Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 492/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2021-08-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zabezpieczenie społeczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 7 ust. 1 pkt 4, ust. 1a, art. 23 ust. 4aa
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Dnia 5 sierpnia 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) sędzia WSA Ewa Osipuk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 sierpnia 2021 roku sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego - uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z 30 lipca 2020 r. B. K. (dalej jako: "skarżąca") zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym babcią J. P. Jednocześnie skarżąca oświadczyła, że w dacie przyznania jej wnioskowanego świadczenia rezygnuje z pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego, przyznanego decyzją z 2014 r.

Decyzją z "[...]" r., wydaną z upoważnienia Burmistrza przez Specjalistę Pracy Socjalnej MOPS (dalej jako: "organ I instancji") odmówiono przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Organ I instancji wyjaśnił, że nie kwestionuje faktycznego sprawowania opieki nad babcią ani zakresu tej opieki, który faktycznie może uniemożliwiać podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Wskazał, że z tytułu sprawowanej opieki nad babcią skarżąca ma ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna. Jako przyczynę odmowy podał art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 poz. 111, dalej jako: "u.ś.r."), gdyż niepełnosprawność J. P. nie powstała do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole. Ustalono też, że niepełnosprawna ma dwoje dorosłych dzieci: T. K. i A. P., którzy nie posiadają orzeczenia o niepełnosprawności. Organ I Instancji wskazał, że to na dorosłych dzieciach niepełnosprawnej ciąży w pierwszej kolejności obowiązek alimentacyjny i im ustawa w pierwszej kolejności przyznaje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego(art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.). Nie ma znaczenia, że z innych przyczyn (np. z powodu zamieszkiwania w innym mieście, z powodu wykonywania pracy czy z powodu prawa do świadczenia emerytalnego czy rentowego itd.) osoby zobowiązane w pierwszej kolejności takiej opieki nie mogą sprawować. Decydujące są jedynie przyczyny obiektywne, do których ustawa zalicza legitymowanie się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym. Innego rodzaju okoliczności, niepoparte treścią przepisów ustawy, nie mogą być brane pod uwagę ani przez organy administracji, ani przez sąd.

Na skutek wniesionego odwołania, decyzją z "[...]" r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło powyższą decyzję i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W motywach rozstrzygnięcia wskazało, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 orzekł, iż art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Wobec tego stwierdzenie niekonstytucyjności, ze swej istoty, tworzy nowy stan prawny od chwili wejścia wyroku w życie, chyba, że Trybunał Konstytucyjny wydając wyrok wydłuży moc obowiązującą zakwestionowanych przepisów (z której to jednak możliwości nie skorzystano). Przedmiotowy wyrok został ogłoszony w Dzienniku Ustaw RP z dnia 23 października 2014 r. pod poz. 1443 i z tym dniem orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego weszło w życie. Dlatego nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Ponadto Kolegium uznało, że weryfikacji wymaga oświadczenie skarżącej na temat niemożności sprawowania opieki nad niepełnosprawną przez jej dzieci. Zauważono, że z informacji uzyskanych od strony wynika, że A. P.

(ur. "[...]" r.) pobiera rentę z tytułu niezdolności do pracy, rozpoznano u niego zaawansowane zmiany zwyrodnieniowe stawów biodrowych i kolanowych. Mieszka

w miejscowości oddalonej o 50 km od miejsca zamieszkania matki. T. K. (ur. "[...]" r.) jest emerytką. Jej stawy kolanowe i biodrowe są zdegenerowane

i kwalifikują się do wymiany. Kolegium wskazało, przytaczając stanowisko judykatury, że formalnego ograniczenia wynikającego z art. 17 ust. 1a pkt 1 u.ś.r., nie można stosować w sytuacji, gdy preferowany przez ustawodawcę opiekun z obiektywnych względów (z racji wieku i stanu zdrowia oraz rodzaju niepełnosprawności podopiecznego) nie może realizować swych obowiązków, a obowiązki te realizuje wnuczka. W związku z tym, organ I instancji winien ustalić, czy dzieci niepełnosprawnej z "obiektywnych względów" nie mogą opiekować się matką. Nie można w tej kwestii opierać się włącznie na informacjach uzyskanych od strony. Rzeczone ustalenie winno być dokonane na podstawie stosownych zaświadczeń lekarskich. Kolegium wskazało, że okoliczność, iż syn strony mieszka w pewnej odległości od miejsca zamieszkania matki, nie zwalnia z obowiązku alimentacyjnego. Uwzględniając natomiast okoliczność, że skarżąca pobiera świadczenie dla opiekuna, Kolegium zauważyło, że jest to przeszkoda do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r.). Okoliczność ta nie ma jednak kluczowego znaczenia w sprawie. Kolegium wskazało, że w sytuacji gdy organ I instancji ustali, że dzieci niepełnosprawnej z obiektywnych powodów nie mogą się nią opiekować, będzie zobowiązany z urzędu rozpoznać wniosek strony, tak, aby dokonany przez nią wybór świadczenia pielęgnacyjnego został urzeczywistniony.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z "[...]" r. organ

I instancji ponownie odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tych samych przyczyn, jak uprzednio. Wyjaśniono dodatkowo, że Ośrodek wezwał osoby obciążone obowiązkiem alimentacyjnym w pierwszej kolejności do złożenia na piśmie wyjaśnień dotyczących możliwości sprawowania opieki nad matką oraz dołączenia zaświadczeń lekarskich dotyczących stanu zdrowia, kopii orzeczeń o niepełnosprawności lub złożenia oświadczenia o nieposiadaniu ww. dokumentu. W odpowiedzi na powyższe T. K. dołączyła karty informacyjne z leczenia szpitalnego z dnia 2-01-2014 r., opis badania stawów skokowych z dnia 5-09-2014 r., opis badania kolan z dnia 23-10-2017 r., zaświadczenie lekarskie z dnia 14-12-2020 r., potwierdzające stan po udarze, po operacji guza mózgu. Dodatkowo złożyła oświadczenie, że nie jest na siłach zająć się niepełnosprawną matką, gdyż choruje na zwyrodnienie stawów biodrowych, kolanowych i skokowych, leczy się na dnę moczanową, serce, nadciśnienie i cukrzycę, natomiast po operacji guza mózgu, ma problemy z codziennymi czynnościami. Nie posiada jednak żadnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Aktualnie jest na emeryturze. A. P. oświadczył, że nie może zająć się niepełnosprawną matką, gdyż mieszka daleko i sam jest w nie najlepszej formie zdrowotnej. Nie dołączył żadnego orzeczenia

o niepełnosprawności ani żadnych zaświadczeń lekarskich potwierdzających jego stan zdrowia. W ocenie organu I instancji nie można utożsamiać dołączonych oświadczeń, czy wystawionego przez lekarza internistę zaświadczenia, z posiadaniem orzeczenia

o znacznym stopniu niepełnosprawności. A takim właśnie dokumentem, zgodnie

z przepisami cytowanej ustawy, muszą legitymować się osoby obciążone obowiązkiem alimentacyjnym w pierwszej kolejności, żeby osobom innym niż spokrewnione

w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługiwało świadczenie pielęgnacyjne. Decydujące są tu bowiem przyczyny obiektywne, do których ustawa zalicza legitymowanie się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym. Innego rodzaju okoliczności, niepoparte treścią przepisów ustawy, nie mogą być brane pod uwagę ani przez organy administracji, ani przez sąd. Organ I instancji uznał, że dzieci niepełnosprawnej są w stanie zadośćuczynić obowiązkowi alimentacyjnemu,

tj. zapewnić opiekę niepełnosprawnej matce.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca przekonywała, że przedstawiony stan zdrowia T. K., mającej 67 lat lub A. P., mającego 64 lata, nie pozwala na sprawowanie całodobowej opieki nad matką. Akcentowała, że od wielu lat pobiera zasiłek dla opiekuna (wcześniej świadczenie pielęgnacyjne), organ nie kwestionuje sprawowania tej opieki i jej zakresu. Zdaniem skarżącej oczywiste więc jest, że w sposób nieprzerwany zapewnia opiekę babci, której nie są w stanie zapewnić jej dzieci. Podniosła, że prokonstytucyjna wykładnia art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. powinna prowadzić do wniosku, iż uprawnionym do świadczenia pielęgnacyjnego będzie opiekun, na którym potencjalnie może ciążyć obowiązek alimentacyjny, niezależnie od tego, czy osoba zobowiązana w pierwszej kolejności potencjalnie mogłaby podjąć się opieki bądź ją opłacić. W dobrze pojętym interesie niepełnosprawnego i jego rodziny jest przecież wybór najlepszego kandydata na opiekuna, jak chodzi o osobiste predyspozycje, więź z podopiecznym i stan zdrowia pozwalający na podjęcie się opieki. Państwo nie powinno ingerować w decyzje członków rodziny, pozbawiać jej autonomii i narzucać rozwiązań, które nie będą leżały w interesie osoby niepełnosprawnej i jej najbliższej rodziny. Skarżąca podkreśliła, wskazując na wyrok NSA z 16 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1115/19, że obiektywne przeszkody w sprawowaniu opieki przez osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą jej wymagającą, mogą uzasadniać przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie z dalszym stopniem pokrewieństwa, sprawującej faktyczną opiekę i zobowiązanej do alimentacji w dalszej kolejności. Przyjmuje się bowiem, że pozbawienie krewnych wyższego stopnia świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy z udokumentowanych i obiektywnych powodów opieki takiej nie mogą sprawować osoby bliżej spokrewnione, nawet jeśli nie mają ustalonego znacznego stopnia niepełnosprawności, naruszałoby konstytucyjną zasadę równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji), a także zasadę sprawiedliwości społecznej, pojmowaną nie w aspekcie socjalno-ekonomicznym, lecz odnoszoną również do społecznego poczucia sprawiedliwości, które w demokratycznym państwie prawnym nie powinno być przez ustawodawcę ignorowane (art. 2 Konstytucji). Godziłoby to też w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną w ogólności (art. 18 Konstytucji) oraz szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 Konstytucji).

Decyzją z "[...]" r., nr "[...]", Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w wyniku rozpatrzenia odwołania, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Kolegium argumentowało, że w przedmiotowej sprawie wnioskodawczyni jest osobą, która spełnia przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy: nie jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności i może ciążyć na niej obowiązek alimentacyjny, albowiem jest zstępnym osoby legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jako wnuczka nie jest jednak spokrewniona z osobą wymagającą opieki w pierwszym stopniu, ma zatem do niej zastosowanie przepis art. 17 ust. 1a u.ś.r., stanowiący że osobom, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne pod warunkiem łącznego spełnienia dodatkowych warunków określonych w tym przepisie. Kolegium zauważyło, że warunki te, jakkolwiek nie powtarzają regulacji przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej w skrócie k.r.o.) dotyczących kolejności obowiązku alimentacyjnego, pozostają

w związku z tą kwestią. Podniosło, że zgodnie z art. 129 § 1 k.r.o., jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych, obowiązek alimentacyjny obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. Zgodnie zaś z art. 132 k.r.o., obowiązek alimentacyjny zobowiązanego

w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi. Warunki wprowadzone w art. 17 ust. 1a u.ś.r. również uzależniają prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od tego, czy są inne osoby spokrewnione w pierwszym stopniu, mogące sprawować opiekę. Kolegium stwierdziło, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom podejmującym faktyczną i osobistą opiekę, wobec czego w tym przypadku ustawodawca uzależnił prawo do niego dla osób spokrewnionych w dalszym stopniu od tego, czy osoby spokrewnione w pierwszym stopniu legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Niepełnosprawność jest niewątpliwie okolicznością mogącą wyłączać możliwość sprawowania opieki nad inną osobą niepełnosprawną, co czyni tę przesłankę zbieżną

z przesłanką z art. 132 k.r.o. dotyczącą sytuacji, gdy osoba zobowiązana nie jest

w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi (dostarczania środków utrzymania). Mając na uwadze powyższe, Kolegium uznało, że w sprawie nie został spełniony warunek z art. 17 ust. 1a u.ś.r. Ponieważ żyją dzieci niepełnosprawnej i nie legitymują się orzeczeniami o znacznym stopniu niepełnosprawności, to one są zobowiązane wobec matki pod względem alimentacyjnym w pierwszej kolejności, przed wnuczką. Tym samym nie jest możliwe na gruncie obowiązujących przepisów prawa przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z wnioskiem strony. Kolegium zaznaczyło, że skarżąca bezspornie opiekuje się swoją niepełnosprawną babcią i w związku z tym nie podejmuje zatrudnienia. Okoliczność sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz rezygnacja z tego powodu

z zatrudnienia to warunki konieczne do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale nie jedyne. Dalej Kolegium wskazało, że niezależnie od powyższego, w niniejszej sprawie nie zaistniały też obiektywne przeszkody

w sprawowaniu opieki przez dzieci niepełnosprawnej. W ocenie Kolegium okoliczności, na które powołują się T. K. i A. P. nie uniemożliwiają całkowicie wykonywania przez nich czynności opiekuńczych wobec matki. Opieką można się bowiem dzielić między sobą bądź wspólnie sfinansować świadczenie tej opieki przez inną osobę i w rezultacie zrealizować obowiązek alimentacyjny ciążący na nich wobec matki.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżąca wniosła o uchylenie decyzji wydanych w obu instancjach. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

- art. 17 ust, 1 i ust. 1a u.ś.r. poprzez ich nieprawidłową wykładnię, naruszającą zasady wyrażone w Konstytucji RP - równości wobec prawa (art. 32 ust. 1) i sprawiedliwości społecznej (art. 2), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie) i osobom niepełnosprawnym (art. 69), skutkującą pozbawieniem jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad babcią w kwocie 1971 zł, w sytuacji gdy dzieci babci opieki tej nie mogą sprawować z przyczyn obiektywnych - z racji swego stanu zdrowia, zaś opiekę tę faktycznie sprawuje skarżąca nieprzerwanie od prawie 10 lat i z tej przyczyny nie podejmuje pracy zarobkowej i pobiera z tego tytułu zasiłek dla opiekuna w kwocie zaledwie 620 zł;

- art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie wymogu podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, praworządnego, sprawiedliwego prowadzenia postępowania

i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej i przyjęcie błędnych ustaleń faktycznych, iż brak jest obiektywnych przeszkód, by dzieci J. P. sprawowały nad nią opiekę.

W uzasadnieniu skargi skarżąca powtórzyła argumenty dotychczas podnoszone. Akcentowała, że dzieci niepełnosprawnej są osobami schorowanymi i nie są w stanie sprawować całodobowej opieki nad matką. Zauważyła, że A. P. zamieszkuje w miejscowości oddalonej 60 km od miejsca zamieszkania swojej mamy. Jego żona również poważnie choruje: jest po operacji złośliwego guza piersi, ma uszkodzone stawy nadgarstków i leczy się na wieńcową chorobę serca. Wywiodła, że zasady doświadczenia życiowego wskazują, że osoby w wieku emerytalnym i około emerytalnym borykają się już z własnymi dolegliwościami zdrowotnymi i trudno od nich wymagać, by sprawowały dodatkowo opiekę nad osobą niepełnosprawną, niezdolną do samodzielnej egzystencji. Skarżąca zarzuciła też rażąco niesprawiedliwe, nierówne traktowanie opiekunów osób niepełnosprawnych, godzące w zasady zawarte Konstytucji, wynikające z różnicy wysokości świadczeń dla opiekunów. Z tytułu opieki nad babcią pobiera zasiłek dla opiekuna w kwocie 620 zł, zaś świadczenie pielęgnacyjne wynosi obecnie 1971 zł - a ponosi ten sam trud opieki nad osobą niepełnosprawną, co beneficjent świadczenia pielęgnacyjnego. Podała, że decyzja przyznająca jej świadczenie pielęgnacyjne z racji opieki nad babcią wygasła z mocy prawa z upływem dnia 30 czerwca 2013 r. na podstawie art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r, o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1548). Świadczenie pielęgnacyjne wynosiło wówczas 520 zł. Trybunał Konstytucyjny na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich w wyroku z dnia 5 grudnia 2013 r., sygn. K 27/13 orzekł, że przepis ten jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; doszło do naruszenia praw słusznie nabytych oraz zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa w odniesieniu do tej grupy osób, które pobierały świadczenie pielęgnacyjne na podstawie ustawy

o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym przed wejściem wżycie ustawy zmieniającej, a jednocześnie nie spełniły przesłanek nabycia świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie ustawy

o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Zgodnie

z uzasadnieniem wyroku, przywrócenie stanu zgodnego z Konstytucją, tj. przywrócenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które świadczenie to utraciły od dnia 1 lipca 2013 r., wymagało bezzwłocznej interwencji ustawodawcy, który powinien wprowadzić stosowne korekty w systemie prawnym - i korekta ta została wprowadzona ustawą o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów z dnia 4 kwietnia 2014 r, (Dz.U.

z 2014 r. poz. 567), która określiła warunki nabywania oraz zasady ustalania

i przyznawania zasiłków osobom, którym prawo do świadczenia pielęgnacyjnego wygasło z mocy prawa. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ww. ustawy, zasiłek dla opiekuna może zostać przyznany osobie, której decyzja o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa z upływem dnia 30 czerwca 2013 r. na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy nowelizującej. Wysokość zasiłku dla opiekuna przez

7 lat wzrosła zaledwie o kwotę 100 zł - do kwoty 620 zł, gdy w tym samym okresie świadczenie pielęgnacyjne wzrosło do 1971 zł - ponad trzykrotnie. Ustawa o ustaleniu

i wypłacie zasiłków dla opiekunów nie spełniała w rezultacie swego celu, nie przywróciła stanu zgodnego Konstytucją. Skarżąca podniosła, że tak samo, jak beneficjent świadczenia pielęgnacyjnego, nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej

w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a Państwo wypłaca jej tytułem rekompensaty utraconego zarobku świadczenie w kwocie zbliżonej do kryterium dochodowego uprawniającego do ubiegania się o świadczenia pieniężne z pomocy społecznej. Oczywistym jest natomiast, że nie jest możliwe zapewnienie sobie godziwych warunków egzystencji

i zaspokajanie usprawiedliwionych potrzeb życiowych przy dysponowaniu na wszelkie własne potrzeby kwotą zaledwie 620 zł miesięcznie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wniosło też o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 120 i art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, zwanej dalej: "p.p.s.a."), na wniosek organu wobec braku sprzeciwu skarżącej.

W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających wpływ na wynik sprawy - art. 145 p.p.s.a. W myśl art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy.

Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy skarżącej, że dla oceny jej wniosku nie mogła mieć znaczenia okoliczność, że uprzednio korzystała z prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad babcią, które wygasło z mocy prawa z dniem 1 lipca 2013 r. i od 2014 r. korzysta z tytułu sprawowanej opieki z prawa do zasiłku dla opiekuna. Zgodnie z ustawą z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2020 r. poz. 1297) zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy

o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548 oraz z 2013 r. poz. 1557) z dniem 1 lipca 2013 r. (art. 2 ust.1 ustawy). Zgodnie z art. 2 ust. 2 pkt 2 tej ustawy zasiłek dla opiekuna przysługuje od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym

w dniu 31 grudnia 2012 r. Wniosek o przyznanie zasiłku dla opiekuna można było złożyć nie później niż w terminie 4 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy (art. 5 ust.1). Prawo do zasiłku dla opiekuna ustalało się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony (art. 6 ust. 1). Skarżąca skorzystała z uprawnienia do zasiłku dla opiekuna, który został jej przyznany bezterminowo. Unormowania te

w istocie zapewniły skarżącej kontynuację wygasłego z mocy prawa świadczenia na warunkach obowiązujących w dacie nowelizacji przepisów. Okoliczność ta nie uniemożliwiała jednak skarżącej ubieganie się o świadczenie pielęgnacyjne na nowych zasadach. Dlatego niesłusznie skarżąca zarzuca nierówne traktowanie opiekunów osób niepełnosprawnych. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do m.in. zasiłku dla opiekuna. Stosownie zaś do art. 27 ust. 5 pkt 2 i 5 u.ś.r. w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Unormowania te mają zapobiec kumulatywnemu pobieraniu świadczeń przysługujących z tego samego powodu, czyli z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym członkiem rodziny, wymagającym stałej lub długotrwałej opieki. Tym samym skarżąca ma prawo wyboru świadczenia, ale nie jest to równoznaczne

z automatycznym przejściem z jednego uprawnienia na drugie. Wydając ponownie decyzję w przedmiocie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, organy orzekające zobowiązane były stosować ogólne reguły postępowania i rozstrzygnąć według stanu faktycznego i prawnego ustalonego na dzień wydania zaskarżonej decyzji.

W sprawie tej podstawę prawną odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia stanowił art. 17 ust. 1 pkt 4 w z wz. z art. 17 ust. 1a u.ś.r.

Wskazać więc należy, że zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób

o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej

w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby

w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Natomiast w myśl art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w przypadku, gdy spełnione są łącznie następujące warunki:

1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Odnosząc się do treści art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r. wyjaśnić należy, że kierując się literalnym brzmieniem art. 17 ust. 1a u.ś.r. Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Olsztynie przyjmował w części dotychczasowych rozstrzygnięć, że warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobom spokrewnionym w dalszym stopniu jest ustalenie, że osoby spokrewnione w bliższym stopniu legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wykładnia językowa przepisu art. 17 ust. 1a u.ś.r. pozwala stwierdzić, że ustawodawca uznał za konieczne, aby ocena, czy osoba uprawniona w pierwszej kolejności nie jest w stanie wypełnić we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego z uwagi na stan zdrowia, rozstrzygana była orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Stanowisko to zostało zanegowane przez Naczelny Sąd Administracyjny (vide: wyrok z 7 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 2831/19, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sadów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA"). NSA uznał, że wykładnia językowa przytoczonych przepisów narusza konstytucyjną zasadę równości, sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), a także godzi w konstytucyjne nakazy ochrony

i opieki nad rodziną (art. 18 Konstytucji RP). Zdaniem NSA formalistyczna wykładnia omawianych przepisów mogłaby doprowadzić do pozbawienia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jedynej osoby mogącej faktycznie sprawować opiekę nad niepełnosprawnym. Byłoby to sprzeczne z konstytucyjną zasadą sprawiedliwości społecznej oraz wynikającą z art. 71 ust. 1 Konstytucji RP zasadą szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej. Dlatego NSA przyjął, że formalnego ograniczenia wynikającego z art. 17 ust. 1a u.ś.r., nie można stosować w sytuacji, gdy preferowany przez ustawodawcę opiekun z obiektywnych względów nie może realizować swych obowiązków, a obowiązki te realizuje inny krewny. Takie samo stanowisko NSA zajął w wyrokach z dnia 14 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1939/18 oraz z dnia 21 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 829/16. Za zasadnością tej linii orzeczniczej opowiedział się też Naczelny Sąd Administracyjny

w wyroku z 16 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1115/19 i z 25 stycznia 2021 r., sygn. akt I OSK 2161/20, (publ. w CBOSA), w których potwierdził, że obiektywne przeszkody w sprawowaniu opieki przez osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą jej wymagającą, nawet jeśli nie mają ustalonego znacznego stopnia niepełnosprawności, mogą uzasadniać przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie z dalszym stopniem pokrewieństwa, sprawującej faktyczną opiekę i zobowiązanej do alimentacji w dalszej kolejności. Odmienne stanowisko zajął natomiast Naczelny Sąd Administracyjny

w wyroku z 17 czerwca 2021 r., sygn. akt I OSK 371/21 (publ. w CBOSA), uznając że rezultaty wykładni językowej art. 17 ust. 1a u.ś.r. potwierdzają dyrektywy systemowe

i celowościowe. Według składu orzekającego NSA błędne jest stanowisko, że wykluczenie wnuka z kręgu osób upoważnionych do świadczenia, gdy członkowie rodziny spokrewnieni w pierwszym stopniu nie mogą wykonywać opieki z innych powodów, niż stwierdzona orzeczeniem niepełnosprawność w stopniu znacznym, narusza standardy Konstytucji. Osobom, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagająca opieki, nie może być przyznane świadczenie pielęgnacyjne, jeżeli są inne osoby spokrewnione

w pierwszym stopniu, chyba, że osoby te legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W konsekwencji NSA uznał, że nie było potrzeby prowadzenia dalszego postępowania wyjaśniającego, gdyż zakres postępowania dowodowego w danej sprawie wyznaczają przesłanki prawa materialnego.

Przytoczone orzeczenia uwidaczniają rozbieżną interpretację art. 17 ust. 1a u.ś.r. w judykaturze. Skład orzekający Kolegium w zaskarżonej decyzji, jak wnioskować można, podzielił stanowisko i argumenty powołane właśnie w cytowanym wyroku NSA z 17 czerwca 2021 r., uznając, że już sam fakt nielegitymowania się orzeczeniem

o niepełnosprawności przez pełnoletnie dzieci niepełnosprawnej, dyskwalifikuje wniosek skarżącej. Stanowisko to jest niekonsekwentne i niespójne z uprzednio zajętym stanowiskiem, wyrażonym w decyzji kasacyjnej, zobowiązującej organ I instancji do niestosowania formalnego ograniczenia z art. 17 ust. 1a u.ś.r. i wyjaśnienia czy zachodzą "obiektywne względy" uniemożliwiające sprawowanie opieki przez dzieci niepełnosprawnej. Takie działanie podważa zaufanie do organów władzy publicznej, co narusza art. 8 § 1 i § 2 k.p.a.

W ocenie Sądu, w realiach niniejszej sprawy, nie można było poprzestać tylko na literalnym brzmieniu art. 17 ust. 1a u.ś.r. Przy dokonywaniu wykładni przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. nie można ograniczać się jedynie do wykładni językowej, której zastosowanie prowadziłoby do przyjęcia, że dalszym krewnym będzie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, tylko w sytuacji, gdy bliżsi krewni legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Konieczne w tym zakresie jest również posiłkowanie się wykładnią celowościową i systemową omawianych przepisów, przemawiającą za uznaniem, że ograniczenie wynikające z regulacji art. 17 ust. 1a u.ś.r. nie powinno mieć zastosowania w sytuacji, gdy preferowany przez ustawodawcę opiekun z obiektywnych względów (a więc niezależnych od niego) nie jest w stanie sprawować opieki nad potrzebującym – tj. gdy zachodzą okoliczności wymienione w art. 132 k.r.o., do którego odsyła art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z 5 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Ol 320/18 i z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 382/21, publ. w CBOSA). Przy ocenie, czy osoba zobowiązana w pierwszej kolejności do świadczenia alimentacyjnego nie jest w stanie uczynić zadość swojemu obowiązkowi należy zastosować kryterium obiektywne, tzn. że dla przeciętnego obserwatora jest oczywiste, że osoba zobowiązana nie jest w stanie wypełniać obowiązku alimentacyjnego (por. wyrok NSA z 4 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1947/20, CBOSA).

Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Z treści art. 129 § 1 k.r.o. wynika zaś, że obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi; krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym (§ 2). Natomiast zgodnie z art. 132 k.r.o. obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. W wyroku z 4 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1947/20 NSA wyjaśnił, że jeżeli zaktualizował się w oparciu o przepis art. 132 k.r.o. obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności, uznać należy, że nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu (art. 17 ust. 1a u.ś.r.). Przyjmuje się, że obowiązek alimentacyjny może polegać albo na świadczeniu określonych sum pieniężnych, albo na dostarczaniu w naturze określonych rzeczy, albo na osobistych staraniach. W przypadku ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ustawodawca sprecyzował tylko jedną obiektywną przesłankę, która uzasadnia przyjęcie, że obowiązek alimentacyjny przeszedł na dalszych krewnych, jest to fakt legitymowania się przez osobę spokrewnioną w bliższym stopniu orzeczeniem

o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ustawodawca wskazał przez to, że tylko względy zdrowotne mogą zwalniać z obowiązku alimentacyjnego w kontekście prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, żadne inne. Szczególnie, nie może uzasadniać przyjęcia zaistnienia obiektywnej przeszkody do sprawowania opieki okoliczność zatrudnienia przez zobowiązanego do alimentacji w pierwszej kolejności, gdyż rezygnacja z zatrudnienia jest jednym z warunków przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 1 u.ś.r.). Tak samo inne pobudki ekonomiczne nie mogą usprawiedliwiać uchylania się od zapewnienia opieki przez bliższych krewnych

i przejścia prawa do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne na dalszych krewnych, gdyż świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem socjalnym, jego celem jest dostarczenie środków utrzymania osobom, które zrezygnują z własnej aktywności, aby wywiązać się z obowiązku alimentacyjnego. Nie stanowi też obiektywnej przeszkody do sprawowania opieki sam fakt zamieszkiwania od osoby niepełnosprawnej w odległości 60 km. Pod uwagę mogą być brane tylko względy zdrowotne, z powodu których krewny pierwszego stopnia nie byłby w stanie sprawować osobistej opieki, nawet gdyby zrezygnował z własnej aktywności.

W rozpoznawanej sprawie należało więc ustalić, czy po stronie dzieci niepełnosprawnej zachodzą obiektywne przeszkody do sprawowania opieki nad matką. W związku z tym uwzględnić należy, że zarówno T. K., jak i A. P. złożyli pisemne oświadczenia w trybie art. 75 § 2 k.p.a. Zgodnie z tym unormowaniem, jeżeli przepis prawa nie wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia właściwego organu administracji, organ administracji publicznej odbiera od strony, na jej wniosek, oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Przepis art. 83 § 3 stosuje się odpowiednio. Dodatkowo T. K. przedłożyła zaświadczenie lekarskie. Dokumenty te zostały przyjęte przez organy orzekające i stanowią dowód w sprawie. Oświadczenia podlegały swobodnej ocenie organów zgodnie z art. 80 k.p.a., a więc z uwzględnieniem zasad logiki, doświadczenia życiowego, wiedzy i zgromadzonego materiału dowodowego, który powinien być wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.). Oba organy orzekające nie poddały złożonych oświadczeń weryfikacji, np. przez zlecenie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania. Tym samym na obecnym etapie nie ma podstaw do podważania tych oświadczeń. Zgodnie z oświadczeniem T. K., popartym zaświadczeniem lekarskim, jest ona po udarze i operacji guza mózgu. Przez to ma problemy w wykonywaniu codziennych czynności, np.: w schylaniu się, zakładaniu butów, chodzeniu po schodach. Taki stan zdrowia obiektywnie uzasadnia przyjęcie, że T. K. nie jest w stanie zapewnić koniecznej pomocy osobie drugiej. Z doświadczenia życiowego i ogólnej wiedzy na temat udarów wynika, że osoby po udarach mają najczęściej zaburzone funkcjonowanie i same potrzebują pomocy w zwykłych codziennych czynnościach.

W przypadku zaś A. P. zwrócić należy uwagę, że z jego oświadczenia jednoznacznie wynika, że opiekuje się żoną, która jest po operacji raka złośliwego. Niezasadnie organy pominęły tę okoliczność. Zgodnie z przepisami k.r.o. obowiązek alimentacyjny małżonka wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych (zob. art. 130, art. 60 § 1-3, art. 23 i art. 27 k.r.o.). Nie powinno budzić wątpliwości, że małżonkowie są rodziną i łączą ich więzy wynikające z zawarcia związku małżeńskiego polegające na wzajemnym wsparciu, wspólnym zaspokajaniu różnorodnych potrzeb, wzajemnej opiece. W takiej sytuacji nie sposób wymagać, aby A. P. zapewnił konieczną opiekę także matce, jeżeli jego żona wymaga stałej lub długotrwałej opieki. W wyroku z dnia 18 listopada 2014 r., sygn. SK 7/11 Trybunał Konstytucyjny wskazał, że art. 17 ust. 5 pkt 4 u.ś.r., który uniemożliwiał przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rodzicowi (opiekunowi faktycznemu), który rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 tej ustawy, nad niepełnosprawnym dzieckiem, w sytuacji, gdy drugi z rodziców (opiekunów faktycznych) ma ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na inne dziecko w rodzinie, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W konsekwencji ustawodawca uchylił art. 17 ust. 5 pkt 4 u.ś.r. Analogicznie, jeżeli krewny osoby wymagającej opieki sprawuje już taką opiekę nad innym członkiem swojej rodziny, to prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na osobę wymagającą opieki przechodzi na innego członka rodziny.

Podnieść należy, że oświadczenia złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań mogą podlegać weryfikacji przez inne środki dowodowe. W interesie strony jest współpraca z organem i przedłożenie dokumentacji lekarskiej na poparcie swoich twierdzeń. Z drugiej strony, na organie ciąży obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia sprawy (art. 7 k.p.a.) i wyczerpania możliwości dowodowych (art. 77 § 1 k.p.a.), tylko wówczas jest możliwa właściwa ocena zgromadzonego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Stosownie do art. 23 ust. 4aa u.ś.r. jeżeli w stosunku do osoby ubiegającej się lub pobierającej świadczenie pielęgnacyjne wystąpią wątpliwości dotyczące sprawowania opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1, organ właściwy oraz wojewoda mogą zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej

w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r.

o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych - do dyrektora centrum usług społecznych, o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r. 1507, 1622, 1690 i 1818), w celu weryfikacji tych wątpliwości. W związku z tym, jeżeli organy negują złożone oświadczenia, powinny wystąpić o przeprowadzenie wywiadów środowiskowych w miejscu zamieszkania dzieci niepełnosprawnej. Umożliwi to poznanie całokształtu sytuacji rodzinnej, bytowej i zdrowotnej osób zobowiązanych

w pierwszej kolejności do alimentacji względem niepełnosprawnej wymagającej opieki

i pozwoli na rozstrzygnięcie, czy po stronie dzieci występują rzeczywiście obiektywne przeszkody do sprawowania opieki nad matką.

Z podanych przyczyn Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw.

z art. 135 p.p.s.a

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji uwzględnią treść art. 153 p.p.s.a. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań.