Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 732/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-03-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu II instancji
Powołane przepisy: article: art. 153 w związku z art. 193 oraz art. 188 i 190
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka Protokolant asystent sędziego Inesa Wyrębkowska po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [..] z siedzibą w [..] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/Kr 1299/14 w sprawie ze skargi [..] z siedzibą w [..] na uzasadnienie decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 2 lipca 2014 r. nr [..] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody Małopolskiego na rzecz [..] siedzibą w [..] kwotę 1000 (jeden tysiąc) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 28 listopada 2014 r. o sygn. akt II SA/Kr 1299/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, oddalił skargę "[..]" SA z siedzibą w [..] na uzasadnienie decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 2 lipca 2014 r. nr [..] w przedmiocie umorzenia postępowania.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że decyzją z 30 czerwca 2011 r. znak [..] Prezydent Miasta Krakowa orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego prowadzonego na wniosek Fabryki [..] "[..]" S.A. w likwidacji z siedzibą w [..] (obecnie "[..]" S.A. w [..]) w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomości oznaczone jako parcele I. kat. 1025, I. kat. 1027/3, I. kat. 1027/8, b, gm. kat. Jugowice oraz I. kat. 334, I. kat. 335, I. kat. 336, I. kat. 337, I. kat. 338, I, kat. 339, I. kat. 476, I. kat. 478, I. kat. 466/1, I. kat. 493, I. kat. 494/1,1. kat. 494/2, I. kat. 496, I. kat. 465/3, b. gm. kat. [..], objęte umową - aktem notarialnym z 16 grudnia 1949 r. Rep. 3248/49.

Organ I instancji wskazał, iż ww. decyzja została wydana po ponownym rozpatrzeniu sprawy - na skutek prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OSK 650/08, którym uchylono wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 14 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 1070/07, jak również decyzję Wojewody Małopolskiego z 30 lipca 2007 r. znak [..], oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z 18 maja 2006 r. znak [..], którą umorzono postępowanie w ww. sprawie ze względu na uznanie, iż roszczenia związane z brakiem ustalenia w ww. umowie sprzedaży ceny i w konsekwencji nieuiszczenia zapłaty za ww. nieruchomości należą do wyłącznej właściwości sądów powszechnych.

Jak wskazał organ I instancji, w toku ponownie prowadzonego postępowania uzyskano informację, iż wyrokiem z 16 czerwca 2006 r., sygn. akt I C 735/99 Sąd Okręgowy w Krakowie, Wydział I Cywilny oddalił powództwa Fabryki [..] "[..]" S.A. w likwidacji z siedzibą w [..] przeciwko Skarbowi Państwa - Ministrowi Skarbu Państwa, [..],[..] sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, Zakładowi [..]. z siedzibą w Krakowie i Laboratorium [..] o dokonanie podziału, uzgodnienie treści ksiąg wieczystych i wydanie, ewentualnie o ustalenie i ewentualnie o zapłatę. Prezydent Miasta Krakowa podniósł, iż w uzasadnieniu tego orzeczenia sąd stwierdził, iż umowa kupna-sprzedaży sporządzona w formie aktu notarialnego z 16 grudnia 1949 r. Rep. 3248/49, na podstawie której Skarb Państwa nabył nieruchomości stanowiące przedmiot omawianego postępowania administracyjnego jest nieważna i z tej przyczyny powód nie może skutecznie domagać się jej wykonania poprzez zapłatę ceny sprzedaży nieruchomości. Ponadto Prezydent Miasta Krakowa zauważył, iż Sąd uznając zarzuty stron pozwanych, jednocześnie stwierdził, że Skarb Państwa stał się właścicielem ww. nieruchomości w drodze zasiedzenia.

Następnie wyrokiem z 27 lutego 2007 r., sygn. akt I ACa 36/07 Sąd Apelacyjny w Krakowie, Wydział I Cywilny oddalił apelację Fabryki [..] "[..]" S.A. w likwidacji z siedzibą w [..], podzielając ocenę sądu I instancji w zakresie nieważności ww. umowy kupna-sprzedaży sporządzonej w formie aktu notarialnego z 16 grudnia 1949 r. Rep. 3248/49, potwierdzając również możliwość jednoczesnego badania ważności ww. umowy oraz możliwości stwierdzenia w tym postępowaniu nabycia przez Skarb Państwa własności nieruchomości objętych tą umową w drodze zasiedzenia - bez konieczności uprzedniego rozstrzygania w tym zakresie przez właściwy sąd powszechny w trybie nieprocesowym (art. 609 i 610 k.p.c.),

W świetle powyższego organ I instancji wskazał, iż w jego ocenie brak jest podstaw normatywnych do tego, aby związanie organów administracji wykładnią prawa i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w wydanym w tej sprawie prawomocnym wyroku NSA z 27 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OSK 650/08, wykluczało możliwość uwzględnienia przez organ administracji wskazanych powyżej okoliczności faktycznych, które nie były przedmiotem wcześniejszych rozważań i oceny sądu administracyjnego w tej sprawie. W konsekwencji organ I instancji stwierdził, iż jego zdaniem powołany wyżej prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie z 16 czerwca 2006 r., sygn. akt I C 735/99 "wyeliminował z obrotu prawnego umowę z dnia 16.12.1949 r. poprzez uznanie ją za nieważną" i z uwagi na fakt, iż związanie wyrokiem sądu powszechnego, o którym mowa w art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, dotyczy także motywów rozstrzygnięcia zawartych w uzasadnieniu wyroku, to w ocenie Prezydenta Miasta Krakowa zasadnym stało się umorzenie postępowania administracyjnego w omawianej sprawie, bowiem prawo własności nieruchomości, w stosunku do których wnioskodawca domaga się ustalenia i wypłaty odszkodowania, nie zostało odebrane w sposób władczy, lecz Skarb Państwa nabył to prawo w drodze zasiedzenia.

Odwołanie od ww. decyzji Prezydenta Miasta Krakowa wniosła spółka "[..]" S.A. z siedzibą w [..].

Rozpoznając przedmiotowe odwołanie Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 2 lipca 2014 r. uchylił zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 30 czerwca 2011 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Wojewoda Małopolski zwrócił uwagę, że w wyroku NSA z 27 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OSK 650/08 Sąd nie wypowiedział się w kwestii ważności umowy sprzedaży z 16 grudnia 1949 r., co jest oczywiste w świetle ustrojowej zasady rozdziału sądownictwa administracyjnego i powszechnego.

W świetle powyższego powzięcie informacji przez organ I instancji o orzeczeniach sądów powszechnych w toku ponownie prowadzonego postępowania, tj. po wydaniu powołanego wyroku NSA z 27 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OSK 650/08, nie oznacza, iż okoliczności te nie mogłyby zostać uwzględnione w obecnie prowadzonym postępowaniu administracyjnym - pomimo, iż powołane orzeczenia sądów powszechnych zapadły przed wydaniem w niniejszej sprawie prawomocnego wyroku sądu administracyjnego, co wynika z istoty kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne.

Wojewoda Małopolski wskazał, że na gruncie niniejszej sprawy na uwagę zasługuje pogląd prawny zaprezentowany w wyroku WSA w Bydgoszczy z 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 985/12, w którym wskazano, iż organy ponownie rozpoznając sprawę nie powinny ograniczać się jedynie do źródeł dowodowych wskazanych przez sąd, bowiem w razie ujawnienia w toku ponownie prowadzonego postępowania innych dowodów, należy je przeprowadzić, jeżeli przyczyni się to do wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy.

W kontekście powyższego Wojewoda Małopolski wskazał, że późniejsze (tj. po wydaniu prawomocnego orzeczenia przez sąd administracyjny) ustalenie istnienia w obrocie prawnym prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego (wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 27 lutego 2007 r., sygn. akt I ACa 36/7) powoduje, iż jakkolwiek ocena prawna wyrażona w wyroku NSA z 27 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OSK 650/08 jest wiążąca w zakresie, w jakim przesądza o zasadności stosowania regulacji przewidzianej w art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2010 r Nr 102, poz 651 ze zm., dalej u.g.n.) w sytuacji nabycia przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości w drodze umowy sprzedaży zawartej w trybie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych, to jednak wskazania Sądu co do dalszego postępowania zawarte w powołanym orzeczeniu stały się obecnie nieaktualne.

Wojewoda Małopolski podkreślił, że w omawianym orzeczeniu Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 27 lutego 2007 r. Sąd ten rzeczywiście uznał, iż umowa sprzedaży z 16 grudnia 1949 r. jest nieważna, jednakże formalnie nie wyeliminował jej z obrotu prawnego, bowiem uznając zasadność zarzutu procesowego zgłoszonego przez pozwany Skarb Państwa o nabyciu przez ten podmiot publicznoprawny prawa własności przedmiotowych nieruchomości w drodze zasiedzenia, umożliwił stronie pozwanej wykazanie własności w trybie postępowania o zasiedzenie (vide. str. 17 powołanego wyroku). Nadto ustalenie przez Sąd nieważności ww. umowy sprzedaży zostało dokonane w ramach powództwa opartego o przepis art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm. dalej u.k.w.h.), w ramach którego Sąd mógł samodzielnie badać kwestie zarówno ważności przedmiotowej umowy sprzedaży jak i zasiedzenia przez Skarb Państwa prawa własności przedmiotowych nieruchomości.

Organ zaznaczył przy tym, iż powołane wyroki sądów powszechnych są wyrokami oddalającymi żądania pozwu (roszczenia) wniesione przez "[..]" S.A., a nie przez Skarb Państwa, a zatem nie są wyrokami, które orzekałyby o roszczeniach Skarbu Państwa. W ramach ww. postępowania zgłoszone zostały jedynie zarzuty przez pozwany Skarb Państwa, w tym zarzut zasiedzenia, którego zasadność została przez Sądy podzielona ale niemniej, nie w sposób zastępujący orzeczenie o stwierdzeniu zasiedzenia.

Dalej Wojewoda Małopolski wskazał, że niezgodność spowodowana nabyciem własności przez Skarb Państwa nieruchomości przez zasiedzenie nie jest objęta aktualnym wpisem w księdze wieczystej, jak również brak jest w obrocie prawnym orzeczenia właściwego sądu stwierdzającego ten fakt. Wynika to także z art. 365 k.p.c., zgodnie z którym orzeczenia prawomocne wiążą nie tylko strony i sąd który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy. Dopóki zatem podstawa wpisu do księgi wieczystej nie zostanie zmieniona, dopóty stan prawny ujawniony w księdze wieczystej uznać należy za zgodny z rzeczywistym stanem prawnym.

Z uwagi na wskazane powyżej, istotne wątpliwości w zakresie zgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, zasadnym jest w ocenie Wojewody Małopolskiego, wystąpienie przez właściwy organ reprezentujący Skarb Państwa z wnioskiem o stwierdzenie nabycia przez ten podmiot publicznoprawny prawa własności przedmiotowych nieruchomości w drodze zasiedzenia, które to orzeczenie stanowiłoby równocześnie podstawę ujawnienia tego sposobu nabycia omawianego prawa przez Skarb Państwa w księgach wieczystych.

Natomiast w sytuacji, gdy w wyniku podjętych działań nie zostanie stwierdzone przez właściwy sąd powszechny nabycie przez Skarb Państwa prawa własności przedmiotowych nieruchomości w drodze zasiedzenia oraz następnie nie dojdzie do zmiany podstawy wpisów tego prawa we właściwych księgach wieczystych, wówczas aktualnymi będą wskazania co do dalszego postępowania zawarte w wyroku NSA z 27 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OSK 650/08.

Odnosząc się w tym miejscu do kolejnego z zarzutów odwołania, sprowadzającego się do zakwestionowania ustaleń organu I instancji w zakresie skutków, jakie w omawianym postępowaniu administracyjnym wywierają powołane na wstępie orzeczenia Sądu Okręgowego w Krakowie z 16 czerwca 2006 r., sygn. akt I C 735/99 oraz Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 27 lutego 2007 r., sygn. akt ACa 36/07, Wojewoda uznał go za częściowo zasadny. Nie jest bowiem tak, iż w powołanym orzeczeniu przesądzono prawomocnie o wyeliminowaniu z obrotu prawnego umowy sprzedaży sporządzonej w formie aktu notarialnego z 16 grudnia 1949 r. Rep. 3248/49 oraz o nabyciu przez Skarb Państwa prawa własności przedmiotowych nieruchomości w drodze zasiedzenia, co czyniłoby omawiane postępowanie bezprzedmiotowym.

W kontekście powołanych regulacji zdaniem Wojewody obowiązkiem organów administracji publicznej w niniejszej sprawie jest dokładne i rzetelne wyjaśnienie sprawy w jej całokształcie, a następnie wydanie w oparciu o zebrany w sposób pełny niebudzący wątpliwości materiał dowodowy rozstrzygnięcia stanowiącego indywidualizację konkretnej normy prawa materialnego, czego niezbędnym elementem jest ustalenie, iż istnieje w systemie prawnym norma, która w danym stanie faktycznym winna znaleźć zastosowanie. Jeżeli zatem dodatkowe postępowanie wyjaśniające (przeprowadzone przez organ I instancji we wskazanym wcześniej zakresie) wykaże, iż w niniejszej sprawie winna znaleźć zastosowanie - stosownie do oceny prawnej zawartej w powoływanym wcześniej wyroku NSA z 27 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OSK 650/08 - norma wyrażona w art. 129 ust. 3 pkt 5 u.g.n., wówczas organy orzekające będą uprawnione i jednocześnie zobligowane do jej zastosowania.

Skargę na powyższą decyzję wniosła "[..]" S.A. z siedzibą w [..].

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Sąd I instancji uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd I instancji wskazał, że sprawa niniejsza była już przedmiotem orzekania zarówno przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie jak i Naczelny Sąd Administracyjny.

Otóż wyrokiem z dnia 14 lutego 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 1070/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę Fabryki [..] "[..]" S.A. w likwidacji w [..] na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 30 lipca 2007 r. nr [..] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie dotyczącej ustalenia odszkodowania, uznając, że roszczenie związane z brakiem ustalenia w ww. umowie sprzedaży z dnia 16 grudnia 1949 r. ceny i w konsekwencji nieuiszczenia zapłaty za przejęte nieruchomości należą do wyłącznej właściwości sądów powszechnych.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2009 r. sygn. akt I OSK 650/08 uchylił ww. wyrok sądu I instancji oraz decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 30 lipca 2007 r. znak: [..] jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia 18 maja 2006 r.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał przy tym, że przy zawieraniu umowy sprzedaży nieruchomości z dnia 16 grudnia 1949 r. sprzedający pozbawiony był jakiegokolwiek wpływu na ustalenie wysokości ceny sprzedaży. Ustalenie wysokości ceny zostało bowiem przypisane nabywcy, natomiast ustalenie szczegółowych warunków zapłaty tej ceny przypisane zostało władzy naczelnej nabywcy. W takich okolicznościach, umowę sprzedaży nieruchomości zawartą w rozpatrywanej sprawie w dniu 16 grudnia 1949 r., należy uznać za formę władczego odebrania prawa własności do działek gruntu wymienionych w tej umowie, skoro sprzedający nie miał zagwarantowanego prawem jakiegokolwiek wpływu na ustalenie ceny sprzedaży, która będąc świadczeniem wzajemnym, miała stanowić w jego przekonaniu motyw wyrażenia woli zbycia nieruchomości. Jakkolwiek bowiem wysokość ceny sprzedaży nieruchomości jest z natury rzeczy zależna od subiektywnej oceny stron umowy o adekwatności tej ceny do wartości nieruchomości będącej przedmiotem umowy, to jednak sama wola zawarcia umowy sprzedaży jest wynikiem oczekiwania przez sprzedającego na uzyskanie jakiejkolwiek ceny mającej rekompensować wyzbycie się prawa własności do nieruchomości w drodze sprzedaży.

Sąd zauważył, że w chwili zawierania umowy z dnia 16 grudnia 1949 r., jedynym elementem woli sprzedającego było przystąpienie do tej umowy, co nie wystarcza do uznania tej umowy za cywilnoprawną czynność sprzedaży, skoro umowa ta nie zawierała koniecznego elementu ceny, jako świadczenia wzajemnego, ustalanego w sposób cywilnoprawny, tj. w ramach zgodnej woli stron.

Błędnie więc, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznano w wyroku Sądu I instancji, iż umowa z dnia 16 grudnia 1949 r. zawarta w warunkach określonych w art. 7 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. miała charakter czynności cywilnoprawnej wykluczającej dopuszczalność zastosowania wobec nieruchomości w niej ujętych art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Równocześnie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wbrew ocenie Sądu pierwszej instancji, administracyjne postępowanie odszkodowawcze w rozpatrywanej sprawie nie jest bezprzedmiotowe, lecz powinno być rozstrzygnięte na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ze względu na władczy charakter pozbawienia praw do nieruchomości umową z dnia 16 grudnia 1949 r., które to pozbawienie praw mogło nastąpić jedynie za wynagrodzeniem określonym w przepisach dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. mianem ceny, która nie posiadała jednak waloru ceny sprzedaży o charakterze cywilnoprawnym ustalanej w ramach stosunku cywilnoprawnego, lecz miała charakter jednostronnie ustalanego przez nabywcę nieruchomości wynagrodzenia na podstawie kryteriów sparametryzowanych w rozporządzeniu wykonawczym do omawianego dekretu.

Następnie Sąd I instancji zauważył, że jak wynika z akt sprawy, w dniu 16 czerwca 2006 r. zapadł wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie sygn. akt I C 735/99, którym Sąd ten oddalił powództwo Fabryki [..] "[..]" S.A. w likwidacji z siedzibą w [..] przeciwko Skarbowi Państwa o dokonanie podziału, uzgodnienie treści ksiąg wieczystych i wydanie, ewentualnie o ustalenie i ewentualnie o zapłatę, stwierdzając w uzasadnieniu wydanego orzeczenia, że umowa kupna-sprzedaży sporządzona w formie aktu notarialnego z 16 grudnia 1949 r. Rep. 3248/49, na podstawie której Skarb Państwa nabył nieruchomości stanowiące przedmiot omawianego postępowania administracyjnego jest nieważna i z tej przyczyny powód nie może skutecznie domagać się jej wykonania poprzez zapłatę ceny sprzedaży nieruchomości.

Stanowisko Sądu Okręgowego odnośnie nieważności umowy z dnia 16 grudnia 1949 r. zostało podzielone przez Sąd Apelacyjny w Krakowie, który w wyrokiem z dnia 27 lutego 2007 r. sygn. akt. I ACa 36/07 oddalił apelację "[..]" S.A.

Sąd I instancji wyjaśnił, że stwierdzenie przez Sąd Apelacyjny nieważności umowy nastąpiło w ramach powództwa wniesionego przez spółkę "[..]" na podstawie art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece tj. powództwa o usunięcie niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości. Podkreślić przy tym należy również, że w omawianym wyroku Sąd Apelacyjny co prawda uznał w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia umowę za nieważną, jednakże formalnie nie wyeliminował jej z obrotu prawnego. Sąd Apelacyjny w Krakowie uznał także za zasadny podniesiony przez Skarb Państwa zarzut zasiedzenia nieruchomości, stwierdzając że samoistność posiadania Skarbu Państwa w niniejszej sprawie nie budzi żadnych wątpliwości. Bez znaczenia, w ocenie tego Sądu, jest przy tym fakt zawarcia umowy z dnia 16 grudnia 1949 r. w trybie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. Niezależnie od reżimu w jakim umowa została zawarta obie strony były bowiem zainteresowane spełnieniem wszelkich warunków koniecznych do jej sfinalizowania. Zdaniem Sądu Apelacyjnego w Krakowie, Skarb Państwa objął nieruchomość we władanie z oczywistym zamiarem zachowania jej wyłącznie dla siebie. Z uzasadnienia omawianego wyroku wynika, iż nie budziło też żadnych wątpliwości Sądu Apelacyjnego, iż przez następne kilkadziesiąt lat obie strony przekonane były o ważności umowy z dnia 16 grudnia 1949 r. Dlatego też posiadanie Skarbu Państwa w tym konkretnym wypadku uznał za wykonywane w dobrej wierze, przez cały okres konieczny do upływu terminu zasiedzenia.

Dalej Sąd I instancji wskazał, że moc wiążącą na podstawie art. 365 § 1 ustawy z dnia z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2014 r., poz. 101, dalej k.p.c.) ma wprawdzie jedynie sentencja orzeczenia, niemniej jednak w niektórych przypadkach - jak np. w razie oddalenia powództwa - ze względu na ogólność rozstrzygnięcia, doniosłość przy ustalaniu zakresu mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia, czyli granic prawomocności materialnej orzeczenia, mogą mieć także zawarte w uzasadnieniu orzeczenia motywy rozstrzygnięcia (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29 września 2011 r. sygn. akt IV CSK 652/10).

Mając na uwadze dotychczasowe rozważania, Sąd I instancji podzielił stanowisko organu odwoławczego, iż uznanie przez Sąd Okręgowy, a także Sąd Apelacyjny w Krakowie w uzasadnieniach powołanych wyżej wyroków, umowy z dnia 16 grudnia 1949 r. na podstawie której Skarb Państwa stał się właścicielem spornych nieruchomości za nieważną nie stanowi jeszcze podstawy do stwierdzenia o bezprzedmiotowości postępowania w przedmiocie żądania odszkodowania. Podstawę taką stanowić będzie dopiero wyrok uwzględniający powództwo złożone przez powoda w trybie art. 189 kpc w zw. z art. 58 kc. Tylko bowiem ewentualne prawomocne wyeliminowanie przedmiotowej umowy z obrotu prawnego w sentencji orzeczenia sądu powszechnego ustalającej nieważność wskazanej czynności prawnej może doprowadzić do bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie art. 129 u.g.n.. Mając na uwadze powyższe należy także zgodzić się z Wojewodą Małopolskim, że stanowisko wyrażone w uzasadnieniach tych wyroków, iż Skarb Państwa nabył prawo do spornych nieruchomości w drodze zasiedzenia nie zastępuje właściwego orzeczenia potwierdzającego tę okoliczność, jak również nie zastępuje wpisu do księgi wieczystej.

W związku z powyższym trafnie, w ocenie Sądu I instancji, Wojewoda Małopolski stwierdził, że postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania powinno zostać zawieszone na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Kluczową, a zarazem prejudycjalną kwestią dla istnienia podstawy ustalenia w sprawie odszkodowania ma okoliczność ważności umowy kupna-sprzedaży sporządzonej w formie aktu notarialnego z 16 grudnia 1949 r. Ewentualne ustalenie nieważności tej umowy może nadto aktualizować wystąpienie przez Skarb Państwa z wnioskiem o stwierdzenie zasiedzenia przedmiotowej nieruchomości.

Pomimo tego, iż w niniejszej sprawie Sąd Okręgowy w Krakowie jak i Sąd Apelacyjny w Krakowie zakwestionował ważności przedmiotowej umowy w ramach rozważań objętych uzasadnieniem zapadłych wyroków to obok przedmiotowej okoliczności nie mogą przejść obojętnie orzekające w niniejszej sprawie w przedmiocie odszkodowania organy administracyjne.

Z mocy przepisu art. 365 § 1 k.p.c., prawomocny wyrok wydany w sprawie z powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym korzysta z tzw. prawomocności rozszerzonej, realizując funkcję ustrojową ksiąg wieczystych, której celem jest zapewnienie bezpieczeństwa obrotu. Wyrok taki wiąże zatem nie tylko strony, które brały udział w tej sprawie i sądy oraz organy wymienione w art. 365 k.p.c., lecz także inne podmioty (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2010 r., sygn. akt III CSK 204/09, LEX nr 602716).

Biorąc zatem pod uwagę skutki prawomocnego rozstrzygnięcia w procesie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym dla przesądzenia kwestii własności nieruchomości objętych sporem w przedmiotowym postępowaniu oraz związanie organów administracji prawomocnym wyrokiem wydanym w procesie wieczystoksięgowym, nie ulega żadnej wątpliwości, zdaniem Sądu I instancji, że istnieje bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy postępowaniem prowadzonym w trybie art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece w przedmiocie uzgodnienia treści księgi wieczystej, a postępowaniem odszkodowawczym.

Odnosząc się w tym miejscu do kwestii mocy wiążącej orzeczeń sądów powszechnych zapadłych we wcześniej prowadzonych postępowaniach tj. wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 16 marca 1967 r. sygn. akt II C 279/64 oraz Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 22 grudnia 1977 r. sygn. akt I C 384/77, Sąd wskazał, że w wyrokach tych stwierdzono przedwczesność powództw o zapłatę ze względu na brak decyzji o zatwierdzeniu ceny sprzedaży, która to decyzja była istotnym elementem skuteczności umowy. Podobnie Sąd Apelacyjny w Krakowie w wyroku z dnia 27 lutego 2007 r., odnosząc się do kwestii powagi rzeczy osądzonej w tym zakresie stwierdził, że brak jest podstaw by przyjąć, że problem ważności umowy z dnia 16 grudnia 1949 r. objęty jest powagą rzeczy osądzonej.

Jeśli natomiast chodzi o problem związania organów oraz Sądu stanowiskiem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 kwietnia 2009 r. sygn. akt I OSK 650/08 Sąd I instancji wyjaśnił, że przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie sygn. akt. I OSK 650/08 było postępowanie zakończone decyzją o umorzeniu postępowania w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania za przejęte na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości.

W wyroku tym NSA przesądził, iż postępowanie odszkodowawcze w rozpatrywanej sprawie nie jest bezprzedmiotowe, lecz powinno być rozstrzygnięte na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ze względu na władczy charakter pozbawienia praw do nieruchomości przedmiotową umową. Równocześnie, w ww. wyroku Sąd nie zajął stanowiska odnośnie kwestii ważności umowy notarialnej z dnia 16 grudnia 1949 r. nie odnosił się także do zapadłych wyroków Sądu Okręgowego w Krakowie z 16 czerwca 2006 r., sygn. akt I C 735/99 oraz Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 27 lutego 2007 r., sygn. akt I ACa 36/7. W świetle treści uzasadnienia wyroku z 27 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OSK 650/08 oraz zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji należy przyjąć iż, wydając w tym dniu przedmiotowy wyrok NSA nie dysponował wiedzą odnośnie treści w/w orzeczeń.

W świetle powyższego Sąd I instancji stwierdził, iż zapadłe orzeczenia sądów powszechnych w ponownie prowadzonym postępowaniu administracyjnym stanowią istotną zmianę stanu prawno - faktycznego sprawy, która uprawnia prowadzące go organy administracyjne do ponownej oceny podstawy wywłaszczenia. Jak wskazano powyżej w aktualnych realiach niniejszej sprawy wynik tej oceny implikuje zawieszenie postępowania administracyjnego na zasadzie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Równocześnie takie postępowanie organów nie narusza dyspozycji art. 153 P.p.s.a. i art.170 P.p.s.a.

Dalej Sąd wskazał, że stanowiska zajęte przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz sądy powszechne nie tyle się wykluczają, co uzupełniają. Orzeczenie Naczelnego Sadu Administracyjnego pozostaje wiążące w zakresie stosowania art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. w sytuacji nabycia przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości na mocy przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Z kolei jeśli chodzi o kwestię ważności umowy notarialnej z dnia 16 grudnia 1949 r. wiążące dla organów oraz sądów pozostaje stanowisko wyrażone w uzasadnieniach omówionych wyżej wyroków sądów powszechnych.

W sytuacji zatem kiedy nie doszłoby do stwierdzenia we właściwym postępowaniu cywilnym nieważności umowy z dnia 16 grudnia 1949 r. (a co z tym związane, w dalszej kolejności, nabycia spornych nieruchomości przez Skarb Państwa w drodze zasiedzenia), wówczas zastosowanie znajdzie tryb wskazany przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 kwietnia 2009 r.

Podsumowując, w ocenie Sądu I instancji, wobec stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu prawomocnego orzeczenia Sądu Apelacyjnego z dnia 27 lutego 2007 r., które nie może zostać pominięte przez organy prowadzące postępowanie, a które z drugiej strony nie zastępuje właściwego orzeczenia w przedmiocie stwierdzenie nieważności umowy z dnia 16 grudnia 1949 r., skuteczne ustalenie, iż sporne nieruchomości przeszły na własność Skarbu Państwa możliwe jest wyłącznie w trybie odrębnego postępowania cywilnego przed właściwym sądem powszechnym. Wyjaśnienie tej kwestii ma z kolei zasadnicze znaczenie dla ustalenia i wypłaty odszkodowania za przejęte na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości. Mając na uwadze powyższe zawieszając postępowanie w sprawie organ powinien zakreślić stronom postępowania termin do podjęcia działań w tym kierunku.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła “[..]" S.A. z siedzibą w [..], zaskarżając go w całości zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.

1) art. 170 i 171 w związku z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz naruszenie art. 188 i 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez kwestionowanie prawidłowości prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 kwietnia 2009 r. wydanego do sygnatury akt I OSK 650/08 wiążącego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie i mającego powagę rzeczy osądzonej oraz prawnie niedopuszczalną polemikę z ustaleniami, oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania dokonanymi przez Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym reformatoryjnym wyroku, a mianowicie:

a) błędne uznanie, iż Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyroku rzekomo przesądził jedynie, że postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia odszkodowania nie jest bezprzedmiotowe, ale nie przesądził, że to na podstawie umowy przedwywłaszczeniowej z 16 grudnia 1949 r. Skarb Państwa stał się właścicielem nieruchomości, bowiem tę kwestię rzekomo przesądzą dopiero sądy powszechne, podczas, gdy Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie i jednoznacznie wskazał, że tę powołaną konkretną umowę z 16 grudnia 1949 r. będącą wywłaszczeniem, należy uznać, za formę władczego odebrania prawa własności do nieruchomości będących przedmiotem tej umowy oraz, że to właśnie tą konkretną umową odebrano skarżącej spółce prawo własności przedmiotowych nieruchomości a postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia odszkodowania nie jest bezprzedmiotowe,

b) błędne uznanie, iż umowa przedwywłaszczeniowa z 16 grudnia 1949 r. miała charakter umowy cywilnoprawnej oraz, że sądy administracyjne nie mają kognicji do oceny charakteru i treści tej umowy a dokonanie tej oceny przez sąd administracyjny rzekomo byłoby niedopuszczalne, bowiem rzekomo wkraczałoby w sferę, która należy do sądu powszechnego, podczas gdy ocena taka stoi w oczywistej sprzeczności ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 kwietnia 2009 r., gdzie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż ocena tej umowy wchodzi w zakres kognicji sądu administracyjnego i jest władny dokonać oceny charakteru tej umowy i tej oceny dokonał wyraźnie i jednoznacznie wskazując, że umowa ta nie była umowa cywilnoprawna, lecz swoistym wywłaszczeniem,

c) błędne nie uwzględnienie, iż zakres związania wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanym w niniejszej sprawie nie ogranicza się do wykładni prawa (art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), bowiem Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w niniejszej sprawie reformatoryjnie (na podstawie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w orzeczeniu reformatoryjnym wiążą zatem w sprawie nie tylko sąd ale również organ administracyjny;

2) art. 153 w związku z art. 193 P.p.s.a. oraz art. 188 i 190 P.p.s.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez utrzymanie w mocy w całości decyzji Wojewody Małopolskiego z 2 lipca 2014 r. odmawiającej zastosowania się do oceny prawnej i wskazań, co do dalszego postępowania zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 kwietnia 2009 r. i uznanie, że wyroki Sądu Okręgowego w Krakowie z 16 czerwca 2006 r. i Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 27 lutego 2007 r. stanowią " istotną zmianę stanu prawno-faktycznego sprawy, która uprawnia organy administracyjne do ponownej oceny podstawy wywłaszczenia", pomimo, że wyroki te nie zawierają żadnego merytorycznego elementu, który mógłby zmienić ocenę zawartą w przedmiotowym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, ponadto czas ich wydania (orzeczenia te zostały wydane przed wydaniem wskazanego wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego) sprawia, że nie mogą stanowić i nie stanowią zmiany stanu prawnego lub faktycznego istniejącego w chwili orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny, a w konsekwencji nie mogą zwalniać ani organów ani sądów administracyjnych od konieczności respektowania oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w reformatoryjnym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 kwietnia 2009 r.;

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. oraz art. 7 i 77 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nie wyjaśnienie, kiedy Wojewoda Małopolski i Prezydent Miasta Krakowa dowiedzieli się o wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z 16 czerwca 2006 r. oraz wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 27 lutego 2007 r., a w szczególności czy Wojewoda Małopolski i Prezydent Miasta Krakowa dowiedzieli się o tych wyrokach po wydaniu wyroku z 27 kwietnia 2009 r., przez Naczelny Sąd Administracyjny czy też jak podnosiła skarżąca wiedzę o tych wyrokach zarówno Wojewoda Małopolski jak i Prezydent Miasta Krakowa mieli przed wydaniem wspomnianego wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny, a w konsekwencji istnienie tego wyroku również z tej przyczyny nie mogło być i nie było żadną nową okolicznością ani zmianą stanu faktycznego czy prawnego;

4) art. 365 § 1 k.p.c. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. i art. 7 oraz 77 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:

a) błędne odczytanie znaczenia i zakresu mocy wiążącej wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 27 lutego 2007 r., wydanego w sprawie do sygnatury akt I ACa 36/07 i uznanie w oparciu o ten wyrok, iż należy rzekomo przed zakończeniem postępowania administracyjnego w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczenie podjąć w trybie cywilnym działania celem zweryfikowania czy [..] S.A. należne jest odszkodowanie za przejęcie nieruchomości przez Skarb Państwa,

b) błędne nie uwzględnienie mocy wiążącej szeregu orzeczeń sądów powszechnych i administracyjnych, w tym prawomocnego postanowienia sądu wieczystoksięgowego Sądu Grodzkiego w Krakowie z 15 maja 1950 r. wydanego w sprawie do sygnatury D.K.W. 2567/49, prawomocnego wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z 16 marca 1967 r. wydanego w sprawie do sygnatury akt II C 279/64, prawomocnego wyroku Sądu Najwyższego z 29 listopada 1967 r., wydanego w sprawie do sygnatury II CR 305/67, prawomocnego wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z 22 grudnia 1977 r. wydanego w sprawie do sygnatury akt I C 384/77 i prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w z 23 czerwca 2009 r. wydanego w sprawie do sygnatury akt I SA/Wa 22/09 - potwierdzających, że umowa z 16 grudnia 1949 r. jest ważna oraz, że na podstawie tej umowy pozbawiono [..] S.A. własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa,

c) wybiórcze odwoływanie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na użytek rozstrzygnięcia wyłącznie do jednej z autonomicznych i wyrażonych w ramach konkretnego postępowania ocen zawartych we fragmencie uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 27 lutego 2007 r.,

d) błędne uznanie, iż w innych wskazanych wyżej prawomocnych orzeczeniach sądów powszechnych nie oceniano ważności umowy z 16 grudnia 1949 r. podczas, gdy:

- sąd wieczystoksięgowy Sąd Grodzki w Krakowie dokonujący wpisu własności Skarbu Państwa postanowieniem z 15 maja 1950 r. wydanym w sprawie do sygnatury D.K.W. 2567/49 na podstawie powołanej umowy badał czy umowa ta jest ważna i dokonując wpisu własności na podstawie powołanej umowy potwierdził, że umowa ta była ważna oraz, że to owa umowa stanowiła zdarzenie skutkujące przejściem własności nieruchomości na Skarb Państwa,

- uznanie przez sądy powszechne cywilne, a mianowicie: Sąd Wojewódzki w Krakowie w wyroku z 16 marca 1967 r. wydanym w sprawie do sygnatury akt II C 279/64, Sąd Najwyższy w wyroku z 29 listopada 1967 r., wydanym w sprawie do sygnatury II CR 305/67 oraz Sądu Wojewódzki w Krakowie w wyroku z 22 grudnia 1977 r. wydanym w sprawie do sygnatury akt I C 384/77, że żądanie zapłaty kwoty ceny sprzedaży wskazane w powołanej umowie jest przedwczesne oznacza, że Sądy te oceniały ważność powołanej umowy - bez oceny, iż umowa ta jest ważna Sądy nie mogłyby oddalić powództwa jako przedwczesne;

5) art. 170 i 171 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. i art. 7 oraz art. 77 k.p.a. poprzez błędne, całkowite pominięcie oceny wyrażonej w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 czerwca 2009 r. wydanym w sprawie do sygnatury akt I SA/Wa 22/09 i uchylenie się od rozważenia konsekwencji wynikających z powołanego wyroku oraz od rozważania argumentacji skarżącej związanej z powołanym wyrokiem, podczas gdy w wyroku tym, w identycznym stanie faktycznym jak w chwili wydawania zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w szczególności odwołując się do wspomnianego wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 27 lutego 2007 r. uznał, iż nie ma podstaw do kwestionowania ważności umowy z 16 grudnia 1949 r.;

6) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. oraz art. 6 k.p.a. i wynikającej z tego przepisu zasady aktualności postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez odwoływanie się nie do stanu obecnie istniejącego, który jest dokładnie taki sam jak w chwili orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 27 kwietnia 2009 r. wydanym do sygnatury akt I OSK 650/08 (jak również w chwili orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie zakończonej wyrokiem z 23 czerwca 2009 r. wydanym do sygnatury akt I SA/Wa 22/09), lecz do stanu nie istniejącego (odwoływanie się do zmiany okoliczności jaka rzekomo może nastąpić w przyszłości wskutek wszczęcia postępowań wskazywanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie) i uznanie, iż powołany wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego rzekomo obecnie jest nieaktualny i wskazania w nim zawarte nie wiążą organów administracyjnych, bowiem stan faktyczny i prawny sprawy wprawdzie się nie zmienił, lecz rzekomo może się w przyszłości zmienić wskutek wszczęcia postępowań wskazywanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie;

7) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. i art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez błędne uznanie, iż kwestia ważności umowy przedwywłaszczeniowej z 16 grudnia 1949 r. oraz ewentualnie kwestia nabycia przez Skarb Państwa w drodze zasiedzenia nieruchomości będących przedmiotem tej umowy stanowi rzekomo zagadnienie wstępne mające rzekomo uzasadniać zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie, podczas gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w niniejszej sprawie nie zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd, bowiem:

a) wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 kwietnia 2009 r. wydany do sygnatury akt I OSK 650/08, wiążąco w niniejszej sprawie przesądza kwestie konieczne dla jej rozstrzygnięcia przez organy administracyjne i kwestia ważności powołanej umowy z punktu widzenia cywilnoprawnego nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy,

b) wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 kwietnia 2009 r. wydany do sygnatury akt I OSK 650/08 jednoznacznie wskazuje sposób, w jaki organy mają postępować w niniejszej sprawie i nakazuje organom uwzględnić jego ocenę prawną o istnieniu podstaw do prowadzenia postępowania o ustalenie odszkodowania w ramach art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami,

c) nawet, gdyby hipotetycznie i błędnie uznać, że kwestia ważności umowy z 16 grudnia 1949 r. z punktu widzenia prawa cywilnego ma jakiekolwiek znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, to w świetle przywołanych wyroków sądów powszechnych i administracyjnych oraz w świetle wpisu w księdze wieczystej uznać należy, że umowa ta z punktu widzenia norm prawa cywilnego jest ważna,

8) art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) P.p.s.a. i art. 24 § 1 pkt 1, § 3 i § 4 k.p.a. oraz art. 25 § 1 i § 2 i art. 26 § 2 pkt 1 w zw. z art. 26 § 3 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej w postępowaniu, w którym orzekały organy administracyjne i pracownicy organów (Prezydent Miasta Krakowa i Wojewoda Małopolski) podlegający wyłączeniu (utrzymanie decyzji w mocy pomimo naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego).

Ponadto skarżąca kasacyjnie zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie tj.

1) art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece poprzez poddawanie w wątpliwość ważności umowy z 16 grudnia 1949 r. pomimo, że umowa ta ujawniona jest jako podstawa wpisu własności Skarbu Państwa w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości objętej powołaną umową a wpis ten (będącym orzeczeniem sądu) objęty jest domniemaniem prawdziwości z art. 3 ust. 1 powołanej ustawy, w związku z czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie winien respektować stan prawny, jaki wynika z powołanego wpisu, a zatem nie powinien poddawać w wątpliwość ważności umowy z 16 grudnia 1949 r. i winien uznać, że na dzień orzekania w niniejszej sprawie brak jest podstaw do ustalenia, iż umowa ta jest rzekomo nieważna oraz, że to rzekomo nie tą umową pozbawiono [..] S.A. własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa;

2) art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie uznanie, iż nie zachodzą podstawy do ustalenia na rzecz skarżącej spółki odszkodowania za przejęcie przez Skarb Państwa w dniu 16 grudnia 1949 r. nieruchomości skarżącej w trybie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych, pomimo, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem wydanym w niniejszej sprawie uznał, iż przepis ten znajduje zastosowanie w niniejszej konkretnej sprawie i organy administracyjne obowiązane są do uwzględnienia jego oceny o istnieniu takiej właśnie podstawy wobec przejęcia przez Skarb Państwa nieruchomości [..] S.A.

W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.

W zasadzie wszystkie liczne zarzuty procesowe na jakich oparta została skarga kasacyjna sprowadzają się do jednej podstawowej kwestii prawnej, a mianowicie zasadności poglądu Sądu I instancji co do możliwości odstąpienia w okolicznościach niniejszej sprawy przy jej ponownym rozpoznaniu od związania poglądem prawnym i wskazaniami wyrażonymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2009r. I OSK 650/08.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wydając w/wym. wyrok NSA nie dysponował wiedzą odnośnie treści orzeczeń sądów powszechnych, z których wynika, że umowa kupna – sprzedaży z dnia 16 grudnia 1949r. na podstawie której Skarb Państwa nabył nieruchomości stanowiące przedmiot niniejszego postępowania jest nieważna. Z uwagi na powyższe Sąd I instancji stwierdził, iż zapadłe orzeczenia sądów powszechnych w ponownie prowadzonym postępowaniu administracyjnym stanowią istotną zmianę stanu prawno - faktycznego sprawy, która uprawnia prowadzące go organy administracyjne do ponownej oceny podstawy wywłaszczenia.

W tym miejscu trzeba przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 kwietnia 2009r. I OSK 650/08 wyraził pogląd, zgodnie z którym " administracyjne postępowanie odszkodowawcze w rozpatrywanej sprawie nie jest bezprzedmiotowe, lecz powinno być rozstrzygnięte na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ze względu na władczy charakter pozbawienia praw do nieruchomości umową z dnia 16 grudnia 1949 r., które to pozbawienie praw mogło nastąpić jedynie za wynagrodzeniem określonym w przepisach dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. mianem ceny, która nie posiadała jednak waloru ceny sprzedaży o charakterze cywilnoprawnym ustalanej w ramach stosunku cywilnoprawnego, lecz miała charakter jednostronnie ustalanego przez nabywcę nieruchomości wynagrodzenia na podstawie kryteriów sparametryzowanych w rozporządzeniu wykonawczym do omawianego dekretu. Cena ta miała więc co najwyżej walor odszkodowawczy, będąc ustalaną arbitralnie przez nabywcę nieruchomości przy udziale jego władzy naczelnej ".

W ocenie Sądu I instancji ponownie rozpoznającego sprawę " stanowiska zajęte przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz sądy powszechne nie tyle się wykluczają, co uzupełniają. Orzeczenie Naczelnego Sadu Administracyjnego pozostaje wiążące w zakresie stosowania art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. w sytuacji nabycia przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości na mocy przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Z kolei jeśli chodzi o kwestię ważności umowy notarialnej z dnia 16 grudnia 1949 r. wiążące dla organów oraz sądów pozostaje stanowisko wyrażone w uzasadnieniach omówionych wyżej wyroków sądów powszechnych ".

W przekonaniu Sądu I instancji w sytuacji gdyby nie doszło do stwierdzenia we właściwym postępowaniu cywilnym nieważności umowy z dnia 16 grudnia 1949 r. (a co z tym związane, w dalszej kolejności, nabycia spornych nieruchomości przez Skarb Państwa w drodze zasiedzenia), to wówczas zastosowanie znajdzie tryb określony wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2009r. I OSK 650/08.

Końcowo Sąd I instancji stwierdził że " wobec stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu prawomocnego orzeczenia Sądu Apelacyjnego z dnia 27 lutego 2007 r., które nie może zostać pominięte przez organy prowadzące postępowanie, a które z drugiej strony nie zastępuje właściwego orzeczenia w przedmiocie stwierdzenie nieważności umowy z dnia 16 grudnia 1949 r., skuteczne ustalenie, iż sporne nieruchomości przeszły na własność Skarbu Państwa możliwe jest wyłącznie w trybie odrębnego postępowania cywilnego przed właściwym sądem powszechnym. Wyjaśnienie tej kwestii ma z kolei zasadnicze znaczenie dla ustalenia i wypłaty odszkodowania za przejęte na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości. Mając na uwadze powyższe zawieszając postępowanie w sprawie organ powinien zakreślić stronom postępowania termin do podjęcia działań w tym kierunku ".

Ze stanowiskiem Sądu I instancji nie można się zgodzić.

Zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Stosownie do art. 170 P.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

W wyroku z dnia 27 kwietnia 2009r. I OSK 650/08 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził jednoznaczny pogląd, według którego skarżąca kasacyjnie została pozbawiona w sposób władczy praw do nieruchomości umową z dnia 16 grudnia 1949 r. Pozbawienie praw nastąpiło za wynagrodzeniem określonym w przepisach dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. mianem ceny, która nie posiadała jednak waloru ceny sprzedaży o charakterze cywilnoprawnym ustalanej w ramach stosunku cywilnoprawnego, lecz miała charakter jednostronnie ustalanego przez nabywcę nieruchomości wynagrodzenia na podstawie kryteriów sparametryzowanych w rozporządzeniu wykonawczym do omawianego dekretu.

Naczelny Sąd Administracyjny przesądził o administracyjnym charakterze rozpoznawanej sprawy.

Przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Związanie sądu administracyjnego oceną prawną oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które byłyby sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem ( por. wyrok NSA z dnia 2 września 2016r. II OSK 2971/14 LEX nr 2119370 ).

Istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu, o której mowa w art. 170 P.p.s.a., wyraża się w tym, że nie tylko sąd wydając rozstrzygniecie, ale także inne sądy i inne organy muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu. Ratio legis art. 170 P.p.s.a. polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy.

Moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 P.p.s.a. w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może ona już być ponownie badana ( wyrok NSA z dnia 6 września 2016r. II FSK 1901/14 LEX nr 2118951, z dnia 2 lutego 2016r. II FSK 3171/13 LEX nr 2036515 ).

Istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się w tym, że także inne sądy i inne organy państwowe, a w wypadkach przewidzianych w ustawie – także inne osoby, muszą brać pod uwagę fakt istnienia oraz treść prawomocnego orzeczenia sądu. Wynikający z niej stan związania ograniczony jest jednak co do zasady tylko do rozstrzygnięcia zawartego w sentencji orzeczenia i nie obejmuje jego motywów (por. wyrok SN z dnia 13 stycznia 2000 r., II CKN 655/98, LEX nr 51062).

Ocena prawna zawarta w wyroku traci moc wiążącą w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. W wyroku z dnia 25 marca 2013 r., II GSK 2322/11, LEX nr 1334127, NSA stwierdził, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu, jeżeli w konkretnym postępowaniu uczestniczą te same podmioty i znajdują w niej zastosowanie te same przepisy prawa co w sprawie wcześniej zakończonej prawomocnym wyrokiem. W krytycznej glosie do tego orzeczenia W. Piątek wyraził pogląd, że dla zaistnienia związania, o jakim mowa w art. 170 P.p.s.a., nie jest wystarczające przyjęcie, że w drugim postępowaniu uczestniczą te same podmioty i obowiązują te same przepisy prawa. Przede wszystkim stan faktyczny tej sprawy powinien wykazywać istotne podobieństwo ze stanem zaistniałym wcześniej, poddanym sądowoadministracyjnej kontroli (W. Piątek, glosa do wyroku NSA z dnia 25 marca 2013 r., II GSK 2322/1, OSP 2015, z. 9, poz. 88).

Skoro moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 P.p.s.a. oznacza, że podmioty wymienione w tym przepisie muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu, zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana (por. J. Kunicki, glosa do postanowienia SN z dnia 21 października 1999 r., I CKN 169/98, OSP 2001, z. 4, poz. 63). Jeżeli sąd drugiej instancji oddali skargę kasacyjną, wskazując zarazem, że "zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu", ocena prawna wyrażona w tymże uzasadnieniu przestaje wiązać, a wiążąca – zarówno dla organów administracji, jak i dla sądów administracyjnych – staje się ocena prawna względnie wskazania co do dalszego postępowania zawarte w orzeczeniu NSA (H. Filipczyk, Glosa do wyroku NSA z dnia 7 kwietnia 2011 r., II FSK 2057/09, POP 2011, z. 5, s. 429–432).

W świetle powyższego obowiązkiem organów administracji publicznej oraz Sądu I instancji ponownie rozpoznającego sprawę było zastosowanie się do oceny prawnej i wskazań wynikających z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2009r. I OSK 650/08.

Wbrew twierdzeniom Sądu I instancji w rozpoznawanej sprawie nie nastąpiła zmiana stanu prawno – faktycznego sprawy, która uprawniała organy administracji do ponownej oceny podstawy wywłaszczenia.

Gdy chodzi o stan prawny to do chwili obecnej brak jest orzeczenia z którego wynikałoby, że umowa z dnia 16 grudnia 1949r. jest nieważna. Tylko stwierdzenie przez sąd powszechny nieważności umowy sprzedaży stanowiłoby o zmianie stanu prawnego i uprawniało do odstąpienia od związania oceną prawną zawartą w wyroku NSA . Obecny stan prawny nie uległ jednak zmianie w odniesieniu do stanu prawnego przyjętego w wyroku NSA. Jak wynika z ksiąg wieczystych właścicielem nieruchomości będących przedmiotem umowy dalej jest Skarb Państwa. Skarżący kasacyjnie do chwili obecnej nie otrzymał zapłaty (odszkodowania za zbyte nieruchomości ). Dalej domaga się ustalenia i wypłaty odszkodowania za działki gruntu, których własność nabył od skarżącego Skarb Państwa na podstawie umowy sprzedaży zawartej w dniu 16 grudnia 1949 r. w ramach dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. Nr. 27, poz. 197, ze zm.).

Nie uległ też zmianie stan faktyczny sprawy.

Należy zauważyć, że wyroki sądów powszechnych zostały wydane przed wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2009r. Wyrażają one jedynie ( w ich uzasadnieniu ) pogląd prawny sądu rozpoznającego sprawę o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym co do tego, że umowa z dnia 16 grudnia 1949r. jest nieważna.

Wbrew twierdzeniom Sądu I instancji, że organy oraz NSA przed wydaniem wyroku z dnia 27 kwietnia 2009r. nie wiedziały o wyrokach sądów powszechnych należy wyjaśnić , że stanowisko to pozostaje w sprzeczności z dokumentami złożonymi do akt sprawy. Wynika z nich, że co najmniej w dniu 27 sierpnia 2008r. Minister Infrastruktury znał wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 27 lutego 2007r. ( k. 99 i k. 100 akt administracyjnych ). Oznacza to jednocześnie, że NSA orzekał w stanie, w którym strony wiedziały o wyrokach sądów powszechnych.

Nieuzasadnione jest także stanowisko Sądu I instancji w kwestii zawieszenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1pkt. 4 K.p.a.

Zagadnienie ważności umowy z dnia 16 grudnia 1949r. było już przedmiotem oceny sądów powszechnych. Jak wynika z wyroków Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 16 marca 1949r. II C 279/64 i z dnia 22 grudnia 1977r. I C 384/77 sądy oddaliły powództwo o zapłatę ceny sprzedaży wynikającej z tej umowy jako przedwczesne ( brak decyzji o zatwierdzeniu ceny sprzedaży ). Oznacza to, że sądy nie zakwestionowały ważności tej umowy, gdyż w przeciwnym razie nie można by twierdzić o przedwczesności powództwa.

W kwestii ważności umowy wypowiedział się także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji. Jak wynika z uzasadnienia tego wyroku skarżąca kasacyjnie w tamtej sprawie prezentowała pogląd odmienny od obecnego, a mianowicie twierdziła że umowa z dnia 16 grudnia 1949r. jest nieważna. Odnosząc się do tych twierdzeń sąd w wyroku z dnia 23 czerwca 2009r. I SA/Wa 22/09, wyraził pogląd, że skoro w księdze wieczystej jako właściciel przedmiotowej nieruchomości wpisany jest Skarb Państwa, a zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t. j. Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361, ze zm.) domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Domniemanie to istnieje do czasu, gdy wpisane prawo nie zostanie wykreślone.

Ustawowym obowiązkiem sądów administracyjnych jest badanie zgodności z prawem decyzji administracyjnych przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji – art. 133 § 1 P.p.s.a. Uzależnianie wydania wyroku ( decyzji ) od zdarzeń przyszłych i niepewnych jakim jest przeprowadzenie postępowania o stwierdzenie nieważności umowy, nie znajduje uzasadnienia prawnego i faktycznego. Obowiązek wyjaśnienia sprawy pod względem faktycznym i prawnym należy do organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie.

W niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z zagadnieniem wstępnym o jakim mowa w art. 97 § 1 pkt. 4 K.p.a. Zagadnieniem wstępnym w rozumieniu tego przepisu mogą być wyłącznie kwestie (zagadnienia) prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. Rozpoznanie niniejszej sprawy nie jest uzależnione od tego, czy w ogóle w przyszłości oraz w jaki sposób sąd powszechny rozstrzygnie sprawę o stwierdzenie nieważności umowy sprzedaży. W chwili obecnej umowa z dnia 16 grudnia 1949r. jest ważna, bowiem nie została stwierdzona jej nieważność w stosownym trybie. Sugerowane przez Sąd I instancji zawieszenie postępowania administracyjnego byłoby nieuprawnione i powodowało że organ pozostawałby bezczynny w sytuacji gdy istnieją wszelkie podstawy aby sprawę rozstrzygnął.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy pozostaje bez związku z wynikiem ewentualnego postępowania przed sądem powszechnym. Związek zagadnienia wstępnego z rozpoznaniem sprawy administracyjnej i wydaniem decyzji w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., wyraża się relacją, w której brak rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, jawi się jako bezwzględna przeszkoda do wydania decyzji w prowadzonej przez organ sprawie. W razie gdy związek ten nie występuje, nie jest dopuszczalne zawieszenie postępowania. Zawieszając postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. organ nie może kierować się przewidywaniami co do wyniku postępowania, lecz tym, czy w świetle posiadanych materiałów dowodowych i obowiązującego prawa jest możliwe rozpoznanie sprawy. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego powinno bowiem zależeć rozpoznanie sprawy w ogóle, a nie wydanie mniej lub bardziej pozytywnej bądź negatywnej dla wnioskodawcy decyzji. Organ musi tym samym ustalić bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym.

W niniejszej sprawie nie wystąpiły okoliczności pozwalające organom oraz Sądowi I instancji na odstąpienie od obowiązku zastosowania się do oceny i wskazań wynikających z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2009r. I OSK 650/08, zgodnie z którym " przy ponownym rozpatrywaniu wniosku skarżącego o ustalenie odszkodowania organ orzekający uwzględni ocenę prawną o istnieniu podstaw do uznania za dopuszczalne przeprowadzenie postępowania odszkodowawczego w ramach art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami ".

W związku z powyższym zaskarżony wyrok narusza wszystkie wskazane w skardze kasacyjnej przepisy postępowania. Ocena ta nie dotyczy jedynie przepisów wymienionych w pkt. 8 skargi kasacyjnej.

Skarżący kasacyjnie w toku postępowania administracyjnego składał wnioski o wyłączenie Prezydenta Miasta Krakowa oraz wszystkich pracowników Urzędu od udziału w postępowaniu. Postanowieniem z dnia 2 września 2011r. Wojewoda Małopolski odmówił uwzględnienia wniosku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w/wym. postanowienie nie narusza prawa. Powołany art. 24 § 1 pkt. 1 K.p.a., stanowi że pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie w której jest stroną albo pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki, nie znajduje zastosowania w sprawie. Z akt sprawy nie wynikają okoliczności o jakich mowa w przepisie. Także wskazane w odwołaniu od decyzji okoliczności mające uzasadniać wyłączenie Prezydenta Miasta Krakowa ( k. 946 akt administracyjnych ) nie korespondują z treścią art. 25 § 1 K.p.a. Nadto wniosek o wyłączenie organu został złożony już po wydaniu przez Prezydenta Miasta Krakowa decyzji z dnia 30 czerwca 2011r.

Gdy chodzi zaś o materialną podstawę skargi kasacyjnej to należy zgodzić się ze skarżącym kasacyjnie, że Sąd I instancji wydając zaskarżony wyrok postąpił wbrew brzmieniu art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece ( Dz.U.2016.790 j.t. ). Zgodnie z powołanym przepisem domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. To zaś oznacza, że w istniejącym stanie prawnym brak jest podstaw do formułowania innych ustaleń niż wynikające z księgi wieczystej. W świetle wpisów do księgi wieczystej umowa, w oparciu o którą Skarb Państwa stał się właścicielem nieruchomości wywołuje skutki prawne.

Zasadny jest również zarzut niezastosowania art. 129 ust.5 pkt. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz.U.2016.2147 j.t. ze zm.).

Powyższe jest konsekwencją nieuwzględnienia przy ponownym rozpoznaniu sprawy oceny prawnej i wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonych w wyroku z dnia 27 kwietnia 2009r. I OSK 650/08. Uzasadnienie przez Naczelny Sąd Administracyjny oceny tego zarzutu jest zbieżne z uzasadnieniem przedstawionym wcześniej, a dotyczącym oceny procesowej podstawy skargi kasacyjnej. Z tych względów nie wydaje się konieczne ponowne powtarzanie przedstawionej wyżej argumentacji.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 P.p.s.a. i art. 203 pkt. 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.