Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 4/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2006-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 230 par. 4,  par. 5 pkt 1, art. 262,  art. 39, art. 36 par. 1 i  art. 60 par. 1, art. 3 par. 3, art. 210 par. 1 pkt 1, art. 145 par. 2 i 3, art. 98, art. 134 pkt 2, art. 29.
journal: Dz.U. 1997 nr 23 poz 117
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.
journal: Dz.U. 1997 nr 147 poz 989
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 1 grudnia 1997 r. w sprawie gospodarczych procedur celnych i procedur uproszczonych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Chorzępa Sędziowie Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz (spr.) Sędzia WSA Alicja Polańska Protokolant Karolina Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2006 r. sprawy ze skargi F. N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie długu celnego o d d a l a skargę


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z 26 lutego 2003 r. podstawie art. 207- ustawa z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) oraz art. 9 § 1, 13 § 1, art. 21, art. 29 § 1, art. 35 § 1, art. 210 § 1 pkt 1 , § 2, § 3 pkt 1, art. 220 § 1, art. 221, art.222 § 1, art. 242 § 3 ustawy z 9 stycznia 1997r. - Kodeks celny (tj. Dz.U. Nr 75 z 2001r., poz. 802 ze zm.), art. 35 Konwencji o ruchu drogowym sporządzonej w Wiedniu 8 listopada 1968r. (Dz. U Nr 5 z 1988r., poz. 40), art. 2 Konwencji celnej w sprawie czasowego przywozu prywatnych pojazdów drogowych zawartej w Nowym Yorku 4 czerwca 1954 r. (Dz. U Nr 42 z 1961r., poz. 216), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 15 grudnia 1998r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz.U Nr 158, poz. 1036 ze zm. ), § 134 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 1 grudnia 1997r. w sprawie gospodarczych procedur celnych i procedur uproszczonych (Dz.U Nr 147, poz. 989 ze zm. ) stwierdził, że 5 maja 1999r., powstał dług celny w związku z nie przedstawieniem przez F. N. i I. C. organowi celnemu na przejściu granicznym w K. samochodu oraz określił kwotę tego długu.

W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że 29 marca 2001r. Prokuratura Rejonowa przesłała do Urzędu Celnego materiały z akt postępowania karnego skarbowego nr [...]. Z materiałów tych wynikało, iż w dniu 5 maja 1999r. F. N. przekroczył granicę RP przez przejście graniczne w K. bez przedstawienia organowi celnemu samochodu osobowego marki [...]. W związku z powyższym zostało wszczęto postępowanie celne w celu uregulowania sytuacji samochodu.

Z notatki urzędowej sporządzonej przez GPK SG w S.z 10 grudnia 1999r. wynika, że 5 maja 1999r. przez przejście graniczne w K. wjechał, do RP samochodem [...] F. N.. W toku odprawy granicznej funkcjonariusze Straży Granicznej wykonali fotokopie dokumentów pojazdu. Z materiałów zgromadzonych przez SG wynika, iż samochód został wyrejestrowany w Holandii w dniu 4 maja 1999r. celem wywozu do Rosji, a F. N. jako dowodem, że może czasowo przebywać w kraju samochodem na znakach obcych okazał się wklejką w paszporcie, która wg informacji uzyskanych z Policji holenderskiej nie jest wizą pobytową, a jest wklejana każdej osobie zagranicznej na okoliczność zameldowania pod konkretnym adresem w Holandii. F. N. przekraczał granicę w K. wraz z I. C. - obywatelem Rosji, który zgłosił samochód do wyrejestrowania w Holandii i zobowiązał się, że wywiezie samochód z Holandii na zawsze.

Z informacji SG z 5 marca 2001r. wynika, ze I. C. wyjechał z Polski przez przejście graniczne w S., ale samochodem innym niż ten, który jest przedmiotem postępowania. Jest to jedyny udokumentowany wyjazd tej osoby z Polski w okresie od 5 maja 1999r. do 5 marca 2001r. W materiałach sprawy brak jest dowodów na okoliczność, iż samochód wprowadzony do kraju 5 maja 1999r. został wyprowadzony z Polski.

Wg tego organu zgodnie z art. 145 Kodeksu celnego procedura odprawy czasowej pozwala na wykorzystanie na polskim obszarze celnym towarów niekrajowych przeznaczonych do powrotnego wywozu. W przypadku pojazdów samochodowych przeznaczonych do innego celu niż odpłatny przewóz osób lub towarów mogą one być przedmiotem odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła w myśl § 134 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 01.12.1997r. w sprawie gospodarczych procedur celnych i procedur uproszczonych o ile są one zarejestrowane za granicą, zostaną przywiezione przez osobę mającą swoja siedzibę lub miejsce zamieszkania poza polskim obszarze celnym, stanowią własność osoby mającej miejsce zamieszkania poza polskim obszarem celnym, będą użytkowane wyłącznie przez osobę uprawnioną do korzystania z procedury odprawy czasowej oraz nie będą wykorzystane do innych celów niż określone w § 134 ww. rozporządzenia.

Z twierdzeń F. N. i I. C. wynika, że samochód wprowadzono do kraju nie jako środek lokomocji na czas pobytu w Polsce, ale jako towar zakupiony za granicą celem przewozu tranzytem do Rosji.

W myśl art. 35. Konwencji o ruchu drogowym sporządzonej w Wiedniu 8 listopada 1968r. (Dz. U. Nr 5 z 1988r., poz. 40) w celu skorzystania z postanowień Konwencji każdy pojazd samochodowy w ruchu międzynarodowym powinien być zarejestrowany przez Umawiającą się Stronę lub jej organ terenowy, a kierujący pojazdem samochodowym powinien mieć przy sobie ważny dowód stwierdzający tą rejestrację.

Zgodnie z treścią tłumaczenia dokumentu wystawionego przez Biuro Dokumentacji i Administracji Pojazdów w Utrechcie w Holandii 3 maja 1999r. z chwilą jego wydania traci ważność dotychczasowy dowód rejestracyjny, a to oświadczenie wywozowe jest dokumentem rejestracyjnym przy wywozie, w oparciu o który pojazd taki może zostać wywieziony za granicę drogami publicznymi.

Z powyższego i treści tłumaczenia dokumentu wynika, iż dokument ten zostaje wydany na okoliczność wyrejestrowania na zawsze w Holandii celem wywozu samochodu z tego kraju. W związku z tym zdaniem tego organu nie można uznać, iż pojazd, który 5 maja 1999r. został wprowadzony do Polski był pojazdem zarejestrowanym za granicą w myśl art. 35 Konwencji Wiedeńskiej i tym samym spełniał wymogi określone w § 134 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 1 grudnia 1997r., od którego to uzależnione jest objęcie pojazdu procedurą odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła. Jeżeli pojazd miał być wprowadzony na polski obszar celny w procedurze tranzytu to główny zobowiązany winien w myśl art. 39 i art. 60 Kodeksu celnego złożyć w granicznym urzędzie celnym zgłoszenie celne do tej procedury. W przedmiotowej sprawie ani F. N., ani I. C. powyższego nie wykonali, mimo tego, iż wg ich twierdzeń obaj przebywali w samochodzie na przejściu granicznym i obaj mieli świadomość, iż samochód wyrejestrowany został w Holandii i ma być przewieziony w tranzycie do Rosji..

W wypadku nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym stosownie do treści art. 210 §1 kodeksu celnego powstaje dług celny. Dłużnikiem jest ze względu na treść art. 210 § 3 pkt 1 kodeksu celnego osoba, która dokonała nielegalnego wprowadzenia towaru do kraju. Takimi osobami w tej sprawie są wg tego organu F. N. i I. C., którzy wprowadzili pojazd do kraju bez dokonania stosownego zgłoszenia celnego.

Wartość celną pojazdu organ ten ustalił w ramach metody "ostatniej szansy" uregulowanej w art. 29 § 1 ustawy Kodeks celny, wskazując przy tym dlaczego metody ustalenia wartości celnej towaru określone w przepisach poprzedzających nie mają w tym przypadku zastosowania.

W odwołaniu od wskazanej wyżej decyzji, F. N. podniósł, że nie wiedział, iż samochód, którym tylko kierował, winien być zgłoszony do odprawy celnej. Jego zdaniem skoro samochód nie posiadał wszystkich dokumentów właściwych do objęcia procedurą, to nie powinien być wpuszczony na polski obszar celny. Ponadto podniósł, że Naczelnik Urząd Celny II nie wskazał powodów, z jakich obcokrajowiec nie mógłby przewozić samochodu przez polski obszar celny z przeznaczeniem do wywozu za granicę. Twierdzenia, że był świadomy, czy i w jaki sposób należało zgłosić samochód do odprawy celnej, są nieprawdziwe, bowiem nigdy wcześniej nie wprowadzał na polski obszar celny samochodu zakupionego przez obcokrajowca.

Dyrektor Izby Celnej decyzją z [...] na podstawie art. 233 § 1 pkt 1, art. 234 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), w zw. z art. 262 , art. 2 § 2, art. 3 § 1 pkt 14, , art. 4, art. 9 § 1, art. 38, art. 39, art. 60 § 11, art. 97 § 1, art. 145 § 3, art. 148 pkt 2, art. 210 § 1 pkt. l, § 2 i § 3 pkt 1 , art. 242 § 3, art. 273 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 23, poz. 117, ze zm..) ,§ 134 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 1 grudnia 1997r.w sprawie gospodarczych procedur celnych i procedur uproszczonych (Dz.U. Nr 147,poz.989 ze zm.), § 24 ust.1pkt 1, § 26 zarządzenia Prezesa Głównego Urzędu Ceł z 23 września 1997r (M.P. 72,poz.690) oraz art. 26 ustawy z 19 marca 2004r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz.U. Nr 68 poz. 623),utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ ten w uzasadnieniu decyzji stwierdził, że zgodnie z art. 26 ustawy z 19 marca 2004r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne, dotychczasowe przepisy stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. W związku z tym, że sprawa dotyczy długu celnego powstałego przed dniem akcesji, to zastosowanie mają przepisy Kodeksu celnego oraz Ordynacji podatkowej.

Ustawa z 9 stycznia 1997r. Kodeks celny reguluje zasady i tryb przywozu towarów na polski obszar celny, związane z tym prawa i obowiązki osób oraz uprawnienia organów celnych. W myśl art. 2 §2 Kodeksu celnego wprowadzenie towaru na polski obszar celny lub jego wyprowadzenie z polskiego obszaru celnego powoduje z mocy prawa powstanie obowiązków i uprawnień przewidzianych w przepisach prawa celnego, jeżeli przepisy prawa w tym umowy międzynarodowe, nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 39 Kodeksu celnego towary, które zgodnie z art. 36 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego zostały dostarczone do granicznego urzędu celnego bądź miejsca wyznaczonego lub uznanego przez organ celny, powinny zostać przedstawione organowi celnemu przez osobę, która wprowadziła je na polski obszar celny lub przez osobę, która przejęła odpowiedzialność za te towary po ich wprowadzeniu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przedstawienie towarów polega na zawiadomieniu organu celnego w wymaganej formie przez przepisy prawa o dostarczeniu towarów (stosownie do art. 3 §1 pkt 14 Kc).

Organ ten powołując się na treść art. 60 § 1 Kodeksu celnego wskazał, że każdy towar, który ma być objęty procedurą celną, powinien zostać zgłoszony do tej procedury.

Z notatki urzędowej Straży Granicznej wynika, że F. N. wprowadził na polski obszar celny przedmiotowy pojazd w dniu 5 maja 1999r. Sam F. N. potwierdzi, że osobiście wprowadził pojazd przekraczając granicę. Z dokumentu "oświadczenie o wywozie pojazdu" z dnia 4 maja 1999r. wydanego przez Państwowy Urząd Komunikacji Centrum Techniki Pojazdowej i Informacji z Utrechtu wynika, że osobą zobowiązaną do wywozu samochodu z Holandii był I. C.. Był on również właścicielem pojazdu. I. C. wyjechał z Polski samochodem m-ki [...] o numerze nadwozia [...] rok produkcji 1997, nie zaś o numerze nadwozia [...] i roku produkcji 1989, a więc przedmiotowy pojazd zdaniem tego organu nie został wyprowadzony poza polski obszar celny. Nie można więc również uznać, że samochód został przewieziony w procedurze tranzytu. Objęcie towaru tą procedurą wymagałoby złożenia zgłoszenia celnego .

Od obowiązku zgłoszenia towaru w odpowiedniej formie nie zwalnia Strony nieznajomość przepisów prawa. Wg tego organu nie jest również zasadny argument F. N., że skoro Prokuratura Rejonowa postanowieniem znak [...] z [...] umorzyła dochodzenie przeciwko niemu, to również organ celny winien to uczynić. Prowadzenie postępowania karnego skarbowego lub postępowania karnego w myśl art.273 kodeksu celnego nie stanowi przeszkody do prowadzenia postępowania celnego. Rozstrzygnięcia tych postępowań oparte są na odmiennych przesłankach.

Do uznania kogoś za dłużnika celnego wystarczające jest, że spełnione zostały przesłanki określone w art.210 § 3 pkt 1 Kc , a w niniejszej sprawie przesłanki te zostały spełnione.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego F. N. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji podniósł, że każdy obcokrajowiec kupując samochód na terytorium Holandii otrzymuje numery tranzytowe i takie numery otrzymał nabywca pojazdu. To uprawniało zdaniem skarżącego nabywcę pojazdu do przejechania przez kraje tranzytowe do Rosji, do miejsca zamieszkania. Wg skarżącego był on jedynie osobą postronną i tylko przekraczał granicę z nabywcą pojazdu. Postępowanie karne prowadzone wobec jego osoby zostało umorzone, wobec tego nie ma również podstaw do dochodzenia roszczeń przez organy celne, skoro nie popełnił on żadnego przestępstwa, ani wykroczenia.

W piśmie uzupełniającym skargę skarżący powołał się ponadto na to, że właściciel pojazdu był obcokrajowcem, wobec tego uprawniony był do korzystania z procedury odprawy czasowej, skarżący posiadał natomiast stałe zameldowanie w Holandii, nie było więc podstaw do uznania, że samochód został nielegalnie wprowadzony na terytorium RP.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Sądy administracyjne ze względu na treść art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ) i art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) badają zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem. Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję wbrew zarzutom skargi nie narusza ona prawa.

W sprawie tej, jak słusznie uznał organ odwoławczy, zastosowanie mają przepisy poprzednio obowiązującej ustawy z 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny ( Dz. U. Nr 23 poz. 117 ze zm. ). Zgodnie bowiem z art. 26 ustawy z 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne ( Dz. U. Nr 68 poz. 623 ) do spraw dotyczących długu celnego powstałego przed uzyskaniem przez RP członkostwa w Unii Europejskiej stosuje się przepisy dotychczasowe.

W sprawie tej nie doszło do przedawnienia długu celnego. Bieg terminu 3 letniego określonego w art. 230 § 4 kodeksu celnego jak prawidłowo przyjęły organy uległ w myśl § 5 pkt 1 tego artykułu zawieszeniu z dniem 17 stycznia 2001 r. tj z dniem wszczęcia postępowania karnego.

Wprowadzenie towaru na polski obszar celny lub jego wyprowadzenie z polskiego obszaru celnego stosownie do treści art. 2 § 2 ustawy z 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny, powoduje z mocy prawa powstanie obowiązków i uprawnień przewidzianych w przepisach prawa celnego. Osoba wprowadzająca towary na polski obszar celny zobowiązana jest do niezwłocznego ich dostarczenia do granicznego urzędu celnego albo do miejsca wyznaczonego lub uznanego prze organ celny lub do wolnego obszaru celnego i przedstawienia towarów organowi celnemu w celu objęcia ich określoną procedurą (vide art. art. 39 w związku z art. 36 § 1 i art. 60 § 1 kodeksu celnego). Każdy towar powinien przez tę osobę zostać zgłoszony do odpowiedniej procedury. Przepis art. 3 § 3 wymienia procedury celne. Objęcie towarów określoną procedurą celną następuje po spełnieniu wymogów określonych w art. 36 i 39 kodeksu celnego. W razie naruszenia tych wymogów dochodzi do nielegalnego wprowadzenia towaru na polski obszar celny, co wyraźnie wynika z treści art. 9 § 1 kodeksu celnego. W takim przypadku organ celny zgodnie z art. 38 kodeksu celnego podejmuje działania w celu uregulowania sytuacji tego towaru. Konsekwencją nielegalnego wprowadzenia towaru jest powstanie długu celnego w przywozie. Zgodnie bowiem z art. 210 § 1 pkt 1 kodeksu celnego dług celny w przywozie powstaje w razie nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny towaru podlegającego należnościom celnym. Dłużnikami są w tym przypadku osoby wymienione w art. 210 § 3 kodeksu celnego tj. między innymi osoba, która dokonała nielegalnego wprowadzenia towaru oraz osoby, które uczestniczyły we wprowadzeniu i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że wprowadzenie to było nielegalne. Skarżący, jak wynika z prawidłowych ustaleń organów celnych, uczestnicząc we wprowadzeniu samochodu mógł przy należytej staranności dowiedzieć się, że wprowadzenie to było nielegalne. Skarżący wiedział bowiem o tym, że samochód został wyrejestrowany z Holandii, co sam stwierdził w postępowaniu karnym (k 112 akt celnych), samochód ten posiadał ponadto międzynarodowy dowód ubezpieczenia pojazdu wydany przez Holenderskie Biuro Towarzystw Ubezpieczeń Pojazdów, wystawiony na nazwisko skarżącego na okres od 4 maja 1999 r. do 18 maja 1999 r. (vide k 76 akt celnych). Skarżący ubezpieczając pojazd ten na swoje nazwisko musiał wiedzieć, a co najmniej powinien wiedzieć, w jakim celu to robi .

Skoro przedmiotowy samochód został wyrejestrowany z Holandii, co wyraźnie wynika również z informacji uzyskanej przez organy celne od odpowiednich władz norweskich, to nie mógł też podlegać, jak słusznie uznały organy celne, procedurze odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła. Zgodnie z art. 145 § 2 i 3 ustawy kodeks celny pozwolenie na dokonanie odprawy czasowej udzielane jest na wniosek osoby, która ma użytkować towary lub organizować ich użytkowanie. Procedurze odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła mogą przy tym podlegać wyłącznie towary wymienione w art. 148 pkt tj. określone w rozporządzeniu Ministra Finansów z 1 grudnia 19997 r. w sprawie gospodarczych procedur celnych i procedur uproszczonych ( Dz. U. Nr 147 poz. 989 ze zm. ) . W przypadku pojazdów samochodowych ze względu na treść § 134 pkt 2 tego rozporządzenia procedurze tej podlegać mogły wyłącznie pojazdy zarejestrowane za granicą. Wobec tego, że pojazd ten nie spełniał tego wymogu, to nie podlegał odprawie czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła. Skarżący zresztą nie wykazał, by w ogóle samochód był zgłoszony do tej procedury. Wobec braku zarejestrowania pojazdu za granicą i nie spełnienia podstawowego warunku do zastosowania odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła nie mają znaczenia wskazywane przez skarżącego okoliczności tj., że właściciel pojazdu był obcokrajowcem, a także stałe zamieszkiwania skarżącego za granicą. Ta ostatnia okoliczność zresztą w żaden sposób nie została przez skarżącego wykazana, a wręcz przeciwnie z ustaleń organów celnych wynika, że wklejki, które skarżący miał w paszporcie nie świadczą ani o stałym zameldowaniu, ani też o zatrudnieniu .

Wbrew zarzutom skargi w sprawie tej nie zostało także wykazane, by samochód był objęty procedurą tranzytu. Procedura tranzytu wymaga zgłoszenia, a przy tym zostaje zakończona stosownie do treści art. 98 kodeksu celnego, gdy towary i odpowiednie dokumenty zostaną przedstawione w urzędzie celnym przeznaczenia. Skarżący ani właściciel pojazdu nie wykazali, by sporny pojazd został zgłoszony w urzędzie celnym przeznaczenia, a z ustaleń organów celnych wynika, że I. C. z RP wyjechał, ale innym pojazdem. Brak jest również podstaw do uznania, że samochód ten w chwili wprowadzenia na polski obszar celny był już objęty procedurą tranzytu. W żaden sposób bowiem okoliczność ta nie została wykazana. Nie ma więc w tym przypadku zastosowania art. 55 kodeksu celnego.

Dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji nie ma także znaczenia wskazywana przez skarżącego okoliczność umorzenia wobec niego postępowania karnego. Jak słusznie wskazał organ odwoławczy inne są przesłanki odpowiedzialności karnej i odpowiedzialności za dług celny. W tym ostatnim przypadku podstawą odpowiedzialności jest niewykonanie obowiązków związanych z przedstawieniem towaru i zgłoszeniem do odpowiedniej procedury celnej.

Organy celne prawidłowo także do ustalenia wartości celnej samochodu zastosowały metodę ostatniej szansy określoną w art. 29 ustawy – kodeks celny, wskazując przy tym szczegółowo, dlaczego metody określone w przepisach poprzedzających nie mogą mieć w tym przypadku zastosowania.

Nie znajdując zatem podstaw do uwzględnienia skargi, skargę jako niezasadną należało stosownie do treści art. 151 ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalić.