Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1498/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-09-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8a
journal: Dz.U. 2019 poz 288
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony  Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Karolina Kisielewicz, Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.), Protokolant referent stażysta Edyta Brzezicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2021 r. sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz Z. B. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Z. B. złożył skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2021 r., nr [...], wydaną na podstawie art.8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723, zwanej dalej "ustawą zaopatrzeniową", "u.z.e.p."), w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.

Z. B. wnioskiem z dnia [...] listopada 2017 r. wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (ówcześnie obowiązujący Dz. U. z 2016 r. poz. 708, z poźn. zm.).

Decyzją nr [...] z dnia [...] października 2019 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

Pismem z dnia 18 listopada 2019 r. Z. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję. Wyrokiem z dnia 29 lipca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt II SA/Wa 2692/19) uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] października 2019 r. Przedmiotowy wyrok wraz z aktami sprawy oraz uzasadnieniem i stwierdzeniem jego prawomocności z dniem 5 listopada 2020 r., wpłynął do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w dniu 28 grudnia 2020 r.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ww. ustawy z dnia 18 lutego 1994 r.

Z akt sprawy wynika, iż skarżący został zwolniony ze służby w Komendzie Powiatowej Policji w K. w dniu [...] stycznia 2012 r. i ma ustalone prawo do emerytury, której wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c ustawy zaopatrzeniowej. Z pisma z dnia [...] kwietnia 2017 r. Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu tj. Informacji o przebiegu służby Nr [...] wynika, że wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie służby od dnia [...] października 1986 r. do dnia [...] lipca 1990 r.

W sprawie ustalono, że całkowity okres służby ww. wynosi 25 lat, 3 miesiące i 12 dni, z czego okres służby na rzecz totalitarnego państwa wynosi 3 lata, 9 miesięcy i 16 dni. Do wysługi emerytalnej został zaliczony również okres pełnienia służby w ramach zasadniczej służby wojskowej, który trwał 11 miesięcy i 27 dni.

Z kopii kompletnych akt osobowych o sygn. [...], przekazanych pismem z dnia [...] października 2020 r., (znak: [...]) przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu wynika m.in., że Z. B. rozpoczął swoją karierę zawodową w dniu [...] października 1986 r. Przed zmianami ustrojowymi w Polsce ww. pełnił służbę kolejno w Grupie [...], Grupie [...], Grupie [...] oraz Sekcji SB Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych w K. W tym czasie ukończył również Studium Oficerskie Wyższej Szkoły Oficerskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. W otrzymanym z Komendy Głównej Policji piśmie z dnia [...] marca 2018 r. ([...]) przekazano informację dotyczącą przebiegu służby ww. funkcjonariusza. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że wnioskodawca po dniu 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki. Wskazują na to informacje zawarte m.in. w opiniach służbowych oraz wnioskach o mianowanie na kolejne wyższe stopnie i stanowiska służbowe. Ponadto w 1999 r. został odznaczony Brązowym Krzyżem Zasługi, zaś w 2011 r. Brązową Odznaką "Zasłużony Policjant". Jakkolwiek poinformowano, że w 2000 r. obniżono zainteresowanemu dodatek służbowy, a w 2008 r. obniżono dodatek funkcyjny, to nie wskazano jednak przyczyn powyższego, jak również nie opisano okoliczności dotyczących tychże zdarzeń. W analizowanych materiałach nie odnaleziono informacji o wymierzonych Z. B. karach dyscyplinarnych. Brak jest również dokumentów odnoszących się do czynności służbowych, w trakcie których wystąpiło zagrożenie życia lub zdrowia.

Przechodząc do analizy przedmiotowej sprawy, organ wskazał, iż wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 29 lipca 2020 r. (sygn. akt II SA/Wa 2692/19) został zobowiązany do ponownego rozpatrzenia sprawy Z. B., przy uwzględnieniu spełnienia przez wnioskodawcę dwóch przesłanek stypizowanych w art. 8a ust. 1 pkt I i pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. Organ winien dokonać zatem oceny czy w sprawie wymienionego zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek", o którym mowa w powyższym przepisie.

W świetle ww. orzeczenia organ stwierdził, że całkowicie zbytecznym było podejmowanie powtórnej analizy w obszarze krótkotrwałości pełnienia przez Z. B. służby na rzecz totalitarnego państwa oraz rzetelnego wykonywania przez niego zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., bowiem ocena prawna wyrażona przez Sąd jest dla organu wiążąca.

Organ wskazał, że z zebranej dokumentacji wynika, iż Z. B. w toku pełnionej służby w Policji odnotowywał dobre opinie służbowe, a także wielokrotnie podwyższano mu dodatki służbowe do uposażenia. Organ podkreślił, iż rzetelność wykonywania zadań i obowiązków, w kontekście roty złożonego ślubowania, należy do standardowych powinności każdego funkcjonariusza służb mundurowych. Jednakże, mając już na względzie nadanie ww. wysokiej rangi odznaczenia państwowego, tj. Brązowego Krzyża Zasługi, wskazania wymaga, że wnioskodawca legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, wyróżniającymi go na tle pozostałych funkcjonariuszy służb mundurowych. Powyższe nie pozostawało zatem bez znaczenia w zakresie dokonywania przez organ oceny czy sprawę zainteresowanego można zaliczyć do szczególnie uzasadnionego przypadku, umożliwiającego zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.

Jednakowoż, kluczowe w kontekście badania przez organ zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku", jest ustalenie czy były funkcjonariusz angażował się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji. Do bardziej szczegółowego odkodowania charakteru wykonywanych przez wnioskodawcę zadań dla ustroju totalitarnego, należało ustalić zakres wykonywanych zadań przez poszczególne komórki organizacyjne RUSW w K., w których Z. B. pełnił służbę w czasie trwania tegoż ustroju. Grupa [...] była ogniwem terenowym wykonującym zadania dla Departamentu [...] MSW, który odpowiadał za inwigilację i zwalczanie szeroko rozumianej opozycji politycznej. Z kolei Grupa [...] była ogniwem terenowym wykonującym zadania dla Departamentu [...] MSW, który zajmował się ochroną gospodarki, a przy tym również zwalczaniem działalności opozycyjnej na terenie zakładów pracy. Grupa [...] odpowiedzialna była m.in. za podejmowanie decyzji i wydawanie dokumentów paszportowych uprawniających do przekraczania granicy oraz prowadzenie wstępnego rozpoznania operacyjnego międzynarodowego ruchu osobowego. Analizując powyższe organ wskazał, że bezsprzecznym jest, iż prowadzenie szeroko zakrojonych praktyk mających w szczególności na celu zwalczanie niewygodnej dla ówczesnej władzy opozycji, w tym w przede wszystkim NSZZ "Solidarność", charakterystyczne jest dla ustroju państwa totalitarnego. Z punktu widzenia demokratycznego państwa prawa czynności tego typu są zdaniem organu nie do przyjęcia. Sam fakt stosowania przez komunistyczny reżim Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej ściśle określonych machinacji wymierzonych w legalnie funkcjonującą opozycję należy ocenić jednoznacznie negatywnie, pomijając już aspekt stosowanych przy tym metod, które – jak powszechnie wiadomo - niewątpliwie wiązały się z łamaniem praw człowieka. Organ wskazał, iż krótki epizod pełnienia przez Z. B. służby w Grupie [...] również nie oznaczał pracy w jednostce organizacyjnej wolnej od wykonywania zadań na rzecz totalitarnego państwa. Uzależnienie wydawania paszportów w Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej poprzez wprowadzenie ścisłej reglamentacji stanowiło wówczas istotne narzędzie SB (nie bez przyczyny paszportowe komórki organizacyjne podlegały właśnie jej), dające tej formacji szereg możliwości kontrolowania przez państwo wszystkich aspektów życia społecznego, w tym w szczególności wywierania na obywatelach presji. Poprzez okazję do załatwiania spraw paszportowych, umożliwiających niezwykle atrakcyjny wówczas wyjazd za granicę, często werbowano ludzi do współpracy z SB. Problemy z wyjazdem z kraju spotykało właściwie każdą osobę krytycznie nastawioną i otwarcie wyrażającą swój negatywny stosunek wobec komunistycznych ideologii. Były ponadto kategorie osób (np. księża katoliccy oraz osoby związane z działalnością opozycyjną), wobec których represja polegająca na odmowie wydania paszportu była stosowana zdecydowanie częściej niż w stosunku do innych grup społecznych. Z. B. wykonywał pracę stricte o charakterze operacyjnym, (k. 55 sygn. akt [...]). Organ wskazał, iż przy wnikliwej analizie dokumentacji przekazanej przez IPN, należało również dostrzec, iż rozpoczęcie przez zainteresowanego służby na rzecz totalitarnego państwa nie było efektem odgórnego przeniesienia służbowego, lecz nastąpiło z inicjatywy, a co najmniej za wyrażoną zgodą Z. B., czego dowodem jest treść wniosku o przyjęcie do służby (k. 40 sygn. akt [...]), w którym stwierdzono tu cyt.: "(...) W trakcie przeprowadzonej rozmowy wyraził chęć podjęcia pracy w pionie Służby Bezpieczeństwa na proponowanych warunkach (...) ". Powyższa okoliczność na gruncie przedmiotowej sprawy prowadzonej w trybie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, niewątpliwie wpływa na niekorzyść wnioskodawcy. Ponadto, skarżący podnosił swoje kwalifikacje zawodowe jako słuchacz Studium oficerskiego WSO MSW w L. Według statutu nadanego w 1972 r. zadaniem WSO MSW w L. było kształcenie i wychowanie kadr organów resortu spraw wewnętrznych w celu przygotowania do objęcia stanowisk oficerskich. Jako jej główne zadania wymieniono udział w umacnianiu porządku publicznego i bezpieczeństwa PRL, wychowanie podchorążych na aktywnych oraz ideowych obywateli PRL, obrońców jej ustroju i bezpieczeństwa; kształcenie podchorążych w zakresie nauk społecznopolitycznych, prawnych, ekonomicznych i specjalistycznych. Organ wskazuje jednocześnie na polityczną aktywność zawodową skarżącego, która przejawiała się m.in. w przynależności do Związku Socjalistycznej Młodzieży Polskiej. Organ wskazał, iż taka postawa wnioskodawcy była zindywidualizowanym zaangażowaniem się w działalność typowo charakteryzującą ustrój państwa totalitarnego. Z kolei służby pełnionej na rzecz totalitarnego państwa nie można w tym przypadku zakwalifikować jedynie jako służby, która pełniona była w czasie i miejscu wskazanej w ustawowej definicji, bowiem cechowała ją podejmowana konkretna działalność ukierunkowana na rzecz ustroju.

Z. B. złożył skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2021 r., nr [...], wydaną na podstawie art.8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r., w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.

Zaskarżonej decyzji zarzucał naruszenie:

1. art. 153 p.p.s.a. poprzez brak uwzględnienia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 lipca 2020 roku sygn. akt II SA/Wa 2692/19 uchylającego decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2019 roku,

2. przepisów prawa procesowego, przez naruszenie art. art. 7, art. 8, art.. 11, art. 77 § 1, i art. 107 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego,

Mając na względzie powyższe skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia z dnia [...] marca 2001r.

Skarżący podnosił, iż Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odniesieniu do kryterium "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", należy stwierdzić, że brak powodów, aby kryterium rzetelności rozumieć inaczej niż w sposób standardowo przyjęty w języku polskim. Działać "rzetelnie" to działać dokładnie, należycie, uczciwie ,(zob. B. Dunaj (red.): Słownik współczesnego języka polskiego, Warszawa 1999, tom 2, s. 285), czyli innymi słowy w sposób, który powinien cechować normalne wykonywanie obowiązków przez każdego człowieka. Nie ma podstaw do kwestionowania rzetelności wykonywania obowiązków, jeżeli brak dowodów na działanie nierzetelne, takich jak np. nagany czy inne przewidziane prawem sankcje negatywne będące reakcją na sposób działania określonej osoby. Dla stwierdzenia rzetelności działania nie jest konieczne legitymowanie się nagrodami czy wyróżnieniami dotyczącymi przebiegu służby, chociaż niewątpliwie nagrody takie i wyróżnienia mogą ugruntowywać w przekonaniu o rzetelności wykonywania zadań i obowiązków. Dla oceny rzetelności tego rodzaju działań nie jest również konieczne wykazywanie działania z narażeniem zdrowia i życia, chociaż niewątpliwie również takie działania (ustawodawca posługuje się w tym przypadku zwrotem "w szczególności") mogą przemawiać za rzetelnością wykonywania zadań i obowiązków.

Skarżący podkreśla, iż nie był członkiem PZPR ani nawet kandydatem na członka. Nie zgadza się również ze stwierdzeniem organu, że postawa i operacyjny charakter wykonywanych zadań w okresie przed 1990 rokiem są dyskwalifikujące dla zastosowania przepisu art. 8a ustawy emerytalnej. Przeczy temu opinia służbowa z [...].10.1988 roku, w której oceniono skarżącego jako osobę wykonującą wyłącznie zadania zlecone i nie mającą osobistych osiągnięć w pracy zawodowej. Natomiast we wnioskach opinii, podano, że skarżący nie posiada zacięcia i dużych predyspozycji do pracy operacyjnej. Podobnie skarżący został oceniony w opinii z dnia [...].10.1989 roku. W opinii tej zawarto informację, iż ww. pełnił służbę w Wydziale [...], co z pewnością nie wiązało się z wykonywaniem zadań operacyjnych. Służba w Wydziale [...] w żadnej mierze nie wiązał się z łamaniem praw człowieka. Zadania te miały charakter bardziej pracy urzędniczej niż służby typowo mundurowej. Uznanie służby Z. B. jako wiążącej się z łamaniem praw człowieka jest całkowicie nieuzasadnione, a organ nie przedstawia żadnych dowodów potwierdzających swoją tezę. Organ nie odnosi się do indywidualnej oceny działań Z. B., lecz podaje bliżej niesprecyzowane ogólne zarzuty wobec całego systemy wydawania paszportów w czasach PRL. Niezrozumiałe, zdaniem skarżącego, wydaje się również dokonanie negatywnej oceny odbycie przeszkolenia w Wyższej Szkole Oficerskiej w L. Kurs w Studium Podyplomowym odbył się w okresie od października 1987 roku do czerwca 1988 roku. Wskazywał, iż w tym czasie nie odbył żadnych letnich praktyk z doskonalenia pracy operacyjnej. Praktyki takie nie były częścią Studium Podyplomowego.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wnosił o oddalanie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie czy organ prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia.

Kontrolując sprawę w ramach wskazanych wyżej kompetencji, Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżona decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji została wydana w związku z oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 lipca 2020r., sygn. akt II SA/Wa 2692/19. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 29 lipca 2020r. wskazał, iż: " Z ustaleń organu wynika, że służba skarżącego na rzecz totalitarnego państwa pełniona była przez okres 3 lat, 9 miesięcy i 16 dni. Ustalenie to dokonane zostało przez Ministra na podstawie pisma Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] kwietnia 2017 r., tj. informacji o przebiegu służby Nr [...]. Wynika z niego, że skarżący Z. B. pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy, w okresie od dnia [...] października 1986 r. do dnia [...] lipca 1990 r. Organ ustalił jednocześnie, że całkowity okres służby strony skarżącej wynosił 25 lat, 3 miesiące i 12 dni. Dokonując oceny czy okres służby skarżącego na rzecz totalitarnego państwa był okresem krótkotrwałym, a zatem badając spełnienie przesłanki określonej w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, organ stwierdził, że przesłanka ta nie została spełniona, choć nie przeprowadził w tym zakresie jakiejkolwiek szczegółowej analizy. Sąd oceny tej nie podziela. Biorąc bowiem pod uwagę, że łączny okres służby skarżącego wynosi 25 lat, 3 miesiące i 12 dni, uznać należy, że służba przez okres 3 lat, 9 miesięcy i 16 dni na rzecz państwa totalitarnego obejmująca wyłącznie okres, w którym skarżący nie wykonywał żadnych zadań operacyjnych odpowiednich dla macierzystej jednostki, do której był przypisany, była służbą krótkotrwałą, w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy."

Wojewódzki Sąd Administracyjny jednoznacznie wskazał, iż: "Uznając (...), że strona skarżąca pełniła krótkotrwale służbę, o której mowa w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki po dniu 12 września 1989 r., organ ponownie rozpoznając sprawę dokona oceny wniosku strony skarżącej z dnia [...] listopada 2017 r., mając na względzie przedstawione powyżej wskazania Sądu odnośnie interpretacji normy prawnej wyrażonej w przepisie art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy. Ponownie rozpoznając sprawę organ przyjmie, że w sprawie spełnione zostały przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy oraz dokona wyczerpującej oceny co do tego, czy sprawa skarżącego stanowi szczególnie uzasadniony przypadek, w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy. W przypadku braku wystarczających informacji dla dokonania oceny szczególnie uzasadnionego przypadku, organ zwróci się do strony skarżącej o udzielenie niezbędnych informacji w tym zakresie. Zwrot "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" jest pojęciem nieostrym, zawierającym elementy ocenne. Organ winien dokonać zatem doprecyzowania, skonkretyzowania tego pojęcia przy uwzględnieniu okoliczności faktycznych indywidualnej sprawy oraz kontekstu normatywnego, w którym pojęcie to funkcjonuje. Wyrażając ocenę, co do tego, czy przypadek strony skarżącej jest przypadkiem szczególnie uzasadnionym, organ winien zatem przywołać fakty, które wziął w tym zakresie pod uwagę, a także ewentualnie wyjaśnić, dlaczego określonych okoliczności przywołanych przez stronę nie uwzględnił w ramach swojej oceny."

Jak już zostało wskazane wcześniej, zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt zostało uznane za błędne, bądź za prawidłowe. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia jego wadliwości (zob. A. Kabat, B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 345). W orzecznictwie jednoznacznie stwierdza się także, że związanie sądu i organu oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu trwa w danej sprawie dopóty, dopóki nie zostanie ono uchylone lub zmienione lub nie ulegną zmianie przepisy, czyniąc pogląd prawny nieaktualnym. Podobny skutek (tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny), może spowodować zmiana (po wydaniu orzeczenia sądowego) istotnych okoliczności faktycznych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 1999 r., sygn. akt I SA 2019/98, ONSA 2000, Nr 3, poz. 129). Zatem skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie to zostało wydane; postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne; przyszłe postępowanie administracyjne, oraz ewentualne przyszłe postępowanie sądowoadministracyjne, w tym także przed NSA w przypadku ewentualnego rozpoznawania skargi kasacyjnej od ponownego wyroku sądu pierwszej instancji (v: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Łd 1230/08, publ. LEX 493588). Stąd skutkiem wyroku sądu administracyjnego w toku każdego z tych postępowań jest zakaz formułowania nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej przez sąd administracyjny poglądem, a sąd zobowiązany jest do podporządkowania się im w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku. Ponadto, zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Artykuł ten wprowadza zasadę, zgodnie z którą moc wiążąca wcześniejszego orzeczenia, w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2008 r., sygn. akt I FSK 613/08, publ. LEX 551652). Twierdzenie powyższe pozostaje również aktualne w zakresie związania oceną prawną organu administracji publicznej, który wydał kwestionowane rozstrzygnięcie.

Ocena prawna i wskazania zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 lipca 2020 r. mają zatem pierwszorzędne znaczenie. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z okoliczności uzasadniających odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w tym wyroku. Stwierdzić zatem należy, że ocena w nim wyrażona była i jest nadal wiążąca na gruncie niniejszej sprawy. Wobec takiego stanu rzeczy zaskarżoną decyzję należało ocenić przy uwzględnieniu treści powyższego wyroku.

Jedynym potencjalnie "nowym" elementem dotyczącym stanu faktycznego sprawy jest okres służby skarżącego na rzecz państwa totalitarnego (3 lata , 9 miesięcy i 16 dni). Warto w tym miejscu zwrócił uwagę, iż Naczelny Sąd Administracyjny, wskazał w uzasadnieniach wyroków z dnia 13 grudnia 2019 r., wydanych w sprawach sygn. akt I OSK 1464/19 i sygn. akt I OSK 1690/19, że w przypadku ustalenia przez organ, że działalność określonego funkcjonariusza w okresie państwa totalitarnego była działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, to wydanie decyzji o odmowie wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do tego funkcjonariusza jest w istocie wykluczone, a teoretyczna możliwość wydania - nawet w przypadkach absolutnie wyjątkowych i szczegółowo omówionych w uzasadnieniu - decyzji odmownej, byłaby zanegowaniem konstytucyjnego publicznego prawa podmiotowego funkcjonariusza do zaopatrzenia społecznego w wysokości określonej w oparciu o materialnoprawne zasady określone w ustawie o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy.

W przedmiotowej sprawie organ ustalił natomiast, iż skarżący pełnił służbę w tzw. Grupie [...], odpowiedzialnej m.in. za podejmowanie decyzji i wydawanie dokumentów paszportowych uprawniających do przekraczania granicy oraz prowadzenie wstępnego rozpoznania operacyjnego międzynarodowego ruchu osobowego. Z akt sprawy nie wynika, iż Z. B. wykonywał pracę stricte o charakterze operacyjnym (jak to ujął organ). Organ nie wykazała na czym ta praca operacyjna skarżącego miała polegać i na podstawie jakich dowodów można przyjąć, że taka praca była wykonywana, odnosząc się jedynie ogólnikowo do struktury tzw. Grupy [...] oraz struktury tzw. organów bezpieczeństwa (SB). Minister dokonał zatem nieprawidłowej wykładni art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej i w konsekwencji w sposób nienależyty rozważył, czy w rozpatrywanej sprawie można mówić o "szczególnie uzasadnionym przypadku". Podkreślić w tym miejscu należy raz jeszcze, za Naczelnym Sądem Administracyjnym, że "szczególnie uzasadniony przypadek" może wystąpić również wówczas, gdy służba w formacjach wymienionych w art. 13b ustawy nie charakteryzowała się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego. W tej sprawie takie bezpośrednie zaangażowanie nie występowało (a przynajmniej nie zostało przez organ to wykazane). Podobnie, zrównanie przeszkolenia w Wyższej Szkole Oficerskiej w L. z służbą na rzecz państwa totalitarnego było całkowicie nieuprawnione. Kurs w Studium Podyplomowym odbył się w okresie od października 1987 roku do czerwca 1988 roku. W tym czasie Z. B. nie odbył żadnych letnich praktyk z doskonalenia pracy operacyjnej. Praktyki takie nie były częścią Studium Podyplomowego Zestawiając powyższe z służbą skarżącego pod dniu 12 września 1989r. w ocenie Sądu spełnione zostały wszystkie przesłanki określone w art. 8a ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej.

Przedstawione rozważania faktyczne i prawne prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 8a ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.

Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni dokonaną przez Sąd ocenę prawną. Podda ocenie okoliczności tej konkretnej sprawy administracyjnej w świetle przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.

Biorąc to wszystko pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. Wobec uwzględnienia skargi Sąd na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. zasądził od organu na rzecz strony skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ przeprowadzi postępowanie będąc związanym oceną prawną przedstawioną w powyższej sprawie (art. 153 p.p.s.a.), poprzez przyjęcie, iż skarżący spełnił przesłanki zawarte w cytowanych przepisach (o ile nie będą zachodzić okoliczności powodujące wyłączenie związania oceną sądu).