Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 499/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargi

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) WSA Maciej Busz WSA Monika Świerczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 grudnia 2022 r. sprawy ze skarg P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. i Gminy W. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 6 lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia studzienki kanalizacyjnej oddala skargi w całości


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 6 lipca 2022 r. nr [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako WWINB) po rozpoznaniu odwołań P. spółka z o.o z siedzibą w W. oraz Burmistrza W. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. (dalej jako PINB) z dnia 28 kwietnia 2022 r., nr [...] nakazującej Burmistrzowi W. usunięcie z działki nr geod. [...] w m. W. studzienki kanalizacyjnej, uchylił zaskarżoną decyzję w części określającej adresata obowiązku i w tej części orzekł o nałożeniu obowiązku na Gminę W. , w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wskazał, że pismem z dnia 04.05.2021 r. W. E. S. Sp. z o. o. w W. (dalej: WES) zwróciła się do PINB z wnioskiem o weryfikację i rozpatrzenie zgodności z obowiązującymi przepisami inwestycji polegającej na budowie na działce nr [...] studzienki kanalizacyjnej S-1, zatwierdzonej do wybudowania na innej działce, zgodnie z decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w W. nr [...] z dnia 17.08.1993 r. zatwierdzającą plan realizacyjny i udzielającą pozwolenia na budowę inwestycji obejmującej kanalizację sanitarną - ul. [...], przepompownia, zbiornik awaryjny.

W dniu 18.05.2021 r. PINB otrzymał decyzję Wojewody W. z dnia 17.05.2021 r. (znak [...] [...]), którą organ stwierdził, że decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w W. nr [...] z dnia 17.08.1993 r. została wydana z naruszeniem prawa, jednocześnie odmówiono stwierdzenia nieważności ww. decyzji.

W dniu 18.05.2021 r. pracownicy PINB przeprowadzili kontrolę, podczas której ustalono, że studzienka S1 kanalizacji sanitarnej wybudowana na podstawie pozwolenia na budowę [...] z dnia 17.08.1993 r. została w trakcie realizacji przesunięta. Obecnie jest zlokalizowana na działce [...]. Zmiana jej lokalizacji spowodowała przesunięcie rurociągu ks 150. Odcinek tego rurociągu znajduje się również na działce [...], zgodnie z udzielonym pozwoleniem powinien znajdować się poza działką [...].

Pismem z dnia 10.06.2021 r. PINB zawiadomił strony o zmianie zakresu postępowania administracyjnego, wskazując że toczyć się ono będzie w sprawie sprawdzenia zgodności z obowiązującymi przepisami wybudowania studzienki oznaczonej jako S1, podłączonej do rurociągu kanalizacji sanitarnej ks 150, zaprojektowanego w pozwoleniu na budowę z dnia 17.08.1993 r., znak sprawy [...] jako rurociąg Ř 160 od studzienki S1 w kierunku południowym przebiegającego przez działkę ozn. nr geodezyjnym [...] w m. W..

W dniu 30.06.2021 r. PINB wydał decyzję nr [...] o umorzeniu w całości postępowania administracyjnego w sprawie sprawdzenia zgodności z obowiązującymi przepisami wybudowania studzienki oznaczonej jako S1, podłączonej do rurociągu kanalizacji sanitarnej ks 150.

Odwołanie od tej decyzji złożyła WES podaniem 05.07.2021 r. WWINB decyzją z dnia 10.08.2021 r. (znak [...]) uchylił w całości ww. decyzję PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ Instancji. W wyniku złożonego sprzeciwu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 17.11.2021 r. sygn. akt IV SA/Po 733/21 oddalił sprzeciw.

W dniu 29.09.2021 r. PINB przeprowadził analizę przebiegu sieci kanalizacyjnej, na okoliczność której sporządzona została notatka służbowa nr [...].

Wobec poczynionych ustaleń, PINB decyzją z dnia 07.10.2021 r. nr [...] umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie sprawdzenia zgodności z obowiązującymi przepisami wybudowania przedmiotowej studzienki oznaczonej jako S1.

W związku ze złożonym przez WES odwołaniem od powyższej decyzji, WWINB decyzją z dnia 18.11.2021 r., znak [...] utrzymał w mocy decyzję PINB. Wyrokiem z dnia 03.02.2022 r., sygn. akt IV SA/Po 1049/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję WWINB i PINB.

W następstwie powyższego PINB, decyzją z dnia 28.04.2022 r., nr [...] nakazał Burmistrzowi W. usunięcie z działki ozn. nr geod. [...] w m. W. studzienki kanalizacyjnej oznaczonej w pozwoleniu na budowę z 17.08.1993 r., znak sprawy [...] jako S1 wraz z odcinkiem kanalizacji sanitarnej biegnącym od studzienki S1 w kierunku południowym. Studzienkę S1 wraz z odcinkiem kanalizacji sanitarnej nakazuje się zlokalizować zgodnie z zatwierdzonym projektem zagospodarowania terenu (planem realizacyjnym). Roboty budowlane należy prowadzić pod nadzorem osoby posiadającej uprawnienia budowlane w odpowiedniej specjalności. Termin wykonania nakazu ustala się na 90 dni, licząc od dnia doręczenia decyzji.

Odwołanie od decyzji PINB złożyło P. spółka z o. o. z siedzibą w W. oraz Burmistrz W..

WWINB w pierwszej kolejności wskazał, że Wojewoda W. decyzją z dnia 17.05.2021 r. stwierdził, że decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w W. nr [...] z dnia 17.08.1993 r. została wydana z naruszeniem prawa i odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji.

Niemniej Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 19.08.2021 r. (znak [...]) uchylił decyzję Wojewody W. i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji [...] z 17.08.1993 r., w części dotyczącej działki nr ewid. [...], a w pozostałym zakresie umorzył postępowanie organu I instancji. Sprawa jest procedowana w WSA w Warszawie.

PINB na podstawie zgromadzonej dokumentacji oraz ustaleń kontroli z dnia 18.05.2021 r. i z dnia 15.06.2021 r. ustalił, że w trakcie budowy nastąpiło przesunięcie studzienki S1, która jest zlokalizowana na działce [...]. Konsekwencją przesunięcia studzienki S1 jest zmiana lokalizacji rurociągu kanalizacji sanitarnej ks 150, który również był objęty tym samym pozwoleniem na budowę. Jak wynika z akt sprawy studzienka S1 została przesunięta o ok. 1,5 m w odniesieniu do planu realizacyjnego. Zmiana lokalizacji studzienki S1 spowodowała zmianę przebiegu rurociągu kanalizacji, skutkiem czego, do następnej studzienki, rurociąg znajduje się na działce nr [...]. Długość rurociągu Ř 150 wg planu miała między studzienkami wynosić 11 m, a wynosi 8 m. Niemniej rurociąg główny Ř 200 jedynie nieznacznie zmienił długość, wg planu miał mieć długość 61 m między studzienkami S1 i S2, wg pomiarów ma 59,5 m.

WWINB podkreślił, że analiza projektu budowlanego oraz załącznika graficznego do decyzji lokalizacyjnej wykazała, że przebieg spornej inwestycji uwidoczniony na projekcie budowlanym różni się od jej przebiegu na załączniku graficznym do decyzji lokalizacyjnej. Na załączniku do decyzji lokalizacyjnej kanalizacja biegnie wzdłuż ulicy [...] i omija działkę nr [...], podczas gdy na projekcie budowlanym przebiega ona przez południową cześć działki nr [...] przy granicy działki drogowej.

Organ odwoławczy wskazał, że kwesta zakończenia budowy została omówiona bardzo oszczędnie przez organ I instancji, wskazano jedynie, że budowa została zakończona najprawdopodobniej w 1996 r., a Urząd Miejski nie dysponuje jakimikolwiek dokumentami dotyczącymi zakończenia przedmiotowej budowy.

Niemniej WWINB zauważył powołując się na orzecznictwo, iż "w przypadku zakończenia procesu inwestycyjnego poprzez zawiadomienie o zakończeniu budowy nie występują te same okoliczności, co w przypadku zakończenia tego procesu poprzez uzyskanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego, które stanowiłyby podstawę uznania, że nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania administracyjnego w sprawie wykonania obiektu budowlanego z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego.

Zgodnie z art. 50 ust. 1 ustawy Prawo budowlane w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49f organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych:

1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo zgłoszenia lub

2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia lub zagrożenia środowiska, lub

3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 29 ust. 1 i 3, lub

4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, projekcie zagospodarowania działki lub terenu, projekcie architektoniczno-budowlanym lub w przepisach.

W ocenie WWINB w sprawie nie zachodzi przypadek określony w art. 50 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy Prawo budowlane (wobec ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę), a ponieważ roboty budowlane nie są już wykonywane, nie zachodzi przesłanka określona w przepisie art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane.

Dalej wskazano, iż zgodnie z art. 28 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw; Dz.U. z 2020, poz. 471) do spraw, o których mowa w art. 25-27:

1) stosuje się:

a) przepisy art. 36a ust. 5 i art: 40 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą,

b) przepisy art. 36a ust. 5b ustawy zmienianej w art. 1;

2) nie stosuje się przepisów art. 36a ust. 5a ustawy zmienianej w art: 1.

Organ II instancji podniósł, że stosownie do przepisu art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego, istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę stanowi odstąpienie w zakresie:

1) projektu zagospodarowania działki łub terenu, w przypadku zwiększenia obszaru oddziaływania obiektu poza działkę, na której obiekt budowlany został zaprojektowany;

2) charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego dotyczących:

a) powierzchni zabudowy w zakresie przekraczającym 5%,

b) wysokości, długości łub szerokości w zakresie przekraczającym 2%,

c) liczby kondygnacji;

3) warunków niezbędnych do korzystania z obiektu budowlanego przez osoby niepełnosprawne, o których mowa w art. 1 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzonej w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r., w tym osoby starsze;

4) zmiany zamierzonego sposobu użytkowania obiektu budowlanego łub jego części;

5) ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, innych aktów prawa miejscowego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu;

6) wymagającym uzyskania łub zmiany decyzji, pozwoleń lub uzgodnień, które są wymagane do uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę lub do dokonania zgłoszenia:

a) budowy, o której mowa vi' art. 29 ust. 1 pkt 1-4, łub

b) przebudowy, o której mowa w art: 29 ust. 3 pkt 1 lit: a, oraz instalowania, o którym mowa w art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. d;

7) zmiany źródła ciepła do ogrzewania lub przygotowania ciepłej wody użytkowej, ze źródła zasilanego paliwem ciekłym, gazowym, odnawialnym źródłem energii łub z sieci ciepłowniczej, na źródło opalane paliwem stałym.

Jak wskazał WSA w zapadłym w sprawie rozstrzygnięciu z dnia 03.02.2022 r., sygn. akt IV SA/Po 1049/21: "Sąd orzekający w niniejszej sprawie odmiennie niż organy wydające decyzje dopatrzył się istotnych odstępstw uregulowanych w powyższym przepisie. Po pierwsze, w zakresie art. 36a ust. 5 pkt 1 P.b., przesunięcie rurociągu kanalizacyjnego Ř150 oraz studzienki kanalizacyjnej S1 z obszaru uzgodnionego decyzją lokalizacyjną, na działkę nr [...] będącą własnością W. E. S. Sp. z o. o. stanowi odstępstwo od projektu zagospodarowania terenu i zwiększa obszar oddziaływania obiektu poza działkę, na której obiekt budowlany został zaprojektowany.

Po drugie, zrealizowanie inwestycji w tym kształcie narusza również art. 36 ust. 5 pkt 5 P.b. albowiem została ona zrealizowana z naruszeniem ustaleń decyzji lokalizacyjnej z 1993r., która ustalała inny przebieg sieci - w spornym miejscu - na terenie działki nr [...] z ominięciem działki [...], którą uwidoczniono na załączniku graficznym do tej decyzji (akta adm. 1 inst.).

Po trzecie, jak stwierdził sam organ II instancji, doszło do zmian względem planu realizacyjnego, zatwierdzonego decyzją o pozwoleniu na budowę, które polegały na przesunięciu studzienki S1, a co za tym idzie i rury kanalizacyjnej Ř150. Nie sposób już jednak zgodzić się z twierdzeniem WWINB, jakoby w omawianej sprawie rurociąg główny Ř200 jedynie nieznacznie zmienił długość, co stanowić miało o nieistotnym odstępstwie od zatwierdzonego planu realizacyjnego i pozwolenia na budowę kanalizacji w tej części dotyczącej studzienki S1 i rury kanalizacyjnej. Zgodnie z decyzją miał on mieć długość między studzienkami 61 m. W wyniku dokonania pomiarów ustalono, że faktycznie odległość ta wynosi 59,5 m. Przedmiotowa kanalizacja sanitarna jest obiektem liniowym, tj. obiektem budowlanym, którego charakterystycznym parametrem jest długość (art. 3 pkt 3a P.b.).

WSA wskazał, że zgodnie z art. 36 ust. 5 pkt 2 lit b P.b. istotnym odstępstwem w rozumieniu tego przepisu jest odstępstwo od charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego dotyczących długości, w zakresie przekraczającym 2%. Słusznie wskazała Skarżąca spółka, że organ dokonał błędnych wyliczeń w tym zakresie uznając, że 1,5 m różnicy w odległości między studzienkami stanowi o nieistotnym odstępstwie. Skoro według planu rurociąg kanalizacyjny Ř 200 miał mieć długość między studzienkami 61 m, a wg pomiarów ma 59,5 m, to z obliczeń matematycznych wynika jasno, że 2 % z 61 m, to 1,22 m, a nie 2,44 m, jak to wyliczyły organy. Przesunięcie w omawianej sprawie wynosi 1,5 m, zatem odstępstwo ma charakter istotnego, jest większe niż dopuszczalne 2 %. W tym stanie rzeczy w ocenie Sądu błędnie przyjęły organy nadzoru budowlanego, że w niniejszej sprawie nie doszło do istotnego odstępstwa od zatwierdzonego planu realizacyjnego i pozwolenia na budowę stanowiącego przesłankę do przeprowadzenia postępowania w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Zaznaczyć również należy, iż w postępowaniu naprawczym organy obowiązane są do badania czy inwestor legitymuje się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Z art. 51 P.b. nie wynika wprawdzie obowiązek żądania od inwestora złożenia oświadczenia o posiadaniu prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, jak ma to miejsce w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę. Niemniej nie oznacza to, że nie jest to okoliczność istotna prawnie w postępowaniu naprawczym. Skutkiem braku jednoznacznego odwołania do art. 32 ust. 4 pkt 2 P.b. jest bowiem wyłącznie to, że organ samodzielnie winien ustalić czy inwestor dysponuje prawem do nieruchomości na cele budowlane. Oznacza to, iż w postępowaniu naprawczym prowadzonym na podstawie tych przepisów prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane podlega badaniu i ma wpływ na treść podejmowanego rozstrzygnięcia. Nie sposób uznać, iż w przypadku inwestycji liniowej, realizującej cele publiczne, należy tą kwestię oceniać w odmienny sposób. Przy czym wskazać należy, że już w decyzji lokalizacyjnej z 24 czerwca 1993 r. wskazano, że decyzja ta jest ważna po spełnieniu warunku uzyskania zgody wszystkich właścicieli gruntów lub zarządców gruntów i urządzeń terenowych leżących na projektowanej trasie. Tak samo stanowił art. 29 ust. 5 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, obowiązującej w dacie wydania decyzji lokalizacyjnej i decyzji o pozwoleniu na budowę. Taka wykładnia przepisów, która wyłączałaby konieczność uzyskania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, nie znajdowałaby oparcia w obowiązujących przepisach P.b. i dodatkowo godzi w konstytucyjną zasadę wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, z której wynika nakaz równości wobec prawa i równego traktowania przez władze publiczne.

Zdaniem WWINB, organ I instancji ponownie rozpoznając sprawę, prawidłowo wskazał, że inwestycja została zrealizowana z naruszeniem ustaleń decyzji lokalizacyjnej z 1993r. która ustalała inny przebieg sieci (na terenie działki nr [...] z ominięciem działki [...]), a nadto doszło do zmian względem planu realizacyjnego, zatwierdzonego decyzją o pozwoleniu na budowę, które polegały na przesunięciu studzienki S1 i rury kanalizacyjnej Ř150 o 1,5 m, co należało zakwalifikować jako istotne odstąpienia od decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 36a ust. 5 pkt 1, pkt 2 lit b oraz pkt 5 Prawa budowlanego).

W omawianej sprawie rurociąg główny Ř200 zmienił długość, wg planu miał mieć długość między studzienkami 61 m, wg pomiarów ma 59,5 m. Dopuszczalne odstąpienie (aby nie było istotne) wynosi 2 %, tj. 1,22 m, a w omawianej sprawie wynosi 1,5m. Przesuniecie jest zatem istotnym odstąpieniem. Na skutek zmiany zlokalizowania części kanalizacji na dz. [...], zwiększył się obszar oddziaływania obiektu. Nie ulega też wątpliwości, że inwestor nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością (dz. [...]) na cele budowlane. W. E. S. sp. z o.o. inicjując kolejne postępowania odnośnie zabudowy działki i wnosząc środki zaskarżenia wyraża swoje negatywne stanowisko co do inwestycji.

Organ odwoławczy stwierdził, że skoro, postępowanie administracyjne toczy się w sprawie sprawdzenia zgodności z obowiązującymi przepisami wybudowania studzienki oznaczonej jako S1, podłączonej do rurociągu kanalizacji sanitarnej ks 150, zaprojektowanego w pozwoleniu na budowę z dnia 17.08.1993 r., znak sprawy [...] jako rurociąg Ř160 od studzienki S1 w kierunku południowym przebiegającego przez działkę ozn. nr geodezyjnym [...] w m. W. (co było też przedmiotem oceny WSA) nie ma racji Burmistrz W. oczekując, że wartość istotnego odstąpienia należy liczyć sumując długość całej realizowanej kanalizacji sanitarnej (1893 m).

Odnośnie zarzutów dotyczących zawieszenia postępowania z uwagi na złożony wniosek o zasiedzenie, WWINB poinformował, że zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Powództwo o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości jest powództwem o ukształtowanie prawa, a wyrok sądu cywilnego w tej mierze tworzy nowy lub zmienia istniejący stan prawny, a jeżeli tak, to nie może stanowić podstawy do zawieszenia postępowania na mocy art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. W postępowaniu administracyjnym obowiązuje bowiem zasada stosowania stanu prawnego i faktycznego w dacie podejmowania decyzji. Oznacza to, że organy administracji są zobowiązane prowadzić postępowanie mając na uwadze istniejący stan prawny i faktyczny. Jeżeli z treści księgi wieczystej wynika, że skarżący nie jest właścicielem nieruchomości, na której dokonał samowolnej zabudowy, a z kolei ujawniony w księdze wieczystej właściciel tej nieruchomości nie wyraził zgody na jej zabudowę, to brak jest podstaw do zawieszenia tego postępowania z uwagi na występowanie zagadnienia wstępnego w postaci złożonego przez skarżącego powództwa o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości.

Za uzasadnione uznano zarzuty odwołania, dotyczące adresata obowiązku - Burmistrza W.. To Gmina W. , a nie Burmistrz posiada osobowość prawną (art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym). Zatem WWINB orzekł kasacyjno - reformacyjnie (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.) w zakresie adresata obowiązku.

Skargę na powyższą decyzję WWINB wywiodły do Sądu Gmina W. (sprawa zarejestrowana pod sygn. akt IV SA/Po 513/22) oraz P. spółka z o.o z siedzibą w W. (sprawa zarejestrowana pod sygn. akt IV SA/Po 499/22), wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania; ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania. Postanowieniem Sądu z dnia 20 września 2022 r. sprawy zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzone pod sygn. akt IV SA/Po 499/22.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym w szczególności:

1.1. art. 7a § 1 ustawy k.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie na korzyść Spółki wątpliwości, co do treści norm prawnych podlegających zastosowaniu w sprawie, a to art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego, w sytuacji gdy przedmiotem postępowania jest określenie czy część kanalizacji sanitarnej wraz ze studzienką kanalizacyjną znajdująca się na działce oznaczona nr geodezyjnym [...] w miejscowości W. - stanowi samowole budowlaną w okresie gdy obowiązywały przepisy prawa budowlanego z roku 1974r.;

1.2. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania z rażącym naruszeniem przepisów postępowania dowodowego polegającym na zaniechaniu i pominięciu ustalenia czy Odwołująca Spółka dysponuje prawem do nieruchomości działki oznaczonej nr geodezyjnym [...] w miejscowości W., na której zlokalizowanych jest wodociąg oraz studzienka kanalizacyjna.

2. na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. naruszenie prawa procesowego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy i poskutkowało wydaniem zaskarżonej decyzji, w tym w szczególności:

2.1. art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. i art. 15 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że znajduje ona zastosowanie w sytuacji w której podniesiony został zarzut nieważności postępowania (art. 156 § 1 pkt. 4 k.p.a.), czy organ naruszył również zasadę dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a).

W ocenie skarżących organ I instancji nie dokonał samodzielnych ustaleń w przedmiotowej sprawie, nie poczynił żadnych wniosków, mimo posiadanych w tym zakresie wątpliwości, wyrażanych choćby w rozstrzygnięciach administracyjnych zapadłych w toku postępowania ze skargi na decyzję PINB z dnia 07.10.2021 r. i apriorycznie uznał ustalenia prawne WSA za wiążące, mimo tego, że związanie w/w wyrokiem nie wynika z żadnego przepisu prawa.

Ponadto zdaniem skarżących zaskarżona decyzja została skierowana do Burmistrza Gminy W. , co stanowi o nieważności postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skargi okazały się bezzasadne.

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznaczają przepis art. 134 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 zwana dalej "p.p.s.a."). Stosownie do pierwszego z powołanych przepisów sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jednocześnie, jak stanowi art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W pierwszej kolejności należy wskazać skarżącym, że związanie organów wyrokiem WSA wynika z treści art. 153 p.p.s.a. W myśl tego przepisu ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Jednocześnie zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Związanie organu administracji oceną prawną oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z poglądem wyrażonym w prawomocnym orzeczeniu, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Natomiast moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 p.p.s.a. oznacza, że organy administracji muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana. Oznacza to zatem zakaz formułowania nowych ocen prawnych sprzecznych z dotychczasowym stanowiskiem sądu (por. Dauter Bogusław, Gruszczyński Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz do art. 170, Lex 2016; wyroki NSA z dnia 15 lutego 2011 r. sygn. akt II OSK 306/10, z dnia 10 lutego 2011 r. sygn. akt I OSK 1241/10 oraz z dnia 7 lutego 2013 r. sygn. akt II OSK 1865/11; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja WWINB nakazująca Gminie W. usunięcie z działki ozn. nr geod. [...] w m. W. studzienki kanalizacyjnej oznaczonej w pozwoleniu na budowę z 17.08.1993 r. jako S1 wraz z odcinkiem kanalizacji sanitarnej biegnącym od studzienki S1 w kierunku południowym.

W zapadłym w sprawie wyroku WSA w Poznaniu z dnia 03.02.2022 r. sygn. akt IV SA/Po 1049/21, Sąd stwierdził w szczególności, że zastosowanie w sprawie winień mieć art. 36a ust. 5 P.b. w brzmieniu nadanym mu ustawą z 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471, dalej: zm.P.b.). Ponadto wskazano, że w niniejszej sprawie nie miały zastosowania art. 50 ust. 1 pkt 1-3 P.b., zatem należało zbadać inwestycję pod kątem art. 50 ust. 1 pkt 4 P.b, który związany jest z art. 36a ust. 5 P.b. który stanowi, że istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę stanowi odstąpienie w zakresie:

1) projektu zagospodarowania działki lub terenu, w przypadku zwiększenia obszaru oddziaływania obiektu poza działkę, na której obiekt budowlany został zaprojektowany;

2) charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego dotyczących:

a) powierzchni zabudowy w zakresie przekraczającym 5%,

b) wysokości, długości lub szerokości w zakresie przekraczającym 2%,

c) liczby kondygnacji;

3) warunków niezbędnych do korzystania z obiektu budowlanego przez osoby niepełnosprawne, o których mowa w art. 1 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzonej w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r., w tym osoby starsze;

4) zmiany zamierzonego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części;

5) ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, innych aktów prawa miejscowego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu;

6) wymagającym uzyskania lub zmiany decyzji, pozwoleń lub uzgodnień, które są wymagane do uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę lub do dokonania zgłoszenia:

a) budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1-4, lub

b) przebudowy, o której mowa w art. 29 ust. 3 pkt 1 lit. a, oraz instalowania, o którym mowa w art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. d;

7) zmiany źródła ciepła do ogrzewania lub przygotowania ciepłej wody użytkowej, ze źródła zasilanego paliwem ciekłym, gazowym, odnawialnym źródłem energii lub z sieci ciepłowniczej, na źródło opalane paliwem stałym.

WSA w swoim wyroku odmiennie niż organy wydające ówczesne decyzje dopatrzył się istotnych odstępstw uregulowanych w powyższym przepisie. Po pierwsze, w zakresie art. 36a ust. 5 pkt 1 P.b., przesunięcie rurociągu kanalizacyjnego Ř 150 oraz studzienki kanalizacyjnej S1 z obszaru uzgodnionego decyzją lokalizacyjną, na działkę nr [...] będącą własnością W. E. S. Sp. z o.o. stanowi odstępstwo od projektu zagospodarowania terenu i zwiększa obszar oddziaływania obiektu poza działkę, na której obiekt budowlany został zaprojektowany.

Po drugie, zrealizowanie inwestycji w tym kształcie narusza również art. 36 ust. 5 pkt 5 P.b. albowiem została ona zrealizowana z naruszeniem ustaleń decyzji lokalizacyjnej z 1993r., która ustalała inny przebieg sieci - w spornym miejscu - na terenie działki nr [...] z ominięciem działki [...], którą uwidoczniono na załączniku graficznym do tej decyzji.

Po trzecie, doszło do zmian względem planu realizacyjnego, zatwierdzonego decyzją o pozwoleniu na budowę, które polegały na przesunięciu studzienki S1, a co za tym idzie i rury kanalizacyjnej Ř 150.

Przenosząc powyższe na grunt ponownie rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, iż organy prawidłowo wykazały, że odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego były istotne. W ocenie Sądu organy prawidłowo zastosowały się do wytycznych Sądu zawartych w wyroku IV SA/Po 1049/21 i wypełniły normę z art. 153 p.p.s.a.

PINB na podstawie zgromadzonej dokumentacji oraz ustaleń kontroli z dnia 18.05.2021 r. i z dnia 15.06.2021 r. stwierdził, że w trakcie budowy nastąpiło przesunięcie studzienki S1, wybudowanej na podstawie pozwolenia na budowę [...] z dnia 17.08.1993 r. która jest zlokalizowana na działce [...]. Zmiana jej lokalizacji spowodowała przesunięcie rurociągu ks 150. Odcinek tego rurociągu znajduje się również na działce [...], przy czym zgodnie z udzielonym pozwoleniem powinien znajdować się poza działką [...]. Przedmiotowa kanalizacja sanitarna jest obiektem liniowym, tj. obiektem budowlanym, którego charakterystycznym parametrem jest długość (art. 3 pkt 3a P.b.).

Zgodnie z art. 36 ust. 5 pkt 2 lit b P.b. istotnym odstępstwem w rozumieniu tego przepisu jest odstępstwo od charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego dotyczących długości, w zakresie przekraczającym 2%. Długość rurociągu Ř150 wg planu miała między studzienkami wynosić 11 m, a wynosi 8 m. Według planu rurociąg kanalizacyjny Ř 200 miał mieć długość między studzienkami 61 m, a wg pomiarów ma 59,5 m. Zatem z obliczeń matematycznych wynika jasno, że 2 % z 61 m, to 1,22 m. Przesunięcie w omawianej sprawie wynosi 1,5 m, zatem odstępstwo ma charakter istotnego, jest większe niż dopuszczalne 2 %. Na skutek zmiany zlokalizowania części kanalizacji na dz. [...], zwiększył się też obszar oddziaływania obiektu. Analiza projektu budowlanego oraz załącznika graficznego do decyzji lokalizacyjnej wykazała, że przebieg spornej inwestycji uwidoczniony na projekcie budowlanym różni się od jej przebiegu na załączniku graficznym do decyzji lokalizacyjnej. Na załączniku do decyzji lokalizacyjnej kanalizacja biegnie wzdłuż ulicy [...] i omija działkę nr [...], podczas gdy na projekcie budowlanym przebiega ona przez południową cześć działki nr [...] przy granicy działki drogowej.

Zaznaczyć również należy, iż w postępowaniu naprawczym organy obowiązane są do badania czy inwestor legitymuje się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Jak zauważył WSA w wyroku sygn. akt IV SA/Po 1049/21, że już w decyzji lokalizacyjnej z 24 czerwca 1993 r. wskazano, że decyzja ta jest ważna po spełnieniu warunku uzyskania zgody wszystkich właścicieli gruntów lub zarządców gruntów i urządzeń terenowych leżących na projektowanej trasie. Tak samo stanowił art. 29 ust. 5 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, obowiązującej w dacie wydania decyzji lokalizacyjnej i decyzji o pozwoleniu na budowę. W przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości, że inwestor nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością (dz. [...]) na cele budowlane.

Zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 2, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji - nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania.

Z uwagi na fakt, iż organ I instancji nieprawidłowo wskazał adresata obowiązku - Burmistrza W., to słusznie WWINB orzekł kasacyjno - reformacyjnie (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.) i uchylił decyzję I instancji w części określającej adresata obowiązku i w tej części orzekł o nałożeniu obowiązku na Gminę W. .

Reasumując, zdaniem Sądu, zgromadzony materiał dowodowy został prawidłowo zweryfikowany przez organy obu instancji, które na jego podstawie stwierdziły, że niniejszej sprawie doszło do istotnego odstępstwa od zatwierdzonego planu realizacyjnego i pozwolenia na budowę stanowiącego przesłankę do przeprowadzenia postępowania w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. W ocenie Sądu, organy dokonały wystarczających dla podjęcia rozstrzygnięcia ustaleń, co do stanu faktycznego oraz w sposób prawidłowy oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy. Przy czym, przedmiotowe postępowanie przeprowadzone zostało zgodnie z wymogami określonymi w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Ponadto organ, stosownie do wymogów art. 107 § 3 k.p.a., przedstawił w decyzji szczegółowe uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego rozstrzygnięcia.

Organ nie naruszył również przepisu art. 7a § 1 k.p.a. Jeśli wynik przeprowadzonej wykładni daje jasność, co do treści normy prawnej, to nie ma podstaw do zastosowania art. 7a § 1 k.p.a. Tylko niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów stosowanego prawa rozstrzyga się na korzyść strony.

W ocenie Sądu, podniesione w skargach zarzuty okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i należyty, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Zostały także prawidłowo zinterpretowane, mające zastosowanie w sprawie, przepisy prawa. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji.

Zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada zatem prawu, wobec czego skargi są niezasadne.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargi.