Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2566/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-03-09 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 243 par. 1, art. 245 par. 2, art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Śledzik, po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2009 r. oraz kwoty podatku od zapłaty za miesiące od stycznia do grudnia 2009 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie


UZASADNIENIE

I. S.A. z siedzibą w W. (dalej zwana: Skarżącą) złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2014r.

Po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego, Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku Skarżąca wskazała, że od 23 marca 2011 r. nie ma dostępu do dokumentów księgowych, bowiem zostały one zajęte przez Urząd Kontroli Skarbowej w G.. Z kolei z korespondencji prowadzonej z osobami prowadzącymi kontrolę wynika, że część dokumentacji księgowej spółki, zajęta w dniu przeszukania, zaginęła w niejasnych okolicznościach. Ponadto spółka ma zajęte rachunki bankowe. Nie posiada majątku ruchomego, nieruchomości ani nie osiąga przychodów. Skarżąca nie dysponuje środkami finansowymi na pokrycie kosztów sądowych.

Skarżąca oświadczyła ponadto, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi [...] zł. Nie składała bilansów, z uwagi na brak dokumentów źródłowych. Rachunek bankowy spółki został zlikwidowany. Skarżąca nie prowadzi działalności i nie osiąga przychodów.

Z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych Skarżącej, na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej – "P.p.s.a."), Skarżąca została wezwana do: wyjaśnienia, czy prowadzi w dalszym ciągu działalność gospodarczą, jeśli tak wskazania i udokumentowania wysokości aktualnych miesięcznych przychodów spółki oraz kosztów ich uzyskania, poprzez nadesłanie kopii z podatkowej księgi przychodów i rozchodów za ostatnie trzy miesiące, bilansu i rachunku zysków i strat za I półrocze 2014 r., jeżeli spółka zaprzestała prowadzenia działalności – udokumentowanie tej okoliczności, nadesłania zeznań podatkowych spółki za 2012 i 2013 r., nadesłanie bilansu, rachunku zysków i strat oraz informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego za 2013 r., nadesłania wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych spółki za ostatnie trzy miesiące oraz udokumentowanie ewentualnej likwidacji lub zajęcia tych rachunków, nadesłania innych dokumentów dotyczących aktualnej sytuacji finansowej i majątku spółki.

W odpowiedzi Skarżąca nie nadesłała żadnych dokumentów. Wyjaśniła z kolei, że z punktu widzenia "formalno-prawnego" w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą, gdyż prowadzi pełną księgowość, składa comiesięczne deklaracje

VAT-7. Jednak z uwagi na brak dokumentów "wyjściowych" częściowo zajętych i częściowo zgubionych, spółka nie jest w stanie złożyć bilansu i rachunku wyników za kolejne lata począwszy od 2011/2012. Faktycznie spółka nie osiąga dochodów pozwalających na poniesienie tak znacznych opłat.

Ponadto Skarżąca wskazała, że w nocy z 27 na 28 września 2014 r. skradziono walizkę z dokumentacją spółki. Sprawę prowadzi komenda policji w K.. Po odzyskaniu dokumentów zaległa księgowość zostanie uzupełniona bezzwłocznie. Skarżąca wyjaśniła również, że posiadała rachunek bankowy, jednak z uwagi na zajęcie komornicze uniemożliwiające ponoszenie kosztów prowadzenia rachunku został on zamknięty przez bank.

Postanowieniem z 14 stycznia 2015r. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy.

Skarżąca złożyła w ustawowym terminie sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu ponownie podkreśliła, że cała jej dokumentacja znajduje się w Delegaturze UKS w S., więc Skarżąca nie ma dostępu do tych dokumentów. Ponadto Skarżąca nadmieniła, że koszt kopii dokumentów w UKS to 1 zł za stronę formatu A4. Skarżąca podkreśliła też, że z uwagi na zajęcie kont, oraz decyzje nakazujące przekazywanie wszystkich pieniędzy na poczet grożących kar jasnym jest, że Skarżąca nie posiada środków na pokrycie kosztów sądowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym.

Skarżąca wnioskowała o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, tj. w zakresie częściowym.

Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie, z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym (w tym również osobom prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Poza tego rodzaju wypadkami strony postępowania sądowoadministracyjnego muszą samodzielnie ponieść ciężar uiszczenia kosztów sądowych oraz ewentualnie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Nie ulega wątpliwości, iż z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania.

Po przeanalizowaniu wniosku Skarżącej oraz przedstawionej przez nią informacji dotyczącej sytuacji finansowej Sąd stwierdza, że powyższe przesłanki, będące warunkiem niezbędnym do przyznania zwolnienia od uiszczenia kosztów sądowych nie mają zastosowania w przedmiotowej sprawie.

Należy podkreślić, iż aby móc ocenić sytuację strony i na jej podstawie prawidłowo rozpoznać wniosek Sąd musi zapoznać się z dokumentami świadczącymi o jej sytuacji, nie można tego uczynić na podstawie domniemań. Przy czym w ustawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jednoznacznie wskazano, iż to wnioskodawca ma obowiązek wykazać fakty, na których opiera swój wniosek. Nie można przerzucić tego obowiązku na Sąd, albowiem tylko strona skarżąca ma interes prawny aby na podstawie dostarczonych dokumentów uzyskać prawo pomocy.

W niniejszej sprawie podjęto działania zmierzające do uzyskania pełnego obrazu możliwości płatniczych Skarżącej, wzywając ją do uzupełnienia wniosku o stosowne informacje. Z obowiązku przesłania tych dokumentów Skarżąca nie wywiązała się. Również nie nadesłała ich łącznie ze złożonym sprzeciwem, mimo iż z postanowienia Referendarza sądowego jednoznacznie wynika, iż brak tych dokumentów jest główną przyczyną odmowy przyznania prawa pomocy.

W rozpoznawanej sprawie Skarżąca nie przedstawiła w sposób należyty swojej sytuacji finansowej. Mimo wezwania, nie przedłożyła bowiem zeznań podatkowych za 2012 r. i 2013 r., bilansu oraz rachunku zysków i strat za 2013 r., ani w inny sposób nie udokumentowała wysokości przychodów (dochodów i kosztów) uzyskanych za ten okres. Ponadto, Skarżąca w żaden sposób nie udokumentowała również swojej aktualnej sytuacji finansowej. Jej wyjaśnienia w tym zakresie są z kolei niespójne. Początkowo spółka utrzymuje, że nie prowadzi działalności gospodarczej i nie uzyskuje dochodów, następnie (pismo z 19 grudnia 2014 r.) wyjaśnia, że jednak prowadzi działalność, przy czy uzyskiwane dochody nie pozwalają na poniesienie kosztów sądowych. Jednocześnie Skarżąca wskazuje, że nie może udokumentować swojej sytuacji finansowej za lata poprzednie, z uwagi na brak dokumentów księgowych, które zostały zajęte przez organy kontroli skarbowej, a częściowo zagubione. Z kolei aktualna dokumentacja księgowa została skradziona.

W ocenie Sądu, brak podstawowych informacji chociażby

o aktualnych przychodach, majątku i działalności spółki uniemożliwia ocenę spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy tj. ocenę czy spółka jest w stanie partycypować w kosztach wszczętego postępowania sądowoadministracyjnego, a jeśli tak, to w jakim zakresie.

Odnosząc się do argumentacji spółki, że brak sprawozdania finansowego i niezłożenie zeznań podatkowych wynikał z braku dokumentacji, zabezpieczonej częściowo przez organy skarbowe, zauważyć należy, że rzeczywiście, w przypadku zabezpieczenia dokumentacji przez policję, prokuraturę, czy też inne organy – sporządzenie wymaganych wezwaniem sprawozdań finansowych może być utrudnione. Jednak wskazać też należy, że zabezpieczenie dokumentacji księgowej nie jest przeszkodą niemożliwą do usunięcia dla wykonania wezwania w niniejszej sprawie, przy założeniu prowadzenia przez spółkę dokumentacji finansowej zgodnej z wymogami określonymi w stosownych przepisach prawa. Zgodzić się bowiem należy z oceną dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 30 maja 2008 r., sygn. akt I FZ 95/08, w którym wskazano, że brak aktywności skarżącej spółki w zakresie przedłożenia wymaganych sprawozdań finansowych nie może być usprawiedliwiony okolicznością, że sporządzenie niektórych dokumentów było utrudnione ze względu na nierzetelność bądź nieprawdziwość danych przedstawianych za wcześniejsze okresy czy ze względu na zajęcie dokumentacji przez policję. Z treści wskazanego wyżej art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. wynika bowiem jasno, że strona powinna wykazać, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, jeżeli chce uzyskać w tym zakresie prawo pomocy.

Ponadto, żadne okoliczności nie wskazują na to, że spółka faktycznie powzięła wszelkie kroki do sporządzenia wymaganej dokumentacji. Z praktyki sądowej wynika bowiem, że nawet w przypadku zajęcia dokumentów przez organy ścigania, istnieje możliwość uzyskania odpisów z dokumentów.

Niemniej jednak gdyby nawet obiektywnie niemożliwe było wykonanie wezwania referendarza sądowego w części dotyczącej udokumentowania sytuacji finansowej skarżącej za lata poprzednie, to Skarżąca nie udokumentowała również swojej aktualnej sytuacji finansowej. Z powyższego nie zwalnia Skarżącej przywoływana okoliczność kradzieży dokumentacji księgowej. Skoro bowiem kradzieży dokonano we wrześniu 2014 r., należało chociażby udokumentować przychody uzyskane przez Skarżącą po tej dacie. Ponadto, skoro Skarżąca składała deklaracje VAT-7, można było uzyskać ich kopie z urzędu skarbowego. Skarżąca w tym zakresie nie wykazała żadnej inicjatywy. Dodatkowo, wątpliwym jest, aby Skarżąca będąca spółką akcyjną prowadzącą działalność gospodarczą, nie dysponowała rachunkiem bankowym.

W związku z powyższym, zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie brak jakiejkolwiek wiedzy na temat rzeczywistej sytuacji finansowej spółki uniemożliwia dokonanie wszechstronnej i właściwej oceny jej możliwości finansowych. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego ocenia taką sytuację jednoznacznie. Jeżeli strona w jakikolwiek sposób uchyla się od złożenia wyjaśnień, oświadczeń lub dokumentów służących ocenie jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, to musi się liczyć z tym, że sąd nie będzie miał podstaw do przyjęcia jej wniosku za uzasadniony (por. np. postanowienie NSA z 23 kwietnia 2009 r., I FZ 71/09, z 23 lipca 2009 r., II FZ 260/09 z 28 lipca 2009 r., I OZ 744/09).

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.