Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2337/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 147, art. 145 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie WSA Bożena Marciniak WSA Monika Sawa Protokolant referent stażysta Aleksandra Cymerska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2020 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w Z. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Środowiska, po rozpatrzeniu odwołania [...] S.A. z siedzibą w Z., decyzją z [...] sierpnia 2019 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody M. z [...] marca 2019 r. nr [...] o odmowie uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, swojej decyzji z [...] maja 2018 r. nr [...] stwierdzającej nieodpłatne nabycie przez [...] z mocy prawa. z dniem [...] stycznia [...] r. prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa, położonego w Z. w obrębie 172, oznaczonego jako działki nr [...] i [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Wojewoda M. decyzją z [...] maja 2018 r. stwierdził nieodpłatne nabycie przez [...] z mocy prawa, z dniem [...] stycznia 2012 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa, położonego w Z. w obrębie 172, oznaczonego jako działki nr [...] i [...]. Przedmiotowe działki objęte były księgą wieczystą nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Z. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że rozpatrując wniosek [...] z [...] lipca 2012 r. oraz prowadząc postępowanie z udziałem [...] oraz Starosty T. znaleziono podstawę do stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego przez [...] na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 224, poz. 1337).

Pismem z [...] września 2018 r. Spółka zwróciła się do Wojewody z wnioskiem o wznowienie postępowania, z uwagi na pominięcie jej w postępowaniu zakończonym wydaniem pierwotnej decyzji. W ocenie Spółki zaszła okoliczność, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, tj. strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. W obszernym uzasadnieniu Spółka wskazała, że działki objęte decyzją pierwotną stanowią przedmiot służebności na rzecz Spółki, a ponadto toczy się postępowanie o zasiedzenie m.in. tych działek. Spółka ponadto podkreśliła, że [...] nie przysługiwał trwały zarząd na spornych działkach, stąd uwłaszczenie nie mogło dojść do skutku, a same działki nie służyły celom [...]. Z tych powodów Spółka zawnioskowała o wznowienie zakończonego postępowania i w efekcie wyeliminowanie decyzji pierwotnej z obrotu.

Wojewoda M. postanowieniem z [...] października 2018 r. nr [...] z przyczyny, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, wznowił postępowanie.

W toku postępowania wznowieniowego Spółka złożyła do sprawy nowe dokumenty pismem z [...] stycznia 2019 r. ponownie uzasadniając potrzebę wznowienia postępowania.

Wojewoda M. decyzją z [...] marca 2019 r. odmówił uchylenia decyzji pierwotnej. W uzasadnieniu organ podał, że ocena trwałego zarządu nieruchomości znajdujących się w granicach [...] została prawidłowo przeprowadzona w toku postępowania zakończonego decyzją pierwotną. Ponadto Spółce nie przysługuje status strony postępowania w rozumieniu art. 28 kpa.

Pismem z [...] marca 2019 r. [...] S.A. złożyły odwołanie od decyzji Wojewody M. z [...] marca 2019 r. wskazując. że sporna decyzja narusza art. 151 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z 2011 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody i niektórych innych ustaw oraz art. 8 § 2 kpa. Ponadto doszło do naruszenia art. 7 ust. 4 ustawy z 2011 r. w zw. z przepisami dotyczącymi stron postępowania wobec naruszenia norm zawartych w art. 28 i art. 147 kpa oraz naruszenia art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2018 r. poz. 1614 ze zm.), w brzmieniu na dzień wydania spornej decyzji. Z tych powodów Spółka wniosła o uchylenie spornej decyzji i orzeczenie, co do istoty, dołączając uzasadnienie, co do podstawy wadliwości decyzji Wojewody oraz przysługujących Spółce praw do udziału w postępowaniu.

Stanowisko w sprawie przedstawił [...] pismem z [...] kwietnia 2019 r. opisując otoczenie prawne i faktyczne spornej decyzji oraz decyzji pierwotnej. [...] wniósł o utrzymanie spornej decyzji w mocy.

Minister Środowiska decyzją z [...] sierpnia 2019 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody M. z [...] marca 2019 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że ocena legitymacji wnioskodawcy do uznania za stronę następuje po wznowieniu postępowania. Badanie takie stanowi, w przypadku postępowania wznowieniowego, z uwagi na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 kpa, zagadnienie materialno-prawne, stąd może zostać rozstrzygnięte jedynie w postępowaniu merytorycznym, a nie w fazie wstępnej.

Minister zaznaczył, że skoro powodem wznowienia jest właśnie weryfikacja kręgu stron, organ winien ocenić w pierwszej kolejności, czy osoba lub podmiot zostały niesłusznie pominięte w toku postępowania, a dopiero w dalszej kolejności przystąpić do oceny, czy ten stan rzeczy rzutuje na rozstrzygnięcie zapadłe w postępowaniu zakończonym sporną decyzją.

Zdaniem Ministra jest to istotne dla niniejszej sprawy, ponieważ już na etapie wydania decyzji pierwotnej Wojewoda M. nie stwierdził innych stron postępowania, aniżeli [...] i [...], zaś w postępowaniu wznowieniowym potwierdził brak przymiotu strony postępowania Spółki.

Minister Środowiska to ustalenie w całości podzielił i podtrzymał. Dlatego też na potrzeby obecnego toku postępowania Minister Środowiska odstąpił od oceny innych okoliczności towarzyszących w sprawie, w tym kwestii przeznaczenia gruntów [...] na określony cel, czy też przekształcenia trwałego zarządu uznając ustalenia Wojewody w tym zakresie za prawidłowe merytorycznie, choć zbędne.

Zestawienie norm zawartych w art. 145 § 1 pkt 4 i art. 149 § 2 kpa prowadzi do przekonania, że dopiero w przypadku stwierdzenia pominięcia strony postępowania należy ponownie ocenić zasadność zapadłego rozstrzygnięcia. Jeżeli bowiem osoba lub podmiot nie legitymują się przymiotem strony postępowania, wówczas powyższa podstawa wznowienia staje się bezprzedmiotowa i właściwy organ już tylko z tego powodu winien jest, w rozumieniu art. 151 § 1 pkt 1 kpa, odmówić uchylenia właściwej decyzji z powodu niewyczerpania przyczyn wznowienia.

Tym samym Spółka błędnie odczytuje udział w postępowaniu o stwierdzenie zasiedzenia spornych nieruchomości, jako tożsame z byciem stroną postępowania administracyjnego w przedmiocie uwłaszczenia [...].

Co do zasady właścicielem nieruchomości nadal jest Skarb Państwa, a ustanowienie użytkowania wieczystego nie rzutuje na zagadnienie służebności wpisanych w księdze wieczystej prowadzonej dla tych nieruchomości.

Minister Środowiska w całości podzielił w tym zakresie ocenę Wojewody, zgodnie z którą musi istnieć bezpośrednia łączność pomiędzy ograniczonym prawem rzeczowym, a konkretnym postępowaniem administracyjnym, aby można było wywieść interes prawny korzystającego ze służebności, co do samej nieruchomości gruntowej.

W ocenie Ministra Środowiska na gruncie niniejszego postępowania, o tym kto ma przymiot strony, rozstrzyga norma zawarta w art. 28 kpa. Zgodnie z tym przepisem stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. albo kto żąda czynności organu, ze względu na swój interes prawny. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym miedzy obowiązującą normą, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. Jeżeli natomiast akt stosowania danej normy prawnej nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę sytuacji prawnej danego podmiotu, to nie można mówić o interesie prawnym strony, a co za tym idzie, o statusie strony w postępowaniu, w którym dochodzi do konkretyzacji danej normy. Interes prawny powinien być indywidualny, konkretny, bezpośredni, realny, niehipotetyczny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniały zastosowanie normy prawa materialnego.

Z przedstawionego stanu sprawy i akt postępowania administracyjnego wynika, że Spółka wniosła o wznowienie postępowania wraz z uchyleniem spornej decyzji wydanej na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z 2011 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z tym przepisem z dniem wejścia w życie ustawy parki narodowe będące państwowymi osobami prawnymi nabywają z mocy prawa prawo użytkowania wieczystego nieruchomości oddanych dotychczas w trwały zarząd parków narodowych będących państwowymi jednostkami budżetowymi oraz własność położonych na tych nieruchomościach budynków i innych urządzeń oraz lokali. Powyższe nabycie potwierdza w drodze decyzji właściwy wojewoda, a decyzja ta stanowi podstawę wpisu do księgi wieczystej, stanowiąc decyzję deklaratoryjną.

Stronami postępowania prowadzonego w trybie art. 7 ww. ustawy jest Skarb Państwa, jako właściciel mienia oraz [...], na którego rzecz wydawana jest decyzja uwłaszczeniowa. Inny podmiot może być stroną takiego postepowania, jeśli wykaże tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości będącej przedmiotem uwłaszczenia.

Powyższe dotyczy również postępowania nadzwyczajnego, jakim jest postępowanie wznowieniowe. Spółka takim tytułem się nie wykazała. Skarżąca Spółka swój interes, w rozumieniu art. 28 kpa, we wszczęciu postepowania wznowieniowego w odniesieniu do kwestionowanej decyzji Wojewody wywodzi z faktu wytoczenia przez nią procesu Skarbowi Państwa przed Sądem Rejonowym w Z. na co wskazuje we wniosku o wznowienie.

Minister Środowiska wskazał jednak, że wyprowadzenie interesu prawnego może nastąpić na podstawie normy materialnej prawa administracyjnego na której podstawie organ administracji publicznej rozstrzyga lub rozstrzygnął sprawę. Nie ma uzasadnienia dla wyprowadzenia interesu prawnego z odrębnego rodzaju regulacji prawnej, która nie pozostaje w związku z normą materialnego prawa administracyjnego regulującą treść działania organu administracji publicznej w sprawie będącej przedmiotem postępowania. To ograniczenie podmiotowe nie daje podstaw do wyprowadzenia z przepisów ustawy z dnia 23 czerwca 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U z 2019 r. poz. 1145 ze zm.) regulujących dochodzenie roszczeń cywilnoprawnych interesu prawnego Spółki w niniejszym postępowaniu.

Podnoszone przez Spółkę kwestie roszczeń, których źródłem jest Kodeks cywilny, pozostają poza przedmiotem postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją pierwotną, tym samym nie mogą stanowić źródła interesu prawnego w tej sprawie.

Zdaniem organu odwoławczego Spółka nie posiada uprawnień rzeczowych do spornych nieruchomości, dlatego za trafne należy przyjąć za Wojewodą, że nie może w istocie legitymować się przymiotem strony postępowania administracyjnego. Takowym będzie jedynie właściciel bądź osoba lub podmiot wykonujący prawa właścicielskie (użytkownik wieczysty).

Cechą interesu prawnego jest jego realność. Uprawnienie Spółki do gruntów, o które zgłoszono roszczenie zasiedzenia, pozostaje na dziś jedynie w sferze hipotezy bowiem postępowanie cywilne nie zakończyło się. Tym bardziej więc trudno z takiego stanu rzeczy wnioskować o przymiocie strony w postępowaniu uwłaszczeniowym.

Od decyzji Ministra Środowiska z 5 sierpnia 2019 r. [...] S.A. wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciły naruszenie: 1) przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, a to: a) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji i odmowę uchylenia kwestionowanej decyzji podczas, gdy zarówno decyzja pierwszoinstancyjna, jak i kwestionowana decyzja powinny zostać uchylone, ponieważ na mocy kwestionowanej decyzji [...] nabył prawo użytkowania wieczystego części nieruchomości, która nie znajdowała się uprzednio w trwałym zarządzie [...]. Prawo trwałego zarządu w odniesieniu do gruntów zajętych pod obiekty kolejowe i na gruntach z nimi związanych oraz na gruntach niesłużących celom [...] nie mogło bowiem przysługiwać [...]. Kwestionowana decyzja jest zatem wprost sprzeczna z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z 2011 r., co dodatkowo powoduje, że została wydana z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, a odmowa jej uchylenia i potwierdzenie rzekomej słuszności tej decyzji stanowi o wadliwości decyzji pierwszoinstancyjnej. Naruszenie ww. przepisów miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do nieuzasadnionego, w realiach niniejszej sprawy, utrzymania w mocy kwestionowanej decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, b) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 8 § 2 w zw. z art. 107 § 3 kpa poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji i odmowę uchylenia kwestionowanej decyzji podczas, gdy przyjęta kwestionowanej decyzji interpretacja przepisów, dotyczących przysługiwania prawa trwałego zarządu [...] na gruntach zajętych przez [...] i na [...] stoi w całkowitej sprzeczności do interpretacji przedstawionej we wcześniejszych decyzjach tego samego Wojewody M.. Dodatkowo Minister Środowiska nie przedstawił żadnej argumentacji na poparcie postawionej przez siebie tezy, że rozważania Wojewody M. dotyczące ww. kwestii są prawidłowe merytorycznie; 2) prawa materialnego, a to: a) art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 7 ust. 4 ustawy z 2011 r. w zw. z art. 28 w zw. z art. 147 kpa poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji i odmowę uchylenia kwestionowanej decyzji oraz błędną wykładnię i przyjęcie, że [...] S.A. - podmiotowi, który zgłosił roszczenia i któremu przysługują prawa do części nieruchomości, nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego tej nieruchomości podczas, gdy nabycie przez [...] tego prawa ma oczywisty wpływ na sferę praw i obowiązków Spółki, a zatem [...] S.A. powinna zostać zaliczona do kręgu stron postępowania zakończonego kwestionowaną decyzją, a tym samym przysługuje jej interes prawny w żądaniu jego wznowienia, b) art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. ochronie przyrody, w brzmieniu obowiązującym od dnia wejścia w życie tej ustawy (1 maja 2004 r.) do dnia wejścia w życie ustawy z 2011 r. (1 stycznia 2012 r.) poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji i odmowę uchylenia kwestionowanej decyzji oraz przyjęcie za organem I instancji, że [...] przysługiwało prawo trwałego zarządu w odniesieniu do całej nieruchomości podczas, gdy oddane w trwały zarząd [...] zostały z mocy ustawy wyłącznie te nieruchomości, które służyły realizacji celów [...], a zatem [...] nie mógł nabyć trwałego zarządu tych części nieruchomości, które służyły innym celom, np. prowadzeniu [...], czy [...], a w konsekwencji na tych częściach nieruchomości nie mogło powstać praw użytkowania wieczystego.

Wobec powyższego [...] S.A. wniosły o: 1) stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości; 2) uchylenie w całości zaskarżonej decyzji; 3) zbadanie sprawy w głąb i uchylenie w całości także decyzji organu I instancji; 4) zasądzenie od organu odwoławczego na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Minister Środowiska wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że wpisy w księgach wieczystych [...] i [...] nie wskazują innego właściciela przedmiotowych działek jak Skarb Państwa wobec tego stronami postępowania uwłaszczeniowego był Skarb Państwa i wnioskodawca – [...]. W Kw nr [...] ujawniono, że [...] przysługiwał trwały zarząd ujętych w księdze nieruchomości gruntowych przed wszczęciem postępowania uwłaszczeniowego. Treść księgi wieczystej jest dowodem wiążącym organ administracji publicznej. Wpisy w księgach wieczystych rzutują na ustalenie kręgu stron postępowania uwłaszczeniowego.

W piśmie z [...] stycznia 2020 r. uczestnik postępowania sądowego [...] wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu wskazał, że skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów na to, że [...] nie przysługiwał do spornych nieruchomości zarząd, a następnie trwały zarząd, a to wynika z treści dokumentów zalegających w Kw nr [...].

Bezzasadne są także twierdzenia [...] S.A., że z treści załącznika nr [...] do protokołu zdawczo-odbiorczego z [...] sierpnia 1948 r. wynika, że sporne grunty stały się własnością Skarbu Państwa i były w zarządzie innego podmiotu - [...]. Protokół ten potwierdza, że [...] było uprawnione do korzystania z nieruchomości będących już wcześniej własnością Skarbu Państwa. Na podstawie służebności nadziemnego prowadzenia przewodów wysokiego napięcia. [...] wskazał, że na mocy regulacji § 1 i § 18 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 października 1954 r. w sprawie utworzenia [...] (Dz. U. z 1955 r. Nr 4, poz. 23), art. 14 ust. 10 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 1991 r. Nr 114, poz. 492), zmienionego ustawą z dnia 7 grudnia 2000 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody (Dz.U. z 2001 r. Nr 3, poz. 21) utworzony został [...] i poddany zarządowi dyrektora [...], a nieruchomości położone w granicach [...] przeszły w zarząd [...], a następnie zostały oddane w trwały zarząd [...] na zasadach określonych w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Nabycie tych praw miało miejsce z mocy samego prawa bez potrzeby wydawania decyzji administracyjnych. Dopiero art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody wprowadził regulację, że nieruchomości Skarbu Państwa położone w granicach [...] i służące realizacji jego celów zostają oddane z trwały zarząd [...] na zasadach określonych w rozdziale 5 działu II ustawy o gospodarce nieruchomościami.

[...] wskazał, że głównym celem utworzenia [...] jest ochrona przyrody, co wynika z art. 2 ust. 1, art. 6 pkt 1, art. 8 ust. 1, art. 8b ust. 1. Wobec tego wszelkie działania na terenie [...] (naprawy, przeglądy, modernizacje, przebudowy kolei linowych) są prowadzone po wcześniejszych uzgodnieniach [...] i pod nadzorem przedstawicieli [...]. Nieruchomości objęte zaskarżoną decyzją służą zatem celom [...].

Jeżeli chodzi o podnoszony przez skarżącego wynik sprawy o zasiedzenie jako podstawa jego interesu prawnego w sprawie wznowieniowej [...] zwrócił uwagę, że istotnie uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich (art. 7 ust. 4 ustawy z 2011 r.). Jednak w przepisie tym chodzi o roszczenia osób trzecich, które zostały zgłoszone najpóźniej w dniu uwłaszczenia z mocy prawa (1 stycznia 2012 r.), a takich roszczeń brak. Wniosek stwierdzenie zasiedzenia został złożony dopiero [...]maja 2018 r. Poza tym wniosek o stwierdzenie zasiedzenia nie stanowi roszczenia osoby trzeciej z art. 7 ust. 1 ustawy z 2011 r. Obciążenie spornych nieruchomości służebnością nie stoi na przeszkodzie uwłaszczeniu. W takim przypadku użytkownik wieczysty jest zobowiązany do znoszenia tak zastanego obciążenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest uzasadniona.

Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z art. 147 kpa zd. drugie wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną, z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 następuje tylko na żądanie strony. Zgodnie z zasadą rozporządzalności swymi prawami procesowymi na przesłankę wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, może powołać się tylko ta strona, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Strona, której ta przesłanka nie dotyczy, nie może domagać się wznowienia postępowania na skutek swojego wniosku dowodząc, że inna strona została bez własnej winy pozbawiona możliwości udziału w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną.

Zatem w postępowaniu wznowieniowym należy ustalić, czy podmiot wnioskujący o wznowienie postępowania wykazał, że ma indywidualny i aktualny interes prawny, w rozumieniu art. 28 kpa, do zainicjowania postępowania wznowieniowego.

Aby to ustalić organ właściwy w sprawie wznowienia postępowania (art. 150 § 1 kpa) musi przeprowadzić postępowanie, co do przyczyn wznowienia, o którym mowa w art. 149 § 2 kpa, jeżeli brak interesu prawnego nie jest oczywisty.

Następnie organ właściwy w sprawie wznowienia postępowania, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 kpa. Zastosowanie art. 151 § 1 pkt 1 kpa ma miejsce wówczas, gdy wskazywana we wniosku podstawa wznowienia postępowania nie potwierdzi się. W przypadku podstawy wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 kpa odmowa uchylenia kwestionowanej przez wnioskodawcę decyzji ostatecznej następuje wówczas, gdy nie zostanie wykazany interes prawny podmiot inicjującego postępowanie, o którym mowa w art. 28 kpa.

W niniejszej sprawie przedmiotem postępowania wznowieniowego była ostateczna decyzja Wojewody M. z [...] maja 2018 r. nr [...] wydana na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z 2011 r. Ustawa ta weszła w życie 1 stycznia 2012 r. (art. 17).

Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z 2011 r. z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (1 stycznia 2012 r.) [...] będące państwowymi osobami prawnymi nabywają z mocy prawa prawo użytkowania wieczystego nieruchomości oddanych dotychczas w trwały zarząd [...] będących państwowymi jednostkami budżetowymi oraz własność położonych na tych nieruchomościach budynków i innych urządzeń oraz lokali. Według ust. 2 tego przepisu nabycie praw, o których mowa w ust. 1 pkt 1, potwierdza wojewoda w drodze decyzji administracyjnej. Odwołania od decyzji wojewody rozpatruje minister właściwy do spraw środowiska. Stosownie do ust. 4 tego przepisu nabycie praw, o których mowa w ust. 1 pkt 1, nie może naruszać praw osób trzecich.

Z treści art. 7 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 ustawy z 2011 r. wynika, że stroną postępowania wznowieniowego zakończonego ostateczną decyzją uwłaszczeniową (art. 147 w zw. z art. 28 kpa) jest osoba, która: 1) jest beneficjentem prawa użytkowania wieczystego – park narodowy; 2) nie jest beneficjentem prawa użytkowania wieczystego, ale brała udział w postępowaniu uwłaszczeniowym i otrzymała decyzję, o której mowa w art. 7 ust. 2 ustawy z 2011 r.; 3) nie jest beneficjentem prawa użytkowania wieczystego, nie brała udział w postępowaniu uwłaszczeniowym i nie otrzymała decyzji, o której mowa w art. 7 ust. 2 ustawy z 2011 r., ale wykazała, że jest osobą trzecią, w rozumieniu art. 7 ust. 4 ustawy z 2011 r., tj. wykazała, że w dacie uwłaszczenia (1 stycznia 2012 r.) legitymowała się tytułem prawnorzeczowym do nieruchomości, który wykluczał uwłaszczenie z mocy prawa, w trybie art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z 2011 r.

Sąd podziela stanowisko Ministra Środowiska, że [...] S.A. w Z. nie wykazały, że należą do kategorii osób, o których mowa w art. 7 ust. 4 ustawy z 2011 r.

Dla niniejszej sprawy znaczenie miało to, że dla nieruchomości oznaczonych jako obecne działki nr [...] i [...] była prowadzona od 1972 r. księga wieczysta [...] Gm. Z.. Po odłączeniu z tej księgi w 2008 r. dla gruntów tych urządzono księgę wieczystą w systemie informatycznym Kw nr [...] ([...]).

Zatem w dacie 1 stycznia 2012 r. stan prawny spornych nieruchomości determinował stan prawny ujawniony w księdze wieczystej, co wynika z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.) – dalej zwanej "ukwh".

Z treści zupełnej elektronicznej księgi wieczystej nr [...] wynika, że w dziale II wpisany był Skarb Państwa jako właściciel przedmiotowych nieruchomości oraz [...] jako państwowa jednostka organizacyjna (państwowa jednostka budżetowa), której oddano nieruchomości w trwały zarząd (§ 33 i § 34 pkt 2 lit. b, c i e rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 sierpnia 2003 r. w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie informatycznym – Dz. U. Nr 162, poz. 1575 ze zm.).

Z treści zupełnej Kw nr [...] nie wynika, że inny podmiot, w szczególności: [...] S.A. (wpis do KRS: [...] czerwca 2001 r.), czy też wyodrębnione ze struktur [...] S.A. [...] Sp. z o.o. w Z. (wpis do KRS: [...] stycznia 2002 r.) - poprzednik prawny [...] S.A. w Z., [...] S.A. w Z. (wpis do KRS: [...] września 2008 r.) - legitymowały się [...] stycznia 2012 r. tytułem prawnorzeczowym do spornych nieruchomości (np. prawem użytkowania wieczystego).

Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ukwh domniemywa się, iż prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym.

Sąd zwraca uwagę, że jedynym sposobem obalenia istniejącego domniemania wynikającego z art. 3 ust. 1 ukwh jest powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Wynika to bezpośrednio z art. 10 ust. 1 ukwh, który stanowi, że w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności.

W niniejszej sprawie wpis prawa trwałego zarządu na rzecz [...] widniejący w dziale II Kw nr [...] był prawomocnym orzeczeniem sądowym, które z mocy art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego wiązało zarówno sąd, który je wydał, strony, jak również organy administracji publicznej.

Zarówno organy administracji, jak i sądy administracyjne nie są uprawnione do dokonywania weryfikacji stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej na konkretną datę z pominięciem wyłącznej właściwości sądów powszechnych w tym przedmiocie. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w utrwalonym orzecznictwie sądowoadministracyjnym (wyrok NSA z 28 stycznia 2005 r. sygn. akt I OSK 1064/04; wyrok NSA z 2 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OSK 579/07; wyrok NSA z 13 kwietnia 2012 r. sygn. akt I OSK 499/11).

Również Sąd orzekający w niniejszym składzie uważa, że nie można wykorzystywać postępowania administracyjnego do uzgodnienia treści księgi wieczystej. Wszelkie spory o prawa do rzeczy nieruchomej wpisane w dziale II księgi wieczystej, w dacie [...] stycznia 2012 r., pozostają poza przedmiotem postępowania administracyjnego. Właściwy wojewoda, czy organ właściwy w sprawie wznowienia postępowania, nie badają bowiem tego, czy trwały zarząd ustanowiony na rzecz [...] opierał się na właściwym tytule prawnym i czy prawo to zostało prawidłowo wpisane do księgi wieczystej. Postępowanie prowadzone w trybie art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z 2011 r. i art. 10 ust. 1 ukwh są postępowaniami odrębnymi i nie są względem siebie konkurencyjne. W postępowaniu administracyjnym organ jest związany prawomocnym wpisem w księdze wieczystej.

Wobec powyższego domniemania prawnego organy administracji publicznej orzekające w sprawie wznowieniowej nie mogły poczynić własnych ustaleń i dojść do przekonania, wbrew zapisom w księdze wieczystej, że - jak twierdzi skarżąca Spółka w skardze – przedsiębiorstwo państwowe [...] legitymowało się prawem zarządu do spornych nieruchomości nabytym na podstawie § 72 w zw. z § 75a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. Nr 16, poz. 62), co miałoby dokumentować protokół zdawczo-odbiorczy z [...] sierpnia 1948 r., zatwierdzony orzeczeniem Ministra Kolei z 20 grudnia 1952 r. nr KG.2-f/264/93/5.

Odnośnie tej kwestii należy jedynie zasygnalizować, że zarząd przysługujący państwowym osobom prawnym, który przysługiwał im w poprzednim stanie prawnym uległ likwidacji przed dniem 1 stycznia 1998 r., na mocy przepisów ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.). Z tego zatem powodu przepis przejściowy – art. 199 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami (przewidujący przekształcenie prawa zarządu z mocy prawa w trwały zarząd), w którym ustawodawca - jak wyżej wspomniano - posłużył się ogólnym pojęciem "jednostki organizacyjnej", winien być rozumiany jako dotyczący jedynie jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej (por. wyrok NSA z 12 kwietnia 2012 r. sygn. akt I OSK 496/11; wyrok NSA z 22 listopada 2012 r. sygn. akt I OSK 1301/11).

Zdaniem Sądu organy orzekające w sprawie wznowieniowej nie mogły wywieść interesu prawnego [...] S.A. ze złożonego 4 maja 2018 r. w Sądzie Rejonowym w Z. wniosku o zasiedzenie z dniem 5 grudnia 2010 r. służebności gruntowej obciążającej działki nr [...] i [...].

Jak trafnie wskazał [...] w Z. naruszenie praw osób trzecich, o których mowa w art. 7 ust. 4 ustawy z 2011 r. dotyczy praw podmiotowych i roszczeń zgłoszonych przed 1 stycznia 2012 r. Tylko prawa i roszczenia ujawnione przed datą uwłaszczenia z mocy prawa (1 stycznia 2012 r.) mogły być naruszone poprzez uwłaszczenie [...] w Z. na mocy art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z 2011 r.

Poza tym trafnie wskazał [...] w Z., że nabycie służebności gruntowej nie stoi na przeszkodzie w nabyciu przez osobę prawną prawa użytkowania wieczystego. W takiej sytuacji użytkownik wieczysty musi znosić to, że innej osobie przysługuje ograniczone prawo rzeczowe polegające na korzystaniu z gruntu właściwym dla natury danego rodzaju służebności.

Interesu prawnego [...] S.A. do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody M. z [...] maja 2018 r. nie sposób wywieść z poglądów zaprezentowanych przez sądy administracyjne w innych sprawach sądowych. Decyzje wydawane w sprawach przywołanych w skardze były podejmowane w innym stanie faktyczno-prawnym.

Wobec tego, że [...] S.A. w Z. nie wykazały interesu prawnego uprawniającego do zainicjowania postępowania wznowieniowego w stosunku do ostatecznej decyzji Wojewody M. z [...] marca 2019 r., to niniejsza sprawa wznowieniowa zakończyła się w fazie tego postępowania sprowadzającej się do badania przyczyn wznowienia postępowania (art. 149 § 2 w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 kpa).

Zatem - jak trafnie wskazał Minister Środowiska w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz skarżąca Spółka w skardze - zbędne były rozważania Wojewody M. zaprezentowane w uzasadnieniu decyzji z [...] marca 2019 r., co do prawidłowości ustalenia w sprawie uwłaszczeniowej, że [...] państwowa jednostka budżetowa legitymował się prawem trwałego zarządu do spornych nieruchomości w dacie [...] stycznia 2012 r.

Kwestie merytoryczne dotyczące materialnoprawnych przesłanek uwłaszczenia [...] państwowej osoby prawnej mogłyby być badane w sprawie wznowieniowej, gdyby [...] S.A. wykazały, że miały interes prawny do zainicjowania postępowania wznowieniowego, skutkiem czego jako strona bez własnej winy nie brały udziału w postępowaniu uwłaszczeniowym (art. 28 i art. 147 zd. drugie w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 kpa), a tak się nie stało.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.