Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 977/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 4, ust. 6, art. 11 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 10 poz 76
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o  przyznanie płatności
article: par. 2 pkt 4
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 106 par. 5
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędziowie NSA Stanisław Gronowski Ludmiła Jajkiewicz Protokolant Marcin Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARiMR od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 16 lutego 2012 r. sygn. akt VIII SA/Wa 916/11 w sprawie ze skargi R.M. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 16 lutego 2012 r., sygn. akt VIII SA/Wa 916/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., po rozpoznaniu skargi R.M. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] czerwca 2011 r. w przedmiocie przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia [...] lutego 2011 r.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy.

Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. odmówił R.M. (dalej skarżąca) przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2010. Organ podniósł, że decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. anulował numer identyfikacyjny nadany skarżącej i odmówił jednocześnie wpisu do ewidencji i nadania numeru identyfikacyjnego. Wobec tego skarżąca nie spełniła warunku określonego w § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm., dalej jako rozporządzenie ONW").

Orzekając na skutek odwołania skarżącej Dyrektor O. Regionalnego ARiMR w W. decyzją z dnia 30 czerwca 2011 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podzielając argumentację zawartą w poprzedzającej decyzji.

W uzasadnieniu organ stwierdził, że zgodnie z art. 12 ust. 1-6 ustawy o krajowym systemie ewidencji, małżonkom będącym współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę. Zaświadczenie o nadaniu skarżącej numeru identyfikacyjnego z dnia 12 października 2004 r. zostało wyeliminowane decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., która została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora ARiMR z dnia [...] czerwca 2011 r. Zatem w dniu wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia funkcjonowała ostateczna decyzja Dyrektora ARiMR z dnia [...] czerwca 2011 r., a więc skarżąca nie posiadała numeru identyfikacyjnego dla producentów rolnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uchylając decyzje organów obu instancji stwierdził, że organy potraktowały kwestie posiadania numeru ewidencyjnego tylko w kategoriach czysto technicznych, przyjmując, ze "posiadaczem numeru" identyfikacyjnego jest wyłącznie osoba do której imienia i nazwiska taki numer może być przypisany, uznając, że w przypadku małżonków taki numer może przysługiwać tylko jednemu z nich. Takie rozumowanie, zdaniem Sądu jest błędne.

Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 3 ustawy o krajowym systemie ewidencji, producentem rolnym, jest między innymi osoba będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego. Okoliczność, że skarżąca jest producentem rolnym nie jest kwestionowana. Wpis producenta do ewidencji dokonywany jest zgodnie z art. 11 cyt. ustawy na wniosek producenta. Poza sporem jest równie, że skarżąca taki wniosek składała, skoro została wpisana do ewidencji. Czynnością towarzyszącą wpisaniu do ewidencji producentów jest nadanie numeru identyfikacyjnego. Z art. 12 ust. 4 omawianej ustawy wynika, że w przypadku małżonków spełniających materialne przesłanki uznania ich za producentów rolnych podlegających wpisowi do ewidencji nadaje się tylko jeden numer identyfikacyjny.

Wobec powyższego Sąd podkreślił, że z powyżej zaprezentowanego brzmienia przepisów czysto technicznych i porządkowych, należy wyprowadzić wniosek, że numer przypisany do imienia i nazwiska jednego z małżonków w trybie art. 12 ust. 4 cyt. ustawy może być wspólnym numerem przysługującym obojgu małżonkom mającym status producenta rolnego.

Sąd I instancji wskazał, że płatności ONW nie przysługują numerom ewidencyjnym w ewidencji producentów rolnych, lecz rolnikom w rozumieniu zdefiniowanym w art. 2 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z 19 stycznia 2009r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (dalej: rozporządzenie Nr 73/2009) jako: osoba fizyczna lub prawna lub grupa osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz która prowadzi działalność rolniczą. Zatem jeśli skarżąca w świetle definicji rolnika wyżej wskazanej jest producentem rolnym, który złożył wniosek o wpisanie do ewidencji producentów rolnych, to rolą organu ewidencyjnego jest wpisanie jej do tej ewidencji i nadanie numeru zgodnie z przepisami obowiązującymi w tym zakresie.

W ocenie Sądu błędne nadanie numeru producenta nie może obciążać rolnika negatywnymi skutkami, o ile spełnione są prawnomaterialne warunki przyznania płatności, gdyż stanowi to naruszenie zasady praworządności zawartej w art. 7 k.p.a. i zasady zaufania zawartej w art. 8 k.p.a. Organ, gdy zauważył swój błąd powinien zgodnie z zasadami informowania (art. 9 k.p.a.) i zasadą czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 k.p.a.) poinformować o tym stronę, podjąć stosowne czynności zmierzające do naprawienia błędu technicznego i umożliwić stronie skorygowanie wniosku. Organy powyższych czynności nie uczyniły, wobec czego dopuściły się naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wobec powyższego Sąd I instancji nakazał organowi przy ponownym rozpoznaniu sprawy zastosować powyżej wskazane zasady wynikające z Kodeksu postępowania administracyjnego. Nakazał również, zastosować przedstawioną interpretację art. 12 ustawy o krajowym systemie ewidencji, co do możliwości przysługiwania numeru ewidencyjnego producenta obojgu małżonkom wtedy, gdy przypisany jest ten numer tylko do imienia i nazwiska jednego z nich.

Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR złożył skargę kasacyjną, w której zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie:

1. prawa materialnego tj. art. 11 ust. 1 oraz art. 12 ust. 4 i 6 ustawy o krajowym systemie ewidencji poprzez jego błędną interpretację i w konsekwencji niezastosowanie;

2. prawa materialnego, tj. § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia ONW, poprzez niezastosowanie;

3. przepisów postępowania, tj.: art. 233 § 1 kodeksu postępowania cywilnego w zw. z art. 106 § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji pominięcie istotnej dla sprawy okoliczności, że skarżąca złożyła wniosek z "własnym" numerem producenta w sytuacji, gdy inny numer nadano jej małżonkowi, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo rolne,

4. art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. poprzez ich błędną wykładnię oraz nieprawidłowe zastosowanie polegające na przyjęciu, ze wyczerpane zostały przesłanki wskazane w art. 156 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ wskazał, że prowadząc postępowanie o udzielenie płatności w pierwszej kolejności zobowiązany był do zweryfikowania, czy wnioskodawca posiada status do uzyskania płatności, czy posiada prawidłowo nadany numer identyfikacyjny. W celu ustalenia prawidłowości nadania tego numeru oparł się na regulacjach dotyczących ewidencji producentów. Gdyby Sąd I instancji zastosował normy prawne musiałby uznać, że skarżąca nie powinna otrzymać odmiennego numeru identyfikacyjnego, czego skutkiem jest negatywne rozpatrzenie złożonego przez nią wniosku.

Zgodnie z brzmieniem art. 12 ust. 4 ustawy o ewidencji w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny; numer ten nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego małżonek lub współposiadacz wyrazili pisemna zgodę. Małżonkom – będącym współposiadaczami gospodarstwa rolnego nie mogą być nadane dwa numery identyfikacyjne.

Sad I instancji ponadto błędnie przyjął, że oboje małżonkowie posługujący się jednym numerem mogą złożyć dwa odrębne wnioski o przyznanie płatności.

Kasator wskazał też, że Sąd ustalił błędnie w sprawie, że istotą sporu stanowi posłużenie się przez skarżącą numerem ewidencyjnym małżonka. W sprawie jednak istotę stanowiło złożenie wniosku przez skarżącą z własnym numerem ewidencyjnym, w sytuacji gdy inny numer nadano jej małżonkowi, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo rolne. Gdyby Sąd prawidłowo ustalił okoliczności faktyczne sprawy zmuszony byłyby do uznania, że organ wydał prawidłową decyzje odmawiającą przyznania płatności, bowiem w obowiązującym porządku prawnym nie istnieje możliwości posiadania oddzielnych numerów ewidencyjnych przez małżonków, prowadzących wspólne gospodarstwo rolne. W konsekwencji złożony przez skarżącą wniosek nie mógł być rozpatrzony pozytywnie.

Pismem z dnia 27 stycznia 2014 r. R.M. ustosunkowała się do zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej, wnosząc o ich nieuwzględnienie.

Wniosła ponadto o zawieszenie postępowania w trybie art. 125 ust. 1 p.p.s.a., do czasu zakończenia postępowania toczącego się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, sygn. akt II GSK 2426/13 w przedmiocie wpisu do ewidencji producentów i nadania jej numeru identyfikacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 6 lutego 2014 r. nie uwzględnił wniosku R.M. o zawieszenie postępowania sądowadministracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania, która – co należy podkreślić – w niniejszej sprawie nie zachodzi.

Wobec takiej regulacji postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

Z zasady związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej wynika, że muszą być one precyzyjnie określone przez wnoszącego omawiany środek odwoławczy. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest bowiem upoważniony do stawiania jakichkolwiek hipotez i prowadzenia rozważań co do możliwego kierunku i zakresu zaskarżenia wyroku sądu pierwszej instancji. Sądowi nie wolno więc samodzielnie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani ich uściślać, ani w inny sposób korygować (por. wyroki NSA: z dnia 30 marca 2004 r., GSK 10/04, M. Praw. 2004, nr 9, poz. 392, oraz z dnia 7 września 2004 r., FSK 102/04, LEX nr 142407). To wnoszący skargę kasacyjną dążąc do skutecznego podważenia zaskarżonego wyroku musi zachować dbałość o poprawne sformułowanie stawianych zarzutów. Prawidłowo skonstruowany zarzut skargi kasacyjnej powinien dokładnie określać naruszony przepis prawa ( z uwzględnieniem podziału na jednostki redakcyjne, jeśli podział taki występuje) oraz wskazywać na czym konkretnie polegało podnoszone naruszenie. Zarzut naruszenia prawa materialnego, podobnie jak zarzut naruszenia prawa procesowego, powinien zostać uzasadniony (art. 176). Ponadto należy zwrócić uwagę, że nie każde naruszenie przepisów postępowania sądowego może stanowić podstawę kasacyjną, ale tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Użycie słowa "wpływ" w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć w ten sposób, że pomiędzy wydanym orzeczeniem a błędem postępowania musi zachodzić związek przyczynowy. W skardze kasacyjnej należy zatem wykazać zarówno fakt naruszenia przepisów procesowych, jak i uprawdopodobnić istnienie potencjalnego związku.

Skarga kasacyjna zbudowana została w oparciu o obie wskazane w art. 174 p.p.s.a. podstawy. Gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania (wyrok NSA z dnia 9 marca 2005 r., FSK 618/04, ONSA WSA 2005, nr 6, poz. 120).

Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a. "poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji pominięcie istotnej dla sprawy okoliczności, że skarżąca złożyła wniosku z »własnym « numerem producenta, w sytuacji, gdy inny numer nadano jej małżonkowi, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo rolne." W uzasadnieniu zarzutów naruszenia przepisów procesowych wnoszący skargę kasacyjną organ wskazał, że Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy uznając, że istotę sporu stanowi posłużenie się przez skarżącą numerem ewidencyjnym małżonka. Materiał zgromadzony w sprawie wskazuje, że istnieją wręcz przeciwne do ustaleń sądu okoliczności- w przedmiotowej sprawie istotę sporu stanowiło złożenie wniosku z własnym numerem ewidencyjnym w sytuacji gdy inny numer nadano jej małżonkowi, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo rolne.

Zarzut ten nie jest zasadny z kilku powodów. Po pierwsze należy zauważyć, że postawienie go pozostaje w sprzeczności z twierdzeniem skargi kasacyjnej zawartym na początku uzasadnienia, gdzie jej autor wskazał, że stan faktyczny nie budzi żadnych wątpliwości i "został potwierdzony przez samego wnioskodawcę."

Po drugie uzasadnienie tego zarzutu w żaden sposób nie wyjaśnia w jaki sposób naruszono art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. Ten pierwszy przepis stanowi, że do postępowania dowodowego, o którym mowa w § 3 stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. W wyroku z dnia 7 lipca 2005r. w sprawie sygn. sygn. akt FSK 1967/04 (opubl.LEX 723211 ) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "Przepis art. 106 § 5 p.p.s.a., zawiera jedynie odesłanie do k.p.c. i nie może być zastosowany w sposób samodzielny. Strona chcąc zarzucić sądowi naruszenie reguł postępowania dowodowego winna wskazać również art. 106 § 3 tej ustawy, który ustanawia kompetencję do przeprowadzenia ograniczonego postępowania dowodowego w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Samo stwierdzenie powyższego wystarcza w zupełności, by postawiony przez stronę zarzut uznać za chybiony z powodu jego wadliwego sformułowania." Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym pogląd ten w całości podziela. Ponadto zauważyć należy, że odpowiednie stosowanie kodeksu postępowania cywilnego może mieć miejsce tylko wówczas, gdy zachodzi potrzeba przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, a także jeżeli jest to dopuszczalne. Ze skargi kasacyjnej nie wynika, aby w sprawie - na etapie postępowania sądowego - istniała potrzeba przeprowadzenia postępowania dowodowego, albo, że Sąd pierwszej instancji przeprowadzając to postępowanie – uchybił treści art. 233 § 1 k.p.c. naruszając zasadę swobodnej oceny dowodów.

Wreszcie - zgodnie z treścią uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji brak jest podstaw do stwierdzenia, że Sąd ten przyjął, że skarżąca posłużyła się numerem ewidencyjnym małżonka. Wręcz przeciwnie z wskazań dotyczących tego, jak powinny postąpić organy, kiedy zorientowały się, że małżonkowie posiadają dwa numery (umożliwić stronie skorygowanie w tym zakresie wniosku) wynika, że WSA miał świadomość iż podany przez skarżącą we wniosku numer nie jest wspólnym numerem małżonków.

Zupełnie niezrozumiały jest zarzut naruszenia przepisów postępowania wskazany w pkt 4 petitum skargi kasacyjnej – tj. naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. "poprzez ich błędną wykładnię oraz nieprawidłowe zastosowanie polegające na przyjęciu, że wyczerpane zostały przesłanki wskazane w art. 156 k.p.a." Zarzut nie został uzasadniony, ponadto z okoliczności nie wynika, aby stwierdzono nieważność zaskarżonej, czy też jakiejkolwiek innej decyzji, wydanej w sprawie. Dlatego też zarzut ten uchyla się spod kontroli kasacyjnej.

Wobec tego, że zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia przepisów procesowych okazały się nieskuteczne należy przystąpić do rozpatrzenia zarzutów dotyczących prawa materialnego, w oparciu o stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku.

Kontroli instancyjnej został poddany wyrok WSA w W. wydany w oparciu o przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, w szczególności art. 12 ust. 4 tej ustawy. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 3 grudnia 2013r. ( sygn. akt P 40/12) orzekł, że art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji w zakresie, w jakim nie przewiduje dopuszczalności nadania osobnych numerów identyfikacyjnych każdemu z małżonków, w sytuacji gdy istnieje między nimi rozdzielność majątkowa i posiadają odrębne gospodarstwa rolne – jest niezgodny z art. 32 ust.1 w związku z art. 18 Konstytucji. Jednocześnie, zgodnie z punktem II tego wyroku, przepis art. 12 ust. 4, w zakresie wskazanym w pkt I traci moc obowiązującą z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Dziennik Ustaw, w którym pod poz. 1537 ogłoszono powyższy wyrok, został wydany dnia 13 grudnia 2013 r., a zatem w ciągu 18 miesięcy od tej daty omawiane przepisy mają nadal moc obowiązującą. Uzasadniając bowiem odroczenie terminu utraty mocy obwiązującej niekonstytucyjnych przepisów Trybunał Konstytucyjny wskazał, że : "Wyeliminowanie z porządku prawnego art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji w zakresie, w jakim nie przewiduje dopuszczalności nadania osobnych numerów identyfikacyjnych każdemu z małżonków, w sytuacji gdy istnieje między nimi rozdzielność majątkowa i posiadają odrębne gospodarstwa rolne nie jest wystarczające do przywrócenia stanu zgodności z Konstytucją. Niezbędna jest interwencja ustawodawcy. Uzasadnia to orzeczenie o odroczeniu terminu utraty mocy obowiązującej o 18 miesięcy na podstawie art. 190 ust.3 Konstytucji. W tym czasie, oprócz nadania nowego brzmienia art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji, z uwzględnieniem niniejszego wyroku, niezbędne jest zamieszczenie w ustawie przepisów, które będą przeciwdziałać nadużyciom, polegającym na pozornych lub sztucznych podziałach gospodarstw rolnych dla uzyskania nienależnych lub wyższych płatności. Aby osiągnąć ten cel, niezbędne jest przyznanie kompetencji kontrolnych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w trakcie postępowania o wpis do ewidencji i nadanie numeru identyfikacyjnego, a także później, już po dokonaniu wpisu do ewidencji." Jednocześnie przypomnieć należy, że moc powszechnie obowiązująca orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego odnosi się również do zawartego w wyroku Trybunału Konstytucyjnego rozstrzygnięcia o terminie utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnej normy. Trybunał Konstytucyjny w swym orzecznictwie wskazuje, że "stosownie do art. 190 ust. 3 Konstytucji przez osiemnaście miesięcy od ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw zakwestionowane przepisy - o ile wcześniej nie zostaną uchylone bądź zmienione przez ustawodawcę, mimo że obalone w stosunku do nich zostało domniemanie konstytucyjności - winny być stosowane przez wszystkich adresatów, w tym przez sądy orzekające (zob. wyrok o sygn. P 1/05 oraz wyroki z: 3 czerwca 2008 r., sygn. P 4/06, OTK ZU nr 5/A/2008, poz. 76 i 17 grudnia 2008 r., sygn. P 16/08, OTK ZU nr 10/A/2008, poz. 181). Art. 190 ust. 1 Konstytucji nie różnicuje bowiem skutków poszczególnych elementów sentencji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, co oznacza, że także zawarte w niej rozstrzygnięcie o odroczeniu utraty mocy obowiązującej przez niekonstytucyjne przepisy ma charakter ostateczny i moc powszechnie obowiązującą (por. powołane wyroki o sygn. P 1/05 i P 16/08)".( wyrok TK z 12 grudnia 2011r. sygn. akt P 1/11 opubl. OTK-A 2011/10/115).

Skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego stoi wprawdzie na stanowisku, że – co do zasady - fakt skorzystania przez Trybunał Konstytucyjny z możliwości odroczenia utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego nie zawsze oznacza obowiązek stosowania tego aktu do czasu upływu terminu ustalonego przez Trybunał w wyroku. NSA podziela bowiem pogląd, że obowiązywanie aktu normatywnego nie do końca należy utożsamiać z obowiązkiem jego stosowania. Tym bardziej, że, na co wskazał również TK w cytowanym wyroku – zakwestionowany przepis stracił domniemanie konstytucyjności. Dlatego należy przychylić się do stanowiska, że sąd - rozpoznając sprawę - ma możliwość dokonania jej oceny z punktu widzenia ochrony praw jednostki i ma możliwość dokonywania wyboru pomiędzy normą, zgodnie z którą orzeczenie TK wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, a normą, która prolonguje obowiązywanie niekonstytucyjnego aktu normatywnego (v. R. Hauser, J. Trzciński "Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego" wydanie 2; LexisNexis 2010; str. 83-87).

Jednocześnie podkreślić należy, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 3 grudnia 2013r. odniósł się do konieczności takiego ukształtowania stanu prawnego – po utracie mocy obowiązującej art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji w zakresie w nim wskazanym, który przeciwdziałać będzie nadużyciom w celu uzyskania nienależnych lub wyższych płatności. W związku z tym "niezbędna wydaje się zmiana nie tylko kwestionowanego art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji, ale również przepisów określających wymagania co do treści wniosków o wpis do ewidencji producentów i stosowanych formularzy." Na gruncie aktualnego stanu prawnego brak jest podstaw do domniemywania uprawnień kontrolnych oraz kryteriów ich wykonywania, dla Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, czy jakiegokolwiek innego podmiotu, mających na celu ustalanie, czy nie dokonano "pozornych lub sztucznych" podziałów gospodarstw rolnych w celu wyłudzenia płatności.

Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że przytoczone motywy, jakimi kierował się TK - odraczając utratę mocy obowiązującej niekonstytucyjnych regulacji - uzasadniają przyjęcie, że regulacje te nie tylko formalnie obowiązują, ale i powinny być stosowane.

W konsekwencji przyjąć należy, że ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie mógł mieć wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, a ocena prawidłowości stosowania prawa materialnego musiała odbyć się według dotychczasowego brzmienia art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji, zgodnie z którym małżonkom, bez względu na łączący ich ustrój majątkowy, może przysługiwać tylko jeden numer identyfikacyjny.

Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego, należy stwierdzić, że opierają się one na zwalczaniu przez autora skargi kasacyjnej poglądów, których Sąd pierwszej instancji nie wypowiadał.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 12 ust. 4 oraz ust. 6 i art. 11 ust. 1 ustawy o systemie ewidencji kasator wskazał, że gdyby WSA zastosował tę normę prawną musiałby uznać, że skarżąca nie powinna otrzymać odmiennego od małżonka numeru identyfikacyjnego, czego skutkiem jest negatywne rozpatrzenie złożonego przez nią wniosku. Tymczasem, jak wynika z uzasadnienia Sądu pierwszej instancji, uznał on, że stosownie do treści art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji – w przypadku małżonków spełniających materialne przesłanki uznania ich za producentów rolnych podlegających wpisowi do ewidencji nadaje się tylko jeden numer przypisany do tego z nich, na którego oboje wyrazili zgodę, w dalszym ciągu wskazał również, że błędne jest nadanie numeru producenta - odrębnie dla każdego z obojga małżonków.

Sąd przyjął jednak – inaczej niż to przypisuje mu w skardze kasacyjnej organ – że każdy z małżonków, o ile spełnia przesłanki uznania go za producenta rolnego, może wystąpić z wnioskiem o przyznanie płatności do gruntów rolnych, w oparciu o prawidłowo nadany numer identyfikacyjny, na który wyrazili zgodę oboje małżonkowie. Konsekwencją tego stanowiska, było wskazanie przez Sąd organowi (o czy była już wyżej mowa), że w sytuacji figurowania we wniosku błędnego numeru identyfikacyjnego winien on umożliwić skarżącej skorygowanie wniosku i umieszczenie w nim prawidłowego numeru.

Przeciwko takiemu stanowisku autor skargi kasacyjnej w zasadzie nie zgłasza argumentów, wskazując zarzuty, przeciwko stanowisku, którego, co jeszcze raz wymaga podkreślenia, Sąd pierwszej instancji nie wyrażał. Dlatego też zarzut naruszenia przepisów ustawy o systemie ewidencji wymienionych w pkt 4 petitum skargi kasacyjnej poprzez ich " błędną interpretację i w konsekwencji niezastosowanie" nie mógł zostać uwzględniony.

Nie mógł zostać również uwzględniony zarzut naruszenia § 2 rozporządzenia ONW - w petitum skargi kasacyjnej błędnie wskazano, że doszło do naruszenia § 2 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia jednak taka jednostka redakcyjna w § 2 nie istnieje. Mając na uwadze zasadę związania sądu kasacyjnego zarzutami skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny nie był uprawniony do samodzielnego sprecyzowania tego zarzutu.

Na marginesie tylko należy stwierdzić, że zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego postawienie tego zarzutu jest konsekwencją błędnego odczytania stanowiska Sądu pierwszej instancji odnośnie możliwości posługiwania się przez małżonków dwoma numerami ewidencyjnymi. Jednocześnie podkreślić należy, że przyjęcie dopuszczalności wystąpienia przez dowolnego z małżonków, będących producentami rolnymi, z wnioskiem o płatność nie oznacza, że zostaje złamana zasada, że płatność za te same grunty za dany rok kalendarzowy może być przyznana tylko raz. Dwukrotne wystąpienie o płatność w oparciu o ten sam tytuł (do tej samej działki) powoduje zawsze konieczność odmówienia podwójnej płatności, a w przypadku omyłkowego jej dokonania – zobowiązuje to organ do podjęcia kroków zmierzających do jej odzyskania (ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w oparciu o art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - Dz.U. Nr 98 poz. 634).

Naczelny Sąd Administracyjny z wyżej przedstawionych powodów, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.