Postanowienie WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 475/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2011-03-14 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu S. H. na postanowienie referendarza sądowego z dnia 30 listopada 2010 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi S. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego na zakup żywności postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

S. H. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Nysy z dnia [...] o odmowie przyznania skarżącej pomocy w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" jako świadczenia pieniężnego na zakup żywności (zasiłek celowy). W skardze zawarta została również prośba o pomoc prawną.

Wobec powyższego referendarz sądowy pismem z dnia 28 września 2010 r. poinformował skarżącą o obowiązku składania wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, który przesłał skarżącej, wzywając do jego wypełnienia w terminie siedmiu dni. Jednocześnie, powołując się na treść oświadczeń, składanych przez skarżącą w innych sprawach toczących się przed tut. Sądem, m.in. o sygn. akt II SA/Op 333/10, II SA/Op 337/10, II SA/Op 403/10, a także informacji wynikających z załączonych do nich akt administracyjnych, wezwał skarżącą do przedłożenia: - wyciągów z posiadanych przez wszystkich członków gospodarstwa domowego wnioskodawczyni rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich trzech miesięcy, - zaświadczenia o pobieraniu stypendiów unijnych przez D. i P. H., - dowodu potwierdzającego odbycie przez P. H. leczenia [...] z uwzględnieniem kosztów tego leczenia,

- dowodu otrzymania przez rodzeństwo P. H. pieniędzy z podziału sumy uzyskanej ze sprzedaży za cenę 360000 zł nieruchomości rolnej z zabudowaniami w K., dokonanej w 2009 r. przez P. H. na podstawie aktu notarialnego Repertorium A numer [...], podpisanego w dniu 1 lipca 2008 r., gdyż o przekazaniu pieniędzy rodzeństwu skarżąca oświadczyła m.in. w sprawie o sygn. akt: II SA/Op 333/10, II SA/Op 337/10, II SA/Op 403/10 oraz II SA/Op 405/10. Wezwanie to zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do niego w części dotyczącej złożenia wyjaśnień i nadesłania dokumentów w zakreślonym terminie, może być uznane za niewskazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować jego odmową.

Obydwa wezwania zostały przesłane skarżącej i odebrane przez nią w dniu 6 października 2010 r., co potwierdziła własnoręcznym podpisem na pocztowym zwrotnym potwierdzeniu odbioru. W odpowiedzi na te wezwania skarżąca przedłożyła do tut. Sądu wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz pismo opatrzone datą 8 października 2010 r., przesyłając je pocztą przesyłką nadaną w dniu 13 października 2010 r., co wynika ze stempla pocztowego uwidocznionego na kopercie przesyłki. W punkcie 4 formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca wskazała, że wnosi o ustanowienie adwokata, co uzasadniła faktem samotnego wychowywania trojga uczących się dzieci. Podała, że nie jest w stanie bez uszczerbku dla siebie i rodziny opłacić adwokata niezbędnego w procesie, a także wskazała, iż "egzystuje na pożyczkach u znajomych i krewnych" oraz nie może "wywodzić tematu kredytu, gdyż są to koszty kserowania umów i przekroczenia tajemnicy", argumentując, że nie posiada stałego wynagrodzenia, renty, emerytury. W dalszej części formularza skarżąca podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synami P. i D., urodzonymi w roku 1990, a także z małoletnią córką D. Wskazała również, że nie posiada żadnego majątku, poza mieszkaniem o wielkości 48,65 m2 oraz nieruchomością rolną w dzierżawie do roku 2014. Odnośnie stanu majątkowego osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym wpisała dodatek mieszkaniowy wynoszący 232,24 zł oraz zasiłek rodzinny 367 zł. Poza tym jako inne, dodatkowe informacje o stanie majątkowym, skarżąca wskazała, że posiada zadłużenia "by opłacić podstawowe koszty utrzymania, czynsz 460,45 zł, energia 105,76 zł, gaz 74,93 zł". W punkcie 11 formularza dodatkowo podała, że korzysta z pomocy osób znajomych, krewnych na pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dzieci. Poza tym, w nadesłanym wraz z formularzem piśmie z dnia 8 października 2010 r. S. H. wyjaśniła, że "członkowie gospodarstwa domowego i poza mąż P. H. nie posiadają żadnych oszczędności na kontach i lokatach". Dodała, że leczenie choroby [...] jest bardzo kosztowne. Nadto wskazała, że "zaświadczenia o wysokości przedkładałam", prosząc w tym zakresie o "wgląd do odmawianych praw pomocy". Oświadczyła, że za rok 2009/2010 wynosiły 850 zł na dziecko, a płacone były w dwóch częściach w kwotach po 370 zł i 480 zł. Poza tym stwierdziła, że "P. H. nie partycypował w kosztach gospodarstwa domowego, a były to należności wyłącznie jego i rodzeństwa podziałem, którego dowodu prawnie odmawiają". Wskazała też, że "o przekazaniu pieniędzy oświadczyłam zgodnie z wiedzą Wydziału I do których wywodzenia obowiązku nie mam. Nie moje ani męża nie tyczy ostatnich trzech miesięcy".

Ponownym wezwaniem z dnia 19 października 2010 r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącą do przedłożenia dowodów uzyskiwania pieniędzy tytułu pożyczek od krewnych i znajomych np. w postaci umów pożyczki lub innych oświadczeń o ich udzieleniu oraz do przedłożenia, w przypadku korzystania z kredytu lub pożyczki bankowej, stosownej umowy z bankiem, a także wyjaśnienia źródła spłaty tego zobowiązania. Wezwanie zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do wezwania w zakreślonym terminie może być uznane za niewykazanie spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować jego odmową. W odpowiedzi na to wezwanie skarżąca w piśmie z dnia 24 października 2010 r. oświadczyła, że nie jest w stanie przedłożyć umów kredytów, pożyczek lub innych oświadczeń o ich udzieleniu z uwagi na ilość i okoliczności pozyskiwanych kredytów, którymi zmuszona jest wspierać swą sytuację. Podała też, że aktualnie ma na utrzymaniu dwoje uczących się dzieci. Dla uwiarygodnienia faktu korzystania "z koniecznych, nie do końca spłacanych zadłużeń", dpłączyła do pisma dowody wpłat gotówkowych: z [...] na kwotę 130 zł z dnia 9 lipca 2010 r. oraz [...] na kwotę 63,46 zł z dnia 14 września 2010 r. Stwierdziła także, że "przesłanką otrzymania prawa pomocy nie są formy wspierania poza OPS Nysa".

W związku z ujawnieniem - przy rozpoznawaniu w Wydziale I tut. Sądu zainicjowanych przez S. H. spraw o sygn. akt I SA/Op 460/09 w przedmiocie płatności do gruntów rolnych za 2007 r. i sygn. akt I SA/Op 461/09 w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za 2007 r. - faktu sprzedaży przez męża skarżącej w roku 2009 gospodarstwa rolnego w K. za kwotę 360000 zł, co wynikało z załączonej kopii aktu notarialnego Repertorium A numer [...] z dnia 1 lipca 2008r., przy czym zapłata ceny miała nastąpić ratami pierwsza w kwocie 190000 zł do dnia podpisania aktu notarialnego, a kolejne do dnia 31 grudnia 2008 r. i do dnia 30 czerwca 2009 r. po 60000 zł oraz do dnia 31 grudnia 2009 r. w kwocie 50000 zł., dowody te zostały dołączone do akt niniejszej sprawy. Z akt sprawy o sygn. II SA/Op 415/10 dołączono również kserokopie zaświadczeń Urzędu Skarbowego o dochodach członków rodziny, tj. skarżącej i jej męża za lata 2008 i 2009, kserokopię wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego w sprawie o sygn. akt II SA/Op 337/10, w którym skarżąca wskazała, że z uwagi na chorobę P. H. jest udzielana pomoc przez siostrę zamieszkałą w K., kserokopię zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki w tejże sprawie, podpisanego przez męża skarżącej oraz kserokopie pism skarżącej z dnia 4, 5 i 19 sierpnia 2010 r., w których skarżąca podała, że od roku 1998 nie wystąpiła ponownie o alimenty z uwagi na wysokość renty pobieranej przez męża; grunty w R. zostały wydzierżawione na okres 10 lat poza działką o powierzchni 0,2550 ha, zabudowaną zniszczonymi budynkami poniemieckimi o wartości nie większej niż 5000 zł; P. H. nie posiada dowodów wydatków za leczenie, które odbył ponosząc koszt 60000 zł; nie jest możliwy dowód z podziału sumy sprzedaży, która została dokonana zgodnie z wolą rodziców męża przed zawarciem związku małżeńskiego, a kwota ze zbycia była przeznaczona w 1/6 części dla rodzeństwa; posiadany samochód m-ki V[...] z 1999 r. sprowadzony był do kraju jako rozbity, a jego wartość rynkowa wynosi 9000 zł. Postanowieniem z dnia 30 listopada 2010 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Uzasadniając swoje stanowisko referendarz wywiódł, że dwukrotnie zwracał się do skarżącej o wyjaśnienie wątpliwości odnośnie stanu majątkowego jej oraz jej rodziny. Pomimo tych wezwań i pouczenia o skutkach niezastosowania się do ich treści, skarżąca nie wyjaśniła wątpliwości w tym zakresie. Referendarz wskazał, iż fakt niewystępowania o podwyższenie przez męża alimentów na wspólne dzieci skarżąca tłumaczyła jego niskimi dochodami i złym stanem zdrowia, tj. chorobą w postaci [...]. Jednocześnie referendarz zaakcentował fakt ujawnienia w aktach innej sprawy sądowej, sprzedaży przez męża skarżącej w 2009 r. gospodarstwa rolnego w K. za kwotę 360000 zł., o czym skarżąca wiedziała, gdyż występowała w niej jako pełnomocnik męża, co wynika z aktu notarialnego. Wprawdzie skarżąca wyjaśniła, że 60000 zł mąż przeznaczył na leczenie, a resztę kwoty podzielono pomiędzy jego rodzeństwo, jednak na wezwanie do przedłożenia dowodów na powyższe okoliczności, oświadczyła, że nie jest w stanie ich przedstawić. Referendarz sądowy uznał, że wysokość nieudokumentowanej przez skarżącą kwoty, uzyskanej ze sprzedaży gospodarstwa męża, zasadniczo zmienia jego sytuację materialną i powoduje, że ma on realną możliwość uczestniczenia w pokrywaniu wydatków rodziny. Poza tym bywa on we wspólnym miejscu zamieszkania. Wskazując na przepis art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, referendarz podniósł, że małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Ponadto, powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazał, że pojęcie "stanu majątkowego strony" dla celów prawa pomocy należy traktować szeroko, jako obejmujące dochody i majątek również osób prowadzących z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe, czy też w inny sposób wpływających na jego możliwości finansowe. Referendarz przyjął nadto, że dowody leczenia męża są możliwe do uzyskania i mogą mieć one formę np. zaświadczenia wystawionego w oparciu o dokumentację medyczną. Poza tym nie jest niemożliwe zarówno uzyskanie stosownych oświadczeń od rodzeństwa męża na okoliczność uzyskania przez nie kwot z podziału sumy ze sprzedaży gospodarstwa, jak i dokumentów odnośnie korzystania z pożyczek, a dowody wpłaty przedstawione przez skarżącą, nie potwierdzają okoliczności korzystania przez skarżącą z pożyczek i kredytów w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, gdyż nie wynika z nich z jakiego tytułu zostały dokonane. Nieprzedłożenie zatem żądanych dowodów należy potraktować jako niewykazanie, że skarżąca spełnia przesłanki przyznania wnioskowanego prawa pomocy w myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.

Postanowienie to zostało doręczone skarżącej w dniu 6 grudnia 2010 r. za pisemnym pokwitowaniem.

W piśmie z dnia 8 grudnia 2010 r., przesłanym pocztą listem nadanym w dniu 13 grudnia 2010 r., skarżąca złożyła sprzeciw od powyższego orzeczenia, w którym zarzuciła, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy. Wywiodła, iż od daty wznowienia rejestracji, tj. od 10 sierpnia 2010 r., nie było żadnej propozycji pracy, a ponadto wskazała, że w dniu 8 grudnia 2010 r. otrzymała pomoc z tytułu stypendium socjalnego dla dwójki dzieci w kwocie 291,20 zł, zasiłek rodzinny 189 zł, świadczenie rentowe z KRUS w kwocie 900 zł i dodatek mieszkaniowy do czynszu w kwocie 440,37zł. Podniosła również, że w innych sprawach zostało przyznane jej prawo pomocy, przy czym skargi zostały oddalone, a pełnomocnicy odmawiają sporządzenia skargi kasacyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

W niniejszej sprawie S. H. wniosła sprzeciw na postanowienie referendarza sądowego z dnia 30 listopada 2010 r. w ustawowym terminie siedmiu dni, a więc postanowienie to utraciło moc, natomiast wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpoznaniu przez Sąd.

W pierwszej kolejności odnotować należy, że stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, a zatem wnioskowanym przez skarżącą, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższe wskazuje, że instytucja prawa pomocy posiada wyjątkowy charakter i jest stosowana jedynie w sytuacjach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, z których wynika, iż wnioskodawca nie posiada wystarczających możliwości finansowych pokrycia kosztów sądowych związanych z jego udziałem w sprawie. Natomiast ewentualne ich uiszczenie pociągnęłoby za sobą uszczerbek utrzymania koniecznego, przez który należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy w sposób uniemożliwiający zapewnienie minimum warunków socjalnych. Z tych względów na stronie ciąży obowiązek wykazania, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów sądowych, co jednocześnie oznacza, że takie sytuacje powinny mieć miejsce jedynie wtedy, gdy zdobycie przez stronę środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe.

Realizacja obowiązku wykazania przez stronę swojej złej sytuacji materialnej polega m.in. na przedstawieniu niezbędnych informacji - dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy - w urzędowym formularzu wniosku, a także na składaniu dodatkowych oświadczeń i dokumentów, w trybie tzw. postępowania wyjaśniającego. Zasadą bowiem jest, że wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru (art. 252 § 2 P.p.s.a.). Jeśli natomiast w ocenie rozpoznającego wniosek informacje w nim zawarte okażą się niewystarczające lub wzbudzą wątpliwości, sąd może w trybie art. 255 P.p.s.a. wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów.

W rozpoznawanej sprawie - posiadając wiedzę na temat sytuacji bytowej skarżącej wynikającą z jej oświadczeń składanych w innych formularzach wniosków o przyznanie prawa pomocy, w sprawach toczących się przed tut. Sądem (np. I SA/Op 497/09, II Sa/Op 337/10, II SA/Op 413/10, II SA/Op 415/10, II SA/Op 478/10, II SA/Op 475/10), a także kierując się informacjami wynikającymi z akt administracyjnych i sądowych - zasadnie referendarz uznał, że dane ujawnione w formularzach wniosków są niewystarczające do oceny żądania S. H., pod kątem spełnienia kryteriów określonych w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W związku z powyższym skarżąca została dwukrotnie, pismami z dnia 28 września 2010 r. oraz z dnia 19 października 2010 r., wezwana do nadesłania stosownych dokumentów i złożenia dodatkowych wyjaśnień, które pozwoliłyby na dokonanie pełnej analizy jej sytuacji materialnej. Podkreślić wypada, że uprawnienie takie znajduje oparcie w art. 255 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, w każdym przypadku gdy sąd uzna, że oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, powinien wezwać stronę do złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedstawienia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Z kolei, w myśl § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245), dokumentami źródłowymi, które potwierdzają sytuację majątkową wnioskodawcy, mogą być w szczególności: 1) odpisy zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe; 2) wyciągi i wykazy z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; 3) wypisy z rejestrów urzędowych; 4) odpis aktualnych bilansów; 5) zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz otrzymywanych świadczeń z okresu ostatnich dwu lat; 6) zaświadczenie o sytuacji rodzinnej wnioskodawcy wydawane przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy. Powtórzyć jeszcze raz zatem przyjdzie, że to właśnie na stronie, która ubiega się o prawo pomocy ciąży obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie jej takiego prawa. Natomiast, uchylając się od przedstawienia określonych dokumentów i oświadczeń na wezwanie sądu administracyjnego, strona powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie dysponował materiałem dowodowym wystarczającym do uwzględnienia jej wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 29 lipca 2009 r., sygn. akt II FZ 267/09, zamieszczone na stronie internetowej Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Sąd nie jest przy tym zobligowany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy pełna ocena stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, z uwagi na postawę wnioskodawczyni, nie jest możliwa.

W świetle powyższego należało stwierdzić, że S. H. - nie stosując się do wezwań Sądu - nie wykazała, iż spełnia przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa pomocy w świetle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Poprzez nieprzedstawienie dowodów skarżąca nie potwierdziła trudnej sytuacji materialnej, na którą się powołuje we wniosku.

Przede wszystkim nie można uznać za uprawdopodobnioną wskazywanej w oświadczeniach skarżącej okoliczności nieprowadzenia gospodarstwa domowego wspólnie z mężem. W ocenie Sądu, prawdziwość tych twierdzeń budzi poważne wątpliwości, gdyż nie znajduje jednoznacznego potwierdzenia w materiale dowodowym. Zauważyć należy, że P. H. zameldowany jest na pobyt stały pod tym samym adresem co skarżąca i jej dzieci, a także przebywa tam, co potwierdza fakt odbioru przez niego pod tym adresem korespondencji sądowej adresowanej do skarżącej w sprawie o sygn. akt II SA/Op 337/10. Ponadto, jak wynika z zaświadczeń Urzędu Skarbowego w N. - małżonkowie S. i P. H. w latach 2008 i 2009 zostali opodatkowani wspólnie podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Poza tym, biorąc jako pełnomocnik męża udział w sprzedaży nieruchomości położonej w K., skarżąca podała, że P. H. nie zawierał umów majątkowych małżeńskich. Wszystkie te okoliczności, jak też posiadanie przez skarżącą szczegółowej wiedzy na temat choroby męża, którą to okoliczność skarżąca podaje w swych oświadczeniach, wskazują na relację łączącą małżonków, która budzi istotne wątpliwości wobec podnoszonego faktu nieprowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego. Ustalenie rzeczywistego składu osób pozostających we wspólnym gospodarstwie ma z kolei bezpośrednie przełożenie na ustalenie sytuacji materialnej wnioskodawczyni.

W kontekście powyższego, równie istotne znaczenie miało wyjaśnienie wątpliwości dotyczących sytuacji majątkowej męża skarżącej. W tym zakresie skarżąca nie przedłożyła natomiast żądanych dokumentów, dotyczących sprzedaży przez jej męża nieruchomości rolnej za cenę 360000 zł. oraz związanych z podziałem tej kwoty, w szczególności dowodów potwierdzających przeznaczenie znacznej sumy na leczenie męża oraz przekazania pozostałej kwoty na rzecz jego rodzeństwa. Nie kwestionując akcentowanej przez skarżącą okoliczności, iż przedmiotowa nieruchomość stanowiła majątek odrębny jej męża, podkreślić zdaniem Sądu należy, że wyjaśnienie kwestii związanej z rozdysponowaniem tak znacznej kwoty, uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości, miało istotne znaczenie dla oceny sytuacji materialnej wnioskodawczyni oraz jej rodziny, w szczególności w kontekście niewystępowania przez skarżącą o podwyższenie alimentów od męża z uwagi na jego niskie dochody. Ta okoliczność otrzymywania alimentów, pomimo niepodania jej w formularzu wniosku, ujawniona została w innych sprawach. Zwrócić należy uwagę, że w sytuacji gdy skarżąca powołuje się na brak możliwości samodzielnego poniesienia kosztów postępowania, konieczne jest zbadanie, czy również przy pomocy bliskich nie jest w stanie tego uczynić (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 262/09, LEX nr 552223). Dopiero bowiem stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy rodziny osoba wnioskująca o przyznanie prawa pomocy nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, pozwalałoby rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa. Nieujawnienie sytuacji majątkowej współmałżonka nie pozwala natomiast na ocenę rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącej pod kątem spełnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 28 maja 2009 r., sygn. akt I FZ 104/09, LEX nr 574249). Dostrzec też trzeba, że rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się, jak sama nazwa wskazuje, do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Rozdzielność majątkowa dotyczy kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich (por. postanowienie NSA z dnia 2 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 216/09, LEX nr 552212). Na mocy zaś art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Wynikający z powołanej regulacji obowiązek wzajemnie pomocy istnieje przy tym niezależnie od łączącego małżonków ustroju majątkowego. Wobec tego, dla oceny sytuacji majątkowej skarżącej istotne było zatem ustalenie, czy nawet w sytuacji, gdyby skarżąca wraz z dziećmi prowadziła odrębne gospodarstwo domowe, byłaby ona w stanie ponieść koszty postępowania przy pomocy męża, który uzyskał znaczną kwotę ze sprzedaży nieruchomości.

Poza powyższym odnotować należy, że skarżąca nie podała w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonym w niniejszej sprawie, że na dochód jej gospodarstwa domowego składają się również alimenty jakie otrzymuje na dzieci w kwocie 80 zł. Nie wyjaśniła też innych wątpliwości, np. w jaki sposób, ponosząc wskazywane w punkcie 9 formularza koszty utrzymania lokalu mieszkalnego (czynsz, energia i gaz) w kwocie wynoszącej łącznie 641,14 zł (460,45 zł + 105,76 zł + 74,93 zł), które są wyższe od wskazywanych dochodów uzyskiwanych w gospodarstwie domowym tytułem dodatku mieszkaniowego i zasiłków rodzinnych, wynoszących łącznie 599,24 zł, skarżąca jest w stanie utrzymać swoją rodzinę. Oznaczać to może, że skarżąca lub członkowie jej gospodarstwa domowego posiadają inne źródła dochodu, bądź korzystają z pomocy osób trzecich. Skarżąca nie udokumentowała jednak ani rodzaju tej pomocy, ani podmiotów jej udzielających. W szczególności nie wykazała także, aby utrzymywała się z kredytów i pożyczek. Brak danych w tym zakresie nie pozwala natomiast na ustalenie wartości rzeczywistych środków jakimi dysponuje. Trzeba też mieć na uwadze, że wnioskodawczyni nie przedstawiła dokumentów potwierdzających leczenie męża i wydatków z tym związanych, przez co uniemożliwiła Sądowi dokonanie oceny, w jakim zakresie powyższy fakt wpływa na sytuację materialną rodziny, tzn. jakie są z tego tytułu ewentualne obciążenia finansowe. W ocenie Sądu, nie sposób uznać, że wezwanie do przedłożenia jakichkolwiek dokumentów potwierdzających leczenie choroby męża - w tym przykładowo dokumentacji medycznej, która jest dla pacjenta dostępna - nie jest możliwe do spełnienia.

Zauważyć ponadto trzeba, że skarżąca jest właścicielką gospodarstwa rolnego, którego grunty oddała w bezpłatną dzierżawę. Odnośnie tej okoliczności zgodzić należy się z prezentowanym w orzecznictwie poglądem, że sposób, w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek, nie może mieć wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na uiszczenie wpisu. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, w tym może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych. Ponadto, posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości, w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych, zwłaszcza w sytuacji, gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden inny sposób nie została ograniczona możność jego zbycia (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2009 r., sygn. akt I OZ 563/09 oraz z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, LEX nr 574123 i nr 393645). Na gruncie niniejszej sprawy stanowisko to prowadzi zatem do stwierdzenia, że fakt oddania przez skarżącą gospodarstwa rolnego w bezpłatną dzierżawę i brak faktycznego dochodu z tego gospodarstwa, nie stanowi okoliczności dla potwierdzenia jej trudnej sytuacji materialnej, stanowiącej podstawę do przyznania prawa pomocy, ale potwierdza, że skarżąca nie wykorzystuje swych możliwości w uzyskaniu dodatkowych dochodów, w tym również na pokrycie kosztów postępowania.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić trzeba, że wnioskodawczyni nie wykazała, aby nie była w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, czy też dla siebie i rodziny. Bierność skarżącej w zakresie wyjaśnienia powstałych w rozpoznawanej sprawie wątpliwości spowodowała z kolei brak możliwości pełnej i rzetelnej oceny sytuacji majątkowej jej rodziny. Jeszcze raz podkreślić przy tym należy, że to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Dlatego też - jak trafnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny - strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd o zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane (por. postanowienie NSA z dnia 30 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 171/09, LEX nr 552205). Dostrzec przy tym trzeba, że składane w niniejszej sprawie przez skarżącą oświadczenia, pozostają co do niektórych kwestii w rozbieżności z oświadczeniami składanymi przez nią w innych sprawach, np. odnośnie okoliczności otrzymywania alimentów na dzieci (potwierdzonej np. we wniosku skarżącej złożonym w sprawie o sygn. akt II SA/Op 337/10), otrzymania przez dzieci stypendiów unijnych oraz posiadania przez męża samochodu marki [...] (potwierdzonych w oświadczeniach złożonych do spraw o sygn. akt II SA/Op 337/10 i II SA/Op 333/10).

Końcowo zauważyć również przyjdzie, że podnoszona przez skarżącą okoliczność przyznania jej prawa pomocy w innych sprawach sądowoadministracyjnych nie może skutkować, niejako automatycznie, podjęciem podobnego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Jak celnie wywodzono w orzecznictwie, nie do przyjęcia byłaby sytuacja, gdyby sąd rozpoznający sprawę - dla zachowania jednolitej linii orzeczniczej - rozstrzygał nie na podstawie akt tej sprawy, lecz kierował się stanowiskiem wyrażonym w podobnej sprawie przez inny skład orzekający (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2008 r., sygn. akt I FZ 231/08, Lex nr 478981). Ponadto odnotować należy, że w sprawach, w których przyznano skarżącej prawo pomocy, nie był jeszcze znany fakt sprzedaży nieruchomości w K., która to okoliczność ujawniła się dopiero w sprawach wszczętych ze skargi S. Hj, a prowadzonych w Wydziale I tut. Sądu.

Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w sentencji postanowienia.