.

Żadna z przywołanych wyżej okoliczności nie wystąpiła w niniejszej sprawie, wobec czego należy stwierdzić, że zarówno orzekające w tej sprawie organy administracji, jak i Sąd w obecnym składzie pozostają związani oceną prawną

i wytycznymi zawartymi w wyroku Sądu z dnia 15 czerwca 2011 r., sygn. akt VIII SA/Wa 173/11.

W powołanym orzeczeniu Sąd w sposób nie budzący wątpliwości uznał, że zmiana stanu fatycznego sprawy, zaistniała po upływie roku kalendarzowego,

w odniesieniu do którego skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich, oceniana w dniu wydania decyzji (tj. [...] września 2010 r.) nie może stanowić negatywnej przesłanki przyznania prawa do wnioskowanej przez skarżącego płatności. Skarżący miał bowiem prawo, spełniając ustawowe warunki, złożyć wniosek

o przyznanie płatności bezpośrednich za 2007 r., przysługiwało mu także uprawnienie do przeniesienia w następnym już, bo w 2008 r., posiadania gruntów rolnych na rzecz innych podmiotów (por. wyrok NSA z 16 lutego 2010 r., sygn. akt II GSK 208/10). Na stan posiadania zadeklarowanych we wniosku gruntów rolnych nie miało wpływu przeniesienie posiadania tych gruntów, bowiem czynności w tym zakresie podjęte zostały już po upływie roku kalendarzowego, na który wnioskowano o przyznanie płatności. Błędna interpretacja dokonana przez organy w niniejszej sprawie spowodowała jednak przyznanie skarżącemu płatności bezpośrednich w pomniejszonej wysokości. Również data wydania decyzji nie może mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia organu, szczególnie zaś na gruncie niniejszej sprawy, gdzie zwlekano z wydaniem stosownej decyzji ponad 2 lata. Z żadnego przepisu prawa nie wynika bowiem, że rolnik - producent rolny musi być posiadaczem gruntów rolnych, aż do dnia wydania decyzji przez organ.

W swych wytycznych Sąd zalecił, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny mieć na uwadze powołaną wyżej argumentację Sądu i przyjąć za miarodajny moment - stan posiadania spornych gruntów z końca 2007 r. Podkreślił przy tym, że kwestie dotyczące przeniesienia posiadania przedmiotowych gruntów, skuteczności bądź nieskuteczności oświadczeń tych podmiotów, nie mają żadnego znaczenia dla sprawy dotyczącej przyznania skarżącemu płatności obszarowej za 2007 r.

W konsekwencji, w świetle ocen i wytycznych zawartych w przywołanym wyroku, ponownie rozpoznając sprawę organy obu instancji winny ustalić, jaka powierzchnia gruntów rolnych w stosunku do powierzchni deklarowanej do płatności JPO i UPO we wniosku inicjującym postępowanie pozostawała w posiadaniu skarżącego na dzień 31 grudnia 2007 r. Zgodnie w powołanymi wyżej wytycznymi Sądu, wiążącymi zarówno organy ARiMR jak i Sąd, organy nie mogły z deklarowanej do płatności powierzchni działek rolnych wyłączyć gruntów, których posiadanie przeniesiono na inne podmioty

w 2008 r.

Argumenty organów obu instancji, dotyczące odmowy przyjęcia stanu posiadania gruntów przez spółkę z uwagi na złożenie przez podmioty przejmujące wniosków transferowych, są niewystarczające. Organy nie wykazały bowiem, że podmioty te uzyskały płatności, o które na podstawie złożonych wniosków transferowych wystąpiły.

Wobec powyższego, dokonując ustaleń stanu faktycznego sprawy (w odniesieniu do powierzchni gruntów rolnych, będących w posiadaniu skarżącego na koniec roku kalendarzowego 2007) w sposób sprzeczny z wytycznymi Sądu, organy obu instancji ARiMR w sposób oczywisty dopuściły się obrazy art. 153 p.p.s.a. Nie ulega bowiem wątpliwości, że rozpatrując sprawę ponownie po prawomocnym wyroku sądu, organ administracji winien zastosować się do oceny zawartej w uzasadnieniu tego wyroku, bez względu na odmienne poglądy prawne. Jeśli organ II instancji nie zgadzał się

z interpretacją Sądu, zawartą w uzasadnieniu wyroku w sprawie VIII SA/Wa 173/11, miał prawo do wniesienia skargi kasacyjnej, z czego nie skorzystał. W zaskarżonej decyzji tymczasem, kontrolując decyzję organu pierwszej instancji, wskazał z jednej strony, że sprawa była rozpatrywana z uwzględnieniem zaleceń wskazanych w ww. wyroku, że stan posiadania nieruchomości skarżącego był rozpatrywany na koniec roku 2007, a z drugiej strony, polemizując z prawomocnymi ustaleniami Sądu, podniósł, iż ta okoliczność nie była decydująca przy merytorycznym rozstrzyganiu sprawy. Najważniejsza w tej sprawie dla organów była własna interpretacja przepisów, dotycząca złożenia w 2008 r. przez podmioty przejmujące wniosków transferowych przed wydaniem decyzji wobec skarżącego. Ta kwestia jednak, wobec jednoznacznych wytycznych Sądu w wyroku z dnia 15 czerwca 2011 r. w sprawie VIII SA/Wa 173/11, który odniósł się również w swojej ocenie do wniosków transferowych w przedmiotowej sprawie, nie powinna mieć dla organów obu instancji znaczenia. Zgodzić się należy

z oceną skarżącego, zawartą w piśmie procesowym z dnia [...] października 2012 r., że art. 21 ust.1 pkt 1 i 2 oraz ust. 5 ustawy o płatnościach bezpośrednich stosuje się jedynie w przypadku przekazania całego gospodarstwa rolnego, a nie jego części.

W ocenie Sądu orzekającego w przedmiotowej sprawie, skutki naruszenia przez organy ARiMR przepisu art. 153 p.p.s.a. należy zakwalifikować jako rażące. Wytyczne Sądu, które winny być uwzględnione przez organ pierwszej instancji, były czytelne, zrozumiałe, nie budzące wątpliwości interpretacyjnych, a brak ich zastosowania przy ponownym rozpatrzeniu sprawy spowodował nadmierną przewlekłość w rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia 15 maja 2007 r. Należy więc uznać, że zaskarżona oraz poprzedzająca ją decyzja zostały wydane z rażącym naruszeniem art. 153 p.p.s.a., skutkującym stwierdzeniem jej nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

w związku z art. 156 § 1 pkt 2 in fine Kpa. Treść rozstrzygnięcia decyzji pozostaje bowiem w ewidentnej sprzeczności z dyspozycją przepisu art. 153 p.p.s.a. przez proste ich zestawienie ze sobą, a skutki tej wadliwości w okolicznościach sprawy powodują, że same decyzje nie mogą być zaakceptowane jako rozstrzygnięcie wydane przez organy praworządnego państwa (por. P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2010, uw. 18 do art. 156).

Należy podkreślić, że choć w świetle dominującego poglądu sankcją zwykle stosowaną w przypadku naruszenia przez organy administracji zasady związania wyrokiem sądu administracyjnego jest uchylenie wadliwej decyzji, to jednak zarówno

w doktrynie, jak i orzecznictwie sądowadministracyjnym dostrzega się występowanie sytuacji, w których naruszenie to przybiera postać tak rażącą, że uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji nim dotkniętej (por.: J.P. Tarno, Związanie oceną prawną zawartą w wyroku sądu administracyjnego, "Administracja" 2011 r., nr 4, s. 192; wyrok NSA z 15 lutego 2007 r., II FSK 274/06; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 26 stycznia 2011 r., IV SA/Po 928/10 – orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, z wyżej wskazanych przyczyn z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak

w punkcie 1 wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania zgodnie z art. 200 p.p.s.a.