Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 115/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2013-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 59 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 70 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Organiściak, Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia WSA Bożena Pindel (spr.), Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K., działając na podstawie art. 138 § 1 punkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., obecnie t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej k.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 punkt 1 i art. 59 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U z 2012 r. poz. 1015 ze zm.) – po rozpatrzeniu zażalenia B. B. (B.), na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...]r. Nr [...] w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] r. o Nr [...]– utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. w dniu [...]r. wystawił na zobowiązanych małżonków D. i B. B. (dalej dłużnicy lub skarżący) następujące tytuły wykonawcze:

- Nr [...] obejmujący należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 r.,

- Nr [...] obejmujący należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r.,

których podstawą była decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r., określająca wysokość zobowiązania podatkowego D. i B. B. z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 r. i 2001 r. Organ egzekucyjny w dniu 19 czerwca 2008 r. nadał ww. tytułom wykonawczym klauzule o skierowaniu dokumentów do egzekucji.

Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w dniu [...]r. poprzez doręczenie zobowiązanym odpisów ww. tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami z dnia 23 czerwca 2008 r. o zajęciu rachunku bankowego zobowiązanych w A SA, B SA oraz C SA.

W dniu [...]r. pełnomocnik dłużników złożył zarzuty na postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o tytuły wykonawcze z dnia [...]r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. postanowieniem z dnia [...]r. odmówił uznania zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Pismem z dnia 16 września 2008 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. przekazał Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w C. ww. tytuły wykonawcze wystawione na zobowiązanych celem wykonania w ramach zlecenia rekwizycyjnego określonych czynności egzekucyjnych tj. zajęcia majątku ruchomego w postaci towarów handlowych znajdujących się w miejscu prowadzenia działalności w firmie D R. B. i A. B. w C.. W dniu [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia ruchomości – towarów handlowych firmy D według dołączonego do protokołu zajęcia spisu inwentarza. Przeprowadzoną czynność egzekucyjną potwierdzono protokołem zajęcia i odbioru ruchomości, który został podpisany przez poborcę skarbowego oraz zobowiązanego B. B., który w protokole potwierdził, że zajęte ruchomości pozostaną pod jego dozorem.

Z kolei pismem z dnia 19 maja 2009 r. organ egzekucyjny Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. zawiadomił organ rekwizycyjny Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. o zmianie wysokości należności tytułu wykonawczego o nr [...] obejmującego należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 r., z uwagi na dokonane przez zobowiązanego wpłaty własne.

Wnioskiem z dnia [...]r. B. B. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zobowiązany wskazał, że z załączonego przez organ podatkowy do dokumentów sprawy potwierdzenia odbioru wynika, że tytuły wykonawcze z dnia [...] r. odebrała jego żona D. B., która zaprzecza tej okoliczności. Dłużnik podał, że jest w posiadaniu opinii grafologicznej, która stwierdza, że zamieszczony na potwierdzeniu nadania podpis nie został złożony przez jego żonę. Zdaniem dłużnika należy przyjąć, że tytuły wykonawcze o numerach [...], [...] i [...] dotyczące zobowiązania w podatku dochodowym za lata 1999, 2000 i 2001 nigdy nie zostały prawidłowo doręczone zobowiązanemu. Dłużnik uzyskał kopie tytułów wykonawczych przeglądając dokumenty sprawy w Urzędzie Skarbowym, a skoro nie dostarczono mu tytułów wykonawczych w sposób zgodny z przepisami prawa, podjęte przez organ egzekucyjny działania należy uznać za wykonane bez podstawy prawnej, w związku z czym nie mogły one wywołać skutków prawnych. Dłużnik podniósł także zarzut przedawniania wskazując, że bieg terminu przedawnienia został przerwany na skutek podjęcia pierwszej czynności postępowania egzekucyjnego tj. sporządzenia protokołu o stanie majątkowym w dniu [...]r., w dniu [...]r. zastosowano środek egzekucyjny, zaś w dniu [...] r. wystawiono tytuły wykonawcze. Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym po dniu 1 września 2005 r., zdaniem dłużnika, należność główną wraz z odsetkami i kosztami postępowania egzekucyjnego należy uznać za przedawnione.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w C., po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, postanowieniem z dnia [...] r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...]r. nr [...] i [...], obejmujących zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2000 i 2001. W uzasadnieniu organ wskazał m.in., że decyzjami z dnia [...] r. nr [...], z dnia [...]r. nr [...], z dnia [...]r. nr [...], z dnia [...]r. nr [...]Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. rozkładał zobowiązanemu zobowiązania na raty, co skutkowało zawieszeniem biegu terminu przedawnienia odpowiednio na 11 miesięcy i 3 dni, 9 miesięcy i 26 dni, 20 miesięcy i 22 dni, 11 miesięcy i 19 dni. Odnosząc się do kwestii podpisu, organ ten podkreślił, że opinia przedstawiona przez zobowiązanego nie podważa jednoznacznie prawidłowości doręczenia korespondencji wskazując jedynie, iż zakwestionowany podpis z dużym prawdopodobieństwem nie został nakreślony przez D. B..

W złożonym zażaleniu na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. dłużnik wskazał, że podtrzymuje wszystkie swoje argumenty i zarzuty zawarte we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zwrócił uwagę, iż na etapie wydawania decyzji o rozłożeniu zaległości podatkowych na raty oraz w toku egzekucji organ podatkowy popełnił szereg błędów, które obszernie opisał. Organ egzekucyjny w zaskarżonym postanowieniu nie odniósł się do tych kwestii, co stanowi oczywiste naruszenie zasad postępowania podatkowego. Ponadto podniósł, że organ egzekucyjny nie podjął dotychczas czynności egzekucyjnych pomimo zajęcia ruchomości w dniu [...]r., nie zostały one dotąd zbyte, co skutkuje dla zobowiązanego ponoszeniem dużych kosztów.

Postanowieniem z dnia [...]r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. podnosząc, że zobowiązanie nie uległo przedawnianiu.

Dłużnik B. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienie organu II instancji wnosząc o jego zmianę i o zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając naruszenie art. 70 § 1 oraz § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.; obecnie t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) oraz art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W uzasadnieniu skargi zobowiązany opisał dotychczasowy przebieg postępowania egzekucyjnego. Wskazał, że podtrzymuje swoje stanowisko zawarte we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz w zażaleniu na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. Skarżący stwierdził, że na etapie wydawania decyzji o rozłożeniu zaległości podatkowych na raty oraz w toku egzekucji organ podatkowy popełnił szereg błędów, do których Dyrektor Izby Skarbowej w K. się nie odniósł, co zdaniem skarżącego stanowi oczywiste naruszenie zasad postępowania podatkowego. Zdaniem skarżącego nie sposób się zgodzić z argumentacją organu II instancji, że skoro zobowiązany nie odwoływał się od decyzji ratalnych, nie ma możliwości oceny prawidłowości tych decyzji, utrzymywanie bowiem w mocy prawnej decyzji naruszających prawo stanowi naruszenie przez organy podatkowe przepisów prawa. Skarżący wskazał również na nieprawidłowości w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym związane z zajęciem ruchomości zobowiązanego. Organ podatkowy nie odniósł się do tej kwestii, co w ocenie skarżącego stanowi oczywiste naruszenie zasad postępowania egzekucyjnego.

Skarżący podtrzymał zarzut uzasadniający umorzenie postępowania egzekucyjnego w przedmiocie braku doręczenia tytułów wykonawczych z dnia [...] r. (o nr [...],[...] i [...]). Skarżący podał, że ich kserokopie uzyskał dopiero przeglądając akta sprawy w Urzędzie Skarbowym. Zaprzeczył, że tytuły odebrała jego żona, co potwierdza posiadana przez niego opinia grafologiczna, z której wynika, że zamieszczony na potwierdzeniu nadania podpis nie został nakreślony przez jego żonę D. B.. Skarżący ponadto zwrócił uwagę, że dokument nie został także podpisany przez doręczającego.

Ponadto zaakcentował, że jego pełnomocnik posiadał wiedzę o wystawionych tytułach wykonawczych z informacji uzyskanej w banku po dokonaniu zajęcia rachunku bankowego, a nie z prawidłowo doręczonego tytułu wykonawczego. Dalej argumentował, że organ podatkowy posiadając dowód podważający skuteczność doręczenia tytułów wykonawczych nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego celem ustalenia czy nastąpiło, czy też nie, prawidłowe doręczenie tytułów wykonawczych. Działanie takie stanowi oczywiste naruszenie przez organ podatkowy zasad postępowania podatkowego.

Skarżący powołując się na art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej wskazał, że zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Biorąc zatem pod uwagę fakt, że nie doręczono mu tytułów wykonawczych w sposób przewidziany przepisami prawa podjęte przez organ egzekucyjny działania należy uznać za podjęte bez podstawy prawnej i jako takie powinny zostać uznane za niewywołujące skutków prawnych. Zdaniem skarżącego nie ma również zastosowania art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, gdyż – w związku z brakiem doręczeniem tytułów wykonawczych – nie można mówić o środkach egzekucyjnych w rozumieniu Ordynacji podatkowej.

Biorąc pod uwagę przedstawiony stan faktyczny oraz wyżej wskazane przepisy, zdaniem skarżącego, należy uznać zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2000 i 2001 za przedawnione. Za przedawnione należy uznać również odsetki od zaległości podatkowych oraz koszty egzekucyjne.

Do skargi załączono oświadczenie adwokata M. K. z dnia [...]r. oraz kserokopie zawiadomień o zajęciu rachunku bankowego z dnia [...]r. W załączonym piśmie ww. pełnomocnik potwierdził złożenie zarzutów (w piśmie z dnia [...]r.), które sporządził na podstawie kserokopii tytułów wykonawczych uzyskanych przez dłużnika w C SA.

Organ II instancji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

W pierwszej kolejności organ stwierdził, że skarżący we wniosku z dnia [...]r. nie kwestionował decyzji organu podatkowego o rozłożeniu zaległości na raty, skoro decyzje te pozostają w mocy, organ egzekucyjny – Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. – nie miał możliwości ich zakwestionowania. Z akt sprawy nie wynika ponadto, by dłużnik odwoływał się od korzystnych dla niego decyzji ratalnych. W ocenie organu na etapie rozpoznania zażalenia na postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego organ mógł badać, czy decyzje w przedmiocie rozłożenia na raty pozostają w obrocie prawnym, a nie to czy były one prawidłowe. Wbrew bowiem żądaniu skarżącego organ II instancji badał prawidłowość postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, a nie wszystkie rozstrzygnięcia organów, które zapadały w sprawie jego zaległości w podatku dochodowym za lata 2000 i 2001.

Odnośnie okoliczności zajęcia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. ruchomości stanowiących własność dłużnika organ zauważył, że skarżącemu przysługiwała skarga na tę czynność w terminie 14 dni od daty jej dokonania, z którego to prawa nie skorzystał. Ponadto na każdym etapie postępowania przysługiwała mu skarga na przewlekłość organu egzekucyjnego, której także nie złożył. Organ w ramach rozpoznania zażalenie na postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego nie badał prawidłowości tej czynności również dlatego, że stwierdzenie jej prawidłowości lub nieprawidłowości w żaden sposób nie wpływało na rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Nawet bowiem uznanie przedmiotowego zajęcia za wadliwe nie skutkowało koniecznością umorzenia postępowania egzekucyjnego, a jedynie uchyleniem tej czynności.

Odnosząc się natomiast do kwestii prawidłowości podpisu złożonego przez żonę skarżącego na potwierdzeniu odbioru odpisów tytułów wykonawczych w dniu [...] r., organ II instancji stwierdził w pierwszej kolejności (w zakresie zarzutu dotyczącego braku podpisu pracownika poczty), że na potwierdzeniu odbioru wystarczający jest podpis identyfikujący osobę doręczyciela w jego własnej placówce pocztowej, z żadnego bowiem przepisu prawa nie wynika, by podpis doręczyciela musiał zawierać pełne imię i nazwisko. Organ ponadto podkreślił, że w dniu 7 lipca 2008 r. do Urzędu Skarbowego w S. wpłynęło pismo z dnia [...]r. pełnomocnika dłużników adwokata M. K., prowadzącego Kancelarię w K. nazwane "zarzuty do tytułu wykonawczego". Pełnomocnik ten wskazał w niniejszym piśmie, że skarżącymi w imieniu których występuje są B. B. i D. B. (ze wskazaniem ich adresu i Nr NIP). Pełnomocnik imieniem swych mandantów zaskarżył w całości tytuły wykonawcze z dnia [...]r. o numerach: [...],[...] oraz [...], z podaniem, że tytuły wykonawcze zostały wystawione w oparciu o decyzję z dnia [...]r. Do skargi ponadto załączono oświadczenie z dnia [...]r., które zostało sporządzone przez ww. pełnomocnika, po analizie którego, organ stanął na stanowisku, że pismo to dodatkowo potwierdza argumenty przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Zdaniem organu nie zasługują także na uwzględnienie dalsze zarzuty w których skarżący stwierdza, że tytuły wykonawcze zostały doręczone do banku. Organ nawiązując do złożonego przy skardze pisma pełnomocnika dłużników z dnia [...] r. zauważył, iż okoliczności braku doręczenia tytułów wykonawczych nie były podnoszone w zarzutach z dnia [...]r. Ponadto ze zwrotnych potwierdzeń odbioru nie wynika, że organ doręczał tytuły wykonawcze do banku, co nie jest wymagane przepisami ustawy egzekucyjnej. W odniesieniu do załączonych do skargi odpisów zajęć rachunków bankowych organ wykluczył, że profesjonalny pełnomocnik mógł pomylić "zawiadomienie o zajęciu" z "tytułem wykonawczym". Uzasadnia to ponadto okoliczność, iż zawiadomienie o zajęciu z dnia 23 czerwca 2008 r. nie zawierały danych, które zostały zawarte w zarzutach z dnia [...]r. tj. datę sporządzenia tytułu wykonawczego – [...]r. oraz datę decyzji, w oparciu o którą wystawiono tytuły wykonawcze – [...]r.

Negując zasadność zarzutu, że podpis żony skarżącego nie został nakreślony na potwierdzeniu nadania korespondencji i odnosząc się zarazem do przedłożonej opinii A. W. z dnia [...]r. organ stwierdził, że do akt sprawy nie przedłożono opinii lecz jej kserokopię, która bez jej uwierzytelnienia nie posiada statusu dokumentu (dokument nie został również dołączony do skargi). Ponadto organ stwierdził, że jest ona niejednoznaczna, skoro biegły posługuje się pojęciem dużego prawdopodobieństwa, a nie pewności. Jak wskazał biegły, dysponował kserokopią zakwestionowanego podpisu, a zatem nie można było sprawdzić systemu cieniowania linii ani nacisku piszącego. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził ponadto, że, co prawda, A. W. jest biegłym sądowym, lecz nie nadał swojemu opracowaniu formy opinii biegłego (m.in. nie zamieścił pieczątek), a ponadto wskazał, że sporządzający opinię posiada wiedzę specjalną w zakresie badania pisma ręcznego i podpisów, psychologii pisma, lecz w przeciwieństwie do wielu innych biegłych nie specjalizuje się w badaniu identyfikacyjnym pisma ręcznego, badaniu autorstwa pisma ręcznego, autentyczności oraz autorstwa pisma ręcznego. Z oferty zamieszczonej na stronie internetowej firmy E A.W. wynika, że świadczy usługi nie w zakresie autentyczności pisma, lecz dzięki analizie grafologicznej notatek i listów ustala cechy charakteru i stan psychologiczny piszącego. Ponadto z przedstawionej opinii nie wynika, czy podpisy dostarczone jako materiał porównawczy zostały wykonane w miejscu i warunkach w jakich ewentualnie D. B. potwierdza pracownikowi poczty odebranie przesyłek.

W ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie doręczenie odpisów tytułów wykonawczych D. B. w dniu [...] r. nastąpiło prawidłowo, nie zachodzi zatem żadna przesłanka do umorzenia postępowania egzekucyjnego, o których mowa w art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Przepis art. 3 § 2 punkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, iż Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Skarga analizowana według powyższych kryteriów nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem rozważań Sądu jest ustalenie, czy w sprawie wystąpiły przesłanki przewidziane w art. 59 § 1 punkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowiące podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wystąpienie takich przesłanek obliguje zawsze do zakończenia postępowania bez względu na to, czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, bądź też w inny sposób zostaną zakomunikowane organowi egzekucyjnemu. Przepis art. 59 § 1 punkt 2 ustawy wymienia cztery odrębne przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego: jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony, lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Ich wspólną cechą jest szeroko pojęte nieistnienie obowiązku, który ma stanowić przedmiot egzekucji administracyjnej. Jako jedną z przyczyn wygaśnięcia obowiązku należy również wskazać przedawnienie, które wiąże się z umarzającym działaniem czasu. Instytucja ta ma zastosowanie przede wszystkim w odniesieniu do obowiązków o charakterze pieniężnym.

W pierwszej kolejności należy się zatem odnieść do najdalej idącego zarzutu skargi – przedawnienia należności dochodzonej w postępowaniu egzekucyjnym.

Bezsporna jest między stronami okoliczność, że na wniosek dłużnika organ podatkowy I instancji (Naczelnik Urzędu Skarbowego w S.) wydał decyzje o rozłożeniu na raty zaległego podatku dochodowego za lata 1998 – 2001. Organ rozpatrując wnioski dłużnika wydał kolejno trzy decyzje m.in. dotyczące zaległego podatku dochodowego za lata 2000 – 2001 (będącego przedmiotem niniejszej sprawy):

- z dnia [...]r. Nr [...], którą rozpatrzono wniosek dłużników z dnia [...] r.,

- z dnia [...]r. Nr [...], uwzględniającą wniosek dłużnika z dnia [...]r. uzupełnionego w dniu [...]r.,

- z dnia [...]r. Nr [...], po rozpatrzeniu z kolei wniosku dłużnika z dnia [...] r. (wraz z jego uzupełnieniem).

Wymienione decyzje nie były przedmiotem odwołania lub skargi.

Natomiast decyzją z dnia [...]r. Nr [...]organ podatkowy, po rozpatrzeniu wniosku dłużnika, zmienił decyzję z dnia [...]r. w części dotyczącej zapłaty ostatniej raty zaległego podatku dochodowego ustalonej na dzień 27 grudnia 2006 r. Decyzja ta była przedmiotem odwołania, a następnie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który prawomocnym wyrokiem z dnia 17 września 2009 r. sygn. akt I SA/Gl 927/08 oddalił skargę (od wyroku nie złożono skargi kasacyjnej).

Przedawnienie zobowiązań podatkowych reguluje art. 70 Ordynacji podatkowej, zgodnie z § 1 przepisu zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku, natomiast § 2 punkt 1 tego przepisu stanowił (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania ww. decyzji):

- bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu od dnia wydania decyzji, o których mowa w art. 48 § 1 punkt 1 i 2, do dnia terminu płatności odroczonego podatku, ostatniej raty podatku lub ostatniej raty zaległości podatkowej (decyzje wydane w 2003 r. i 2004 r.);

- bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu od dnia wydania decyzji, o których mowa w art. 48 § 1, do dnia terminu płatności odroczonego podatku lub zaległości podatkowej, ostatniej raty podatku lub ostatniej raty zaległości podatkowej (decyzja wydana w 2005 r.).

Jeżeli organ podatkowy wydał decyzję o rozłożeniu na raty zapłaty podatku, lub zaległości podatkowej albo odsetek bieg przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu od dnia wydania decyzji. W takiej sytuacji jego bieg zaczyna się lub jest kontynuowany licząc od następnego dnia terminu płatności ostatniej raty podatku lub ostatniej raty zaległości podatkowej, czy też odsetek. Powoduje to przedłużenie terminu przedawnienia o tyle dni, ile – w przypadku wydania decyzji przed rozpoczęciem biegu przedawnienia – minęło od dnia, w którym termin ten powinien zacząć biec tzn. od końca roku podatkowego, w którym upłynął ustawowy termin płatności podatku do chwili zapłaty ostatniej raty, a gdy decyzja została wydana już po rozpoczęciu biegu przedawnienia, o tyle dni ile minęło od dnia wydania decyzji o rozłożeniu na raty, a zapłatą ostatniej raty. Instytucja rozpoczęcia biegu termin przedawnienia oraz jego zawieszenia mają charakter szczególny, modyfikujący okres przedawnienia poprzez jego przedłużenie, a tym samym powodujące wydłużenie odpowiedzialności podatkowej (por. B. Adamiak. J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki Ordynacja podatkowa Komentarz, Unimex 2011).

Zatem organ I instancji w postanowieniu z dnia [...]r. zasadnie wskazał terminy, o które nastąpiło przedłużenie okresu przedawnienia w związku z wydaniem ww. decyzji o rozłożeniu zaległego podatku dochodowego od osób fizycznych m.in. za lata 2000 – 2001. Skutkowało to z kolei wydaniem w dniu [...]r. tytułów wykonawczych, które były podstawą wszczęcia postępowania egzekucyjnego w dniu [...] r., poprzez doręczenie zobowiązanym odpisów tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych.

Zgodnie z art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Dodatkowo, wskazać należy, że stosownie do art. 21 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 143, poz. 1199, ze zm.) do przedawnienia zobowiązań podatkowych powstałych przed 1 września 2005 r. stosuje się przepisy art. 70 § 4 tej ustawy w nowym brzmieniu.

Niewątpliwie w przedmiotowej sprawie przerwanie biegu terminu przedawnienia nastąpiło w wyniku zastosowania środka egzekucyjnego w dniu [...] r. poprzez zajęcie rachunku bankowego dłużnika w C SA, który potwierdził w piśmie z dnia [...] r. fakt prowadzenia rachunku dla skarżącego wskazując zarazem na brak możliwości realizacji zajęcia, z uwagi na brak środków na rachunku bankowym dłużnika. Zatem, zgodnie z przywołanymi przepisami Ordynacji podatkowej od dnia następnego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny, termin przedawnienia biegł na nowo.

Odrębną kwestią niniejszej sprawie jest podstawowy zarzut skarżącego dotyczący braku doręczenia mu tytułów wykonawczych wystawionych w dniu [...]r., co w jego ocenie spowodowało nieskuteczne podjęcie czynności egzekucyjnych i naruszenie przez organ przepisów art. 26 § 5 punkt 1 oraz art. 32 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Stanowiska stron dotyczące tego zarzutu zostały zaprezentowane przy okazji omawiania przebiegu postępowania, zatem brak jest konieczności ich ponownego przedstawiania. Należy jednak odnieść się do stanowiska skarżącego zaprzeczającego, że odpisy tytułów wykonawczych odebrała w dniu [...] r. jego żona D. B.. Skarżący powołał się na opinię grafologa złożoną w toku postępowania jako dowód mający wykazać, iż podpis zamieszczony na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (przesyłki zawierającej przedmiotowe tytuły wykonawcze) nie został nakreślony przez żonę skarżącego. Ponadto zarzucił, że potwierdzenie nie zostało także podpisane przez doręczyciela.

Analizując ten zarzut Sąd podziela stanowisko zajęte przez organ.

Zwrotne potwierdzenie odbioru (karta 6 akt administracyjnych) zawiera adnotację dotyczącą oznaczenia rodzaju pisma poprzez wskazanie jego numeru: [...] (numery zajęć wierzytelności z rachunków bankowych) wraz z wyszczególnieniem numerów przedmiotowych tytułów wykonawczych [...],[...],[...] z adnotacją, że została doręczona adresatowi w dniu [...] r., ponadto widnieją na niej pieczęcie Urzędu Poczty w S. wraz z datą.

Oznaczenia te, w ocenie Sądu, są wystarczające dla przyjęcia prawidłowo dokonanych czynności przez doręczyciela i brak jego identyfikacji nie ma wpływu na skuteczność dokonanych czynności.

Okolicznością wymagającą podkreślenia i zaznaczenia jest natomiast fakt wniesienia zarzutów przez ówczesnego pełnomocnika dłużników adwokata M. K.. W piśmie z dnia [...]r. pełnomocnik reprezentujący D. i B. B. wniósł zarzuty zaskarżając w całości tytuły wykonawcze z dnia [...]r. o numerach: [...], [...],[...] (karta 17 akt administracyjnych). Z uzasadnienia pisma wynika, że wystawienie tytułów wykonawczych było przedwczesne, bowiem organ podatkowy I instancji decyzją z dnia [...]r. odmówił prolongaty ostatniej raty podatku, a decyzja ta jest nieprawomocna. Wierzyciel – Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. postanowieniem z dnia [...] r. odmówił uznania zarzutu, natomiast dłużnik nie złożył zażalenia na to postanowienie.

Następnie organ egzekucyjny, pismem z dnia 16 września 2008 r., zlecił organowi rekwizycyjnemu (Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w C.) wykonanie czynności egzekucyjnych w zakresie składników majątku zobowiązanego znajdujących się na terenie działania tego organu. Organ rekwizycyjny dokonał dalszych czynności egzekucyjnych, w tym zajęcia ruchomości oraz wierzytelności z rachunku bankowego. Dłużnik natomiast pismem z dnia [...]r. złożył skargę na czynności egzekucyjne, która postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. została oddalona. Dalej dłużnik złożył skargę na czynności egzekucyjne pismem z dnia [...]r., która także postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. została oddalona.

Dopiero we wniosku z dnia [...]r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego skarżący zaprzeczył, że jego żonie doręczono przesyłkę zawierającą wydane tytuły wykonawcze, dołączając do wniosku "Sprawozdanie z badań" z dnia [...]r. sporządzone przez A. W. (firma E zajmująca się wykonywaniem ekspertyz grafologicznych), z której wynika że podpis złożony przez D. B. na potwierdzeniu z dnia [...] r. "z dużym prawdopodobieństwem nie został nakreślony przez D. B., której wzorce pisma przedstawiono do badań porównawczych".

Natomiast z pisma pełnomocnika (adwokata M. K.) z dnia [...]r. dołączonego do skargi wynika, że pismo zawierające zarzuty sporządził na podstawie kserokopii wymienionych w piśmie tytułów wykonawczych uzyskanych przez skarżącego w C SA, albowiem nie zostały one mu doręczone.

Podsumowując powyższe należy zwrócić uwagę, że dłużnicy w dacie sporządzania zarzutów w dniu [...]r. byli reprezentowani przez zawodowego pełnomocnika (adwokata), który na tym etapie postępowania nie kwestionował jakiekolwiek wadliwości wszczęcia egzekucji. W piśmie zawierającym zarzuty podał dane (takie jak daty wydania decyzji podatkowej oraz tytułów wykonawczych) potwierdzające, że był w posiadaniu tego dokumentu, co wynika także z pisma z dnia 20 grudnia 2002 r. (stanowiącym załącznik do skargi). Skarżący przy tym twierdzi, że tytuły wykonawcze otrzymał w kserokopii z C SA i w taki sposób powziął wiedzę w przedmiocie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, zaś we wniosku z dnia [...] r. podał, iż kserokopie otrzymał w Urzędzie Skarbowym przeglądając dokumenty.

Sąd zauważa jednak, że ze zwrotnego potwierdzenia doręczenia dłużnikowi wierzytelności (C SA) "Zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem" z dnia [...]r. wynika, że bankowi doręczono jedynie dokument "Zajęcia wierzytelności" oznaczony numerem pisma [...],[...],[...] (karta 13 akt administracyjnych). Wskazany bank w odpowiedzi na wystosowane przez organ egzekucyjny zajęcia wierzytelności również powołuje się jedynie na ten dokument – co oznacza, że nie był w posiadaniu tytułów wykonawczych. Ponadto przepis art. 80 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje, iż organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku, a jeżeli bank posiada oddziały - do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty. Ponadto przepis § 3 art. 80 ustawy przewiduje, że jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego.

Przeprowadzone przez organ egzekucyjny czynności wskazują jednoznacznie na prowadzony tok postępowania zgodny z wymienionym przepisem.

W ocenie Sądu nie mogą zasługiwać na wiarę twierdzenia skarżącego o braku doręczenia mu tytułów wykonawczych skoro podejmowane przez niego czynności w okresie od 2008 r. do 2012 r. świadczą, że był w posiadaniu tego dokumentu. Ponadto w toku postępowania egzekucyjnego (w szczególności w dacie sporządzenia zarzutów) był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, od którego mógł oczekiwać fachowej pomocy prawnej, w tym także w zakresie ustalenia czy doszło do prawidłowego doręczenia dokumentów będących podstawą wszczęcia egzekucji.

W kontekście dokonanych wyżej ustaleń Sąd podziela stanowisko organów w przedmiocie przedłożonej przez skarżącego opinii grafologicznej. Zgodnie z treścią art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy obowiązany jest zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy poprzez ustosunkowanie się do wszystkich dowodów i dokonanie ich oceny w powiązaniu, które powinno prowadzić do jednoznacznych ustaleń faktycznych i prawnych (por. B. Dauter w: Ordynacja podatkowa Komentarz, S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, wyd. 6). Dodatkowo w myśl art. 191 tej ustawy ocena, czy dana okoliczność została udowodniona powinna zostać dokonana na podstawie całego zebranego materiału dowodowego. Wskazany przepis konstytuuje zasadę swobodnej oceny dowodów. Organ podatkowy oceniając wiarygodność i moc dowodów nie jest ograniczony kryteriami formalnymi ustalającymi wartość poszczególnych dowodów, tylko dokonuje jej na podstawie własnego przekonania, opartego na wszechstronnym rozważeniu całego zebranego materiału dowodowego. W niniejszej sprawie organ takiej oceny, w sposób prawidłowy, dokonał.

W ocenie Sądu nie mogą również odnieść skutku pozostałe zarzuty skargi, które nie pozostają w związku z rozpoznawanym w sprawie wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Jak słusznie zauważył organ, skarżącemu przysługiwała na każdym etapie postępowania skarga na czynności egzekucyjne, natomiast organ II instancji w ramach rozpoznania zażalenie na postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego nie był obowiązany do badania prawidłowości tej czynności.

Z tych przyczyn Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a w sprawie nie zachodzą przesłanki skutkujące umorzeniem postępowania przewidzianym w art. 59 § 1 punkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

-----------------------

11