Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 718/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2012-02-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1, art. 10 ust. 1, art. 18, art. 21 ust. 1 - 3
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
article: par. 17 ust. 1 i 2, par. 23, par. 25, par. 43 ust. 1 pkt 2 i 5, par. 43a pkt 2
journal: Dz.U. 2009 nr 33 poz 262
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski Sędziowie sędzia WSA Wiesława Pierechod sędzia WSA Zofia Skrzynecka ( sprawozdawca ) Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Niewiadomska po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 15 lutego 2012r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości z sankcjami wieloletnimi na rok 2010 oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia "[...]" Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyznał A.T. płatność rolnośrodowiskową na 2010 r. w łącznej wysokości 35.989,47 zł, w tym z tytułu realizacji pakietu 1 – Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 (wariant 4.1), pakietu 2 – Rolnictwo ekologiczne (wariant 2.1, 2.3 i 2.9) oraz pakietu 7 – Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie (wariant 7.2.2.). Tą samą decyzją organ odmówił jednocześnie przyznania producentowi rolnemu płatności rolnośrodowiskowej z tytułu pakietu 2 wariant 2.5 – Uprawy warzywne (z certyfikatem zgodności).

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że A.T. w 2010 r. skorzystał z możliwości przejścia z programu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt PROW 2004 – 2006 na program rolnośrodowiskowy PROW 2007 – 2013. Możliwość taką przewidywał bowiem przepis § 43 ust. 1 pkt 2 i 5 oraz § 43a pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Programu rolnośrodowiskowego" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.). W związku z tym, że przechodząc na PROW 2007 – 2013, strona nie wykazała do objęcia płatnościami rolnośrodowiskowymi tej samej powierzchni gruntów rolnych, do których podjęła zobowiązanie w ramach PROW 2004 – 2006, na wezwanie organu dokonała ona dobrowolnego zwrotu płatności rolnośrodowiskowej za część, na której w 2010 r. nie prowadziła produkcji ekologicznej. W toku postępowania organ ustalił również, że producent rolny we wniosku o przyznanie płatności na 2010 r. zgłosił działkę ewidencyjną nr "[...]", tj. działki rolne P i R zgłoszone do wariantów 2.1 oraz 2.3 i 4.1, podczas, gdy w świetle § 43 ust. 1 pkt 2 i 5 oraz § 43 a pkt 2 w/w rozporządzenia, płatność do tej działki ewidencyjnej mogła zostać przyznana tylko do wariantu 4.1 deklarowanego na działce rolnej R. Ponadto organ I instancji stwierdził, że producent rolny wraz z wnioskiem na 2010 r. złożył oświadczenie o kontynuowaniu realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego na przejętej przez niego działce o nr ewidencyjnym "[...]" (oznaczonej we wniosku jako działki E, F i O), którą w latach 2008 – 2009 do płatności rolnośrodowiskowej deklarował jego brat – G.T., jako dzierżawca tej działki od strony. Tymczasem, w ocenie organu, zgodnie z § 23 i § 25 w/w rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r., nie jest możliwe przejęcie zobowiązań rolnośrodowiskowych przez właściciela działki od dzierżawcy w związku z rozwiązaniem umowy dzierżawy. Organ I instancji wskazał ponadto na wyniki przeprowadzonej w dniu 9 grudnia 2010 r. kontroli w gospodarstwie producenta rolnego, w świetle których w odniesieniu do zadeklarowanych we wniosku działek rolnych B i O stwierdzono powierzchnię większą od deklarowanej, zaś w przypadku działek rolnych C, H, K i N powierzchnia stwierdzona była mniejsza od deklarowanej. Ponadto w przypadku działki rolnej G stwierdzono niespójność działki. Łączna powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku kontroli na miejscu wyniosła 66,19 ha, podczas, gdy powierzchnia deklarowana we wniosku wynosiła 64,05 ha. W toku postępowania producent rolny złożył także oświadczenie o wycofaniu wniosku o objęcie płatnością rolnośrodowiskową części użytkowanych rolniczo, wskutek czego pomniejszył zobowiązanie rolnośrodowiskowe.

Uwzględniając powyższe ustalenia, organ I instancji przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową na 2010 rok w łącznej wysokości 35.989,47 zł oraz odmówił przyznania tej płatności z tytułu realizacji pakietu 2 (wariant 2.5). Ponadto, wskazując na różnice pomiędzy powierzchnią deklarowaną we wniosku do objęcia płatnościami a powierzchnią stwierdzoną w toku kontroli na miejscu, obniżył płatność o sankcję w wysokości 1% kwoty tej płatności stosownie do art. 55 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L nr 316 z dnia 2 grudnia 2009 r., s. 1 ze zm.).

W odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej, uzupełnionym pismem z dnia 25 maja 2011 r., strona nie zgodziła się ze stanowiskiem organu w kwestii nieskutecznego przejęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego w odniesieniu do działki nr "[...]". Jak wyjaśniła, w dniu 13 października 2008 r. nabyła od brata G.T. prawo własności działek nr "[...]" i "[...]", położonych w obrębie S. W związku z tym, iż brat zamierzał realizować program rolnośrodowiskowy na tej działce przez pełne dwa lata, tj. do dnia 28 lutego 2010 r., strona w tym samym dniu zawarła z bratem umowę dzierżawy działki nr "[...]" do dnia 28 lutego 2010 r. Jak wskazał odwołujący, umowa dzierżawy została zawarta wyłącznie w celu zachowania ciągłości posiadania ziemi przez brata. Natomiast nabycie prawa własności działek nr "[...]" i "[...]" podyktowane było planami strony co do budowy obory na jednej z nich i związaną z tym koniecznością wystąpienia o pozwolenie na budowę. W dniu 23 kwietnia 2010 r. strona złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej wraz z oświadczeniem o przejęciu z dniem 1 marca 2010 r. zobowiązania realizowanego na tej działce. W jej ocenie, dochowała ona wszystkich wymogów wynikających z § 23 i § 25 w/w rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. Odwołujący zaznaczył również, że ani on, ani też jego brat, nie zostali poinformowani o nieprawidłowościach przy składaniu oświadczenia o przejęciu zobowiązania rolnośrodowiskowego. Jak podniósł, zasady przejęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego realizowanego na działce nr "[...]" uzgadniał z pracownikami Biura Powiatowego ARiMR i ekspertem rolnośrodowiskowym.

Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w uzasadnieniu decyzji z dnia "[...]" w obszerny sposób ustosunkował się do poszczególnych rozstrzygnięć organu I instancji w zakresie każdego z wnioskowanych przez stronę pakietów i wariantów płatności rolnośrodowiskowej, nie stwierdzając w tym zakresie nieprawidłowości. Odnosząc się natomiast do kwestii spornej, jaką była ocena organu I instancji w zakresie niespełnienia przez wnioskodawcę wymogów przejęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego realizowanego na działce o nr ewidencyjnym "[...]", organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, iż przejęcie to było nieskuteczne. Jak wskazał, zgodnie z § 25 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r., za skuteczne należy uznać jedynie takie przejęcie zobowiązań rolnośrodowiskowym, które w pełni odpowiada warunkom określonym w tym przepisie, a więc następuje w związku z przeniesieniem w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy posiadania gospodarstwa rolnego lub części tego gospodarstwa, lub stada zwierząt ras lokalnych. Natomiast w przedmiotowej sprawie przekazanie posiadania nie nastąpiło w wyniku umowy, ale na skutek jej rozwiązania i powrotu gruntów objętych zobowiązaniem do ich właściciela.

Odnosząc sie do zarzutu odwołania, iż pomimo wielokrotnych wizyt w Biurze Powiatowym ARiMR, strona nie została poinformowana o nieprawidłowościach w zakresie przejęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego, organ odwoławczy wskazał, iż strona była informowana w toku postępowania o każdej budzącej wątpliwość okoliczności. Ponadto do organu I instancji nie wpłynęło żadne oficjalne zapytanie producenta rolnego dotyczące podnoszonych w odwołaniu zarzutów.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skardze strona wyraziła swe niezadowolenie z opisanej powyżej decyzji organu odwoławczego w części dotyczącej rozstrzygnięcia o nieskutecznym przejęciu zobowiązania rolnośrodowiskowego realizowanego przez jej brata G.T. na działkach nr "[...]" i "[...]". Jak wskazała, warunki przejęcia zobowiązania uzgadniała z pracownikami organu I instancji i doradcą rolnośrodowiskowym, na co posiada dowody, m.in. z zeznań świadków.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, wnosząc o jej oddalenie, ponowił argumentację, że przeniesienie posiadania, o którym mowa w § 25 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r., może mieć formę przeniesienia posiadania po zawarciu umowy np. dzierżawy. Przepis nie dotyczy natomiast przeniesienia posiadania, które następuje w wyniku wygaśnięcia czy rozwiązania umowy dzierżawy.

Na rozprawie w dniu 15 lutego 2012 r. strona skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodu z zawartej z bratem G.T. umowy dzierżawy z dnia 12 sierpnia 2009 r., dotyczącej działki o nr ewidencyjnym "[...]", położonej w miejscowości S.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.

Oceniając decyzję administracyjną według kryterium zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi(Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), sąd administracyjny bada, czy przy wydaniu indywidualnego aktu z zakresu administracji publicznej organy zachowały reguły proceduralne i czy niewadliwie zastosowały normy prawa materialnego odnoszące się do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Ocena zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji organu odwoławczego dokonana stosownie do podanych wyżej kryteriów, pozwala stwierdzić, że wbrew ogólnikowym zarzutom skarżącego rozstrzygnięcie to wydano bez naruszenia prawa.

Wadliwości zaskarżonej decyzji skarżący upatruje w odmowie przyznania płatności rolno środowiskowej do gruntów nabytych przez niego w dniu 13 października 2008 r. i tego samego dnia oddanych w dzierżawę innemu producentowi rolnemu tj. bratu G.T. W ocenie skarżącego zwiększenie powierzchni gruntów, na których realizowane ma być zobowiązanie rolnośrodowiskowe było dopuszczalne rozumieniu § 25 ust.1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, ponieważ doszło do przejścia posiadania części gospodarstwa rolnego beneficjenta na nowego posiadacza w wyniku umowy dzierżawy, a konkretnie w wyniku wygaśnięcia tej umowy z upływem czasu, na jaki została zawarta. Według skarżącego, w odniesieniu do gruntów, które po wygaśnięciu umowy dzierżawy powróciły do jego gospodarstwa rolnego, powinien być on traktowany jako nowy posiadacz, na którego przechodzą zobowiązania rolnośrodowiskowe beneficjenta (w tym przypadku G.T.).

Spór między wnioskodawcą a organami administracji toczył się zatem w zakresie dotyczącym powiększenia areału objętego wnioskiem o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na rok 2010 w stosunku do tego, jaki był poprzednio zgłoszony przez producenta rolnego, gdy przystępował w 2007 r. do realizacji działania rolnośrodowiskowego składając stosowny wniosek w 2006 r.

W sprawie nie jest sporne, iż skarżący dnia 1 marca 2007 r. rozpoczął w ramach PROW 2004 - 2006 realizację programu rolnośrodowiskowego w zgłoszonych pakietach. Wspólnotowym aktem prawnym regulującym wówczas zasady pomocy finansowej dla obszarów wiejskich było rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR), uchylone z dniem 1 stycznia 2007r. (art. 93 rozporządzenia nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich ), jednakże obowiązujące w odniesieniu do działań zatwierdzonych przez Komisję do dnia 1 stycznia 2007 r. Ustawodawca unijny w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. UE L z dnia 21 października 2005 r.), określił cele i ramy wsparcia wspólnotowego dla systemów wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). Zasady przejścia z dotychczasowego systemu do systemu wsparcia rozwoju obszarów wiejskich określonego w ostatnio cytowanym rozporządzeniu uregulowało rozporządzenie Komisji (WE) nr 1320/2006.

W preambule tego aktu prawnego wskazano, że konieczność zapewnienia lepszego wdrażania środków rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt w nowym okresie programowania legła u podstaw dopuszczenia przekształcania przez państwa członkowskie zobowiązań podjętych na podstawie rozporządzenia nr 1257/1999 na nowe zobowiązanie podjęte na mocy rozporządzenia nr 1698/2005, z zastrzeżeniem jednak warunku korzystnego wpływu tego przekształcenia na środowisko. Sformułowany w pkt 7 preambuły postulat znalazł swój normatywny wyraz w art. 11 rozporządzenia Komisji nr 1320/2006, zgodnie z którym przed zakończeniem okresu wykonywania zobowiązania podjętego na mocy rozdziału VI rozporządzenia (WE) nr 1257/1999 państwa członkowskie mogą zezwolić na przekształcenie tego zobowiązania na nowe zobowiązanie podejmowane zasadniczo na okres od pięciu do siedmiu lat na mocy rozporządzenia 1698/2005 pod warunkiem, że przekształcenie jest związane z niekwestionowaną korzyścią dla środowiska naturalnego lub dla dobrostanu zwierząt oraz że istniejące zobowiązanie jest znacząco wzmocnione.

W celu realizacji wskazanych celów ustawodawca polski, ustawą z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich ( Dz. U. Nr 64, poz.427 ze zm.) oraz wydanym z jej upoważnienia rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczególnych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U nr.33 poz.262 ze zm.) dalej powoływanego jako rozporządzenie rolnośrodowiskowe 2009, określił szczegółowe warunki i tryb przyznawania płatności rolnośrodowiskowej.

Jak już wyżej wskazano zasady i warunki przyznawania płatności rolnośrodowiskowych w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy", zwanej dalej "płatnością rolnośrodowiskową", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 regulują zarówno przepisy unijne jak i przepisy krajowe.

Wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych złożony przez skarżącego 23 kwietnia 2010 r. był zarazem wnioskiem o przejście z PROW 2004-2006 na PROW 2007-213. Przejście takie oznacza zaprzestanie kontynuacji zobowiązań podjętych w ramach realizacji PROW 2004-2006 i rozpoczęcie realizacji zobowiązań w ramach nowego programu.

Należy podkreślić, że organy obu instancji ostatecznie nie kwestionowały spełnienia przez skarżącego wymogów prawa krajowego w zakresie przekształcenia zobowiązania. Organy uznały, że wnioskodawca skutecznie dokonał przejścia do PROW 2007-2013, gdyż w toku postępowania administracyjnego dopełnił czynności pozwalających uznać, iż spełnione zostały warunki, o których mowa w art.43a rozporządzenia. Warunki przejścia w 2010 r. z działania "Wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt" w ramach PROW 2004-2006 na działanie "Program rolnośrodowiskowy" w ramach PROW na lata 2007-2013 reguluje art.43a rozporządzenia rolno środowiskowego 2009. Przepis ten stanowi (po zmianie wynikającej z rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju wsi z dnia 6 maja 2010 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, że:

W 2010 r. do przyznawania płatności rolnośrodowiskowej stosuje się przepis § 43, z tym że:

1) w przypadku realizacji, na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, pakietu strefy buforowe, płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana w ramach pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 9;

2) nie jest wymagane, aby rolnik w ramach zobowiązania rolnośrodowiskowego dodatkowo rozpoczął realizację co najmniej jednego z pakietów, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 4, 5 i 7.

Zmiana przepisów rozporządzenia rolnośrodowiskowego 2009, jaka nastąpiła w czasie trwania naboru wniosków o przyznanie płatności na 2010 r., jakkolwiek obowiązuje od dnia ogłoszenia rozporządzenia zmieniającego tj. od dnia 7 maja 2010 r., to jednak wobec braku przepisów przejściowych odnoszących się do wniosków o przyznanie płatności złożonych przed jej wejściem w życie, powinna mieć zastosowanie również do tych wniosków. Z punktu widzenia rozpatrywanej sprawy kwestie intertemporalne nie mają jednak znaczenia, gdyż zasadnicze reguły związane z przejęciem zobowiązań rolnośrodowiskowych nie uległy zmianie. Zgodnie z nowymi, obowiązującymi od 7 maja 2010 r. uregulowaniami, rolnicy, którzy realizowali program rolnośrodowiskowy wdrażany w ramach Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2004-2006 mogli po trzech latach realizacji tego programu przejść na program rolnośrodowiskowy wdrażany z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 bez konieczności realizacji w nowym programie pakietów 4,5 lub 7.

Zgodnie z § 17 ust. 1 i 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego 2009 płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana na wniosek producenta rolnego. Powierzchnię działek rolnych użytkowanych rolniczo, rodzaj uprawy oraz status poszczególnych działek w rolnictwie ekologicznym producent rolny deklaruje z własnej inicjatywy i potwierdza prawdziwość danych własnoręcznym podpisem na ostatniej stronie wniosku. Tym samym na nim spoczywa obowiązek podania danych zgodnych ze stanem faktycznym. Podpis na wniosku obejmuje także oświadczenia i zobowiązania, z których wynika, między innymi, że znane mu są zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności.

Przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. normują m.in. kwestię rodzajów programów realizowanych na obszarach wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. W art. 5 ust. 1 ustawy pośród wielu rodzajów programów w pkt 14 ustawy wymienia się także program rolnośrodowiskowy.

Natomiast w art. 10 ust. 1 tej ustawy zastrzeżono, że pomoc jest przyznawana: po pierwsze, na wniosek osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, a po drugie, wnioskodawca winien spełniać warunki przyznania pomocy określone w przepisach, o których mowa zarówno w art. 1 pkt 1, jak i w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy. W myśl art.18 ustawy, postępowanie w sprawie przyznania płatności wszczynane jest na wniosek rolnika. Natomiast ogólne zasady i tryb postępowania zostały wskazane w art. 21 powołanej ustawy. Ustawa ta stanowi regulację szczególną w stosunku do ogólnych zasad postępowania administracyjnego, wynikających z art. 9 i art. 10 k.p.a. zobowiązujących organ do udzielania stronie informacji faktycznej i prawnej oraz do zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu w każdym jego stadium. Art. 21 ust.3 ustawy jednoznacznie określa, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek.

W art.21 ust.1 ustawa stanowi, iż z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

W ust 2 art.21 ustawa modyfikuje - w stosunku do reguł określonych w k.p.a.- obowiązki organu właściwego do wydawania decyzji i pozycję strony postępowania. W szczególności organ nie z urzędu, a na wniosek strony udziela jej niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków. Również jedynie na żądanie strony zapewnia jej czynny udział w postępowaniu. Nie stosuje się w tym postępowaniu art. 81 k.p.a., co oznacza, że można oprzeć rozstrzygnięcie na dowodach, co do których strona się nie wypowiedziała.

Decyzje w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej wydawane są w oparciu o dane zamieszczone we wniosku oraz ustalenia poczynione w trakcie kontroli tych wniosków. Zasadą jest, w myśl art.21 ust.2 powołanej ustawy, że w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania, a przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Z powyższego wynika, że wnioskodawcę obciąża obowiązek udowodnienia faktu, z którego wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. W postępowaniu o przyznanie płatności, to nie organ, ale wnioskodawca (posiadacz gruntów) powinien przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Zatem organ nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności.

Z akt administracyjnych nie wynika, aby skarżący występował do organów o udzielenie mu jakichkolwiek pouczeń czy wyjaśnień dotyczących złożonego wniosku.

W związku z powyższym powoływanie się przez skarżącego na okoliczność, że warunki i sposób przejęcia zobowiązań rolnośrodowiskowych poprzedniego właściciela działek nabytych w dniu 13 października 2008 r. uzgadniał z pracownikami ARiMR oraz doradcą rolnośrodowiskowym (co można odczytywać jako przerzucenie odpowiedzialności za błędy na inne osoby) nie może mieć wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Jeśli były jakiekolwiek pouczenia, to nie przybrały formy pisemnej, zatem nie ma możliwości poddania ich weryfikacji. Niezależnie jednak od tego, czy i jakiego rodzaju pouczeń lub wskazówek udzielali mu pracownicy Agencji lub doradca rolnośrodowiskowy, to ostatecznie wnioskodawca przygotowując wniosek powinien był skonfrontować uzyskaną w ten sposób wiedzę z obowiązującymi przepisami, których znajomość deklaruje składając wniosek.

Przechodząc do zasadniczej kwestii spornej należy stwierdzić, że niewadliwe jest stanowisko organu drugiej instancji, według którego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz jego końcowa ocena, uzasadniały przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości oraz częściową odmowę przyznania płatności.

Nie można przy tym nie zauważyć, że prawo do płatności rolnośrodowiskowej ma charakter publicznoprawny, kształtowany decyzją administracyjną, a więc nie może być przedmiotem obrotu cywilnoprawnego. Prawo do płatności rolnośrodowiskowej jest ściśle związane z gospodarstwem rolnym, służy realizacji określonych celów dotyczących gospodarstwa rolnego, stąd też przeniesienie tego prawa na inny podmiot możliwe jest tylko w tych przypadkach, w których przepisy dotyczące tej płatności przewidują taką możliwość.

Przeniesienie prawa do płatności rolnośrodowiskowej na innego producenta reguluje § 25 rozporządzenia z 2009 r. dlatego też w przypadku zmiany producenta rolnego niezbędne staje się ustalenie, czy w konkretnym przypadku zaistniały przesłanki ujęte w tym przepisie.

Nie budzi wątpliwości konstatacja, że warunkiem "przejęcia" płatności środowiskowej jest przede wszystkim zmiana posiadacza gruntów objętych pomocą (§ 25 ust. 1 rozp. 2009). Organ odwoławczy prawidłowo ocenił, że okoliczność faktyczna jaką jest "zwrócenie" gruntów właścicielowi po zakończeniu okresu, na jaki została zawarta umowa dzierżawy tych gruntów nie mogła być uznana za wynik zawarcia umowy przenoszącej posiadanie części gruntów. Z treści umowy dzierżawy wynika bowiem jednoznacznie, że umowa dzierżawy zawarta była na czas określony tj. do dnia 28 lutego 2010 r. Jak wyjaśniał skarżący, jego brat, po sprzedaży gruntów chciał jeszcze przez dwa lata kontynuować na nich realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego. Treść analizowanego unormowania wskazuje, że uzyskanie dopłat przy sukcesji płatności uzależnione jest od posiadania określonych gruntów wyniku umowy, której skutkiem jest wydanie gruntów "do posiadania" przez beneficjenta.

W ocenie Sądu wystarczająca jest wykładnia językowa do odkodowania normy zawartej w §25 ust.1 rozporządzenia. Brzmienie tego przepisu według stanu prawnego obowiązującego po 7 maja 2010 r. jest następujące:

1. W razie przeniesienia w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy posiadania gospodarstwa rolnego lub części tego gospodarstwa, lub stada zwierząt ras lokalnych beneficjenta, nowemu posiadaczowi tego gospodarstwa lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych może być przyznana płatność rolnośrodowiskowa, jeżeli objął w posiadanie użytki rolne lub stado zwierząt ras lokalnych, objęte zobowiązaniem rolnośrodowiskowym beneficjenta, i są spełnione warunki określone w art. 25 ust. 2 ustawy.

2. Nowy posiadacz gospodarstwa rolnego lub jego części, lub stada zwierząt ras lokalnych beneficjenta składa wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w terminie 3 miesięcy od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego lub części tego gospodarstwa, lub stada zwierząt ras lokalnych beneficjenta.

3. Do trybu przyznawania płatności rolnośrodowiskowej nowemu posiadaczowi gospodarstwa rolnego lub części tego gospodarstwa, lub stada zwierząt ras lokalnych beneficjenta przepisy § 23 ust. 2-5 stosuje się odpowiednio.

Ustęp drugi wyraźnie wskazuje na przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego lub jego części beneficjenta w wyniku określonych w tym przepisie umów. W związku z tym, płatność rolnośrodowiskowa może być przyznana nowemu posiadaczowi, jeżeli zostanie przeniesione na niego posiadanie gospodarstwa rolnego (lub jego części) beneficjenta. Na gruncie rozpoznawanej sprawy nie wystąpiła natomiast sytuacja, gdy beneficjent przeniósł posiadanie swego gospodarstwa na inna osobę, ponieważ wydając skarżącemu przedmiot dzierżawy przekazywał grunty w posiadanie ich właściciela. Skarżący stał się w ten sposób nowym posiadaczem gruntów, ale jedynie w sensie faktycznym a nie w rozumieniu analizowanego przepisu.

Prawidłowo zatem organ drugiej instancji ocenił, że zwrot dzierżawionych gruntów właścicielowi nie przenosił posiadania w rozumieniu §25 rozporządzenia. Jakkolwiek bowiem w wyniku zwrócenia właścicielowi przedmiotu dzierżawy przejął on posiadanie nad tymi gruntami ale przeniesienie posiadania nie było efektem zawarcia umowy przeniesienia własności, dzierżawy lub innej. Umowy przenoszącej posiadanie według § 25 ust. 1 rozporządzenia nie może zastąpić faktyczne przejęcie działek przez skarżącego, albowiem nie jest to czynność prawna odpowiadająca umowie przewidzianej we wspomnianym przepisie.

Sąd stwierdza, że organ II instancji cytując § 25 ust.1 i 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego 2009 prawidłowo wyłożył, że warunkiem niezbędnym do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej jest przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego i to w formie umowy. Wniosek taki wypływa wprost z jasnej i niebudzącej wątpliwości treści powołanych przepisów, z tego też względu zarzucanie temu organowi instancji błędu w zrekonstruowaniu treści norm prawnych w nich zawartych nie znajduje dostatecznego uzasadnienia.

W odniesieniu do działki "[...]" dodatkowo zgłoszonej przez skarżącego we wniosku o przyznanie płatności na 2010 r. płatność została przyznana do powierzchni 0,60 ha, ponieważ skarżący zadeklarował on realizację na tej działce pakietu 4.1. Działka ta była jedną z nabytych od brata G.T. w 2008 r. i jak wynika z umowy dzierżawy była również jej przedmiotem. Jednakże działka ta nie była objęta oświadczeniem o przejęciu zobowiązań rolnośrodowiskowych G.T. (została wykreślona z wykazu działek dołączonego do oświadczenia). W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji skarżący wyraźnie wskazuje, że jego oświadczenie o przejęciu zobowiązania rolnośrodowiskowego brata dotyczyło jedynie działki "[...]", na której brat realizował program rolnośrodowiskowy w ramach pakietu 2 - rolnictwo ekologiczne. Uwaga ta jest konieczna, ponieważ w skardze zakwestionowano zaskarżoną decyzję w zakresie, jaki odnosi się do przejęcia działek "[...]" i "[...]", podczas gdy przejęcie zobowiązań rolnośrodowiskowych dotyczyło jedynie działki "[...]". Brak jest zaś podstaw do zakwestionowania przyznania płatności jedynie do części gruntów znajdujących się na działce "[...]", skarżący zresztą nie sformułował w tym zakresie konkretnych zarzutów.

Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o dopuszczenie dowodu z dokumentu, jakim jest umowa dzierżawy zawarta przez G.T. i A.T. dla wykazania, że w podobnej sytuacji jak w rozpoznawanej sprawie, stanowisko organów było odmienne. Zgodnie z art.106 §3 p.p.s.a dopuszczenie dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu administracyjnego, który korzysta ze swego uprawnienia w razie powzięcia istotnej wątpliwości co do określonego i istotnego dla wyniku sprawy faktu (podobnie: wyrok NSA z dnia z 9 października 2009 r. sygn. akt I OSK 1524/08, wyrok NSA z dnia 3 stycznia 2008 r. sygn. akt 1770/06 ). Przedstawiony wyżej stan rzeczy nie uzasadniał powzięcia przez Sąd istotnych wątpliwości co do warunków przejęcia zobowiązań. Nie można też nie zauważyć, iż przedstawiony przez skarżącego dowód dotyczy innej sprawy administracyjnej, której okoliczności faktyczne nie są przedmiotem badania przez Sąd.

Z powyższych względów na podstawie art.151 p.p.s.a. należało oddalić skargę jako pozbawiona uzasadnionych podstaw.