Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 172/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 64 c  par. 3
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędziowie WSA Teresa Randak (spr.), Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2012 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) orzeka, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 6 listopada 2008 r. Prezydent Miasta K. wystawił przeciwko A S.A. 10 tytułów wykonawczych (od numeru [...] do numeru [...]), podstawą wystawienia których była decyzja z dnia [...] nr [...]. Wystawienie ww. tytułów wykonawczych zostało poprzedzone doręczeniem dłużnikowi upomnienia (art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).

Następnie wierzyciel przesłał tytuły wykonawcze do organu egzekucyjnego, tj. Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S., który w dniu 7 listopada 2009 r. nadał tym dokumentom klauzule o skierowaniu do egzekucji administracyjnej.

Równocześnie w dniu 7 listopada 2008 r. organ egzekucyjny wystawił zawiadomienia o zajęciu rachunków bankowych dłużnika, które w tym samym dniu doręczono bankom, a w dniu 12 listopada 2008 r. (wraz z odpisami tytułów wykonawczych) dłużnikowi.

W dniu 14 listopada 2008 r. jeden z banków przekazał organowi egzekucyjnemu, tytułem realizacji zajęcia, kwotę [...]zł., która pokryła w całości dochodzone egzekucyjnie zaległości podatkowe i koszty egzekucyjne, a tym samym postępowanie w tej sprawie zostało zakończone.

Na prowadzone przez organ egzekucyjny - na podstawie ww. tytułów wykonawczych – postępowanie egzekucyjne Spółka wniosła zarzuty, podnosząc nieistnienie obowiązku w części dotyczącej odsetek za zwłokę (art. 33 pkt 1 ustawy egzekucyjnej). W uzasadnieniu zarzutów spółka podniosła, że wskutek składanych przez nią korekt deklaracji na podatek od nieruchomości za 2003 r., zobowiązanie to uległo zmniejszeniu. Prezydent Miasta K. uznał nadpłatę, jednak różnicy tej spółce nie zwrócił, ale zaliczył na poczet zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2004 r. Zaakcentowano, że wierzyciel dochodzi od A S.A. całej, a więc nienależnej kwoty odsetek za zwłokę, co uzasadnia zarzut nieistnienia obowiązku, o którym mowa w art. 33 pkt 1 ustawy egzekucyjnej.

Kierując się postanowieniami art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej, organ egzekucyjny, pismem z dnia 24 listopada 2008 r. zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie zgłoszonych zarzutów.

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] wierzyciel uznał zarzuty A S.A. za częściowo uzasadnione, tj. w zakresie nienależnie wyegzekwowanych odsetek za zwłokę w kwocie [...]zł., w związku z art. 75 § 5 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu tego postanowienia wierzyciel przyznał rację spółce i skorygował odsetki wskazane w tytułach wykonawczych z dnia 6 listopada 2008 r., wskazując ich prawidłową wysokość. Postanowienie to nie zostało zaskarżone.

Pismem z dnia 20 stycznia 2009 r. A S.A. wystąpiła o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych powstałych w związku z egzekucją prowadzoną na podstawie ww. tytułów wykonawczych wystawionych przez Prezydenta Miasta K. W uzasadnieniu zobowiązana wskazała, że wskutek uznania przez wierzyciela zarzutów z dnia 12 listopada 2008 r. za częściowo uzasadnione, pobrane od Spółki koszty egzekucyjne podlegają zwrotowi wraz z odsetkami ustawowymi, o czym stanowi art. 64c § 3 ustawy egzekucyjnej.

Po otrzymaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów, organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] nr [...], umorzył postępowanie egzekucyjne w części – tj. w zakresie objętym zarzutem, czyli do wysokości [...]zł. (w części nienależnie wyegzekwowanej), w związku z częściowym uznaniem zarzutów przez Prezydenta Miasta K.

W dniu [...] organ egzekucyjny wydał postanowienie nr [...], w którym określił A koszty egzekucyjne w łącznej wysokości [...]zł., powstałe w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie ww. tytułów wykonawczych Prezydenta Miasta K. z dnia 6 listopada 2008 r. W uzasadnieniu wskazał, że naliczone w toku postępowania opłaty za czynności egzekucyjne oraz opłata manipulacyjna stanowią koszty egzekucyjne i obciążają zobowiązaną Spółkę, zgodnie z art. 64c § 1 ustawy egzekucyjnej.

Postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] (w sprawie częściowego umorzenia postępowania egzekucyjnego) zostało zaskarżone przez A S.A. Skarżąca wniosła o umorzenie całości postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 6 listopada 2008 r., a nadto o zwrot kosztów egzekucyjnych w kwocie [...]zł., tj. w wysokości dotychczas pobranej, a nie zwróconej, wraz z należnymi odsetkami za zwłokę.

W uzasadnieniu zażalenia strona poniosła, że zgodnie z art. 34 § 4 ustawy egzekucyjnej, bez względu na zakres i przedmiot zgłoszonych zarzutów, ich uwzględnienie – choćby w części – musi skutkować umorzeniem całego postępowania egzekucyjnego. Ponadto, zgodnie z art. 29 § 1 tej ustawy, organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności tego obowiązku i ograniczenie egzekucji przez częściowe umorzenie.

Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...] nr [...] uchylił w całości zaskarżone postanowienie i uznając zarzuty za zasadne umorzył postępowanie egzekucyjne, prowadzone na podstawie ww. tytułów wykonawczych.

Organ nadzoru w pierwszej kolejności przywołał treść art. 33 ustawy egzekucyjnej, zawierający enumeratywnie wyliczony katalog przesłanek wniesienia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Następnie, powołując się na art. 34 § 1 tej ustawy stwierdził, że zarzut zgłoszony na podstawie art. 33 pkt 1 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, które jest dla tego organu wiążące. Organ zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 34 § 4 ustawy egzekucyjnej, organ egzekucyjny po otrzymaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione – o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Z brzmieniu tego przepisu organ nadzoru wyprowadził wniosek, że uznanie chociażby jednego z podniesionych zarzutów powoduje konieczność umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego o tytuły wykonawcze, których prawidłowość została zakwestionowana w podniesionych zarzutach.

W dalszej kolejności Dyrektor Izby Skarbowej w K. odniósł się do ustalonych okoliczności stanu faktycznego. Pokreślił, że wierzyciel uznał zarzut spółki za częściowo uzasadniony, przyznając że w tytułach wykonawczych z dnia 6 listopada 2008 r. ujął całość odsetek za zwłokę, wraz z nienależnymi odsetkami za zwłokę od uprzednio zwróconej nadpłaty podatku od nieruchomości za 2003 r, dlatego też kwota odsetek przedstawiona w tytułach wykonawczych została zawyżona.

Organ skonstatował zatem, że skoro zarzut A dotyczący nieistnienia obowiązku zapłaty części odsetek za zwłokę jest zasadny i fakt ten potwierdził wierzyciel w ostatecznym postanowieniu z dnia [...], to zgodnie z przepisem art. 34 § 4 ustawy egzekucyjnej, postępowanie egzekucyjne prowadzone w celu wyegzekwowania tego obowiązku podlega umorzeniu.

Organ nadzoru zauważył natomiast, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz przepisy K.p.a. nie przewidują możliwości łącznego rozpatrzenia zarówno środka prawnego, jakim są zarzuty, jak i wydania z urzędu postanowienia o obciążeniu wierzyciela częścią należnych organowi egzekucyjnemu kosztów egzekucyjnych.

Ww. postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach przez Prezydenta Miasta K.

A S.A. złożyła również zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] (w sprawie kosztów egzekucyjnych). W uzasadnieniu tego zażalenia Spółka wskazała, że w niniejszej sprawie doszło do niezgodnego z prawem wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, co przesądza o konieczności zwrotu Spółce wyegzekwowanych kosztów egzekucyjnych wraz z należnymi odsetkami ustawowymi. Ponadto skarżąca Spółka wskazała, że już postanowieniem z dnia [...] organ egzekucyjny obciążył częścią kosztów egzekucyjnych wierzyciela, co koliduje z zaskarżonym postanowieniem, ponieważ wydano dwa postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. Końcowo Spółka zauważyła, że w sentencji zaskarżonego postanowienia nie wskazano kogo obciąża obowiązek poniesienia kosztów egzekucyjnych, co czyni to postanowienie wadliwym.

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] organ nadzoru uchylił w całości postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] i orzekł o obciążeniu wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie [...]zł.

W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej w K. wskazał, że organ nadzoru postanowieniem z dnia [...] nr [...] uchylił w całości postanowienie organu egzekucyjnego i uznając zarzuty zobowiązanego nieistnienia dochodzonego obowiązku za uzasadnione (art. 33 ustawy egzekucyjnej) uchylił w całości postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie rozpatrzenia zarzutów i orzekł o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 6 listopada 2008 r.

W związku z powyższym, wskutek uznania zarzutów za zasadne ostatecznym postanowieniem organu nadzoru, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że postępowanie egzekucyjne było prowadzone niezgodnie z prawem z winy wierzyciela. Skonstatowano zatem, że skoro doszło do niezgodnego z prawem wszczęcia postępowania egzekucyjnego i w postępowaniu tym wyegzekwowano w całości dochodzone należności nienależne wierzycielowi, to zgodnie z art. 64c § 3 ustawy egzekucyjnej, koszty egzekucyjne w całości obciążają wierzyciela. W dalszej kolejności dokonano szczegółowego wyliczenia kosztów egzekucyjnych obciążających wierzyciela, w oparciu o art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 i 7 ustawy egzekucyjnej. Po przeprowadzeniu tego wyliczenia stwierdzono, że suma opłat manipulacyjnych należnych od ww. tytułów wykonawczych wyniosła [...]zł., a opłata z tytułu dokonania zajęcia rachunku bankowego [...]zł., co dało łącznie kwotę [...]zł. Kwota ta łącznie ma obciążać wierzyciela.

Na ww. postanowienie organu nadzoru z dnia [...] skargę wniósł do sądu administracyjnego Prezydent Miasta K., żądając jego uchylenia, utrzymania w mocy postanowienia organ egzekucyjnego z dnia [...] oraz zasądzenia kosztów postępowania.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez jego błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, w związku z bezpodstawnym przyjęciem, że doszło do wszczęcia postępowanie egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych zawierających wady. Strona skarżąca zarzuciła także naruszenie art. 6, art. 7 w związku z art. 77 K.p.a. poprzez niewyczerpujące i nierzetelne rozpatrzenie materiału dowodowego, brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wydanie rozstrzygnięcia w sprawie kosztów egzekucyjnych pomimo braku prawomocnego rozstrzygnięcia w przedmiocie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] umarzającego postępowanie egzekucyjne.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że zaskarżone postanowienie, orzekające o obowiązku poniesienia przez wierzyciela kosztów egzekucyjnych jest błędne, ponieważ na żadnym etapie postępowania tytuły wykonawcze nie zostały uznane za niezgodne z prawem. Wierzyciel wskazał, że wszystkie sporne tytuły wykonawcze spełniały wymogi określone w art. 27 ustawy egzekucyjnej. W ocenie wierzyciela podanie w tytule wykonawczym nieprawidłowej kwoty odsetek za zwłokę na dzień wystawienia tytułu wykonawczego, nie skutkuje wadliwością tegoż tytułu wykonawczego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu objętego skargą postanowienia.

Za niezasadny uznano zarzut, iż organ nadzoru nie uwzględnił faktu zwrotu przez wierzyciela kwoty kosztów egzekucyjnych w wysokości [...]zł. Zauważono, że zaskarżonym postanowieniem określona została kwota powstałych w całym postępowaniu kosztów egzekucyjnych oraz obowiązek jej pokrycia przez wierzyciela. Częściowe uregulowanie kosztów egzekucyjnych przez wierzyciela oznacza jedynie, że do zapłaty pozostaje różnica pomiędzy kwotą kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym, a kwotą już uregulowaną.

Uczestnik postępowania, A S.A. w piśmie procesowym z dnia 5 sierpnia 2009 r. wniosła o odrzucenie skargi. W ocenie Spółki złożona skarga jest przedwczesna, a to z tej przyczyny, że A S.A. – działając w oparciu o art. 111 § 1 w zw. z art. 126 kpa wniosła o uzupełnienie postanowienia z dnia [...], co zostało negatywnie rozpatrzone postanowieniem z dnia [...], a jak wynika z akt sprawy skarga została skierowana do Sądu w dniu 18 maja 2009 r., a więc przed wydaniem postanowienia z dnia [...].

Odnosząc się z kolei merytorycznie do zarzutów skargi, A podniosła, że naruszenie praworządności w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym skutkuje obligatoryjnym obowiązkiem zwrotu całości pobranych kosztów egzekucyjnych, bez względu na to, czego to naruszenie dotyczyło. W tym zakresie Spółka odwołała się do poglądów zawartych w wyrokach WSA w Gliwicach z dnia 15 listopada 2007 r. i z dnia 17 marca 2008 r., o sygnaturach odpowiednio SA/Gl 778/07 i SA/Gl 832/07 cytując fragmenty uzasadnień. Zdaniem Spółki okoliczność, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji administracyjnej było niezgodne z prawem, a więc przesłanki zastosowania art. 64 c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie budzi wątpliwości, a to z tej przyczyny, że wierzyciel Prezydent Miasta K. postanowieniem z dnia [...] Nr [...] uznał zarzuty A na prowadzone postępowanie egzekucyjne za zasadne. Jak zaakcentowała Spółka samo już uznanie zarzutu dotyczącego objęcia egzekucją po części nieistniejącego obowiązku przesądza o wadliwości tytułu wykonawczego, bowiem to w tytule wykonawczym, a nie innym dokumencie obowiązek ten jest zakreślony. Końcowo wskazano, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Pismem procesowym z dnia 28 września 2009 r. Prezydent Miasta K. wystąpił o zawieszenie postępowania sądowego do czasu rozpoznania przez Sąd skargi w sprawie o sygnaturze akt I SA/Gl 418/09. Z kolei A S.A. w piśmie procesowym z dnia 12 listopada 2009 r. nie przychyliła się do wniosku strony skarżącej. Organ nadzoru w piśmie procesowym z dnia 17 listopada 2009 r. przychylił się do wniosku strony skarżącej.

W piśmie procesowym z dnia 6 stycznia 2010 r. Prezydent Miasta K., powołując się na wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 418/09 podtrzymał argumentację skargi, podkreślając, że wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego zgodne było z prawem, o czym świadczy pogląd wyrażony przez Sąd, a dotyczący możliwości częściowego umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Na rozprawie w dniu 21 stycznia 2010 r. strony postępowania oraz uczestnik złożyli zgodny wniosek o zawieszenie postępowania sądowego do czasu rozpoznania skargi kasacyjnej wniesionej od w/w wyroku przez organ nadzoru i uczestnika postępowania. Wniosek został uwzględniony.

Na rozprawie w dniu 14 marca 2012 r. pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał argumenty i wnioski zawarte w skardze, dodatkowo akcentując, że postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego zostało wyeliminowane z obrotu prawnego, gdyż skarga kasacyjna organu nadzoru i uczestnika postępowania na wyrok tut. Sądu z dnia 19 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 418/09, została oddalona przez NSA wyrokiem z dnia 11 października 2011 r., sygn. akt II FSK 585/10. Pełnomocnik uczestnika postępowania wniósł o oddalenie skargi, podnosząc, że decyzją z dnia [...] organ odwoławczy uchylił decyzję Prezydenta Miasta K. określającą wysokość zobowiązania A S.A. stanowiącą podstawę wystawienia tytułu wykonawczego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Na wstępie zasadnym jest wskazanie, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) "Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej". "Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej" (art. 1 § 2 cyt. ustawy).

Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji/postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

Skarga okazała się uzasadniona, a to z tej przyczyny, że zaskarżone postanowienie narusza prawo w sposób uzasadniający wyeliminowanie go z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie było postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej uchylające postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] w sprawie określenia wysokości kosztów egzekucyjnych w kwocie [...]zł. powstałych w wyniku prowadzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku A S.A. na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] wystawionych przez Prezydenta Miasta K. i obciążające nimi wierzyciela.

Strona skarżąca – kwestionując zasadność tego rozstrzygnięcia – akcentowała głównie dwie okoliczności tj. niezasadność umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz w konsekwencji niezasadność obciążenia wierzyciela kosztami prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Wypada także wskazać, że:

– po pierwsze, stan faktyczny stanowiący podstawę rozstrzygnięcia pozostaje poza sporem,

– po drugie, że tut. Sąd wyrokiem z dnia 19 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 418/09 uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] uchylające postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. w sprawie rozpatrzenia zarzutów i orzekające o częściowym umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku A S.A. z/s w K., ul. [...] na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] wystawionych przez Prezydenta Miasta K. i orzekające o uznaniu zarzutów za zasadne i umarzające postępowanie egzekucyjne.

– po trzecie, że NSA wyrokiem z dnia 11 października 2011 r., sygn. akt II FSK 585/10 oddalił skargę kasacyjną Dyrektora Izby Skarbowej i A S.A. na w/w wyrok.

Uchylając w/w postanowienia, Sąd wskazał m.in., że art. 34 § 4 nie stanowi samodzielnej podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego, a warunki umorzenia winny zostać zweryfikowane na podstawie art. 59. Innymi słowy mówiąc, umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 34 § 4 ustawy egzekucyjnej, stanowić musi jedną z form umorzenia wymienioną w art. 59. Wskazał ponadto, że wbrew stanowisku organu nadzoru oraz uczestnika postępowania, częściowe uwzględnienie wykonania nałożonego obowiązku, stanowi podstawę częściowego umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 pkt 1 i 2 ustawy). Podobny pogląd został wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w/w wyroku z dnia 11 października 2011 r., sygn. akt II FSK 585/10. NSA za prawidłowe uznał stanowisko tut. Sądu, iż art. 34 § 4 u.p.e.a. nie stanowi samodzielnej podstawy umorzenia postępowania w administracji. Umorzenie bowiem na podstawie tego przepisu może nastąpić w przypadku zaistnienia przesłanek z art. 59 u.p.e.a. Tym samym, Sąd ten przesądził zasadniczy przedmiot sporu, a to taki, że przepis art. 34 § 4 u.p.e.a. – w sytuacji, gdy tylko część obowiązku nie istnieje, a została objęta tytułem wykonawczym, stanowiącym przedmiot zarzutu – uzasadnia umorzenie postępowania egzekucyjnego w części, w jakiej zarzut jest zasadny, a nie całego prowadzonego postępowania".

Akceptując pogląd wyrażony w w/w wyroku, Sąd za zasadny uznaje zatem zarzut naruszenia art. 64 c § 3 u.p.e.a., przy czym – co wymaga podkreślenia – w powiązaniu/w związku z przyjętą przez organ podstawą powiązania tego przepisu z art. 34 § 4 ustawy. Jak wskazał bowiem organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, zasadne było umorzenie postępowania egzekucyjnego, a to z tej przyczyny, że przepis art. 34 § 4 u.p.e.a. nie przewiduje częściowego umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Jak przyjął przy tym organ nadzoru, fakt bezprawnego wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego z wniosku Prezydenta Miasta K. został potwierdzony ostatecznym postanowieniem organu nadzoru, a to uzasadniało obciążenie wierzyciela/skarżącego kosztami postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 64 c § 3 u.p.e.a.

W sytuacji natomiast uchylenia przez Sąd w/w postanowienia, cała argumentacja zaskarżonego postanowienia, a zwłaszcza legalności umorzenia postępowania egzekucyjnego, traci zasadność.

Pozostaje zatem udzielenie odpowiedzi na pytanie: czy organ nadzoru prawidłowo zastosował art. 64 c § 3 u.p.e.a. i zgodnie z prawem obciążył wierzyciela kosztami prowadzonej egzekucji. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela, z zastrzeżeniem § 3a.

W tym miejscu warto zauważyć, że ustalenie, iż niezgodne z przepisami ustawy wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel ciąży na organie egzekucyjnym wydającym stosownej treści postanowienie. Organ egzekucyjny musi wykazać, że nikt inny tylko wierzyciel spowodował sprzeczne z przepisami ustawy egzekucyjnej wszczęcie a następnie prowadzenie egzekucji.

Niezgodne z przepisami ustawy wszczęcie egzekucji oznacza sytuację, w której organ egzekucyjny wykonał czynność opisaną w art. 26 § 5 ustawy egzekucyjnej mimo istnienia okoliczności, o których mowa w art. 29 § 2 tej ustawy nieznanych organowi egzekucyjnemu, z wyłączeniem przypadku wymienionego w art. 64c § 2 ustawy egzekucyjnej. Niezgodne z przepisami ustawy prowadzenie egzekucji to podejmowanie czynności egzekucyjnych mimo braku podstaw prawnych do ich przeprowadzenia.

W warunkach opisanych w art. 64c § 3 ustawy egzekucyjnej zarówno niezgodne z przepisami ustawy wszczęcie jak i prowadzenie egzekucji musi być spowodowane działaniem lub zaniechaniem wierzyciela, a więc takim jego postępowaniem, które narusza przepisy ustawy nakazujące lub zakazujące wierzycielowi podejmowania określonych czynności przed lub w trakcie prowadzonej egzekucji. W badanej sprawie, całość argumentacji organu nadzoru została oparta o fakt, że ostatecznym postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej, skutecznie zostało umorzone postępowanie egzekucyjne. Organ nadzoru, nie badając przesłanek określonych w art. 64 c § 3 w/w ustawy – w sposób automatyczny przyjął, że umorzenie postępowania egzekucyjnego, przesądza o niezgodnym z prawem wszczęciu i prowadzeniu egzekucji z winy wierzyciela. Wyeliminowanie zatem postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z obrotu prawnego przesądza o konieczności wyeliminowania także postanowienia w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami prowadzonego postępowania egzekucyjnego, gdyż to ostatnie postanowienie, oparte zostało o fakt umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Na marginesie należałoby podnieść, że nie sposób zgodzić się z twierdzeniem pełnomocnika uczestnika postępowania ( podniesionym na rozprawie ), że skarga winna zostać oddalona, gdyż tut. Sąd uchylił decyzję organu odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji stanowiącą podstawę wystawienia tytułów wykonawczych. Należy bowiem zaakcentować, że Sąd orzeka o legalności zaskarżonego orzeczenia na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie wydania rozstrzygnięcia. Poza sporem pozostaje w badanej sprawie fakt, że w dacie wystawienia tytułów wykonawczych istniała w obrocie prawnym decyzja Prezydenta Miasta K. określająca zobowiązanej Spółce wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2003 r. Nie można też zgodzić się z twierdzeniem zawartym w piśmie procesowym uczestnika postępowania z dnia 5 sierpnia 2009 r., że o niezgodnym z prawem wszczęciu i prowadzeniu egzekucji świadczy fakt uznania przez wierzyciela zasadności zarzutu do kwoty [...]zł. wyegzekwowanej z tytułu odsetek. Pełnomocnik zdaje się bowiem nie zauważać, że zarówno wszczęcie, jak i prowadzenie egzekucji co do należności głównej nie było przedmiotem sporu, zatem obciążenie wierzyciela kosztami egzekucyjnymi związanymi z wyegzekwowaniem tej kwoty naruszało art. 64 c § 3 u.p.e.a., gdyż w tym zakresie nie można mówić o wszczęciu i prowadzeniu egzekucji niezgodnie z prawem z winy wierzyciela. Nie zasługiwał też na uwzględnienie – zawarty w/w piśmie z dnia 5 sierpnia 2009 r. – wniosek o odrzucenie skargi. Należy bowiem przyjąć, że w przypadku złożenia wniosku o uzupełnienie decyzji/postanowienia, organ wydaje orzeczenie, w którym rozstrzyga o zasadności wniosku. Strona, która nie złożyła wniosku o uzupełnienie decyzji/postanowienia może wnieść skargę od decyzji/postanowienia tzw. pierwotnej, w zakresie rozstrzygniętym tą decyzją/postanowieniem. Nie jest zasadny pogląd, zaprezentowany w w/w piśmie, że dla strony, która nie złożyła takiego wniosku, bieg terminu do wniesienia skargi liczy się od daty wydania rozstrzygnięcia w sprawie wniosku o uzupełnienie decyzji/postanowienia. W tej materii ma bowiem zastosowanie art. 53 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Inne rozumienie w/w regulacji prowadziłoby do pozbawianie prawa do złożenia skargi strony, która nie złożyła takiego wniosku, zwłaszcza w sytuacji, gdy wniosek zostałby rozpoznany po upływie 30 – dniowego terminu do wniesienia skargi.

Rozpoznając sprawę ponownie organ drugiej instancji ustali czy organ egzekucyjny – obciążając wierzyciela – kosztami prowadzonego postępowania egzekucyjnego wykazał istnienie przesłanek określonych w art. 64 c § 3 u.p.e.a. tj. czy wykazał, że to Prezydent Miasta K. był winien bądź to niezgodnego z prawem wszczęcia postępowania egzekucyjnego bądź niezgodnego z prawem jej prowadzenia, ze wskazaniem okoliczności, które zdecydowały o wypełnieniu tych przesłanek. Dodatkowo odniesie się do wszystkich podniesionych w zażaleniu kwestii i dokona ich analizy.

Na koniec wypada powtórzyć, że dla zastosowania przepisu art. 64c § 3 ustawy egzekucyjnej poza innymi opisanymi tam przesłankami, konieczne jest stanowcze ustalenie, że niezgodne z przepisami ustawy wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, a nie żaden inny podmiot. W myśl przepisów ustawy egzekucyjnej gospodarzem tego postępowania jest organ egzekucyjny, na którym ciążą określone obowiązki, w tym czuwanie nad prawidłowym jego przebiegiem.

Wydając zaskarżone rozstrzygnięcie organ drugiej instancji naruszył art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a nadto reguły postępowania nakazujące tym organom działanie zgodne z prawem i na podstawie rzetelnie zgromadzonego i wyczerpująco rozpatrzonego materiału dowodowego. Obciążając bowiem Prezydenta Miasta K. z tytułu całości należnych organowi kosztów egzekucyjnych, de facto nie wziął pod uwagę i nie ocenił okoliczności, że kwota wynikająca z decyzji organu a dochodzona spornymi tytułami wykonawczymi pozostawała poza sporem, a tym samym zarówno wszczęcie, jak i prowadzenie egzekucji w tym zakresie, nie wyczerpywało przesłanki określonej w art. 64 c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Z tych przyczyn Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.