Postanowienie NSA, sygn. akt II OZ 218/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: par. 18,  par. 18b
journal: Dz.U. 2011 nr 113 poz 661
law: Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej,  wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem
article: art. 3 par. 2 pkt 4,  art. 53 par. 2,  art. 185 par. 1 w zw. z art. 197 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 22 ust. 4 i 5 pkt 1-3
journal: Dz.U. 2018 poz 2067
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - tekst jedn.
Teza: Włączenie karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz. U. z 2021, poz. 710)  w zw. z  § 18 ust. 1 rozporządzeniu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 56) jest czynnością organu administracji, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.)

TEZY

Włączenie karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz. U. z 2021, poz. 710)  w zw. z  § 18 ust. 1 rozporządzeniu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 56) jest czynnością organu administracji, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.)


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Chlebny po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. P. i J. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Kr 1106/20 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi A. P. i J. P. na czynność Wójta Gminy K. nr [...] z dnia [...] maja 2020 r. w przedmiocie włączenia karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie


UZASADNIENIE

Postanowieniem z 24 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 1106/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, odrzucił skargę A. P. i J. P. (dalej: skarżący) na czynność Wójta Gminy K. z [...] maja 2020 r. w przedmiocie włączenia karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków.

Sąd wskazał, że zaskarżona czynność Wójta Gminy K. jest czynnością, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej "p.p.s.a."). Termin do wniesienia skargi na taką czynność określony jest w art. 53 § 2 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu "jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może jednak uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę."

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że przyjąć należy, iż o włączeniu karty ewidencyjnej zabytku (historycznego układu ruralistycznego [...]) do gminnej ewidencji zabytków skarżący dowiedzieli się w dniu [...] maja 2020 r. W tej bowiem dacie opublikowane zostało obwieszczenie Wójta Gminy K. informujące o podjęciu tej czynności. Brak jest przy tym podstaw do przyjmowania innej daty dowiedzenia się przez skarżących o wpisie [...] do gminnej ewidencji zabytków. Z uwagi na powyższe przyjąć należało, że termin do wniesienia skargi upłynął z dniem [...] czerwca 2020 r. tj. po 30 dniach od daty obwieszczenia o włączeniu do gminnej ewidencji zabytków karty adresowej zabytku. Skargę na czynność Wójta Gminy K. z [...] maja 2020 r., skarżący wnieśli dopiero we wrześniu 2020 r., a więc z uchybieniem ustawowego terminu. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że brak jest podstaw, aby przyjmować, iż rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia skargi nastąpiło dopiero w dacie wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyroku w sprawie o sygn. akt II SA/Kr 637/20 – dotyczącej wpisu [...] do wojewódzkiej ewidencji zabytków. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że przepis art. 53 § 2 p.p.s.a. jednoznacznie określa termin do wniesienia skargi na kwestionowaną czynność i nie wiąże rozpoczęcia biegu tegoż terminu od wydania wyroku sądowego w innej sprawie (wpisu do wojewódzkiej ewidencji zabytków), lecz uzależnia bieg terminu od "dowiedzenia się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności". Wiedzę o podjęciu sporej czynności skarżący powzięli już w dacie obwieszczenia o niej. Skargę wniesioną we wrześniu 2020 r. należało zatem uznać za spóźnioną. Sąd nie dopatrzył się przy tym okoliczności mogących wskazywać na brak winy skarżących w uchybieniu terminu. Uchybienie terminu w tej sprawie nie jest bowiem wynikiem braku winy skarżących, lecz wadliwie przyjętego założenia o początkowym momencie rozpoczęcia biegu terminu, niezwiązanym z przesłanką określoną w art. 53 § 2 p.p.s.a.

Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli skarżący domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i rozpoznania sprawy ewentualnie uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucili naruszenie art. 58 § 1 pkt 2 w zw. z art. 53 § 2 p.p.s.a., poprzez bezpodstawne przyjęcie, że skargę wnieśli z przekroczeniem terminu, co skutkowało nieprawidłowym odrzuceniem skargi przez Sąd pierwszej instancji, podczas gdy została ona wniesiona w terminie umożliwiającym jej rozpoznanie. Ewentualnie, w przypadku nieuwzględnienia powyższego zarzutu skarżący zarzucili naruszenie art. 58 § 1 pkt 2 w zw. z art. 53 § 2 p.p.s.a., poprzez bezzasadne przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, że przekroczenie terminu do wniesienia skargi nastąpiło z winy skarżących, co skutkowało nieprawidłowym odrzuceniem skargi, podczas gdy skarżący nie mogą zostać obarczeni negatywnymi skutkami wniesienia skargi po terminie, z tego względu, iż było to spowodowane koniecznością oczekiwania na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 sierpnia 2020 r., sygn. II SA/Kr 637/20. Wyrokiem tym stwierdzona została bezskuteczność czynności [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. polegającej na włączeniu do wojewódzkiej ewidencji zabytków karty ewidencyjnej zabytku będącego historycznym układem urbanistycznym [...]. Skarżący stwierdzili, że bez tego orzeczenia postępowanie w rozpoznawanej sprawie byłoby bezprzedmiotowe, a zatem potencjalne uchybienie terminowi do wniesienia skargi nastąpiło bez winy skarżących i powinno to skutkować rozpoznaniem wniesionej skargi.

W odpowiedzi na zażalenie Wójt Gminy K. wniósł o jego oddalenie.

W piśmie procesowym z dnia 7 kwietnia 2021 r. skarżący podtrzymali w całości dotychczasowe stanowisko przedstawione w zażaleniu. Wskazali, że termin do wniesienia skargi należy liczyć od chwili dowiedzenia się o wadliwości zaskarżonej czynności.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

1. Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie.

2. Sąd pierwszej instancji zasadnie stwierdził, że skarga na czynność Wójta Gminy K. z [...] maja 2020 r. w przedmiocie włączenia karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków została wniesiona z uchybieniem terminu określonego w art. 53 § 2 p.p.s.a. oraz prawidłowo uznał, iż zaskarżona czynność Wójta Gminy K. z [...] maja 2020 r. jest czynnością, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie błędnie natomiast stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie nie zaistniały okoliczności mogące wskazywać na brak winy skarżących w uchybieniu terminu.

3. W myśl art. 22 ust. 4 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz. U. z 2021, poz. 710), wójt (burmistrz, prezydent miasta) zobowiązany jest prowadzić gminną ewidencję zabytków w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu gminy. Stosownie zaś do art. 22 ust. 5 ustawy z dnia 23 lipca 2003r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w gminnej ewidencji zabytków powinny być ujęte: 1) zabytki nieruchome wpisane do rejestru; 2) inne zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków; 3) inne zabytki nieruchome wyznaczone przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami zostały wydane przepisy wykonawcze zawarte w rozporządzeniu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 56), dalej rozporządzenie MKDN z 26.05.2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru i ewidencji.

Zgodnie z § 18 rozporządzenia MKDN z 26.05.2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru i ewidencji wójt włącza kartę adresową zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru zabytków lub znajdującego się w wojewódzkiej ewidencji zabytków do gminnej ewidencji zabytków po zweryfikowaniu, że dane zawarte w karcie adresowej są wyczerpujące i zgodne z danymi zawartymi odpowiednio w decyzji o wpisie zabytku do rejestru lub w karcie ewidencyjnej zabytku (ust. 1). W przypadku zabytku nieruchomego innego niż zabytki określone w ust. 1 wójt włącza kartę adresową tego zabytku do gminnej ewidencji zabytków po osiągnięciu porozumienia z wojewódzkim konserwatorem zabytków co do zasadności ujęcia tego zabytku w gminnej ewidencji zabytków oraz najpilniejszych postulatów konserwatorskich (ust. 2). Stosownie zaś do § 18b powołanego rozporządzenia o zamiarze włączenia karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków oraz o włączeniu tej karty wójt zawiadamia niezwłocznie właściciela lub posiadacza zabytku. Istotne znaczenie ma to, że w przypadku zabytku będącego historycznym układem urbanistycznym lub ruralistycznym, zawiadomienia o zamiarze włączenia karty adresowej zabytku oraz o włączeniu tej karty dokonuje się w drodze obwieszczenia umieszczonego na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej. Właściciel lub posiadacz zabytku zawiadamiany jest na co najmniej 14 dni przed planowanym terminem włączenia karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków. Do zawiadomienia o włączeniu karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków dołącza się odpowiednio potwierdzoną kopię karty adresowej zabytku.

4. Podkreślenia wymaga brak jednolitości w orzecznictwie sądów administracyjnych co do charakteru działań organu podjętych na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 1-3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Zgodnie z pierwszym poglądem działania takie należy uznać za czynności organu administracji, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (postanowienie NSA z 20.05.2020 r., sygn. akt II OSK 753/20). Podobne stanowisko prezentowane jest w orzeczeniach dotyczących włączenia karty ewidencyjnej zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków (wyrok NSA z 6.11.2020 r., sygn. akt II OSK 3996/19; wyrok NSA z 8.05.2018 r., sygn. akt II OSK 1926/17; wyrok NSA z 9.11.2016 r., sygn. akt II OSK 254/15; wyrok NSA z 26.10.2016 r., sygn. akt II OSK 96/15; wyrok NSA z 26.10.2016 r., sygn. akt II OSK 20/15; wyrok NSA z 26.10.2016 r., sygn. akt II OSK 21/15; wyrok NSA z 26.10.2016 r., sygn. akt II OSK 173/15). Zgodnie z drugim poglądem działania organu podjęte na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 1-3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami należy uznać za akty jednostki samorządu terytorialnego, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. (postanowienie NSA z 25.03.2020 r., sygn. akt II OZ 244/20; postanowienie NSA z 14.09.2012 r., sygn. akt II OSK 1950/12; postanowienie NSA z 15.12.2016 r., sygn. akt II OSK 2700/16).

Granice kognicji rzeczowej sądów administracyjnych sprecyzowane zostały w przepisach art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a., jak również wynikają ze szczególnych przepisów zawartych w innych aktach prawnych. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. przedmiotem skargi do sądu administracyjnego mogą stać się również inne niż akty prawa miejscowego akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej.

Akt lub czynność podlega sądowej kontroli na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. jeżeli ma (1) charakter zewnętrzny, przy czym nie może to być decyzja ani postanowienie, gdyż te poddane są kontroli w ramach uregulowanych w art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a., (2) indywidualny, (3) władczy w sferze z zakresu administracji publicznej i podejmowany przez podmiot wykonujący administrację publiczną, (4) dotyczy uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. R. Hauser, K. Celińska-Grzegorczyk [w:] Sądowa kontrola administracji publicznej. System Prawa Administracyjnego. Tom 10 pod red. R. Hauser, Z. K. Niewiadomski, A. Wróbel, Warszawa 2014 r., s.176 i n.).

Wydawanie aktów przez organy jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związki jest natomiast przedmiotem regulacji w odrębnych przepisach. Co istotne, art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. odnosi się wyłącznie do działalności podejmowanej przez wymienione w nim podmioty, nie może więc być a contrario uznany za podstawę dopuszczalności skargi na akty samorządu innego niż terytorialny. Na gruncie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustawodawca posłużył się ogólnym pojęciem "akt", które obejmować będzie poszczególne rodzaje aktów, wydawanych przez uprawnione do tego organy o charakterze generalnym, jak i indywidualnym (R. Hauser, K. Celińska-Grzegorczyk [w:] Sądowa kontrola administracji publicznej. System Prawa Administracyjnego. Tom 10 pod red. R. Hauser, Z. K. Niewiadomski, A. Wróbel, Warszawa 2014 r., s.183 i n.).

Istotną cechą aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a., odróżniającą je od aktów wymienionych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. jest to, że w następstwie ich wydania powstaje nowa sytuacja prawna (nałożenie obowiązku, nadanie uprawnienia, zniesienie istniejącego stosunku prawnego). Tymczasem akty i czynności z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. stwierdzają jedynie istnienie obowiązku lub uprawnienia wynikającego bezpośrednio z przepisu (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011 r., art. 3 pkt 26, Lex/el).

5. Odnosząc powyższe rozważania do przedmiotu zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie stwierdzić należy, że włączenie karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w zw. z § 18 ust. 1 rozporządzenia MKDN z 26.05.2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru i ewidencji jest czynnością organu administracji, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Czynność ta ma charakter zewnętrzny. Jej adresatem nie są bowiem jednostki organizacyjne oraz pracownicy tych jednostek, podporządkowane organowi podejmującemu daną czynność. Podejmowana jest przez podmiot wykonujący administrację publiczną. Włączenie karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków jest działaniem jednostronnym będącym elementem władczych działań administracji publicznej. Zauważyć należy, że w rozpoznawanej sprawie wprawdzie zostało wydane zarządzenie z dnia [...] maja 2020 r., nr [...], jednak Sądowi z urzędu jest wiadomo, że w przypadku włączenia karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków nie zawsze dochodzi do wydania przez organ jakiegokolwiek zarządzenia (zob. postanowienie NSA z 20 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 753/20). Włączenie karty adresowej zabytku następuje w oparciu o czynność materialno-techniczną organu. Wydanie zarządzenia potwierdza jedynie dokonanie takiej czynności. Istotne jest również to, że skarga wnoszona jest na czynność, a nie na zarządzenie o włączeniu karty adresowej zabytku. Biorąc pod uwagę, że włączenie karty ewidencyjnej zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków uznawane jest za czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., należy uznać, iż tak samo powinna być kwalifikowana czynność włączenia karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytku.

6. W ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi precyzyjnie zostały określone terminy do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może jednak uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. Z art. 53 § 2a p.p.s.a wynika natomiast, że w przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, skargę można wnieść w każdym czasie. Stosownie zaś do treści art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę wniesioną po terminie do jej wniesienia postanowieniem, które może być wydane na posiedzeniu niejawnym.

7. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie prawidłowo uznał, że skarżący o zaskarżonej czynności dowiedzieli się w dniu [...] maja 2020 r. tj., w dacie opublikowania obwieszczenia Wójta Gminy K. informującego o podjęciu tej czynności. Skarżący nie wykazali, aby o zaskarżonej czynności dowiedzieli się w innej dacie, niż ta wskazana przez Sąd pierwszej instancji. Brak jest zatem podstaw do przyjmowania innej daty dowiedzenia się przez skarżących o wpisie [...] do gminnej ewidencji zabytków. Z powyższego wynika, że skoro w dniu [...] maja 2020 r. opublikowane zostało obwieszczenie Wójta Gminy K. informujące o podjęciu zaskarżonej czynności, to wynikający z art. 53 § 2 p.p.s.a. termin do wniesienia skargi upływał [...] czerwca 2020 r. Do tego dnia skarżący nie wnieśli skargi na czynność Wójta Gminy K. z [...] maja 2020 r. w przedmiocie włączenia karty ewidencyjnej zabytku do gminnej ewidencji zabytków. Skarga taka została wniesiona dopiero we wrześniu 2020 r. Oznacza to, że strona nie dochowała ustawowego terminu do wniesienia skargi.

8 Rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia skargi nie nastąpiło w dacie dowiedzenia się przez stronę o wadliwości tej czynności tj. od momentu stwierdzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie bezskuteczności czynności włączenia karty ewidencyjnej zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków. W przypadku aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. termin do wniesienia skargi zaczyna biec od dowiedzenia się o wydaniu tego aktu lub podjęciu innej czynności. O rozpoczęciu terminu do wniesienia skargi nie decyduje świadomość naruszenia prawa przez organ ale dzień, w którym strona dowiedziała się o jej podjęciu.

9. Wniesienie skargi na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. z uchybieniem terminu nie powoduje bezwzględnego obowiązku jej odrzucenia przez Sąd pierwszej instancji. Ustawodawca w art. 53 § 2 p.p.s.a. przyznał sądowi kompetencję do rozpoznania skargi, jeżeli uchybienie terminu do jej wniesienia nastąpiło bez winy skarżącego. Możliwość rozpoznania skargi pomimo wniesienia jej z uchybieniem terminu wymagała rozważenia przez Sąd pierwszej instancji i nie mogła ograniczyć się w okolicznościach rozpoznawanej sprawy do ogólnego stwierdzenia, że nie ma podstaw do zastosowania przesłanki z art. 53 § 2 p.p.s.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sprawie istnieją podstawy do uznania, że zaistniały okoliczności mogące wskazywać na brak winy skarżących w uchybieniu terminu. Po pierwsze, Wójt Gminy K. wydał zarządzenie z dnia [...] maja 2020 r., nr [...], o włączeniu karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków, co mogło wywołać przeświadczenie u strony, że jest to akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. Po drugie, Sąd pierwszej instancji powinien uwzględnić brak jednolitości w orzecznictwie sądów administracyjnych co do charakteru działań organu podjętych na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 1-3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, o czym już była mowa w uzasadnieniu. Rozbieżności w orzecznictwie w tym zakresie mogły wpłynąć na to, że skarżący wadliwie przyjęli początkowy moment rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia skargi. Po trzecie, toczył się spór wszczęty przez skarżących dotyczący włączenia karty ewidencyjnej zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków. Skarżący czekali na wynik postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie w sprawie o sygn. akt II SA/Kr 637/20, który mógł mieć wpływ na ocenę zaskarżonej czynności.

Z tych względów należało uznać, że skoro uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez winy skarżących, to zasadne okazały się zarzuty naruszenia art. 58 § 1 pkt 2 w zw. z art. 53 § 2 p.p.s.a

10. Skarżący słusznie zauważyli, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie błędnie wskazał, iż zaskarżona czynność to włączenie karty ewidencyjnej zabytków do gminnej ewidencji zabytków. Zgodnie z art. 22 ust. 4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wójt prowadzi gminną ewidencję zabytków w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu gminy. Stosownie zaś do art. 22 ust. 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wojewódzki konserwator zabytków prowadzi wojewódzką ewidencję zabytków w formie kart ewidencyjnych zabytków znajdujących się na terenie województwa. Błędne wskazanie nazwy karty, która została włączona do gminnej ewidencji zabytków jako ewidencyjnej zamiast adresowej nie ma jednak wpływu na wynik sprawy.

11. Z powyższych względów, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.