Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 97/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2013-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6133 Informacja o środowisku
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1 pkt 8, art. 59 ust. 1 pkt 2, art. 62 ust. 1, art. 63 ust. 1, art. 71 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2008 nr 199 poz 1227
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko
article: par. 3 ust. 1 pkt 91
journal: Dz.U. 2004 nr 257 poz 2573
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r.w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na  środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na  środowisko
article: art. 7, art. 77 ust. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędzia WSA Janina Guść Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Anna Rusajczyk po rozpoznaniu w dniu 4 września 2013 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 grudnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego J. S. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W wyniku rozpatrzenia wniosku F. T. Wójt gminy decyzją z dnia 14 lutego 2012 r., nr RGN-7666.8.2010, działając na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 71 ust. 1 i ust. 2 pkt 2, art. 77 ust. 1 i ust. 6, art. 78 ust 4, art. 79 ust. 1, art. 80 ust. 1, ust. 2, art. 81, art. 82, w związku z art. 59, art. 72 ust. 1, pkt 1, pkt 3 i pkt 6, ust. 3, ust. 4, art. 73 ust. 1, art. 85 oraz art. 173 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2008 r. Nr 199, poz. 1227 ze zm. oraz § 3 ust. 1 pkt 91 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. z 2004 r. nr 257, poz. 2573, zm.: Dz.U. z 2005 r. nr 92, poz. 769, Dz.U. z 2007 r. nr 158, poz. 1105), w związku z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2010 r. nr 213, poz. 1397), określił warunki realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie, rozbudowie i modernizacji stawów rybnych przeznaczonych do chowu i hodowli ryb typu pstrągowego o produkcji do 60 t/rok na działkach o nr: [...], [...] (przed zmianą [...]), [...] i [...] (obr. Warszkowo) w miejscowości W., gmina W. Organ szczegółowo określił rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia, kwalifikując je na podstawie obowiązujących przepisów jako przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko, które może wymagać sporządzenia raportu o oddziaływaniu. Ustalono również warunki wykorzystywania terenu w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich. W szczególności nakazano udrożnić jaz piętrzący wodę na potrzeby hodowli ryb w W. M. zgodnie z koncepcją przedstawioną w uzupełnieniu raportu - budowa przepławki szczelinowej typu Vertical-Slot na prawym brzegu rzeki oraz udrożnienie bariery hydrotechnicznej za pomocą przepławki.

Organ określił nadto w decyzji wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Wskazano, że wymogi w zakresie przeciwdziałania skutkom awarii przemysłowych, w odniesieniu do przedsięwzięć zaliczanych do zakładów stwarzających zagrożenie wystąpienia poważnych awarii w rozumieniu ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska oraz wymogi w zakresie transgranicznego oddziaływania na środowisko nie dotyczą planowanej inwestycji.

W decyzji stwierdzono konieczność zapobiegania, ograniczania oraz monitorowania oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przez prowadzenie badań stanu i składu wód rzeki P., poniżej zrzutu wód poprodukcyjnych z planowanego przedsięwzięcia, z uwzględnieniem podstawowych wskaźników fizykochemicznych i biologicznych jakości wód, zgodnie z wymogami rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 20.08.2008 r. w sprawie sposobu klasyfikacji stanu jednolitych części wód powierzchniowych (Dz. U. nr 162, poz. 1008), z określoną częstotliwością, analizy tych badań pod kątem wpływu przedsięwzięcia na rzekę P. oraz przedkładania wyników badań w Urzędzie Gminy.

Nałożono na inwestora obowiązek przedstawienia w Urzędzie Gminy analizy porealizacyjnej w zakresie wpływu planowanego przedsięwzięcia na stan wód rzeki P., przez przedłożenie wyników badań stanu i składu odprowadzanych wód poprodukcyjnych w terminie trzech miesięcy od dnia rozpoczęcia eksploatacji planowanego przedsięwzięcia oraz udokumentowania prawidłowości funkcjonowania przepławki jako urządzenia udrażniającego rzekę P. jako korytarz ekologiczny przez przedłożenie opinii biegłego, w terminie roku od dnia rozpoczęcia eksploatacji planowanego przedsięwzięcia.

W uzasadnieniu decyzji zakwalifikowano planowane przedsięwzięcie zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 91 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. z 2004 r. nr 257, poz. 2573 ze zmianami) jako chów i hodowla ryb w stawach typu karpiowego, jeżeli produkcja przekracza 4 tony ryb z 1 ha powierzchni użytkowej stawów, oraz chów lub hodowla ryb w stawach typu pstrągowego, jeżeli produkcja przekroczy 1 tonę ryb przy poborze 1 l wody na sekundę w miejscu ujęcia wody, tzn. przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko, które może wymagać sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko.

Wójt Gminy zwrócił się do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z prośbą o przedstawienie opinii w przedmiocie potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko. W odpowiedzi na powyższe Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w postanowieniu z dnia 10 marca 2010 r. wskazał, że zachodzi konieczność przeprowadzenia procedury oceny oddziaływania na środowisko oraz określił zakres raportu o oddziaływaniu na środowisko zgodny z art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny nie wydał opinii dotyczącej potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko na podstawie art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.

Postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2010 r., nr [...] Wójt Gminy stwierdził obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedmiotowego przedsięwzięcia określając zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.

Raport o oddziaływaniu na środowisko przedsięwzięcia został złożony do akt sprawy, a Wójt Gminy obwieszczeniem Nr [...] z dnia 30 czerwca 2010 r. podał do publicznej wiadomości informację o złożeniu raportu o oddziaływaniu na środowisko planowanego przedsięwzięcia poprzez zamieszczenie w publicznie dostępnym wykazie danych na stronie BIP Urzędu Gminy w dniu 30.06.2010 r., wywieszenie na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy w W. w dniu 30.06.2010 r. oraz w miejscu planowanego przedsięwzięcia.

W wyznaczonym terminie 21 dni nie wpłynęły żadne uwagi i wnioski od społeczeństwa dotyczące raportu oraz prowadzonego postępowania w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

Raport o oddziaływaniu na środowisko planowanego przedsięwzięcia był sześciokrotnie uzupełniany, na wezwania Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska oraz Wójta Gminy, a uzupełnienia raportu były podawane do publicznej wiadomości w drodze obwieszczeń przez Wójta Gminy.

W decyzji opisano również szczegółowo udział społeczeństwa w postępowaniu środowiskowym, w tym treść uwag i wniosków J. S., E. i W. O. oraz stanowiska organu w ich przedmiocie.

W trybie art. 77 i 78 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko Wójt Gminy uzyskał również uzgodnienie przedsięwzięcia z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska, który postanowieniem z dnia 11 marca 2011 r. uzgodnił realizację przedsięwzięcia. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska uznał, że realizacja przedmiotowej inwestycji wpłynie na poprawę stanu funkcjonowania rzeki P. jako korytarza ekologicznego (udrożni istniejącą barierę hydrotechniczną) oraz korzystnie wpłynie na objęte ochroną obszary położone w dolnym jej biegu (poprzez poprawę stanu czystości wody - zwiększenie efektywności oczyszczenia wód pohodowlanych). Ponadto Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska wskazał, że z dokonanej przez autorów raportu analizy stanu zanieczyszczenia powietrza oraz hałasu wynika, że planowane przedsięwzięcie nie narusza standardów jakości powietrza, poza terenem do którego użytkownik posiada tytuł prawny, a także nie wpłynie na stan klimatu akustycznego. W uzasadnieniu przedmiotowego postanowienia Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska wskazał, że w toku oceny oddziaływania na środowisko nie stwierdzono możliwości negatywnego oddziaływania na obszary Natura 2000 i kumulowania się oddziaływań. Ponadto uznał, że informacje dostępne w raporcie o oddziaływaniu na środowisko są wystarczająco szczegółowe, aby w pełni ocenić oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia na środowisko. Nie wskazano również potrzeby przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko. Z postanowienia wynikało, że jednym z warunków realizacji ocenianego przedsięwzięcia jest udrożnienie jazu piętrzącego wodę na potrzeby hodowli ryb oraz to, że realizację budowy, rozbudowy i modernizacji stawów rybnych należy wykonać równolegle z udrożnieniem bariery hydrotechnicznej za pomocą przepławki. Warunki realizacji przedsięwzięcia określone w postanowieniu uzgadniającym zostały uwzględnione w decyzji środowiskowej.

Wobec braku wydania opinii przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, zgodnie z art. 78 ust. 4 ustawy potraktowano to jako brak zastrzeżeń.

Wójt Gminy wezwał strony postępowania (posiadające nieruchomości na terenie planowanej przepławki) do złożenia wyjaśnień i udzielenia odpowiedzi, czy wyrażają zgodę na realizację przepławki na nieruchomościach, do których posiadają tytuł prawny (zgodnie z projektem przedłożonym przez Inwestora w dniu 31 stycznia 2011 r. wraz z uzupełnieniem raportu o oddziaływaniu na środowisko). J. S. w piśmie z dnia 17.06.2011 r. wskazał, że nie wyraża zgody na budowę przepławki na terenie działki nr [...] obr. W. Nadleśnictwo W. wyjaśniło, że do czasu uregulowania zasad udostępniania nieruchomości oraz ustanowienia dla nich właściwego zarządcy, nie będzie opiniowało projektów inwestycyjnych ani udostępniało nieruchomości na cele inwestycyjne.

Wobec uwag stron pod adresem inwestycji organ pozyskał opinię biegłego do spraw hydrotechniki i ochrony środowiska, który jednoznacznie wypowiedział się o konieczności udrożnienia rzeki P. dla organizmów wodnych określając cztery możliwe warianty lokalizacyjne. Inwestor przychylił się do koncepcji realizacji przedsięwzięcia w wariancie I, co organ zaakceptował.

Po przeanalizowaniu stanowisk organów uzgadniających uzyskanych w ramach przeprowadzonej procedury oceny oddziaływania na środowisko, informacji zawartych w raporcie o oddziaływaniu na środowisko oraz jego uzupełnieniach oraz działając w oparciu o informacje własne organu, opinię biegłego, określono warunki realizacji przedsięwzięcia zawarte w decyzji.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyli J. S., Państwo E. i W. O. oraz inwestor F. T.

J. S. zarzucił przede wszystkim brak uwzględnienia w toku postępowania faktu bytowania w rzece P. gatunku ściśle chronionego - minoga strumieniowego, co potwierdzają badania naukowe. Zarzucił również brak rozważenia wpływu działalności obecnej i planowanej przez inwestora na wody rzeki P., które zasilają systemy korzenne drzew występujących na chronionych obszarach NATURA 2000 P. D. i Ł. P. Zanieczyszczenie wód może doprowadzić do obumierania korzeni drzew stanowiących miejsce gniazdowania chronionego gatunku sowy włochatki. Nadto odwołujący zakwestionował stanowisku organu o braku oddziaływania transgraniczego inwestycji, ze względu na to, że rzeka P. stanowi mały dopływ Bałtyku.

Odwołujący się E. i W. O. zakwestionowali natomiast stanowisko braku wpływu działalności inwestora na strefę ochronną ujęcia wody pitnej będącej w ich użytku. Według odwołujących inwestycja będzie miała wpływ na ujęcie wody. Zarzucili również brak uwzględnienia uwarunkowań ochrony zabytków, gdyż nie wzięto pod uwagę, że planowana inwestycja jest usytuowana w miejscu znajdowania się XVII-wiecznych ruin młyn i starobruku.

Odwołujący się F. T. zakwestionował kwalifikację inwestycji jako przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, albowiem wskaźnik produkcji wynosi poniżej progu kwalifikacyjnego tj. 0,75 ton/l wody/sekunda, a głównym celem inwestycji jest poprawa warunków bytowych ryb oraz unowocześnienie produkcji i dostosowanie gospodarstwa do standardów i norm hodowli ryb pod kątem minimalizowania oddziaływań na środowisko. Inwestor zakwestionował również opinie wydawane w toku postępowania przez biegłego H. R. zarzucając im stronniczość. Inwestor stwierdził, że biegły pojawił się w obrębie hodowlanym bez wiedzy i udziału właściciela.

Rozpoznając odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 14 grudnia 2012 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję uznając ją za prawidłową i uzasadnioną zgodnie z wymogami ustawy. Potwierdzono prawidłowość kwalifikacji przedsięwzięcia, uwzględnienie ustaleń zawartych w raporcie i jego uzupełnieniach oraz warunków realizacji inwestycji wskazanych przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska.

Kolegium odnosząc się do zarzutów odwołań wyjaśniło, że niekwestionowane przez strony zapisy raportu szczegółowo odnosiły się do zagadnień wpływu inwestycji na florę i faunę występującą w obrębie W. i zostały uwzględnione w decyzji. Odwołujący J. S. nie przedstawił takich dokumentów źródłowych, które skutecznie podważyłyby ustalenia raportu o braku występowania w rzece P. minoga strumieniowego czy w okolicznych lasach sowy włochatki. Kolegium nie podzieliło zarzutu błędnej kwalifikacji przedsięwzięcia z § 3 pkt 91 rozporządzenia z 2004 r., stwierdzając dodatkowo, że zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 62 rozporządzenia przyjęta wysokość piętrzenia wody na rzece P. przekracza 2 m, co również kwalifikuje planowane przedsięwzięcie do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko i mogących wymagać sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko. Odnośnie do zarzutów podnoszonych przez E. i W. O. wyjaśniono, że zgodnie z raportem o oddziaływaniu na środowisko planowanego przedsięwzięcia w obszarze działek przewidzianych pod lokalizację przedmiotowej inwestycji nie ma obiektów wpisanych do rejestru bądź ewidencji zabytków potwierdzonego przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (s. 27 raportu). Co do obaw związanych z zatruciem wody pitnej, a wręcz jej brakiem, Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z przedłożonym raportem w pkt 8.6 określając wzajemne oddziaływanie na poszczególne elementy środowiska autor raportu w oparciu o poczynione badania wskazał, iż wpływ planowanego zamierzenia na stan wód podziemnych i warunki hydrologiczne jest nieznaczący, nie powodujący odczuwalnych skutków w środowisku.

Skargę na powyższą decyzję wniósł J. S. zarzucając, że wydana została z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. Wskazując na powyższe uchybienia, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W uzasadnieniu skargi wyjaśniono szerzej zastrzeżenia zgłaszane pod adresem decyzji środowiskowej. Skarżący zakwestionował kompletność materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Przede wszystkim skarżący zarzucił brak rozpoznania zarzutów odwołania i nie wyjaśnienie kwestii występowania w rzece Piaśnicy minoga strumieniowego – gatunku objętego ścisłą ochroną oraz nie wyjaśnienie rozbieżności odnoszących się do występowania sowy włochatki. Skarżący doszukał się również uchybienia w braku przeprowadzenia dowodu z zeznań biegłego K. S. na okoliczności związane z ochroną środowiska wodnego. Nadto, skarżący zwrócił uwagę na brak rozważenia przez Kolegium zarzutu dotyczącego nielegalnie istniejącego jazu i wpływu tej budowli na ochronę przyrody i środowiska. Kolegium nie zweryfikowało również adekwatności nałożonych na inwestora ograniczeń planowanej inwestycji, w szczególności emisji metabolitów przedostających się do wody z odchodów ryb hodowanych w gospodarstwie do rzeki P. Zakwestionowano również ustalenie o braku oddziaływania transgranicznego inwestycji na środowisko pomimo wpływu rzeki P. jako dopływu południowego Bałtyku na ichtiofaunę Morza Bałtyckiego, w tym populację troci wędrownej i łososia atlantyckiego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 powołanej ustawy). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego.

Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) decyzja podlega uchyleniu w całości lub w części, jeżeli sąd stwierdzi:

1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

3) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Kierując się powyższymi przesłankami, Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę, gdyż zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania.

Kontrolą legalności w przedmiotowej sprawie objęto decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 grudnia 2012 r. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia 14 lutego 2012 r. określającą środowiskowe warunki realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie, rozbudowie i modernizacji stawów rybnych przeznaczonych do hodowli ryb typu pstrągowego o produkcji do 60 t/rok na działkach o nr: [...], [...] (przed zmianą [...]), [...] i [...] (obr. W.) w miejscowości W., gmina W.

Kontrolowane decyzje wydane zostały na podstawie przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. nr 199, poz. 1227 ze zm.), zwanej dalej ustawą.

Organy orzekające w sprawie prawidłowo zakwalifikowały przedmiotowe przedsięwzięcie zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 91 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. nr 257, poz. 2573) w związku z przepisem przejściowym § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. Nr 213 poz. 1397), jako chów lub hodowla ryb w stawach typu karpiowego, jeżeli produkcja przekracza 4 tony ryb z 1 ha powierzchni użytkowej stawu, oraz chów lub hodowla ryb w stawach typu pstrągowego, jeżeli produkcja przekroczy 1 tonę ryb przy poborze 1 l wody na sekundę w miejscu ujęcia wody, zaliczany do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Wobec zmiany przepisów rozporządzenia dotyczącego kwalifikacji przedsięwzięć dla potrzeb przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko należy wyjaśnić, że przedmiotowe przedsięwzięcie zakwalifikowane zgodnie z przepisem przejściowym § 4 rozporządzenia z 2010 według przepisów dotychczasowych jako mogące znacząco oddziaływać na środowisko jest przedsięwzięciem tego samego rodzaju, co przedsięwzięcie obecnie określane mianem mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Tego typu przedsięwzięcia, zgodnie z dyspozycją art. 71 ust. 2 pkt 2 ustawy, wymagają uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Zgodnie z dyspozycją art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1.

W przedmiotowej sprawie Wójt Gminy postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2010 r., po zasięgnięciu opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, stwierdził obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedmiotowego przedsięwzięcia oraz określił zakres raportu.

Przez ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko według art. 3 ust. 1 pkt 8 ustawy rozumie się postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, obejmujące w szczególności:

– weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko,

– uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień,

– zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu.

W myśl art. 62 ust. 1 ustawy w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określa się, analizuje oraz ocenia bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi, dobra materialne, zabytki, wzajemne oddziaływanie między tymi elementami, dostępność do złóż kopalin, możliwości oraz sposoby zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz wymagany zakres monitoringu. Ocena oddziaływania na środowisko jest etapem prowadzącym do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i pozwala organowi jedynie zorientować się, jakie ewentualnie zagrożenia dla środowiska mogą wystąpić. Powinno to pomóc organowi właściwie określić uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia. Ustalenie w decyzji środowiskowej warunków, pod którymi może zostać zrealizowana planowana inwestycja, nie przesądza jeszcze o jej faktycznej realizacji. Określa jedynie kształt inwestycji z punktu widzenia wymogów ochrony środowiska, dopuszcza jej realizację w wariancie dla środowiska najkorzystniejszym. Dopiero na kolejnych etapach procesu inwestycyjnego, tj. w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy i o udzielenie pozwolenia na budowę następuje konkretyzacja i materializacja warunków określonych w decyzji środowiskowej. Innymi słowy, decyzja środowiskowa statuuje ograniczenia realizacji przedsięwzięcia konieczne ze względu na wymogi ochrony środowiska w różnych jego aspektach.

Wyżej opisanej oceny organ dokonuje kierując się przede wszystkim danymi zawartymi w sporządzonym raporcie, który poddaje weryfikacji wedle obowiązujących zasad postępowania dowodowego. Raport ma charakter dokumentu prywatnego inwestora będącego dowodem w postępowaniu administracyjnym i podlega ocenie, tak jak każdy inny dowód. Raport jest jednym z ważniejszych środków dowodowych w postępowaniu o ustalenie środowiskowych uwarunkowań, pozostając środkiem dowodowym podlegającym ocenie w świetle pozostałego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie zgodnie z zasadami postępowania dowodowego wspólnymi dla pozostałych dowodów.

W przedmiotowym postępowaniu organy dopuściły się takich uchybień w ocenie raportu, które miały wpływ na wynik sprawy.

W raporcie oddziaływania sporządzonym na potrzeby oceny przedmiotowej inwestycji w pkt 3.6. stwierdzono, że "(...) w ostatnich latach w cieku (czyli rzece P.) nie odnotowano występowania minoga strumieniowego, który zaliczany jest do gatunków wymienionych w Załączniku II Dyrektywy Rady 92/43/EWG". Na stronie 37 raportu wskazano natomiast, że "(...) ekologiczna wartość P. jako korytarza ekologicznego byłaby istotna w razie stwierdzenia takich gatunków jak minóg strumieniowy, który podlega ścisłej ochronie zarówno w prawie krajowym, jak też według przepisów Unii Europejskiej. Tego gatunku w rzece P. na odcinku w okolicach osady W. M. nie odnotowano od co najmniej 5 lat".

Ze względu zatem na wpływ występowania minoga strumieniowego w P. na wymagany stopień ochrony jej wód ze względu na istniejącą tam ichtiofaunę kwestia ta miała istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy tym bardziej, że skarżący w toku całego postępowania administracyjnego, jeszcze przed wydaniem decyzji w pierwszej instancji, kategorycznie sprzeciwiał się tezie o braku minoga strumieniowego w P. i zmierzał do wykazania środkami dowodnymi jej nieprawidłowości. Wskazywał on bowiem, że w P. występuje gatunek podlegający ochronie ścisłej - minóg strumieniowy, co wymagało uwzględnienia przy dokonywaniu oceny możliwości realizacji przedsięwzięcia. Ustalenie, że minóg strumieniowy bytuje w wodach rzeki P. wymagałoby szczegółowego uwzględnienia przy ocenie oddziaływania inwestycji na środowisko i przy ustalaniu środowiskowych uwarunkowań jej realizacji.

W toku postępowania przed organem pierwszej instancji skarżący przedłożył opracowanie naukowe sporządzone przez naukowców z Instytutu Rybactwa Śródlądowego, Zakładu Ryb Wędrownych w Gdańsku, Grzegorza Radtke, Rafała Bernasia, Piotra Dębowskiego i Michała Skóry, opublikowane w Rocznikach Naukowych Polskiego Związku Wędkarskiego 2010, t. 23, s. 79-96, zatytułowane "Ichtiofauna Małych Cieków Polskiego Wybrzeża Bałtyku". Opracowanie to powstało w oparciu o badania naukowe, którymi objęto ichtiofaunę małych cieków dorzecza Bałtyku, w tym największy wśród nich ciek – rzekę P. Występowanie gatunków ryb i minogów określono na podstawie elektropołowów prowadzonych w latach 2002 – 2008 na ogółem 41 stanowiskach połowowych. Wyniki tych badań potwierdziły, że na 3 stanowiskach połowowych powyżej jeziora Ż. najliczniej występował minóg strumieniowy i narybek (s. 88 publikacji) w wyższych źródliskowych partiach cieków (s. 94).

Z powyższego wynika, że skarżący przedłożył dowód w sposób oczywisty podważający tezę autorów raportu o braku w P. minoga strumieniowego. Podkreślić należy, że stwierdzenie z raportu opiera się na ocenie tego samego okresu, który objęty był wskazanymi badaniami naukowymi. Wystąpiła zatem sprzeczność, którą należało wyjaśnić.

Zarówno Wójt, jak i Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska, wzywali inwestora do uzupełniania raportu i wyjaśnienia kwestii fauny i flory występującej w obszarze objętym zakresem przewidywanego oddziaływania inwestycji. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska pismem z dnia 11 sierpnia 2010 r. wezwał inwestora między innymi do podania źródeł, na podstawie których ustalono skład gatunkowy ichtiofauny rzeki P. w rejonie stawów hodowlanych, w tym źródła informacji o braku stwierdzeń w rzece od 5 lat minoga strumieniowego.

W odpowiedzi na powyższe w uzupełnieniu raportu z sierpnia 2010 r. w pkt 2 inwestor wyjaśnił, że źródłem informacji na temat składu gatunkowego ichtiofauny rzeki P. na etapie sporządzania raportu były informacje uzyskane od inwestora, który jest dzierżawcą obwodu rybackiego rzeki P. nr 1. Dalej inwestor wskazał, że aktualnie dane te uściślone zostały na podstawie informacji zamieszczonych w "Operacie Rybackim obwodu rybackiego rzeki P. nr 1", według którego w wodach obwodu występuje: pstrąg potokowy, głowacz białopłetwy, troć wędrowna, śliz, ciernik. Wymienione gatunki zostały stwierdzone w trakcie odłowów kontrolnych. Według operatu występowanie minoga było sporadycznie stwierdzane przez inwestora w latach 2005-2006. Szczegółowe odłowy kontrolne od tego czasu nie były jednak prowadzone, dlatego nie można jednoznacznie i z całą pewnością wykluczyć występowania tego gatunku w wodach rzeki P. Podkreślono, że zaprzestanie obserwacji minoga zbiegło się z masowym skażeniem wód rzeki P., do jakiego doszło w 2006 r., związanym z wytruciem całego stada hodowlanego i większości hydrobiontów rzeki P.

Powyższe prowadzi do wniosku, że skoro od 2006 roku nie były prowadzone odłowy kontrolne minoga to ustalenia raportu w tym zakresie są wątpliwe. Dodatkowo wiarygodność ich podważają dane z badań naukowych prowadzonych w latach 2002 – 2008 przez naukowców z Instytutu Rybactwa Śródlądowego, które potwierdzają występowanie w P. minoga strumieniowego. Nadto, podkreślić należy, że dane, o których mowa w przywołanym operacie rybackim, nie mogą stanowić miarodajnych informacji stanowiących podstawę do twierdzeń zawartych w raporcie, albowiem przy sporządzaniu raportu oceny oddziaływania na środowisko bierze się pod uwagę stan faktyczny istniejący w dacie jego sporządzenia. Z tego względu organy administracji rozstrzygając sprawę w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia nie mogą brać pod uwagę faktów zaistniałych później. Innymi słowy w ocenie Sądu wyjaśnienia inwestora o tym, że wiedzę o braku występowania w P. minoga strumieniowego oparł na swoich obserwacjach, są niewystarczające do uznania tego faktu za udowodniony.

Kolejne uzupełnienie raportu z września 2010 r. również powstałych wątpliwości nie wyjaśniło. Inwestor powtórzył bowiem, że od około 5 lat nie notowano w wodach rzeki P. występowania minoga strumieniowego, a wcześniej był sporadycznie widywany w lagunie osadnikowej gospodarstwa, aż do zatrucia wody na wielką skalę, do jakiego doszło na przełomie 2000 i 2001 r. Podkreślenia wymaga, że pierwotnie jako datę skarżenia wód wskazano w tym uzupełnieniu raportu lata 2004 i 2005 r. Następnie poprawiono te daty na lata 2000 i 2001 r., a korekta ta została opatrzone podpisem.

Powyższe uzupełnienie raportu nie wniosło nic nowego w zakresie źródeł informacji na temat braku występowania minoga w wodach P., a dodatkowo spotęgowało istniejące już rozbieżności. Wyjaśnienia zawarte w uzupełnieniach raportu z sierpnia 2010 i września 2010 r. wykluczają się wzajemnie. W sierpniu 2010 r. inwestor wyjaśnił, że w 2006 r. nastąpiło skażenie wód, które spowodowało masowe wytrucie ryb z hodowli i innych żyjących w rzece. Natomiast miesiąc później we wrześniu 2010 r. inwestor poinformował, że zatrucie wód miało miejsce na przełomie 2000 i 2001 roku.

Wszystkie te informacje powodują, że stwierdzenia raportu w zakresie braku występowania w wodach rzeki P. minoga strumieniowego są bez dokładnego wyjaśnienia ich podstaw nie mogą być uznane za wiarygodne, a tym samym nie mogą stanowić miarodajnego materiału do ustalania środowiskowych uwarunkowań realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia. Organ winien był podjąć inicjatywę dowodową mającą na celu usunięcie rozbieżności pomiędzy informacjami wynikającymi z dwóch różnych źródeł dowodowych, tj. raportu pochodzącego od inwestora oraz opinii naukowej przedstawionej przez skarżącego. Takiej inicjatywny organ nie podjął, czym naruszył przepisy art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., doprowadzając w efekcie do tego, że kontrolowana decyzja środowiskowa nie może się ostać.

Organ odwoławczy nie podjął rzetelnej analizy przedstawionej opinii naukowej w kontekście twierdzeń raportu w odniesieniu do fauny i flory rzeki P. Ocena raportu w świetle innych dowodów zgromadzonych w sprawie oraz zarzutów odwołania w wykonaniu organu odwoławczego była niepogłębiona, co potwierdza lakoniczne uzasadnienie decyzji odwoławczej w tym zakresie. Na przeszkodzie dokonaniu takiej oceny nie mógł stać braku podpisu, albowiem skarżący przedstawił artykuł opublikowany w Rocznikach Naukowych Polskiego Związku Wędkarskiego na podstawie przeprowadzonych badań naukowych. Taki dokument nie wymaga opatrzenia go podpisem autorów, albowiem ma on formę powszechnie dostępnego opracowania naukowego. Inaczej natomiast przedstawia się sytuacja w przypadku dokumentu przedstawionego przez skarżącego wraz z pismem z dnia 10 stycznia 2012 r. Skarżący przedłożył bowiem do akt opracowanie dotyczące stanu wód rzeki P. nie opatrzone podpisem ani żadnymi innymi danymi identyfikującymi autora tego opracowania oraz nie zawierające informacji o źródłach, w oparciu o które zostało sporządzone, ani o celu opracowania. Wobec tego nie budzi zastrzeżeń Sądu ocena organu odwoławczego wskazanego opracowania jako pozbawionego wartości dowodowej, albowiem ze względu na brak wskazania autora i źródeł tego opracowania nie można było poddać go weryfikacji.

Sąd zwrócił również uwagę na nieścisłości w zestawieniu uzupełnień, które inwestor sporządził do raportu. Analiza akt sprawy bowiem ujawnia, że brak w nich uzupełnienia raportu z dnia 15 listopada 2010 r. Uzupełnienie z tej daty wskazane jest w wyliczeniu uzupełnień raportu zawartych w decyzji Wójta Gminy z dnia 14 lutego 2012 r., a także uzgadniającym postanowieniu Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 11 marca 2011 r. W ponowionym postępowaniu odwoławczy organ winien wyjaśnić wskazaną kwestię.

Odnosząc się natomiast do kwestii udrożnienia jazu piętrzącego wodę na rzece P., które według skarżącego będzie miało niekorzystny wpływ tak na środowisko, jak i na korzystanie przez niego z własnej nieruchomości, należy w pierwszej kolejności wyjaśnić, że postanowieniem z dnia 11 marca 2012 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska uzgodnił realizację przedmiotowej inwestycji m.in. pod warunkiem udrożnienia jazu piętrzącego wodę na potrzeby hodowli ryb w W. M. zgodnie z koncepcja przedstawioną w uzupełnieniu raportu, czyli poprzez budowę przepławki szczelinowej typy Vertical-Slot na prawym brzegu rzeki i przy zachowaniu wytycznych do projektowania przepławek wskazanych w uzupełnieniu raportu ze stycznia 2011 r. Regionalny Dyrektor określił, że udrożnienie jazu nastąpić ma równolegle z budową, rozbudową i modernizacją istniejących stawów rybnych. Sprecyzowanie tego warunku nastąpiło po uprzednim przedłożeniu przez inwestora koncepcji udrożnienia jazu na potrzeby realizacji planowanej inwestycji. Według Regionalnego Dyrektora realizacja przedmiotowej inwestycji w ograniczonej uwarunkowaniami sprecyzowanymi w postanowieniu formie wpłynie na poprawę funkcjonowania rzeki P. jako korytarza ekologicznego oraz korzystnie wpłynie na objęte ochroną obszary położone w dolnym jej biegu poprzez poprawę stanu czystości wody. Przepławki są właśnie urządzeniami mającymi zapewnić rybom, których środowiska bytowe podzielono urządzeniami typu jazy, restytucję na miejsca tarlisk. Tego typu urządzenia zatem przywracają korytarz ekologiczny a nie na odwrót. Zgodnie z art. 80 ust. 1 pkt 1 ustawy, jeśli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko to organ właściwy wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach biorąc pod uwagę m.in. wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1 ustawy, czyli m.in. uzgodnienie poczynione z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska. Uzgodnienie, o którym mowa, w przeciwieństwie do opinii, jest formą o znaczeniu stanowczym, bowiem wiąże organ administracyjny rozstrzygający w postępowaniu głównym. Treść stanowiska zajętego przez organ uzgadniający może przesądzić o treści decyzji, która wydawana jest po uzgodnieniu przez organ decydujący. Postępowanie uzgodnieniowe ma wprawdzie charakter akcesoryjny i jest częścią szeroko rozumianego postępowania w sprawie głównej, to jego wynik jest wiążący dla organu prowadzącego postępowanie główne i nie może być przez ten organ samodzielnie weryfikowany nawet wówczas, gdy postępowanie, w którym wydano postanowienie uzgodnieniowe, obarczone jest wadami proceduralnymi.

Tym samym nie można zarzucić organom orzekającym uchybień przepisom procesowym bądź materialnym w powyższym zakresie, w sytuacji związania rozwiązaniami określonymi w postanowieniu Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, tym bardziej, że skarżący nie przedstawił dowodów opozycyjnych, które obalałyby twierdzenia Regionalnego Dyrektora o tym, że udrożnienie jazu poprzez budowę przepławki ma charakter korzystny dla środowiska. Dodać należy również, że sąd administracyjny nie jest uprawniony do kwestionowania merytorycznej zawartości ani raportu ani postanowienia uzgodnieniowego, gdyż może je oceniać tylko pod kątem poprawności formalnej, tj. zgodności treści raportu i postanowienia o uzgodnieniu z przepisami określającymi sposób sporządzenia, oraz prawidłowości przeprowadzenia oceny dowodowej tych dokumentów, czyli pod kątem logiki i kompletności wywodów oraz weryfikacji w kontekście pozostałych środków dowodowych.

Sąd nie dostrzegł również uchybień mających wpływ na wynik sprawy w dokonanej przez organy administracji ocenie kwestii wpływu inwestycji na zabytki, oddziaływania transgraniczne, sposobów ograniczania emisji do wód rzeki materiału pohodowlanego oraz wpływu na warunki bytowania sowy włochatki.

Ustalenia raportu w zakresie braku oddziaływania planowanej inwestycji na obiekty zabytkowe oraz oddziaływania transgranicznego nie budzą wątpliwości Sądu, gdyż nie zostały podważone przez jakiekolwiek dowody przeciwne. Skarżący bowiem sformułował w tym zakresie tezy opozycyjne do organu nie popierając ich jakimkolwiek materiałem dowodowym. To samo odnosi się do zaplanowanych w raporcie sposobów kontroli i ograniczania emisji materiału pohodowlanego do rzeki. Dodatkowo w postanowieniu uzgodnieniowym Regionalny Dyrektor określił w tym zakresie warunek, że wody pohodowlane należy oczyszczać za pomocą moskit oraz w osadniku wstępnym i lagunie labiryntowej obsadzonej roślinnością wodną, a czyszczenie osadnika i laguny polecono prowadzić tak, aby zabezpieczyć przed możliwością dostania się zdeponowanych tam osadów do koryta rzeki P. Sąd badając kwestionowaną decyzję pod względem zgodności z prawem nie może uczynić zarzutu decyzji środowiskowej opartej o takie ustalenia. W ocenie Sądu zarzuty skarżącego odnoszące się do braku prawidłowego zweryfikowania kwestii występowania na terenie inwestycji sowy włochatki są niezasadne. W raporcie nie ma mowy o tym, że teren inwestycji oraz obszary do niego przyległe są terenami bytowania tego gatunku, a skarżący nie przedkładał żadnych dowodów, które potwierdziłyby fakt przeciwny.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia, stwierdzić jednakże należy, że kontrolowana decyzja zapadła z obrazą przepisów postępowania administracyjnego, a to art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W toku postępowania SKO naruszyło bowiem zasadę prawdy obiektywnej i wynikający z tej zasady obowiązek rozpatrzenia całego zebranego materiału dowodowego.

Wobec tego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił decyzję Samorządowego Kolegium z dnia 14 grudnia 2012 r.

Ponownie rozpatrując sprawę, Kolegium zastosuje się do wskazań Sądu. W szczególności Kolegium przeprowadzi prawidłową ocenę materiału dowodowego z uwzględnieniem opinii naukowej przedłożonej przez skarżącego w formie artykułu. W oparciu o te ustalenia organ podejmie następnie właściwe rozstrzygnięcie, kierując się wykładnią przepisów przyjętą przez Sąd.

Orzeczenie w przedmiocie niewykonalności zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia wyroku zostało oparte na art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.