Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 213/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5  ust. 1,  art. 6,  art. 7  ust. 1  pkt 3 i 4,  art. 7  ust. 2
journal: Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
law: Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej   Polskiej
article: art. 107  par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska – Jaroszewicz (spr.) Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Marta Kołtun – Kulik Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2013 r. sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] Minister Skarbu Państwa po rozpatrzeniu odwołania Z. B. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2011 r. odmawiającej potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości B. J. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Decyzja powyższa wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Pismem z dnia [...] grudnia 1990 r. Z. B., W. J. i S. J. zwrócili się do Urzędu Rejonowego Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami w L. z wnioskiem o przyznanie ekwiwalentu z tytułu pozostawienia mienia poza obecnymi granicami państwa polskiego w miejscowości [...], pow. [...], woj. [...].

Decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił Z. B., M. W., W. S., E. J. i T. J. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez B. J. we wsi [...] tj. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Wojewoda [...] wymienił i opisał w sposób szczegółowy zebrane w sprawie dowody świadczące o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wskazał poza tym, że w trakcie prowadzonego postępowania organ ustalił, że nie doszło do podziału majątku [...] oraz, że na dzień 1 września 1939 r. i na dzień opuszczenia nieruchomości właścicielem był B.J. a S. J. otrzymał nieruchomość we wsi [...] za nieruchomość pozostawioną przez B. J.

Organ pierwszej instancji ustalił poza tym, że zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w L. Wydział V Cywilny z dnia [...] stycznia 1979r., sygn. akt [...] spadek po B. J. na podstawie ustawy nabyły dzieci Z. B., W. J., S. J. każde po 1/3 części.

Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w B. Wydział II Cywilny z dnia [...] października 2000r., sygn. akt [...] spadek po W. J. zmarłym dnia [...] marca 1993r., na podstawie ustawy nabyli żona – P. J., dzieci – M. W., P. J. każde w 1/3 części.

Zgodnie zaś z postanowieniem Sądu Rejonowego w B. Wydział II Cywilny z dnia [...] maja 2000r., sygn. akt [...] spadek po P. J. zmarłej [...] marca 2000r. na podstawie testamentu z dnia [...] listopada 1997r. otwartego i ogłoszonego w Sądzie Rejonowym w B. w sprawie [...] nabyła W. S. w całości.

Zgodnie z kopią poświadczoną za zgodność z oryginałem postanowienia Sądu Rejonowego w T. XI Wydział Cywilny z dnia [...] listopada 2008r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po S. J. zmarłym dnia [...] czerwca 1993r. na podstawie przepisów ustawy nabyli: żona H. J. w 1/2 części oraz siostra Z. B. w 1/4 części i bratanica M. W. oraz bratanek P. J. po 1/8 części każde z nich.

Ponadto zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w T. XI Wydział Cywilny z dnia [...] marca 2008r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po P. J. zmarłym dnia [...] lipca 2001 r. w N. ostatnio stale zamieszkałym w T. na podstawie ustawy nabyli: żona E. J. oraz syn T. J. po 1/2 części każde z nich.

Wojewoda [...] wyjaśnił ponadto, że postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r. znak [...] wezwał wnioskodawców do wskazania w terminie dwóch miesięcy jednej z form realizacji prawa do rekompensaty, wskazania numeru konta, dostarczenia operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, w którym została określona wartość pozostawionej nieruchomości oraz dołączenia operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, w którym zostanie określona wartość nieruchomości położonej w [...] o pow. [...] ha wraz z budynkiem mieszkalnym i budynkami gospodarczymi. Organ wyjaśnił przy tym, że w postanowieniu niniejszym pouczono strony postępowania, że w przypadku nie złożenia operatów szacunkowych sprawa zostanie rozstrzygnięta w oparciu o dotychczas zgromadzony materiał dowodowy. Organ wyjaśnił, że zgodnie ze zwrotnymi potwierdzenia odbioru, termin do dostarczenia wymaganych w sprawie dokumentów upłynął w dniu 16 sierpnia 2011 r. Za wyjątkiem W. S. strony nie wskazały formy realizacji prawa do rekompensaty a przede wszystkim nie dostarczyły operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości pozostawionych poza granicami państwa polskiego i operatu określającego wartość nabytej w ramach częściowej realizacji prawa do rekompensaty nieruchomości.

Od powyższej decyzji pismem z dnia [...] października 2011 r. (data wpływu) odwołanie do Ministra Skarbu Państwa wniosła Z. B.

Po rozpatrzeniu odwołania Minister Skarbu Państwa utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy i stwierdził, że w sprawie niniejszej nie został spełniony przez strony, wskazany w art. 7 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. obowiązek dołączenia do wniosku o przyznanie prawa do rekompensaty, operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, w którym została określona wartość nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz obowiązek dołączenia operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, w którym określona zostanie wartość nieruchomości otrzymanych w zamian za nieruchomość pozostawioną poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Organ odwoławczy zauważył, że pomimo wezwania strony niniejszego postępowania nie dostarczyły w wyznaczonym terminie operatów szacunkowych określających wartość wskazanych przez Wojewodę nieruchomości. Podkreślił ponadto, że organ wojewódzki zobowiązał skarżącą do złożenia dwóch operatów szacunkowych tj. dotyczącego majątku "zabużańskiego" i mienia nabytego w ramach rekompensaty, aby ustalić, w jakiej części owa rekompensata została już dokonana tj. czy wyczerpuje - przewidziane w art. 13 ust. 2 cytowanej ustawy - 20% wartości mienia pozostawionego. Obowiązek zaś przedłożenia operatu dotyczącego nieruchomości nabytej w ramach rekompensaty wynikał z art. 7 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 6 ust. 3 ww. ustawy, a niewykonanie tego obowiązku przez stronę, musi zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy skutkować wydaniem decyzji odmownej. Odnosząc się do przedmiotowego stanu faktycznego podkreślił, że organ wojewódzki zobowiązał skarżącą do złożenia dwóch operatów szacunkowych tj. dotyczącego majątku "zabużańskiego" i mienia nabytego w ramach rekompensaty, aby ustalić, w jakiej części owa rekompensata została już dokonana tj. czy wyczerpuje - przewidziane w art. 13 ust. 2 cytowanej ustawy - 20% wartości mienia pozostawionego. Obowiązek zaś przedłożenia operatu dotyczącego nieruchomości nabytej w ramach rekompensaty wynikał z art. 7 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 6 ust. 3 w/w ustawy, a niewykonanie tego obowiązku przez stronę, musi zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy skutkować wydaniem decyzji odmownej.

Jednocześnie odnosząc się do treści odwołania złożonego przez Z. B., z którego wynika, że strony postępowania złożyły elaborat szacunkowy pozostawionego mienia na sumę [...] zł, organ wyjaśnił, że ww. elaborat szacunkowy nie może stanowić dowodu w sprawie z uwagi na fakt, iż został on wykonany w oparciu o przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 maja 1970 r. "w sprawie zaliczania wartości mienia nieruchomego pozostawionego za granicą na pokrycie opłat z tytułu użytkowania wieczystego terenu i ceny sprzedaży położonych na nim budynków" oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1976r. "zmieniającego rozporządzenie w sprawie zaliczania wartości mienia nieruchomego pozostawionego za granicą na pokrycie opłat z tytułu użytkowania wieczystego", które to przepisy zostały uchylone z dniem 1 sierpnia 1985r. i nie obowiązują obecnie. Minister podkreślił przy tym, że zgodnie z obowiązującym art. 156 ust. 3 w zw. z art. 154 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.10 Nr 102 poz. 651 j.t.) "operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154".

Reasumując, Minister Skarbu Państwa podniósł, że Wojewoda [...] informował strony postępowania o konieczności złożenia wycen wspomnianego mienia. Strony zostały również pouczone o konsekwencjach związanych z odmową złożenia operatów szacunkowych, ale z obowiązku tego nie wywiązały się.

Niezgadzając się z rozstrzygnięciem organu Z. B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wyjaśniła, że jej ojciec B. J. został zmuszony, po wojnie, do opuszczenia miejsca zamieszkania i pozostawienia całego dobytku. Wskazała, że na podstawie umowy międzynarodowej z dnia 9 września 1944 r. miedzy PKWN i Białoruską republiką radziecką, miał uzyskać zwrot wartości co nie nastąpiło. Skarżąca wskazał poza tym, że nie zgadza się ze stanowiskiem organów jakoby S. J. zrealizował prawo do rekompensaty na podstawie odrębnych przepisów. Wyjaśniła, że otrzymał on gospodarstwo rolne we wsi [...] na podstawie reformy rolnej w czasie, gdy jeszcze żył B. J. Zdaniem skarżącej nie mógł on zatem zrealizować prawa do rekompensaty za żyjącego właściciela pozostawionej nieruchomości. Wskazał ponadto, że po raz pierwszy z podaniem o przyznanie rekompensaty zwróciła się w dniu 14 grudnia 1978 r., do podania załączyła: opis pozostawionego mienia, zaświadczenie na prawo do ewakuacji, elaborat szacunkowy naniesień budowlanych pozostawionych we wsi [...], który to był warunkiem koniecznym przyjęcia podania. Po raz drugi zwróciła się z podaniem w 1990 r. załączając do podania postanowienie Sądu Rejonowego w L., o nabyciu spadku po B. J.

Odpowiadając na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem co oznacza, że Sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - powoływana dalej jako "ppsa", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając niniejszą sprawę w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną.

Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Skarbu Państwa utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] odmawiającą Z. B., M. W., W. S., E. J. i To. J. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Materialnoprawną podstawę wydania ww. decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) - powoływana dalej jako "ustawa zabużańska".

Zgodnie z przepisami tej ustawy postępowanie w sprawie przyznania rekompensaty za pozostawione mienie wszczyna się na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzanie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. (art. 5 ust. 1). Stosownie natomiast do treści przepisu art. 6 ustawy, do wniosku takiego należy dołączyć stosowne dokumenty w tym m.in. dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Wniosek taki musi być ponadto uzupełniony o operaty szacunkowe określające zarówno wartość nieruchomości pozostawionej jak i wartość praw już otrzymanych na poczet obecnego prawa do rekompensaty (art. 7 ust. 1, pkt 3 i 4). Nie dołączenie żądanego przez organ operatu szacunkowego należy zdaniem sądu, traktować jako następcze braki wniosku wszczynającego postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty.

Skoro na skutek braku operatu szacunkowego, którego sporządzenie jest obowiązkiem strony, organ nie może dokonać potwierdzenia prawa do rekompensaty, a przyczyną tego są następcze wobec wydanego postanowienia braki wniosku, który strona ma obowiązek wypełnić (art. 7 ust. 1 pkt 3 i 4), to uznać należy, że zaistniały podstawy do odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty w oparciu o art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. z powodu niespełnienia wymogów, o których mowa w art. 5 ust. 1 i 2.

W rozpoznawanej sprawie postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r. znak [...] Wojewoda [...], wezwał strony m.in. do przedłożenia operatu szacunkowego, a w uzasadnieniu zaznaczył, iż dokonanie przez strony czynności wskazanych w postanowieniu jest niezbędnym warunkiem zakończenia przedmiotowego postępowania w drodze decyzji administracyjnej.

Ponadto w piśmie z dnia [...] września 2011 r. organ pierwszej instancji poinformował wnioskodawców, że w związku z upływem zakreślonego ww. postanowieniem dwumiesięcznego terminu na przedłożenie operatu szacunkowego, dotychczas zebrany w sprawie materiał dowodowy stanowił będzie podstawę zakończenia niniejszej sprawy decyzją odmawiającą potwierdzenia prawa do rekompensaty.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone rzetelnie i wnikliwie zarówno przez Wojewodę, jak i Ministra Skarbu Państwa, co znalazło wyraz w uzasadnieniach decyzji, zgodnie z art. 107 § 3 kpa. W toku postępowania nie naruszono przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się natomiast do zarzutu skargi jakoby S. J. nie zrealizował prawa do rekompensaty uznać należy, że jest on nietrafny. Wskazać należy, że w aktach administracyjnych sprawy znajdują się dokumenty, na które wskazał również organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji, z których wprost wynika, że S. J. nabył nieruchomość rolną w miejscowości [...], w zamian za gospodarstwo rolne położone w miejscowości [...], pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Ponadto zarzuty dotyczące przewlekłości prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania administracyjnego, pozostają w tej sprawie bez znaczenia gdyż nie to nie "szybkość" postępowania była przedmiotem niniejszej skargi. Argumenty te, nawet jeśli słuszne, pozostają bez wpływu na treść zaskarżonej decyzji.

W tej sytuacji uznając, że zaistniała podstawa prawna do odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty w stosunku do skarżących, Sąd na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.