Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 273/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-07-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 26a ust. 1a 1 pkt 3 , art. 26a ust. 4
journal: Dz.U. 2016 poz 2046
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - tekst jedn.
article: art. 145  par. 1 pkt 1 lit a i c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca) Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 14 lipca 2022 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Inwalidów "[...]" z siedzibą w S. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] lutego 2022 r. znak [...] w przedmiocie zwrotu dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej pkt 1 nakazującej zwrot środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych; 2) zasądza od Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na rzecz skarżącej Spółdzielni Inwalidów "[...]" z siedzibą w S. kwotę [...] (słownie: [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych ( dalej jako: "Prezes PFRON", "organ II instancji") z dn. 24 lutego 2022r. znak [...], na podstawie której ww. organ po rozpatrzeniu wniosku Spółdzielni [...] w S. ( dalej jako: "skarżąca", "strona") o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Prezesa Zarządu PFRON z dn. 21 października 2020r. znak [...]. – uchylił w całości zaskarżoną decyzję I instancji i orzekł:

I. Nakazał zwrot środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (zwanego dalej: "PFRON" lub "Fundusz") przekazanych stronie - SPÓŁDZIELNIA INWALIDÓW "[...]" - tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze w PFRON:

1) listopad 2016 r. w kwocie 42 410,29 zł (słownie: czterdzieści dwa tysiące czterysta dziesięć złotych i dwadzieścia dziewięć groszy) wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia 10 stycznia 2017 r. do dnia wpłaty na rachunek Funduszu,

2) grudzień 2016 r. w kwocie 41 957,29 zł (słownie: czterdzieści jeden tysięcy dziewięćset pięćdziesiąt siedem złotych i dwadzieścia dziewięć groszy) wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia 14 lutego 2017 r. do dnia wpłaty na rachunek Funduszu,

3) styczeń 2017 r. w kwocie 8 694,03 zł (słownie: osiem tysięcy sześćset dziewięćdziesiąt cztery złote i trzy grosze) wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia 13 marca 2017 r. do dnia wpłaty na rachunek Funduszu,

4)marzec 2017 r. w kwocie 30 379,65 zł (słownie: trzydzieści tysięcy trzysta siedemdziesiąt dziewięć złotych i sześćdziesiąt pięć groszy) wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia 16 maja 2017 r. do dnia wpłaty na rachunek Funduszu,

5)kwiecień 2017 r. w kwocie 8 702,08 zł (słownie: osiem tysięcy siedemset dwa złote i osiem groszy) wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia 12 czerwca 2017 r. do dnia wpłaty na rachunek Funduszu,

6)lipiec 2017 r. w kwocie 37 525,56 zł (słownie: trzydzieści siedem tysięcy pięćset dwadzieścia pięć złotych i pięćdziesiąt sześć groszy) wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia 7 września 2017 r. do dnia wpłaty na rachunek Funduszu,

7)sierpień 2017 r. w kwocie 7 417,34 zł (słownie: siedem tysięcy czterysta siedemnaście złotych i trzydzieści cztery grosze) wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia 9 października 2017 r. do dnia wpłaty na rachunek Funduszu,

8)wrzesień 2017 r. w kwocie 37 411,93 zł (słownie: trzydzieści siedem tysięcy czterysta jedenaście złotych i dziewięćdziesiąt trzy grosze) wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia 7 listopada 2017 r. do dnia wpłaty na rachunek Funduszu,

9)październik 2017 r. w kwocie 35 972,84 zł (słownie: trzydzieści pięć tysięcy dziewięćset siedemdziesiąt dwa złote i osiemdziesiąt cztery grosze) wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia 14 grudnia 2017 r. do dnia wpłaty na rachunek Funduszu,

11)listopad 2017 r. w kwocie 34 817,23 zł (słownie: trzydzieści cztery tysiące osiemset siedemnaście złotych i dwadzieścia trzy grosze) wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia 8 stycznia 2018 r. do dnia wpłaty na rachunek Funduszu,

12)grudzień 2017 r. w kwocie 5 446,09 zł (słownie: pięć tysięcy czterysta czterdzieści sześć złotych i dziewięć groszy) wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia 7 lutego 2018 r, do dnia wpłaty na rachunek Funduszu,

13)styczeń 2018 r. w kwocie 31 905,09 zł (słownie: trzydzieści jeden tysięcy dziewięćset pięć złotych i dziewięć groszy) wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia 8 marca 2018 r. do dnia wpłaty na rachunek Funduszu,

14)luty 2018 r. w kwocie 31 068,91 zł (słownie: trzydzieści jeden tysięcy sześćdziesiąt osiem złotych i dziewięćdziesiąt jeden groszy) wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia 13 kwietnia 2018 r. do dnia wpłaty na rachunek Funduszu,

15)marzec 2018 r. w kwocie 5 263,83 zł (słownie: pięć tysięcy dwieście sześćdziesiąt trzy złote i osiemdziesiąt trzy grosze) wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia 4 czerwca 2018 r. do dnia wpłaty na rachunek Funduszu,

II. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne wobec strony - SPÓŁDZIELNIA INWALIDÓW "[...]" - w przedmiocie zwrotu środków wypłaconych stronie tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: wrzesień 2013 r., październik 2013 r., luty 2016 r., marzec 2016 r., kwiecień 2016 r, maj 2016 r., czerwiec 2016 r., lipiec 2016 r., sierpień 2016 r., wrzesień 2016 r., październik 2016 r.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

W związku ze stwierdzeniem nieprawidłowości w opłacaniu składek, organ zwrócił się pismem z dnia 23 sierpnia 2018 r. z zapytaniem do właściwego Oddziału ZUS, czy strona opłaciła w całości obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz FPiFGŚP za m.in. okresy rozliczeniowe: październik 2013 r., marzec, kwiecień, maj, czerwiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad, grudzień 2016 r., styczeń, kwiecień, sierpień, październik, listopad, grudzień 2017 r., luty, marzec 2018 r., w terminie wynikającym z art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 300 ze zm.) zwanej dalej: "ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych".

Pismem z dnia 8 marca 2019 r. znak: [...] Fundusz zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu kwoty nienależne pobranego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: wrzesień, październik 2013 r., luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad, grudzień 2016 r., styczeń, marzec, kwiecień, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad, grudzień 2017 r., styczeń, luty, marzec 2018 r. na podstawie art. 61 § 4 k.p.a.

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, decyzją z dn.21 października 2020r. znak jak wyżej, Prezes Zarządu PFRON nakazał Stronie, zwrot w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji środków PFRON przekazanych tytułem refundacji składek na ubezpieczenia społeczne za okresy sprawozdawcze luty – grudzień 2016r., styczeń 2017r., marzec – kwiecień 2017r., lipiec – grudzień 2017r., styczeń – marzec 2018r. w kwotach wskazanych w sentencji decyzji wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Jednocześnie ww. decyzją Prezes Zarządu PFRON umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w przedmiocie zwrotu kwoty nienależnie pobranego dofinansowania do wynagrodzenia pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawczy: wrzesień – październik 2013r.

W uzasadnieniu ww. decyzji organ I instancji, opierając się na informacjach uzyskanych z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. (pisma akta administracyjne sprawy) wskazał, że składki od wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za ww. okresy rozliczeniowe Strona opłaciła po terminie. Stronę obowiązywał termin wskazany w art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1778 ze zm.), dalej: "u.s.u.s."), zgodnie z którym, płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc, z zastrzeżeniem ust. 1a, 2a i 2b, nie później niż do 15 dnia następnego miesiąca za miesiąc ubiegły.

Natomiast zgodnie z art. 26a ust. 1a¹ pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 2046 ze zm., dalej: "ustawa o rehabilitacji"), miesięczne dofinansowanie nie przysługuje jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni.

Jednocześnie, odwołując się do art. 26a ust. 1a2 tej ustawy wskazano, że kwota miesięcznych należnych składek, opłaconych z uchybieniem terminu, o którym mowa w ust. 1a1 pkt 3, przekracza wysokości 2% składek należnych za dany miesiąc. Wobec powyższego organ uznał, że miesięczne dofinansowanie za ww. okresy zostało pobrane nienależnie.

Od powyższej decyzji Strona złożyła środek odwoławczy wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy w uzasadnieniu którego, Spółdzielnia nie zgodziła się ze stanowiskiem PFRON, stwierdzając, że rozstrzygnięcie organu jest błędne, gdyż pomija kwestię terminowego poniesienia przez Skarżącego kosztów płacy w części dotyczącej kosztów płacy zatrudnionych osób niepełnosprawnych, do wynagrodzenia których pracodawca wnioskował o dofinansowanie, a także nie uwzględnia nowych terminów płatności wyznaczonych układami ratalnymi, które powodują, że również składki na ubezpieczenia społeczne za okres objęty przedmiotową decyzją faktycznie w znacznej części zostały zapłacone terminowo. Strona podnosi, że w każdym miesiącu objętym postępowaniem pracodawca terminowo regulował wynagrodzenia pracowników niepełnosprawnych, stanowiące przedmiot wniosków o dofinansowanie, toteż należy to uwzględnić w wysokości przyznanego dofinansowania.

Prezes Zarządu PFRON, po rozpatrzeniu środka odwoławczego, w wydanej decyzji z dn. 24 lutego 2022r. ( będącej przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie) uchylił w całości decyzję organu I instancji i orzekł nakaz zwrotu środków PFRON przekazanych Skarżącej tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze określone w pkt. I sentencji decyzji oraz w pkt. II ww. decyzji umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w przedmiocie środków wypłaconych Stronie tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze wrzesień – październik 2013r., luty – październik 2016r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że miesięczne dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych ze środków PFRON przysługuje pracodawcy po spełnieniu warunków określonych w art. 26a-26c ustawy o rehabilitacji, określonych w art. 26a-26c tej ustawy. Natomiast zgodnie z art. 26a ust. 1a¹ pkt 3 ustawy o rehabilitacji, miesięczne dofinansowanie nie przysługuje jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni.

Koszty płacy oznaczają, zgodnie z art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji wynagrodzenie brutto oraz finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Organ stwierdził, że w niniejszej sprawie bezsporne jest to, iż Strona uchybiła terminowi określonemu w art. 47 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s., bowiem należne składki na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za ww. okresy nie zostały opłacone w ustawowych terminach. Jak wynika z niespornego i prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy, Strona opłaciła należne składki za wskazane okresy rozliczeniowe po terminie płatności.

Organ podkreślił, że niezależnie od przyczyn opóźnienia, skutkiem stwierdzenia nieterminowego poniesienia kosztów płacy jest sankcja w postaci braku możliwości uzyskania przez pracodawcę dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych.

Za datę zewidencjonowania na koncie ubezpieczonego składek niebędącego płatnikiem, przyjmuje się dzień zewidencjonowania na koncie ubezpieczonego składek, należnych za ten sam miesiąc kalendarzowy (art. 40 ust. 1d u.s.u.s.). Na indywidualnych kontach pracowników nie są ewidencjonowane daty opłacenia składek. Daty te ewidencjonowane są na koncie płatnika-pracodawcy, wobec czego zaksięgowane daty opłacenia składek na koncie pracodawcy odpowiadają jednocześnie datom opłacenia składek poszczególnych pracowników, zatrudnionych u danego pracodawcy. Tak więc terminy opłacenia składek na ubezpieczenia za dany miesiąc u pracodawcy będą takie same u każdego pracownika pełnosprawnego, niepełnosprawnego, jak i osoby zatrudnionej na umowę cywilnoprawną.

Organ przytoczył treść art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji, zgodnie z którym środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

Odnosząc powyższe uregulowania do stanu faktycznego ustalonego w sprawie organ II instancji PFRON wskazał, że w przebiegu postępowania administracyjnego ustalono iż Strona złożyła wnioski o odroczenie terminu płatności składek za okresy rozliczeniowe 04/2017, 08/2017, 10/2017, 11/2017,12/2017, przed terminem płatności należnych składek za ww. okresy. Na podstawie danych uzyskanych z ZUS, organ ustalił, iż Spółdzielnia nie dotrzymała warunków spłaty określonych w zawartych umowach odroczenia terminu płatności za ww. okresy rozliczeniowe. Opóźnienia w płatności przekroczyły 14 dni po dacie wskazanej w umowach jako ostateczny termin spłaty. I tak dla okresu kwiecień 2017 r. termin z umowy o odroczenie to 20 października 2017 r., a spłata całkowita nastąpiła dopiero w dniu 6 grudnia 2017 r., dla okresu sierpień 2017 r. termin z umowy o odroczenie to 1 marca 2018 r., a spłata całkowita nastąpiła dopiero w dniu 12 sierpnia 2019 r., dla okresu październik 2017 r. termin z umowy o odroczenie to 11 maja 2018 r., a spłata całkowita nastąpiła dopiero w dniu 11 grudnia 2019 r., dla okresu listopad 2017 r. termin z umowy o odroczenie to 15 czerwca 2018 r., a spłata całkowita nastąpiła dopiero w dniu 20 lutego 2020 r., dla okresu grudzień 2017 r. termin spłaty z umowy o odroczenie to dzień 16 lipca 2018 r., a spłata całkowita nastąpiła w dniu 27 kwietnia 2021 r. Wobec powyższego należy uznać, iż za okresy rozliczeniowe w ZUS: 04/2017, 08/2017, 10/2017, 11/2017, 12/2017, że składki nie zostały opłacone w terminie wskazanym w umowach o odroczenie terminu płatności za ww. okresy, a spłata nastąpiła w terminie późniejszym, powyżej 14 dni. Wobec powyższego pomimo złożenia wniosków o odroczenie terminu za ww. okresy w prawidłowym terminie (uznanym przez organ), to opóźnienia w spłacaniu należności składkowych za ww. okresy rozliczeniowe, sięgające znacznie powyżej 14 dni od ustalonych przez organ rentowy terminów spłaty nie modyfikują możliwość otrzymania dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: marzec 2017 r., kwiecień 2017 r., lipiec 2017 r., sierpień 2017 r., wrzesień 2017r., październik 2017 r" listopad 2017 r., grudzień 2017 r. Strona nie spłacając powyższych umów, zawierała następnie umowy o układy ratalne, gdzie włączano nieopłacone składki za następne okresy rozliczeniowe.

W związku z powyższym w rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości organu, że w stosunku do strony zachodzi przesłanka z art. 26a ust. la1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, która uniemożliwia wypłatę miesięcznego dofinansowania. Organ zebrał materiał dowodowy sprawy, z którego jednoznacznie wynika, że w przypadku strony przekroczony został 14- dniowy termin na poniesienie przez pracodawcę kosztów płacy, wobec czego miesięczne dofinansowanie za okresy sprawozdawcze: 11/2016, 12/2016, 01/2017, 03/2017, 04/2017, 07/2017, 08/2017, 09/2017, 10/20107,11/2017,12/2017, 01/2018, 02/2018, 03/2018 r. było nienależne.

Należy podkreślić, że zawarte w art. 26a ust. la1 sformułowanie "miesięczne dofinansowanie nie przysługuje" oznacza, że decyzja wydana na podstawie ww. przepisu nie ma charakteru uznaniowego charakteryzującego się swobodą decyzyjną organu, lecz jest to tzw. decyzja związana, tj. taka, w której jeżeli uprawniony organ stwierdzi określony stan rzeczy, zobowiązany jest wydać przewidzianą prawem decyzję. Skoro zatem zaistniała przesłanka określona w pkt 3 omawianego przepisu, organ miał obowiązek wezwać stronę do zwrotu nienależnie pobranego dofinansowania.

Organ zebrał materiał dowodowy sprawy w postaci pism z ZUS, z których jednoznacznie wynika, że w przypadku strony przekroczony został 14-dniowy termin na poniesienie przez pracodawcę kosztów płacy (w tym przypadku składek na ubezpieczenia). W związku z powyższym należy uznać, iż strona nienależnie pobrała środki PFRON wypłacone tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze w PFRON: listopad 2016 r., grudzień 2016 r., styczeń 2017 r., marzec 2017 r., kwiecień 2017 r., lipiec 2017 r., sierpień 2017 r., wrzesień 2017 r., październik 2017 r., listopad 2017 r., grudzień 2017 r., styczeń 2018 r., luty 2018 r., marzec 2018 r.

Jednocześnie organ na podstawie dokonanych ustaleń stwierdził, że w przypadku okresów sprawozdawczych: wrzesień 2013 r., październik 2013 r., luty 2016 r., marzec 2016 r., kwiecień 2016 r., maj 2016 r., czerwiec 2016 r., lipiec 2016 r., sierpień 2016 r., wrzesień 2016 r., październik 2016 r. upłynął termin wskazany w art. 70 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa ( tj. ustawowy termin przedawnienia zobowiązania). Wobec powyższego postępowanie wobec powyższych okresów należało umorzyć.

Ponadto organ odwoławczy podniósł, że organy podjęły wszystkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W myśl zasady wyrażonej w art. 77 k.p.a. w sposób wyczerpujący rozpatrzył zebrany materiał dowodowy i na podstawie jego całokształtu, zgodnie z zasadą określoną w art. 80 k.p.a., ocenił, czy dana okoliczność została udowodniona. Nie ulega również wątpliwości organu, iż organ I instancji podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Ponadto strona była informowana o podejmowanych czynnościach w toku postępowania oraz o prawie uczestnictwa w każdym stadium postępowania. Organ wywiązał się także z obowiązku doręczenia stronie wszelkich pism sporządzonych w toku postępowania, tj. od chwili jego rozpoczęcia - wszczęcie postępowania administracyjnego, aż do momentu rozstrzygnięcia - decyzją administracyjną.

Nadto organ zebrał wyczerpujący materiał dowodowy, zastosował wymagane w art. 107 k.p.a. elementy decyzji, w szczególności: powołał podstawę prawną rozstrzygnięcia, uzasadnienie faktyczne i prawne, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie oraz przytoczył przepisy prawa, które zdecydowały o treści skarżonej decyzji.

Strona nie zgodziła się z powyższą decyzją i pismem z dn. 17 marca 2022r. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji Prezesa Zarządu PFRON z dnia 24 lutego 2022 r. w p. 1, tj. w części nakazującej zwrot dofinansowania oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa Zarządu PFRON z dnia 21 października 2020 r. znak: [...], L[...]. w części nakazującej zwrot dofinansowania za okresy od listopada 2016 r. do stycznia 2017 r., marzec i kwiecień 2017 r. i od lipca 2017 r. do marca 2018 r., tj. w P. 1 p:10-23.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1/ przepisu art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (zwanej dalej: "ustawą o rehabilitacji") poprzez jego błędne zastosowanie polegające na nakazie zwrotu dofinansowania w zakresie kosztów płacy, które zostały przez pracodawcę poniesione z zachowaniem terminów wynikających z odrębnych przepisów, w szczególności poprzez pominięcie nowych terminów płatności tych kosztów płacy w części składek na ubezpieczenia społeczne, określonych w układach o rozłożeniu na raty oraz odroczeniu terminu płatności tych składek,

1) 2/ przepisów art.7, 7a, 8, 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez dokonanie oceny zgromadzonego materiału dowodowego w sposób dowolny, a nie swobodny, z całkowitym pominięciem dowodów przedstawianych przez Skarżącego, co spowodowało niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego, a także rozstrzygnięcie wątpliwości co do treści normy prawnej na niekorzyść strony, co miało wpływ na rozstrzygnięcie, a także brak w uzasadnieniu faktycznym wskazania przyczyn dlaczego dowodom i wyjaśnieniom przedstawionym przez Stronę organ odmówił wiarygodności oraz poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie do organów.

W uzasadnieniu skargi Strona podniosła, że rozstrzygnięcie organu jest błędne i pomija kwestię terminowego poniesienia przez Skarżącego kosztów płacy za okres objęty decyzją, które w całości zostały poniesione z zachowaniem 14-dniowego terminu, o którym mowa w powołanym przepisie, w szczególności ze względu na pominięcie w swoim rozstrzygnięciu nowych terminów płatności składek na ubezpieczenia społeczne ustalonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w układach przewidujących rozłożenie na raty należnych składek lub też odroczenie terminu ich płatności. Szczegółowe informacje dotyczące zawieranych przez Skarżącego układów z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych były przekazywane do organu, jakkolwiek nie zostały one faktycznie wzięte pod uwagę.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w całości swoje stanowisko i argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.).

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), dalej: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie w części dotyczącej punktu I zaskarżonej decyzji.

W rozpoznawanej sprawie Prezes Zarządu PFRON wydał w dniu 24 lutego 2022r. decyzję orzekającą w pkt. I nakazał zwrotu środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (zwanego dalej: "PFRON" lub "Fundusz") przekazanych stronie - SPÓŁDZIELNIA INWALIDÓW "[...]" - tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze w PFRON od listopada 2016r. do stycznia 2017r., marzec - kwiecień 2017r., i od lipca 2017r. do marca 2018r. w łącznej kwocie 358 972,16 zł. W pkt.2 umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne wobec Strony w przedmiocie zwrotu środków PFRON za okresy wrzesień 2013r. – październik 2013r., luty 2016r. – październik 2016r. wobec stwierdzenia przedawnienia zobowiązania.

Jak wynika z akt sprawy, organ stwierdził brak spełnienia warunków przewidzianych w art. 26a ust. 1a¹ pkt 3 ustawy o rehabilitacji, zgodnie z którym miesięczne dofinansowanie nie przysługuje jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni.

Definicja "kosztów płacy" zawarta została w art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji, przez które rozumie się wynagrodzenie brutto oraz finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Zgodnie z art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, Skarżąca była zobowiązana do odprowadzenia do ZUS składek należnych od wynagrodzeń pracowników do 15 dnia następnego miesiąca.

Sąd wskazuje, że na podstawie art. 45 ust. 3a ustawy o rehabilitacji, przy rozpatrywaniu i rozstrzyganiu spraw przez Fundusz, w zakresie nieuregulowanym w odrębnych przepisach, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, dalej: "K.p.a.".

Zgodnie z art. 104 § 1 K.p.a., organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Decyzja zawiera m.in. uzasadnienie faktyczne i prawne (art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a ). Uzasadnienie decyzji powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 K.p.a. Jednocześnie uzasadnienie powinno umożliwić sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia. Jak stwierdził NSA w wyroku z dnia 15 grudnia 1995 r. sygn. SA/Lu 2479/94: "Jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania spraw. Motywy te powinny znaleźć swój wyraz także w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem – zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do Sądu. Niezależnie od powyższego, uzasadnienie stanowi jeden z warunków sine qua non skutecznej kontroli decyzji administracyjnych przez NSA".

Wydając decyzję organy są zobowiązane do przestrzegania przepisów procedury administracyjnej, a zatem zobowiązane są do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, tj. wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgodnie z przepisem art. 77 § 1 K.p.a. oraz do uzasadnienia decyzji z zastosowaniem wymogów określonych w przepisie art. 107 § 3 K.p.a.

W związku z powyższym kontrola legalności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji obejmuje oprócz zbadania czy zastosowano prawidłowo przepisy prawa materialnego także zbadanie czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem.

W rozpoznawanej sprawie organ naruszył przytoczone wyżej przepisy prawa bowiem nie odniósł się do wyjaśnień złożonych przez Stronę w toku postępowania, ani do przedstawionych przez Stronę dokumentów.

W toku postępowania Skarżąca kwestionowała okoliczności ustalone przez organ. Szczegółowy stan faktyczny w przedmiotowej sprawie jest przez Skarżącą potwierdzony dokumentami źródłowymi, czyli złożonymi do ZUS deklaracjami oraz dowodami wpłat, a także zawartymi układami ratalnymi i odraczającymi terminy wpłat. Z przedłożonych dokumentów wynika, że wszystkie powyższe układy były przez Stronę realizowane, a ewentualne opóźnienia w płatnościach składek (rat) nie przekraczały 14 dni (za wyjątkiem jednej wpłaty w wysokości 330 zł dokonanej w dniu 28 stycznia 2020 r. z jednodniowym opóźnieniem z umowy o rozłożenie na raty nr: [...] na łączną kwotę 996.866,36 zł, czyli nie przekraczającej 2% całej należności). Tymczasem w postępowaniu prowadzonym przez organ w całości pominięto dowody przedstawione przez Stronę, opierając się wyłącznie na informacjach przekazanych organowi przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Dodatkowo organ dokonał błędnej ich interpretacji w kontekście terminowości spłat składek na ubezpieczenia społeczne wskazując, iż "Strona nie spłacając powyższych umów, zawierała następnie umowy o układy ratalne, gdzie włączano nieopłacone składki za następne okresy rozliczeniowe". Nie jest zrozumiałe, dlaczego organ uznaje za niedopuszczalne zawieranie kilku układów ratalnych dotyczących należności składkowych, skoro rozwiązanie takie jest zarówno dopuszczalne przez obowiązujące przepisy, jak też akceptowane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który układy te zawiera i uznaje za skuteczne wyznaczając nowe terminy płatności, które przez Spółdzielnię realizowane są na bieżąco. Należy zgodzić się z twierdzeniami skargi, że w rozpoznawanej sprawie organ faktycznie nie prowadził własnego postępowania dowodowego, jak też nie dokonywał swobodnej oceny dowodów, ale faktycznie ograniczył się do zadawania pytań Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, a następnie przekopiował przesłane przez ZUS zestawienia do uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Dodatkowo opisał informacje ZUS-u o zawartych układach ratalnych i odroczeniach składek, z całkowitym jednak pominięciem dowodów i wyjaśnień przedstawianych przez Stronę.

Nie istnieje jakikolwiek przepis prawa zakazujący zawierania więcej niż jednego układu ratalnego w odniesieniu do tych samych należności. Kwestia zawarcia układu ratalnego stanowi faktycznie prerogatywę Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który może takiej ulgi we wpłatach udzielić, przy czym jej udzielenie skutkuje określeniem nowego terminu spłaty dla zobowiązanego, którego skuteczności Prezes Zarządu PFRON nie jest uprawniony podważać. Przy czym organ sam stwierdza, że układ ratalny, według danych ZUS, spłacany jest zgodnie z harmonogramem, co stanowi o wewnętrznej sprzeczności uzasadnienia decyzji.

Nieprawidłowości w zakresie ustalenia stanu faktycznego powodują, że zawarte w skardze zarzuty dotyczące naruszenia art. 6, art. 7, art. 7a, art. 7b, art. 77 K.p.a., należy uznać za uzasadnione. Zgodnie bowiem z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 K.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony.

Ponadto z tytułu kontroli dokonanej z urzędu Sąd stwierdza, że przepisy dotyczące dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych jednoznacznie wiążą koszty płacy z zatrudnieniem konkretnego pracownika niepełnosprawnego, a nie wszystkich pracowników, w tym pracowników pełnosprawnych.

Mając powyższe przepisy na uwadze należy stwierdzić, że przepisy dotyczące dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych jednoznacznie wiążą koszty płacy z zatrudnieniem konkretnego pracownika niepełnosprawnego, a nie - jak to przyjął organ - wszystkich pracowników, w tym pracowników pełnosprawnych. Organ stwierdził, że z przepisów ustawy o rehabilitacji wynika, iż funkcjonujący system wsparcia zatrudnienia osób niepełnosprawnych w formie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych uznaje koszty płacy jako całość. Wpłaty należnych składek dokonuje się w łącznej kwocie za wszystkich ubezpieczonych, odrębnie na poszczególne fundusze, tj. Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych .

Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w rozpoznawanej sprawie nie ma znaczenia dla organu fakt, czy przyczyna nieprawidłowości w zakresie wysokości i terminowości odprowadzania składek ZUS dotyczyła pracowników pełnosprawnych, czy niepełnosprawnych ( w zestawieniach statystycznych w treści decyzji brak wydzielenia składek wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych i pełnosprawnych). Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w rozpoznawanej sprawie nie ma znaczenia dla organu fakt, czy przyczyna nieprawidłowości w zakresie wysokości i terminowości odprowadzania składek ZUS dotyczyła pracowników pełnosprawnych, czy niepełnosprawnych.

Sąd nie podziela stanowiska organu. Zdaniem Sądu przesłanka nieterminowego pokrywania przez pracodawcę miesięcznych kosztów płacy, o której mowa w art. 26a ust. 1a1 pkt 3 i art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji, odnosi się wyłącznie do kosztów płacy pracownika niepełnosprawnego, a nie do pracowników ogółem.

W przypadku zatem, gdy koszty płacy zatrudnionych przez Skarżącą osób niepełnosprawnych zostały pokryte zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, brak podstaw do żądania zwrotu udzielonego dofinansowania. Natomiast ewentualne uchybienia w zakresie terminowości opłacenia składek ZUS z tytułu zatrudnienia osób pełnosprawnych nie mogą być oceniane w kontekście art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji. Ustawa o rehabilitacji posługując się pojęciem koszty płacy odnosi je do kosztów płacy poniesionych w związku z zatrudnieniem osób niepełnosprawnych, a nie pracowników pełnosprawnych.

Wobec powyższego, w ocenie Sądu Prezes PFRON badając, czy wystąpiła przesłanka z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 i art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji powinien był ustalić, czy uchybienie terminów opłacenia składek ZUS dotyczyło osób niepełnosprawnych. Takich ustaleń w sprawie organ nie dokonał i nie przedstawił w zaskarżonej decyzji.

Sąd stwierdza, że skoro pracodawca uzyskuje dofinansowanie do wynagrodzenia pracowników niepełnosprawnych, to w decyzji organ winien odnosić wszelkie nieprawidłowości, które ustalił do pracowników niepełnosprawnych, a nie do wszystkich zatrudnionych pracowników w sposób uniemożliwiający kontrolę ze strony Sądu. W zaskarżonej decyzji zabrakło konkretnych danych odnoszących się do niepełnosprawnych pracowników, którym wg organu Skarżąca (pracodawca) nie pokryła kosztów płacy (należności składkowych) we wskazanych w przepisach terminie. Organ winien uzyskać dowód wskazujący, że koszty płacy za osoby niepełnosprawne zostały poniesione z naruszeniem wymaganego terminu.

Wobec powyższego, zdaniem Sądu Prezes PFRON naruszył przepisy prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, jak również przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien prawidłowo ustalić stan faktyczny w oparciu o całość zebranego materiału dowodowego, uwzględniając przedstawione wyżej wywody i wykładnię prawa.

Ze wskazanych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 ust. 1 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., w pkt 2 wyroku.