Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 475/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-10-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17  ust. 1b, ust. 5 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 23, art. 27,  art. 130, art. 132
journal: Dz.U. 1964 nr 9 poz 59
law: Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędzia WSA Maria Mysiak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 października 2020 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia

14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), zwanej dalej "k.p.a.", art. 17 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r.

o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 2220 ze zm.), zwanej dalej "u.ś.r."

i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2018 r. poz. 570), po rozpatrzeniu odwołania K. S. od decyzji Burmistrza T. nr [...], z dnia [...] lutego 2020 r., odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium przedstawiło stan faktyczny i prawny sprawy, z którego wynikało, że K. S. wnioskiem z dnia 16 maja 2019 r. wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką – T. O.. Organ I instancji odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia na podstawie art. 17 ust 1, 1b i 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. Jak wynika z uzasadnienia tego organu sprawa ta podlegała ponownemu rozpoznaniu na skutek decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...], uchylającej zaskarżoną decyzję Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. Nr [...] z dnia [...] września 2019 r.

W odwołaniu od decyzji Burmistrza pełnomocnik strony będący adwokatem zarzucił decyzji naruszenie art. 17 ust 1, 1a i ust 1b u.ś.r., jak również błędne zastosowanie art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. W tym nieuwzględnienie skutków wyroku Trybunału konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K38/13.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając sprawę na skutek wniesionego odwołania, w pierwszej kolejności przytoczyło treść przepisu art. 17 ust. 1, 1b, ust 5, u.ś.r. a następnie odnosząc się do wykładni i stosowania art. 17 ust 1b u.ś.r. po wejściu w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt K38/13) i orzecznictwa sądów administracyjnych w tym przedmiocie wskazało, że skoro Trybunał stwierdził niezgodność przepisu ustawy we wskazanym zakresie (część przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., różnicująca sytuację uprawnionych do świadczeń opiekuńczych ze względu na wiek osób podlegających tej opiece, która została uznana na niezgodną z art.32 ust. 1 Konstytucji RP), to organy nie mogą tej okoliczności nie brać pod uwagę lub ją pominąć. Skutkiem tego wyroku jest zmiana zakresu stosowania przepisu art.17 ust. 1b omawianej ustawy, co do treści w nim ujętej, będącej przepisem szczególnym w odniesieniu do art.17 ust. 1 tej ustawy, który określa ogólne przesłanki nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Następnie organ odwoławczy wskazał, że w podlegającej rozpoznaniu sprawie nie jest jednak spełniony warunek odnoszący się do przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. i przytoczył w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy następujące ustalenia. T. O., matka wnioskodawczyni, zgodnie z orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia [...] grudnia 2017 r. zaliczona została do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe. W orzeczeniu wskazano, iż nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia [...] kwietnia 2015 r. Z uwagi na stan zdrowia osoba ta wymaga stałej opieki. Matka wnioskodawczyni jest mężatką, jednakże jej mąż K. O. nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Odnosząc się do wyników przeprowadzonego przez pracownika socjalnego w dniu 20 stycznia 2020 r. wywiadu na podstawie art. 23 ust. 4aa lub 4b u.ś.r. organ II instancji podał, że K. O. mieszka z żoną i się nią opiekuje. Jednakże pomoc ta jest niewystarczająca i z tego powodu opiekę nad T. O. sprawuje także jej córka - K. S., która nie mieszka z matką, ale codziennie dojeżdża.

Organ wyższego stopnia podkreślił, że fakt ten potwierdza również K. O. w swoim oświadczeniu z dnia [...] stycznia 2020 r. wskazując, że mimo, iż córka opiekuje się żoną to jednak jest to niewystarczające i pomaga on córce w tej opiece.

Kolegium stwierdziło nadto, że w przywoływanym art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. ustawodawca wskazał, iż innym osobom świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki ma współmałżonka, chyba że współmałżonek tej osoby legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Posiadanie tego orzeczenia przez współmałżonka osoby wymagającej opieki, jest jedynym wyjątkiem określonym przez ustawodawcę, pozwalającym na przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego innej uprawnionej osobie, pomimo że osoba, która wymaga opieki pozostaje w związku małżeńskim.

Jednakże, jak podał organ odwoławczy, z ugruntowanego już orzecznictwa sądów administracyjnych w tym zakresie wynika, że powyższa negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie powinna być stosowana literalnie, gdyż może wywołać daleko idące negatywne konsekwencje dla rodziny i małżeństwa. Winna być zatem rozumiana celowościowo, by umożliwić uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie zobowiązanej do alimentacji - w tym przypadku córki, w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną - matką, nawet jeśli niepełnosprawna pozostaje w związku małżeńskim z osobą nieposiadającą orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale tylko wówczas, gdy drugi małżonek - nielegitymujący się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - nie może tej opieki sprawować z przyczyn obiektywnych, niezależnych od niego i od jego woli (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 8 października 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 810/19, wyrok WSA w Krakowie z dnia 27 sierpnia 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 1297/18, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 16 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 341/19).

Do takich obiektywnych przyczyn można, w ocenie Kolegium, zaliczyć stan zdrowia współmałżonka osoby niepełnosprawnej, uniemożliwiający w ogóle sprawowanie opieki, jak i podeszły wiek, który powoduje, że nie jest w stanie być wsparciem dla osoby wymagającej opieki.

Takie obiektywne przyczyny, w ocenie organu odwoławczego, w przedmiotowej sprawie nie występują, bowiem stan zdrowia męża osoby niepełnosprawnej nie uniemożliwia mu sprawowania opieki nad żoną, ponieważ świadczy ją razem z córką.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na decyzję Kolegium z dnia 27 kwietnia 2020 r. K. S. działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wyżej opisanej decyzji zarzuciła rażącą obrazę przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji gdy matka skarżącej pozostaje w związku małżeńskim, a jej współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym.

Mając powyższe na uwadze wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2020 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza T. z dnia [...] lutego 2020 r i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W ocenie skarżącej wykładnia językowa art. 17 ust 5 pkt 2 lit a u.ś.r. dokonana przez organy prowadzi do wyników sprzecznych z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Świadczenie pielęgnacyjne zgodnie z zamiarem ustawodawcy stanowić ma formę wsparcia rodziny pozostającej nie tylko w trudnej sytuacji materialnej, ale i faktycznej, spowodowanej koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą jej wymagającą, ze względu na swój stan zdrowia. Pozostając bowiem wyłącznie przy wyniku wykładni językowej tego przepisu, należałoby uznać, że świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawnym małżonkiem przysługiwałoby wyłącznie współmałżonkowi, który sam legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, czyli takiemu, który faktycznej opieki nie może sprawować z uwagi na swoją własną niepełnosprawność. Poprzestanie na wykładni językowej i nie zastosowanie wykładni systemowej i celowościowej tego przepisu w ocenie skarżącej jest niewystarczające. Wykładnia celowościowa i systemowa uwzględnia konstytucyjne zasady równości wobec prawa i ochrony rodziny, a także nakazy zapewnienia rodzinie w uzasadnionych wypadkach prawa do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych oraz pomocy osobom niepełnosprawnym w zabezpieczeniu egzystencji.

Skarżąca powołała się przy tym na pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1200/14, który stwierdził, że: "Negatywna przesłanka w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, rozumiana w sposób bezwzględny, wywołuje daleko idące negatywne konsekwencje dla rodziny i małżeństwa. Otóż, gdy stan zdrowia obydwojga małżonków powoduje, że nie są oni w stanie być dla siebie wzajemnie wsparciem, pozostali członkowie rodziny, którzy chcą - a jednocześnie mają również obowiązek - sprawować nad nimi opiekę, nie mogą uzyskać świadczenia, które uzyskaliby, gdyby taki związek małżeński nie istniał. Tak rozumiany przepis oznacza pewnego rodzaju sankcję dla osób pozostających w związku małżeńskim i w konsekwencji taka wykładnia nie może się ostać w świetle art. 18 Konstytucji RP. Zatem osoby pozostające w związku małżeńskim, których małżonkowie z uwagi na wiek lub stan zdrowia nie są w stanie sprawować nad nimi opieki, powinny być traktowane jednakowo, jak osoby, które w związku małżeńskim nie pozostają. Obydwie bowiem kategorie osób w jednakowym stopniu wymagać będą opieki osób trzecich".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako "p.p.s.a.", następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga oceniana według powołanych wyżej kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie.

Dodatkowo wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, o co wnosiła skarżąca oraz organ.

Przedmiotem oceny Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza T. odmawiającą przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w celu sprawowania opieki nad matką, natomiast materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz.U. z 2020 r., poz. 111).

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

- matce albo ojcu,

- opiekunowi faktycznemu dziecka,

- osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia

9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, innym osobom,

na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny

i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W myśl art. 17 ust 5 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli:

1) osoba sprawująca opiekę:

a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym,

b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;

2) osoba wymagająca opieki:

a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,

b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu;

3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury;

4) (uchylony)

5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;

6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Istota rozpoznawanej sprawy sprowadziła się do oceny dokonanej przez organy wykładni przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a, w którym zawarto okoliczność wyłączającą prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Organy obu instancji przyjęły, że skarżącej nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, gdyż wymagająca opieki jej matka T. O. pozostaje w związku małżeńskim, a mąż jej nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przy czym organ I instancji nie uwzględnił w swoim rozstrzygnięciu skutków orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r.

Dlatego też Sąd, rozpoznając niniejszą sprawę, wskazuje, że podziela w całej rozciągłości wyrażone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze stanowisko odnośnie skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 w zakresie kierunku interpretacji art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych zmierzającego do uznania, że brak możliwości wskazania w orzeczeniu o niepełnosprawności daty powstania niepełnosprawności nie skutkuje odmową przyznania świadczenia. Pomimo, że wciąż obowiązujący przepis art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 ww. u.ś.r. wprowadza ograniczenie wiekowe w zakresie daty powstania niepełnosprawności (18 i 25 lat), należy zgodnie z przywołanym wyrokiem TK uznać, że regulacja straciła przymiot konstytucyjności i pominąć go w toku badania spełnienia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto Sąd stwierdza w oparciu o treść art. 135 p.p.s.a., że uchybienie w tym zakresie ze strony organu pierwszej instancji nie miało wpływu na wynik końcowy sprawy.

W skardze zarzucono, iż organy poprzestały na literalnym brzmieniu 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. a zdaniem skarżącej konieczne jest odwołanie się do wykładni systemowej i celowościowej tego przepisu, która winna doprowadzić do takiego jego rozumienia, że pozostawanie w związku małżeńskim nie zawsze jest przeszkodą w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego innej osobie zobowiązanej do alimentacji. Na potwierdzenie tego stanowiska odwołano się w skardze do orzecznictwa sądowego.

Ponadto zdaniem skarżącej to na niej ciąży obowiązek alimentacyjny wobec wstępnej, czego organy administracyjne nie kwestionowały.

Należy przy tym zwrócić uwagę, że stosunki rodzinne reguluje ustawa dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2019, poz. 2086 j.t., dalej jako k.r.o.), który dzieli się na trzy części zwane tytułami. Tytuł I - "Małżeństwo" zawiera przepisy od art. 1 do art. 616, Tytuł II – "Pokrewieństwo i powinowactwo" - od art. 617 do art. 1441 i Tytuł III - "Opieka i kuratela" - od art. 145 do art. 184. Obowiązek alimentacyjny małżonków uregulowany jest w Tytule I k.r.o. "Małżeństwo", a obowiązek alimentacyjny krewnych (rodziców, dzieci, dziadków) i innych osób (np. pasierbów, macochy, ojczyma) w Tytule II "Pokrewieństwo i powinowactwo".

Zgodnie z treścią art. 128 k.r.o. obowiązek alimentacyjny to obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania. Sąd jednocześnie zauważa, że obowiązek alimentacyjny małżonka (w stosunku do współmałżonka) wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych i innych, o których mowa w Tytule II "Pokrewieństwo i powinowactwo", co wynika nie tylko z usytuowania przepisów, ale z ich treści, przy czym obowiązek alimentacyjny małżonka wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych nawet w sytuacji, gdy małżonkowie są w separacji lub po rozwodzie. Zgodnie bowiem z art. 23 k.r.o. małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie. Są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Z kolei art. 130 k.r.o. stanowi, że obowiązek jednego małżonka do dostarczania środków utrzymania drugiemu małżonkowi po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa albo po orzeczeniu separacji wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka. Wobec powyższego bezspornie małżonek należy do tego kręgu. Wynika to jednoznacznie z treści art. 130 k.r.o. Skoro małżonek jest pierwszą osobą z kręgu zobowiązanych do alimentacji po ustaniu, unieważnieniu lub orzeczeniu separacji małżeństwa, to tym bardziej jest on pierwszym zobowiązanym do dostarczania środków utrzymania współmałżonkowi w trakcie trwania małżeństwa, na podstawie art. 27 k.r.o.

Sąd ma też na uwadze powszechnie prezentowany w orzecznictwie sądowym pogląd o wykładni przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. zmierzającej do uniknięcia ograniczenia się do jednego rodzaju wykładni tego przepisu – językowej.

Z istoty świadczenia pielęgnacyjnego wynika, że przysługuje ono nie osobie wymagającej opieki, ale osobie, która tę opiekę sprawuje. Ma ono za zadanie przynajmniej częściowo zrekompensować wydatki ponoszone przez rodzinę w związku z koniecznością zapewnienia opieki i pielęgnacji niepełnosprawnej osobie. Stąd też jedynie fakt pozostawania w związku małżeńskim przez osoby wymagające opieki nie może być uważany za przesłankę odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdy małżonek obowiązany do sprawowania opieki nie jest obiektywnie zdolny tego obowiązku wypełnić, a zrealizować tę pomoc jest w stanie - w zastępstwie współmałżonka nie mającego takiej możliwości - osoba zobowiązana do alimentacji w dalszej kolejności.

Odnośnie zatem zawartego w skardze zarzutu, że poprzestanie przez organy na wykładni językowej i nie zastosowanie wykładni systemowej i celowościowej przepisu art. 17 ust 5 pkt 2 lit a u.ś.r., w ocenie skarżącej jest niewystarczające, należy wskazać, że wbrew twierdzeniu strony, Kolegium uzasadniając podstawę rozstrzygnięcia nie poprzestało wyłącznie na wynikach wykładni językowej i stwierdziło, że negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wynikająca z przywołanego przepisu powinna umożliwić przyznanie tego świadczenia jeśli niepełnosprawna pozostaje w związku małżeńskim z osobą nieposiadającą orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale tylko wówczas, gdy drugi małżonek - nielegitymujący się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - nie może tej opieki sprawować z przyczyn obiektywnych, niezależnych od niego i od jego woli.

Zatem organ odwoławczy wbrew literalnemu brzmieniu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., prawidłowo zauważył, że sam fakt, że osoba niepełnosprawna pozostaje w związku małżeńskim, zaś jej małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie jest przesądzający.

W tym zakresie organ odwoławczy słusznie stwierdził, że do obiektywnych przyczyn można, w ocenie tego organu, zaliczyć stan zdrowia współmałżonka osoby niepełnosprawnej, uniemożliwiający w ogóle sprawowanie opieki, jak i podeszły wiek, który powoduje, że nie jest w stanie być wsparciem dla osoby wymagającej opieki, a takie obiektywne przyczyny w sprawie nie wystąpiły.

Ponadto skarżąca nietrafnie powołała się na wskazania Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 18 listopada 2015 r., wydanego w sprawie sygn. akt I OSK 1200/14, a właściwie wymienionych w nim orzeczeniach NSA z dnia 7 grudnia 2009 r.: OSK 722/09 i r. sygn. akt I OSK 723/09, które to dotyczyły, odmiennego stanu faktycznego, sytuacji, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, przy czym drugi z małżonków również legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Wracając do stanu faktycznego sprawy należy zauważyć, że z akt administracyjnych wynika, iż osoba wymagająca opieki - matka skarżącej zamieszkuje wraz ze swoim [...]-letnim mężem K. O.. Analiza materiału dowodowego rozpoznawanej sprawy nie prowadzi jednak do konkluzji, by był on osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Ponadto, skarżąca nie przedłożyła żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że małżonek osoby wymagającej opieki w sposób obiektywny nie może wykonywać ciążących na nim obowiązków wynikających z małżeństwa. Oprócz tego z oświadczenia K. O. z dnia [...] stycznia 2020 r., sporządzonego podczas przeprowadzanego przez pracownika socjalnego wywiadu środowiskowego w tym dniu wynika, że pomaga on żonie w codziennym funkcjonowaniu wspólnie z córką.

Nadto, mimo powoływania się na zły stan zdrowia i podjęcie leczenia w wielu poradniach specjalistycznych wskazał w złożonym oświadczeniu, że nie posiada żadnej dokumentacji medycznej potwierdzającej taki stan rzeczy. Okoliczności te potwierdzone zostały w treści kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia [...] sierpnia 2019 r.

W ocenie Sądu, znajdująca odzwierciedlenie w aktach sprawy sytuacja ojca skarżącej odpowiada normie zawartej w art. 17 ust 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. oraz art. 23, art. 27 i art. 130 w związku z art. 132 k.r.o. i nie stanowi przeszkody prawnie obojętnej względem nałożonych przez ustawodawcę obowiązków w stosunku do osób najbliższych.

Wobec zatem nie wykazania aby małżonek T. O. legitymował się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, które powodowałoby zwolnienie osób zobowiązanych do alimentacji w pierwszej kolejności i możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobom zobowiązanym w dalszej kolejności w stosunku do osoby wymagającej opieki, a także wobec braku obiektywnych przyczyn niezależnych od wyżej wymienionego i jego woli uniemożliwiających sprawowanie opieki, skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Dodać również należy, że opieka nad osobą bliską nie zawsze musi wiązać się z rezygnacją z zatrudnienia czy niepodejmowaniem z tego powodu pracy, szczególnie w sytuacji, gdy jest ona sprawowana przez członka rodziny osoby niepełnosprawnej wspólnie z nią zamieszkującego, na którym ciąży obowiązek alimentacyjny w pierwszej kolejności zaś opieka osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne ma charakter wspierający czy uzupełniający. Jak już wyżej Sąd stwierdził, mąż matki skarżącej sprawuje opiekę nad niepełnosprawną w stopniu znacznym żoną i nie stwierdzono ani przesłanek faktycznych, ani prawnych żeby tej opieki nie mógł sprawować. Ustalenia organów w tej materii są kompletne i wystarczające do podjęcia rozstrzygnięcia o odmowie przyznania wnioskowanego przez skarżącą świadczenia.

W tym stanie rzeczy należało orzec na podstawie art. 151 p.p.s.a. o oddaleniu skargi.