Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 700/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2010-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 137, art. 140 ust. 1, art. 217 ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2010 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. G. na decyzję Wojewody z dnia 13 lipca 2010 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta wykonujący zadania starosty z zakresu administracji rządowej decyzją z dnia 5 maja 2010 r. Nr [...] orzekł o zwrocie w całości na rzecz Z. G. (spadkobiercy byłych właścicieli nieruchomości), wywłaszczonej nieruchomości położonej w G. przy ul. C., oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako działka Nr [...] o pow. 270 m2 , karta mapy 8, dla której prowadzona był księga wieczysta KW Nr [...], która obecnie stanowi wydzielone geodezyjnie działki Nr [...] o powierzchni 122 m2 oraz Nr [...] o powierzchni 148 m2, dla których Sąd Rejonowy w G. Wydział V Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą KW Nr [...], będące własnością Gminy Miasta oraz o zwrocie zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie 11 078,50 zł.

Z. G. wniósł do Wojewody odwołanie od tej decyzji argumentując, iż nieprawnie ustalono należność w kwocie 11 078,50 zł jako zwrot zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.

Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda decyzją z dnia 13 lipca 2010 r. nr [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Decyzja Wojewody została wydana na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.).

Wojewoda ustalił, iż w dniu 13 listopada 1979 r. w Państwowym Biurze Notarialnym w G. przed notariuszem E. S. pomiędzy B. A. G. oraz J. G. a Skarbem Państwa, reprezentowanym przez Dyrektora Dyrekcji Rozbudowy Miasta w G. – M. D., została zawarta w formie aktu notarialnego umowa sprzedaży nieruchomości położonej w G. przy ul. C., oznaczonej jako działka nr [...] (obecnie działki nr: [...] oraz [...]), o łącznej powierzchni 270 m2, dla której Sąd Rejonowy w G. Wydział V Ksiąg Wieczystych prowadził księgę wieczystą KW nr [...]. Z umowy wynika, iż przedmiotowa nieruchomość miała zostać przeznaczona pod "budowę ul. J. w Osiedlu Cisowa II", a odstąpiona została za odszkodowaniem w kwocie 35 000,00 starych złotych. W dniu 29 stycznia 1998 r. J. G. (poprzedni właściciel spornej nieruchomości) wystąpił do Wojewody z wnioskiem o zwrot jej części. Dnia 28 lipca 1999 r. do Urzędu Miejskiego w G. z analogicznym wnioskiem, w imieniu własnym oraz brata T. G. wystąpił Z. G. - spadkobierca B. i J. G. W oględzinach przedmiotowej nieruchomości przeprowadzonych w dniu 21 października 1999 r. udział wzięli Z. G. - wnioskodawca, J. S. - przedstawiciel Zarządu Miasta oraz H. W. - prowadzący oględziny pracownik Urzędu Miasta. Stwierdzono wówczas, że sporna nieruchomość oznaczona w dniu wywłaszczenia jako parcela nr [...] stanowi część ogrodu przy posesji C. 10B, obsianego trawą, rośnie w nim kilka drzew owocowych oraz umieszczony jest mały skład drewna. Od strony ul. J. posadowione jest ogrodzenie z płyt betonowych, na terenie ogrodu znajduje się także betonowa podmurówka z metalowymi słupkami, ostatecznie stwierdzono, iż działka w całości wykorzystywana jest przez wnioskodawców. Dnia 13 czerwca 2000 r. odbyła się rozprawa administracyjna, na której przedstawicielka Zarządu Miasta stwierdziła, iż ustalenia wizji lokalnej wskazują na to, że prace związane z budową ulicy nie zostały podjęte i wniosła o uwzględnienie przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy faktu wydania przez Prezydenta Miasta decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu Nr [...] z dnia 21 stycznia 2000 r. dotyczącej budowy odcinka ul. J. Następnie postanowieniem (Wojewody) Nr [...] z dnia 27 stycznia 2009 r. wyłączono Prezydenta Miasta wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej i wyznaczono Prezydenta Miasta wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy.

Prezydent Miasta wykonujący zadanie starosty z zakresu administracji rządowej w dniu 23 marca 2009 r. zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego dotyczącego zwrotu przedmiotowej nieruchomości obecnie stanowiącej parcele nr: [...] oraz [...] o powierzchni odpowiednio: 122 m2 oraz 148 m2, dla których Sąd Rejonowy w G. Wydział V Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą KW Nr [...]. Dnia 18 grudnia 2009 r. ponownie przeprowadzono dowód z oględzin przedmiotowej nieruchomości, w którym udział wzięli Z. G. - wnioskodawca oraz S. G. - prowadząca oględziny (pracownik Urzędu Miasta). Mimo prawidłowego zawiadomienia stron postępowania, w oględzinach nie brał udziału pełnomocnik Gminy Miasta. Podczas oględzin stwierdzono, że działka nr [...] ogrodzona betonowym płotem od strony ul. J. zagospodarowana jest na ogród przydomowy, w którym rosną drzewa owocowe. Działka nr [...] jest również zagospodarowana jako ogród, znajduje się na niej mały skład drewna oraz fragment garażu. Ostatecznie stwierdzono, że teren spornych parceli jest zagospodarowany wokół budynku - domu jednorodzinnego będącego własnością Z. G. Pismem z dnia 19 lutego 2010 r. Prezydent Miasta poinformował strony postępowania o zakończeniu postępowania dowodowego i wyznaczył 7 - dniowy termin na zapoznanie się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i złożenie oświadczeń końcowych. W piśmie z dnia 2 marca 2010 r. Z. G. stwierdził, iż od chwili wywłaszczenia działka jest przez niego użytkowana i ogrodzona. Prezydent Miasta pismem z dnia 3 marca 2010 r. stwierdził, iż przedmiotowe działki stanowią integralną całość z działką nr [...] będącą własnością wnioskodawcy i są przez niego wykorzystywane.

Wojewoda wskazał następnie, iż zwrot wywłaszczonych nieruchomości uregulowany jest w art. 136 - 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z treścią art. 136 ust. 3 tej ustawy poprzedniemu właścicielowi lub jego spadkobiercy przysługuje prawo żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. Przepis ten, stosownie do treści art. 216 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami, stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. "Nabycie" nieruchomości następowało zaś w wyniku czynności prawnych właściwego organu na podstawie wskazanych przepisów wywłaszczeniowych (zawarcie w formie aktu notarialnego umowy sprzedaży nieruchomości). Zgodnie z definicją zbędności nieruchomości wywłaszczonej, zawartą w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Ustalenie celu wywłaszczenia, a następnie zbędności, jako przesłanki zwrotu nieruchomości, jest zatem podstawowym zadaniem organu administracji publicznej, do którego wpłynął wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

Wojewoda wskazał dalej, iż w przedmiotowej sprawie nieruchomość oznaczona w ewidencji gruntów w chwili wywłaszczenia jako działka nr [...] o pow. 270 m2, położona w G. przy ul. C., dla której Sąd Rejonowy w G. Wydział V Ksiąg Wieczystych prowadził księgę wieczystą KW nr [...], została nabyta przez Skarb Państwa od byłych właścicieli nieruchomości J. i B. G. na podstawie umowy sprzedaży, zawartej w formie aktu notarialnego w dniu 13 listopada 1979 r., celem budowy ul. J. w osiedlu Cisowa II. Jak wynika jednak z zebranego materiału dowodowego - dokumentacji geodezyjnej w postaci wyrysu z rejestru gruntów, mapy sytuacyjno - wysokościowej oraz z protokołów z oględzin przeprowadzonych w dniach 21 października 1999 r. oraz 18 grudnia 2009 r., cel publiczny w postaci budowy na przedmiotowej nieruchomości osiedlowej ulicy nie został do dnia dzisiejszego w ogóle zrealizowany. Z dowodów tych wynika jednoznacznie, iż nieruchomość w chwili przeprowadzania oględzin, tj. 20 i 30 lat po podpisaniu umowy sprzedaży działki nr [...], była terenem integralnie związanym z nieruchomością będącą własnością wnioskodawcy, jako ogród przydomowy wokół budynku jednorodzinnego. Na części parceli nr [...] znajduje się fragment budynku garażowego będącego również własnością Z. G. Niezauważono także żadnych nakładów poczynionych na przedmiotowej nieruchomości przez jej obecnego właściciela, tj. Gminę Miasta. Stan powyższy potwierdzają również inne dokumenty zgromadzone w przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym m. in. mapa sytuacyjno - wysokościowa z uzbrojeniem podziemnym terenu do celów informacyjnych przedmiotowej nieruchomości czy poświadczone za zgodność z oryginałem kserokopie zawiadomień dotyczące zmian podmiotowych, mapa archiwalna. Ten stan potwierdzony został również przez Prezydenta Miasta, reprezentującego Gminę Miasta w piśmie Nr [...] z dnia 3 marca 2010 r.

W związku z powyższym Wojewoda stwierdził, iż przedmiotowa nieruchomość nie została wykorzystana na cel na jaki została przejęta, zatem istanieją przesłanki do jej zwrotu. Zgodnie natomiast z art. 140 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania. W ust. 2 powyższego artykułu ustawodawca stwierdził, iż odszkodowanie pieniężne podlega waloryzacji, z tym że jego wysokość po waloryzacji, z zastrzeżeniem art. 217 ust. 2, nie może być wyższa niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu, a jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, nie może być wyższa niż jej wartość odtworzeniowa.

Na tej podstawie Wojewoda stwierdził, iż organ I instancji orzekł o zwrocie zwaloryzowanego odszkodowania z naruszeniem prawa. Nie został bowiem sporządzony operat szacunkowy, który określiłby aktualną wartość przedmiotowej nieruchomości. Sposób, w jaki Prezydent Miasta, wykonujący zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, określił wysokość kwoty zwaloryzowanego odszkodowania jest błędny i dokonany wbrew oczywistym przepisom regulującym tę kwestię.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu Wojewoda wskazał, iż po dokładnym przeanalizowaniu całości materiału dowodowego jak również kserokopii dowodu wpłaty załączonej do akt sprawy dokument ten nie może stanowić dowodu w sprawie. Po pierwsze stanowi on kserokopię dowodu wpłaty kwoty 35.000 starych złotych, a zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2003 r., sygn. akt III SA 110/03 niepoświadczona kserokopia dokumentu nie może być uznana za dowód w sprawie. Po drugie - dowód ten, jak słusznie zauważył organ I instancji, nie wskazuje tytułu wpłaty kwoty 35.000 starych złotych na rzecz Zarządu Gospodarowania Terenami przy Prezydencie Miasta. Po trzecie - poważne wątpliwości budzi pisownia nazwiska nadawcy wskazanego w omawianym dokumencie, a co za tym idzie zachodzą wątpliwości co do tego, czy to poprzednicy prawni skarżącego, a byli właściciele wywłaszczonej nieruchomości byli nadawcami tej kwoty.

Na decyzję Wojewody Z. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę, domagając się jej uchylenia w całości. Zdaniem skarżącego zaskarżona decyzja została wydana z:

- naruszeniem przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy: art. 138 § 2 kpa poprzez nieuzasadnione skasowanie zaskarżonej decyzji organu I instancji i uchylenie się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy pomimo istnienia ku temu wszelkich podstaw; art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 80 § 1 kpa i art. 7 kpa poprzez bezpodstawne uznanie, że okoliczność wpłaty przez poprzedników prawnych wnioskodawcy J. i B. G. kwoty 35 000 starych złotych na rzecz Zarządu Gospodarki Terenami Miasta tytułem zwrotu otrzymanej uprzednio kwoty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość nie została udowodniona, bowiem dokument potwierdzający wpłatę tejże kwoty złożony przez stronę postępowania był jedynie kopią, bez uprzedniego wezwania strony do złożenia oryginału tego dokumentu, a tym samym uchylenia się od wszechstronnego rozpoznania sprawy i dojścia do ustaleń odpowiadających rzeczywistości, uwzględniającej słuszny interes obywateli; art. 136 kpa przez zaniechanie zastosowania go w okolicznościach sprawy, a w konsekwencji uchylenie się od sprawdzenia okoliczności wywodzonych przez skarżącego o uprzednim zwrocie kwoty odszkodowania z tytułu wywłaszczenia spornej nieruchomości.

- naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, będący konsekwencją nieprawidłowych ustaleń faktycznych a mianowicie art. 140 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez potwierdzenie stanowiska organu I instancji, że w stanie faktycznym sprawy, Gminie Miasta należy się zwrot kwoty odszkodowania, pomimo, że została ona poprzednio wpłacona przez poprzedników prawnych skarżącego na rzecz Gminy Miasta.

Na okoliczność, że złożony przez Z. G. dokument w postaci potwierdzenia wpłaty jest dowodem o istotnym znaczeniu dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy wykazującym fakt zwrotu odszkodowania skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów z poświadczonego notarialnie za zgodność z oryginałem dowodu wpłaty kwoty 35 000 zł przez J. i B. G. na rzecz Zarządu Gospodarki Terenami oraz odpisu postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 17 kwietnia 1996 r., sygn. akt [...] w przedmiocie sprostowania akt stanu cywilnego J. G., poprzez sprostowanie nazwiska G. na G.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej ppsa, sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa. Orzekanie – w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Badając legalność zaskarżonej decyzji w świetle przywołanych kryteriów Sąd stwierdza, że nie narusza ona prawa, a zatem skarga nie jest zasadna.

Decyzja podlegająca kontroli Sądu jest decyzją kasacyjną, mocą której Wojewoda przekazał do ponownego rozpoznania sprawę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i określenia wysokości odszkodowania za zwrot. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji Kolegium stanowił art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 30, poz. 168 ze zm.), zgodnie z którym organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Powyższa regulacja normatywna wskazuje więc, że dopuszczalność podjęcia przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej jest ograniczona przez to, że art. 138 § 2 w związku z art. 136 kpa dopuszcza wydanie decyzji kasacyjnej tylko wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Zagadnienie dopuszczalności podjęcia przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej może być zatem rozważane na płaszczyźnie postępowania wyjaśniającego (dowodowego), przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji, co z kolei wymaga odniesienia się do wyznaczonego przepisami kodeksu zakresu postępowania dowodowego przed organem drugiej instancji. Przesłanki podjęcia przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia kasacyjnego nie mogą być rozpatrywane samoistnie bez związku z przewidzianymi w art. 136 kpa obowiązkami organu odwoławczego w sferze postępowania wyjaśniającego. Należy zatem przyjąć, że organ odwoławczy może powołać się na przepis art. 138 § 2 kpa tylko wówczas, gdy wykaże, że przeprowadzenie przezeń dodatkowego postępowania wyjaśniającego w granicach wyznaczonych przez art. 136 nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy. W sytuacji, gdy przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego przewidzianego w art. 136 umożliwiłoby temu organowi prawidłowe załatwienie sprawy, podjęcie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej z tym uzasadnieniem, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania w całości lub w znacznej części, jest równoznaczne z naruszeniem obu tych przepisów (por. M. Jaśkowska, A.Wróbel; Komentarz bieżący do art. 138 kodeksu postępowania administracyjnego; LEX/el. 2010).

Sąd podzielając przedstawione wyżej poglądy wyrażane w doktrynie na tle przesłanek dla wydania rozstrzygnięcia przewidzianego w art. 138 § 2 kpa ocenia, że w świetle kryteriów, jakim powinna odpowiadać decyzja kasacyjna zaskarżona decyzja odpowiada prawu. W kontrolowanym postępowaniu, w świetle przytoczonych wyżej i prawidłowych ustaleń organu, poza sporem pozostawała kwestia zbędności przedmiotowej nieruchomości na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej – w rozpatrywanym przypadku umowy sprzedaży zawartej w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r., Nr 18, poz. 64). Nieruchomość ta, położona w G. przy ul. C., oznaczona była w dacie wywłaszczenia (akt notarialny umowy sprzedaży z dnia 13 listopada 1979 r. rep. A Nr 11736/19779) jako działka nr [...] o pow. 270 m2 , karta mapy 8, dla której prowadzona był księga wieczysta KW Nr [...], a która obecnie stanowi wydzielone geodezyjnie działki nr [...] o powierzchni 122 m2 oraz nr [...] o powierzchni 148 m2. Działki stanowią własność Gminy Miasta, stosownie do zapisów w księdze wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w G. KW Nr [...]. Opisana nieruchomość objęta była wnioskiem Z. G. z dnia 29 stycznia 1998 r. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Jak wynika z prawidłowych ustaleń obu organów, na dzień rozstrzygania Z. G. był jedyną uprawnioną osobą do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jako następca prawny po zmarłej B. G., następnie po zmarłych J. G. i T. G. (vide: fotokopie postanowień Sądu Rejonowego w G. z dnia 2 kwietnia 1998 r., sygn. akt VII Ns 451/98, z dnia 6 sierpnia 2008 r., sygn. akt VII Ns 1195/08, z dnia 15 lipca 2009 r., sygn. akt VII Ns 1195/09, w aktach administracyjnych I instancji). Słusznie nie budziło wątpliwości organów, a Sąd trafność tej oceny podziela, że cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości nie został zrealizowany. Tym samym zasadny był jej zwrot stosownie do treści art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603, ze zm.), dalej u.g.n. Natomiast zagadnieniem wymagającym rozstrzygnięcia jest ustalenie, czy organ administracji orzekając o zwrocie ustalonego odszkodowania, w sposób prawidłowy zastosował przepis art. 140 ust. 1 u.g.n. Zasadą jest, że zwrotowi wywłaszczonej nieruchomości towarzyszy zwrot odszkodowania, które otrzymał jej właściciel w momencie wywłaszczenia, jak stanowi o tym art. 140 ust. 1 u.g.n., chyba że nastąpiło takie zmniejszenie wartości nieruchomości, które sprawia, iż wartość odszkodowania po waloryzacji przewyższyłaby wartość nieruchomości, o ile okoliczność ta byłaby wykazana przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym. W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje także okoliczność, iż obecny właściciel - Gmina Miasta nie poczyniła żadnych nakładów na przedmiotową nieruchomość, oraz iż nieruchomość ta od daty wywłaszczenia pozostawała w posiadaniu rodziny (poprzedników prawnych) skarżącego. W konsekwencji istota sporu w niniejszej sprawie dotyczyła zagadnienia, czy wraz ze zwrotem nieruchomości należało nałożyć na skarżącego obowiązek zwrotu ustalonego w decyzji zwaloryzowanego odszkodowania, jak wywodzi organ administracji, czy też zwrot nieruchomości winien nastąpić bez zwrotu odszkodowania z uwagi na to, że otrzymane odszkodowanie poprzednicy prawni skarżącego – J. i B. G. zwrócili Gminie (Zarządowi Gospodarowania Terenami przy Prezydencie Miasta), jak twierdzi strona skarżąca.

Odszkodowanie pieniężne w przypadku zwrotu wywłaszczonej uprzednio nieruchomości podlega waloryzacji, z tym, że jego wysokość po waloryzacji, z zastrzeżeniem art. 217 ust. 2, nie może być wyższa niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu, a jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, nie może być wyższa niż jej wartość odtworzeniowa (art. 140 ust. 2 u.g.n.). Przy określaniu wartości nieruchomości przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu, nie uwzględniając skutków wynikających ze zmiany przeznaczenia w planie miejscowym i zmian w otoczeniu nieruchomości. Odszkodowanie to, w myśl art. 140 ust. 2 związku z art. 217 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, podlega waloryzacji, z tym, że – w przypadku nieruchomości wywłaszczonych przed dniem 5 grudnia 1990 r. - jego wysokość nie może być większa niż 50% aktualnej wartości nieruchomości.

W rozpoznawanej sprawie nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa od byłych właścicieli J. G. i B. G. na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego (w oparciu o art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości) w dniu 13 listopada 1979 r., celem budowy ul. J. na osiedlu Cisowa II. Wywłaszczenie nastąpiło zatem w takiej dacie, że zastosowanie znajdować może limitowanie wysokości zwaloryzowanego odszkodowania do wysokości 50% aktualnej wartości nieruchomości. Tym samym orzekanie przez organ I instancji o obowiązku zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie 11 078,50 zł (z zastosowanie wyłącznie waloryzacji kwoty 35 000 st. złotych), bez poczynienia ustaleń, które byłyby niezbędne dla prawidłowego zastosowania art. 140 ust. 2 u.g.n., niewątpliwe ocenić należy jako wadliwe. Z uwagi na brak dowodu na okoliczność wartości nieruchomości, którym to dowodem może być jedynie operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego, jak trafnie wywodzi organ II instancji, nie można ocenić czy kwota wskazanego odszkodowania jest prawidłowa i czy może stanowi ponad połowę wartości nieruchomości określoną na moment zwrotu. Tak więc decyzja kasacyjna organu odwoławczego pozostaje w zgodzie z treścią art. 138 § 2 kpa, gdyż konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części - poprzez obowiązek uzupełnienia materiału dowodowego o operat szacunkowy i dokonanie wyliczenia zwaloryzowanego odszkodowania z uwzględnieniem treści 140 ust. 2 związku z art. 217 ust. 2 u.g.n. determinuje przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W przeciwnym razie, gdyby organ II instancji uzupełnił postępowanie w przedstawionym wyżej zakresie, mogłoby z kolei dojść do naruszenia zasady dwuinstancyjności określonej w art. 15 kpa. Z powyższych przyczyn zarzuty naruszenia przez organ odwoławczy przepisów art. 138 § 2 i art. 136 kpa są niezasadne.

Jak wynika z treści skargi, a wcześniej odwołania, skarżący w ogóle kwestionuje nałożenie na niego obowiązku zwrotu odszkodowania twierdząc, iż jego poprzednicy prawni zwrócili kwotę odszkodowania przyznanego im w związku z wywłaszczeniem nieruchomości. W toku postępowania administracyjnego Z. G. przedłożył dowód wpłaty kwoty 35 000 starych złotych dokonanej przez jego rodziców (J. i B. G.) na rachunek Zarządu Gospodarki Terenami w dniu 6 listopada 1982 r. (niepotwierdzoną za zgodność z oryginałem fotokopię) i z tej okoliczności wywodzi, iż skoro jego rodzice zwrócili kwotę wypłaconego im odszkodowania, to bezpodstawne jest zobowiązywanie go do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania. Do skargi strona dołączyła fotokopię przedmiotowego dowodu wpłaty potwierdzoną za zgodność z oryginałem okazanego dokumentu przez notariusza (vide: załącznik do skargi k. 8). Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela jednak twierdzenia skarżącego, ponieważ przedstawiony dowód wpłaty kwoty 35 000 starych złotych przez małżonków J. i B. G. (według pisowni na dowodzie wpłaty "G.") nie wskazuje tytułu (podstawy) dokonanej wpłaty. Z okoliczności niniejszej sprawy nie wynika istnienie tytułu prawnego dla dokonanej w 1982 r. wpłaty, a w każdym razie jest on obojętny dla ustalenia zwrotu odszkodowania, o którym mowa w art. 140 § 1 u.g.n. Niemniej, wymaga podkreślenia, że w ślad za wpłatą, na którą powołuje się skarżący, nie została dokonana żadna (wzajemna) czynność, mająca wpływ na rozstrzygnięcie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tego tytułu. Przepis art. 140 § 1 u.g.n. uzależnia zobowiązanie do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania wyłącznie od uprzedniej wypłaty za wywłaszczenie nieruchomości, ta zaś okoliczność w niniejszej sprawie, jak słusznie podnosi organ, jest niesporna. Niezależnie zatem od tego zatem, jaki był tytuł wpłaty kwoty 35 000 st. złotych dokonanych w 1982 r. przez J. i B. G., nie może ona podlegać rozliczeniu w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym; właściwym w kwestii zwrotu należności wpłaconej bez tytułu prawnego (świadczenia nienależnego) mógł być jedynie sąd powszechny. Podkreślić należy, iż sporna wpłata miała miejsce w roku 1982, zaś wnioski o zwrot wywłaszczonej przedmiotowej nieruchomości zgłoszone zostały po raz pierwszy w dniu 29 stycznia 1998 r. - przez J. G. i w dniu 28 lipca 1999 r. - przez Z. G. W konsekwencji brak jest podstaw do przyjęcia, że okoliczność wpłaty przez małżonków G. na rzecz Zarządu Gospodarki Terenami kwoty równej tej, jaką otrzymali tytułem wywłaszczenia działki nr [...] o pow. 270 m2 powodowałaby, iż po stronie skarżącego nie istnieje obowiązek zwrotu odszkodowania tytułem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Odnosząc się zakresie związku zakresie powyższym do zarzutów skargi Sąd nie podziela stanowiska wyrażonego przez organ II instancji kwestionującego, iż przedstawiony przez stronę dowód wpłaty pochodzi od J. i B. G. Organ opiera się w swej ocenie na innej pisowni nazwiska ("G.") występującej w dowodzie wpłaty oraz braku oryginału dowodu. W ocenie Sądu stanowisko to nie jest trafne. Pominąwszy pisownię, co do której strona wraz ze skarga przedstawiła dodatkowy dowód (sprostowanie akt stanu cywilnego), wskazać trzeba, że fotokopia dowodu wpłaty zawiera także adres zamieszkania wpłacających, ten zaś zgodny jest z adresem występującym we wszystkich dokumentach zebranych w niniejszej sprawie, począwszy od aktu notarialnego. Również brak oryginału tego dokumentu (dowodu wpłaty) nie może przesądzać o jego nieistnieniu. Jednakże przedstawione naruszenie prawa, dotyczące przepisów postępowania - art. 77 § 1 i art. 80 kpa, nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, w świetle oceny Sądu braku wpływu tego dowodu na treść decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości i ustaleniu obowiązku zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania. O trafności rozstrzygnięcia organu odwoławczego decyduje zaniechanie przez organ I instancji ustalenia wartości nieruchomości w postaci sporządzenia operatu szacunkowego i dopiero ustalanie kwoty odszkodowania do zwrotu. Wadliwość ta stanowiła wystarczającą przesłankę do uchylenia przez organ odwoławczy zaskarżonej odwołaniem decyzji Prezydenta Miasta, niewątpliwie bowiem kwestia prawidłowego ustalenia wysokości odszkodowania i związana z tym potrzeba przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przekracza zakres uzupełniającego postępowania, o którym mowa w art. 136 kpa.

Mając zatem powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 151 ppsa skargę jako niezasadną oddalił.