Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 280/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-08-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 250
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: par. 8 ust. 2, par. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Protokolant asystent sędziego Agata Brolik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi K.S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości z sankcjami wieloletnimi 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] nr [...]; 2. przyznaje radcy prawnemu M.S. prowadzącemu Kancelarię Radców Prawnych [...] w Ł., przy A 39 lok. 7A kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym skarżącemu K.S. i kwotę powyższą nakazuje wypłacić radcy prawnemu M.S. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. po rozpoznaniu odwołania K.S. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości z sankcjami wieloletnimi, utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Jak wynika z akt sprawy, w dniu 13 maja 2013 r. K.S. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w P. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, w którym zadeklarował realizację pakietów 1, 7 i 8:

- rolnictwo zrównoważone, w wariancie 1.1 zrównoważony system gospodarowania, na powierzchni 5,91 ha,

- zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie, w wariancie 7.4 zachowanie lokalnych ras świń do 20 sztuk samic rasy złotnicka pstra,

- ochrona gleb i wód, w wariancie 8.2.1 międzyplon ozimy do powierzchni 5,37 ha.

W dniu 15 października 2013 r. w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy przeprowadzona została przez upoważnionych inspektorów [...] Oddziału Regionalnego ARiMR kontrola w zakresie realizacji programu rolnośrodowiskowego. W raporcie z czynności kontrolnych z dnia 15.10.2013 r. stwierdzono nieprawidłowości, które miały wpływ na wysokość przyznanej płatności. Na działce rolnej D o pow. 0,25 ha stwierdzono w plonie głównym trawy i brak międzyplonu, natomiast rolnik deklarował w plonie głównym owies i żyto ozime w międzyplonie. Na działce rolnej E o pow. 2,46 ha stwierdzono w plonie głównym pszenżyto jare i żyto ozime w międzyplonie, zamiast pszenżyta jarego w plonie głównym i rzepaku ozimego w międzyplonie. W zakresie realizacji wariantu 7.4.6. stwierdzono 13 sztuk loch rasy złotnicka pstra, zamiast 20 sztuk zadeklarowanych do programu.

W dniu 10 lutego 2014 r. strona dołączyła do akt sprawy oświadczenie o zastąpieniu zwierzęcia z dnia 7 lutego 2014 r. oraz wykaz loszek remontowych zgłoszonych i zakwalifikowanych do programu ochrony zasobów genetycznych świń rasy złotnicka pstra stado nr 01023 z dnia 27 stycznia 2014 r. Zgodnie z ww. wykazem do programu zakwalifikowano 8 sztuk nowych loch rasy złotnicka pstra.

W dniu 25 lutego 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wydał decyzję o przyznaniu K.S. płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości w łącznej kwocie 2814,60 zł .

W dniu 27 lutego 2014 r. K.S. złożył oświadczenie, iż wycofuje swoje uczestnictwo w programie rolnośrodowiskowym i wniosek z 13.05.2013 r.

W odwołaniu z 06.03.2014 r. skarżący wniósł o uchylenie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. Do odwołania strona dołączyła oświadczenie, w którym wskazała: "Wycofuję dokument wycofania całego wniosku uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym złożonego w dniu 27.02.2014 r." oraz 8 sztuk zaświadczeń hodowlanych. Skarżący zaznaczył, iż w trakcie kontroli stwierdzono brak 7 sztuk świń rasy złotnicka pstra, które były wycofane w dniu 02.10.2013 r. Wszystkie zwierzęta zostały zastąpione młodymi, które wyhodowane były w gospodarstwie strony i znajdowały się w nim od maja 2013 r. Zlecona była kwalifikacja tych zwierząt żeby zastąpić stare lochy.

Decyzją nr [...] z dnia [...] Dyrektor OR ARiMR w Ł. uchylił zaskarżoną decyzję z 25.02.2014 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. Organ odwoławczy wskazał na naruszenie art. 107 § 1 k.p.a., gdyż w sentencji decyzji organu I instancji brak jest rozstrzygnięcia w zakresie nałożenia na stronę sankcji w okresie 3 lat kalendarzowych w wysokości 3990zł, jak również zalecił Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w P. ustalenie, czy w podaniu z 06.03.2014 r. skarżący wystąpił także z wnioskiem o przywrócenie terminu, o którym mowa w § 8 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361; dalej: "Rozporządzenie").

W dniu 21 lipca 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wydał decyzję o przyznaniu K.S. płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości z sankcjami wieloletnimi w łącznej kwocie 2764,20 zł.

W wyniku rozpoznania odwołania Dyrektor OR ARiMR w Ł. w dniu [...] uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Organ odwoławczy po raz kolejny wskazał, iż decyzja organu I instancji nie zawiera w sentencji rozstrzygnięcia dotyczącego nałożenia na stronę sankcji wieloletnich, ponadto nie ustalono, czy w piśmie z dnia 06.03.2014 r. i 26.07.2014 r. K.S. wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu określonego w § 8 ust. 2 Rozporządzenia.

W odpowiedzi na wezwanie organu skarżący wyjaśnił, że w pismach z dnia 6 marca 2014 i 26 lipca 2014 r. wnosił o przywrócenie terminu na zastąpienie zwierząt.

Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. odmówił przywrócenia wnioskowanego terminu. W wyniku rozpoznania zażalenia strony, organ odwoławczy w dniu 17.03.2015 r. utrzymał powyższe postanowienie w mocy.

Wyrokiem z 3 lipca 2015 r. sygn. III SA/Łd 452/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR i poprzedzające je postanowienie organu I instancji wskazując, że 40-dniowy termin do zrealizowania zastąpienia zwierząt rasy lokalnej zwierzętami tej samej rasy jest terminem materialnym, w związku z czym nie mają do niego zastosowania przepisy art. 58 i 59 k.p.a.

Następnie, decyzją z dnia 4 listopada 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. przyznał skarżącemu płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości w łącznej kwocie 2764,20zł.

W odwołaniu skarżący wniósł o uchylenie decyzji. Podkreślił, iż procedurę zastąpienia zwierząt, których brakowało w czasie kontroli w dniu 15.10.2013 r., młodymi loszkami zaczął około połowy sierpnia. Wytypował zwierzęta na początku maja i zgłosił je celem zakwalifikowania do programu na remont stada. Zgłosił również wykaz loch, które mają być zastąpione młodymi. Skarżący podniósł, iż z jego strony nie było żadnego zaniedbania terminu, a za powolna pracę Uniwersytetu w Px. nie będzie odpowiadał, skoro tak długo trwają u nich czynności związane z wydawaniem dokumentów. Zaznaczył, że żadnej przerwy w ilości sztuk świń nie było, bo cały czas miał w gospodarstwie wyhodowane młode loszki, które przeszły wszystkie procedury, a że dokumentacja tworzy się bardzo powoli, to nie jest jego wina i nie powinien z tego tytułu ponosić sankcji. Do odwołania załączył zaświadczenie nr PT/14/03/2015 z dnia 26 marca 2015 r. o przyznaniu zasiłku chorobowego za okres: 15.01.2014 r.- 11.04.2014 r., 14.04.2014 r. - 10.10.2014 r. i 15.10.2014 r. - 31.12.2014 r. oraz kartę zasiłku chorobowego.

Decyzją nr [...] z dnia 18 lutego 2016 r. organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. i przekazał temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ nakazał wyjaśnienie, czy skarżący w dniu 02.10.2013 r. dokonał sprzedaży czy też uboju zwierząt oraz uzupełnienie sentencji decyzji o rozstrzygnięcie w zakresie nałożenia sankcji wieloletnich i ich wysokości.

Rozpoznając ponownie przedmiotową sprawę, pismem z dnia 16 marca 2016 r. organ I instancji wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień, w odpowiedzi na które, w dniu 28 marca 2016 r. strona złożyła pismo z wyjaśnieniem, iż w dniu 2 października 2013 r. nastąpił ubój gospodarczy zwierząt, zgłoszony w dniu 17 października 2013 r

W dniu [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. przyznał skarżącemu płatność rolnośrodowiskową na rok 2013 w pomniejszonej wysokości w łącznej kwocie 2764,20zł dla wariantu 1.1 i 8.2.1., odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej dla wariantu 7.4.6 (świnie złotnickie pstre) oraz nałożył sankcje wieloletnie w kwocie 3990zł w związku z przedeklarowaniem liczby zwierząt o 50% lub więcej.

W odwołaniu skarżący zakwestionował odmowę przyznania płatności za realizację wariantu 7.4.6 tj. zachowanie lokalnych ras świń i nałożenie sankcji. Ponownie podkreślił, że przekroczenie 40 dniowego terminu nie nastąpiło z jego winy, gdyż procedurę zastąpienia zwierząt młodymi loszkami rozpoczął w połowie sierpnia 2013 r. Wytypował zwierzęta urodzone na początku maja i zgłosił je celem zakwalifikowania do programu na remont stada. Zgłosił również lochy, które mają być zastąpione młodymi. Skarżący podniósł, iż nie miał żadnego wpływu na powolną pracę Uniwersytetu Przyrodniczego, a ze swojej strony żadnych opóźnień nie spowodował. Młode loszki były hodowane w jego gospodarstwie od urodzenia i żadnej przerwy w ilości zwierząt w stadzie nie było. Podkreślił, że zajmuje się hodowlą zwierząt i loszki zostały wyhodowane i zgłoszone do procedury zastąpienia, natomiast na dokumenty czekał aż do 05.02.2014 r. Po ich otrzymaniu niezwłocznie dostarczył dokumenty do BR ARiMR w P. (10.02.2014 r.).

Zaskarżoną decyzją z [...] Dyrektor [...] OR ARiMR utrzymał powyższe rozstrzygnięcie w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, że w sprawie zastosowanie będą miały przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 w brzmieniu sprzed 15 marca 2014 r. - stosownie do treści § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2014 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2014 r. poz. 324).

W myśl § 2 ust. 1 Rozporządzenia, płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa wart. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. l, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej;

4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Organ wskazał, że w treści wniosku o przyznanie płatności z 13 maja 2014 r. skarżący zobowiązał się do realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach pakietu, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 1, 7 i 8 Rozporządzenia tj. rolnictwo zrównoważone w wariancie 1.1: zrównoważony system gospodarowania, zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie w wariancie 7.4: zachowanie lokalnych ras świń oraz ochrona gleb i wód w wariancie 8.2.1: międzyplon ozimy.

Dyrektor [...] OR ARiMR wyjaśnił, że składając wniosek rolnik wskazuje powierzchnię lub liczbę zwierząt, w stosunku do której ubiega się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na dany rok i rodzaj realizowanego pakietu oraz zobowiązuje się do przestrzegania norm i wymogów określonych w przepisach regulujących zasady przyznawania płatności rolnośrodowiskowej, natomiast rolą organu administracji jest przyznanie płatności, przy czym przyznanie płatności jest poprzedzone weryfikacją spełnienia przez rolnika warunków, o których mowa w wyżej wymienionych przepisach.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania, w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego i weryfikacji warunków przyznania wnioskowanego wsparcia, organ I instancji wydał w dniu [...] decyzję, w której przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową za realizacje pakietu 1: zrównoważony system gospodarowania w wariancie 1.1: zrównoważony sposób gospodarowania i pakietu 8: ochrona gleb i wód w wariancie 8.2.1: międzyplon ozimy, w pomniejszonej wysokości oraz odmówił przyznania płatności za realizacje pakietu 7: zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie w wariancie 7.4:

zachowanie lokalnych ras świń i nałożył sankcje wieloletnie.

Kwestionując rozstrzygnięcie organu l instancji skarżący w treści odwołania nie zgadza się z decyzją Kierownika Biura Powiatowego PiRiMR w części dotyczącej odmowy przyznania płatności i nałożenie sankcji za realizację wariantu 7.4.

Dyrektor [...] OR ARiMR podniósł, że ubiegając się o przyznanie płatności za realizację wariantu 7.4 skarżący zadeklarował 20 loch rasy złotnicka pstra objętych Programem Ochrony Zasobów Genetycznych. Zgodnie z § 10 pkt 5 Rozporządzenia, płatność rolnośrodowiskowa za realizację pakietu 7 tj. zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie, jest przyznawana, jeżeli rolnik utrzymuje wpisane do księgi hodowlanej krowy, klacze, lochy lub owce matki ras wymienionych w ust. 4 załącznika nr 4 do rozporządzenia, objęte Programem Ochrony Zasobów Genetycznych. Zadania w obrębie Programu Ochrony Zasobów Genetycznych Świń, realizowane są w cyklach rocznych i w tym okresie producent powinien utrzymywać wszystkie zakwalifikowane do Programu lochy, tj. wpisane do ksiąg hodowlanych przed Podmiot Prowadzący Księgi Hodowlane, którym w przypadku świń rasy złotnicka pstra jest Uniwersytet Przyrodniczy w Px. - dalej PKH, i zatwierdzone przez koordynatora, tj. Instytut Zootechniki Państwowy Instytut Badawczy w B.- dalej lZ PlB. W sytuacji zaś wystąpienia zdarzenia powodującego konieczność zastąpienia loch objętych Programem możliwe jest wprowadzenie w trakcie realizacji rocznego zadania innych loch, czyli dokonanie zastąpienia. Procedura zastąpienia zwierząt, w stosunku do których rolnik ubiegał się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach pakietu 7, uregulowana została w § 8 Rozporządzenia. Zgodnie ze wskazanym przepisem: "W przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7 zwierzęta rasy lokalnej objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym mogą być w trakcie jego realizacji zastąpione zwierzętami tej samej rasy, jeżeli zwierzęta te spełniają warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej. 2. Zastąpienia, o którym mowa w ust. 1, dokonuje się w terminie 40 dni od dnia powzięcia informacji o konieczności zastąpienia zwierzęcia. 3. O zastąpieniu, o którym mowa w ust. 1, rolnik informuje kierownika biura powiatowego Agencji w terminie 14 dni od dnia jego dokonania, składając kopię dokumentu, sporządzonego na formularzu udostępnionym przez Agencję, obejmującego oświadczenia:

1/ rolnika,

2/ podmiotu prowadzącego księgi hodowlane - w przypadku klaczy, loch i owiec matek,

3/ podmiotu upoważnionego do realizacji lub koordynacji działań w zakresie ochrony zasobów genetycznych - w przypadku krów, klaczy i owiec matek

- zawierające wskazanie zwierząt, jakie zostały zastąpione i jakimi je zastąpiono.

Organ wyjaśnił, że w świetle ww. przepisu w sytuacji, gdy rolnik realizuje zobowiązanie rolnośrodowiskowe w zakresie pakietu 7, może zgodnie z § 8 Rozporządzenia dokonać zamiany zwierząt w stadzie, pod warunkiem, że zastąpi je zwierzętami tej samej rasy, jeżeli spełniają warunki przyznania płatności. Zastąpienia rolnik powinien dokonać w terminie 40 dni od dnia powzięcia informacji o konieczności zastąpienia zwierzęcia (tj. od daty, w której rolnik powziął wiedzę o konieczności zastąpienia konkretnej sztuki zwierzęcia, może to być zdarzenie typu: padnięcie, ubój, sprzedaż, zalecenie wycofania sztuki ze stada, itp.). W terminie 14 dni od dnia dokonania zastąpienia (tj. data kwalifikacji zwierzęcia wskazana na dokumencie oświadczenia o zastąpieniu zwierzęcia), rolnik ma obowiązek złożyć do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR informację o zastąpieniu, obejmującą oświadczenie rolnika i podmiotu prowadzącego księgi hodowlane, zawierające wskazanie zwierząt, jakie zostały zastąpione i jakimi je zastąpiono. Organ wskazał, że termin, o którym mowa w § 8 ust. 2 Rozporządzenia tj. 40-dniowy termin na zastąpienie zwierząt, jest terminem materialnym. Jak zauważył WSA w Łodzi w zapadłym w niniejszej sprawie wyroku z dnia 3 lipca 2015 roku, sygn. akt III SA/Łd 452/15: ,,( .. .) termin 40 dniowy określony w § 8 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia ogranicza w czasie możliwość realizacji przedsięwzięcia wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia, a co z tym wiąże się również dochodzenie prawa do otrzymania płatności rolnośrodowiskowej. Przepis § 39 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 rozporządzenia określa materialnoprawne konsekwencje jego niedotrzymania w postaci zwrotu płatności. Mając na względzie wymienione w § 39 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia skutki w postaci zwrotu płatności stwierdzić należy, że termin 40 dniowy do zrealizowania zastąpienia zwierząt rasy lokalnej zwierzętami tej samej rasy (§ 8 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia) jest terminem materialnym. (. . .)". Uchybienie terminu materialnego powoduje następstwa prawne wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym. Przepisy prawa nie wprowadzają możliwości prawnych obrony przed skutkami prawnymi uchybienia terminu materialnego.

Dyrektor [...] OR ARiMR wskazał, że w treści wniosku z dnia 13 maja 2013 r. skarżący ubiegał się o przyznanie płatności za realizacje wariantu 7.4 do 20 sztuk świń rasy złotnicka pstra. Do wniosku producent dołączył wykaz loch zakwalifikowanych do programu ochrony zasobów genetycznych, rasa złotnicka pstra, stado nr 01023, według stanu na dzień 15 marca 2013 r. obejmujące 20 sztuk macior. Następnie w dniu 2 października 2013 r. skarżący dokonał uboju gospodarczego (wyjaśnienia strony z 28 marca 2016 r.) 7 sztuk loch rasy złotnicka pstra objętych 5 letnim zobowiązaniem rolnośrodowiskowym. Zmniejszenie liczebności stada potwierdziła kontrola na miejscu przeprowadzona w dniu 15 października 2013 r. Dyrektor [...] OR ARiMR wskazał, że z treści sporządzonego w toku czynności kontrolnych raportu nr [...] wynika, iż rolnik oświadczył, że ww. sztuki zostały sprzedane z uwagi na wiek i zostaną zastąpione młodymi lochami (str. 16 raportu z czynności kontrolnych nr [...], pole "Uwagi").

W dniu 18 listopada 2013 r. PKH wystawił zaświadczenia hodowlane 8 sztukom loszek urodzonych w dniu 8 i 10 maja 2013 r., a następnie w dniu 27 stycznia 2014 r. zwierzęta zostały zakwalifikowane Programu. W dniu 10 lutego 2014 r. producent złożył w Biurze Powiatowym ARiMR oświadczenie o zastąpieniu zwierzęcia z dnia 7 lutego 2014 r., podpisane przez skarżącego oraz zootechnika oceny IZ PIB.

W konsekwencji tak ustalonego stanu faktycznego oraz mając na uwadze zapis ww. § 8 ust. 2 Rozporządzenia, który stanowi, iż termin na dokonanie zastąpienia wynosi 40 dni od dnia powzięcia informacji o konieczności zastąpienia zwierzęcia organ I instancji wydał decyzję, w której stwierdził, że zastąpienie 7 sztuk zwierząt nie zostało skutecznie dokonane i stosując się do zapisów art. 17 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) N 65/2011 odmówił stronie przyznania płatności za realizację pakietu 7.4 oraz nałożył sankcję.

Kwestionując zasadność nałożenia sankcji w toku postępowania skarżący wyjaśniał, że wytypował zwierzęta - młode loszki, urodzone na początku maja 2013 r. i zgłosił je do podmiotu prowadzącego księgi hodowlane w celu zakwalifikowania do Programu. Przygotowania te, związane z utworzeniem stada remontowego, rozpoczął w połowie sierpnia 2013 r. t.j. przed datą uboju gospodarczego loch (02.10.2013 r.) oraz przed datą kontroli na miejscu. Ponadto strona podniosła, że już w dniu 18 listopada 2013 r. zostały wystawione zaświadczenia hodowlane, które niezwłocznie po otrzymaniu zostały przekazane do IZ PIB w B. do zatwierdzenia, a następnie po otrzymaniu dokumentów zwrotnych z lZ PIB przekazane do Biura Powiatowego ARiMR.

Biorąc pod uwagę wyżej ustalony stan faktyczny oraz wyjaśnienia strony organ odwoławczy stwierdził, że w analizowanym przypadku loszki urodzone w dniach od 8 do 10 maja 2013 r. w dacie wystąpienia zdarzenia powodującego konieczność zastąpienia tj. w dniu 2 października 2013 r., nie spełniały warunków kwalifikujących je do objęcia Programem. PKH wystawił zaświadczenia hodowlane loszkom w dniu 18 listopada 2013 r. (loszki miały wówczas około 190 dni). PKH wystawia zaświadczenia hodowlane zwierzętom hodowlanym między 160 a 240 dniem od momentu urodzenia, co znajduje uzasadnienie w specyfice ras rodzimych związanej z przyrostem masy ciała. A zatem wydanie zaświadczeń loszkom skarżącego w 190 dniu ich życia jest uzasadnione.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że zwierzę hodowlane to zwierzę mające wystawione zaświadczenie hodowlane, nie musi być zwierzęciem zakwalifikowywanym do Programu. Organ zwrócił uwagę, że loszki na oświadczeniu o zastąpieniu zwierzęcia z dnia 7 lutego 2014 r. mają wpis "procedura wpisu do ksiąg w toku", tak więc w dniu wydania tego oświadczenia zwierzęta nie były jeszcze wpisane do księgi głównej. Powyższe, zdaniem organu, wskazuje, że dokument oświadczenia mógł być wystawiony wcześniej (skoro brak wpisu do księgi głównej nie stanowił przeszkody do jego wydania), ale nie przed datą wystawienia zaświadczenia hodowlanego tj. 18 listopada 2013 r., mógł być również wystawiony później, kiedy loszka zostałaby już lochą i była wpisana do księgi głównej.

Mając na uwadze tak ustalony stan faktyczny oraz argumentację strony organ przyjął dzień 18 listopada 2013 r. (wystawienie przez PIH zaświadczeń hodowlanych) jako dzień, w którym strona dokonała zastąpienia zwierząt. Przypomniał, że termin na zastąpienie zwierząt objętych programem wynosi 40 dni i termin ten jest terminem materialnym. W niniejszej sprawie od daty zdarzenia powodującego konieczność zastąpienia tj. od dnia 2 października 2013 r. do dnia wystawienia zaświadczenia hodowlanego tj. d dnia 18 listopada 2013 r., upłynęło 47 dni, tym samym producent nie dochował warunku zastąpienia, o którym mowa w § 8 ust. 2 Rozporządzenia.

Dyrektor [...] OR ARiMR powołał się na treść art. 17 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 i wskazał, że w przypadku stwierdzenia różnicy pomiędzy liczbą zwierząt zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności a liczbą zwierząt zatwierdzonych powyżej 50%, należy - stosownie do treści art. 17 ust. 5 akapit trzeci Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 odmówić stronie przyznania płatności oraz nałożyć sankcję. Przy czym stosowanie do treści wskazanego przepisu wysokość sankcji ustala się jako iloczyn liczby zwierząt, w stosunku do których stwierdzono nieprawidłowości i stawki płatności. W niniejszej sprawie liczba nieprawidłowych zwierząt wyniosła 7, stawka płatności za realizację wariantu 7.4 w roku 2013 wynosiła 570 zł za sztukę zwierzęcia, stąd wysokość sankcji wyniosła 3 990,00 zł (7 x 570 zł). Organ wyjaśnił, że przedmiotowa sankcja zostanie odliczona od płatności, które zostaną przyznane stronie w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia.

Dyrektor [...] OR ARiMR dodał, iż przed powzięciem decyzji na podstawie ww. przepisów organ administracji powinien zbadać, czy w sprawie nie wystąpiły okoliczności, o których mowa w art. 73 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 1122/2009. W ocenie organu odwoławczego w rozpoznawanej sprawie przepis ten nie będzie miał zastosowania. O ile bowiem złożony przez stronę wniosek odpowiadał stanowi faktycznemu na dzień jego złożenia, tak w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy nie można uznać, iż stwierdzone nieprawidłowości nie wynikają z winy strony. Wprawdzie w treści odwołania skarżący podniósł, iż niespełnienie warunku, o którym mowa w § 8 ust. 2 Rozporządzenia, nie wynikało z jego winy, lecz z długotrwałych procedur rejestracji zwierząt w księgach hodowlanych, to znając zasady przyznawania płatności producent mógł przewidzieć, że zaistnieje konieczność zastąpienia loch z uwagi na ich wiek i odpowiednio wcześniej przygotować stado loszek remontowych, ewentualnie dokonać uboju loch po zakwalifikowaniu loszek do Programu. W związku z powyższym, zdaniem organu odwoławczego, nie można uznać, że stwierdzone nieprawidłowości nie wynikają z winy strony.

W opinii organu II instancji w sprawie nie znajduje zastosowania także przepis art. 73 ust. 2 rozporządzenia Komisji WE nr 122/2009. W treści wniosku o przyznanie płatności strona zobowiązała się do niezwłocznego informowania na piśmie o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności, a niewątpliwie taką okolicznością jest ubój gospodarczy zwierząt objętych programem rolnośrodowiskowym. Wprawdzie zgodnie z art. 12 ust. 3 ustawy z 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (tekst jednolity: Dz.U. z 2015 poz. 1172 z późno zm.) obowiązujący rolnika termin na zgłoszenie zmian w stadzie świń wynosi 30 dni, i w tym terminie strona dokonała przedmiotowego zgłoszenia, nie można jednak zapomnieć, że obok obowiązków, które na hodowców zwierząt nakładają przepisy regulujące zasady identyfikacji rejestracji zwierząt, rolnik, który przystępuje do programu rolnośrodowiskowego, bierze na siebie także szczególne obowiązki wynikające z realizacji tego programu, i świadomy konsekwencji niewywiązania się z, nich, winien niezwłocznie poinformować organ o wszelkich zmianach, które nastąpiły od dnia złożenia wniosku do dnia wydania decyzji, do czego zobowiązał się w treści wniosku. W opinii organu odwoławczego w niniejszej sprawie strona, świadoma obowiązków wynikających z podjętego zobowiązania i konsekwencji niewywiązania się z nich, nie dołożyła należytej staranności, aby niezwłocznie poinformować organ o zmianie stanu faktycznego, w szczególności strona nie poinformowała o uboju zwierząt objętych Programem zanim organ stwierdził przedmiotową nieprawidłowość w toku kontroli na miejscu, co wyklucza zastosowanie art. 73 ust. 2 Rozporządzenia 1122/2009 i odstąpienie na jego podstawie od zastosowania sankcji.

Podsumowując Dyrektor [...] OR ARiMR wskazał, iż strona nie przeprowadziła zastąpienia zwierząt objętych programem rolnośrodowiskowym w terminie, o którym mowa w § 8 ust. 2 Rozporządzenia, tj. w terminie 40 dni od dnia, w którym nastąpiło zdarzenia powodujące konieczność zastąpienia i okoliczność ta jest bezsporna.

W opinii organu odwoławczego prawidłowe jest również rozstrzygniecie organu I instancji w części dotyczącej przyznania płatności za realizacje wariantu 1.1 i 8.2.1., których strona nie kwestionuje. Kontrola na miejscu przeprowadzona w dniu 15 października 2013 r. przez inspektorów [...] Oddziału Regionalnego ARiMR obejmowała weryfikację kwalifikowalności powierzchni zgłoszonych do płatności działek oraz kontrolę przestrzegania wymogów ustanowionych dla realizowanych przez wnioskodawcę wariantów. Wyniki kontroli utrwalone zostały w raporcie z kontroli spełniającym wymogi formalne zawarte w art. 32 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 i wynika z nich, iż na działkach rolnych D i E stwierdzono nieprawidłowości, które miały wpływ na wysokość przyznanej płatności. W treści raportu z kontroli wskazane zostały działki objęte kontrolą, metody, przy wykorzystaniu których zostały przeprowadzone pomiary, obwód zmierzonych działek, stwierdzone powierzchnie upraw oraz opis nieprawidłowości. Ponadto zawarte w raporcie z kontroli wyniki oględzin działek znajdują oparcie w dołączonym do raportu materiale graficznym i dokumentacji fotograficznej. W toku kontroli sporządzone zostały dokładne szkice z przeprowadzonego pomiaru, na które naniesiony został przebieg granic skontrolowanej działki, oznaczone zostały obszary wykluczone z płatności oraz wskazane miejsca i kierunek zdjęć wykonanych na działce. Przy czym stan gruntu zobrazowany został za pomocą dokumentacji fotograficznej wykonanej na działkach w toku kontroli. Skarżący został powiadomiony o zamiarze przeprowadzenia kontroli oraz w niej uczestniczył. Mając na uwadze powyższe organ stwierdził, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR słusznie dopuścił dowód z oględzin, których wyniki utrwalone zostały w raporcie z czynności kontrolnych nr [...] z dnia 9 sierpnia 2013 r. rozstrzygając w przedmiotowej sprawie uwzględnił ustalony w toku kontroli stan faktyczny.

W skardze K.S. podkreślił, że przekroczenie 40-dniowego terminu na zastąpienie loszek nie wynikało w żadnym wypadku z jego winy czy zaniedbania. Ponownie wyjaśnił, że procedurę zastąpienia zwierząt zaczął około połowy sierpnia 2013 r. Wytypował zwierzęta urodzone na początku maja i zgłosił celem zakwalifikowania do programu w ilości 8 sztuk. Zgłosił również wykaz loch, które miały być zastąpione - 7 sztuk. Skarżący wskazał, że dopełnił wszelkich formalności. Wyjaśnił, że nie odpowiada za powolną pracę UP w Px. Ze swojej strony zdążył wyhodować zwierzęta i zadbać by przeszły kwalifikację.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Postanowieniem z dnia 28 marca 2017 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.

W piśmie procesowym z dnia 6 czerwca 2017 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę strony w całości i podkreślił, że K.S. bez swojej winy dopuścił się przekroczenia 40 dniowego terminu na zastąpienie zwierząt objętych programem ochrony zasobów genetycznych. Zaznaczył, iż w postępowaniu administracyjnym nie zostało ustalone, w jakiej dacie skarżący wystąpił o wydanie zaświadczenia hodowlanego dla loch, które zostały ujęte w zaświadczeniu hodowlanym z dnia 18 listopada 2013 r., z jakich powodów wydanie zaświadczenia hodowlanego nastąpiło dopiero w dniu 18 listopada 2013 r. oraz w jakiej dacie zaświadczenie zostało skarżącemu doręczone. Organ nie poczynił zatem żadnych ustaleń w przedmiocie, czy skarżący dopuścił się zawinienia w uchybieniu terminu na zastąpienie zwierząt.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, zważył, co następuje;

Skargę strony uznać należy za uzasadnioną.

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (jednolity tekst: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości – między innymi – poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).

Zakres sądowej kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – jednolity tekst: Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej – w skrócie – "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez organy administracji rolnej. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego każdej decyzji administracyjnej, która dotknięta jest co najmniej jednym z uchybień wymienionych w art. 145 § 1 p.p.s.a.

Biorąc pod uwagę przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, iż zaskarżona decyzja nie mogła być utrzymana w obrocie prawnym z opisanych niżej powodów.

Materialnoprawną podstawę rozpoznania niniejszej sprawy stanowią przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objęły Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 zwane dalej: Rozporządzeniem (Dz. U. 2013 r., poz. 361 ze zm.), wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. , poz. 173).

W myśl § 2 ust. 1 Rozporządzenia, płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym ";

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa wart. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. l, z późno zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej;

4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

W treści wniosku o przyznanie płatności z 13 maja 2013 r. skarżący zadeklarował realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach pakietu, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 1, 7 i 8 Rozporządzenia tj. rolnictwo zrównoważone w wariancie 1.1: zrównoważony system gospodarowania, zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie w wariancie 7.4: zachowanie lokalnych ras świń oraz ochrona gleb i wód w wariancie 8.2.1: międzyplon ozimy.

W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego i weryfikacji warunków przyznania wnioskowanego wsparcia, organ wydał decyzję, w której przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości za realizację pakietu 1: zrównoważony system gospodarowania w wariancie 1.1: zrównoważony sposób gospodarowania i pakietu 8: ochrona gleb i wód w wariancie 8.2.1: międzyplon ozimy oraz odmówił przyznania płatności za realizacje pakietu 7: zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie w wariancie 7.4: zachowanie lokalnych ras świń i nałożył sankcje wieloletnie.

W odniesieniu do ustaleń w zakresie realizacji przez skarżącego pakietu 1: zrównoważony system gospodarowania w wariancie 1.1: zrównoważony sposób gospodarowania i pakietu 8: ochrona gleb i wód w wariancie 8.2.1: międzyplon ozimy, organy obu instancji powołały się na Raport z czynności kontrolnych przeprowadzonych w gospodarstwie rolnym strony z dnia 15.10.2013 r. nr 214/OR05/0000253/13, z którego wynika, iż kontrolujący stwierdzili nieprawidłowości, które miały wpływ na wysokość przyznanej płatności w odniesieniu do działek D i E. Na działce rolnej D o pow. 0,25 ha stwierdzono w plonie głównym trawy i brak międzyplonu, natomiast rolnik deklarował w plonie głównym owies i żyto ozime w międzyplonie. Na działce rolnej E o pow. 2,46 ha stwierdzono w plonie głównym pszenżyto jare i żyto ozime w międzyplonie, zamiast pszenżyta jarego w plonie głównym i rzepaku ozimego w międzyplonie. Powyższe ustalenia skutkowały zmniejszeniem przyznanych płatności.

Podkreślić należy, iż w odniesieniu do pomniejszenia płatności w zakresie pakietu 1 i 8 strona skarżąca w toku trwającego od lutego 2014 r. (doręczenie raportu z czynności kontrolnych) postępowania organów w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej nie kwestionowała dokonanych przez organ ustaleń, jak również przeprowadzonych wyliczeń należnego stronie dofinansowania. Zarzuty w tym zakresie nie zostały również podniesione w skardze do Sądu. Przyjmując zatem, że strona zgadza się z zaskarżoną decyzją w części dotyczącej przyznania w pomniejszonej wysokości płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 w zakresie pakietu 1 i 8 oraz wobec niestwierdzenia przez Sąd naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego jak również postępowania administracyjnego w odniesieniu do przyznanej skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej dotyczącej pakietu 1: zrównoważony system gospodarowania w wariancie 1.1: zrównoważony sposób gospodarowania i pakietu 8: ochrona gleb i wód w wariancie 8.2.1: międzyplon ozimy, uznać należy, iż w tym zakresie decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] nr [...] odpowiada prawu.

W trakcie postępowania związanego z przyznaniem stronie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 skarżący konsekwentnie natomiast podnosił zarzuty odnoszące się do odmowy przyznania płatności i nałożenia sankcji wieloletnich w związku z zadeklarowaną we wniosku z dnia 13 maja 2013 r. realizacją pakietu 7 -zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie, w wariancie 7.4 zachowanie lokalnych ras świń do 20 sztuk samic rasy złotnicka pstra. W konsekwencji ustalonego w niniejszej sprawie stanu faktycznego oraz mając na uwadze zapis ww. § 8 ust. 2 Rozporządzenia, organ wydał bowiem decyzję, w której stwierdził, że zastąpienie przez skarżącego 7 sztuk zwierząt nie zostało skutecznie dokonane z uwagi na przekroczenie 40 dniowego terminu i stosując się do zapisów art. 17 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) N 65/2011 odmówił stronie przyznania płatności za realizację pakietu 7.4 oraz nałożył sankcje. Zaznaczyć w tym miejscu należy, iż skarżący nie neguje faktu przekroczenia terminu, o którym mowa w art. 8 ust. 2 Rozporządzenia, tj. 40 dniowego terminu na zastąpienie zwierząt, jednak wskazuje, iż przekroczenie tego terminu nie było przez niego zawinione lecz wynikało z przewlekłości procedur związanych z kwalifikacją zwierząt przeznaczonych na "remont" stada.

Z akt sprawy wynika, iż w treści wniosku K.S. ubiegał się o przyznanie płatności za realizacje wariantu 7.4 do 20 sztuk świń rasy złotnicka pstra. Do wniosku producent dołączył wykaz loch zakwalifikowanych do programu ochrony zasobów genetycznych, rasa złotnicka pstra, stado nr 01023, według stanu na dzień 15 marca 2013 roku, obejmujący 20 sztuk macior. Następnie, w dniu 2 października 2013 roku skarżący dokonał uboju gospodarczego (wyjaśnienia strony z dnia 28 marca 2016 roku) 7 sztuk loch rasy złotnicka pstra objętych 5-letnim zobowiązaniem rolnośrodowiskowym. Zmniejszenie liczebności stada potwierdziła kontrola na miejscu przeprowadzona w dniu 15 października 2015 roku. Z treści sporządzonego w toku czynności kontrolnych raportu nr [...]wynika, że rolnik oświadczył, że ww. sztuki zostały sprzedane z uwagi na wiek i zostaną zastąpione młodymi lochami (str. 16 raportu z czynności kontrolnych nr [...], pole "Uwagi").

W dniu 18 listopada 2013 roku Uniwersytet Rolniczy w Px. (PKH) wystawił zaświadczenia hodowlane 8 sztukom loszek urodzonych w dniu 8 i 10 maja 2013 roku, a następnie w dniu 27 stycznia 2014 roku zwierzęta zostały zakwalifikowane do Programu przez Instytut Zootechniki Państwowy Instytut Badawczy w Balicach (IZ PIB). W dniu 10 lutego 2014 roku producent złożył w Biurze Powiatowym ARiMR oświadczenie o zastąpieniu zwierzęcia z dnia 7 lutego 2014 roku, podpisane przez zootechnika IZ PIB.

Mając na uwadze zapis ww. § 8 ust. 2 Rozporządzenia, który stanowi, iż termin na dokonanie zastąpienia wynosi 40 dni od dnia powzięcia informacji o konieczności zastąpienia zwierzęcia, organ wydał decyzję, w której stwierdził, że zastąpienie 7 sztuk zwierząt nie może być uznane za skuteczne. Organ wskazał, iż w analizowanym przypadku loszki urodzone w dniach od 8 do 10 maja 2013 roku w dacie wystąpienia zdarzenia powodującego konieczność zastąpienia tj. w dniu 2 października 2013 roku, nie spełniały warunków kwalifikujących je do objęcia Programem. PKH wystawił zaświadczenia hodowlane loszkom w dniu 18 listopada 2013 roku (loszki miały wówczas około 190 dni). PKH wystawia zaświadczenia hodowlane zwierzętom hodowlanym między 160 a 240 dniem od momentu urodzenia, co znajduje uzasadnienie w specyfice ras rodzimych związanej z przyrostem masy ciała. A zatem wydanie zaświadczeń loszkom strony w 190 dniu ich życia jest uzasadnione. Organ wyjaśnił przy tym, iż zwierzę hodowlane tj. zwierzę mające wystawione zaświadczenie hodowlane, nie musi być zwierzęciem zakwalifikowywanym do Programu. Zwrócił uwagę, że loszki na oświadczeniu o zastąpieniu zwierzęcia z dnia 7 lutego 2014 roku mają wpis "procedura wpisu do ksiąg w toku'', tak więc w dniu wydania tego oświadczenia zwierzęta nie były jeszcze wpisane do księgi głównej. Powyższe wskazuje, że dokument oświadczenia mógł być wystawiony wcześniej (skoro brak wpisu do księgi głównej nie stanowił przeszkody do jego wydania), ale nie przed datą wystawienia zaświadczenia hodowlanego tj. 18 listopada 2013 roku. Mógł być również wystawiony później, kiedy loszka zostałaby już lochą i była wpisana do księgi głównej. Mając na uwadze tak ustalony stan faktyczny oraz argumentację strony organ przyjął dzień 18 listopada 2013 roku (wystawienie zaświadczeń hodowlanych przez PKH) jako dzień, w którym strona dokonała zastąpienia zwierząt. Wobec tego, że termin na zastąpienie zwierząt objętych programem wynosi 40 dni i termin ten jest terminem materialnym, to zdaniem organu w niniejszej sprawie od daty zdarzenia powodującego konieczność zastąpienia tj. od dnia 2 października 2013 roku, do dnia wystawienia zaświadczenia hodowlanego tj. do dnia 18 listopada 2013 roku, upłynęło 47 dni, co oznacza, iż producent nie dochował warunku zastąpienia, o którym mowa w § 8 ust. 2 Rozporządzenia.

Kwestionując zasadność nałożenia sankcji w toku postępowania K.S. wielokrotnie wyjaśniał, iż wytypował zwierzęta znajdujące się w jego gospodarstwie - młode loszki, urodzone na początku maja 2013 roku i zgłosił je do podmiotu prowadzącego księgi hodowlane w celu zakwalifikowania do Programu. Przygotowania te, związane z utworzeniem stada remontowego, rozpoczął w połowie sierpnia 2013 roku tj. przed datą uboju gospodarczego loch (2 października 2013 roku) oraz przed datą kontroli na miejscu (15 października 2013 roku). Ponadto strona podnosi, iż już w dniu 18 listopada 2013 roku zostały wystawione zaświadczenia hodowlane, które niezwłocznie po otrzymaniu (05.02.2014 r.) zostały przekazane do IZ PIB w B. do zatwierdzenia, a następnie po otrzymaniu dokumentów zwrotnych z IZ PIB (10.02.2014 r.) przekazane do Biura Powiatowego ARiMR (10.02.2014 r.). Zdaniem skarżącego nie powinien on zatem ponosić konsekwencji tego, że procedura kwalifikacji zwierząt przez PKH trwała tak długo, a złożona przez niego dokumentacja przeleżała "w szufladzie" Uniwersytetu. Strona zaznacza przy tym, iż w procedurze zastąpienia zwierząt nie było żadnej przerwy, ponieważ młode loszki przeznaczone na remont stada znajdowały się cały czas w jego gospodarstwie, tylko czekały na stosowne poświadczenia, a on ze swojej strony przeprowadzał wszelkie czynności związane z zastąpieniem zwierząt w stadzie terminowo.

Biorąc pod uwagę wyżej ustalony stan faktyczny, który nie jest miedzy stronami sporny, wskazać należy, iż zastąpienie przez skarżącego 7 sztuk zwierząt zostało dokonane po upływie 40 dniowego terminu określonego w § 8 ust. 2 Rozporządzenia. Przepis ten stanowi bowiem, iż w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7 zwierzęta rasy lokalnej objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym mogą być w trakcie jego realizacji zastąpione zwierzętami tej samej rasy, jeżeli zwierzęta te spełniają warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej (§ 8 ust. 1). Zastąpienia, o którym mowa w ust. 1, dokonuje się w terminie 40 dni od dnia powzięcia informacji o konieczności zastąpienia zwierzęcia (§ 8 ust. 2). O zastąpieniu, o którym mowa w ust. 1, rolnik informuje kierownika biura powiatowego Agencji w terminie 14 dni od dnia jego dokonania, składając kopię dokumentu, sporządzonego na formularzu udostępnionym przez Agencję, obejmującego oświadczenia:

1) rolnika,

2) podmiotu prowadzącego księgi hodowlane - w przypadku klaczy, loch i owiec matek,

3) podmiotu upoważnionego do realizacji lub koordynacji działań w zakresie ochrony zasobów genetycznych - w przypadku krów, klaczy i owiec matek

-zawierające wskazanie zwierząt, jakie zostały zastąpione i jakimi je zastąpiono.

W rozpoznawanej sprawie od daty zdarzenia powodującego konieczność zastąpienia tj. od dnia 2 października 2013 roku (ubój gospodarczy), do dnia wystawienia zaświadczenia hodowlanego tj. do dnia 18 listopada 2013 roku, upłynęło 47 dni i ta okoliczność jest bezsporna.

Zaskarżoną decyzję Sąd uznał za wadliwą z jednego powodu. Mianowicie, organ odwoławczy nie rozważył w należyty sposób - w świetle materiału dowodowego sprawy, argumentacji skarżącego, w zakresie zaistnienia podstawy do zastosowania art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1122/2009. Ponadto, organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z [...], która w żaden sposób nie odnosiła się do kwestii zastosowania art. 73 rozporządzenia nr 1122/2009, mimo, iż w zaskarżonej decyzji organ II instancji wyraźnie zaznaczył, że "przed powzięciem decyzji na podstawie ww. przepisów organ administracji winien zbadać, czy w sprawie nie wystąpiły okoliczności, o których mowa w art. 73 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 1122/2009". W powyższym zakresie skarżący został zatem pozbawiony prawa do dwukrotnego rozstrzygnięcia podnoszonych przez niego zarzutów, co do braku winy w uchybieniu terminu do zastąpienia zwierząt, o którym mowa w § 8 ust. 2 Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Stosownie natomiast do treści ust. 1 art. 73 rozporządzenia Komisji (UE) nr 1122/2009: "Zmniejszeń i wykluczeń, przewidzianych w rozdziałach I i II nie stosuje się w przypadku gdy rolnik złożył wniosek zgodny ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy."

Jak zaznaczono wyżej, organ I instancji w ogóle nie odniósł sie do przesłanek wynikających z cytowanego wyżej przepisu, natomiast organ odwoławczy uznał, że w rozpoznawanej sprawie przepis ten nie będzie miał zastosowania. Zdaniem Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł., o ile bowiem złożony przez stronę wniosek odpowiadał stanowi faktycznemu na dzień jego złożenia, tak w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy nie można uznać, iż stwierdzone nieprawidłowości nie wynikają z winy strony. Organ odwoławczy podkreślił, iż przepis art. 73 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 stanowi o braku jakiejkolwiek winy w nieprawidłowościach, jako warunku uwolnienia od obowiązku ponoszenia sankcji, a nie tylko o braku winy umyślnej. Wskazał, że K.S. podpisując wniosek o przyznanie płatności oświadczył, że zna zasady przyznawania płatności i jest świadomy konsekwencji niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego - oświadczenie zamieszczone na str. 4/4 wniosku. Zdaniem organu, producent posiadał zatem wiedzę, że płatności rolnośrodowiskowe w ramach pakietu 7.4 są przyznawane, jeżeli rolnik utrzymuje wpisane do księgi hodowlanej lochy rasy złotnicka pstra, objęte Programem, zaś zastąpienia zwierząt dokonuje się w terminie 40 dni od dnia powzięcia informacji o takiej konieczności. W ocenie organu II instancji producent mógł wobec tego przewidzieć, że zaistnieje konieczność zastąpienia loch z uwagi na ich wiek i odpowiednio wcześniej przygotować stado loszek remontowych, ewentualnie dokonać uboju loch po zakwalifikowaniu loszek do Programu. W związku z powyższym organ odwoławczy przyjął zatem, iż nie można uznać, że stwierdzone nieprawidłowości nie wynikają z winy strony.

W ocenie Sądu, stanowisko skarżącego, co do braku winy w uchybieniu terminowi z § 8 ust. 2 Rozporządzenia, zwłaszcza zaś sytuacja faktyczna związana z podjęciem przez stronę określonych zabiegów zmierzających do zastąpienia 7 sztuk świń rasy złotnicka pstra, objętych ubojem gospodarczym w dniu 02.10.2013 r., nie zostały w sposób dostateczny przeanalizowane przez organ odwoławczy. Zdaniem Sądu, trudno jest bowiem stawiać skarżącemu zarzut, iż winien był przewidzieć, że zaistnieje konieczność zastąpienia loch z uwagi na ich wiek i odpowiednio wcześniej przygotować stado loszek remontowych, ewentualnie dokonać uboju loch po zakwalifikowaniu loszek do Programu, w sytuacji, kiedy skarżący rozpoczął procedurę zastąpienia zwierząt w stadzie na początku sierpnia 2013 r., a ubój gospodarczy 7 sztuk świń miał miejsce 2 października 2013 r. Zgodzić się należy ze stanowiskiem skarżącego, że nie powinien on ponosić konsekwencji opieszałego działania Uniwersytetu Rolniczego w Px. (PKH), który był w rozpoznawanej sprawie podmiotem uprawnionym do wystawienia niezbędnego w procedurze zastąpienia zwierząt zaświadczenia hodowlanego dla loszek urodzonych 8 i 10 maja 2013 r. i przeznaczonych na remont stada. Skoro organ nie kwestionuje podnoszonego przez skarżącego faktu, iż o wydanie zaświadczeń hodowlanych dla młodych loszek znajdujących się w jego gospodarstwie, a urodzonych 8 i 10 maja 2013 r., wystąpił on na początku sierpnia 2013 r., to uznać należy, że działania związane z wymianą zwierząt w stadzie podjęte zostały przez stronę z odpowiednim wyprzedzeniem, co do planowanego na październik 2013 r. uboju gospodarczego zwierząt. Wobec tego, że - jak podał organ odwoławczy - PKH wystawia zaświadczenia hodowlane zwierzętom hodowlanym między 160 a 240 dniem od momentu urodzenia, co znajduje uzasadnienie w specyfice ras rodzimych związanej z przyrostem masy ciała, to wydanie zaświadczeń hodowlanych loszkom strony mogło nastąpić już w dniu 17 października 2013 r., a zatem skarżący miał uzasadnione podstawy sądzić, iż do dnia 11 listopada 2013 r. (upływ 40 dniowego terminu wynikającego z § 8 ust. 2 Rozporządzenia liczonego od daty uboju, tj. 02.10.2013 r.) takie zaświadczenia zostaną wystawione, skoro wniosek strony wraz z dokumentami znajdował się w PKH już od sierpnia 2013 r. Fakt, iż PKH wystawił zaświadczenia dopiero w dniu 18 listopada 2013 r., a przesłał je do strony na początku lutego 2014 r. potwierdza, w ocenie Sądu, iż nie można skarżącemu stawiać zarzutu, iż zbyt późno rozpoczął procedurę zastąpienia zwierząt w stadzie. Działania skarżącego w tym zakresie podjęte zostały bowiem z dużym wyprzedzeniem czasowym (początek sierpnia 2013 r.), a ponadto młode loszki przeznaczone na remont stada cały czas znajdowały się w gospodarstwie rolnym skarżącego, a zatem w terminie przewidzianym w § 8 ust. 2 Rozporządzenia spełniały odpowiednie wymagania - co zostało następnie potwierdzone zaświadczeniami hodowlanymi PKH - aby skutecznie zastąpić zwierzęta poddane ubojowi w dniu 2 października 2013 r.

Należy zaznaczyć, iż rozważając przesłanki wynikające z art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 organ odwoławczy nie kwestionował twierdzeń strony odnoszących się do daty wystąpienia przez skarżącego z wnioskiem o wydanie zaświadczenia hodowlanego dla loch, które zostały ujęte w zaświadczeniach hodowlanych z dnia 18 listopada 2013 r. oraz daty doręczenia mu tych zaświadczeń. Trzeba przyznać rację zarzutom pełnomocnika skarżącego wyrażonym w piśmie procesowym z dnia 6 czerwca 2017 r., iż w postępowaniu administracyjnym organ nie podjął czynności zmierzających do ustalenia, w jakiej dacie skarżący wystąpił o wydanie zaświadczeń hodowlanych dla loch, które zostały ujęte w zaświadczeniach z dnia 18 listopada 2013 r., z jakich powodów wydanie zaświadczeń hodowlanych nastąpiło dopiero w dniu 18 listopada 2013 r. oraz w jakiej dacie zaświadczenia zostały skarżącemu doręczone. Skoro jednak organ nie kwestionuje podnoszonych w tym zakresie przez stronę okoliczności, uznać należy, iż twierdzenia skarżącego, co do terminu wystąpienia do PKH o wydanie zaświadczenia hodowlanego dla loszek przeznaczonych na remont stada, jak również terminu doręczenia mu zaświadczeń hodowlanych wystawionych przez PKH w dniu 18.11.2013 r., przyjęte zostały przez organ za zgodne ze stanem faktycznym. Prowadzenie zatem dodatkowego postępowania dowodowego w tym zakresie przez organ jak i przez Sąd jest zbędne. Ponadto, zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Celem postępowania dowodowego, o jakim mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., nie jest zatem ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej. Z powyższych względów Sąd nie uwzględnił wniosków dowodowych strony skarżącej zawartych w piśmie procesowym z dnia 6 czerwca 2017 r.

Reasumując, na tle ustalonych okoliczności faktycznych niniejszej sprawy oraz wobec twierdzeń skarżącego, co do terminu wystąpienia do PKH o wydanie zaświadczenia hodowlanego dla loszek przeznaczonych na remont stada, jak również terminu doręczenia mu zaświadczeń hodowlanych wystawionych przez PKH w dniu 18.11.2013 r., powinnością organów obu instancji było dokonanie oceny, czy w kontekście art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji nr 1122/2009 okoliczności powoływane przez skarżącego wyczerpują przesłanki cytowanego przepisu w zakresie braku winy strony w uchybieniu terminowi z § 8 ust. 2 Rozporządzenia. Brak rozważań w tym zakresie w uzasadnieniu decyzji organu I instancji oraz brak stosownej analizy okoliczności faktycznych występujących w niniejszej sprawie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powodują, że zaskarżona decyzja oraz decyzją ją poprzedzająca muszą być uznane za naruszające prawo, tj. art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. W myśl bowiem art. 11 k.p.a., organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Z kolei według art. 107 § 3 k.p.a. - uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązkiem organu przy sporządzaniu uzasadnienia decyzji jest ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania, w tym odpowiednie odniesienie się do nich w ramach przepisów prawa materialnego, które znajdują zastosowanie w sprawie lub na które strona się powołuje. Nie wykonanie tego obowiązku stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

W ponownym postępowaniu organy obu instancji winny zatem rozważyć, czy zachodzą w sprawie przesłanki z art. 73 ust. 1 powołanego rozporządzenia Komisji nr 1122/2009 w aspekcie ewentualnego braku winy skarżącego, czemu dadzą wyraz w uzasadnieniu swoich decyzji.

W tym stanie rzeczy, zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z [...] należało uchylić na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 p.p.s.a. O kosztach dla pełnomocnika z urzędu rozstrzygnięto na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a.

D.Cz.