Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 264/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.151, art.135
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art.24 ust.1 pkt 1- 6, art.25 ust.2 pkt 1-8, art.24 ust.2c, art.36 ust.1, art.33[3] ust.5
journal: Dz.U. 2018 poz 2115
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2019 r. sprawy ze skargi P. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie wpisu na listę radców prawnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Minister Sprawiedliwości), decyzją z [...] listopada 2018 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 6 i art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy z 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2115 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania pani K. S.

z 18 października 2018 roku od uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w W. z [...] września 2018 roku, Nr [...], utrzymującej

w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z [...] czerwca 2018 roku, Nr [...], w sprawie odmowy wpisu wnioskodawczyni na listę radców prawnych prowadzoną przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych

w W., uchylił uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych

w W. z [...] września 2018 roku, Nr [...] oraz utrzymaną przez nią w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z [...] czerwca 2018 roku, Nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w W..

Powyższa decyzja Ministra została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: K. S. 2 lutego 2018 r. złożyła do Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2018 r. z siedzibą w W. wniosek o dopuszczenie do egzaminu radcowskiego art. 362 ust. 2 i 4 w związku z art. 25 ust. 2 ustawy o radcach prawnych. Do wniosku dołączyła m.in. zaświadczenie z 29 stycznia 2018 roku, wystawione przez [...], wykazujące, że w okresie od stycznia 2012 roku do chwili wystawienia zaświadczenia była zatrudniona i wykonywała na rzecz tego urzędu wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej. Przedmiotowe czynności K. S. wykonywała w Dziale Prawnym [...].

Postanowieniem z [...] marca 2018 roku Przewodniczący Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2018 r. z siedzibą w W., wobec spełnienia wymogów przewidzianych w art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy o radcach prawnych, dopuścił K. S. do egzaminu radcowskiego.

K. S. przystąpiła do egzaminu radcowskiego przeprowadzonego w dniach [...] marca 2018 roku, który zdała z wynikiem pozytywnym.

8 maja 2018 roku K. S. złożyła w Radzie Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. wniosek o wpis na listę radców prawnych. Jako podstawę prawną wniosku wskazała przepis art. 24 ust. 2 ustawy o radcach prawnych.

Uchwałą Nr [...] z [...] czerwca 2018 roku Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. odmówiła wnioskodawczyni wpisu na listę radców prawnych podnosząc, że nie spełnia ona przesłanki wpisu na listę radców prawnych określonej w art. 25 ust. 2 pkt 4 w związku z art. 24 ust. 1 pkt 6 ustawy o radcach prawnych.

Rada ustaliła, że K. S. w 2009 roku ukończyła studia na kierunku prawo w Instytucie Prawa Wyższej Szkoły [...], uzyskując tytuł magistra. Ustaliła także, że przeciwko K. S. nie toczyły się i nie toczą postępowania karne oraz dyscyplinarne. Począwszy od 2008 roku do dnia złożenia wniosku o wpis na listę radców prawnych K. S. jest zatrudniona w [...] w pełnym wymiarze czasu pracy, przy czym od 16 stycznia 2012 roku w Dziale Prawnym [...] (kolejno na stanowiskach specjalisty oraz starszego specjalisty). Od czasu zatrudnienia

w Dziale Prawnym [...] K. S. wykonuje czynności związane

z szeroko rozumianą obsługą prawną [...]. Wnioskująca o wpis nie ukończyła aplikacji radcowskiej, przy czym zdała egzamin radcowski przeprowadzony w dniach od [...] do [...] marca 2018 r., do którego została dopuszczona z uwagi na 6-letnie zatrudnienie w Dziale Prawnym [...]. Na podstawie dołączonych do wniosku

o wpis zaświadczenia o zatrudnieniu z 29 stycznia 2018 r. ustalono, że do zakresu kompetencji K. S. - jako specjalisty, a później starszego specjalisty – należało wykonywanie czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej.

Rada wskazała, że [...], w którym zatrudniona była K. S., mimo że zostało powołane do realizacji zadań państwa, nie jest organem władzy publicznej, o którym mowa w art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy o radcach prawnych.

Od powyższej uchwały, K. S. w dniu 4 lipca 2018 roku złożyła odwołanie do Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w W., zarzucając naruszenie art. 24 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy o radcach prawnych, poprzez błędne przyjęcie przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych, że [...] nie jest organem władzy publicznej, o którym mowa w art. 24 ust. 2 pkt 4 ustawy o radcach prawnych, tym samym uznanie, że zatrudnienie w powyższym organie nie wypełnia przesłanki bycia zatrudnionym w urzędzie organu władzy publicznej. Odwołująca zarzuciła ponadto naruszenie art. 24 ust. 2c ustawy o radcach prawnych, poprzez błędne przyjęcie, że Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych ma kompetencje do ponownego badania przesłanek tożsamych z przesłankami dopuszczenia do egzaminu, zweryfikowanymi już przez Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej nr [...] w toku postępowania dopuszczającego do egzaminu radcowskiego. K. S. zarzuciała zaskarżonej uchwale także nauszenie art. 8 ust. 1 i 2 k.p.a. poprzez odmowę wpisu na listę radców prawnych, podczas gdy w takim samym stanie faktycznym i prawnym inny pracownik [...], otrzymał wpis na listę radców prawnych. Kolejnym podniesionym przez odwołującą zarzutem było naruszenie art. 16 § 1 k.p.a. poprzez de facto zmianę ostatecznego postanowienia Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej nr [...] o dopuszczeniu odwołującej do egzaminu radcowskiego dokonaną przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w wyniku ponownej, odmiennej oceny przesłanek o dopuszczeniu do egzaminu radcowskiego na etapie wpisu na listę radców prawnych w sytuacji, gdy postanowienie Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej nr [...] o dopuszczeniu odwołującej do egzaminu radcowskiego jest postanowieniem ostatecznym i jego uchylenie, zmiana, stwierdzenie nieważności bądź wznowienie postępowania jego dotyczącego może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w k.p.a. lub ustawach szczególnych, a ustawa o radcach prawnych nie przyznaje takich kompetencji Radzie Okręgowej Izby Radców Prawnych.

Podnosząc powyższe zarzuty, K. S. wniosła na podstawie

art. 132 § 1 k.p.a. o dokonanie przez organ I instancji autokontroli zaskarżonej uchwały i podjęcie uchwały w przedmiocie dokonania wpisu jej osoby na listę radców prawnych, a w przypadku nieuwzględnienia tego wniosku, o uchylenie przez organ II instancji zaskarżonej uchwały i podjęcie uchwały o wpisie odwołującej na listę radców prawnych.

Prezydium uznało odwołanie K. S. za nieuzasadnione i uchwałą z [...] września 2018 roku Nr [...], utrzymało w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z [...] czerwca 2018 roku Nr [...],

w sprawie odmowy wpisu wnioskodawczym na listę radców prawnych prowadzoną przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w W..

W uzasadnieniu uchwały Prezydium podzieliło stanowisko Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W., że odwołująca nie spełnia przesłanki określonej w art. 24 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy o radcach prawnych. Prezydium podzieliło ocenę, że [...] nie jest organem władzy publicznej w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt 4 tej ustawy.

W uzasadnieniu uchwały Prezydium stwierdziło, że postępowanie administracyjne w przedmiocie wpisu na listę radców prawnych jest postępowaniem całkowicie odrębnym od kompetencji właściwego przewodniczącego komisji egzaminacyjnej do formalnej oceny dokumentów przedłożonych na etapie dopuszczenia do egzaminu radcowskiego, a obowiązująca w postępowaniu przed przewodniczącym właściwej komisji egzaminacyjnej na mocy odesłania zawartego

w art. 362 ust, 5 ustawy o radcach prawnych regulacja art. 33 ust. 4-9 ustawy

o radcach prawnych nie daje mu żadnych realnych środków do weryfikacji przesłanki, o której mowa w art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy o radcach prawnych. Regulacja ta obejmuje bowiem jedynie tryb wzywania do uzupełnienia braków w zakresie opłaty oraz prawo do wydania decyzji w razie złożenia zgłoszenia na egzamin po terminie. Organ ten w tym trybie nie prowadzi żadnego postępowania wyjaśniającego,

a jedyne co czyni to formalna weryfikacja złożonych dokumentów. Stąd też organ ten nie może w tym trybie dokonać oceny np. kwestii związanych z zatrudnieniem kandydata do zawodu radcy prawnego. Oznacza to, że powołana przesłanka może być w rzeczywistości badana dopiero przez organ samorządu zawodowego w toku postępowania w przedmiocie wpisu na listę radców prawnych. Zdaniem Prezydium przyjęcie, że organy samorządu zawodowego są związane oceną powołanej przesłanki wpisu na listę radców prawnych i nie mają prawa jej ponownej samodzielnej oceny w toku postępowania w przedmiocie wpisu na listę radców prawnych prowadzi do wniosku, że regulacją wewnętrznie sprzeczną byłaby np. regulacja art. 24 ust. 2c ustawy o radcach prawnych, zgodnie z treścią którego rada okręgowej izby radców prawnych może odmówić wpisu na listę radców prawnych tylko wtedy, gdy wpis narusza przepisy art. 24 ust. 1 ustawy o radcach prawnych. W art. 24 ust. 1 pkt. 6 znajduje się odesłanie do art. 25 ust. 1 i 2 ustawy o radcach prawnych, co wskazuje, że organy samorządu zawodowego mogą również analizować zawarte tam przesłanki. Prezydium wskazało, że rada dokonuje ponownej samodzielnej oceny wszystkich przesłanek (także tych zawartych w art. 25 ust. 1 i 2 ustawy o radcach prawnych) i to rada może odmówić wpisu na listę radców prawnych tylko wtedy, gdy wpis narusza przepisy art. 24 ust. 1 ustawy o radcach prawnych (a na mocy art. 24 ust. 1 pkt. 6 ustawy o radcach prawnych także przepisy art. 25 ust. 1 i 2 ustawy o radcach prawnych). Przyjęcie, że organ samorządu zawodowego jest związany oceną przesłanek z art. 25 ust. 2 ustawy o radcach prawnych dokonaną przez właściwego przewodniczącego komisji egzaminacyjnej lub ewentualnie Ministra Sprawiedliwości (jako organu rozpoznającego zażalenie na ewentualne postanowienie właściwego przewodniczącego komisji egzaminacyjnej) spowodowałoby swoiste "ubezwłasnowolnienie" organów samorządu zawodowego, bowiem de facto musiałyby one zawsze powtarzać w tym zakresie rozstrzygnięcie zapadłe w powołanym trybie. W ocenie Prezydium, spowodowałoby to również faktyczne pozbawienie samorządu zawodowego prawa decydowania o tym, kto jest jego członkiem i przeniosło decyzję w tym zakresie na poziom naczelnego organu administracji rządowej. W konkluzji Prezydium wskazało, że organy samorządu zawodowego radców prawnych w toku postępowania administracyjnego

w przedmiocie wpisu na listę radców prawnych nie są związane oceną przesłanek dokonaną przez właściwego przewodniczącego komisji egzaminacyjnej i mają prawo samodzielnej, ponownej oceny przesłanek wpisu na listę radców prawnych. Według Prezydium oznacza to, że w niniejszej sprawie organy samorządu zawodowego nie są związane powołaną oceną oraz mogą samodzielnie ponownie dokonać oceny spełniania przez K. S. wszystkich przesłanek jej wpisu na listę radców prawnych, w tym także przesłanki, o której mowa w art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy

o radcach prawnych.

K. S. złożyła do Ministra Sprawiedliwości odwołanie od wyżej przywołanej uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w W., który uznał, że jest ono uzasadnione i we wskazanej na wstępie decyzji uchylił uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w W. z [...] września 2018 r., Nr Nr [...], oraz utrzymaną przez nią w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z [...] czerwca 2018 roku, Nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w W..

Na początku swoich rozważań organ przytoczył treść art. 24 ust. 1 oraz art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy. Następnie Minister wskazał, że K. S. spełnia określoną w art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy przesłankę uprawniającą do przystąpienia do egzaminu radcowskiego bez odbycia aplikacji radcowskiej i fakt ten został potwierdzony postanowieniem z [...] marca 2018 roku Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2018 r.

z siedzibą w W. Spełniła także pozostałe przesłanki do wpisu na listę radców prawnych określone w art. 24 ust. 1 ustawy.

Następnie Minister odniósł się do stanowiska organów wpisowych kwestionującego fakt, że [...] – w którym K. S. była zatrudniona – należy do kategorii organów władzy publicznej,

w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt. 4 ustawy o radcach prawnych. Rozstrzygając tę kwestię, Minister przytoczył wykładnię pojęcia "władzy publicznej" dokonaną przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 4 grudnia 2012, sygn. SK 18/00, na tle art. 77 ust. 1 Konstytucji.

Następnie wskazał, że [...] jest agencją wykonawczą w rozumieniu ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2077 ze zm.), powołaną do realizacji zadań z zakresu polityki naukowej, naukowo-technicznej i innowacyjnej państwa, działającą na podstawie ustawy z 30 kwietnia 2010 r. o [...] (Dz. U. z 2018 r., poz. 1249 ze zm.). Nadzór nad działalnością [...] z punktu widzenia legalności, gospodarności i rzetelności, stosownie do art. 34 tej ustawy sprawuje minister właściwy do spraw nauki. Zadania [...], szczegółowo określone w Rozdziale 3 wymienionej ustawy, wskazują jednoznacznie, że należą do sfery władztwa publicznego, w rozumieniu zaprezentowanym przez Trybunał Konstytucyjny

w powołanym przez Ministra wyroku, w świetle którego, dla oceny tego czy dany podmiot może zostać zakwalifikowany jako organ władzy publicznej, nie ma znaczenia czy wykonywanie takich funkcji łączy się z możliwością władczego kształtowania sytuacji jednostki. Minister podkreślił przy tym, że [...] zostało również wyposażone w takie kompetencje, co wynika m.in. z art. 40 ust. 1 ustawy z 30 kwietnia 2010 r. o [...].

W ocenie Ministra, wymienione okoliczności jednoznacznie przemawiają za stanowiskiem, że [...] jest organem władzy publicznej w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt. 4 ustawy o radcach prawnych.

W dalszej części uzasadnienia Minister wskazał, że z przedstawionych przez odwołującą zaświadczeń z 29 stycznia 2018 r., 15 marca 2018 r., 30 kwietnia 2018 r. wystawionych przez [...] wynika, że od 2008 roku do chwili ich wystawienia była zatrudniona i wykonywała na rzecz tego urzędu wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej. K. S. wykonywała przedmiotowe czynności w Dziale Prawnym [...]. Z uwagi na powyższe, Minister wskazał, że w toku postępowania o dopuszczenie do egzaminu radcowskiego K. S. wykazała zatem przewidzianymi prawem dokumentami, że po ukończeniu wyższych studiów prawniczych przez okres co najmniej 4 lat w okresie nie dłuższym niż 6 lat przed złożeniem wniosku o dopuszczenie do egzaminu była zatrudniona w urzędzie organu władzy publicznej - [...] - i wykonywała wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej na rzecz tego urzędu i ta prawidłowo ustalona okoliczność powinna być także wzięta pod uwagę w toku postępowania o wpis na listę radców prawnych.

Następnie Minister zauważył, że – wbrew stanowisku Prezydium - postępowanie związane z dopuszczeniem do egzaminu radcowskiego ma charakter nie tylko formalny, ale również merytoryczny. Na etapie składania wniosku

o dopuszczenie do egzaminu radcowskiego badana jest kompletność i poprawność złożonych dokumentów także pod kątem spełnienia przesłanek z art. 25 ust. 2 ustawy, co wynika wprost z art. 361 ust. 1 in fine ustawy. W sprawie K. S. okoliczność ta w sposób pozytywny została stwierdzona.

Ponadto Minister wskazał, że postępowanie to jest postępowaniem odrębnym od postępowania w sprawie wpisu na listę radców prawnych, co właśnie wpływa na zakres i rozdział kompetencji organów podejmujących decyzje w obu postępowaniach.

Mając na uwadze spójność regulacji zawartych w ustawie oraz treść art. 361 ust. 1 in fine ustawy, Minister stwierdził, że do oceny spełnienia przesłanek z art. 25 ust. 2 ustawy właściwe są organy podejmujące decyzje w postępowaniu związanym z dopuszczeniem do egzaminu radcowskiego. Natomiast kwestia badania, czy dana osoba spełnia przesłanki wpisu na listę radców prawnych określone w art. 24 ust. 1 ustawy należy do właściwości rady okręgowej izby radców prawnych. Poczynione w tym zakresie ustalenia nie mogą być jednak dowolne i naruszać wyrażonych w art. 6 i 8 k.p.a. zasad praworządności i zaufania obywateli do organów państwa.

Minister podkreślił, że uprawnienia rady do badania przesłanek wpisu na listę radców prawnych określonych w art. 24 ust. 1 tej ustawy nie są nieograniczone i nie obejmują merytorycznej oceny legalnie uzyskanych dokumentów i zaświadczeń potwierdzających nabycie określonych uprawnień, wydanych przez właściwe organy w ramach ustawowo określonych kompetencji.

Organy wpisowe nie są zatem uprawnione np. do weryfikacji wyników egzaminu radcowskiego, czy podważania zasadności, potwierdzonego dyplomem, ukończenia przez kandydata wyższych studiów prawniczych. Nie są też uprawnione do powtórnej oceny spełnienia przesłanek z art. 25 ust. 2 ustawy, dokonanej uprzednio w odrębnym postępowaniu i wyrażonej w postanowieniu Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2018 r. z siedzibą w W..

W konkluzji Minister stwierdził, że organy samorządu zawodowego radców prawnych, dokonując oceny sytuacji prawnej kandydatki, niesłusznie uznały,

że K. S. nie spełnia przesłanki wpisu na listę radców prawnych, o której mowa w art. 24 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy o radcach prawnych.

Mając powyższe na uwadze, Minister na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchylił uchwalę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w W. z [...] września 2018 roku, Nr [...] oraz utrzymaną przez nią w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z [...] czerwca 2018 roku. Nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w W.., która powinna ponownie dokonać oceny prawnej zgromadzonego materiału dowodowego i merytorycznie rozstrzygnąć w przedmiocie wpisu pani K. S. na listę radców prawnych, bowiem kompetencja do rozstrzygnięcia tej sprawy co do istoty nie przysługuje Ministrowi Sprawiedliwości.

Pismem z dnia 3 stycznia 2019 r., Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w W. wniosło na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W.

Zaskarżonej decyzji Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych

w W. zarzuciło naruszenie:

1. art. 25 ust. 2 pkt. 4 ustawy z 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych (Dz.U. 2018, poz. 2115 ze zm., dalej jako "u.r.p.") poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie,

że [...] stanowi urząd organu władzy publicznej,

w sytuacji w której powołana jednostka organizacyjna stanowi agencję wykonawczą w rozumieniu właściwych przepisów, a zatem nie może zostać uznana za urząd organu władzy publicznej;

2. art. 24 ust. 2c u.r.p. oraz art. 25 ust. 3 u.r.p. poprzez ich błędną wykładnię

i przyjęcie, że organy samorządu zawodowego radców prawnych w toku postępowania administracyjnego w przedmiocie wpisu na listę radców prawnych są związane oceną właściwego przewodniczącego komisji egzaminacyjnej lub Ministra Sprawiedliwości i nie mają prawa samodzielnej ponownej oceny wskazanych

w art. 25 ust. 2 u.r.p. przesłanek wpisu wnioskodawcy na listę radców prawnych, podczas gdy prawidłowa wykładnia powołanych regulacji powinna prowadzić do wniosku, że kompetencja organów samorządu zawodowego do oceny przesłanek wskazanych w art. 25 ust. 2 u.r.p. jest całkowicie niezależna od kompetencji właściwego przewodniczącego komisji egzaminacyjnej lub Ministra Sprawiedliwości do formalnej oceny przedłożonych przez wnioskodawcę dokumentów i organy samorządu zawodowego mogą ją w pełni wykonywać w toku postępowania administracyjnego w przedmiocie wpisu na listę radców prawnych.

W konkluzji Prezydium wniosło o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy Ministrowi Sprawiedliwości do ponownego rozpoznania.

Jednocześnie, na podstawie art. 135 p.p.s.a., Prezydium wniosło o uchylenie przez Sąd uchwały Komisji Egzaminacyjnej nr [...] z siedzibą w W. powołanej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2018 r., w obszarze właściwości Okręgowej lzby Radców Prawnych w W. z [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia pozytywnego wyniku egzaminu radcowskiego. Ponadto wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w decyzji z [...] listopada 2018 r.

W uzasadnieniu wskazano, że treść skargi w istocie sprowadza się do polemiki ze stanowiskiem Ministra.

Minister podkreślił, że nie zgadza się ze stanowiskiem Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych, że [...] nie jest urzędem organu władzy publicznej w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy o radcach prawnych. Minister Sprawiedliwości podtrzymał również pogląd, że postępowanie związane z dopuszczeniem do egzaminu radcowskiego ma charakter nie tylko formalny, ale również merytoryczny.

W ocenie Ministra, skarżący nie powołał się nadto na żadne nowe okoliczności, które przemawiałyby za zmianą decyzji. Wobec tego, mając na względzie, że wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło zgodnie z prawem i bez cech dowolności, wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.

Skarga Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych nie zasługuje na uwzględnienie.

Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji, Minister w jej podstawie prawnej powołał art. 24 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy

o radcach prawnych.

Sporne jest, czy można było uczestniczkę K. S. wpisać na listę radców prawnych, która zdała egzamin radcowski bez odbycia aplikacji radcowskiej, a podstawą dopuszczenia jej do tegoż egzaminu było błędne - zdaniem organów wpisowych - uznanie przez przewodniczącego komisji egzaminacyjnej,

że uczestniczka spełnia wymagania określone w art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy i czy organy wpisowe mogły ponownie badać spełnianie przez ubiegającą się o wpis przesłanki z art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy, jako decydującej o jej wpisie na listę radców prawnych, mimo zdanego egzaminu radcowskiego.

W tym miejscu przywołać należy art. 24 ust. 1 pkt 6 ustawy i art. 25 ust. 2 ustawy z którego brzmienia wynika, że dopuszczalny jest wpis na listę radców prawnych osób, które złożyły egzamin radcowski bez odbycia aplikacji radcowskiej. Podkreślenia wymaga, że osoby przystępujące do egzaminu radcowskiego bez wcześniejszego odbycia aplikacji radcowskiej muszą spełniać co najmniej jeden z warunków określonych w art. 25 ust. 2 pkt 1- 8 ustawy.

Na podstawie art. 25 ust. 3 ustawy osoby przystępujące do egzaminu radcowskiego bez odbycia aplikacji radcowskiej muszą spełniać wymagania przewidziane w art. 24 ust. 1 pkt 1, 3-5 ustawy, a więc przesłanki tożsame z tymi, które są konieczne, aby móc zostać wpisanym na listę radców prawnych. Do wymagań tych ustawodawca zaliczył:

1. ukończenie wyższych studiów prawniczych w Rzeczypospolitej Polskiej

i uzyskanie tytułu magistra lub zagranicznych studiów prawniczych uznanych

w Rzeczypospolitej Polskiej;

2. (uchylony);

3. korzystanie w pełni z praw publicznych;

4. pełną zdolność do czynności prawnych;

5. nieskazitelny charakter i rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego (art. 24 ust. 1 ustawy).

Art. 24 ust. 2c ustawy wyraźnie stanowi, iż Rada OIRP może odmówić wpisu na listę radców prawnych tylko wtedy, gdy wpis narusza przepisy ust. 1 wskazanego przepisu. W konsekwencji, kompetencje Rady OIRP ograniczone są wyłącznie do oceny przesłanek, o których mowa w art. 24 ust. 1 ustawy. Wskazać należy,

że wśród wymienionych przesłanek brak jest przesłanek z art. 25 ust. 2 ustawy.

W ocenie Sądu, organy samorządu radcowskiego, dokonując rozszerzającej

i nieuprawnionej wykładni określonych w art. 24 ust. 1 ustawy przesłanek warunkujących wpis na listę radców prawnych - w postaci samodzielnej oceny, czy K. S. była uprawniona do przystąpienia do egzaminu radcowskiego bez odbycia aplikacji radcowskiej - przekroczyły kompetencje przyznane im przez ustawodawcę w art. 24 ust. 2c ustawy.

Potwierdzeniem takiego stanowiska jest wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z [...] listopada 2017 r., sygn. [...], w którym NSA podkreślił, iż prawo do wykonywania zawodu zaufania publicznego, jakim jest zawód radcy prawnego powstaje z chwilą dokonania wpisu na listę radców prawnych i złożenia ślubowania. Sam zaś wpis uwarunkowany jest spełnieniem określonych art. 24 ust. 1 ustawy wymogów, przy czym ich katalog określony jest w sposób wyczerpujący. O wpisie lub odmowie wpisu decydują zatem wyłącznie wyszczególnione we wskazanym przepisie warunki. Znajduje to potwierdzenie w treści ust. 2c art. 24 cyt. ustawy, zgodnie z którym odmowa wpisu przez okręgową izbę radców prawnych może nastąpić jedynie wtedy, jeśli pozostawałby w sprzeczności z wymogami z ust. 1. Wskazane wyżej przepisy ustawy o radcach prawnych ustanawiają, stosownie do art. 65 ust. 1 zd. drugie Konstytucji RP, ograniczenie jakiego doznaje, przewidziana tym artykułem ustawy zasadniczej, wolność wykonywania zawodu, tu - zawodu radcy prawnego. Oznacza to, że ograniczenie wykonywania tego zawodu może być wyprowadzone wyłącznie ze ściśle określonych warunków ustanowionych w art. 24 ust. 1 ustawy, nie zaś wywodzone w drodze rozszerzającej i nieuprawnionej wykładni określonych tą normą przesłanek warunkujących wpis.

W tym miejscu podkreślić należy, że kwestia spełniania przesłanek z art. 25 ust. 2 ustawy podlega badaniu na etapie przyjmowania zgłoszeń o przystąpieniu do egzaminu radcowskiego. Zgodnie z treścią art. 361 ust. 1 ustawy do egzaminu radcowskiego może przystąpić osoba, która odbyła aplikację radcowską i otrzymała zaświadczenie o jej odbyciu oraz osoba, o której mowa w art. 25 ust. 2. Ponadto wedle art. 362 ust. 5 pkt 2 ustawy osoby uprawnione do przystąpienia do egzaminu radcowskiego bez odbycia aplikacji składają wniosek do komisji egzaminacyjnej najpóźniej w terminie 45 dni przed dniem rozpoczęcia egzaminu radcowskiego czyli w okresie dwukrotnie dłuższym aniżeli osoby, które odbyły aplikacje radcowską (21 dni). Do wniosku zobowiązane są dołączyć dokumenty, wymienione w art. 362 ustawy i uszczegółowione w rozdziale 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości

w sprawie przeprowadzania egzaminu radcowskiego (Dz. U. z 2016 r., poz. 116).

W ocenie Sądu, przyjęta przez skarżącego wykładnia art. 24 ust. 2c ustawy oraz art. 25 ust. 3 ustawy w zw. z art. 362 ust. 5 ustawy w zw. z art. 333 ust. 5 ustawy prowadziłaby do absurdalnych sytuacji, w których zdolność danej osoby do przystąpienia do egzaminu radcowskiego oceniana była nie przed jego przeprowadzeniem, lecz dopiero po jego odbyciu. Prowadziłoby to do tego, że osoba chcąca przystąpić do egzaminu byłaby - w oparciu o powszechnie obowiązujące przepisy prawa - najpierw do niego dopuszczana przez przewodniczącego komisji egzaminacyjnej, a następnie, po złożeniu tego egzaminu z wynikiem pozytywnym, organ samorządu zawodowego mógłby uznać ex post, że nie była ona jednak uprawniona do przystąpienia do egzaminu.

Ponadto wypada przypomnieć, że w okolicznościach faktycznych sprawy postanowienie Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2018 r. z siedzibą w W. z [...] marca 2018 r. o dopuszczeniu K. S. do egzaminu radcowskiego, korzysta z przymiotu ostateczności.

W ocenie Sądu brak jest zatem podstaw prawnych do uznania, że wskazane zagadnienie mogło zostać ponownie rozstrzygane przez Radę OIRP następczo, a więc już po przystąpieniu i złożeniu z wynikiem pozytywnym egzaminu radcowskiego przez osobę wnioskującą o wpis na listę radców prawnych.

Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, rozstrzygnięcie wskazanego powyżej zagadnienia poprzez stwierdzenie, że organy wpisowe nie miały kompetencji do samodzielnego badania spełniania przesłanek z art. 25 ust. 2 ustawy na etapie rozpoznawania wniosku o wpis na listę radców prawnych, czyni w zasadzie nieistotną dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie kwestię wykładni pojęcia "urzędu organu władzy publicznej", użytego w art. 25 ust. 2 pkt 4c ustawy.

Niemniej, na marginesie, wskazać należy, że Sąd podziela pogląd Ministra,

iż [...] jest organem władzy publicznej w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt. 4 ustawy o radcach prawnych. Jest to bowiem agencja wykonawcza powołana do wykonywania funkcji władzy publicznej z zakresu polityki naukowej, naukowo-technicznej i innowacyjnej państwa, działającą na podstawie ustawy z 30 kwietnia 2010 r. o [...] (Dz. U. z 2018r. poz. 1249 ze zm.). Stosownie do art. 34 tej ustawy działalność [...] podlega nadzorowi ministra właściwego do spraw nauki z punktu widzenia legalności, gospodarności i rzetelności. Co więcej, zadania [...], szczegółowo określone w Rozdziale 3 wymienionej ustawy, wskazują jednoznacznie, że należą do sfery władztwa publicznego (w rozumieniu zaprezentowanym przez Trybunał Konstytucyjny w powołanym przez Ministra wyroku). Podkreślić jeszcze należy, że [...] zostało również wyposażone w kompetencje władcze, co wynika m.in. z art. 40 ust. 1 rzeczonej ustawy.

W takim stanie prawnym Sąd stwierdził, że [...] jest organem władzy publicznej w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt. 4 ustawy

o radcach prawnych.

Odnosząc się do wniosku skarżącego o uchylenie przez Sąd, na podstawie art. 135 p.p.s.a., uchwały Komisji Egzaminacyjnej nr [...] z siedzibą w W. powołanej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2018 r. w obszarze właściwości Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia pozytywnego wyniku egzaminu radcowskiego, Sąd uznał go za bezzasadny. Wskazać bowiem należy, że przepis art. 135 p.p.s.a. zawiera uprawnienie sądu administracyjnego do orzekania w głąb sprawy, pozwalając na usunięcie z obrotu prawnego wszystkich rozstrzygnięć wydanych w sprawie, które zostały wydane niezgodnie z prawem (por. wyrok NSA z 4 kwietnia 2017 r., II OSK 2990/15. LEX nr 2316318). Przepis ten w niniejszej sprawie nie powinien mieć jednak zastosowania z dwóch powodów. Po pierwsze, K. S. została dopuszczona do egzaminu radcowskiego, gdyż spełniła przesłanki z art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy, co zostało już wyjaśnione w zaskarżonej decyzji. Uchwała Komisji Egzaminacyjnej nr [...] z siedzibą w W. powołanej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2018 r. w obszarze właściwości Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z [...] kwietnia 2018 r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia pozytywnego wyniku egzaminu radcowskiego K. S. została zatem wydana zgodnie z prawem, co wyklucza zastosowanie wobec niej trybu przewidzianego w art. 135 p.p.s.a. Ponadto, orzekanie – w myśl art. 135 p.p.s.a. – następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany uskarżony akt lub czynność, co oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem oceny zgodności z prawem innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Na sprawę administracyjną w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej. Zdaniem Sądu, sprawy o dopuszczenie do egzaminu radcowskiego i o wpis na listę radców prawnych nie są przedmiotowo tożsame, co powinno być przeszkodą do zastosowania w niniejszej sprawie, wobec uchwały Komisji Egzaminacyjnej nr [...] z siedzibą w W. z [...] kwietnia 2018 r., nr [...], trybu przewidzianego w art. 135 p.p.s.a.

Mając to wszystko na uwadze, skargę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych jako nieuzasadnioną – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – należało oddalić.