Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1878/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-08-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 188
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska (spr.), Sędzia NSA Marek Stojanowski, Sędzia del. NSA Grzegorz Jankowski, po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezesa Rady Ministrów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 818/17 w sprawie ze skargi B. T. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania emerytury specjalnej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 8 marca 2018 r. o sygn. akt II SA/Wa 818/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania emerytury specjalnej.

Wyrok ten zapadł na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy.

Pismem z dnia 26 czerwca 2016 r. B. T. wystąpił do Prezesa Rady Ministrów o przyznanie emerytury specjalnej na warunkach określonych w art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2016 r., poz. 887 ze zm., obecnie Dz. U. z 2018 r., poz. 1270 - dalej jako ustawa o emeryturach i rentach z FUS), jak wskazał: "w miejsce jednorazowej wypłaty zasądzonej kwoty 123.608,54 zł + odsetki w kwocie ca 467.710,37 zł". Wniosek swój motywował opracowaniem i wdrożeniem projektu wynalazczego, którego zastosowanie przyniosło Polsce duże korzyści finansowe. Natomiast pomimo 37 lat od opracowania projektu i ponad 20 lat od jego zastosowania nie otrzymał do dziś należnego wynagrodzenia z przyczyn niezależnych od niego.

W dalszej korespondencji do organu B. T. - obok współautorstwa projektu racjonalizatorskiego dotyczącego skrótu trasy kolektora "[...]" w [...] - wskazał na swoją koncepcję powołania [...] przy Stowarzyszeniu [...] i podał, że jest autorem encyklopedycznego dzieła pt. "[...]", wydanego przez Wydawnictwo [...] w [...] w 2005 r. oraz autorem zmian w heraldyce polskiej.

Organ wskazał, że według zgromadzonych dokumentów w 1978 r. wnioskodawca wraz z D. N. zgłosili w [...] Przedsiębiorstwie [...] wniosek racjonalizatorski dotyczący skrótu trasy kolektora "[...]" w [...], który miał odprowadzać ścieki komunalne z części miasta do oczyszczalni w [...]. Realizacja tej inwestycji miała przynieść zarówno Przedsiębiorstwu, jak i miastu duże oszczędności. Wniosek ten decyzją Przedsiębiorstwa z dnia 2 października 1978 r. został przyjęty do realizacji. Twórcom projektu przyznano wynagrodzenie tymczasowe po 8.000 zł dla każdego z nich, a następnie tytułem wynagrodzenia przed procesem wypłacono łącznie obu twórcom: 32.240 starych złotych w 1978 r. i 128.759.108 starych złotych w 1991 r. Natomiast ostateczne rozliczenie za projekt racjonalizatorski miało nastąpić po zakończeniu robót i obliczeniu efektów rzeczywistych. Wnioskodawca podał, że wraz ze współautorem projektu nie zgodzili się na dopisanie dwóch nazwisk z kierownictwa firmy do ich projektu oraz podział "po połowie" należnej im nagrody za wniosek racjonalizatorski. Twórcy projektu wystąpili na drogę sądową przeciwko [...] Przedsiębiorstwu [...], którego założycielem był Wojewoda [...] i w dniu 22 czerwca 1992 r. złożyli pozew o zasądzenie od Przedsiębiorstwa na ich rzecz kwoty 992.500.000 zł z ustawowymi odsetkami i kosztami sporu z tytułu wynagrodzenia za stosowanie opracowanego przez nich projektu racjonalizatorskiego. Przedsiębiorstwo na drodze ugody pozasądowej w 1998 r. w toku procesu wypłaciło autorom projektu 22.913,45 nowych złotych z odsetkami od tej sumy w kwocie 5.400 zł tytułem wynagrodzenia za projekt i autorzy projektu w tym zakresie ograniczyli swoje powództwo.

Sąd Okręgowy we Wrocławiu - po 8 latach od wpływu pozwu - wyrokiem z dnia 15 grudnia 2000 r. zasądził od [...] Przedsiębiorstwa [...] na rzecz obu autorów projektu po 123.608,54 zł dla każdego z nich z ustawowymi odsetkami od dnia 20 lutego 1996 r. Sąd wskazał, że zasądzona kwota stanowi 5% z kwoty efektów minus wypłacone w 1979 r. i w 1991 r. zaliczki wynagrodzenia oraz wynagrodzenie wypłacone w 1998 r. Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 27 czerwca 2001 r. umorzył postępowanie wszczęte na skutek apelacji Przedsiębiorstwa. Zatem wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 2000 r. stał się prawomocny i wykonalny. W dniu 12 lipca 2001 r. autorom projektu wydano tytuł egzekucyjny. Do komornika wnioskodawca wystąpił w dniu 5 października 2001 r., przy czym działania komornika okazały się bezskuteczne.

Z dniem 10 września 2001 r. [...] Przedsiębiorstwo [...] w [...] zgodnie z zarządzeniem nr [...] Wojewody Dolnośląskiego z dnia 7 września 2001 r. zostało postawione w stan likwidacji. Z nadesłanych przez wnioskodawcę wyjaśnień Syndyka masy upadłościowej Przedsiębiorstwa z dnia 15 grudnia 2003 r. wynika, że kwoty uzyskane ze sprzedaży nieruchomości oraz środków trwałych, a także wierzytelności są wystarczające jedynie na zaspokojenie wierzycieli z kategorii I i II oraz jedynie w części z kategorii III. Natomiast kolejne kategorie, w tym kategoria VI wierzycieli, do której syndyk zaliczył autorów projektu, nie zostały zaspokojone.

Autorzy projektu racjonalizatorskiego wystąpili z pozwem przeciwko Skarbowi Państwa - Sądowi Okręgowemu we Wrocławiu o zapłatę należnego im wynagrodzenia, tj. po 123.608,54 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 20 lutego 1996 r. oraz solidarnie na ich rzecz kwoty 19.300 zł, a nadto na rzecz każdego z powodów kwoty po 10.000 zł tytułem odszkodowania za przewlekłość procesową z ustawowymi odsetkami od daty wymagalności. D. N. cofnął pozew w części dotyczącej wyłącznie jego żądania, bez zrzeczenia się roszczenia, dlatego Sąd Okręgowy we Wrocławiu postanowieniem z dnia 28 lutego 2005 r. umorzył postępowanie w sprawie jego powództwa. Wnioskodawca wyjaśnił, że D. N. wycofał swoje powództwo z uwagi na wysoką opłatę sądową (4.860 zł) oraz wiek (jest o 12 lat starszy od wnioskodawcy) i choroby. Natomiast powództwo B. T. Sąd Okręgowy we Wrocławiu oddalił wyrokiem z dnia 29 września 2005 r., a następnie Sąd Apelacyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2006 r. oddalił apelację od tego wyroku. Sąd Apelacyjny wskazał na brak związku przyczynowego między przewlekłym prowadzeniem postępowania sądowego a szkodą rozumianą jako równowartość należności zasądzonej wyrokiem, którego egzekucja okazała się bezskuteczna, wobec ogłoszenia w kilka miesięcy po wyroku upadłości dłużnika.

Obaj autorzy projektu racjonalizatorskiego złożyli skargę przeciwko Polsce (nr [...]) do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. W dniu 22 sierpnia 2006 r. Trybunał wydał wyrok, w którym stwierdził naruszenie prawa do rzetelnego procesu sądowego z uwagi na przewlekłość krajowego postępowania cywilnego wytoczonego przez autorów projektu o odszkodowanie z tytułu wykorzystywania ich projektu przed Sądem Okręgowym we Wrocławiu w dniu 22 czerwca 1992 r., a zakończonego w dniu 15 grudnia 2001 r. Europejski Trybunał Praw Człowieka stwierdził, że długość postępowania krajowego nie była zgodna ze standardem przewidzianym w art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności i zasądził na rzecz każdego ze skarżących kwotę 3.000 euro tytułem zadośćuczynienia za szkodę moralną wyrządzoną stwierdzonym naruszeniem Konwencji.

Wobec powyższego Prezes Rady Ministrów z urzędu wystąpił do Ministerstwa Spraw Zagranicznych o informację na temat sposobu wykonania wyroku Trybunału. Pełnomocnik Ministra Spraw Zagranicznych ds. postępowań przed ETPC potwierdził, że rząd polski w ramach wykonywania przedmiotowego wyroku wypłacił skarżącym zasądzone zadośćuczynienie.

Organ z urzędu wystąpił również do Dyrektora Biura Wojewody Dolnośląskiego o informację, czy zdaniem Wojewody dotychczasowa działalność wnioskodawcy uzasadnia uhonorowanie go świadczeniem emerytalnym przyznawanym w szczególnym trybie przez Prezesa Rady Ministrów. Z otrzymanej odpowiedzi, zdaniem organu, jednoznacznie wynika, że Wojewoda Dolnośląski nie widzi przesłanek do przyznania wnioskodawcy emerytury specjalnej.

Wydział Zdrowia i Polityki Społecznej w Dolnośląskim Urzędzie Wojewódzkim przekazał, że wnioskodawca nie korzysta z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną H. Zgodnie z oświadczeniem małżonkowie mieszkają w lokalu cudzym na zasadach służebności dożywotniej od 2014 r. Źródłem utrzymania małżonków są ich świadczenia emerytalne w łącznej wysokości [...] zł - po pomniejszeniu o egzekucję administracyjną w kwocie 533,53 zł. Wnioskodawca przekazał pracownikowi socjalnemu, że ponosi bardzo duże wydatki związane z utrzymaniem mieszkania i procesem leczenia. Z otrzymanej kopii decyzji ZUS o ostatniej waloryzacji jego emerytury wynika, że po potrąceniu wynikającym z egzekucji administracyjnej otrzymuje on miesięcznie [...] zł. Natomiast z kopii decyzji ZUS o waloryzacji emerytury jego żony dokonanej w marcu 2015 r. wynika, że otrzymywała wówczas miesięcznie [...] zł.

W świetle powyższego Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. odmówił przyznania B. T. emerytury specjalnej, stwierdzając, iż w okolicznościach niniejszej sprawy nie zostały spełnione przesłanki z art. 82 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Pismem z dnia 6 lutego 2017 r. strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując m.in. że Prezes Rady Ministrów niestarannie ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Dwukrotnie przy tym powołał się na opinię Biura Wojewody Dolnośląskiego, która "została wydana w oparciu o nic". Opinia ta wskazuje na działalność wnioskodawcy w Stowarzyszeniu oraz na zasługi w dziedzinie heraldyki, które nie mają żadnego wpływu na przyznanie emerytury specjalnej i nie były nigdzie przywoływane. Końcowo zaś w opinii tej stwierdzono, że Biuro nie jest w stanie ocenić walorów projektu wynalazczego autorstwa wnioskodawcy ani korzyści z jego zastosowania. Pomimo tego organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dwukrotnie powołał się na tę "banalną i niepoważną" treść opinii.

Organ nie stwierdził podstaw do zmiany stanowiska w sprawie. Motywując powołaną na wstępie decyzję z dnia [...] marca 2017 r. wskazał, że zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. Z przepisu tego wynika, że ustawodawca pozostawił wyłącznemu uznaniu organu, jakie okoliczności uprawniające do nabycia świadczenia specjalnego należy uznać za szczególne. Omawiane uprawnienie oparte zostało na założeniu wyróżniania świadczeniami renty lub emerytury ze względu na szczególne zasługi osób, którym świadczenie takie jest przyznawane oraz chęć szczególnego ich uhonorowania. Tym samym, warunkiem uzyskania prawa do świadczenia specjalnego są jasno i dokładnie udokumentowane okoliczności, które wskazują, że wnioskodawca na niwie swojej działalności, np. politycznej, naukowej, społecznej czy gospodarczej, posiada wybitne i niepowtarzalne zasługi.

Uwzględniając powyższe oraz opierając się na ocenie Wojewody Dolnośląskiego, organ nie uznał wskazywanych przez wnioskodawcę zasług za wybitne i wyróżniające go z grona innych racjonalizatorów i wynalazców.

Dalej organ wskazał, iż drugą przesłanką mogącą mieć wpływ na przyznanie świadczenia specjalnego jest wystąpienie szczególnego zdarzenia losowego, czyli takiego, które można uznać za nadzwyczajne, tzn. posiadające element wyjątkowości w skali kraju. Zdarzenia wskazane przez wnioskodawcę nie posiadają jednak takiego elementu. Gdyby za prawidłowy przyjąć odmienny punkt widzenia, wówczas należałoby przyznać świadczenia specjalne wielu osobom, które wyróżniają się sumiennością i rzetelnością w pracy, odnoszą sukcesy w wykonywanych przez siebie zadaniach służbowych, niejednokrotnie proponują cenne rozwiązania w różnych dziedzinach życia i czują się niedoceniane. Natomiast problemy ze zdrowiem i poczucie krzywdy ze strony byłego pracodawcy, pomimo zrozumienia organu dla żalu i rozgoryczenia wnioskodawcy, nie stanowią podstawy do przyznania mu świadczenia specjalnego. Nie stanowi ono bowiem formy odszkodowania, zadośćuczynienia czy rekompensaty za doznane krzywdy i cierpienia i nie jest alternatywą dla niekorzystnych wyroków sądowych w tym zakresie.

Organ zauważył, że kwota, której wypłaty domaga się wnioskodawca w formie comiesięcznej emerytury specjalnej bądź jednorazowej wypłaty zadośćuczynienia, zasądzona została wyrokiem Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 2000 r. od [...] Przedsiębiorstwa [...]. Dłużnikiem zobowiązanym więc do zapłaty było właśnie wskazane przedsiębiorstwo. Z uwagi na podnoszoną przewlekłość postępowania i złożony w tym zakresie pozew, wydane zostały wyroki Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 29 września 2005 r. - oddalający powództwo, a następnie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 28 kwietnia 2006 r. - oddalający apelację powoda. W związku z okolicznością, iż dłużnikiem było Przedsiębiorstwo, brak jest przesłanek mogących uzasadniać odpowiedzialność i obowiązek Prezesa Rady Ministrów do uregulowania kwoty zasądzonej wspomnianym wyrokiem Sądu.

Brak jest również podstaw do odpowiedzialności organu w ramach wykonywania wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Trybunał bowiem, stwierdzając naruszenie prawa do rzetelnego procesu sądowego z uwagi na przewlekłość krajowego postępowania cywilnego, zasądził na rzecz wnioskodawcy kwotę 3.000 euro tytułem zadośćuczynienia za szkodę moralną wyrządzoną stwierdzonym naruszeniem Konwencji i przedmiotowa należność została stronie wypłacona.

Zdaniem organu, również uwypuklona przez wnioskodawcę trudna sytuacja materialna nie stanowi wystarczającej przesłanki dla przyznania mu emerytury specjalnej. Nie ma ona bowiem charakteru świadczenia socjalnego i nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby ubiegającej się o nie, nawet w sytuacji, gdy potrzeby te byłyby w pełni uzasadnione.

Pismem z dnia 28 kwietnia 2017 r. B. T. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] marca 2017 r. Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji; zmianę zaskarżonej decyzji bądź przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Prezesowi Rady Ministrów, uznanie, że skarżący jest autorem projektu wynalazczego, za który nie wypłacono gwarantowanego ustawowo wynagrodzenia, zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów procesu według norm przepisanych.

Skarżący zarzucił organowi:

- trwające siedemnaście miesięcy załatwianie wniosku o przyznanie emerytury specjalnej,

- poczynienie błędnych ustaleń, które posłużyły do podjęcia nietrafnej i dalece niesprawiedliwej decyzji, co dotyczy w szczególności "niefrasobliwej, niemerytorycznej opinii Biura Wojewody Dolnośląskiego, opartej wyłącznie na humorze autora, a nie na faktach",

- nieprofesjonalną analizę zebranego w sprawie materiału dowodowego, co wpłynęło na podjęcie decyzji krzywdzącej i niesprawiedliwej dla obywatela, który "przyczynił Państwu niekwestionowanego bogactwa swoim projektem wynalazczym",

- nierespektowanie gwarancji ustawowych dla wynalazców i racjonalizatorów w zakresie ich wynagradzania, określonych w ustawie o wynalazczości z dnia 19 października 1972 r., pod rządami której powstał przedmiotowy projekt wynalazczy - co krzywdzi autora, a jednocześnie odstrasza innych od tworzenia.

W odpowiedzi na skargę Prezes Rady Ministrów wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

W pismach procesowych z dnia 22 czerwca 2017 r. oraz z dnia 24 września 2017 r. skarżący podtrzymał zarzuty i wnioski skargi ponownie wskazując na nieuzasadnione powołanie się przez organ na opinię Wojewody Dolnośląskiego.

WSA w Warszawie wymienionym na wstępie wyrokiem uchylił zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w tej ustawie. Użyte w powołanym przepisie określenie "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" jest pojęciem nieostrym, zawierającym elementy ocenne. Przy stosowaniu pojęcia nieostrego organ jest zobowiązany do udowodnienia poprawności jego rozumienia i przedstawienia przekonujących w tym zakresie argumentów. Organ dokonuje zatem "doprecyzowania" (skonkretyzowania) określonego pojęcia przy uwzględnieniu okoliczności faktycznych indywidualnej sprawy oraz kontekstu normatywnego, w którym to pojęcie funkcjonuje. W przypadku pojęć niedookreślonych (nieostrych) chodzi bowiem o pewien luz normatywny, związany z wykładnią tekstu prawnego oraz oceną stanu faktycznego, do którego ma być odnoszona norma prawna.

Pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" orzecznictwo sądowe łączy z wybitnymi zasługami na niwie zawodowej, artystycznej, społecznej czy też politycznej, a nadto ze zdarzeniami losowymi. Brana jest również pod uwagę sytuacja bytowa, która jednak nie może być jedyną przesłanką przyznania stosownego świadczenia. Takie rozumienie przez judykaturę nieostrego określenia "szczególnie uzasadnionego przypadku" zaakceptował Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z 17 października 2006 r., w sprawie o sygn. P 38/05 (publ. OTK-A 2006/9/123), stwierdzającym, iż art. 82 ust. 1 powołanej ustawy jest zgodny z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 67 ust. 1 Konstytucji. W uzasadnieniu wyroku Trybunał wskazał, że świadczenie przyznane przez Prezesa Rady Ministrów nie zostało przewidziane dla sytuacji, w których osoby starsze lub też całkowicie niezdolne do pracy, a zarazem niespełniające warunków do uzyskania świadczeń przewidzianych w ustawie emerytalnej, nie są w stanie podjąć pracy (lub innej działalności zarobkowej) i pozostają w ciężkim położeniu materialnym. Dla wskazanych tu przypadków tzw. szczególnego pokrzywdzenia przewidziana jest instytucja emerytury (renty) wyjątkowej, o której stanowi art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a ponadto świadczenia o charakterze socjalnym. Celu ustanowienia emerytury lub renty przyznawanej przez Prezesa Rady Ministrów należy szukać w sferze uhonorowania i zapewnienia godziwych warunków bytowych osobom, które mają wybitne, indywidualne zasługi i osiągnięcia w określonej dziedzinie aktywności.

Podkreślono również, że decyzja wydana na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS ma charakter fakultatywny i podejmowana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego, co potwierdza zwrot "Prezes Rady Ministrów (...) może przyznać emeryturę lub rentę (...)". Zakres uznania administracyjnego wyznaczony jest zawsze przepisem prawa, a jego ramy określają normy kompetencyjne, przepisy o postępowaniu administracyjnym i przepisy prawa materialnego. Wydając decyzję o charakterze uznaniowym organ jest związany nie tylko przepisem prawa, ale i celem ustanowionego przepisu oraz normami etycznymi. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok NSA z dnia 26 września 2000 r., sygn. akt I SA 945/00, publ. LEX nr 79608).

Sądowa kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym, jakkolwiek ma ograniczony zakres, to jednak wymaga zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia sprawy oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu istotnych dla sprawy okoliczności. Sąd bada zatem, czy decyzja organu nie jest arbitralna (dowolna) lub podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów. Kontrolując decyzję uznaniową sąd nie jest natomiast uprawniony do dokonywania oceny tego, w jaki sposób organy administracji, wypełniając treści pozasystemowych kryteriów słusznościowych czy celowościowych, realizują określoną politykę stosowania prawa.

Podejmując decyzję w sprawach przyznania renty lub emerytury specjalnej organ jest związany rygorami procedury administracyjnej w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania, co wynika z art. 124 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Oznacza to, że podstawowym obowiązkiem organu jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Ustalenie okoliczności faktycznych jest bowiem zawsze zagadnieniem kluczowym i pierwszoplanowym, a także niezbędnym elementem zastosowania normy prawa materialnego. Prowadząc postępowanie administracyjne organ winien zatem realizować zasadę dochodzenia do prawdy obiektywnej - art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. - dalej jako kpa), a związku z tym winien w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa) oraz starannie uzasadnić podjęte rozstrzygnięcie - zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 kpa. Przepis ten precyzuje, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie decyzji, stanowiące jej obowiązkowy składnik, jest wyrazem prawidłowego przeprowadzenia przez organ procesu rozpoznawczego i dedukcyjnego w zakresie niezbędnym dla rozstrzygnięcia sprawy. Uzasadnienie stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną jej część. Z tego względu motywy decyzji, zwłaszcza wydanej w oparciu o uznanie administracyjne, powinny być tak ujęte, aby strona mogła poznać tok rozumowania poprzedzającego wydanie rozstrzygnięcia oraz zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, jakimi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. Konsekwentnie, niezrealizowanie dyspozycji art. 107 § 3 kpa i zaniechanie właściwego uzasadnienia decyzji wydanej w oparciu o uznanie administracyjne, narusza zasady postępowania i stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 23 października 1998 r., sygn. akt I SA/Ka 225/97, publ. Biul. Skarb. 1999, nr 1, poz. 20; wyrok NSA z dnia 16 marca 1998 r. sygn. akt II SA 96/98, publ. LEX nr 41681).

W ocenie Sądu I instancji uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia powyższych wymagań. Nie wyjaśnia bowiem w sposób należyty, z jakich względów Prezes Rady Ministrów nie potraktował sytuacji faktycznej skarżącego jako "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Organ wskazał jedynie, iż zgromadzone w sprawie dokumenty oraz dodatkowe wyjaśnienia skarżącego nie dowodzą istnienia szczególnego przypadku dającego podstawę do przyznania emerytury specjalnej. Stwierdził przy tym, że opierając się na opinii Wojewody Dolnośląskiego z dnia 12 października 2016 r. nie uznał wskazywanych przez skarżącego zasług za wybitne i wyróżniające go z grona innych racjonalizatorów i wynalazców. Nie rozwinął jednak w żaden sposób tego stanowiska, nie przedstawił również w tym względzie żadnej dodatkowej argumentacji, choćby w nawiązaniu do dokumentów znajdujących się w obszernych aktach sprawy. Odnosząc się natomiast do drugiej z przesłanek organ podał, że wśród okoliczności faktycznych wskazanych przez skarżącego brak jest takich, które miałyby charakter zdarzenia losowego, wpływającego na jego sytuację życiową i materialną w taki sposób, który uzasadniałby przyznanie wnioskowanego świadczenia.

Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia 9 września 2016 r. Prezes Rady Ministrów zwrócił się do Dyrektora Biura Wojewody Dolnośląskiego o przedstawienie opinii w zakresie znaczenia projektu racjonalizatorskiego wnioskodawcy dla Miasta [...] i informację, czy zdaniem Wojewody Dolnośląskiego dotychczasowa działalność wnioskodawcy uzasadnia uhonorowanie go świadczeniem emerytalnym przyznawanym w szczególnym trybie. W odpowiedzi z dnia 12 października 2016 r. Dyrektor Biura Wojewody Dolnośląskiego wskazał, że "nie widzi przesłanek do przyznania przez Prezesa Rady Ministrów emerytury specjalnej". Nadto odnośnie do wniosku racjonalizatorskiego zgłoszonego w 1978 r. poinformował, że "w chwili obecnej urząd wojewódzki nie ma możliwości oceny skutków ekonomicznych i znaczenia dla miasta [...] tego rozwiązania".

Motywując zaskarżoną decyzję Prezes Rady Ministrów powołał się na wymienione pismo Wojewody Dolnośląskiego, które w istocie opinią nie jest. Nie zawiera bowiem żadnej argumentacji dotyczącej wniosku racjonalizatorskiego skarżącego, co jest przecież kwestią kluczową w niniejszej sprawie, a ponadto wprost wskazuje na brak możliwości - w chwili obecnej - oceny znaczenia tego wniosku dla Miasta. Powołując się na stanowisko Wojewody organ zaniechał dokonania samodzielnej oceny, czy przedmiotowy wniosek racjonalizatorski miał w istocie charakter wybitny, niepowtarzalny, czy też nie.

Podkreślono w tym miejscu, że to na Prezesie Rady Ministrów spoczywa obowiązek analizy i oceny przesłanek określonych w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Oceny tej nie może zastąpić stanowisko jakiegokolwiek innego organu, tym bardziej, jeśli nie jest oparte na weryfikowalnych danych czy dokumentach oraz na przekonującej argumentacji. To Prezes Rady Ministrów winien sam dokonać oceny znaczenia przedmiotowego wniosku racjonalizatorskiego w kontekście "wybitności zasług" jego autora na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w tym ewentualnej dokumentacji dotyczącej przedmiotowego wniosku, gdyby o taką dokumentację wystąpił do Wojewody lub do innego właściwego organu. Ewentualna opinia mogłaby stanowić dodatkowy, uzupełniający element w sprawie, jednak tylko w sytuacji, gdyby była oparta na wyczerpującej i przekonującej argumentacji.

Wskazano również, że odwołanie się Prezesa Rady Ministrów do pisma Wojewody Dolnośląskiego z dnia 12 października 2016 r. w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] stycznia 2017 r. kwestionował skarżący już na etapie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując, że z pisma tego nic nie wynika, zaś organ nie dokonał prawidłowej oceny materiału dowodowego, pomijając zasadniczą w sprawie kwestię, tj. osiągnięcie skarżącego w dziedzinie techniczno-ekonomicznej. Do tego zarzutu organ w ogóle się nie ustosunkował. Przeciwnie, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołał się ponownie na pismo Wojewody Dolnośląskiego i na tej podstawie uznał, że wskazywane przez skarżącego zasługi nie mogą być uznane za wybitne i wyróżniające go z grona innych racjonalizatorów i wynalazców. Stąd trafny jest zarzut skargi dotyczący ponownego powołania się na pismo Wojewody Dolnośląskiego w zaskarżonej decyzji i zaniechanie rzetelnego uzasadnienia stanowiska organu w tej kwestii.

Uwzględniając powyższe Sąd I instancji uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z istotnym naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 w zw. z art. 8 i art. 11 kpa. Kwestia charakteru i znaczenia wniosku racjonalizatorskiego skarżącego nie została przez organ w pełni wyjaśniona, a w konsekwencji uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera w tym względzie przekonujących argumentów. Decyzja uznaniowa powinna zawierać uzasadnienie skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady ogólnej przekonywania. Uzasadnienie ma bowiem nie tylko znaczenie prawne, ale również edukacyjne, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do władzy publicznej (por. wyrok NSA OZ w Lublinie z dnia 15 grudnia 1995 r. sygn. akt SA/Lu 2479/94, publ. LEX nr 27106).

Prawidłowo sporządzone uzasadnienie daje również możliwość pełnej i merytorycznej weryfikacji decyzji w ewentualnym postępowaniu sądowym. Nie jest bowiem rolą sądu administracyjnego zastępowanie organu administracji w podejmowaniu rozstrzygnięć administracyjnych, a zwłaszcza poszukiwanie w całokształcie sprawy motywów, jakimi kierowano się przy wydaniu decyzji. Motywy te muszą wprost wynikać z decyzji, umożliwiając sądowi administracyjnemu kontrolę prawidłowości działań organu, które doprowadziły do wydania określonego rozstrzygnięcia.

Stąd też ponownie rozpatrując sprawę Prezes Rady Ministrów dokona wyczerpującej oceny materiału dowodowego, ewentualnie uzupełni go o dokumenty dotyczące znaczenia wniosku racjonalizatorskiego dla miasta [...]. Weźmie przy tym pod uwagę, że to na wnioskodawcy spoczywa zasadniczo obowiązek przedłożenia dokumentów i danych, które miałyby przemawiać za przyznaniem wnioskowanego świadczenia specjalnego. W związku z tym organ oceni, czy złożony do akt sprawy obszerny materiał dowodowy daje podstawy do uznania, że przedmiotowy wniosek racjonalizatorski ma charakter wybitnego, niepowtarzalnego osiągnięcia, czy też charakteru takiego nie posiada. Podjęte w sprawie rozstrzygnięcie organ należycie uzasadni - stosownie do wymogów z art. 107 § 3 w zw. z art. 11 kpa.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Prezes Rady Ministrów, zarzucając mu na postawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 – dalej jako ppsa):

1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegający na uwzględnieniu skargi pomimo braku podstaw do tego tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa poprzez błędne uznanie, że Prezes Rady Ministrów: wydając zaskarżoną decyzję nie poprzedził rozstrzygnięcia wyczerpującą oceną zebranych w sprawie dowodów i tym samym naruszył art. 7, 77 § 1 i 80 kpa w sposób, który powinien skutkować jej uchyleniem, uzasadniając zaskarżoną decyzję nie wskazał faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł i tym samym naruszył treść art. 107 § 3 kpa,

2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. 141 § 4 ppsa poprzez brak wskazania, jakie dowody powinien przeprowadzić organ oraz jakie okoliczności wyjaśnić w zakresie stanu faktycznego,

3. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w zakresie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS poprzez uznanie, że organ nieprawidłowo zastosował ten przepis odmawiając przyznania świadczenia specjalnego skarżącemu, w szczególności w sytuacji, gdy dokonał oceny działalności skarżącego w kontekście znamienia szczególności zawartego w hipotezie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Jednocześnie wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub w razie uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, rozpoznanie skargi, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz organu administracji oraz rozpoznanie sprawy bez wyznaczania rozprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że organ zgodnie z literą prawa, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy w sprawie, podejmując wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, po czym ocenił go całościowo w sposób przedstawiony w zaskarżonych decyzjach. W toku postępowania organ, obok domagania się dokumentów od samego wnioskodawcy, poszukiwał informacji o nim zarówno za pośrednictwem stron internetowych, jak i od Wojewody Dolnośląskiego, a także w Ministerstwie Spraw Zagranicznych. Organ dysponował również przedłożonym przez skarżącego wyrokiem Sądu Okręgowego we Wrocławiu z 15 grudnia 2000 r., sygn. akt XIC 254/99 (k. 133 akt administracyjnych), zawierającym obszerne omówienie stanu faktycznego w sprawie dotyczącej wniosku racjonalizatorskiego skarżącego polegającego na zmniejszenia długości kolektora "[...]".

Natomiast na etapie wyjaśniania stanu faktycznego i gromadzenia materiału dowodowego B. T. nie wyjaśnił skutecznie, co go wyróżnia z grona innych wynalazców i racjonalizatorów oraz nie wykazał wyjątkowości swojego projektu dla kraju. Sam fakt domagania się przez niego zadośćuczynienia za brak możliwości skutecznego wyegzekwowania na drodze postępowania egzekucyjnego zasądzonej wyrokiem z dnia 15 grudnia 2000 r. kwoty nie może stanowić przesłanki przyznawania świadczeń specjalnych. Nie stanowią one bowiem odszkodowania, zadośćuczynienia bądź rekompensaty za doznane krzywdy i cierpienia, co wielokrotnie potwierdzone zostało w dotychczasowych orzeczeniach sądów administracyjnych.

Ponadto B. T. w piśmie organu z dnia 7 lipca 2016 r. został poproszony o wskazanie cech wyróżniających go z grona innych twórców oraz wykazanie wagi jego projektu wynalazczego dla kraju. Wnioskodawca na żadnym etapie postępowania nie wskazał takich cech i takiej wagi. Organ, zmierzając do uzyskania niezbędnych w tym zakresie informacji wystąpił do Dyrektora Biura Wojewody Dolnośląskiego z prośbą o ocenę, czy dotychczasowa działalność wnioskodawcy uzasadnia uhonorowanie go świadczeniem specjalnym. Ocena wojewody była jednoznaczna i pomimo niezadowolenia wnioskodawcy oraz jego próśb, kierowanych bezpośrednio do wojewody, o jej zmianę, nie została zmieniona. Organ w świetle zgromadzonych w sprawie dokumentów, które w żaden sposób nie potwierdzają cech wyróżniających właśnie wnioskodawcy z grona innych racjonalizatorów, podzielił tę ocenę.

Dalej wskazano, że organ dokonał samodzielnej oceny dowodów zgromadzonych w sprawie, w sposób dogłębny i adekwatny do przedmiotu sprawy rozważył wszystkie okoliczności faktyczne, co znajduje potwierdzenie w treści uzasadnienia decyzji, gdzie opisano zarówno wzmiankowane przez Sąd okoliczności stanu faktycznego jak i ustosunkowano się do nich w kontekście wniosku będącego podstawą wydanej decyzji. Wszelkie dodatkowe czynności podejmowane przez organ celem weryfikacji informacji zebranych w sprawie stanowiłyby naruszenie zasady ekonomiki procesowej oraz powodowały tym samym przewlekłość postępowania. Zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, zgodnie z § 2 tego artykułu, powinny być załatwione niezwłocznie. Podejmując czynności procesowe zmierzające do uzyskania niezbędnych w sprawie informacji organ musi przecież ustalić, że uzyskanie pożądanych informacji ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Tymczasem, wszelkie możliwe do uzyskania informacje, jakie rekomenduje Sąd I instancji, w opinii organu, którą nadal on podtrzymuje, są dla rozstrzygnięcia sprawy irrelewantne. Potwierdzenie bądź też zakwestionowanie przedstawionych przez skarżącego okoliczności nie mogłoby zmienić oceny organu, który w zakresie podjętej decyzji nie zakwestionował przecież przedstawionych przez skarżącego dowodów.

Wyrok nie zawiera również wskazań, jakie okoliczności oraz jakie dowody powinny zostać ustalone i przeprowadzone przez organ przy ponownym postępowaniu. Wskazania co do dalszego postępowania powinny zostać sformułowane i przekazane przez sąd w sposób niewątpliwy oraz niewymagający i niedopuszczający domysłów czy też interpretacji. Wskazania te powinny być konkretne i jednoznacznie sformułowane, tak aby w ponowionym na skutek wyroku postępowaniu umożliwić organowi administracji usunięcie wszystkich uchybień prawa, z powodu których sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Wymogów tych nie spełnia uzasadnienie wyroku, z którego wskazań co do dalszego postępowania trzeba i należy się tylko domyślać. Nie wiadomo bowiem, o jakie dokumenty dotyczące znaczenia wniosku racjonalizatorskiego dla miasta [...] miałby być uzupełniony materiał dowodowy. Tego bowiem rodzaju i w tym zakresie wadliwe uzasadnienie skutkować może uzasadnioną niepewnością organu i strony w zakresie dalszych - mających mieć miejsce po wyroku - czynności postępowania administracyjnego, dla przeprowadzenia których sąd uchylił decyzję. Uzasadnienie wyroku, które nie zawiera niezbędnych i jednoznacznych wskazań co do dalszego postępowania organu administracji, narusza postanowienia art. 141 § 4 ppsa (wyrok NSA z dnia 9 września 2005 r., FSK 2033/04, Lex nr 173169).

W odpowiedzi na skargę kasacyjną B. T. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skarga kasacyjna w niniejszej sprawie podlegała rozpoznaniu w granicach przytoczonych w niej podstaw.

Skarżący kasacyjnie organ zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie zarówno przepisu prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. W takiej sytuacji, co do zasady, jako pierwsze podlegają rozpatrzeniu zarzuty naruszenia przepisów postępowania, gdyż weryfikacja prawidłowości wykładni przepisów prawa materialnego, dokonanej przez Sąd I instancji, jest możliwa jedynie w przypadku stwierdzenia braku uchybień natury procesowej, mogących mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Pierwszy z zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej dotyczy naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa poprzez uznanie, że organ nie dokonał wyczerpującej oceny zebranych w sprawie dowodów, jak również nie wskazał faktów, które uznał za udowodnione i dowodów, na których oparł się wydając zaskarżone rozstrzygnięcie. W odniesieniu do tej kwestii NSA podziela stanowisko przedstawione w zaskarżonym wyroku. Wprawdzie rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania emerytury specjalnej jest podejmowane w ramach uznania administracyjnego, jednakże musi ono zostać poprzedzone wnikliwą analizą i oceną całości materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania. Na gruncie niniejszej sprawy organ nie dopełnił tego obowiązku w stopniu pozwalającym uznać, że decyzja będąca przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej została wydana z zachowaniem wymogów przewidzianych w art. 7, 77 § 1 i 80 kpa.

W szczególności Sąd I instancji trafnie zwrócił uwagę na fakt, że Prezes Rady Ministrów zasadniczo oparł swoje rozstrzygnięcie na treści jednego dokumentu, tj. pisma Wojewody Dolnośląskiego z dnia 12 października 2016 r. NSA podziela pogląd Sądu I instancji co do braku możliwości potraktowania tego pisma jako opinii, gdyż nie zawiera ono żadnej argumentacji, a jedynie krótką informację o braku możliwości oceny skutków ekonomicznych i znaczenia dla miasta [...] wniosku racjonalizatorskiego zgłoszonego przez skarżącego w 1978 r. oraz o niestwierdzeniu przesłanek do przyznania emerytury specjalnej z tytułu jego pozostałej działalności. W związku z tym nieuprawnione jest twierdzenie zawarte w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] marca 2017 r., iż Prezes Rady Ministrów, opierając się na ocenie Wojewody Dolnośląskiego, nie uznał wskazywanych przez wnioskodawcę zasług za wybitne i wyróżniające go z grona innych racjonalizatorów i wynalazców, skoro Wojewoda wprost stwierdził, że nie ma możliwości dokonania oceny w tym zakresie.

Wobec powyższego należy też zauważyć, że organ rozstrzygający sprawę całkowicie pominął w swoich rozważaniach efekt ekonomiczny projektu skarżącego, udokumentowany przez znajdujący się w aktach administracyjnych dowód w postaci kopii prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 2000 r. o sygn. akt XI C 254/99 (karty nr 128 – 133), zasądzającego wynagrodzenie od pozwanego przedsiębiorstwa na rzecz B. T. oraz D. N. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd Okręgowy przedstawił szczegółowe wyliczenia, z których wynika, że efekty ekonomiczne – oszczędności z tytułu zastosowania projektu wyniosły 6.489.541,80 zł. Okoliczność ta znajduje liczne odniesienia w obszernej korespondencji skarżącego, który wielokrotnie w toku postępowania podkreślał korzyści ekonomiczne, jakich przysporzył krajowi jego projekt.

Wskazane wyżej zagadnienie nie stało się przedmiotem analizy organu, co potwierdza trafność stanowiska Sądu I instancji w kwestii braku wnikliwej oceny materiału dowodowego pod względem spełnienia przesłanek do przyznania emerytury specjalnej. Organ nie wskazał ponadto faktów, które uznał za udowodnione i dowodów, na których oparł swoją decyzję, odwołując się jedynie do wspomnianego wcześniej pisma Wojewody Dolnośląskiego z dnia 12 października 2016 r., które w istocie nic do sprawy nie wnosi.

Stąd też zarzut ujęty w punkcie 1 skargi kasacyjnej w ocenie NSA okazał się niezasadny.

Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 ppsa przypomnieć należy, że powołany przepis określa elementy konstrukcyjne uzasadnienia wyroku, stanowiąc, że powinno ono zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli zaś w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Naruszenie art. 141 § 4 ppsa może stanowić skuteczny zarzut kasacyjny w tym zakresie w sytuacji, gdy uzasadnienie nie zawiera wskazań co do dalszego postępowania w przypadku uwzględnienia skargi bądź też zostały one sformułowane w sposób uniemożliwiający organowi zastosowanie się do nich. W ocenie NSA w niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Sąd I instancji zalecił organowi dokonanie wyczerpującej oceny materiału dowodowego i ewentualne – w miarę możliwości – uzupełnienie go o nowe dokumenty, jak też sporządzenie uzasadnienia decyzji z zachowaniem wymogów przewidzianych w art. 107 § 3 kpa. Tak określonych wytycznych nie można uznać za wadliwe w świetle art. 141 § 4 ppsa, tak więc zarzut ujęty w punkcie 2 skargi kasacyjnej również został uznany za niezasadny.

Z kolei w odniesieniu do zarzutu obrazy prawa materialnego, tj. art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS Sąd odwoławczy zauważa, że wypowiadanie się do co jego zasadności na obecnym etapie sprawy byłoby przedwczesne. Ocena prawidłowości wykładni i zastosowania norm prawa materialnego może być dokonana po wyeliminowaniu uchybień o charakterze procesowym, mogących rzutować na treść rozstrzygnięcia organu administracji, poddanego kontroli sądowoadministracyjnej.

Reasumując, zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej okazały się niezasadne. Stąd też NSA na podstawie art. 184 ppsa oddalił skargę kasacyjną.