Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 18/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celnych
Hasła tematyczne: Celne postępowanie
Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie i oddalono wniosek o przywrócenie terminu
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Czesława Socha po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Dyrektora Izby Celnej w Gdyni na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 stycznia 2006 r. sygn. akt III SA/Gd 627/05 w sprawie ze skargi [...] Spółki z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Gdyni z dnia [...] sierpnia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i oddalić wniosek [...] Spółki z o.o. w W. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi; U Z A S A D N I E N I E Zaskarżonym postanowieniem przywrócono Spółce z o.o. I. w W. termin do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Gdyni z dnia [...] sierpnia 2005 r. o nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. Sąd przyjął, że strona skarżąca na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uprawdopodobniła brak swojej winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od złożonej skargi. Chodzi zatem o to, że stan zdrowia w jakim znajdował się Prezes Spółki w okresie biegu terminu do uiszczenia wpisu, wykluczał przypisanie winy w uchybieniu terminu. Nie ma przy tym znaczenia, że strona od samego początku działała w sprawie za pośrednictwem ustanowionego pełnomocnika w osobie radcy prawnego P. K. Pełnomocnik nie miał możliwości uregulowania wpisu przed upływem zakreślonego terminu, skoro w sposób uzasadniony pozostawał w przekonaniu, że Prezes został skutecznie powiadomiony przez niego pocztą elektroniczną o zobowiązaniu Sądu. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył Dyrektor Izby Celnej w Gdyni. Domagał się jego uchylenia. W uzasadnieniu podał, że wydane postanowienie narusza powołany przepis przez Sąd. Nie zachodziły podstawy do przywrócenia terminu, skoro nie wykazano braku winy. Strona posiada profesjonalnego pełnomocnika, który reprezentuje go w postępowaniu przed sądem. Nie ma przy tym znaczenia choroba Prezesa, skoro choroba ta nie przeszkodziła skarżącej w dokonaniu wpisu (w dniu 2 grudnia 2005 r.), a trwała w okresie od 25 listopada do 8 grudnia 2005 r. W odpowiedzi na zażalenie, [...] Spółka z o.o. wniosła o jego oddalenie w całości jako bezzasadnego i zasądzenie na jej rzecz od żalącej zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Podała, że wydane postanowienie jest zgodne z prawem, a podane zarzuty w uzasadnieniu nie zasługują na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest uzasadnione. Powołany przez Sąd I instancji art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzależnia przywrócenie terminu od kryterium braku winy. Chodzi o to, że strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym musi wykazać dołożenie szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Zajęcie stanowiska odmiennego, uwzględniającego subiektywny miernik staranności wprowadziłoby do stosunków procesowych element niepewności. Literatura i orzecznictwo do przeszkód uniemożliwiających terminowe dokonanie czynności z uwagi na różnorodność zjawisk życiowych zalicza: przerwę w komunikacji, nagłą chorobę strony lub pełnomocnika, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp. Przywrócenie nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Trafnie żalący podnosi, że skoro strona ustanowiła profesjonalnego pełnomocnika do reprezentacji w postępowaniu przed sądem, to zgodnie z art. 67 § 5 tej ustawy doręczenia należało dokonać tej osobie. Oznacza to wykluczenie dla strony stosowania doręczeń bezpośrednich. W przypadku uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej, należy wówczas badać brak winy po stronie pełnomocnika. Pełnomocnik procesowy strony w rozumieniu przepisów o przywrócenie uchybionego terminu jest także stroną, skoro dokonuje czynności procesowych za reprezentowanego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 5 sierpnia 1983 r. – IV PZ 32/83 niepublikowane, orzeczenie Sądu Najwyższego z 3 stycznia 1952 r. C 1729/51 – N.P. 1953 r. nr 3, str. 79, Komentarz J.P. Tarno – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis str. 150). Pełnomocnik nie może wówczas skutecznie podnosić braku swojej winy w uchybieniu terminu, które zostało spowodowane przez jego mocodawcę. O ile ustanowiony pełnomocnik nie dokonał w terminie czynności w postępowaniu sądowym, to jest to już element winy, który uniemożliwia przywrócenie terminu. Ocenie podlega wówczas tylko przyczyna po stronie pełnomocnika, z powodu której czynność nie została wykonana. Chodzi o przyczynę obiektywną z wykazaniem dołożenia szczególnej staranności, a nie przyczyna po stronie mocodawcy pełnomocnika. Przyczyny po stronie mocodawcy nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu. W przedmiotowej sprawie obiektywne przyczyny po stronie pełnomocnika nie zostały nawet wykazane, a więc nie podlegają ocenie uprawdopodabniającej, o której mowa w przepisie. Przekazanie zaś przez pełnomocnika mocodawcy obowiązku wykonania zobowiązania Sądu wskazuje na subiektywny miernik staranności wykluczający przywrócenie terminu. Trafny jest wobec tego zarzut zażalenia, że przeszkody w zakresie złego stanu zdrowia mocodawcy pełnomocnika nie uzasadniają stosowania kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku. Biorąc pod uwagę powyższe, należało uchylić zaskarżone postanowienie, a wniosek jako bezzasadny oddalić na podstawie art. 188 w związku z art. 197 cytowanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.


UZASADNIENIE

P O S T A N O W I E N I E

Dnia 14 marca 2006 r.

Naczelny Sąd Administracyjny

w składzie:

Sędzia NSA Czesława Socha

po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2006 r.

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej

zażalenia Dyrektora Izby Celnej w Gdyni

na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku

z dnia 3 stycznia 2006 r. sygn. akt III SA/Gd 627/05

w sprawie ze skargi [...] Spółki z o.o. w W.

na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Gdyni

z dnia [...] sierpnia 2005 r. Nr [...]

w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe;

postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i oddalić wniosek [...] Spółki z o.o. w W. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi;

U Z A S A D N I E N I E

Zaskarżonym postanowieniem przywrócono Spółce z o.o. I. w W. termin do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Gdyni z dnia [...] sierpnia 2005 r. o nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe.

Sąd przyjął, że strona skarżąca na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uprawdopodobniła brak swojej winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od złożonej skargi. Chodzi zatem o to, że stan zdrowia w jakim znajdował się Prezes Spółki w okresie biegu terminu do uiszczenia wpisu, wykluczał przypisanie winy w uchybieniu terminu. Nie ma przy tym znaczenia, że strona od samego początku działała w sprawie za pośrednictwem ustanowionego pełnomocnika w osobie radcy prawnego P. K. Pełnomocnik nie miał możliwości uregulowania wpisu przed upływem zakreślonego terminu, skoro w sposób uzasadniony pozostawał w przekonaniu, że Prezes został skutecznie powiadomiony przez niego pocztą elektroniczną o zobowiązaniu Sądu.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył Dyrektor Izby Celnej w Gdyni. Domagał się jego uchylenia.

W uzasadnieniu podał, że wydane postanowienie narusza powołany przepis przez Sąd. Nie zachodziły podstawy do przywrócenia terminu, skoro nie wykazano braku winy. Strona posiada profesjonalnego pełnomocnika, który reprezentuje go w postępowaniu przed sądem. Nie ma przy tym znaczenia choroba Prezesa, skoro choroba ta nie przeszkodziła skarżącej w dokonaniu wpisu (w dniu 2 grudnia 2005 r.), a trwała w okresie od 25 listopada do 8 grudnia 2005 r.

W odpowiedzi na zażalenie, [...] Spółka z o.o. wniosła o jego oddalenie w całości jako bezzasadnego i zasądzenie na jej rzecz od żalącej zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Podała, że wydane postanowienie jest zgodne z prawem, a podane zarzuty w uzasadnieniu nie zasługują na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie jest uzasadnione.

Powołany przez Sąd I instancji art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzależnia przywrócenie terminu od kryterium braku winy. Chodzi o to, że strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym musi wykazać dołożenie szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Zajęcie stanowiska odmiennego, uwzględniającego subiektywny miernik staranności wprowadziłoby do stosunków procesowych element niepewności. Literatura i orzecznictwo do przeszkód uniemożliwiających terminowe dokonanie czynności z uwagi na różnorodność zjawisk życiowych zalicza: przerwę w komunikacji, nagłą chorobę strony lub pełnomocnika, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp. Przywrócenie nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa.

Trafnie żalący podnosi, że skoro strona ustanowiła profesjonalnego pełnomocnika do reprezentacji w postępowaniu przed sądem, to zgodnie z art. 67 § 5 tej ustawy doręczenia należało dokonać tej osobie. Oznacza to wykluczenie dla strony stosowania doręczeń bezpośrednich. W przypadku uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej, należy wówczas badać brak winy po stronie pełnomocnika. Pełnomocnik procesowy strony w rozumieniu przepisów o przywrócenie uchybionego terminu jest także stroną, skoro dokonuje czynności procesowych za reprezentowanego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 5 sierpnia 1983 r. – IV PZ 32/83 niepublikowane, orzeczenie Sądu Najwyższego z 3 stycznia 1952 r. C 1729/51 – N.P. 1953 r. nr 3, str. 79, Komentarz J.P. Tarno – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis str. 150). Pełnomocnik nie może wówczas skutecznie podnosić braku swojej winy w uchybieniu terminu, które zostało spowodowane przez jego mocodawcę. O ile ustanowiony pełnomocnik nie dokonał w terminie czynności w postępowaniu sądowym, to jest to już element winy, który uniemożliwia przywrócenie terminu. Ocenie podlega wówczas tylko przyczyna po stronie pełnomocnika, z powodu której czynność nie została wykonana. Chodzi o przyczynę obiektywną z wykazaniem dołożenia szczególnej staranności, a nie przyczyna po stronie mocodawcy pełnomocnika. Przyczyny po stronie mocodawcy nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu.

W przedmiotowej sprawie obiektywne przyczyny po stronie pełnomocnika nie zostały nawet wykazane, a więc nie podlegają ocenie uprawdopodabniającej, o której mowa w przepisie. Przekazanie zaś przez pełnomocnika mocodawcy obowiązku wykonania zobowiązania Sądu wskazuje na subiektywny miernik staranności wykluczający przywrócenie terminu. Trafny jest wobec tego zarzut zażalenia, że przeszkody w zakresie złego stanu zdrowia mocodawcy pełnomocnika nie uzasadniają stosowania kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku.

Biorąc pod uwagę powyższe, należało uchylić zaskarżone postanowienie, a wniosek jako bezzasadny oddalić na podstawie art. 188 w związku z art. 197 cytowanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.