Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1274/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 40
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: art. 103 ust 2
journal: Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
law: Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 16 grudnia 2014 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Flasińska /spr/ sędzia NSA Barbara Adamiak sędzia del. WSA Anna Szymańska Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Chustecka po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2014 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej H. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 6 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Ke 827/12 w sprawie ze skargi H. G. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Ke 827/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę H. G. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia [...] października 2012 r. w przedmiocie nakazu wykonania określonych robót budowlanych.

Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją z [...] października 2012 r. Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach, po rozpatrzeniu odwołań H. G. oraz J. i S. B., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z [...] sierpnia 2012 r. nakładającą na H. G. obowiązek wykonania w terminie do [...] grudnia 2012 r. przeróbek niezbędnych do doprowadzenia budynku gospodarczego o wymiarach w rzucie ok. 20,05 x 10,10m, znajdującego się na działce ewid. [...] w m. P. [...] gm. G. usytuowanego przy granicy działki nr ewid. [...] stanowiącej własność J. B. i S. B., do stanu zgodnego z przepisami techniczno-budowlanymi poprzez zlikwidowanie okapu od strony północnej, zamontowanie rynny odprowadzającej wody opadowe na teren własnej działki lub do dołów chłonnych, wykonanie usztywnienia więźby dachowej oraz wykonanie pod słupkami stalową blachę podwalinową.

W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z [...] października 1990 r. wydaną na podstawie m.in. art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane Wójt Gminy G. nakazał H. G. wstrzymać roboty budowlane przy budowie budynku gospodarczego (na etapie wykonywania murów konstrukcyjnych wraz ze stropem) w terminie natychmiastowym z uwagi na ich samowolne realizowanie, zabezpieczyć plac budowy przed wstępem osób postronnych oraz budynek przed wpływami atmosferycznymi przez nakrycie stropu papą, w terminie 3 dni od dnia otrzymania decyzji oraz przedłożenie w terminie do [...] listopada 1990 r., w celu uzyskania pozwolenia na kontynuowanie robót budowlanych, dokumentów stwierdzających rozgraniczenie z działka J. B., planu zagospodarowania działki, projektu budynku oraz wniosku o pozwolenie.

Decyzją z [...] grudnia 1991 r. Wójt Gminy G. nakazał skarżącemu doprowadzenie wybudowanego budynku gospodarczego do stanu zgodnego z przepisami poprzez wykonanie przeróbek polegających na wykonaniu przebudowy konstrukcji dachu na jednospadową o spadzie na teren własnej działki z jednoczesnym wykonaniem w ścianie od strony granicy ogniomuru o grubości 25 cm i wysokości 30 cm ponad dach w terminie do [...] lutego 2012 r. Utrzymująca powyższe rozstrzygnięcie decyzja Wojewody Kieleckiego z [...] stycznia 1992 r. została następnie uchylona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego O/Z w Krakowie z 2 lipca 1992 r.

W efekcie kolejnych odwołań nie doszło do wydania w sprawie decyzji ostatecznej, a z uwagi na zmianę właściwości organów administracji publicznej Kierownik Urzędu Rejonowego w Kielcach, postanowieniem z [...] lutego 1996 r. zawiesił toczące się w sprawie postępowanie do czasu zakończenia prowadzonego przez Sąd Rejonowy w Kielcach postępowania rozgraniczeniowego.

Postanowieniem z [...] lipca 2008 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w Kielcach dokonał rozgraniczenia działek nr ewid. [...] i [...]. W wyniku rozpoznania apelacji wnioskodawcy i uczestników Sąd Okręgowy w Kielcach postanowieniem z [...] stycznia 2010 r. sygn. akt [...] zmienił zaskarżone postanowienie, dokonując stosownego rozgraniczenia. Postanowieniem z [...] października 2010 r. sygn. akt [...] Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej H. G. i M. G. od ww. rozstrzygnięcia sądu II instancji.

Postanowieniem z [...] grudnia 2011 r. PINB w Kielcach podjął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie budynku gospodarczego usytuowanego na działce nr ewid. [...] w P. Dokonane oględziny wykazały, że stan faktyczny nie uległ zmianie. W dniu [...] sierpnia 2012 r. organ I instancji wydał opisane na wstępie rozstrzygnięcie.

W odwołaniu od ww. decyzji H. G. zarzucił naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez niedokonanie naniesienia na gruncie granicy nieruchomości jego oraz J. B. dla ustalenia czy miary tej granicy przyjęte na mapie geodety odpowiadają faktycznemu przebiegowi granicy, w sytuacji gdy kwestie te były w toku postępowania rozgraniczeniowego przed Sądem Rejonowym w Kielcach wielokrotnie zmieniane oraz niewezwanie do udziału w sprawie w charakterze strony jego żony – M.G., mimo, że nieruchomość, na której znajduje się budynek jest także jej własnością. Zarzucił również, iż nie rozważono czy nakazane przeróbki budynku są konieczne dla osiągnięcia efektu zakładanego wydanym orzeczeniem, w szczególności w zakresie niszczenia dachu tego budynku, gdy dla spływu wody na nieruchomość skarżącego wystarczy zabezpieczenie tego budynku rynną o odpowiednim przekroju i odprowadzenie rur spustowych na jego nieruchomość do dołów chłonnych.

Organ odwoławczy stwierdził, że ustalenia dokonane przez organ I instancji są prawidłowe i znajdują potwierdzenie w przeprowadzonych dowodach. Organ wskazał, że obiekt budowlany będący przedmiotem skargi został wybudowany samowolnie pod rządami Prawa budowlanego z 24 października 1974 r. i przepisy tej ustawy (art. 40-42) będą miały zastosowanie do usunięcia skutków powstałych naruszeń prawa. Podkreślono, że na terenie, na którym usytuowany został obiekt budowlany nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Nie można zatem stwierdzić czy znajduje się on na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, a tym samym brak było podstaw do orzeczenia rozbiórki tego obiektu w oparciu o art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r.

Organ odwoławczy podniósł również, że w sprawie nie zachodzi przesłanka z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z 1974 r. nakazująca wydanie nakazu rozbiórki w przypadku, gdy obiekt budowlany powoduje, bądź w razie wybudowania powodowałby, niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Stwierdził, że obiekt stanowiący przedmiot niniejszej sprawy w obecnym usytuowaniu narusza obowiązujące przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Postępowanie wyjaśniające wykazało bowiem, że istnieje możliwość wykonania przeróbek określonych w sentencji decyzji organu I instancji, które w ocenie organu odwoławczego doprowadzą budynek gospodarczy do stanu zgodnego z przepisami. Organ zauważył, że jak wynika z akt sprawy dotyczących postępowania rozgraniczeniowego toczącego się przed Sądami Rejonowym i Okręgowym w Kielcach, obiekt usytuowany jest w odległości 0,10 do 0,20 m od granicy z działką sąsiednią, podczas gdy zgodnie z § 272 ust. 3 ww. rozporządzenia budynek usytuowany przy granicy działki powinien mieć od strony sąsiedniej działki ścianę oddzielenia przeciwpożarowego o odporności REI 60, a dachy i tarasy powinny mieć spadki umożliwiające odpływ wód opadowych i z topniejącego śniegu do rynien i rur spustowych, na własny teren nieutwardzony działki (§ 319 ust. 1). Odległość obiektu budowlanego od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie może być mniejsza niż 1,5 m od okapu, gzymsu, balkonu lub daszku nad wejściem. Zatem, w ocenie organu, budynek który jest usytuowany w granicy działki w ogóle nie może posiadać okapu.

W odniesieniu do zarzutu odwołania, organ odwoławczy stwierdził, że adresatem decyzji winien być wyłącznie H. G., ponieważ to on jest inwestorem, a zgodnie z danymi zawartymi w dziale II księgi wieczystej [...] - także jedynym właścicielem działki nr ewid. [...]. Strony postępowania nie przedłożyły żadnego dokumentu obalającego domniemanie, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Z uwagi na to M. G. nie ma interesu prawnego do występowania w niniejszym postępowaniu.

Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach złożył H. G., wnosząc o jej uchylenie oraz zarzucając przeprowadzenie postępowania w sposób naruszający art. 7, 77 § 1 k.p.a. poprzez:

1) niewezwanie do udziału w sprawie w charakterze strony jego żony – M. G. mimo, że nieruchomość na której znajduje się budynek jest także jej własnością i to właśnie brak jej uczestnictwa w sprawie rozgraniczeniowej stał się podstawą do uchylenia pierwszego z postanowień Sądu Rejonowego w Kielcach. Skarżący wskazał, że w dacie zakupu działki, tj. [...] lutego 1987 r. M. G. pozostawała z nim w związku małżeńskim, a więc nieruchomość ta weszła w skład majątku wspólnego.

2) nierozważenie czy nakazane przeróbki budynku są konieczne dla osiągnięcia efektu zakładanego wydanym orzeczeniem, w szczególności w zakresie niszczenia dachu tego budynku, gdy dla spływu wody na nieruchomość skarżącego wystarczy zabezpieczenie tego dachu rynną o odpowiednim przekroju i odprowadzenie rur spustowych na nieruchomość skarżącego do dołów chłonnych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd stwierdził, że najistotniejsze ustalenia poczynione przez organy obu instancji są bezsporne i odpowiadają zebranym w sprawie dowodom. W szczególności nie była kwestionowana okoliczność, że obiekt budowlany będący przedmiotem sprawy został wybudowany samowolnie pod rządami ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r., nr 38, poz. 229 ze zm.). Do usunięcia skutków powstałych naruszeń prawa będą miały więc zastosowanie przepisy ww. ustawy. Zgodnie bowiem z art. 103 ust. 2 obecnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane z 7 lipca 1994 r. (Dz. U. z 2010 r. Nr 243 poz. 1623 ze zm.) przepisu art. 48 (dotyczącego obiektów budowlanych lub ich części wybudowanych bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę) nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy (tj. przed 1 stycznia 1995 r.) lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe.

Zdaniem Sądu, zasadnie także organ przyjął, że w sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r. tj. obiekt budowlany nie znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, ani też nie powoduje, bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Podkreślenia przy tym wymaga, ze nakaz przymusowej rozbiórki z przyczyn określonych w art. 37 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy powinien być stosowany tylko wówczas, gdy brak jest możliwości usunięcia określonych w tym przepisie zagrożeń lub pogorszeń na zasadzie art. 40 tej ustawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 1989 r. sygn. IV SA 83/89, ONSA 1989/11/38). Z uwagi na poczynienie przez organ prawidłowych ustaleń, iż możliwym jest doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, w sprawie musiał znaleźć zastosowanie art. 40 ustawy z 1974 r. zobowiązujący właściwy terenowy organ administracji państwowej do wydania inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzji nakazującej wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, do stanu zgodnego z przepisami. Ponieważ proces legalizacji, o którym mowa w tym przepisie, zawsze ma na celu doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem obowiązującym w dacie orzekania przez organ nadzoru budowlanego, dlatego badanie przesłanek umożliwiających taką legalizację powinno nastąpić przy zastosowaniu przepisów aktualnych.

Nie ulega wątpliwości, że budynek będący przedmiotem niniejszej sprawy naruszał obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r., nr 75, poz. 690 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem. Jak wynika bowiem z prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w Kielcach z [...] stycznia 2010 r., [...] o rozgraniczeniu, sporny budynek gospodarczy usytuowany jest na działce nr ewid. [...] w zasadzie w granicy z działką nr ewid. [...] (faktycznie bowiem w odległości 0,10 do 0,20 m od niej). Stosownie natomiast do § 12 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia odległość budynku od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie może być mniejsza niż 1,5 m do okapu, gzymsu, balkonu lub daszku nad wejściem, a także do takich części budynku jak galeria, taras, schody zewnętrzne, pochylnia lub rampa. Wprawdzie przepisy rozporządzenia przewidują w niektórych przypadkach możliwość usytuowania budynku w granicy z sąsiednią działką (§ 12 ust.2 i 3 pkt 1, 2 i 4), jednak taki obiekt nie może posiadać okapu naruszającego prawo własności sąsiedniej nieruchomości. Nie można przyznać więc racji skarżącemu, że osiągnięcie efektu zakładanego zaskarżonym orzeczeniem byłoby możliwe przy użyciu rynny i rur spustowych, skoro doprowadzenie budynku do stanu zgodnego z przepisami wymaga właśnie likwidacji okapu. Konsekwencją usytuowania budynku w granicy działki i związanego z tym obowiązku zlikwidowania okapu, musi być również zastosowanie § 28 ust. 2 rozporządzenia i zobowiązanie do zamontowania rynny, której usytuowanie nie będzie przekraczać zewnętrznego lica ściany północnej budynku oraz rur spustowych celem odprowadzania wód opadowych i z topniejącego śniegu na teren działki skarżącego. Zgodnie z tym przepisem w razie braku możliwości przyłączenia do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej, dopuszcza się odprowadzanie wód opadowych na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub do zbiorników retencyjnych. Dach budynku powinien zaś mieć spadek umożliwiający odpływ wód opadowych i z topniejącego śniegu do rynien i wewnętrznych lub zewnętrznych rur spustowych (§ 319 ust.1).

Sąd stwierdził, że pozostałych dwóch obowiązków nałożonych zaskarżoną decyzją, wynikających z ekspertyzy wykonanej w 1993 r. przez prof. dra hab. L. F., a dotyczących poprawy stateczności budynku, skarżący nie kwestionował.

W ocenie Sądu I instancji, nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut niewezwania do udziału w sprawie w charakterze strony M. G., która - w ocenie autora skargi - winna brać udział w postępowaniu administracyjnym. Skarga została wniesiona przez H. G., a nie przez M. G. Tymczasem tylko podmiot, który uznaje, że bez swej winy nie brał udziału w postępowaniu - co powoduje zaistnienie przesłanki wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. - jest uprawniony do podnoszenia tego zarzutu. Inne podmioty nie mogą się skutecznie na tę okoliczność powoływać. Dotyczy to również sądu administracyjnego, który z urzędu nie ma podstaw do podnoszenia, że podmiot nie wnoszący skargi został pominięty w postępowaniu administracyjnym i do stosowania z tej przyczyny art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. Wyjaśnić należy, iż przesłanka wznowieniowa polegająca na niezapewnieniu stronie udziału w postępowaniu administracyjnym bez jej winy (art. 145 § 1 pkt 4 kpa) wiąże się ściśle z art. 147 k.p.a., stosownie do którego wznowienie postępowania z tej przyczyny następuje tylko na żądanie strony. Takie rozwiązanie ustawowe powoduje, że tylko od woli strony, która została pominięta w postępowaniu, zależy czy skorzysta z prawa do żądania wznowienia, ewentualnie podniesienia zarzutu zaistnienia przesłanki wznowieniowej w skardze wniesionej do sądu administracyjnego. Inne podmioty nie mają prawa do zastępowania uprawnionej strony i korzystania z zarzutu wystąpienia podstaw do wznowienia, powołując się na to, że nie wszystkie podmioty, które powinny brać udział w postępowaniu, zostały do udziału w nim dopuszczone. Zasadą jest bowiem, że prawami procesowymi rozporządza strona. Dlatego też, jeżeli strona, która została pozbawiona udziału w postępowaniu administracyjnym nie wniesie skargi, nie można wbrew jej stanowisku uznać, że zaistniała w sprawie okoliczność uzasadniająca wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i w związku z tym uchylić zaskarżoną decyzję z przyczyny wskazanej w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 9 czerwca 2011 r. sygn. akt II OSK 990/10 oraz z 10 lutego 2011 r. sygn. akt II OSK 277/10 dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Niezależnie od powyższego organ był związany zapisami w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] z uwagi na domniemanie wiary publicznej ksiąg wieczystych wynikające z art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r., Nr 124, poz. 1361 ze zm.), polegające na tym, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Domniemanie to może być obalone przez przedstawienie dowodu mu przeciwnego albo w procesie o uzgodnienie stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, albo w każdym innym postępowaniu, w którym ocena prawidłowości wpisu ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Tym samym, organ administracji nie jest uprawniony do czynienia samodzielnych ustaleń w zakresie prawa własności nieruchomości, pozostających w sprzeczności z zapisami ujawnionymi w księdze wieczystej.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł H. G., podnosząc zarzut naruszenia przepisu postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 28 k.p.a. przez przyjęcie w zaskarżonym wyroku, iż ogólny pogląd prawny wykluczający możliwość kwestionowania przez H. G. skarżonej do Sądu decyzji administracyjnej z tego powodu, iż jego żona nie złożyła od niej skargi i nie domaga się uchylenia tej decyzji, ma także zastosowanie w sprawie niniejszej, gdzie zarówno przedmiotowa nieruchomość, na której wzniesiono objęty postępowaniem budynek gospodarczy, jak też nakład w postaci owego budynku są składnikiem wspólności majątkowej małżeńskiej H. G. i jego małżonki M. G., co skutkuje niemożnością wykonania jakiejkolwiek decyzji wydanej w sprawie wobec H. G., bez zgody drugiego współmałżonka, bowiem wydana w sprawie decyzja ingeruje w majątek wspólny obojga tych małżonków.

Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy WSA w Kielcach do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, iż argumenty prawne, jakich użył WSA w Kielcach w kwestii udziału małżonki inwestora w postępowaniu administracyjnym nie są trafne, w sytuacji gdy przedmiotowa nieruchomość jest składnikiem majątku wspólnego małżonków H. i M. G. Kwestia zaliczenia tego składnika do majątku wspólnego tych małżonków nie może podlegać dyskusji, skoro WSA w Kielcach przywołał jako wiążące dla sprawy administracyjnej postanowienie rozgraniczeniowe Sądu Okręgowego w Kielcach w sprawie [...]. W tej właśnie sprawie, rozpoznawanej przez Sąd Okręgowy w Kielcach trzykrotnie w ramach kontroli instancyjnej, przesądzono, iż przedmiotowa nieruchomość jest składnikiem majątku wspólnego wskazanych małżonków. Jest poza sporem, iż majątek wspólny małżonków tworzy miedzy nimi współwłasność łączną, a więc bezudziałową. Skoro zaś wiadomo, iż nieruchomość jest w całości własnością tak samo, H. G., jak i M. G., brak uczestnictwa w prowadzonym postępowaniu M. G. wyklucza wydanie skutecznej decyzji, tak samo jak wydanie takiej decyzji wykluczał by brak uczestnictwa w sprawie jej małżonka H. G.

Zdaniem strony skarżącej, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dostrzegł tej specyficznej formy własności jaką jest współwłasność łączna małżonków i odnosząc się do zasad ogólnych, nie majach nic wspólnego z tym typem własności, uznał argumentacje skargi w omawianym zakresie za nietrafną, mimo iż była ona uzasadniona. Wobec poczynionych ustaleń w sprawie o rozgraniczenie, na którą Sąd się powołał, nie ma jakiegokolwiek znaczenia fakt, iż w księdze wieczystej figuruje jako właściciel przedmiotowej nieruchomości jedynie H. G., skoro objęto cytowanym postanowieniem rozgraniczeniowym także M. G. jako współwłaścicielkę przedmiotowej nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie. Organ stwierdził, że nie był związany powołanym przez stronę skarżącą postanowieniem Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia [...] stycznia 2010 r., [...] w zakresie ustalenia kręgu stron postępowania administracyjnego. Orzeczenie to – zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. – wiąże organy państwowe i inne sądy, ale tylko w kwestii ustalenia przebiegu granicy pomiędzy nieruchomościami, przy której usytuowany jest przedmiotowy obiekt budowlany. Katalog osób, które są stronami tego postępowania określa art. 52 Prawa budowlanego i są to: inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Przepisy prawa budowlanego nie zawierają regulacji, która nakazywałaby uznawać za stronę postępowania małżonka inwestora czy też właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. (który to przepis ma zastosowanie w tej sprawie na podstawie art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r.) w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. Z treści tego przepisu (podobnie jak z treści art. 52 Prawa budowlanego z 1994 r.) wynika, że określony w nim obowiązek doprowadzenia samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami nakładany jest na inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego.

Jak wynika z treści księgi wieczystej prowadzonej dla działki nr [...] (nr [...]), na której znajduje się przedmiotowy obiekt budowlany, właścicielem tej działki jest H. G. Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r., Nr 124, poz. 1361 ze zm.) prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Przepis ten zawiera domniemanie jawności materialnej ksiąg wieczystych. Obalenie tego domniemania jest możliwe – co do zasady – poprzez wytoczenie powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). W tej sprawie domniemanie to nie zostało przez stronę skarżąca skutecznie obalone. Sąd I instancji prawidłowo więc wskazał, że organ administracji nie był uprawniony do czynienia samodzielnych ustaleń w zakresie prawa własności nieruchomości, pozostających w sprzeczności z zapisami ujawnionymi w księdze wieczystej. Należy się również zgodzić ze stanowiskiem organu wyrażonym w odpowiedzi na skargę kasacyjną, iż – zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. - był on związany powołanym przez stronę skarżącą postanowieniem Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia [...] stycznia 2010 r., [...] tylko w kwestii ustalenia przebiegu granicy pomiędzy nieruchomościami, przy której usytuowany jest przedmiotowy obiekt budowlany, a nie w zakresie ustalenia kręgu stron postępowania rozgraniczeniowego.

Ponadto od początku trwania tego postępowania tj. od 1990 r. H. G. był uznawany przez organy administracji za inwestora w rozumieniu przepisów prawa budowlanego i jedynego właściciela nieruchomości i fakt ten nie był przez niego do tej pory kwestionowany.

Z uwagi na powyższe, niezasadny jest zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 28 k.p.a. dotyczący nieprzyznania żonie inwestora – M. G. statusu strony tego postępowania administracyjnego.

Ponadto, wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, Sąd I instancji prawidłowo wskazał, że skarżący H. G. nie był uprawniony do podnoszenia w tym postępowaniu zarzutu w imieniu żony, że nie brała ona udziału w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony. Z ugruntowanego już orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że tylko podmiot, który uznaje, że bez swej winy nie brał udziału w postępowaniu - co powoduje zaistnienie przesłanki wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. - jest uprawniony do podnoszenia tego zarzutu. Również sąd administracyjny nie ma podstaw do uchylenia decyzji z tej przyczyny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. z urzędu, bez wniosku strony, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym (por. m.in. wyrok NSA z dnia 22 grudnia 2008 r., II OSK 1109/07, publ. na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.