Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 791/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2018-01-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1, art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 14 ust. 1, art. 45 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2015 poz 349
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
article: par. 2 ust. 1-3, par. 3 ust. 1 i 3-6
journal: Dz.U. 2015 poz 364
law: Rozporzadzenie ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego  Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 487 art. 31 ust. 2 i 3
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich  przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549 art. 60
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)

SENTENCJA

Dnia 5 stycznia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik (spr.) WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi Spółki X w O. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2017r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2015 oddala skargę


UZASADNIENIE

Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu decyzją z [...] sierpnia 2017 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Sp. X w [...] od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z [...] września 2016 r. o odmowie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi i innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2015, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym.

W dniu [...] czerwca 2015 r. strona wystąpiła z wnioskiem o przyznanie płatności ONW na rok 2015.

We wniosku zadeklarowano do płatności działki położone w województwie dolnośląskim o nr. ew. [...], położone w miejscach wskazanych w decyzji organu odwoławczego.

Organ pierwszej instancji uznał, że podmiotami uczestniczącymi (oprócz strony) w procesie tworzenia sztucznych warunków w celu maksymalizowania wysokości przyznawanych płatności ONW były Sp. X, Sp. 1, Sp. 2, Sp. 3, Sp. 4, M.K., R.K., K.L. (ostatnie trzy osoby to rodzeństwo) i D.G..

Z kolei organ odwoławczy wskazał, że - oprócz wyżej wskazanych spółek i osób fizycznych - w procesie tym uczestniczyli również K.K. (czwarta z rodzeństwa K.), T.K. (wuj rodzeństwa K.), A.J. (kuzyn rodzeństwa K.), B.M. (druga żona ojca M.K.), H.C. (konkubina M.K.), S.S., J.P. (jej wujem jest T.K.) oraz szereg innych spółek z o. o. utworzonych przez te osoby.

W ocenie organu odwoławczego gospodarstwa tych podmiotów były ze sobą powiązane ekonomicznie, osobowo i organizacyjnie. Wskazane osoby zarządzały wzajemnie swoimi gospodarstwami rolnymi i gospodarstwami należącymi do tworzonych przez siebie w różnych konfiguracjach osobowych (wymienione w uzasadnieniu decyzji) i w różnym czasie spółek z o. o. (w tym do strony) oraz działkami ew. wskazywanymi do dopłat przez D.G.. Powiązania te szczegółowo zostały opisane w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego.

Sp. X w [...] powstała w 2009 r. W roku 2014 Prezesem Zarządu tej spółki został M.K.. Spółka dzierżawi grunty rolne, jak i posiada grunty własne.

Organ odwoławczy wskazał, że stroną w przedmiotowej sprawie jest Sp. X, to jednak w celu wykazania, że wspólne zarządzanie przejawiało się nie tylko w tworzeniu spółek przez wskazane osoby fizyczne w różnych konfiguracjach osobowych tzn. tworzenie nowych projektów w celu zakupu nowych gruntów dzięki kredytom preferencyjnym, ale i również wydzierżawianiu przez wskazane osoby fizyczne lub podmioty prawne swoich gruntów lub przekazywaniu osobom trzecim, co pozwoliło na uzyskanie większych korzyści majątkowych również w ramach innych działań wspierających rolników przez płatności (ONW i rolnośrodowiskowe) ARiMR.

Zdaniem organu odwoławczego o tworzeniu sztucznych warunków świadczą:

- powiązania osobowo-kapitałowe między powyższymi osobami i spółkami;

- wszystkie powyższe podmioty są jedynie formalnie samodzielnymi gospodarstwami (mają własny numer ewidencyjny, majątek, konto, siedzibę), ale analiza składu personalnego wskazuje, że są ze sobą ściśle powiązane: na 43 spółki Prezesem Zarządu w 16 z nich był M.K. (m.in. Prezesem Zarządu strony – Sp. [...] w [...]), Prezesem Zarządu w 5 innych spólkach była H.C. (m. in. Prezesem Zarządu – Sp. [...] w [...]), Prezesem Zarządu w 3 z nich była B.M., a w jednej - K.K.; ponadto wyżej wskazane osoby w spółkach tych były wspólnikami, a funkcje zarządcze pełnili lub status wspólnika mieli w niektórych z nich także S.S., A.J. i T.K.; wskazane wyżej dane szczegółowo przedstawia tabela nr 1;

- kilka spółek (w tym strona - Sp. X w [...]) miało tą samą siedzibę ([...] ) i ten sam adres do korespondencji (ul. [...] [...]) - adres A.J., ówczesnego pełnomocnika szeregu powyższych osób i spółek;

- przekazywanie działek między poszczególnymi osobami i spółkami, w tym również Sp. X w [...] (str. 26 31 decyzji organu odwoławczego), co wskazuje, że grunty rolne deklarowane do płatności przez omawiane osoby fizyczne w latach 2004-2015 były przedmiotem przekazań nie tylko obrębie danej konfiguracji osobowej ale i również pomiędzy wskazanymi grupami,

- działki ew. nr [...] i [...], położone w woj. dolnośląskim w powiecie [...] w obrębie [...], były zadeklarowane w roku 2010 przez Sp. [...] w [...], a w latach 2014-2015 przez M.K.,

- przekazywanie działek miało na celu dostosowanie deklarowanych powierzchni do założeń określonych programów; grunty leżały często w różnych województwach, wobec czego ich przekazywanie nie miało uzasadnienia ekonomiczno-technologicznego; co więcej, na położonych obok siebie gruntach, mających formalnie różnych posiadaczy, prowadzono te same uprawy rolne (nie było naturalnych granic między działkami),

- wzajemne użyczanie parku maszynowego, zawieranie umów o wykonanie prac agrotechnicznych przez poszczególne gospodarstwa z tymi samymi osobami (w przypadku Sp. [...] w [...] - umowy barterowe z J.B. na lata 2014-2019 na wykoszenie i wywiezienie ściętej trawy - str. 35 decyzji organu odwoławczego oraz z osobami wskazanymi na str. 36 tej decyzji) i zatrudnianie pracowników (stroną tych czynności był wielokrotnie M.K. jako posiadacz gruntów, ich wydzierżawiający czy członek władz wskazanych spółek);

- powierzchnia zgłaszana do płatności w różnych schematach pomocowych.

Organ odwoławczy podniósł, że tworzenie sztucznych warunków przez powyższe podmioty nastąpiło w celu uzyskania maksymalnych kwot dofinansowania w ramach płatności przez uniknięcie zastosowania stawek degresywnych i limitów powierzchniowych. Jak wynika natomiast z art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE seria L z 2013 r. Nr 347, poz. 549 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem 1306/2013", w przypadku stwierdzenia stworzenia sztucznych warunków do uzyskania korzyści sprzecznych z celami ustanowionymi w sektorowym prawodawstwie rolnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z tego prawodawstwa.

Organ odwoławczy przytoczył również stosowne przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 364), zwanego dalej "rozporządzeniem krajowym".

W skardze na decyzję organu odwoławczego Sp. X wniosła o stwierdzenie nieważności tej decyzji, a ewentualnie o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając naruszenie:

- art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), zwanej dalej "K.p.a.", przez wydanie decyzji z naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania, gdyż postępowanie dowodowe organu odwoławczego było zbyt rozległe, a ponadto prowadzono je w szerszym zakresie niż postępowanie pierwszoinstancyjne, bowiem powołano się na szereg podmiotów nie wymienionych w decyzji organu pierwszej instancji;

- art. 27 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 349) przez odwrócenie ciężaru dowodu oraz nieudowodnienie tworzenia sztucznych warunków i rażące błędy w ustaleniach faktycznych;

- art. 27 ust. 1 pkt 2 powyższej ustawy w zw. z art. 80 K.p.a. przez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów;

- art. 107 § 3 w zw. z art. 107 § 1 ust. 6 K.p.a. przez niewskazanie w decyzji, na jakiej podstawie uznano powiązania między analizowanymi podmiotami za uzasadniające postawienie tezy o tworzeniu sztucznych warunków;

- art. 89 § 1 K.p.a. przez nieprzeprowadzenie rozprawy administracyjnej;

- art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 2988/2005, art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji nr 65/2011 oraz pkt 15 preambuły i art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 przez ich nieprawidłowe zastosowanie;

- art. 36 lit. a ppkt. iv i art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005;

- art. 4 ust. 1 lit. 6 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiającym przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającym rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE Seria L z 2013 r. Nr 347, poz. 608 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem 1307/2013".

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Na rozprawie (k. 78) pełnomocnik skarżącej oświadczył, że spółce przyznano płatności za rok 2013, a następnie nadesłał (k. 81-83) potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię stosownej decyzji z [...] maja 2015 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego ani przepisów postępowania w stopniu, który zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", oznaczałby konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Istota sporu, do jakiego doszło w ramach kontrolowanej sprawy sprowadza się do stwierdzenia, czy skarżąca wespół ze wskazanymi przez organ odwoławczy podmiotami sztucznie stworzyła warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, w sprzeczności z jego celami. Spór w rozważanym zakresie powstał odnośnie dochodzonych w roku 2015 przez skarżącą, jako rolnika samodzielnie prowadzącego gospodarstwo rolne, płatności ONW. Organy przyjęły, że płatności te byłyby korzyścią uzyskaną w wyniku stworzenia sztucznych warunków, co implikuje odmowę ich przyznania.

Przyznawanie płatności ONW uregulowano w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającym rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE seria L z 2013 r. Nr 347, poz. 487 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem 1305/2013" oraz w ustawie z 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 349), zwanej dalej "u.w.r.o.w.".

Pomoc jest przyznawana, stosownie do art. 14 ust. 1 u.w.r.o.w., osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, jeżeli są spełnione warunki przyznania pomocy określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1 u.w.r.o.w., w tym w rozporządzeniu 1305/2013, w przepisach tej ustawy oraz w przepisach wydanych na podstawie jej art. 45 ust. 1 pkt 1.

Płatność ONW przysługuje, zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia krajowego, rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia 1307/2013, którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1) spełnia warunki określone w art. 31 ust. 2 rozporządzenia 1305/2013;

2) łączna powierzchnia użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia 1305/2013, zwanych dalej "użytkami rolnymi", położonych na obszarach charakteryzujących się szczególnymi ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia 1307/2013, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Płatność ONW, o czym stanowi § 2 ust. 2 rozporządzenia krajowego, jest przyznawana do użytków rolnych:

1) na których jest:

a) położona działka rolna w rozumieniu art. 67 ust. 4 lit. a rozporządzenia 1306/2013, o powierzchni co najmniej 0,1 ha, zwana dalej "działką rolną";

b) prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia 1307/2013;

2) położonych na obszarach ONW.

Płatność ONW przysługuje do powierzchni użytków rolnych, o których mowa w przywołanym ostatnio ust. 2, będących w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 75 ha, a w przypadku rolnika realizującego w 2014 r. 5-letnie zobowiązanie, o którym mowa w § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329), w brzmieniu z 15 marca 2010 r. (Dz. U. Nr 39, poz. 219), zwane dalej "5-letnim zobowiązaniem", do powierzchni użytków rolnych objętej tym zobowiązaniem, wynoszącej nie więcej niż 300 ha (§ 2 ust. 3 rozporządzenia krajowego).

Płatności dla rolników na obszarach z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami powinny przyczyniać się, przez zachęcanie do dalszego użytkowania gruntów rolnych, do utrzymania terenów wiejskich oraz utrzymania i propagowania zrównoważonych systemów rolniczych. W celu zapewnienia skuteczności takiego wsparcia płatności powinny rekompensować rolnikom utracone dochody i dodatkowe koszty związane z niedogodnościami danego obszaru. Oblicza się je przez porównanie z obszarami nie charakteryzującymi się ograniczeniami naturalnymi ani innymi szczególnymi ograniczeniami, biorąc pod uwagę płatności zgodnie z tytułem III rozdział 4 rozporządzenia 1307/2013.

Płatności, zgodnie z art. 31 ust. 2 rozporządzenia 1305/2013, udziela się rolnikom, którzy podejmują się prowadzić działalność rolniczą na obszarach wyznaczonych zgodnie z art. 32 tego rozporządzenia i którzy są rolnikami aktywnymi zawodowo w rozumieniu art. 9 rozporządzenia 1307/2013. Wysokość płatności, zgodnie z art. 31 ust. 3 rozporządzenia 1305/2013, ustala się w przedziale między kwotami minimalną a maksymalną, określonymi w załączniku II.

Państwa członkowskie stosują przy tym zasadę degresywności płatności dla gospodarstw rolnych o powierzchni gruntów powyżej określonego progu, który ma zostać określony w programie, z wyjątkiem sytuacji, gdy wysokość wsparcia odpowiada jedynie minimalnej płatności na hektar na rok, jak określono w załączniku II (art. 31 ust. 4 rozporządzenia 1305/2013). W załączniku II do rozporządzenia 1305/2013 przewidziano, że kwota minimalna na hektar rocznie średnio na obszarze beneficjenta otrzymującego wsparcie wynosi 25 EUR, a maksymalna - 250 EUR.

W celu zapewnienia efektywnego wykorzystania zasobów EFRROW wsparcie powinno ograniczać się do rolników aktywnych zawodowo w rozumieniu art. 9 rozporządzenia 1307/2013 (motyw 25 rozporządzenia 1305/2013).

W § 3 ust. 1 rozporządzenia krajowego wskazano, że wysokość płatności ONW w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn stawek płatności na 1 ha użytków rolnych i powierzchni użytków rolnych, do których przysługuje płatność ONW, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności. Płatność ONW jest przyznawana rolnikowi w wysokości: 1) 179 zł na 1 ha - na obszarze ONW typu nizinnego strefy nizinnej I, 2) 264 zł na 1 ha - na obszarze ONW typu nizinnego strefy nizinnej II, 3) 264 zł na 1 ha - na obszarze ONW typu ze specyficznymi utrudnieniami, 4) 450 zł na 1 ha - na obszarze ONW typu górskiego - stanowiących stawki podstawowe (§ 3 ust. 3 rozporządzenia krajowego). Jednakże, jak zastrzeżono w § 3 ust. 4 rozporządzenia krajowego, płatność ONW jest przyznawana w wysokości: 1) 100% stawki podstawowej - za powierzchnię do 25 ha; 2) 50% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 25 ha do 50 ha; 3) 25% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 50 ha do 75 ha (odnośnie rolników realizujących 5-letnie zobowiązanie - odpowiednio § 3 ust. 5 i 6 rozporządzenia krajowego).

Stosownie do treści art. 60 rozporządzenia 1306/2013 bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa.

Podmioty nie mogą powoływać się na normy prawa unijnego w celach nieuczciwych lub stanowiących nadużycie (wyrok TSUE w sprawie C-367/96 - dostępny na stronie internetowej https://curia.europa.eu, zwanej dalej "CURIA").

Ponadto, TSUE w pkt 29 wyroku wydanym sprawie C-434/12 (dostępny w CURIA) zinterpretował regulację dotyczącą obchodzenia prawa - art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. L 25, s. 8), zwanego dalej "rozporządzeniem 65/2011". Przepis ten miał zbliżone brzmienie do art. 60 rozporządzenia 1306/2013. Zgodnie z art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.

Zdaniem TSUE zastosowanie art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 wymaga istnienia elementu obiektywnego i subiektywnego (pkt 29 wyroku w sprawie C-434/12). Po pierwsze, konieczne jest zaistnienie obiektywnych okoliczności, z których wynika, że mimo formalnego spełnienia przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel przez nie realizowany nie został osiągnięty (element obiektywny). Po drugie, niezbędna jest po stronie danego podmiotu wola uzyskania korzyści wynikających z uregulowań prawa przez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek (element subiektywny). Zaistnienie elementu subiektywnego może zostać wzmocnione przez dowód zmowy mogącej przyjąć postać zamierzonej koordynacji pomiędzy różnymi inwestorami ubiegającymi się o pomoc w ramach systemu wsparcia, w szczególności, gdy projekty inwestycyjne są identyczne lub gdy istnieje więź geograficzna, ekonomiczna, funkcjonalna, prawna lub personalna pomiędzy tymi projektami (pkt 41 wyroku w sprawie C-434/12). Nie można jednak odmówić finansowania projektu, gdy dana inwestycja może mieć inne uzasadnienie niż tylko płatność w ramach systemu wsparcia (pkt 42 tego wyroku).

Przenosząc powyższe na realia rozpatrywanej sprawy należy wskazać, co następuje.

Nie budzi wątpliwości, że skarżąca działając z podmiotami wskazanymi przez organ, wyczerpała przesłanki z art. 60 rozporządzenia 1306/2013 względem płatności ONW. Chociaż ubiegając się o te płatności formalnie spełniła wymogi do ich uzyskania, warunki te zostały jednak stworzone sztucznie, w sprzeczności z celami wynikającymi z wyżej wskazanych uregulowań.

Organ zasadnie więc uznał, mając na względzie całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, ocenionego w zgodzie z zasadami racjonalności i doświadczenia życiowego, że chociaż skarżąca i pozostałe wymienione przez organ podmioty formalnie tworzą samodzielne gospodarstwa, to jednak pozostają one ze sobą ściśle powiązane (osobowo, ekonomicznie i funkcjonalnie). Podmioty te, mimo tego rodzaju powiązań, wystąpiły z oddzielnymi wnioskami o przyznanie płatności za 2015 r., działając formalnie jako samodzielni rolnicy.

W celu uzasadnienia odmowy przyznania płatności skarżącej organ odwoławczy był zobowiązany do przedstawienia w uzasadnieniu swej decyzji bardzo szczegółowych rozważań dotyczących całego procesu tworzenia sztucznych warunków i opisu działania wszystkich podmiotów zaangażowanych w ten proces. Wskazał on bardzo szczegółowo na liczne powiązania organizacyjne, personalne i ekonomiczne między M.K., R.K., K.K., S.S., J.P., D.G., T.K., K.L. oraz wymienionymi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji spółkami z o. o.

Zdaniem Sądu organ odwoławczy prawidłowo uznał i wyczerpująco uzasadnił stworzeniu sztucznych warunków w celu maksymalizacji płatności przez:

- powiązania osobowo-kapitałowe między powyższymi osobami i spółkami (pełnomocnikiem wielu z nich był A.J., prezesami zarządu spółek albo ich wspólnikami M.K., konkubina M.K. H.C., jego siostry, kilka spółek - w tym skarżący - miało ten sam adres do korespondencji, a prezesem jego zarządu M.K..

Zdaniem organu odwoławczego o tworzeniu sztucznych warunków świadczą:

- powiązania osobowo-kapitałowe między powyższymi osobami i spółkami;

- wszystkie powyższe podmioty są jedynie formalnie samodzielnymi gospodarstwami (mają własny numer ewidencyjny, majątek, konto, siedzibę), ale analiza składu personalnego wskazuje, że są ze sobą ściśle powiązane: na 43 spółki Prezesem Zarządu w 16 z nich był M.K. (m.in. Prezesem Zarządu strony – [...] w [...]), Prezesem Zarządu w 5 innych spólkach była H.C. (m. in. Prezesem Zarządu - Sp. [...] w [...]), Prezesem Zarządu w 3 z nich była B.M., a w jednej - K.K.; ponadto wyżej wskazane osoby w spółkach tych były wspólnikami, a funkcje zarządcze pełnili lub status wspólnika mieli w niektórych z nich także S.S., A.J. i T.K.; wskazane wyżej dane szczegółowo przedstawia tabela nr 1;

- kilka spółek (w tym strona - Sp. X w [...]) miało tą samą siedzibę ([...] ) i ten sam adres do korespondencji (ul. [...] [...]) - adres A.J., ówczesnego pełnomocnika szeregu powyższych osób i spółek;

- przekazywanie działek między poszczególnymi osobami i spółkami, w tym również Sp. X w [...] (str. 26 31 decyzji organu odwoławczego), co wskazuje, że grunty rolne deklarowane do płatności przez omawiane osoby fizyczne w latach 2004-2015 były przedmiotem przekazań nie tylko obrębie danej konfiguracji osobowej ale i również pomiędzy wskazanymi grupami,

- działki ew. nr [...] i [...], położone w woj. dolnośląskim w powiecie [...] w obrębie [...], były zadeklarowane w roku 2010 przez Sp. [...] w [...], a w latach 2014-2015 przez M.K.,

- przekazywanie działek miało na celu dostosowanie deklarowanych powierzchni do założeń określonych programów; grunty leżały często w różnych województwach, wobec czego ich przekazywanie nie miało uzasadnienia ekonomiczno-technologicznego; co więcej, na położonych obok siebie gruntach, mających formalnie różnych posiadaczy, prowadzono te same uprawy rolne (nie było naturalnych granic między działkami),

- wzajemne użyczanie parku maszynowego, zawieranie umów o wykonanie prac agrotechnicznych przez poszczególne gospodarstwa z tymi samymi osobami (w przypadku Sp. [...] w [...] - umowy barterowe z J.B. na lata 2014-2019 na wykoszenie i wywiezienie ściętej trawy - str. 35 decyzji organu odwoławczego oraz z osobami wskazanymi na str. 36 tej decyzji) i zatrudnianie pracowników (stroną tych czynności był wielokrotnie M.K. jako posiadacz gruntów, ich wydzierżawiający czy członek władz wskazanych spółek);

- powierzchnia zgłaszana do płatności w różnych schematach pomocowych.

W odniesieniu do samej skarżącej organ wskazał m. in., że Sp. X w [...] powstała w 2009 r. Spółka dzierżawi grunty rolne, jak i posiada grunty własne. Strona posiada park maszynowy. Korzysta także z usług agrotechnicznych osób trzecich na zasadach barterowych (wykoszenie za plony).

Zdaniem Sądu prawidłowe i niezbędne ustalenia organu odnosiły się do powiązań rodzinnych, osobistych wskazanej wyżej grupy osób oraz ich udziału w wymienionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji spółkach prawa handlowego. Prezesem zarządu skarżącej M.K.. Była to jedna z wielu spółek zarządzanych przez niego i grono jego współpracowników. Wspólnym pełnomocnikiem niektórych powyższych podmiotów był A.J., powiązany z wieloma wymienionymi spółkami. Organ odwoławczy szczegółowo zanalizował powiązania między tymi osobami fizycznymi i prawnymi oraz odniósł je konkretnie do pobieranych płatności, w tym przeanalizował okoliczności dotyczące podejmowanej przez skarżącą działalności rolniczej (także korzystania z pomocy osób trzecich przy wykonywaniu czynności agrotechnicznych).

Powyższe potwierdza stworzenie sztucznych warunków między skarżącą i wskazanymi w obszernym uzasadnieniu organu odwoławczego podmiotami, co pozostaje w sprzeczności z celami płatności ONW. Maksymalizacja płatności ONW była zamierzona przez podmioty tworzące sztuczne warunki, w tym również skarżącą. Wynika to nie tylko z przedstawionych powiązań pomiędzy tymi podmiotami, lecz nadto znajduje potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym.

Zasadnie zatem organ odwoławczy uznał, że wystąpiły elementy obiektywny i subiektywny, świadczące o sztucznym stworzeniu warunków wymaganych do otrzymania płatności, zgodnie z wykładnią przepisów zawartą w wyroku TSUE w sprawie C-434/12. Wskazane przez organ okoliczności, jak:

- powiązania osobowe pomiędzy podmiotami (osobami fizycznymi i spółkami - przede wszystkim chodzi o M.K., jak również inne wskazane wyżej osoby fizyczne),

- formalnie odrębne gospodarstwa prowadzone przez wskazane podmioty były ze sobą ściśle powiązane prawnie, organizacyjnie i ekonomicznie,

- pozorne wydzielenie gruntów o areale gwarantującym uzyskanie maksymalnych dopłat,

- faktyczne zarządzanie wydzielonymi gruntami przez określoną wyżej grupę osób,

- wykonywanie prac agrotechnicznych przy użyciu tego samego parku maszynowego,

- położenie deklarowanych przez wszystkie podmioty działek w połączeniu z (częściowym) brakiem naturalnych granic między tymi obszarami

świadczą o sztucznym stworzeniu warunków wymaganych do uzyskania płatności, zaś z materiału dowodowego nadto wynika, że działania skarżącej i pozostałych podmiotów miały powodować uniknięcie zastosowania stawek degresywnych.

Zasadnie organ odwoławczy wskazał, że aplikowanie o pomoc przez te same podmioty nie tylko jako osoby fizyczne ale i w ramach kilkudziesięciu spółek kapitałowych należy postrzegać jako skierowane na ominięcie kwotowego limitu dofinansowania w różnych schematach pomocowych przysługujących jednemu beneficjentowi.

W powyższym zakresie nie sposób skutecznie zarzucić organowi naruszenia przepisów postępowania ani przepisów prawa materialnego wskazywanych w skardze. Organ z urzędu przeprowadził postępowanie wyjaśniające w celu zbadania kwestii stworzenia przez skarżącą sztucznych warunków, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, a na podstawie jego całokształtu ocenił w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji wskazane wyżej okoliczności faktyczne. Ocena ta jest racjonalna i spójna oraz ma potwierdzenie w materiale dowodowym.

Nie naruszono zasady dwuinstancyjności, gdyż organ odwoławczy nie ogranicza się tylko do zbadania zasadności zarzutów odwołania i kontroli decyzji organu pierwszej instancji w tym zakresie. Organ odwoławczy ma bowiem obowiązek ponownie ocenić sprawę, mogąc dokonywać szerszych ustaleń faktycznych niż organ pierwszej instancji, jeżeli jest to niezbędne do dokonania prawidłowej oceny zasadności wniosku strony.

Nie znajduje uzasadnienia podnoszony w skardze zarzut naruszenia art. 89

§ 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie rozprawy administracyjnej w sprawie jak i braku możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym, bowiem organ odwoławczy przychylał się do wszystkich wniesionych przez pełnomocnika skarżącej wniosków (przedłużanie czasu do składania wyjaśnień, spotkanie z M.K., jego pełnomocnikami oraz jego ojcem w siedzibie ARiMR) o czym na każdym etapie postępowania strona była informowana.

Organ nie dopuścił się także naruszenia art. 60 rozporządzenia 1306/2013, właściwie stosując ten przepis wobec zaistnienia wszelkich wynikających z niego przesłanek w sytuacji dochodzenia przez skarżącą w roku 2015 przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi i innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2015. Na podstawie powyższego przepisu w przypadku stwierdzenia stworzenia sztucznych warunków do uzyskania korzyści sprzecznych z celami ustanowionymi w sektorowym prawodawstwie rolnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z tego prawodawstwa.

Odnosząc się do kwestii przyznania skarżącej płatności za rok 2013 należy podnieść, że istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia mają okoliczności odnoszące się do roku 2015, bowiem to za ten rok skarżąca ubiega się o przyznanie płatności. Dla rozstrzygnięcia nie mają znaczenia decyzje wydane w innych sprawach, w których organ przyznał wnioskowane płatności. Zgodnie bowiem z art. 135 P.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane przez P.p.s.a. środki jedynie w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga.

Wobec powyższego, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalono skargę.